Full text of "Patrologiae cursus completus ; omnium SS patrum, doctorum scriptorumque ecclesiasticorum"

See other formats



Google 





This 15 a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 


It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 


Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 


Usage guidelines 


Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work 15 expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 


We also ask that you: 


- Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 


- Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 


* Maintain attribution The Google *watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 


- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book 15 in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 


About Google Book Search 


Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 


athttp://books.google.com/ 





* — — odisse 


Tr 
| 









LAS 
J 


"IJ CELLO ll esce idis 2 | 
— - — — 


non --- —— MÀ — — 


- ^ oom m 
— ----.- -— —À - B — — 
sd » ο... 
"33 η ο ο di 
Y - P JMER LLL 


-—À — SLAP c—— ——Ó —— — 


- EL μα - — — 


m 
— — — — —— — S, BÀLLL — — . 


o— ⸗ - p- — — E - ο 


ΠΩ Ημ. 4 


Ld HM C LC A ος 


u 


i 


ή 


πμ 


ΙΙΙ 









THIS. VCLUIAE 
DOES NOT CIRZULATE 
OUTSIDE THE LIORARY 








MY. οι Pau 
NUM je C Ur το] 
| | 


— —, 
— — Y 


- 
- 


PATROLOGULE 


CURSUS COMPLETUS, 


SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA, 


ONMIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE EGCLESIASTICORUM, 


SIVE ATINORUM, SIVE GRAECORUM, 
QUI AB ÆVO APOSTOLICO AD ETATEM INNOCENTII III (ANN. 1916) PRO LATINIS, 
ET AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA (ANN. 1439) PRO σΕ ΕΙ FLORUERUNT : 


RECUSIO CHRONOLOGICA 


OMNIUM QUJE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICAE TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIORA 
ECCLESLE SJECULA, 

JUXTA EDITIONES ACCURATISS8IMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS8 CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGEN 
TER CABTIGATA ; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; OMNIBUS 
OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUAE TRIBUS NOVISSIMIS SACULIS DEBENTUR ABSOLUTAS, DETECTIS, 
AUCTA ; INDICIBU8 ORDINARIIS VEL ETIAM ANALYTICIS, SINGULOS SIVK TOMOS, SIVE AUCTORES  ALICUJUS 
MOMENTI SUBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS 
SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFI«- 
CANTIBUS, ADORNATA; OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN 
ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ; 

DUCENTIS ET QUADRAGINTA INDICIBUS SUB OMNI RESPECTU, SCILICET, ALPHABETICO, CHRONOLOGICO, ANALYTICO, - 

ANALOGICO, STATISTICO, SYNTHETICO, ETC., RES kr AUCTORES EXHIBENTIBUS, ITA UT NON SOLUM STUDIOSO, 
$KD NEGOTIS IMPLICATO, ET 81 FORTE 8INT, PIGRIS ETIAM ET IMPERITIS PATEANT OMNES 88 PATRES, LOCUPLETATA ; 
SED PFUESERTIIM DUOBUS IMMENSIS ET GENERALIBU8 INDICIBUS, ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, 
QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, ABSQUE ULLA 
EXCEPTIONE, IN  QUODLIBET THEMA 8CRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO 
SCRIPTUR/E SACR/EÉ, EX QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES | 
ET IN QUIBUS OPERUM S8UORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM . ! 
SCRIPTURE VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM 
APOCALYPSIS, COMMENTATI 8INT : 
ΕΙΗΤΙΟ ACCURATISSIMA, CAETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, 81 PERPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS 
CHARTA QUALITAB, INTEGRITAS TEXTUS, CORRECTIONIS PERFECTIO, OPERUM  RECUSORUM TUM "VABIETAS 
TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA 8IBIQUE IN TOTO PATROLOGLE DECURSU CONSTANTER 
SIMILIS, PRETI! EXIGUITAS, PRASSERTIMQUE ISTA COLLECTIO UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, 
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC 8SPARSORUM, 
VEL ETIAM INEDITORUM, PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS 
ET MS8. AD OMNES ATATES,LOCOB, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, 
COADUNATORUM, 
ET EX INNUMERIS OPERIBUS TRADITIONEM CATHOLICAM CONFLANTIBUS, OPUS UNICUM MIRABILITER EPFICIENTIUM, 


SERIES GR/ECA POSTERIOR, 
IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESUE GRAECE 
AB ΑΥΟ PHOTIANO USQUE AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA ET AMPLIUS; 


ACCURANTE J.-P. MIGNE, 


Bibliethees €lerl universe, 
SIVB CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIAE ECCLESIASTICAE RAMOS EDITORB. 


PATROLOGIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESIA, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIAM NEMPE LATINAM, ALIAM GELECO-LATINAM, 
AMBAE PARTES PENE JAM INTEGRE ΕΧΑΒΑΤΑΣ SUNT. LATINA, DUCGENTIS ET VIGINTI DUOBUS VOLUMINIBUS MOLE 8UA 
STANS, DECEM ET CENTUM SUPRA MILLE FRANCIS VENIT : GRAECA DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST, PRIOR 
GRAECUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERALI COMPLECTITUR, NOVEMQUE ET CENTUM VOLUMINA, PRO PRIMA 
SERIE GRAECA, NON ΕΧΟΕΡΙΤ. POSTERIOR AUTEME VERSIONEM LATINAM TANTUM EXHIBET, IDEOQUE INTRA QUINQUE ET 
QUINQUAGINTA VOLUMINA RETINETUR, SECUNDA SERIES GRAECO-LATINA SEXAGINTA VOLUMINA PROBABILITER NON 
SUPERABIT ; DUM HUJU8 VERSIO MERE LATINA TRIGINTA VOLUMINIBUR ABSOLVETUR. UNUMQUOOQUE VOLUMEN GRJECO- 
LATINUM OCTO, UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUINQUE FRANCIS SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETII 
HUJUS BENEFICIO FRUATUR EMPTOR, COLLECTIONEM INTEGRAM, 8IVE LATINAM, SIVE GRAJECAM COMPARET NECESSE ERIT ; 
SECUS ENIM CUJUSQUE VOLUMINIS AMPLITUDINEM NECNON ET DIFFICULTATES VARIA PRETIA JEQUABUNT. ATTAMEN, 8I 
QUIS EMAT INTEGRE ET SEORSIM COLLECTIONEM GR/ARCO-LATINAM, VEL EAMDEM EX GRJECO LATINE VERSAM, TUM 
QUODQUE VOLUMEN PRO NOVEM VEL PRO SEX FRANCIS SOLUM OBTINEBIT. ISTA CONDITIONES FUTURIS PATROLOGIAE 
SERIEBUS APPLICANTUR, 81 TEMPUS ERAS TYPIS MANDANDI NON NOBIS DEEST. 





PATROLOGLE GRÆCÆ TOMUS CXXXIII. 





JOANNES CINNAMUS. THEODORUS PRODROMUS. ALII. 





EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, 
IN VIA DICTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO D'ENFER 
NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA. 
4804 


», 


TRADITIO CATHOLICA 
SAECULUM XII. ANNI 1150-1180. 


IQANNOY 
TOY KINNAMOY 


IZTOPION BIBAIA Z. 


JOANNIS CINNAMI 


HISTORIARUM LIBRI VII 


EX EDITIONE ET CUM NOTIS CAROLI DU FRESNII DU CANGII, QUI, APPENDICIS 
VICE, SUBJUNXIT STEMMATA GENEALOGICA ACCURATISSIMA AD HISTORLE 
COMNENICÆ PLENIOREM NOTITIAM, ΕΤ CHRISTOPHORI DE BON DELMONTIBUS 
DESCRIPTIONEM URBIS CONSTANTINOPOLEOS, ANTE EJUS A TURCIS EXPUGNA- 
TIONEM ; 

ACCEDUNT | 

ARSENH IN MONTE SANCTO MONACHI, LUCAE CHRYSOBERGJAE, CP. PATRIARCILE, 
ALEXII ARISTENI NOMOPHYLACIS, THEORIANI PHILOSOPHI CHRISTIANI, MA- 
NUELIS COMNENI, ALEXII COMNENI, ANDRONICI COMNENI, IMPP.; JOANNIS 
PHOCÆ, EPIPHANII MONACHI, PERDICCZE PROTONOTARII ΕΡΗΒΡΘΙΝΙ, ANONYMI, 
EUGESIPPI, THEODORI PRODROMI, 


QUZE SUPERSUNT. 
ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, 
BIBLIOTHEC/E CLERI UNIVERSJE, 
SIVE 
CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICUE RAMOS EDITORE. 


το 





" 
"» * 
* 
"AL $? 9 ον 

ν ". "7. Ὁ » » 

v - e? νο ? -- 
τ e 9.696 . v ot 
1 » 2 κ” "". Ὁ LM 

-4 9 e -” ος "or . 

9 ο Φφόδο Φο EJ e 
*? » »* . e 


,» » L9 
ν e . 
hd 9 e e e A" - 
— O — οᾗ--ο ου νο e 
e . - 7 ,- 
ο .- * 
ο» ος ν 


VENIT 12 FRANCIS GALLICIS. 


EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, 
IN VIA DICTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO JD'ENFER 
NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA 


1804 





TRADITIO CATHOLICA 


SAECULUM XII. ANNI 1150-1180. 


ELENCHUS 


AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC ΤΟΝΟ CXXXIII CONTINENTUR 


ARSENIUS MONACHUS IN MONTE ATHO 


Canonum Synopsis. . . . .. «κο ος 9 
.LUCAS CHRYSOBERGES CP. PATRIARCHA 
Deegreta sy&odalia XIII. . . . . . . . .. 61 
ALEXIUS ARISTENUS NOMOPHYLAX 
Synopsis canonum. . . . . . «ο. . 63 
THEORIANUS PHILOSOPHUS CHRISTIANUS 
Ang. Mai Praefatio... ....-.. 113 

Theorieni Disputationes cum Armeniorum 
Catholico . . . .. ees 119 
De jejunio Sabbati... ......... 291 


S. NERSES CLAIENSIS 
(Víde Patrologiam Orientalem) 


JOANNES CINNAMUS 
Caroli Du Fresnii Du Cangii Protegomena . 399 
Joannis Cinnami Historiarum libri septem 
cum notis Du Cangii . . . . .. .... 309 
APPENDIX. Stemmata genealogica ad historize 


Comnenics pleniorem notitiam. . . . ο 619 
Christophori de Bondelmontibus Descriptio 
urbis Constantinopoleos. , . . . . . . 696 
MANUEL COMNENUS IMP. 
Novelle Constitutiones. . . «ο 101 


ALEXIUS COMNENUS IMP. 
Novella de monasteriorum immobilibus . . 789 


ANDRONICUS COMNENUS - 
Notitia. .......... ao... M 


Clichy. — Ez typis PAUL DUPONT, 12, τὰ dicta Bac d'Asniéres. — 95.10.1905, 


Dialogus contra Judeos . . . . . . ... 19 


SECULI DUODECIMI DE LOCIS SANCTIS 
SCRIPTORES QUINQUE 


I. JoawNis ΡΗοαξ compendiaria descriptio 
castrorum et urbium ab urbe Antiochia 
usque Hierosolymam, necnon Syris ac 
Phomnicie et in Pelestina sacrorum 
locorum . . ......... e. 92] 


II. ΕΡΙΡΗΑΝΙ monachi Syria et urbs sancta. — 963 


III. PERDICCÆ protonotarii Ephesini expositio 
thematum Dominicorum et memorabi- 
lium que Hierosolymis sunt . . . . 963 


IV. Απονχια. De locis Hierosolymitenis . . 973 


V. Eugesippi Tractatus de distantiis: loco- 
rum Terre Sancte. . . . . . ο ο . 991 


THEODORUS PRODROMUS 


Operum Theodori Recensio juxta codicem Va- 
ticanum CCCV a F. J. G. La Porte Du 
Theil vernaculo sermone edita . . . . . 1015 


Petri Laxeri, S. J., Praefatio in Epistolas 
Theodori Prodromi ab eo edilas . . . . 1094 


Ang. Maii Monitum Theodori Prodromi poema- 
libus ab eo editis prefixzum . . . . .. 1099 


Theodori Prodromi Epigrammata in Vetus 
et Novum Testamentum ex editione Basi- 
lensi.........-.-.-.^-.^-5-5 . 1104 


Scripta miscellanea : ex cod. Vatic. CCCV, 
Ang. Maii Biblioth. PP., Petri Lazeri edi- 
tione, etc., etc., plerumque cum inter- 
pretatione nostra. Ordo rerum ad calcem 
voluminis catalogum exhibet accuratum 
quem bic superfluum esset repetere . . . 19221 


- 


« 


z 


lr 





ANNO DOMINI &Cl.. 


«ΜΟΝΑΧΟΥ ΤΗΣ EN TQ AT 19 OPEI ΜΟΝΗΣ TOY ΦΙΛΟΘΕΟΥ 


 XYNOVIX TON OEION ΚΑΝΟΝΩΝ, 


Ἡαρακειμένων ἑχάστῳ χεφαλαίῳ xal τῶν ἁρμοζόντων ψηφίων τῶν θείων κανόνων, &g! ὧν xa ὁ νοῦς 
εἴληπεαι. A ἀναγινώσχων ἁκόπως εὑρίσεις τὰ αυντείνοντα πρότερον μὲν ἀπὸ τῶν κεφαλαίων τὸν 
άπαντα νοῦν ἐχμανθάνιων ^ ἔπειτα δὲ τοῦ, φηφίοις ἀναζητῶν ἓν τῇ τῶν xavóvov βίδλῳ * καὶ πλατύτερυν 
περὶ ἑχάστου πληροφορούμενος, εἷς δόξαν τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, "Apfjv. | 


ARSENIT 


EJUS QUOD EST ÍN SANCTO MONTE MONASTERII MONACHI* 
DIVINORUM CANONUM SYNOPSIS, 


Appositis unicuique capiti congruentibus divinorum canonum numeris, ex quibus mens 
desumpta est, Qua legendo, nullo negotio invenies ea que ad rem pertinent: pri- — 
muin quidem ex capitibus omnem sensum ediscendo, deinde vero numerorum ope 
in canonum libro investigando, plenius etiam de singslis eertior factus, ad gloriam 
sancta et consubstantialis Trinitatis. Amen. 


α’. "Οτι δεῖ ποὺ πάντων ὀρθοδόξως πιστεύειν εἰςτὴν A 


ἁγίαν καὶ ὁμοούσιον Τριάδα, τοῖς ὄύγμασι τῶν ὁσίων 
ἡμῶν Πατέρων καὶ οἰκουμενικῶν διδασχάλων &xo- 
λουθοῦντας * οἱ γὰρ μὴ οὕτω π.στεύοντες ἀναθεματί- 
ζονιαι. 
Αποχάλυψις τοῦ ἁγίου Ὡρηγορίου τοῦ θαυματ- 
ουργοῦ. S | ι 
Λόγοι β ἓκ «iv συνοδιχῶν τοῦ ἁγίου Σωφρο 
viov. | 
Λίθελλοφ Μιχαἡλ Συγχέλλονο | 
Λόγος περὶ «ῶν ἁγίων xai οἰχουμενιχῶν ὃ συν- 
όδων. | 


Σονόδω. Κωνσταντινυπόλεως xavüv α΄ xal e. 


Συνόδου Ἐφέσου χανὼν ὅ, η΄ καὶ’ 


Ἀυνόδου Καρθαγένης κανὼν β', λε eo^, pii. 
B 


Καὶ συνόδου ἕκτης Χαγνὼν πρῶτος. 

β. "Ort οὐ δεῖ λέγειν τινὰ τὸν οἴχον τοῦ θεοῦ 
εὐχαταφρόνηῖον εἶναι, xal τοῦ ἐν αὐτῷ συνάγε- 
σθαι, καὶ τὰς µνήµας τῶν ἁγίων μαρτύρων. οι 
γὰρ ταῦτα λέγοντες ἀναθεματίξονται. 


Συνόδου Γαγγρῶν κανὼν s' καὶ κ. 


q'. "On δεῖ ἀνυπερθέτως τηρεῖν τοὺς θείους καὶ 


ἱεροὺς κανόνας " οἱ γὰρ jh φυλάσσοντες αὐτοὺς, cl 


* Archiepiscopi poitea CP. 


5 PATROL, Gn. CXXXIII. 
να 


Ἱ. Oportere ante ómnia secundum sanam opinio: 
nem credere in sanctam et consubstantialem Trini- 
tatem, sanctorum Patrum nostrorum atque ocume- 
nieorum doctorum decretis inherentes. Qui enim 
non ita credunt, anatbemate percelluntur. 

Revelatio ssacti Gregorii Thaumaturgi. 


Orationes 3 ex synodalibus sancti Sophronii. 


Libellus Michaelis Syncelli. m 
Oratio de sanctis et cecumenicis VII synodis. 


Synodi Constantinopolitanz canon 1 et 5. 

Synodi Ephesing canon 7, 8 οἱ 9. 

Synodi Carthaginiensis tanon 9, 155, 136, 157. 

Synodi VÍ canon 4. 

9. Non oportere quemquam dicere domum Dei 
contemptui habendam esse, quod in ea copventus 
habeantur, ssnciorumque martyrum memoria ce- 
lebretur. Qui enim hzc dicunt, anathemate feriun- 
tur. | 

Synodi Gangrensis canon 5 et 20. 

5. Oportere absque cunctatione divine£ εἰ sacros 
canones servare. Qui enim eos non. custodiunt, δἱ- 


1 2 ARSENII MONACHI 12 
quidem sacris officiis addicti sint, deponuutur : Α μὲν ἱέρωμένοι εἰσὶ, καθαιροῦνται * εἰ δὲ λαϊκοὶ, ágo- 


laici vero excommunicantur. 
Synodi Ephesinz canon 7. 
Syuodi Calchedonensis canon 1. 
Synodi Sardicensis canon 20. | 
Synodi Cartliag. canon 1, 18, 51,155, 136, 131. 


Synodi VI canon 2. 

Synodi VII canon 1, 2, 11. 

Synodi in templo Sanctorum Apostolorum cele- 
bratze canon 10. 

Sancti Basilii canon 88. 

Constitutionis caput 1. 2, 22. 

4. Suscipiendas esse ac legendas omnes receptas 
divinas Scripturas Veteris et Novi Testamenti, nec- 


βίζοντάι. 
Σννόδου Ἑφέσου xavàv Q'. 
.Σννόδου Καλχηδόνος κανὼν « a. 
Σννόδου Σάρδεων κανὼν x'. 
Συνόδου Καρθαγένης κανὼν α, wy, λδ’, pA, Ας, 
Ag. 
Συνόδον c' χανὼν p 
Συνόδου ζ' κανὼν. α’, β, ια. 
Της ἓν τῷ ναῷ τῶν ᾿Ατίων ᾽Αποστόλων χανὼν v, 


Τοῦ ἁγίου Βασιλείου xavàv πη’. 
Νομιχὸν χεφάλαιον a, D', χβ. 
ὃ. "Ost δεῖ δέχεσθαι χαὶ ἀναγινώσχειν πάσας τὰς 


δεδεγµένας θείας Τραφὰς, τῆς τε Παλαιᾶς χαὶ Και- 


. mon et sanctorum Patrum nostrorum οἱ doctorum B νῆς Διαθήχης, xai τὰς συγγραφὰς τῶν ἁγίων Πατέ- 


scripta ; atque ex jis episcopos siugulis Dominicis 
aliquid populum edocere. Qui vero corrumpunt aut 
concidunt aliquid ex his sacris Libris, excominuoi- 
cantur. 

Sanctorum apostolorum canon 85. 

Synodi Laodicenz canon 60. 

. Synodi Carthaginiensis canon 24. 

Synodi Vi canon 19 et 68. 

Versus sancti Gregorii Theologi, et Yersus sancti 
Amphilochii. 

5. Non esselegendos in ecclesia impiorum li- 


bros, aut ea qua dicuntur apocrypha, aut falsa. 
mariyrologia, utpote que in infidelitatem audito- ΄ 


res cobjiciant. Neque vero liber ullus non canoni- 
cus omnino recipiendus est, verum. igni hac cou- 
sumenda sunt. Qui autem his tanquam veris atten- 
.dunt, siquidem sacris initiati sint, deponuntur: 
Jaici vero anathema subjiciuntur. Verumtamen 
recepta ín Ecclesia sanctorum testimonis, in eo- 
rum commemoralüonibus legenda sunt. 
Sanctorum apostolorum canon 60. 
Synodi Laodicenz canon 59 et 60. 
Synodi Car(h. canon 24 et 1θ. 
Synodi Vl cagon 62, et sancti. Athanasii cano- 
nes 2. 
... 6. Non esse zdificandum divinum templum, nisi 

instructum sit is quae ad illius complementum fa- 
ciunt; neque vero illud consecrandum absque 
sanctarum reliquiarum depositione. Qui enim abs- 
que his consecrat, deponitar. Item hzreticos do- 
mum Dei non ingredi, neque praesentibus ilis mis- 
sam celebrari. — 

Synodi Laodicen canon 6. 

. Synodi VÍI canon 7, 17, et saneti Timothei ca- 
non- 7. 

7. Oportere Dei templum - ingressos divinorum 
oraculorum auscultationi insistere, quamvis non 
faciant ea qua audiunt; necuom'etiam in oratio- 
ne perseverare, à6.Sancta communione, atque a 
jejuuis sacrificia efferri. Qui enim non ita faciunt, 
excommunicantur. 

Sanctorum apostolorum canon 50 et 9. 

Synodi Antiochenz canon 2. 


pov ἡμῶν καὶ διδασκάλων * διδάσχειν τε τοὺς ἐπι- 


σχόπους ἐκ τούτων καθ᾽ ἑχάστην Κνυριαχὴν τὸν λαόν, - 


«Οἱ δὲ διαφθείροντες 1) χατατέµνοντες Ux τούτων τῶν 


. lepiv Βιδλίων, ἀφορίζονται. 


Τῶν ἁγίων ἁποσῖόλων χανὼν πε’. 

Συνόδου Λασδιχείας χανὼν E. 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν χδ. 

Συνόδου ς’ κανὼν (0 καὶ £v. 

Στίχοι τοῦ ἁγίου Γρηγορίου. τοῦ Θεολόγου’ καὶ 
στίχος τοῦ ἁγίου ᾽Αμϕφιλοχίου, 

ε. Ὅτι o0 δεῖ ἀναγινώσχεσθαι ἐν ἐχχλησίᾳ -βι- 


θλία ἀσεδῶν, f) τὰ λεγόμενα ἀπόχρυφα, f) τὰ φενδῆ 


δυντεθέντα µαρτυρολόγια, ὡς εἰς ἀπιστίαν ἑμδάλ. 
λοντα τοὺς ἀχούοντας' οὔτε δὲ ἀχανόνιστόν τι βι- 
6λίον δέχεσθαι ὅλως ' ἀλλὰ πυρὶ ταῦτα καταναλί- 
σχειν’ οἱ δὲ ὡς ἀληθέσι προσέχοντες τούτοις, el μὲν 
ἑερωμένοι tiat, ψαθαιροῦνται εἰ δὲ λαϊχοὶ, ἀναθε- 
µατίζονται. Τὰ μέντοι δεδεγµένα τῇ Ἐκχλησίᾳ 
μαρτύρἰα τῶν ἁγίων ἀναγινώσκεσθαι δεῖ bv τὰῖς 
μνήµαις. αὐτῶν. | 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν E. 

Συνόδου Δαοδικείας χανὼν νθ χαὶ  ξ’. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν x5 καὶ uc". 

Σννόδου ς’ xaviv &y', καὶ τοῦ ἁγίου Αθανασίου 
κανόνες p'. 


. €. Ὅτι οὐ δεῖ «wa οἰκυδομεῖν θεῖον ναὺν μὴ - 


ἔχοντα τὰ πρὸς ἁπαρτισμὀν * οὔτε δὲ καθιεροῦν τοῦ- 
τον χωρὶς καταθέσεως ἁγίων λειφάνων. ὁ yàp 


D ἐχτὸς τούτων καθιερῶν καθαιρεῖται. Καὶ ὅτι αἱρε- 


τικοὶ εἰς ὀἴκον Θεοῦ οὐκ εἰσέρχονται: οὔτε δὲ παρ- 
όντων αὑτῶν γίνεται σύναξις. 


Συνόδον ΑΛαοδιχείας χανὼν ς’. 

Συνόδου ὅ χανὼν (^, τζ, κάὶ τοῦ ἁγίου Τιμοθέου 
κανὼν.Ο. 

QC. Ότι. δεῖ τοὺς εἰσιόντας εἰς vadv Θεοῦ παρα- 
µένειν τῇ ἀκροάσει τῶν θείων λογίων, x&v μὴ ποιῶ- 
σιν ἃ ἀκούουσι' καὶ τῇ προσευχῇ προσχαρτερεῖν, 
xai τῇ ἁγίᾳ μεταλήφει * xal ἀπὸ νηστικῶν τὰς Ov- 
σίας- προσάγεσθαι * οἱ γὰρ μὴ οὕτω ποιοῦντες àgo- 
ρίζονται. 

Τῶν ἁγίων Αποστόλων χανὼν v' καὶ 6. 

Συνόδου Αντιοχείας χανὼν D'. 


dá 
^A 


» 0r 
, 
. . 
. 
F 
* 


a" n m — - 908. 





n EPITOME CANONUM. tá 


Συνόδου .Καρθαγένης κανὼν ua. 
Συνόδου €! πανὰν »8', xil τοῦ ἁγίοω. Τιμοθέου 
χανὼν i&. | 
Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον 9'. 
V. "Utt δεῖ ἐν ταῖς σννάξεσιν Εὐαγγέλια μετὰ καὶ 
ἱτέρων Γραφῶν ἀναγινώσχεσθαι, xal ψαλμοὺς 65 


ἄδειν, καὶ διὰ µέσου γένεσθαι ἀνάγνώσεις * xal τὴν ' 


αὐτὴν δὲ λειτουργίαν πἀντοτὲ ποιεῖν. 
Συνόδου. Λαοδιχείας κανὼν ς', 4, η , V. 
- £uvó6ou Καρθαγέντς χανὼν ρΥ. 


θ’. Ὅτι οὗ δεῖ ἐν Τεσσαραχοστῇ ἁρτον προσφέρειν, . 


οὔτε δὲ μαρτύρων µνήµας ἐπιτελεῖν, εἰ μὴ tv Σα6- 
6άτῳ καὶ Κυριακῇ μόνον’ καὶ τὴν ἑορτὴν νοῦ 
Εὐαγγεαλισμοῦ. Ἐπὶ δὲ ταῖς λοιπαῖς ἡμέραις τῆς 
ἁγίας Τεσσαβαχοστῆς, Ὑινέσθω f θεία τῶν προη- 
γιασµένων λειτουργία. 


Συνόδου Λαοδιχείας κανὼν μα’ καὶ να, xat συνό- 


δου e χανὼν B. 

€. "Oct οὐ δεῖ εινα τῶν πιστῶν ἀπολιμπάνεσθαι 
τῶν θείων συνάξιων * εἰ γὰρ ἀπολειφθῇ ἐν ἑθδομάσι 
191v, εἰ μὲν ἱερωμένος ἐστὶ, χαθαιρείσθω * εἰ δὲ 
λαϊχὸς, ἀφορινέσθω. 

Συνόδου c' χανὼν π. 

ια’. "Οτι οὐ δεῖ χληρικὸν ἐν δύο πόλεων «κατατάτ- 
τεαθαι ἐχχλτσίαις, ἀλλὰ ἀρχεῖσθᾶι χατὰ τὸν τῶν 
Χανόνων ὅρον τῇ μιᾷ τῆς δὲ ἑτέρας ἀφίστασθαι 
πάντως, ἐπεὶ χαθαιρεῖται ' ἓν δὲ τοῖς Ebo πόλεως 
χωρίοις, διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἀνθρώπων παραχω- 
ρείτω Ιἶσ. παραχωρείἰσθω] 40010. 

Συνόδου Καλχηβόνος χανὼν v xal Xx, καὶ συνόδου 
Ὁ κανὼν τε’. | 

eB. "Oct οὗ Bel iv τῷ Τρισαγίῳ Όμνῳ προστιθέ- 
ναι τὸ, Ο στεαυρωθεὶς δι ἡμᾶς αἱρετιχῶν γάρ 


ἐστιν. ἡ τοιαύτη φωνή. Ἐπεὶ εἰ μὲν ἱερωμένος . 


ἔσιιν ὁ τοῦτο λέγων, χαθαιρείσθω” εἰ δὲ λαϊχὸς, 
ἀφοριζέσθω, '. | 
Συνόδου €" κανὼν ra'. | i 
ay. "Ost δεῖ μόνους τοὺς ἱερεῖς εἰσιέναι εἰς τὸ 
ἅ]ιον θυσιαστήριον, καὶ µεταλαμθάνειν xal ὅτι 
"τοῖς σώμασι τῶν τελευτησάντων κοινωνία οὐ δίδο- 
ται. 
Συνόδου Λαοδιχείας κανὼν (θ’. | 
Καρθαχένης τη’, xal συγόδου ς’ κανὼν Tr. 


. W. Ότι οὐ δεῖ τινα τῶν. λαϊχῶν ἑαυτῷ τῶν deles 


μυστηρίων µεταδιδόναι παρόντος ἐπισχόπου, Ἡ 


πρεσθυτέρου, ᾗ διαχόνου καὶ ὅτι οἱ µεταλαθόντες ᾿ 


᾿ὀφέθΏουσιν elc σταυροῦ τύπον σχηµατίζεσθαι τὰς 


ἑαυτῶν χεῖρας, καὶ οὕτω προσέρχεσθαι τοῖς θείοις 


µυστηρίοις. 
^. Συνόδου c/ χανὼν vi καὶ ρα. 


wu, "Ost οὗ δεῖ διαπέµπεσθαι τὰ ἅγια εἰς λόγον. 


᾿εὐλογιῶν ἀπὸ παροίκων εἰς mapoixouc * οὔτε δὲ ἐν 
οἴχοις Ὑίνεσθαι προσφορὰν χωρὶς ἐχχλησίας. παρὰ 
ἐπισκόπου 3) πρεσδυτέρου. 
«Σννέδου Λαοδιχείας χανὼν ιδ’ xa v. 


te^. "Ότι οὐ δεῖ ἀπαιτεῖν τὸ οἰογοῦν οἷδος ἀπὸ τῶν - 


µεταλαμδανόντων τοῦ σώματος τοῦ «Χριστοῦ. ἐπεὶ 
καθαιροῦνται. — 


À Synodi Carthaginiens, canon 41. . 


Synodi Vl canon 29, el sancti. Timothei canor, 
11. 

Et legis caput 6. 

δ. lu synaxibus etn. aliis Scripturis legenda esse. 
Evangelia, et psalmos eanendos, lectionesque in « 
terjiciendas, atque idem officium semper celebrane - 


. dum. 


Synodi Laodicen:w canon 6, 17, 18, 19. 

Synodi Carthaginiensis can. 105. 

9. Non oportere in Quadragesima. panem offéire, 
neque martyrum commemorationes peragere, uisi 
in Sabbato et Dominica tantum : ac festum. Ape 
nuntiationis. In czteris vero diebus, sancte  Qua- 
diagesimz, divinum pridem sanctifichtorumn . cele- 
bretur cfficium. | 

Synodi Laodicenze canon 41 et 51, et &ynodi VI 


canon 2. 


10. Non oportere quemquam fidelium a divinis - 
eynaxibus abesse : sí enim per tres hebdomadas 


. non iutersit, siquidem sacris deditus sit, depouatur ; 
. laicus vero, excommuuicetar, | 


Synodi VI canon 80. 

41. Non oportere clericum in duarum urbium 
ecclesiis ordinari, sed una contentum esse juxta 
canouum defluitionem, ab altera vero peoitus re- 
cedere : sin vero, deponitur. In vicig vero qui sunt 
extra urhom, propter hominum defectum, hoc con- 
cedatur. 

Synodi Calchedonensis canon 10 et 20, et syno- 
di Vll cauon 15. | | 

19. Trisagio hymno non esse adjiclendum : Csa- 
cifizus propter nos ; h:reticorum enim est ejusmodi 
vox, Siquidem enim sacris addictus sit qui hoc. cũ- 
cit, deponatur; laleus vero, excommunicetur. 


.. Synodi VI canon 84. | 
15. Oportere solos sacerdotes ad sanctum altare 
accedere et communicare :.ac defunctorum  corpo- 

ribus non esse dandam communionem. 


Synodi Laodicenz canon 19. 

Synodi Carthaginiensis 18, et synodi VI canon 
85. 

14. Non oportere quemquam laicorum sibi divina 
Sacramenta imperlire, przsente episcopo, .aut 
presbytero, aut diacono. Item communicautes de- 
bere in crucis figuram manus suas componere, 
sicque ad divina sacramenta accedere, 


Synodi VI canon 58 et 101. 

15. Non oportere sancta eulogiarum | nomine a 
parceeis ad pareecos &ransmilti, neque in privatis 
zdibus fleri oblationes absque Ecclesi: episcopo 
aut presbytero. 

Synodi Laodicen: canon 14 οἱ 58. 

16. Non oportere qualemcumque spedem nummi 
exigere ab his qui corpus Christi sumunt : alio- 


quin deponuntur. 


15 ARSENII 

Synodi VI canon 25. 

47. Non oportere plusquam canonicoà cantores 
jw medio ecclesia cantare, aut ministros exorci- 
zire, aut sacra vasa tangere, aul panem tradere, 
sut calicem benedicere : verum eliain nunquam 
januas relinquere; canentes vero nequaquam in- 
conditis clamoribus hoc agere. | 

Synodi Laodiceuz canon 15, 21, 22, 25, 25, 96 
et 49. 

Syuodi VI canon 33, 7$, etl synodi τι ea- 
non 14. | 

18. Omnes ecclesiasticas traditiones non scri 
ptas, ex consuetudine in Ecclesia receptas, scriptis- 
que constitutionibus minime contrarias, 6886 sere 
" vandas. 

Sancti Basilii canon 90 et bi. 

19. Non oportere contra Domini mandatum alia 
quaepiam in sacrificium ad sanctum altare afferre, 
prater solum panero et vinum aqua mistum ; qui 
enim praeter hæe facit, deponatur. 

Sanctorum apostolorum canon 3. 

Synodi Carthaginiensis canon 97. 

Synodi Vl canon 28, 57 et 07. 

30. Fructus et primitias quae offeruntur, non 
esse sancto altari inferendas, sed domum  mitten- 
das, uL eas episcopus el csterl clerici dividant. 
Qui autem hæc furantur. aut auferunt preter vo- 
luntatem episcopi, anathemate feriuntur, ac. quin- 
tuplo mulctantur. 


Sauctorum apostolorum canon 4 et 72. 
Sy«odi Gangrensis canon 2. 
' Synodi Cartbaginiensis canon 57, 

Synodi VI canon 28, 57 et 99. 

Theophili Alexandrini canon 8, 

Et legis caput 19. 

91. Non oportere linteum aut vas quodlibet san- 
cuficatum alii cuipiam usui attribuere. Qui enim 
hoc facit, οἱ quidem sacris deserviat, tanquam 5a- 
crllegus depouitur; laicus vero excommunicatur. 


Sanctorum apostolorum canon 73. : 

Synodi iu templo Sanctorom. Apostolorum cee- 
brate canon 10. 

Et sancii Gregorii Nyateni canon 8, 

39. Non oportere Dominica aut Pentecoste genu- 
flectere, sed stantes Domino preces offerre. 


Synodi Nicænæ canon 20, 

Synodi VI canon 90. 

Sancti Petri Alexandrini canon 15. 

Saneti Basilii canou 90, 

95. Cessandum esse ab operibus die Dominica, 
nisi necessitas urgeat; Sabbato vero operandum. 
Qui enim illud otiosi degunt, anathemate percel- 
luntur. 

Synodi Laodicenz canon 29. 

94. Sancuas imagiues erigendas esse atque ado- 
randas, cum honor ad exemplar transcat, Si quis 


MONACHI 16 


A  Zovóbou c' χανὼν xy. 


WP". "Oct οὐ δεῖ πλέον οῶν κανονικῶν φαλιῶν iv 
µέσῳ τῆς ἐκχλησίας φάλλειν, ἢ ἐφορχίζειν ὑπηρέ- 
τας * Ἡ ἅπτεσθαι ἱερῶν σχευῶν, fj, ἄρτον διδόναι, ἢ 
ποτῄριον εὐλογεῖν * ἀλλὰ µηδέποτε τὰ, θύρας ἔγχας 
ταλιμπάνειν’ xal τοὺς ψάλλοντας δὲ μὴ βοαῖς ἀτά» 
Χτοις χρωµένους τοῦτο ποιεῖν. 

Συνόδου Λαοδιχείας xavioy ια’, χα, xl, xy', χε, 
xc' καὶ gy". 

Zuvóbou c' χανὼν M καὶ ου, 
χανὼν vy. 

t, "Ott δεῖ τηρεῖν καὶ τὰς ἀγράφους πάσας ἕκ- 
Χλησιαστικὰς παραδόσεις, τὰς ix. συνηθείας δεδε- 
γμένας τῇ Ἐκχλησίᾳ, xal μὴ ἐναντιουμένας ἐγγρά» 
φοις τύποις. 


xai συνόδου Ὁ 


B τοῦ ἁγίου Βασιλείου χανὼν t! xai |κα’. 


(0. Ὅτι οὐ δεῖ παρὰ τὴν τοῦ Κυρίου διάταξιν 
ἕτερά τινα εἰς θυσίαν προσᾶάχειν τῷ ἁγίῳ θυσιαστη« 
pl, ?) µόνον ἄρτον xai olvoy ὕδατι µεμιγμένον» ὁ 
γὰρ παρὰ ταῦτα ποιῶν κχαθαιρείσθω. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν Υ. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν AC. 

Ἄννόδου c" χανὼν χη’, AC, xai νο. 

x. "Ott οὗ δεῖ εἰσάγεσθαι iv ἁγίῳ θυσιαστηρἰῳ 
εὰς προσφεροµένας χαρποφορἰας xal ἀπαρχὰς, ἀλλ 
εἰς οἶχον ἁποστέλλεσθαι, ὡς ἂν ἐπιμερίσωνται 
ταῦτα ὃ τε ἑπίσχοπος, χαὶ οἱ λοιποὶ κληριχοἰ. Οἱ δὲ 
ταῦτα χλέπτοντος, Ἡ ἁφαιρούμενοι παρὰ γνώμην 
τοῦ ἐπισχόπου, ἀναθεματίζονται, καὶ ζημιοῦνται 

6 πενταπλασίονα, 

Τῶν &ylov ἁποστόλων χανὼν ὃ χαὶ off. 

Συνόδου Γαγγρῶν κανὼν β’. , 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν At. 

Καὶ συνόδου c' κανὼν xq, νζ καὶ LU. 

Θεοφίλου ᾽Αλεξανδρείας κανὼν η. 

K^ νομιχὸν xsoálatoy (9', 

. Ὅτι οὗ δεῖ ὀθόνην f σχεῦος τὸ οἰονοῦν ἁγια- 
* εἰς ἑτέραν χρῃαίν τινα σφετερίδεσθαι * ὁ γὰρ 
τοῦτο ποιῶν, εἰ μὲν ἱερωμένος ἑἐστὶν, ὡς ἱερόσυλος 
καθαιρεῖται * εἰ δὲ λαϊχὸς, ἀφορίζεται ἀχοινωνή - 
εως. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν οΥ’. 

Σννόδου tfj; iv τῷ ναῷ τῶν ᾽Ἁγίων Αποστόλων 
χανὼν v, 


D Kai τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης κανὼν η. 


β Ότι οὐ δεῖ χλίνειν Υόνυ àv Κυριαχῇ, ἢ ἐν τῇ 
Πεντηκοστῇ * ἀλλ’ ἑστῶτας προσφέρειν τῷ Kuply 
τὰς εὐχάς. 

Συνόδου Νικαίας χανὼν κ’. 

Σννόδου c' κανὼν |. 

ToU ἁγίου Πέτρου ᾽Αλεξανδρείας χανὼν w'. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου χανὼν L'. 

ΧΥ’. "Ότι δεῖ σχολάζειν τῶν ἔργων &v Κυριαχῇ, εἰ 
μὴ ἀνάγχη κατεπείχει’ ἐν δὲ τῷ Σαθδάτῳ ἑργά- 
ζεσθαι. Οἱ γὰρ ἀργοῦντες αὐτὸ, ἀναθεματί ζονται. 


Συνόδου Λαοδιχείας χανὼν xt. 
xb. Ὅτι δεῖ ἀναστηλοῦσθαι ἁγίας εἰκόνα;, xai 
προσκυνεῖσθαι αὐτὰς, ὡς τῆς τιμῆς ἐπὶ τὸ πρωτό- 








11 EPITOME CANONUM, | 18 
svxov. διαδαινούσης. El δὲ τις χρύπτει map! ἑαυτῷ A autent apud se occultum habet librum. eorum qui 


βιθλίον τῶν εἰχονομάχων, εἰ μὲν ἱερωμένος &ati, xa- 
θαιρείσθω” εἰ δὲ λαϊχὸς, ἀφοριζέσθω, 
. Zuvóbou c* χανὼν πβ’. 

Συνόδου E xavàv (^, 0. 

κε. "Oct οὗ δεῖ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους σταυροῦ τύπον 

—— ἀλλ) εἰ χαὶ εὑρεθείη, παντὶ ερόπῳ 
ἀφανίζεσθαι τοῦτον, ἀφορίξονται γὰρ οἱ τοῦτο xa- 
«αδεχόµενοι. 

Κανὼν oy! συνόδου c'. 


Χς). Ὅτι οὗ δεῖ τοὺς πιστοὺς πρὸ τῆς ἱἑαρινῆς. 


ἱσημερίας τὸ Πάσχα ἐπιτελεῖν. Οἱ γὰρ τοῦτο ποιοῦν- 
τες, εἶ μὲν ἱερωμένοι εἰσὶ, χαθαιροῦνται, καὶ ἅτι- 
µάζονται * εἰ δὲ λαϊχοὶ ἀφορίζονται, xal τῆς "Ex- 
χλησίας ἐκδάλλονται. 

Tov &yluv ἁποστόλων χανὼν Q. 

Συνόδου Αντιοχείας χανὼν a'. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν λδ, να χαὶ ο. 

xj. "Oct οὐ δεῖ τινα τῶν πιστῶν τῇ ἑπαύριον τῆς 
Χριατοῦ Γεννήσεως ᾿Επιλόχια τῇ παναγἰᾳ θεοτόχῳ 
ἐκιτελεῖν * ἁλόχευτον γὰρ τὸν Ex τῆς Παρθένου θεῖον 
«xov ὁμολογοῦμεν. Ὁ δὲ τοῦτο ποιῶν, εἰ μὲν ἵερω- 
μένος ἐστὶ, κάθαιρεῖται, εἰ δὲ λαϊχὸς ἀφορίζε- 
εδι. 

Συνόδου c* χανὼν ο’. 

X9. "Ost δεῖ ἐγχρατεύεσφθαι πρεσθύτερον, καὶ 
διάχονον, xai ὑποδιάχονον ἀπὸ τῶν ἰδίων γυναιχῶν 
lv ταῖς ἡμέραις τῶν λειτουργιῶν αὐτῶν. ol γὰρ μὴ 
οὕτω ποιοῦντες, καθαιροῦνται. Τοὺς δὲ λοιποὺς 
. αληριχοὺς οὗ yph ἀναγχάξεσθαι elc τοῦτο. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν y', 8, xa! xal C. 

Σννόδου ς’ χανὼν ty. 

xU. "Ott οὗ δεῖ ἓν χυριακῷ πόλεως ἐπιχθρίους 
πρεσδυτέρους προσφἑρειν. 

Συνόδου Μεοχαισαρείας χανὼν ty'. 

À'*, "Ott o0 δεῖ χαταφρονεῖν τῶν Ex πίστεως ἀγά- 
φας ποιούντων, xal συγχαλούντων τοὺς ἀδελφούς * 
μὴ ποιεῖν δὲ ταύτας iv ἐχχλησίᾳ, ἐπεὶ ἀφορίζονται” 
μήτε δὲ αἴρειν µέρη ἐν αὐταῖς * xal ὅτι οἱ ἔξευτε- 
λίζοντες ταύτας, χαὶ μὴ χοινωνοῦντες ταῖς χλήσεσιν 
[κλάσεαιν], ἀναθεματίνονται. 


Συνόδου Γαγγρῶν χανὼν κα’. 

Yovóbou Λαοδιχείας χανὼν x(', ν xal xw. 

Yovó6ou Καρθαγένης µό’. 

Συνόδον c" χανὼν οὗ. 

λα. "Ότι δεῖ τοὺς τῇ ἐχχλησίᾳ προσφεύγοντας 
ἐλεὐθέρους τυγχἀνειν * αἰτουμένων περὶ τούτων τῶν 
τῆς ἐχκλησίας προσφύγων xai προεστῶτας Χριστια- 
γιχωτάτους βασιλεῖς. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν CD, nb. 

16. "Oc οὗ δεῖ διδάσχειν λαῖχὸδν δηµοσίᾳ, ἐπεὶ 
ἀφορίζεται ἡμέρας τεσχράχοντα "οὔτε δὲ λαλεῖν 
Twalxa ἓν ἐχχλησίᾳ * οὐδὲ προσκαθῆσθαι ἐν abs) 
οὔτε εἷς ἅγιον θυσιαστήριον εἰσελθεῖν, ἑχτὸς τοῦ 
βασιλέως μέλλοντος προσάξαι δῶρα θεῷ * οὔτε δὲ 
λιτὰς ἔξεστι ποιεῖν λαϊκοῖς. —— 

Σωνόδου Λαοδιχείας χανὼν ια, uS. 

Συνόδου c' χανὼν EU, £U χαὶ o. 


imagines oppugnant, si quidem sacris operetur, 
deponatur : si vero laicus sit, segregetur., 

Synodi YI canon 83. 

Synodi ΤΙ] canon 7, 9. 

25. Crucis figuram super solum non esse effia- 
gendam, verum et si reperiatur, omni modo ipsam 
esse abolendam : qui enim hoe recipiunt, excom- 
municantur. 

Synodi Vl canon 16. 

26. Non oportere fideles ante vernum zquino- 
ctium Pascha celebrare : qui enim hoc faciant, οἱ 
quidem saeris addicti sint, deponuntur, ac dignie 
tate privantur: οἱ vero laici, segregantur, atque 
ecclesia ejiciuntur. 


B Sanctorum apostolorum canon 7. 


Synodi Antiochenz eanon 4. 

Synodi Carthaginiensis canon 34, 51 et 73. 

27. Non oportere quemquam fidelium postridie 
Christi Nativitatis Purificationem sanctissimz Dei- 
pare celebrare. Divinüm enim Virginis partum 
purgsmentorum expertem confitemur. Qui sutem 
hoc facit, siquidem sacro munere fungatur, depo- 
nitur; laícus vero segregatur. 

Synodi VI canon 79. 

28. Oportere presbyterum, diaconum et sub- 
diaconum ils diebus quibus officiis suis funguntur, 
ab uxoribus suis se continere : qui enim non ita 
fsciunt, dejiciuntur. Cateri vero clerici non sunt 


C ad boc cogendi. 


Synodi Carthaginiensis canon $, * 96 et 60. 

Synodi V] canon 45. 

29. Non oportere ruris preabyteros in ecclesia 
civitatis offerre. 

Synodi Neoctsesariensis canon 13. 

50. Non esse contemnendos eos qui ex fide ags- 
pas faciunt et fratres. convocant, eas vero in 
ecclesia non esse faciendas; nam qui secus fa- 
ciunt, excommuuicantur ; neque vero partes in ipsis 
esse tollendas. Qui autem ipsas parvifaciunt, neque 
vocationibus (F. fractionibus) communicant, a! a- 
(hemate percutiuntur. 

Synodi Gangrensis canon Jm 

Synodi Laodicenz canon 27, 50 et 28. 


D Synodi Cartbaginens. canon 49. 


Synodi VI canon 74. 


$1. Oportere eos qui ad ecclesiam confugiunt 
liberos esse : cum ipsorum ecclesi; perfugarum 
Ipsi etiam Christianissimi imperatores sint prote- 
ctores. 

Synedi Carthagenz canon 64 et 84. 

92. Non oportere laicum ' publice docere, alio- 
qui excommunicatur diebus quadraginta; neque 
vero mulierem in ecclesia loqui, neque priesidere 
in ea; neque ad sanctum | altare accedere, prseter 
imperatorem muners Deo oblaturum. Neque etiam 
laicis licet preces facere. 

Synodi Laodicenze canon 11, 44. 

Synodi VI canon 64, 69 et 70. 





19 ARSENIIL MONACHI 20 


Legís caput 75. 
93. Non oportere intra -teiplorum ambitus res 
venales proponere : neque facies superfluo cultu 


ita exornare, ut speclantes ad lbidinem pertra- 


here possint : qui enim ita facit, segregatot. 
. Synodi VI canon 76 et 100. 

4. Non oportere citra magnam necessitatem, 
qua iu itinere incidat, qualecumque jumentum 
in sacrum templum. introducere : verum neque 


. Femauere in eo, sut inter catechumenos quem- 


αὐδιῃ cum muliere habitantem. Qui enim hzc 


. faciunt, si quidem sacris addicti sint, deponuntur ; 


3i vero laici, excommunicantur. - 
Synodi Vl canon 88 et 97. 
«9. Oportere pritum instruere et docere fidem, 


deinde baptizare in nomine Patris, et Filii, et B 


Spiritus sancti, tribus mersionibus, atque un- 


. gere unguento post baptisma : non autem, sicut 

 dXonnulli heretici, in tres principii expertes, aut 

. tres filios, aut tres paracletos : neque etiam in una 
..  mersione in mortem Domini. Qui enim ita faciunt, 


deponuntur. 
. Sanciorum apostolorum canon 49 et 50. 
Synodi Laodicenze canon 45, 46, 47 et 48. 
Synodi Constantinopolitanz canon 7; et synodi Vl 


. canon 18. 


96. Oporiere etiam parvulos infantes in re- 
missionem peccatorum baptizare, propter adli2- 
Tens ipsis peccatum ex Adami pravaricatione. 
]tem quod sancti baptismatis gratia virtutem 
εἰ auxilium prabet contra peccatum. Qui enim 
non ita faciunt et dicuut, anathemate percuti- 
untur. 

Synodi Carihagenæ canon 110, 111, 112 et 113. 


97. Neminem dicendum e:se peccati expertem : 
qui enim hoc dicit anathemate percellitur, 
, Synodi Carthagetie canon 114, 115 et 116. 
. "98. Non oportere eum qui vere baptizatus sit 


Merum baptizare, neque eos qui ab bhsreticis 


Leptizantur, sut eos qui ab. impiis inquinati sunt 


non baptizare : verum.ncque mortuum baptizare ; 
. qui enit bac faciunt, gradu moventur. Eos au- 


tem qui a schismaticis, lisque qui seorsim ab 


A Νομιχὸν χεφάλαιον oc. 


Ay'. "Ott οὗ δεῖ προτιθέναι via ἐν τοις τῶν ἱερῶν 
περιδόλοις * οὔτε ἑστορεῖσθαι πρύσωπα ky χαλλωπι» 
σμῷ δυνάμενα ἕλχειν τοὺς ὀρῶντας. εἰς ἡδονὴν ' ó 
γὰρ οὕτω ποιῶν ἀφορίζεται. 

Συνόδου c! xavàv ος” xa p'. 

. M5. "Oct οὐ δεῖ χωρὶς μεγάλης «ἀνάγχης dv ὁδῷ 
καταλαθούσης τὸ οἰονοῦν χτῆνος εἰς ἑερὸν ναὺν εἰσ- 
ἀξαι * ἁλλ᾽ οὐδὲ χαταµένειν ἐν αὐτῷ sva, 3| ἐν 
τοῖς χατηχουµένοις τοῦ ναοῦ γυναιχὶ ὀννοιχοῦντα * 


ol yàp ταῦτα ποιοῦντες, εἰ μὲν ἱερωμένοι ciet, xa- 


θαιροῦνται * εἰ δὲ λαϊχοὶ, ἀφορίδονται. 


Συνόδου c' χἀνὼν πη’ καὶ CU. 

λε’, "Οτι δεῖ πρότερον χατηχΏσαι, χαὶ ἐχδ.δάσχειν 
τὴν πἰστιν * εἶτα βαπτίξειν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ []α- 
τρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, iv 
αρισὶ χαταδύσεσι ^ xal χρἰεσθαι μύρῳ μετὰ. τὸ 
βάπτισμα * καὶ ojy, ὥς τινες τῶν αἱρετικῶν, εἰς . 
τρεῖς ἀνάρχους, f| τρεῖς υἱοὺς, ἢ τρεῖς παραχλήτους, 
οὔτε μὴν ἐν μιᾷ χαταδύσει τῇ εἰς τὸν θάνατον τοῦ 
Κυρίου * οἱ γὰρ οὕτω ποιοῦντες καθαιροῦνται. 

Tüv ἁγίων ἁπωστόλων χανὼν μθ’ καὶ v 

Συνόδου Λαοδικείας χανὼν µε, µς’, py χαὶ yay. 

Σννόδου Κωνσταντινουπόλεως χανὼν ζ', χαὶ συν- 
όδου ς' χανών orn. 

λς’. Ὅτι δεῖ xal τὰ μιχρὰ ply εἰς ἄφισιν 


ἁμαρτιῶν βαπτίζειν, διὰ τὴν ἐπιχειμένην αὐτοῖς - 


ἁμαρτίαν Ex ττς τοῦ ᾿Αδὰμ παραδάσεως καὶ ὅτι 
ἡ χάρις τοῦ ἁγίου βαπτίσματος δύναμιν xal βοή- 
θειαν παρέχει πρὸς τὸ μὴ ἁμαρτάνειν. Οἱ γὰρ μὴ 
οὕτω ποιοῦντες xal λέγοντες, ἀναθεματίζονται. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν pv, ριῶ, pip! xal 
p. 

AQ. "Οτι οὐ δεῖ λέγειν τινὰ- ἀναμάρτητον * ὁ γὰρ 
τοῦτο λέγων ἀναθεματίζεται. 

Σννόδον Καρθαγένης κανὼν pi, ριε’ χαὶ ρις’. 

λη’. "Οτι οὐ δεῖ τὸν κατὰ ἀλήθειαν ἔχοντα βάπτι- 
aua πάλιν ἀναδαπτίξειν' οὔτε μὴν τοὺς παρὰ τῶν 
αἱρετικῶν βαπτιξομένος, Ἡ παρὰ τῶν ἀτεδῶν 
psuoluspévoug μὴ βαπτίζειν * ἀλλ οὐδὲ τεθνεῶτα 
βαπτίζειν  χαθαιροῦνται γὰρ ol παρὰ ταῦτα 
ποιοῦντες. Τοὺς δὲ παρὰ τῶν ἀποσχιστῶν, xaY τῶν 


Ecclesia conventus celebrant baptizantur, susci- Ό τὰς παρασυναγωγὰς ποιούντων βαπτιζοµένους δέ- 


. pere oportet, verum cui exacta οἱ diligenti in- 


fquisitione. — | 

"Sanctorum spostovorum canon 46, 47 οἱ 68. 
. Synddi...... canen 19. 

Synodi Carthaginiensis canon 18 et 48. 

Sancti Dasilii canon 1 et 47. 

^E Epistola^ad sanctum martyrem episcopum 
Rutiochiz. | 

39. Baptizàndam esse pregnantem quandocum- 
qiie "Soluerit, Item ægrotantem non esse bapti- 


. siudum;:nisi hoc postulet, Si vero. mente captus 


$it, ac mortis tempore própinqui ejns sanctum 
baptisma requirant, baptizatur. Similiter etiam 
qui a domonec vexatur , nioribundus | baptiza- 


χεσθαι δεῖ, πλὴν μετὰ δοχ.µασίας ἀχριδοῦς. 


Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν µς’, μζ xal Gu. 
Σννόδον... κανὼν 10". 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν τη’ χαὶ pay. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου χανὼν a' καὶ µζ.. 


-- 


— * LR 


TQ" ORO t? συ tf a ga-— 


DA gn E 


Bo 
A32 σ 


Eod O4 E 


Thy 
lu 


Καὶ ἐπιστολὴ πρὸς τὸν ἅγιον μάρτυρα ἐπίσχοπον ι "t 


Αντιοχείας. 


E 


X9'. Οτιδεῖ βαπτίζεσθαι «hv χκυοφοροῦσαν ὁπότε d. 


xol Ῥούλεται * xat ὅτ. ὁ ἁἀσθενῶν οὐ βαπτίζεται, at c 
μὴ ἐπιζητεῖ τοῦτὸ, Ei δὲ ἐκφρενῆς Υένηται, xal ἓν . 


τῷ χαιρῷ τοῦ θανάτου αὐτοῦ «ἐπιζητοῦσιν οἱ ἴδιοι 
αὐτοῦ τὸ ἅγιον βάπτιόµα., βαἁτίζεται ' ὁμοίωξ δὲ 
x1 6 δα:µονιζόμενος iy τῷ θανότῳ αὐτοῦ βαἁτί- 


in, 


«m 4 αἱ cB 


9| EPITOME CANONUM. .. 22 
δνται * ὁμοίως xoi ὁ ἀμφιδόλως ἔχων εἰ i6a--À tur : item ἴ de «juo aubiom est An sit baptizatus, 


ςτἰσθη. 

Ῥυνόδου Nualac χανὼν ς’. 

- Zovólou Καρθαγένης χανὼν µς’ xaV οὔ”, καὶ τοῦ 

ἐχωυ Τιμοθέου κανὼν &. | 

p. Ὅτι δεῖ. εν ἐπίσκοπον χειροτονεῖσθαι ὑπὸ 
spín, fj χαὶ ὑπὸ πάντων. τῶν ἓν τῇ ἔπα ρχίᾳ ἔπι- 

xix, λε’ ἔτη ἄγοντα τῇ ἡλικίᾳ. Ἑηφίζονται δὲ 
2αἱ χοσμικοὶ, xal μοναχοὶ εἰς ἐπισχόπους, ἔχοντες 
«oU μητροπολίτου τὸ xüpoc. "Eni δὲ ταῖς ἴσως γι- 
γομέναις ἀντιλογίαις τῶν πλειόνων φῆφος χρατεῖ’ 
zv μετὰ δοχιµασίας πολλῆς αἱ χειροτονίαι γίνον- 

.-Καὶ ὅτι δεῖ τοὺς μέλλοντας Χειροτονηθῆναι 
ἑαμαρτύρασθαι φυλάττειν τοὺς θείους xal ἱεροὺς 
χανόνας * xal οὐδὲ ἐπιτρέπειν δεῖ τοῖς ὄχλοις τὴν 
ἐπιλογήν. "O δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν χαθαιρεῖται, 

Tõv ἁγίων ἁποστόλων χανὼν α’. | 

Συνόδου Νικαίας χανὼν ὃ καὶ ε’.. ' 

Συνόδου ᾿Αντιοχείας xaviv ('. 

Συνόδου Λαοδιχείας χανὼν ε’ xàV ιΥ’. 

Συνόδου Σάρδεων χανὼν c" χαὶ v. 

Σννόδου. Καρθαγένης χανὼν ty', qv, μθ' καὶ. v. 

Συνόδου (' χανὼν B'. 

Συνόδου iv τῷ vai τῶν Αγίων ᾽Αποστόλων 
κχανὼν ιζ’. 

Νομικὸν χεφάλαιον P, xn, x9, X, λα’ xol M. 
"-μα'. "Ott δεῖ τοὺς πρεσθυτέρους, xal διακόνους, 
καὶ λοιποὺς κληριχοὺς ὑπὸ ἑνὸς ἐπισχόπου χειρο- 
τονεῖσθαι, xal μὴ εἶναι τούτους πέρα τοῦ δέοντος 


ἀριθμοῦ. Καὶ ὅτι μετὰ δοχιµάσίας πολλῆς χειροτο- ϱ ne. Item ordinandos protestari oportere se divinos. 


γοῦνται * xal ὅτι δεῖ τοὺς µέλλοντας χειροτονεῖσθαι 
δαμαρτύρασθαι φυλάττειν τοὺς 9είους xal ἱεροὺς 
χανόνας "καὶ τὸ μὴ ἔχειν τινὰ ἀθάπτιστον ἓν τῷ 
οἵχῳ αὐτῶν * xol τὸ μὴ εἶναι ἀγράμματόν τινα 
τούτων, xal μὴ κατὰ γένος τὰς χειροτονίας γίνε- 
cla, ἀλλὰ xaz' ἀξίαν * τὸν μὲν πρεσθύτερον τριά- 
χοντα ὕντα ἑτῶν * τὸν δὲ διάκονον χε, χαὶ τὸν 
ὑποδιάχονον εἴχοσε τὸν δὲ ἀναγνώστην ὀχτώ. Ol 
γὰρ παρὰ ταῦτα ποιοῦντες λαθαιροῦντα». 
Τῶν ἁγίων ἁποστόλων κανὼν β’. 
Ῥννόδου Νιχαίας κανὼν τα, if. 
Συνόδου Λαοδικείας χανὼν t". 
. Συνόδου Σαρδιχῆς χανὼν v. 
Συνόδου Καρθαγένης κανὼν τς’. vn καὶ Ae. 
Ῥννόδου ς’ κανὼν id', vs! χαὶ λΥ’. 
. 1οῦ ἁγίου Βασιλείου κανὼν c. | 
:' ToU ἁγίου Κυρίλλου κανὼν 6, &', c' καὶ λΥ’. 
Νομικὸν χεφάλαιον δ’, x', p', μΥ’, μδ καὶ µη’. 
τομ. Ότι δεῖ καταδέχεσθαι τὴν χειροτονίαν xol 
την λειτουργίαν τὸν προδιδαζόμενον εἰς βαθμὸν 
ἐπισκόπου, fj πρεφθυτέρου, f| διακόνου * xai gpov- 
τίζειν τοῦ ἐγχειρισθέντος αὐτῷ λαοῦ. 'O yàp uh 
καταδεχόµενος ἀφορίζεται ἕως ἂν καταδέξηται, 1 
 Yó; ἂν ὁρίόῃ περὶ αὐτοῦ τι X τελεία σύνοδος τῆς 
ἐπαρχίας. 
- Tàv ἁγίων ἀποστόλων x χανὼν M 
Συνόδου "Avttoyslac χανὼν wj. 
"Ὑννόδου Καρθαγένης κανὼν λα’, 
μη. "oni δεξ τοὺς χἐτροτονηθέντας ἐπισκόπόυς, 


Synati Nicienz canon ϐ. 

Synodi Curtliag. canon 46 el 73; et S. Timoil&i 
canon 4. 

40. Episcopum a ibus, sut etiam 3b omnibus 
provincize episcopis, iriginta quinquo annos na- 


ων esse ürdinandum. Eiiguniur etiam in epi- 


"scopos, szculares et. monachi, metropolitani au- 
'eloritate confirmati, Ubi vero squalia fuerint 


| partium ' studia, plurium . suffragium preevalet ; 
verumtamen cum mulia fnquisitione ordinationes - 


fiant. Item oportere ordinandos protestati se divi- 
nos et sacros canones servaturos : neque permli- 
tenda est plebi electio. Qui autem tonira bec faci, 
dejiclatur. 

Sanctorum apostólorum canon 1. 

Synodi Nicænæ eanon 4 οἱ b. 

Synodi Antioclenz canon 19. 

Synodi Leodicenz canon 5 et 15. 

Synodi Sardiceusis canon 6 et 10. 

Syoodi Carihag. cauon 15, 18, 49 et 50. 
- Syuodi VII canon 2. 

Synodi in. templo Sanctorum Apostolorum ca- 


. non 17. 


Legis caput 9 9, 98, 99, 50, 31 et 55. 
4l. Presbytéros, diaconos et csteros clerícos 


ab uno episcopo esse ordinandos, ac non plures 


quam necesse sit, idque cum multa examinatio- 


sacrosque canones servaturos, ac neminem qui 
non sit baptizatus, se domi sud habere, nec quem- 
quam horum illitteratum esse, ac non secundum 
genus, sed secundum meritum ordinationes fleri : 
presbyterum quidem triginta annos natum, dia- 
conum 25, subdiaconum 20, lectorem vero 8. Qui 
enim contra hzc faciunt, gradu dejiciuntur.- 


Sanctorum spostolorum canon 2. 

Synodi Nicænæ canon 114, 19. 

Synedi Laodicene canon 15. 

Synoli Sardicensis canon 10. 

Synodi Carthaginiensis canon 16, 18 et 56. 

Synodi VI canon 14, 15 et 32. 

Sancti Basilii csnon 88. 

Sancti Cyrilli canon 4, 5, 6 et 33, 

Legis caput 4, 90, 49, 45, 44 et 48. 

42. Oportere eum qui ad episcopi aut presbyteri 
aut diaconi gradum-promoltus est, ordinem miui- 
.Steriumque suscipere, sibique commissi populi 


curam gerere : quisquis enim non suscipit, segre- 


galur, donec susceperit, vel donee integra: ac 
plena provincie synodus de ipso aliquid  sis- 
tuerit. | 

Sanctorum apostolorum canon $0. 

'Synodi Antiochenz canon 17. 

Synodi Carthag. canon 51. 

43. Oportere ordinatos episcopos, a suà parecia 











αφ σσ", 


o9 το Ὦ RÀ s 
zn" " í 


23 | .. ARSENII MONACHI | 24 


gxudere, ac munus suum obire, donee perfecta 
synodus de ipsis statuerit; clerum vero ejus quæ 
non receperit parecie excammunicari. 


Sanctorum apostolorum canon 56. 

Syuodi Antiochenz canon 18, 

44. Oportere. etiam ex "eunuchis in omoi sscro 
gra!u ordinari, si alloqui digni sint, aut ex 
bominum injuria vel morbo virilia amiserint, vel 
si forte sic nati sint, Si quis autem propria volun- 


tate. exsectus fuerit, in clerum prorsus non admit 


titur, ut qui sibi ipse manus violentas attulerit. 
Quin etiam qui sanos castrant, homieidas suni: 
atque idcirco, si quidem sacris initiati sint, depo- 
nuntur; si vero laici, segregantur per tres annos. 


Sanctorum apostolorum canon 24, 3 οἱ 35. 

Synodi Nicænæ canon 1. 

Synodi in templo Sanctorum Apostolorum ce,e- 
brate 8. 

49. Eum qui dignus sit ad episcopatum esse 
promovendum, licet altero oculo sit privatue, vel 
erure debilis; si vero surdus sit aut cz:ecus omnino, 
non est promovendus. 

Sanctorum apostolorum canon 27 et 78. 

46. Non oportere servos ad clerum promorverl, 
sut monachos fleri, nisi libertate donati sint a 
dominis suis coram tribus testibus, aut triennium 
expleverint, [ία αἱ nullus possit eos in servitutem 
pertrahere. Qui auféin contra hse facit, excom- 
municationi subficitur. Qui vero docent eos dami- 
nos suos contemnere, atque ab eorum servitute 
recedero, anathemate feriuntur. 

Sanctorum apostolorum canon 82. 

Synodi Gangrensis canon 9. 

Synodi Calchedonensis canon 4. 

Synodi VI canon 85. 

Et legis caput 8, 50 et B1. 

41. Non oportere episcopum nulli Ecclesise ad- 


dictum, vacantem: Ecclesiam invadere, cltra con- : 


seusüm provinciz? metropolitani atque episcoporum : 
sin vero, ab Ecclesia ejicitur. 
Synodi Antiochenz canon 16. 


mon receptos, eitra suam culpam, dignitate sua Α xal μὴ δεχθέντας ὑπὸ τῆς ἰδίας παροικίας, οὐ παρὰ 


την ἑαυτῶν αἰτίαν, p. τέχειν τῆς τιμῆς, xal τῆς 
λειτουργίας, ἕως ἂν t 'ελεία αύνοδος ὁρίσῃ περὶ 
αὐτῶν, τὸν δὲ χλῆρον τῆς ph δεξαµένης παροιχίας 
ἀφορισθῆναι, 
Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν Ας’, 
Συνόδου Αντιοχείας xavàv τη”, 
μδ. "Oct δεῖ xal ἐξ εὐνούχων χειροτονεισθαι iv 
παντὶ ἱερατικῷ βαθμῷ, ἐὰν ἄλλως ἄξιοί εἶσιν, ἢ xal 
ἐξ ἐπηρείας ἀνθρώπων, f| προσπεσόντος νοσήµατος 
ἀφηρέθησαν τὰ ἀνδρῶν ' 3. ἐὰν οὕτως ἴσως ἐγεννᾖ- 
θησαν. El δὲ οἰχείᾳ Ἰνώμῃ εὐνουχισθῇ τις, elo 
Ἀλῆρον δλως οὐκ ἔρχεται, ὡς αὐὑτοφονευτὴς Ίεγο: 
νώς. ᾽Αλλὰ καὶ οἱ εὐνουχίζοντες ὑγιαίνοντας φϕ;- 
νευταί slot * xai διὰ τοῦτο, εἰ μὲν ἱερωμένοι εἰσὶ, 
καθαιροῦνται * εἰ δὲ Aaixol, ἀφορίζονται ἐπὶ Υ 
Et. 
Τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν καὶ, χβ’ xai xv. 
Συνόδου Νιχαίας χανὼν α’. 
—. Σννόδου ἓν τῷ vaip τῶν Αγίων Αποστόλων η. 


| ps. "Οτι δεῖ τὸν ἄξιον προᾶγεσθαι εἰς bxloxonov, 
κἂν ἀνάπηρος fj τὸν ὀφθαλμὸν, f «b σχέλος πεπλη- 
γµένος» εἰ δὲ κωφὸς εἴη ἡ ευφλὸς πάντη, μὴ vt- 
νεόθαι. 

τῶν ἁγίων ἀποστόλων χανὼν xt ' wai or. 

pe^. "Utt οὐ δεῖ οἰχέτας εἰς χλήρον προάγεσθαι, 
$ μοναχοὺς γίνεαθαι, εἰ μὴ ἐἑλευθερωθῶσι παρὰ 
τῶν ἰδίων δεσποτῶν ἐπὶ «pio µάρτυσιν ἢ πλη- 
ρώσουσι τριετίαν μηδενὸς τούτους [fors. δυναμένου]. 
εἰς δουλείαν ἔλχεσθαι. Ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν, 
ἀκοινωνησίᾳ χαθυ ποδάλλεται. Καὶ οἱ διδάσκοντες δὲ 
τούτους τῶν ἰδίων κνρίων καταφρονεῖν, καὶ ἀφί- 
στασθαι τῆς δουλείας αὐτῶν, ἀναθεματίζονται. 

Tàv ἁγίων ἁποστόλων xavàv πρ’. 

Συνόδου Γαγγρῶν χανὼν Υ. 

Συνόδου Καλχηδόνος χανὼν &. 

Συνόδου c" χανὼν πε. 

Καὶ νομιχὸν κεφάλαίο» η’, V χαὶ να’. 

aC. "Ost οὐ δεῖ σχολάζοντα ἑπίσχοπον σχολάζου- 
σαν Ἐκκλησίαν ἁρπάζειν δίχα γνώμης τοῦ κατὰ 
χώραν µητροπολίτου, καὶ τῶν ἐπισχόπων : εἰ δὲ 


Co uh, ἀπόδλητος γίνεται τῆς Ἐχχλησίας. 


"Συνόδου Αντιοχείας χανὼν tc". 


48. Non oportere swcularium magistratuum p µη, Ὅτι οὐ δεῖ διὰ προστασίας χοσμικῶν àp- 


auctoritote quemquam ad sacerdotium pervenire, 
aut Eeclesis regimen suscipere. Deturbantur enim 
ac segregantur ips) una cum lis omnibus qui cum 
ipsis communicant. 

Sanctorum apostolorum canon 20. 

Synodi Calchedonensis canon 12. 

Synodi VII canon 3. 

49. Non oportere pecunia dignitatem episco- 
palem aut sacerdotalem consequi : ipse enim 
ordinatus et qui ordinavit eum gradu dejiciuntur, 
atque. Ecclesia exscinduntur, velut Simon Magus. 
Non solum autem hi, sed et si qui ejusmodi rebus 
ljntervenisse reperti fuerint. 

Sanctorum apostolornm canon 29. 


χόντων τινὰ εἰς ἱερωσύνην ἐλθεῖν, f|. ἐγκρατήη Ἐκ- 
κλησίας Ὑενέσθαι ΄ χαθαιροῦνται γὰρ xa ἀφορίζον- 
σαι καὶ οἱ χοινωνοῦντες αὐτοῖς πάντες. 


τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν λ’. 

Συνόδου Καλχηδόνος κανὼν :β’. 

Σννόδου & xaviy Υ. 

μθ’. Ὅτι οὗ δεῖ διὰ χρημάτων ἀξίας ἐ πισχοπῆς fi 
ἱερατικῆς μετασχεῖν ' καθαιρεῖται Υὰρ καὶ αὗτὸς, 
xai ὁ χειροτονήσας αὐτόν, καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἐκ- 
κόπτονται, ὡς Σίµων ὁ Μάγος. Οὐ µόνον δὲ οὗτοι, 
ἀλλὰ καὶ εἴτινε εὑρεθῶσι μεσιτεύοντες τοῖς 
κοιούτηις. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων κανὼν xol, 











25 | ΕΡΙΤΟΜΕ CANONUM. .. 96 


Συνόδου Καλχηδόνος xayóow xp'. 

Συνόδου c' χανὼν χβ. ^! 

Συνόδου ( χανὼν v. {| ! 

"Ἐπιστολὴ τοῦ ἁγίου Ταῤασίου, 

ToS ἁγίου βασιλείου χανὼν Ts". 

'Ἐπιστολὴ Γενναδίου πατριάρχου. 

Νομικὸν κεφάλαιον f. 

V. "Os: οὐ δεῖ τοὺς κατ ἀλήθειαν χειροτονη- 
(via; ἐχ δευτέρου χειροτονεῖσθαι * ἐπεὶ χαθαι- 
ροῦνται καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ χειροτονοῦντες αὐτούς. 

T&v ἁγίων ἁποστόλων χανὼν £y. 

Σωνόδου Κἀρθαγένης κανὼν µη’. 

να. "Ost οὗ δεῖ τὸν ἐπίσχοπον ἰδίῳ συγγενεῖ χα- 
ριξόµενον 3) φίλῳ, 1] ἀντ᾽ αὐτοῦ χειροτονεῖν ὃν βού- 
λεται. Ὅ vàp ποιῶν τοῦτο ἀφορίζεται' χαὶ fj 
1013277] χειροτονία ἄχυρος μένει. 


Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν ος’. 
Συνόδου ᾿Αντιοχσείας κανὼν xy". 
νΡ. "Ότι δεῖ τοὺς ἐξ ἐθνῶν χειροτονεῖσθαι µέλ- 
Ἁντας μετὰ τὸ βάπτισμα δοχιµάζειν χαιρῷ &ppo- 
δίῳ, xat οὕτω χειροτονεῖν. Οἱ δὲ μὴ οὕτω ποιοῦντες 
χαθαιροῦνται. 
1ῶν &yluv ἁποστόλων χανὼν c. 
Σννόδον ᾿Αγχύρας χανὼν ιβ’. 
Lovóbou Νικαίας κανὼν '. 
Λαδιχείας χανὼν y. 
νΥ. "Ort οὐ δεῖ τινα ἀπολελυμένως χειροτονεῖσθαι, 
εἰ gh ἰδικῶς ἐν ἐκχλησίᾳ f] µοναστηρίῳ ἐπικηρύτ- 
samo ci γὰρ οὕτω χειροτονούμενοι καθαι- 
ῥοῦνται. 
Σννόδου Καλχηδόνος χανὼνς, — — 
νδ. "Ost δεῖ τὰ διαφέροντα κχληριχοῖς [ἶσ. κλη- 
px] τῷ ἐᾷ ἑσχάτης πενίας εἰς κλῆρον προαχθέντι, 
xal ix τούτου ἐπικτησαμένῳ χωρία f) ἀγροὺς, ὑπο- 
χεῖσθαι τῷ ἐξουσιασμῷ τῆς Ἐκκλησίας. 
Συνόδου Καρθαχένης χανὼν XQ. 
νε. "Ότι οὗ δεῖ δαιμονῶντα εἰς χλῆρον προάγε- 
σθαι, ij τοῖς πιστοῖς συνεύχεσθαι, f] τοῦ σώματος 
τοῦ Χριστοῦ μεταλαθεῖν συχνάχις, ἀλλὰ διὰ χρ6. 


νο, xal τότε ἐὰν μὴ βλασφημῇ. Καθαρισθεὶς. 


δὲ τοῦ δαίµονος, ἐὰν ἄλλως ἄξιος fj, ααθιερω- 
θήτι, | 
Τῶν ἁγίων ἁποστόλων xavàfv off, 
Τοῦ ἁγίου Τιμοθέου χανὼν y". | 
νς’. "Ότι οὐ δεῖ πρεσθυτἐροὺς εἰσιέναι πρὸ τοῦ 
ἰπισχόπου iy τῇ καθέδρᾳ" οὔτε δὲ [f. διαχόνους] µε- 
παδιδόναι τοῖς ἱερεῦσιν, f| πρὸ τοῦ ἐπισχόπου µε- 
παλαχεῖν  ὑπηρέται γὰρ τοῦ ἐπισχόπου εἰσὶ, τῶν 
δὶ πρεσθυτέρων ἑλάττους. Καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ xa- 
θᾖσθαι αὐτοὺς ἁρμόξει ky µέσῳ sov πρεσθυτέρων * 
xa τοὺς διαχόνουξ δὲ παβᾶὰ τῶν ᾿λοιπῶν χληριχῶν 
ὁμοίως τιμᾶσθαι προσήκει, 
Σννόδον Νιχαίας κανὼν η’. 
Συνόδου Λαοδιχείας χανών x' xal vc". 
Συνόδου c? χανὼν Q'. 
vC. "Oct δεῖ ἱλδίχους ἀπὸ τοῦ βασιλέως αἱτῆσαι 
χατὰ τῆς τοῦ πλησίου τυραννίδος, ἐξ ἐπιλογῆς τῶν 
ἐρχίεβέων, διὰ «ly τῶν ἐχχλησιῶν χαὶ τῶν πενήτων 


A Synodi Calchedonensis canon 32. 


Synodi VI canon 22. 

Synodi VII canon 5. 

Epistoli sancti Tarasii. 

Sancti Basilii canon 85. 

Epistola Gennad!i patriarcha. 

Legis caput 2. 

50. Non oportere vere ordinatos denuo ordinari. 
Siquidem deponuntur tum ipsi, tum etiam li: qui 
ipsos ordinant. 

Sanctorum apostolorum eanon 68. 

Synodi Carthaginiensis canon 48. 

51. Non oportere episcopum consanguineo suo 
aut amico gratificari, aut in. snum locum quem- 
cumque velit ordinare, Qui enim hoc [αεί ex- 
'eommunicatur, sitque «ejusmodi ordinatio manet 
irrita. | 

Sanctorum apostolorum canon 76. 

. Synodi Antiochenz canon 23. 

£3. Eos qui ex gentilibus ordinandi sunt, posi 
baptisma congruo tempore probandos esse, sicque 
ordinandos. Qui autem non ita faciunt, depo- 
nuntur. | 

Sanctorum apostolorum canon 80. 

Synodi Ancyranæ canon 12. 

Synodi Nicznz canon 2. 

Laodicena canon 3. 

535. Non oportere quemquam sbsolute ordinari, - 
uisl seorsim in ecclesia aut monasterio denuntietur. 
Qui enim lta ordinantur deponuntur. 


Synodi Calchedonensis canon 6. 

54. Oportere ea quæ pertinent ad clericum ex 
extrema paupertate ad. elerum provectum, quique 
ex hoc predia et agros acquisivit, Ecclesiz pote- 
stati subjici. 

Synodi Carthaginiensis canon $7. 

55. Dzemoniacum non debere ad clerum pro- 
vehi, aut cum fidelibus orare, aut corporis Christi 


erebro participem fleri, sed post longum intervallum, 


ac tum si non blasphemet. Cum vero a demone 
mundatus fuerit, si alioqui dignus sit, couse- 
cretur., 


D Sanetorum apostolorum canon 79. 


Saneti Timo:hei canon 2. 

56. Non oportere presbyteros ante episcopum 
in cathedram ingredi, neque diaconos sacerdoti-- 
bus commuuionen: dore, aut ipsam ante episco- 
pum sumere : minisiri enim sunt episcopi, pres- 
byteris vero inferiores. Atque idcirco neque sedere 
ipsos convenit in medio presbyterorum : diaconos 
vero a reliquis clericis similiter etiam honorari 
convenit. 

Synodi Nicæaæ canon 18. 

Synodi Laodicenz canon 20 et 56. 

Synodi VI canon 7. 

57. Oportere vindices ab imperatore petere con 
tra proxioii tyrannidem, ex episcoporum electione, 
propter ecclesiarum et pauporum opprestiouem. 





27. | ARSENII ΜΟΝΑΟΠΙ . 8 
licin non. oportere fenerantem: agricole, illius À κάχωσιν * καὶ ὅτι μὴ δεῖ shy δανείνοντα y4epy C 


agrum detinere. 
Synodi Carthaginiensis canon 75 .et 97. 
| Et legis caput 21. 
58. Non oportere sacris.addietos sericis vestibus 


indui, sut. unguento ungi; segregantur euim qui 


hoc faciunt. 
Synodi VI canon 97. 
Synodi Vll canon 16. 
69. Oportere episcopos et presbyteros non negli- 


gere populum sibi subditum, ac ultra sex menses 


a sua Ecclesia abesse. Qui enim sie faciunt deji- 
ciuntur. 

Sanctorum Apostolorum canon 58. 

Synodi Carthaginiensis canon 71, 121 et 123. 


Synodi in templo Sanctorum Apostolorum cele- B  Zuyvéto) ἓν τῷ vai τῶν 
 bratz can. 16. 


60. Oportere episcopos et presbyteros egentibus: 
sibi subditis necessaria ad vitam suppeditare : qui 


enim non ita faciunt deponuntur. 


: Sanetorum apostolorum canon 59. 
61. Non oportere chorepiscopos ordinare presby- 
terum et diaconum, sed tantum subdiaconos, |6- 


ciores et. exorcistas : item circuitores potius quain 


ehorepiscopos esse constituendos. 
. Synodi Aneyranæ canon 12. 

Synodi Neoczsariensis canon 13, 

Synodi Ántiochenz canon 10. 

Synodi Laodicenæ canon 57. 

Sancii Basilii canon 82. 

62. Oportere eos qui propter Darbarorum incur- 
sionem, aut aliam necessitatem et vii non possunt 
abire, auLesse in suis Ecclesiis, sine præjudicio versari 
atque operari in aliis dicecesibus, donec pace (rua- 
tur eorum Ecclesis, ad quam tunc licet inviti 
revertentur. Nisi enim discesserint, segregantur; 


Similiter etiam episcopi qui ipsos detinent. 


Synodi Calchedonensis canon 90. 

Synodi VJ canon 18 et 37. 

65. Oporiere eos qui ad mortem zgrotaut, atque 
excommunicationi subjacent, proiéstari se corporis 
Domini participes fleri cupere : si vero lioc facto. 
4 morte revocati fuerint, rursus excoinmunicantur, 

Synodi Nicænæ canon 13. 

Sancti Gregorii Nysseni canon 5. 

64. Oportere pubertatis tempore lectores rogare, 
velintine conjuges ducere, an continentiam profi- 
teri, Nam post diaconi ordinationem nuptias inire 
non licet. Si vero hoc permiserit episcopus, hic et 


. ile deponuntur; similiter etia diaconus οἱ pre- 


sbyter. 
Synodi Cartbaginiensis canon 16. 
Synodi VI canon 6. 
- Legis caput 45 et 46. 
65. Oportere sacris initiatos, coufitentes se ante 
ordinationem peccasse, ab officio dejici, in reliquis 
temanentes, siquidem. probi: sinf : ita ut lis qui eos 


χρατεῖν τὴν ἐχείνου γῆν. 

Σννόδου Καρθαγένη: χανὼν os' xal tU. 

Καὶ νομμὸν κεφάλαιον καὶ. 

vi. "Ost οὐ δεῖ ἐσθῆτα ἐχ σηρικῶν ὑφαόμάτων 
ἱερωμένους ἀμφιέννυσθαι, 1 μύρῳ χριεσθαι * ἀφο- 
ῥίζονται γὰρ οἱ τοῦτο ποιοῦντες. 

Συνόδου c" χανὼν κο. 

- Συνόδου ζ' χανὼν tc. 

vU. Ὅτι δεῖ τοὺς ἐπισκόπους xal πρεσθυτέρους 
ph ἀμελεῖν τοῦ ὑποχειμένου αὐτοῖς λαοῦ, χαὶ ὑπὲρ ᾽ 
τὸ ἐξάμηνον τῆς οἰχείας ἀφίστασθαι Ἐκκλησίας". ol . 
γὰρ οὕτω ποιοῦντες καθαιροῦνται- 

Τῶν ἁγίων ἀποστόλων χανὼν νη. 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν oa', pxa'*, pxy'. 
Αγίων Αποστόλων χαὺ 
νὼν tc*. 

E. "Ότι δεῖ τοὺς ἐπισχόπους, xai πρεσθυτέρους 
ἐπιχορηγεῖν εοῖς ἑνδεέσι τῶν ὁποχειμένων αὐτοῖς 
τὰ δέαντα τῶν χρειωδῶν ' οἱ γὰρ μὴ οὕτω ποιοῦν-' 
τες χαθαιροῦνται. 

Τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν νθ’. 

ξα. "Oct οὐ δεῖ χωρεπισχόπους χειροτονεῖν πρες- 
θύτερον xal διάχονον, ἀλλ) ἢ µόνον ὑποδιαχόνους, 
ἀναγνώστας, καὶ ἑξορχιστάς καὶ ὅτι περιοδευτὰς 
μᾶλλον f) χωρεπισχόπους δεῖ ποιεῖν. | 

Συνόδου ᾿Αγχόρας χανὼν t. 

Συνόδου Νεοχαισαρείας κανὼνιγ. ΄ 

Σννόδου ᾿Αντιοχείας χανὼν v'. 

Συνόδου Λαοδιχείας χανὼν vt. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου xavàv πβ’. 

SP. "Ότι οὐ δεῖ τοὺς δι’ ἔφοδον βαρθαρικὴν, ἡ δι’ 
ἑτέραν ἀνάγχην xaX βίαν μὴ δυναµένους ἀπελθεῖν, ' 
ἡ εἶναι ἓν ταῖς οἰχείαις Ἐκχλησίαις, ἀποχριματί- 
στως εἶναί τε xal. ἐνεργεῖν ἓν ἑτέραις ἑνορίαις, 
ἄχρις ἂν ἓν εἰρήνῃ Υένηται fj αὐτῶν. Ἐχχλησία, tv 
Tj παλινδροµήσουσιν οἱ τόιοῦτοι τότε x&v μι θέλωσιν' 
εἰ γὰρ μὴ ἀπέλθωσιν, ἀφορίζονται * ὁμοίως χαὶ οἱ 
χατέχοντες αὐτοὺς ἐπίσχοποι. 

Σννόδου Καλχηδόνος χανὼν x'. 

Συνόδου c' χανὼν τη’ χαὶ λζ. 

ΕΥ. Ὅτι δεῖ τοὺς πρὸς θάνατον νοσοῦντας, χαὶ ἓν 
ἀφορισμῷ ὄντας, διαµαρτύρασθαι μεταλαθεῖν τοῦ 
. σώματος τοῦ Κυρίου” εἰ δὲ τούτου γενοµένου «oU 


D θανάιου ἀναχληθῶσιν, αὖθις ἀγορίζονται. 


Συνόδου Νιχαίας κανὼν cy. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης χανὼν ε’. 

£0. "Οτι δεῖ ἓν τῷ χαιρῷ τῆς fÓnc ἀπαιτεῖν ἆνα- 
γνώστας συµθίους ἄγεσθαι, ἡ ἐγκράτειαν ὁμολο» 
γεῖν. Μετὰ γὰρ τὴν τοῦ διαχόνου Χχειροτονίαν οὐχ — 
ἔξεστιν εἰς γάμον ἐλθεῖν. El δὲ προτρέψει τοῦτο .ὁ 
ἐπίσχοπος, χαθαιρεῖται καὶ οὗτος κἀκεῖνος , ὁμοίως 
δὲ χαὶ διάχονος, καὶ πρεσθύτερος. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν tc*. 

Συνόδου ς’ χανὼν c'. 

Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον µε’ xal µς’. 

ξε’. "Ότι δεῖ τοὺς ὁμολογοῦντας τῶν ἱερωμένων 
πρὺ τῆς χειροτονίας ἡμαρτηχέναι, χαθαιρεῖσθαν 
τῆς λειτουργίας, ἓν τοῖς λο,ποῖς µένονταςι eU va 


29 : 


EPITOME CANONUM. 30 


απουδαῖοι συγχάνουσι * μηδὲν τῶν χειροτονησάντων A erdiparünt nullum prejudicium afferotur ,.. nisi 


προχριµατιζοµένων, εἰ μὴ συνεγνώχασι. 


Σννόδου Νιχαίας χανὼν " xal v. 

Θεοφίλου ᾽Αλεξανδρείας χανὼν v^, &'. 

Ec'. Ὅτιδεῖ συναφορίζεσθαι τοὺς συνεγνωχότας 
τῷ ἁμαρτήσαντι, καὶ μὴ ὁμολογήσαντας * καὶ ὅτι 
οἱ προεστῶτες ἐφησυχάζοντες τοῖς τοιούτοις, τῷ 
αὐτῷ χρίµατι ὑπόχεινται. 

Σννόδου ᾽Αγχύρας κανὼν κε’ 

Καὶ τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ θαυματουργοῦ. χα- 
νὼν β.. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου πανὼν qd. 


£c. "Oxt οὐ δεῖ τινα τῶν ἱερωμένων 1 μοναχῶν, | 


χοσμιχὰς ἀρχὰς Ἡ φροντίδας, f στρατείας ἀναδέ- 
. ysoüac* ἐκλιδῃ καθαιρεῖται xal &vats paste sa. 


—OCTov ἁγίων ἁποστόλων κανὼν c^, πα’ xal ^I 

Συνόδου Καλχηδόνος χανὼν Υ’, δ’ καὶ C". 

Σωνόδου Καρθαγένης χανὼν ις’. 

Συνόδου & κανὼν c'. | | 

"Συνόδου iv τῷ ναῷ τῶν Ἁγίων Αποστόλων κα- 
νὼν ta. 

Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον λΥ’, λδ’, λε’. 

Επ’, Ὅτι οὐ δεῖ πρεσθύτερον εἰς γάμους διγαμούν- 
zw ἡ παρανομούντων ἑστιᾶσθαι. 


Συνόδου Νεοχα:σαρεἰίας κανὼν Q'. 

Καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων xavàv ια’. 

EV. "Ότι δεῖ φανερὰ εἶναι τὰ τοῦ ἐπισχόπου ἴδια 
πράγµατα, s γε καὶ ἔχει · ἃ xal τελευτῶν καταλεί- 
qox οἷς ἂν ἐθέλοι * οὗ γὰρ ἔξεστι τοῖς χληριχοῖς διαρ- 
πάζειν αὐτά ' ἀπεὶ ἑχπίπτουσι τῶν οἰχείων β10μῶν. 
Φανερὰ δὲ ὀφείλουσιν εἶναι xal τὰ τῆς Ἐκκλησίας, 

& xa ἀμείωτα τῇ Ἐκχκλησίᾳ δεῖ συντηρεῖΐσθαι, ἔπι- 
γινωσχόµενα παρὰ τῶν πρεσδυτέρων xai διαχόνων. 
Καὶ οὗ δεῖ ἁπαιτεῖσθαι ἀπὸ τῶν Ἐχκχκλησιῶν πρά- 
Ίματα ἅπερ xal ἀπὸ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων τῶν τοῦ 
χοινοῦ»  µόνων γεφυρῶν οἰκοδομαὶ, καὶ ἀνανεώσεις 
ἐχ τούτων γενήσονται. Καὶ μηδὲ δύνασθαι τὸν ἐπί- 
σχοπον ἀπέμπολεῖν τι τῶν τῆς Ἐκκλησίας χωρὶς με- 
γάλης ἀνάγκης * καὶ τότε εἰ δεήσει [ίσ. εἰδήσει | τοῦ 
πρωτεύοντος τῆς ἑπαρχίας, ἤτοι μείζονος ἀρχιερέως» 
Ὁμοίως καὶ τὰς ἐμφυτεύσεις εἰδῆσει αὐτοῦ γίνε» 


conscii fuerint. 


Synodi Nicenæ canon 9 et 10, 

Theophili Alexandrini canon $, 5. 

60. Oportere conscios una cum eo qni deliquit, 
licet non confitentes, excommunicari. Item. przfe- 
ctos talibus acquiescentes eidem judicio suhjacere: 


Synodi Ancyrans canon 25 
Sancti Gregorii Thaumaturgi canon 2. 


Sancti Basilii canon 71. 

67. Non oportere quemquam clericum aut νο” 
nachum sculares magistratus, aut curas aul mi- 
litaria officia suscipere : alioquin, gradu motetur 
atque: auathewate percellitur. 

Sanctorum apostolorum eanon 6, 81 et δδ. 

Synodi Calchedonensis canon $, 4 et 7. 

Synodi Carthaginiensis canon 16. 

Synodi VII canon 10. 

Synodi in templo sanctorum ? apostolorum babitae 
canon 11. 

Legis cap. 35, 54 et 55. 

68. Non oportere presbyterum, eorum qui secun- 
dum malrimonium contrahunt et leges violant, 
puptialibus conviviis interesse. 

. Synodi Neoczsariensis canon 7. 

Sanctornm apostolorum canon 11. 

69. Res episcopi proprias, siquidem habeat, ma- 
nifestas esse oportere, quas moriens quibus velit 
relinquat ; neque epim licet clericis ipsas diripere, 
alioquin gradibus suis excidunt, Res etiam Eccle- 
si palam esse debent, quie quidem integrae con- 
servandz sunt Ecclesig, presbyteris ei diaconis 
note. Neque vero ea sunt ab Ecclesis exigenda, 
que a reliquis communibus hominibus : preter- 
quam quod tantum pontium exsiruciiones atque 
instaurationes ab iis flent. Ac neque posse episco- 


pum quidquam divendere eorum quæ ad Ecelesiam 


pertinent citra magnam necessitatem, idque ex 
scientia proviucie primatis,'seu majoris praelati : 
similiter etiam emphyteuses ipso scieute'lfleri. ltem 
eum qui non solvit cánonem emphyteutieum post 


σθαι" καὶ ὅτι ὁ μὴ καταδάλλων τὸν ὀμφυτευτικὸν D yiennium, penitus excidere emphyteumate. 


χανόνα ἐπὶ διετίᾳ ἐχπίπτει παντοίως 200 ὃ ἑμοντύ-. 


τῶν ἁγίων ἁποστόλων κανὼν u'. 
.: Zuvófiou ᾿Αντιοχείας χανὼν χδ’. 

Συνόδου Καλχηδόνος xavóv κβ’. 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν χε’ καὶ λΥ’. 

Συνόδου & χανὼν νθ’. 

Τοῦ ἁγίου Κυρίλλου xavàv β’. 

Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον Cyl, εδ’, τε’, xy! καὶ λε’. 

d. Ὅτι δεῖ μηδὲν πράττειν τοὺς πρεσθυτέἑρους xal 
διαχόνους χωρὶς γνώμης τοῦ ἐπισχόπου. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν λθ’. 

Σωνόδου ᾽Αγχύρας χανὼν t&*. 

Καὶ συνόδου Καρθαχένης χανὼν λΥ’. 


Sanctorum apostolorum eanon 40 

Synodi Antiochene canon 24. 

Synodi Calchedonensis eanon 22, 

Synodi Cartliaginiensis canon 25 et $35. 

Synodi VII canon 19. 

Sancti Cyrilli canon 2. 

Legis caput 13, 14, 15, 92 εἰ 55. 

.70. Non oportere presbyteros οἱ disconos quiá- 
quam facere absque episcopi consensu. 

Sanctorum apostolorum canon $9. 

Synodi Ancyranæ canon 15. 

Synodi Carthaginiensis canon 335, 


51  ARSENII MONACHI 32 
71. Oportere episcopum iu subditas sjbi animas A — oa'. Ὅτι δεῖ τὸν ἐπίόχοπον ἐξουσίαν, ἔχειν τῶν 


potesistem liabere, rerumque Ecclesie euram ge- 
rere cum Dei timore, ac non eas sibi vendicare, 


aut sanguine sibi conjunctis largiri, sed pauperibus 


subministrare, tanquam barum rationem Deo 
redditurus, Verumtamen per presbyteros οἱ dia- 
conos ipsas distribuere debei pro sua potestate, 
uno ex ipsis dispensatore constituto, ac non per 
personas sibi sanguine conjunctas. Si vero ipse for- 
tasse« nolit. habere dispensatorem, licet provinciae 
primati oeconomum designare. Ipsum autem epi- 
scopum ex his rebus ea qnae sibi et fratribus apud 
ipsu hospitii nomine commorantibus sunt neces- 
saria sumere oportet. Qui vero hac non servat, 
obnoxius erit synodo, pope subjeetus : licentia 


cuilibet. volenti data, si quid horum violari viderit, : 


id imperatori indicandi. 

Sanctorum apostolorum canon 98 et 41. 

Synodi Antiocliene canon 25. 

Synodi Calchedonensis canou 20. 

Synodi VII canon 4. 

Theophili Alexandrini canon 40 et 14. 

Sancti Cyrilli eanon 9. 

Legis caput 20, 60 et 61. | 

12, Oportere civitates per litteras imperiales 
metropolis nomine ornatos ipso lionore frui : anti- 
quas vero metropoles in. iisdem locis exsistentes 
nullum proprioruin jurium inde detrimentum pati. 


Syuodi Calchedonensís canon 12 et 17. 

Synodi VI canon 35. | 

75. Oportere episcopos injuste expulsos, in alias 
provincias suscipi, atque ipsis omnimode succurri 
manuinque porrigi s donec injurla ipsis illata vim- 
dicata fuerit. 

Synodi Sardicensis canon 11. 

74. Oportere patriarchas pacifice inter se agere 
alque honorari pro eo quem obtinent gradu, nec 
non et melropolitanos atque episcopos; neque 
quidquam facere eos qui ipsorum diccesibus sub- 
diti sunt, absque ipsorum consensu: neque ipsos 
eiiam quidquam agere citra omnium sententiam. 

Sanctorum apostolorum: canon 34, 

Niczn:e synoli canon 6 et 7. 

Synodi Antiocnenz canon 9. 

Synodi Constantiuopolitanae canon 3 et 8. 

Synodi Ephesinz canon 10. 

Synodi Caleliedonensis canon 8 et 28. 

Synodi Carthaginiensis canon 17, 89, 55, 86 et 
101. 

Synodi VI canon 96 et 29. 

Synodi in templo Sancte Sophiss celebrate ca» 
aon 1. 

Legis caput 92. 

75. Clericum in alienam parceciam sine consensu 
ipsius episcopi nom esse recipiendum : alioquin 
excommunicalur tum qui recipit tum qui receptus 
est, Si autem perseveret ipsum detinere, ipse gra- 


du dejiciatur : neque vero ei qui ab alio excom- 


ὑποχειμένων αὐτῷ φυχῶν, xai φροντίζειν τῶν τῆς 


: Ἐκκλησίας πραγμάτων μετὰ φόδου θεοῦ, xo μὴ 


σφετερἰζεσθαι ταῦτα, f] συγγενέσι χαρίτεσθαι, ἀλλὰ 
πένησιν ἐπιχορηγεῖσθαι, ὡς µέλλων λόγον ἀποδοῦναι 
περὶ αὐτῶν τῷ θεῷ : πλην ἀλλὰ διὰ τῶν πρεσδυτέ- 
ρων xai διαχόνων ταῦτα διανέµειν χατὰ τὴν αὐτοῦ 
ἑξουσίαν, ἕνα t£ αὐτῶν ἔχοντος οἰχονόμο», καὶ οὐχὶ 
διὰ συγγενῶν αὐτοῦ προσώπων. El δ᾽ αὑτὸς ἴσως μὴ 
θέλοι ἔχειν οἰχονόμον, ἔξεστι τῷ τῆς ἑπαρχίας πρω- 
τεύοντι προδθάλλεσθαι ἐξ ἅπαντος οἰχονόμον. Αὐτὸν 


δὲ τὸν ἐπίσχοπον διοιχεῖσθαι ἐξ αὐτῶν εἰς τὰς ἄναγ- - 


xalac χρείας xai µόνον, xal τῶν παρ᾽ αὐτῷ ἔπιξε- 
νουµένων ἀἁδελφῶν. 'O δὲ μὴ ταῦτα τηρῶν ἔνοχος 
ἔσται τῇ συνόδῳ, ὑποχείμενος ἐπιτιμίῳ ' ἀδείας o6- 
σης παντὶ τῷ βουλοµένῳ, sl τι τούτων παραδαινόµε- 
vov ἴδοι, μηνύειν τῷ βασιλεὶ. 

τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν λη’ χαὶ μα’. 

Καὶ συνόδου Αντιοχείας χανὼν χε. 

Συνόδου Καλχηδόνος χανὼν xc'. 

Συνόδου & χανὼν ια’. 

Θεοφίλου Αλεξανδρείας κανὼν v καὶ ια’. 

ToU ἁγίου Κυρίλλου χανὼν β’. 

Νομιχὸν χεφάλαιον x', & xai ξα’. 

of. Ότι δεῖ τὰς διὰ γραμμάτων βασιλικῶν τιµη- 
θείσας πόλεις ἐπ᾿ ὀνόματι µητροπόλεως ἔχειν τὴν τι- 
μήν ' τὰς δὲ ἀρχαίας μητροπόλεις τὰς ἐν ταῖς αὐταῖς 
τοποθεσίαις οὔσας, μὴ χαταθλάπτεσθαι ὑπ αὐτῶν ἐν 
ςοῖς ἰδίοις διχαἰοις. 


CQ ᾖΣννόδου Καλχηδόνος χανὼν ιβ xa ιζ. 


Καὶ συνόδου c' χανὼν λε’. 

oy'. "Ott δεῖ τοὺς ἀδίχως ἐλαυνομένους ἔπισχό- 
πους δέχεσθαι ἓν ἑτέραις ἑνορίαις, χαὶ ἀντιλαμδάνε- 
σθαι παντοίως καὶ χειραγωχεῖσθαε, ἄχρις ἄν ἡ ἐπὶ 
αὐτοῖς γένηται ἐχδίχῆσις. 

Σννόδου Σαρδικῆς χανὼν ιζ. 

οὗ. "Ort δεῖ εἰρηνεύειν μετ ἀλλήλων τοὺς πα- 
τριάρχας, xal τιμᾶσθαι αὐτοὺς κατὰ τὴν ἄπονεμη- 
θεῖσαν τάξιν. Καὶ μὴν xal τοὺς μµητροπολίτας xal 
ἐπισχόπους μηδὲν τι ποιεῖν τοὺς ὑπὸ τὰς ἑνορίας αὐ - 


τῶν, χωρὶς γνώμης τῶν αὐτῶν * μήτ αὐτοὺς ει ποιεῖν 


χωρὶς τῆς πάντων γνώμης. 
Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν AU. 
Σννόδον Νιχαίας κανὼν c^ καὶ Q*. 


D Συνόδου Αντιοχείας κανὼν 67. 


Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν β’ xol v'. 
Σννόδου Ἑφέσου χανὼν . 
Συνόδου Καλχηδόνος χανὼν η’ xal xvf. 
Συνόδου Καρθαγένης χανὼν i, λθ, ve', ας xal 
pa". | 
Συνόδου c^ κανὼν ic^ xai λθ’. 
Συνόδου ky τῷ ναῷ τῆς ᾽Αγίας Σοφίας χανὼν α’. 


Καὶ νομικὸν χεφἀάλαιον xp. 
ος. "Oc οὐ δεῖ ἄνευ γνώμης τοῦ ἐπισχόπου αὐτοῦ 
ται κληρικὸν bv ἑτέρα παροιχίᾳ * bust ἀφορί- 
ζεται xal ὁ δεξάµενος, xal à δεχθείς. EL 6k ἐπιμένοι 
χατέχων αὐτὸν, χαθαιρείσθω xal αὐτός * οὔτε δὲ 
συγχωρήσει ἕτερος τῷ ὑρ' ἑτέρου ἀφορισθέντι, εἰ 

















3 | ΕΡΙΤΟΜΕ CANONUM. 3 


ph ἂν χατὰ συγχνρίαν τελεντήσῃ ὁ ἀφορίσας αὐτόν. Α 


Τῶν ἁγίων ἀποστόλων if, v^, τό, ic τή’, i. 


Συνόδου Καρθαγένης χανὼν vU xai t. 

Συνόδου c" χανὼν (0. 

Συνόδου ὅ χανὼν v. 

Σωνόδου ἓν τῷ ναῷ τῆς Αγίας Σοφιας χανὼν ασ’. 


ος’, Ὅτι οὐ δεῖ ἐπίσκοπον ἐπιπηδᾶν τῇ μὴ ὑπο- 
xupivg αὐτῷ παροιχίᾳ, h παντελῶς, fj κατὰ καιρὸν, 
x3» ὑπὸ πλειόνων ἀναγχάζηται * εἰ µή ποτε δι) εὔλο» 
qw αἰτίαν * καὶ οὕτως οὐκ ἀφ᾿ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ χρίσει 
κολλῶν ἐπισχόπων, xai τοῦ χατὰ χώραν ἀρχιερέως" 
οὔτε δὲ χειροτονίαν ποιῆσαι kv ἑτέρου παροικίᾳ παρὰ 


municatus. fucrit alius veniam dabit, nisi forie iy 
qui excommunicavit, obierit. - 

Sanctorum apostolorum €anon 19, 15, 15, 16, 
18 et 19. . 

Bynodi Carthaginiensis cauon 54 οἱ 90. 

Synodi Vi canon 19. | 

Synodi VII canon 10. 

Synodi in templo Sancte Sophie habite ca- 
non 4. | 

Ἴθ. Non oportere episcopum parceciam sibi non 
subditam aut omnimo aut pro iempore invadere, 
quamvis a pluribus cogatur, nisi forte propter cau- 
sam rationi consentaneam : idque non suo ipsius 
motu, sed multorum episcoporum atque ipsius pro- 
vincie archiepiscopi judicio : neque vero ordines 


TvÓpny αὐτοῦ * ἐπειδὴ καθαιρεῖται καὶ αὐτὸς, καὶ B conferre in alia parocia preter ipsius consensum : 


οὓς ἐχειροτόνησε. | 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων xavàv τα’, 18 xal λε. 

Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως πανὼν Y. 

Συνόδου Ἐφέσου χανὼν v. 

Συνόδου Καλχηδόνος χανὼν Ε, 

Σωνόδου Σαρδιχῆς χανὼν a, καὶ Tq. 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν µη. 

οὗ. "Oct οὐ δεῖ ἐπίσχοπον διδάσχειν kv ἑτέρου πό- 
it^ εἰ δὲ τοῦτο φωραθείη ποιῶν, κατάγεται ἀπὸ 
τοῦ βαθμοῦ τῆς ἐπισχοπῆς εἰς τὸν τοῦ πρεσθντέρου 
βαθµόν. | 

Συνόδου Σαρδικῆς χανὼν τα καὶ ig. 

Σωνόδου c' χανὼν x; 


alioquiu deponitur tura ipse, tum ii quos ordinavit. 
Sanctorum apostolorum canon 11, δὲ οἱ $5. 
Synodi Constantinopolitanz canon 9. 
Synodi Ephesinz canon 10. 
Bynodi Calchedonensis canon 5. 


^ Byuodi Sardicensis canon 1, 2 et o. 


Synodi Carthaginiensis canon 48. 

71. Non oportere episcopum docere in aliena ur- 
be : si vero hoc facere deprehensus fuerit, depri- - 
mitur ab episcopatus gradu ad presbyteri gradum. 


Synodi Sardicensis canon 44 et 19, 
Synodi VÍ canon 90. 


eq. Ὅτι οὐ δεῖ ἐπίσχοπον ἀποχαρῆναι, καὶ εἶναι ¶ 78. Non oportere episcopum attondéri, ac dein- 


εὖθις tv «ῷ ἐπισχοπείῳ * οὔτε δὲ µοναστήριον ἴδιον 
οἰχοδομῆσαι kx τῶν τῆς ἐπισχοπῆς προσοδίων ἐπὶ 
καταλύσει τῆς ἐπισχοπῆς ἐπειδὴ ἐπιτιμίῳ χαθν- 
Συνόδου iy τῷ ναῷ τῶν "Aylov ᾽᾿Αποστόλων xa.- 
vov Q. 
Συνόδου ἓν τῷ ναῷ τῆς ᾿Αγίας Σοφίας κανὼν p. 


oV, "Ox δει τὰ ἐν τοῖς ἀγροῖς xal τοῖς ἀμπελῶσιν 
εὐχτήρια ώσανεὶ εἰς μνήμην μαρτύρων καθ ιστάµενα, 
παντὶ τρόπῳ καταστρἐφεσθαι * bv δὲ τοῖς ἔνδον εὖ- 
ατηρἰοις Ὑίνεσθαι μὲν λειτουργίας, πλὴν μὴν καὶ 
εροτροπῇ τοῦ κατὰ χώραν ἀρχιερέως * βαπτίζειν δὲ 
tv αὐτοῖς οὐκ ἔξεστιν, ἀλλὰ μᾶλλον ἐν ταῖς χαθολι» 


ceps in episcopatu remanere : neque vero mona- 
sterium privatioy exstruere ex cpiscopatus rediti- 
hus, ad ipsius episcopatus destructionerm : alioquin, 
pone subjicitur. 

Synodi in templo Sanctorum Apostolerum cele- 
braiz canon 7. | 

Synodi in templo Sancte Sophis celebrat ca- 
non | 

79. Oratoria in agris et vineis tanquam in. πιο» 
moriam martyrum exstructa quocunque modo esse 
destruenda; in interioribus vero oratoriis sacra 
misse oflicia esse celebranda, verum cum regionis 
episcepi permissione; baptizare vero in illis non 
licet, sed potius in Ecclesiis universalibus. Qui 


xig Ἐκκλησίαις. Ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν, καὶ οἱ DoGen contra hec facit et qui eum eo communi- 


χηινωνοῦντες αὐτῷ λαϊχοὶ, ἀφορίξονταιο 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν αγ. 

Συνόδου g^ χανὼν λα καὶ νθ’. 

Καὶ συνόδου ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾽Ἁγίων Αποστόλων 
χανὼν ιβ. | mE | 

«. "Οτι οὐ δεῖ ἀπαιτεῖν τοὺς ἀρχιερεῖς ἀπὸ τῶν 
üm' αὐτοὺυς ὄντων κληρικῶν χρυσίον ἢ ἀργύριον ἣ 
εἶδός τι, καὶ διὰ ταῦτα ἀφορίζειν «wá, f] χλείειν 
θεοῦ vaóv * ἐπειδὴ ταυτοκαθείᾳ, τουτέστιν ἀφορι- 
σμῷ, ὑποπίπτει, 

Συνόδου ζ κανὼν V. 

Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον λθ’. | 

πα’, Ότι οὐ δεῖ μητροπολίτην, ἢ &xlaxoxo», ἢ 
πρεσθύτερον, f| χληριχὸν καταφρονεῖν τῶν ἰδίων ἀρ- 


cant laici segregantur. 

Synodi Carthaginiensis canon 83. 

Synodi VI canon 31 οἱ 59. 

Synodi in templo Sanctorum Apostolorum cele- 
brat canon 12. 

80. Przlatos non debere a clericis sibí subditis 
aurum aut argentum aut aliquam speciem εσὶ- 
gere, ac propterea quemquam excommunicare, aut 
Dei templo excludere : alioquin eidem pau, hoc 
est excomimunicationi, subjacet. . 

Synodi VII canon 4. 

Et legis caput 60. 


. 81. Non oportere metropolitanum, aut episcopum, 


aut presbyterum, aut clericum suos praelatos con- 


38 


 ABSENH MONACHI 


tenipiu; liabere, atque ad saeru- missarum officia eo- -A ytzpfev, xal ph εἰσφέρειν τὰ τούτων ὀνόματα iv 


rum nomina non adhibere : aoj'seorsim conventus 
habere propter suspicionem forte alicujus criminis, 
ante synodi cognitionem : aut ab eorum comwunaione 
sese obscinderc, vel populum furtim ad se pertrahere. 
Qvi enim ita faciunt, tyranni sunt, atque idcircogradu 
dojiciuntur, anathematique subjiciuntur, οἱ quot- 
quot cum ipsis communicant : citra nimirum ma- 
nifestam hzresim qux ab ipsis palam praedicetur. 

Sanctorum apostolorum canon 8 et 51. 

Synodi Gaugrensis canon 6. 

Synodi Antiochen:e canon 5. 

Synodi Carthaginiensis canon 10,. 11, 55, 98 
ei 105. 
, Synodi in templo Sanctorum Apostolorum ba- 
bitz, canon 19, 14 et t5. 


.89. Non oportere quemquam verberare, aut in 
c.rcerem conjicere, aut contumelia afficere episco- 
pua, 3ut presbyterum, aut. diaconum, aut impera 
torem, aut magistratum,. tanquam. conficta. aliqua 
borum causa, ve] duni sacrum officium peragitur, 
Ecclesiam turbare. Qui enim hæc faciunt, si quidenr 
sacris serviant, gradu deturbaniur : si vero laici, 
segregantur, anathemate feriuntur, multantur, tor- 
quentur, aut etiam capite plectuntur. 

 Sauetorum apostolorum canon 55, 56 οἱ 84. 

Syuodi in templo Sancta: Sophiz celebrata ca- 
non 9. 

Legis caput 54 et 74. 

83. Non oporiere quemquam sacri ordiuls ver- 
berare deliuquentes fideles, aut infljeles injuriam 
iufereutes, neque per se, neque per alios : alioquin 
(eponuntur. 

Sanctorum apostolorum canon 27. 

Synodi in. templo Sanctorum Apostolorum cele- 
prata canon 9. 

. Legis caput 40. 

84. Oportet eum qui rationes reciplt, boc epi- 
. $copi regionis judicio facere : babere vero potesta- 
tei, juxta. accedentis poenitentiam , posnie cum 
discretione irroganda, sive severius, sive huma- 
nius, sive.moderatius, pro delictorum qua aduilsit 
qualitate et quantitate, et quod a decennio delicta 
judicantur 5 item 4 peccato se convertentem susci- 


ταῖς ἱεραῖς λειτυυργίαις * ἡ χωρία συνάχειν δι) ὑπό-. 
νοιαν ἴσίς τινὸς ἐγχλήματος, πρὸ συνοδικῆς διαγνώ- 
σεως * | ἁποσχίζεσθαι τῆς κοινωνίας αὐτῶν * f) 
λαὸν ὑφαρπάζέιν, Οἱ γὰρ οὕτω ποιοῦντες «εὐραννοί 
εἰσι * val διὰ τοῦτο χαθαιροῦνται, xal ἀναθεματί- 
ζονται, xal ὅσοι ἂν αὐτοῖς xotwwtovoU ;t* χωρὶς δηλον: 
ότι προφανοῦς αἱρέσεως χηρυττοµένης ἀναφανδὸν 
ὑπ αὐτῶν. 

Tiv ἁγίων ἁποστόλων κανὼν η xa λα” 

Συνόδου Γαγγρῶν χανὼν ς’. 

Σννόδου Αντιοχείας χανὼν ε’. 

Συνόδου Καρθαγένης xa viv v, τα, vy, hn vat 


Συνέδον lv τῷ ναῷ τῶν ᾽Αγίων ᾿Αποστόλων κανὼν 


B wo xal τε’, 


πβ. "Ot οὐ δεῖ τινα τύψαι, ἢ quAaxteat, ; 
ὑθρίσαι Enloxonov, ?) πρεαθύτερον, ἢ διάχονον, ἢ 
βασιλέα, ἢ ἄρχοντα, ὥς συμπλασάμενον αἰτίαν εινὰ 
τυύτων, f] συνάξεως ἐπιτελουμένης τὴν Ἐχχλησίαν 
ταράξαι ΄ οἱ γὰρ ταῦτα ποιοῦντες, εἰ μὲν ἱερωμένοι 
εἰσὶ, καθαιροῦνται * εἰ δὲ λαϊχοὶ, ἀφορίζονται, καὶ 
ἀναθεματίξονται, xat ξημιοῦνται, xal βασανἰδονῖαι, 
3) χαὶ χεφαλικῶς τιμωροῦνται. 


^ TOv ἁγίων ἁποστόλων χανὼν νο, νς xai ni. 
Συνόδου iv τῷ ναῷ τῆς Ἁγίας Σοφίας κανὼν v. 


Καὶ νομικὸν χεφάλαιον 10 xai οὗ”, 

XY. "Ott οὗ δεῖ τινα τῶν τῆς ἱερατιχῆς τάξτως 
τύπτειν ἁμαρτήσαντας, πιστοὺς, 1] ἀπίστονς ἁδιχή- 
6αντας, οὔτε δι. ἑαυτῶν, οὔτε δι ἑτέρων' ἐπειδὴ 
χαθαιροῦνται. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν χζ. - 

Συνόδου ἐν τῷ ναῷ τῶν Ἁγίων Αποστόλων xa- 
vày ϐ’. 

Καὶ νομικὸν χεφάλαιον p. 

«O0. "Oct δεῖ τὸν ἀναδεχόμενον λογισμοὺς χρίσει 
τοῦ κατὰ χώραν ἐπισχόπου τοῦτο ποιεῖν » ἔχειν δὲ 
ἑξουσίαν πρὸς τὴν µετάνοιαν τοῦ προσερχοµένου àv 
διακρίσει κυθερνῆσαί τὰ ἐπιτιμώμενα, εἴτε ἁποτο- 
µώτερον, εἴτε φιλανθρωπότερον, xal µμετριώτερον * 
χᾶν ὁποίας, xai ὅσας διεπράξατο ἁμαρτίας " καὶ ὅτι —— 
ἀπὺ δωδεχαετοῦς χρίνονται τὰ ἁμαρτήματα καὶ ὅτι 


pieudum esse. Qui enim talem. non recipit, gradu f) «by ἐπιστρέφοντα ἀπὸ ἁμαρτίας προσδέχεσθαι χρή. 


dejicitur. 

Sauctorum apostolerum canon 52. 

Synodi Nicænæ canon 12. 

Synodi Neocasariensis cauon 9. 

Synodi Gangrensis canon 21. 

Synodi Laodicenz canon 9. 

Synodi Carthaginiensis canon 6, 7, ἐν et 45. 

Syuodi Vl canon 107. 

Saucti Basilii canon 5, δὲ, 74 οἱ 84. 

Saneti Gregorii Nysseni Prologus. 

Sancti Timothei apostoli canon 18. 

85. Non oportere absque imperatoris Jussu , aut 
sententia, et litteris provincie archiepiscopi quem- 
qnam episcoporum imperatorem adire: qui enim 


'O γὰρ μὴ δεχόμενος τὸν τοιοῦτον, χαθαιρεῖται. 

Τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν vp. 

Συνόδου Νιχαίας χανὼν ιβ. 

Συνόδου Νεοχαισαρείας κανὼν Υ. 

Συνόδου Γαγγρῶν χανὼν χα’. 

Συνόδου Λαοδικείας xav β'. — 

Συνόδου Καρθαγένης xav. ς’, C, ΜΥ’ χαὶ ge. 

Συνόδου c" κανὼν pt. 

ToU ἁγίου Βασιλείου xav. v', νδ’, οὗ καὶ πὸ. 

Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης Πρόλογος. 

Τοῦ ἁγίου Τιμοθέου τοῦ ἁποστόλου χανὼν ww. 

πε’. "Ότι οὗ δεῖ ἄνευ βασιλικής προστάξεως f 
γνώμης, xaX γράµµατος τοῦ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἁργιε- 
ρέως τινὰ τῶν .ἐπισκόπων πρυσελθεῖν βασι)λεῖ- ὁ 





31 | EPITOME CANONUM. - 88 
(ὰρ οὕτω «οιῶν, χαθαιρεῖται, xol ἀχοινωνησίᾳ xat. A sic facit, dejicitur atque excommunicationi subjt- 


υποδάλλεται - xai ὅτι πρεπωδέστερον «μᾶλλον διὰ 
τῶν ἑαυτοῦ κληριχῶν τὰς δεῄσεις καὶ ὑπομνήσεις 
ποιεῖσθαι. 
Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανὼν τα’ καὶ ιβ’. 
Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν c'. 
Συνόδου Σαρδικῆς κανὼν ὅ, 1, 0, Χα. 
Συνόδου Καρθαγένης xav ρς’. 
Καὶ νομιχὸν κεφάλαιον Y 
πς’. "Occ δεῖ Ev χαιρῷ τῷ προσῄχοντι δέεσθαι, xol 
προσχαλεῖσθαι ἀρχόντων ἑξουσίαν εἰς ἐπιχουρίαν xal 
παιδείαν. 
Συνόδον Αντιοχείας χανὼν £', 
Συνόδου Καρθαγένης κανὼν µη’ xal vy". 


Συνόδου àv τῷ ναῷ τῶν Ἁγίων Αποστόλων χα”. 


νὼν V. 

πζ. "Ott οὗ δεῖ προφάσει ἀσχήσεως νενοθευμένης 
δηλονότι χαταλιµπάνειν τινὰ τὰ ἑαυτοῦ * ἀλλ᾽ οὐδὲ 
τέχνα τοὺς ἑαυτῶν γονεῖς θεοσεθεῖς ὄντας * ἐπειδὴ 
el τοῦτο ποιοῦντες ἀναθεματίζονται. 

Σωνόδου Γαγγρῶν xavày τε’, tc^, χα. 

Καὶ συνόδου Καρθαχένης χανὼν λα’. 

πη".. Ὅτι δεῖ τοὺς βίᾳ παρὰ τῶν ἀσεθῶν βρῶμα 
μεμιασμένον δεξαµένους ἐν τῷ στόµατι, xoi βασά- 
νους ὑπομείναντας, ὡς μηδὲν ἡμαρτηκότας δέχεσθαι 
εἰς κοινωνίαν xoi εἰς ἱερωσύνην, εἴπερ ἄλλως ἅδιοί 
εἶσιν, ὡς ὁμολογηταὶ γενόµενοι. 

Συνόδου Αγχύρας χανὼν y". 

Τοῦ ἁγίου Πέτρου Αλεξανδρείας χανὼν ιδ. 


citur; magis enim decet per clericos suos polius 
petitiones ac monitiones facere. 


Synodi Antiochenz canon 11 et 12. 

Synodi Constantinopolitanze canon 6. 

Synodi Sardicensis canon 7, 8, 9 et 21. 

Synodi Carthaginiensis canon 106. 

Et legis caput 3. 

86. Oportere convenienti tempore rogare atque 
implorare magistratuum potentiam. ad auxilium. et 
castigationem. 

Syuodi Antiochense canon 35. 

Synodi Carthaginiensis canon 48 et 63. 

Synodi in templo Sanctorum Apostolorum cele- 


bratæ canon 9. 


87. Non oportere exercitationis adulterinze vide- 
licet pretextu sua bona relinquere, sed: neque 
liberos suos parentes pios exsistentes : quonlam 
qui hoc faciunt, anathemate feriuntur. 

Synodi Gangrensis canon 15, 16 et 21. 

Synodi Carthaginiensis canon 51. 

88. Eos qui vi ab impiis cibum pollutum in os 
acceperunt et tormenta poss) sunt, quasi nulluw 
peccatum adpiserint, recipiendos esse ad cemmue- 
nionem et ad sacerdotium, si alioqui digni eint, ut. - 
qui confessores fuerint. | 

Syuodi Ancyrang canon 3. 

Sancti Petri Alexandrini cauon 14, 


Kat τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θαυματουρχοῦ xa- c Sancti Gregorii Thaumaturgi canon 1. 


νὼν o, 
πθ. Ὅτι οὐ. δεῖ συνεύχεσθαι, Ἡ xotvovsly τοῖς 
ἀχοινωνῆτοις ὡς χοινωνιχοῖς * ἐπειδὴ ὁ τὸν χαθῃρη”- 
μένουν f, ἀφωρισμένον ὡς ἀκαθαίρετον χαὶ ἀνεπιτί- 
— µητον δεχόμενος, καὶ αὐτὸς ὁμοίως τούτῳ ὑπὸ τοῦ 
xavóvoc χολάζεται. Τὸ δὲ ἁπλῶς δέχεσθαι τὸν τοιοῦ- 
τον, χαὶ καθῃρημένον ἔχειν, ἀνέγχλητόν ἐστιν’ 


ὥσπερ xal ὁ τὸν by. ἐγχλήματι ὄντα, xat ph ὁμολο-. 


γοῦντα, use δυνάµενον φανερῶς ἐλενχθῆναι, a 
el; χοινωνίαν, ἀνέγκλητόν ἐστιν. 


Τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν v, ur, ιβ, tV, τά, 
ες’, xy, 1, λα 

Συνόδου Νικαίας κανὼν πέμπτος. 

Σννόδου Neoxaicapsla; xavóv 0'. 

Συνόδου ᾿Αντιοχείας κἀνὼν P, v, 9, c". 

Συνόδου Σαρδιχῆς κανὼν ty', (9. 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν 0', ται ϱλβ xot pir. 

Θεοφίλου ᾽Αλεξανδρείας xavàv ς᾽. 

Καὶ νομικὺν κεφάλαιον λθ’, 

&'* "Oct δεῖ. γίνεσθαι συνόδους χατά τοὺς ὡρισμέ- 
νους καιροὺς, Uic τοῦ ἔτους, $ x&v ἅπαξ, ἐπὶ διορ- 
θώσει τῶν σφαλλομένων * xol ὅτι ἄνευ τῶν κατὰ 
χώραν μητροπολιτῶν οὐ vivovixt* καὶ ὅτι τὰς 
ἁπαρχίας ἐπισχέπτεσθαι δεῖ àv τοῖς χαιροῖς τῶν 
συνόδων * εἰ δὲ χωλυθῶσι παρὰ ἄρχοντος, ἀφοριζέ- 
σθω ὅ ἄρχων εἰ δὲ ἀμελείχ τοῦ μητροπολίτου 
κωλυθῶσιν, ἔσται αὐτὸς ὑπὸ ἐπιτιμίῳ. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν λζ. 


89. Non esse orandum aut communicandum cum 
excommunicatis tanquam. non excommunicatis : 
siquidem qui gradu dejectui aut. segregatum tan- 
quam non dejectum et irreprehensum suscipit, ipse . 
etiam similiter atque hic a canone punitur. Sim- 
pliciter autem talem recipete ac dejectum babere, 
crimine vacat : quemadmodum etiam eum qui eri- 


mine tenetur et non confitetur, neque potest mani- | 


feste convinci, ad communionem reclpere, repre- 
hensione caret. 

Sanctorum apostolorum canon 10, Tr 12, 15, 15, 
16, 28, 50 et 91. 

Synodi Nicænæ canon 5. 

Synodi Neocssariensis canon 9. 

Synodi Antiochen:e canon 4, 3, 4, 6. 

Synodi Sardicensis canon 15, 19. 

' Synodi Carthaginiensis canon 9, 14, 152 et 105. 

Theophili Alexandrini canou 6. 

Legis capui $9. 

90. Synodos statis temporibus bis aut saltem 
semel in auno ad erratorum correctionem esse — 
celebrandas, idque non sine regionis metropoli- 
tano, ltem provincias synodorum temporibus essa 
visitandas : siquidem a praeside prohibiti fuerínt, - 
excommunicetur praeses : si vero a metropolitano 
prohibeantur, ipse poene subjacebit. 


Sanciorum apostolorum carion 37. 


Synodi Nicænæ canon 5. 

Synodi Antiochenz canon 20. 

Synodi Laodicenz canon 40. 

Synodi Calchedonensis canon 19. 

Synodi Carthaginiensis canon 18, 52, 75, 76, 71, 
94 et 95. 

Synodi Vl csnon s. 

Synodi VII canon 6. 


91. Catechumeno lapso tres anuos poenam esse 


subeundam, deinde rursus ipsum esse iustruendum 
οἱ bapizandum, Si vero contingat. ipsum aegrotare 
ad mortem, instruatur εἰ bapiüizetur etiam intra 
triennium. Item puerum qui jnswrultur esse bapti- 
zandum, 8i ignorans participet. 

Synodi Nicænæ canon 14. 

Synodi Neocæsariensis canon 5. 

Sancti Timothei canon 1. 

Sancti Cyrilli canon 7. 

92. Publicarum rerum aut judiciorum cognitio- 
neip ab imperatore non esse petendam, sed episco- 
porum judicia ab his qui sacris addicti sunt esse 
requirenda. Nisi enim ita faciant, gradu moventur. 

Synodi Carthaginiensis canon 104 et 120. 

95. Non oportere quemquam dicere mortalem a 
Deo factum esse Adamum : qui enin ita dicit, ana- 
themati subjicitur. 

Synodi Carthaginiensis eanon 109. 

94. Non oportere eodem simul tempore deponere 
atque excommunicare euu qui sacris addictus sit, 


$9 ARSENII MONACHI 4D 
Α  Euvótou Νιχαίας χανὼν ε’. 


Συνόδου Αντιοχείας χανὼν κ’. 

Συνόδου Λαοδιχείας χανὼν uw. 

Συνόδου Καλχηδόνος xavovy ιθ’. 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν τη’, " , "v. ος’ , οὔ, 
5 καὶ Lu" 

Συνόδου 6’ χανὼν η. 

Σννόδου (' χανὼν ἕχτος. 

ha', "Οτι δεῖ τὸν χατηχούµενον xal παραπεαύντα 
ἐπιτιμᾶσθαι ἐν τρισὶν ἔτεσιν , εἶτ᾽ αὖθις χατηχεῖ- 
σθαι, xal βαπ{ίζεσθαι. El δὲ συμόῇ αὐτὸν ἀσθενῆ- 
cat πρὸς θάνατον, χατηχείσθω, xat βαπτιζἐσθω, xat. 
εἴσω τῆς τριετίας. Καὶ ὅτι δεῖ βαπτίζεσθαι τὸ χατη- 
χούμενον παιδίον, εἰ ἀγνοοῦν µεταλάδοι. 

Συνόδου Νιχαίας κανὼν i. 

Συνόδου Νεοχαισαρείας χανὼν s'. 

Toà ἁγίου Τἰμοθέου χανὼν α’. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Κυρίλλου κανὼν Q'. ] 

WB, Ὅτι οὐ δεῖ αἰτεῖν ἀπὸ τοῦ βασιλέως διάγνώ» 
σιν δημοσίων πραγμάτων ἢ δικαστηρίων * ἀλλὰ 
κρἰσει [fo. κρίσεις] ἐπισχόπων αἰτεῖν τοὺς lsgu- 
µένους. El μὴ γὰρ οὕτω ποιοῦσι, καθαιροῦνται. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν pó' καὶ px. 

KY. Ὅτι οὐ δεῖ τινα θνητὸν λέγειν ἀπὸ θεοῦ 
πλασθῆναι τὸν ᾿Αδάμ * ὁ γὰρ οὕτω λέγων, ἀναθε- 
ματίζεται. 

Σννόδου Καρθαχένης χανὼν ϱῦθ’. 

M5." Oct οὗ δεῖ àv ταὑτῷ καθαιρεῖν, xal ἀφορίζειν 
ἱερωμένον ἁμαρτίσαντα ' ἀλλά ἀρχεῖσθαι µόνῃ τῇ 


ob admissum delictum, sed contentum esse 90]4 C διηνεκεῖ χαθαιρέσει. 


perpetua depositione. 
Sanctorum apostolorum canon 25. 
Synodi Carthaginiensis canon 97. 
Sancti Basilil canon 9$, 92 et 51, 
95. Presbyterum ob crimina gradu dejectum in 


- Tàv ἁγίων ἀποστόλων χανὼν xs'. 

. Σννόδου Καρθαγένης xavov xq. | 

Καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου xavàv Υ’, λβ xoi we. 
Ke. Ότι δεῖ τὸν ἓν ἐγχλήμασι χαθῃρημένον 


clerici ordinem esse deprimendum, nec promoven- πρεσθύτερον, εἰς τὸν τοῦ κληριχοῦ βαθμὸν χατάγειν, 


. dum ulterius, si nimirum a malo desistat : eimiliter — xal ἀπρόχοπον µένειν, εἴπερ δηλονότι τοῦ χακοῦ 
. etlectorem, si ante nuptias cum sua sponsa rem — mabostat* ὁμοίως καὶ ᾿ἀναγνώστην, εἰ «fj ἑαυτοῦ 
. habuerit : sl vero etlam ante desponsationem, pe- µμνηστῇ πρὺ -Ἱάμου συναφθείη * εἰ δὲ xol πρὸ τῆς 


nitus deturbatur. 
Synodi Neocsesariensis canon 9 et 10. 
Synodi VI canon 21. 
Sancii Basilii canon 69, 

.90. Oportere episcopum accusatum et citatum 
adesse intra duos menses : nisi enim adsit, sententia 
excommunicationis in eum fertur. Hareticus vero 
non recipitur ad accusandum , neque fidelis unus, 
nisi forte propriam aliquam negotialem causam 
habeat. Neque vero excommunicatus ad accusan- 
dum recipiendus est, neque infamatus, neque 
seryus, neque proprius libertus, neque 3b Ecclesia 
sbscissus, neque is qui antea in alia accusatione 
inentitus fuerit, neque intra quartum οἱ decimum 


setatis annnm. Neque prius accusationem recipien- 


dam esee quam scripto confessi fuerint, se eundem 
casum gubiisse, Item episcopos 3 propriis episcopis 


. judicari : ac siquidem omnes provincie episcopi 


consenserint in ferenda sententia, ab iis non pro- 
vocatur ;: si vero contigerit ipsos dissentire, licet 


Ηνηστείας, χαθαιρεῖτοι πάντως. 

Συνόδου Νεοχαισαρείας κανὼν O καὶ v, 

ῶννόδον-ς- κανγὼν χα’. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου χανὼν ἔθ'. 

Ae". Ότι δεῖ τὸν κατηγορούμενον ἐπίσχοπον, xal 
χαλούμενον, ἁπαντᾷν εἴσω μηνῶν δύο * εἰ γὰρ μὴ 
ἁπαντήσει, ἀπόφασις γίνεται xav! αὐτοῦ ἄχοινωνη- 
σίας. Αἱρετικοὶ δὲ οὐ προσδέχονται εἰς κατηχορίαν, 
ἀλλ’ οὐδὲ πιστὸς εἷς ' εἰ µήτι ἂν οἰχείαν τινὰ mpa- 
γματικῶς ἔχῃ δίχην. Οὔτς δὲ ἀχοινώνητος εἰς χατη- 
γορίαν δεκτὸς, οὔτε διαθεθληµένος, οὔτε δοῦλο;, 
οὔτε ἴδιος ἀπελεύθερος, οὔτε ἀποσχιστής * οὔτε ὃς 
προεφεύσατυ ἓν ἑτέρᾳ κατηγορίᾳ᾿ οὔτε ἐντὸς χεῖραν 
ἡἡλιχίας] ἑτῶν δεχατεσσάρων * xaX μὴ πρότερον 
δεχθῆναι κατηγορίαν, πρὶν ἂν ἑγγράφως ὁμολογήσωσι 


πανυτοπάθειαν ὑποστῆναι. Καὶ ὅτι οἱ ἑπίσχοποι ὑπὸ 


τῶν ἰδίων ἐπισχόπων κρίνονται * xal εἰ μὲν συµ- 
φωνοῦσιν οἱ ἓντὸς ἐπαρχίας πάντες ἐπίσχοποι ἐπὶ 
τῇ ψήφῳ τῆς δίκης, οὐκ ἐγχαλοῦνται * εἰ δὲ συµθαίη 
διαφωνεῖν αὐτοὺς, ἔξεστι τῷ κατὰ χώραν µητροπο- 











41 EPITOME CANONUM, i2 
λίτῃ προσχαλεῖσθαι ἀφ' ἑτέρας ἐπαρχίας τοὺς ἔπ'- A regionis metropolitano ex alia provincla advocare 


χρίναντας ἃμα τοῖς ἑντοπίοις * ἢ ἐπὶ μείζονα σύν- 
obov τρέπεσθαι. Καὶ ὅτι ὁ εἰς ἔγχλημα χατηγορηθεὶς 
χληριχὸς, xat ἀχοινώνητος γενόμενος, οὐχ ἕδει ἄδειαν 
μετὰ περαίωσιν ἑνὸς ἐνιαυτοῦ ἐχχαθῆραι αὐτὸν τοῦ 
ἐγκλήματος » xal ὅτι τὰς πραγματικὰς ἀγωγὰς fj 
τριαχονταετία χλείει,  ἡ τεσσαραχονταετία. 


Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν οὗ xal ος’. 

Σννόδου Αντιοχείας χανὼν «Q', ιδ’ καὶ τε’. 

Σννόδου Κωνσταντινονπόλεως χανὼν c'. 

Συνόδου Καλχηδόνος κανὼν 0, ιζ χαὶ κα’. 

Συνόδον Σαρδιχῆς χανὼν y', ὃ καὶ ε’. 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν v', 1B, (δ, 5’, uU, x, 
x», κό, X, νθ, £6, ξὺ, οὗ”, o0, «C, mmn, e^. p, 


qui una cum loeorum episcopis rem dijudicent , 
aut ad majorem synodum se convertere. ltem ele- 
ricum criminis accusatum atque excommunicatum, 
non habitarum licentiam post exactum unum an- 
pum geipsum a crimine purgandi ; ltem negotiales 
actiones tricesimum aut quadragesimum ↄannum 
terminare. 

Sanctorum apostolorum eanon 74 et 75, 

Synodi Antiochens canon 44, 14 et 15, 

Synodi Constantinopol. canon 6. 

Synodi Chalcedonensis canon 9, 17 et 94. 

Synodi Sardicensis canon 5, & et 5. 

Synodi Carthaginiensis eanon 8, 12, 14, 15, 19, 
90, 98, 99, 56, 59, 62, 65, 77, 79, 87, 88, 96, 


pU, gxe, ρχὔ, pxe', px, pxn', pxU', pX, ρλα’, B 400, 107, 421, 492, 195, 191, 13A, 139, 159, 151, 


ρλδ, pn. 

Ὑπόμνημα πραχθὲν iv Κωνσταντινουπόλει περὶ 
βαγάδ... καὶ ἀγάπης. 

Συνόδον c" χανὼν κς’. 

Θεοφίλου χανὼν ὃ, ς’, OC χαὶ θ’. 

"Tov ἁγίου Κυρίλλου χανὼν a'. 

Καὶ νομιχὺὸν χεφάλαιον τῇ’, η’, x9, λα", μδ, νβ, 
v, v6, νε, B, CP, ΕΥ, εδ, EU, SC, En, £0, v', 
o' καὶ ovf. 

WC. "Ότι οὗ δεῖ ἀναδάλλεσθαι παρὰ τῶν µητροπο» 
λιτῶν χωρὶς μεγάλης ἀνάγκης δι ἀμέλειαν ἐπισκός 
που χεεροτονίαν * ἀλλὰ καὶ τὰ πράγµατα, xoÀ τὴν 
χηρεύουσαν ἐχχλησίαν, xai τὴν πρόσοδον μὴ ἀφαι- 
ῥεῖσθαι ἢ σφετερίξεσθαι τὸν μητροπολίτην ἀλλά 
παρὰ τῷ οἰχονόμῳ τῆς αὐτῆς ἐχχλησίας φυλάττε- 
0αι πάντα cix. 

Συνόδον Χαλκτδόνος χανὼν χε’. 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν οὗ χαὶ on. 

Ἑοωνόδου c' χανὼν X, 

hn. Ὅτι οὐ δεῖ συνωμοσίας Ὑίνεσθαι, ταραχάς τε 
xal θορύδους, xai ἀχαταστασίας, παρὰ χληρικῶν 
1 μοναχῶν * ἐπεὶ ἔχπίπτουσι πάντη τοῦ οἰχείου 
ῥαθμοῦ, καὶ ἀφορίζονται. 

Συνόδου "Αντιοχείας χανὼν ε’. 

Σννόδου Κωνσταντίνου πόλεως χανὼν δ’, 

Σωνόδον Καλχηδόνος χανὼν ὅὃ’. 

Συνόδου Καρθαγένης χανώὼν Υγ’. 

Σννόδου c' χανὼν λδ. 


134, 128. 

Actum Constantinopoli factum de..... et de clia- 
ritate. 

Synodi VI canon 2b. 

Theophili canon 4, 6, 7 et 9. 

Sandi Cyrilli eanon 4. 

Legis eaput 19, 18, 94, 51, 44, 59, 55, δὲ, 55, 
60, 62, 65, 64, 65, 67, 68, 69, 70, 72 ex 78. 


97. Ordinationem episcopi a metropolitauis citra 
magnam necessitatem non esse per negligentiam 
differendam : necnon etiam res ac viduatam pastore 
ecclesiam, et reditus metropolitanum non debere 
auferre aut sibi vindicare, verum apud dispensa. 
torem ipsius ecclesie omnia salva esse custo. 
dieuda. 

Synedi Chalcedonensis canon 95. 

Synodi Carthaginiensis canon 74 et 78. 

Synodi VI canon 55. 

98. Non oportere conjurationes, turbas, tumultus 
ac seditiones a clericis aut ionachis excitari : 
alioqui gradu suo prorsus excidunt, atquo ercom- 
municantur. 

Synodi Antiochenz canon 5. 

Synodi Consta: -inopolitanz canon 4. 

Synodi Chalcedoneusis canon 4. 

Synodi Carthaginiensis canon 53. 

Syaodi VI canon 54. 


Συνόδου ky τῷ ναῷ τῶν Αγίων Αποστόλων xa. B — Synodi in templo Sanctorum Apostolorum cele- 


νὼν 9', 

&U'. "Oct οὗ δεῖ ἄνευ χανονιχῶν ἐπιστολῶν, ἢ εἰ- 
ρηνιχῶν, h συστατιχῶν ὀδεύειν τινὰ τῶν ἱερωμέ- 
νων * χαὶ ὅτι ἀναχρίνονται οἱ ταύτας ἐπιφερόμενοι, 
Οἱ γὰρ ἄλλως δεχόµενοι τούτους, χαθαιροῦνται, xal 
ἀφορίζονται. 

16» ἁγίων ἁποστόλων κανὼν ιβ xai Ay. 

Συνόδω Αντιοχείας χανὼν & χαὶ η’. — 

Zuvótou Λαοδιχρίας κανὼν μα’ xai pp. 

Σννόδον Καλχηδόνος χανὼν ια’ xai ty". 

Σννόδου Σαρδικῆς κανὼν ϐ’. 

Συνόδου Καρθαγένης κανὼν αγ’, πε’, xU , καὶ pc. 

Συνόδου ς᾿ κανὼν ιζ. 

Νομιχὸν χεφάλαιον v. 

PaTROL. GR. ΟΧΧΧΗΙ, 


brate canon 9. 
39. Non oportere sine canonicis epistolis aut 


pacificis saut commendatitiis quemquam eorum qui 


sacris sunt initiatl iter facere, eosque qui has affe- 
runt examinari : qui eoim aliter lios recipiunt, de- 
ponuntar ac. segregantur. 

Sanctorum apostolorum canon 19 et 53, 

Synodi Antiochenz canon 7 et 8. 

Synodi Laodiceng capon 41 et 42. 

Synodi Chalcedonensis canon 11 οἱ 13. 

Synodi Sardicensis canon 9. 

Synodi Cartbaginiensis canon 93, 85, 89 οι 100. 

Synodi VI canon 17. 

Legis caput 3. 


48 ARSENII MONACHI A 
100, Non oportere pra pusillanimitate aut con- Α pr. "Ost ob δεῖ ix µικροψυχίας 3| φιλονειχίας 


tantione episcopum quemquam gradu dejicere.: οἱ 
vero hoc factum fuerit, licet adire metropolitaaum 
vicinosque episcopos adversus ipsum : ac si repertus 
[nerit injuste ipsum segregasse, removebitur οἱ ipse 
qui segregavit. Et quod licet per. injuriam quis 
excommunicatus fuerit, anle rei discussionem non 
debet communionem sibi vendicare. 

Synodi Nicznge canon 5. 

Synodi Antiochense canon 6. 

Synodi Sardicensis canon 14. 

Synodi Carthaginiensis canon 134. . 

Legis caput 39. 

101, Episcoporum excusationes libere ac sponte 
factas, esse recipiendas, aliosque in eorum loco 
ordinandos, ipsos vero summi sacerdotii bonorem * 
ac munus habere : si autem non flant proprio motu, 
verum ex casu aliquo et metu, ipsas non csse Γδ- 
ciplendas ; amolum vero episcopum ad presbyteri 
gradum non esse redigendum. 


Synodi Ephesing canon 11. 

Synodi Chalcedonensis canon 29. 

Sv nodi in Rp S Sanctorum Apostolorum habite 
canou 16, 

Saneti Cyrilli canon 3. 

102, Nou oporiere quemquam sacris addictum 
subintroductam habere mulierem , sed neque post 
ordinationem licet episcopo eum propria uxore 
habitare, aut omnino mulierem in episcopali domo 
versari ; alioqui gradu dejicitur : vernm neque 
eongchum habere subintroductum , alioquin segre- 
gatur, si laicus sit : si vero sacris addictus, ipse 
eiiam deponitur. 

Synodi Niezn:e canon 3. 

Synodi Ancyrans canon 19. 

Synodi VI canon 19 et 48. 

Synodi VII canon 18. 

Sancti Basilii canon 87. 

Legis caput, 5, 71, 72. 

105. Monasterium, aut aliam religiosam domum, 
aui nosocomium non esse sedíficandum sine regio- 
nis episcopi permissione illiusque consilio et con- 
sensu, licet ex testamento aliquid hujusmodi pro 


ἐπίσχοπον χαθαιρεῖν τινα. El δὲ xai γένηται, ἔξεστι 
προσελθεῖν τῷ μητροπολίτη, χαὶ τοῖς ὁμοροῦσι χάτ᾽ 
αὐτοῦ ἐπισχόποις xal εἰ εὑρεθῇ ἀδίχως ἀφορίσας 
αὐτὸν, ἀφορισθίσεται ὁ ἀφορίσας αὐτόν. Καὶ ὅτι 
κἂν ἀδίχως ἀφορισθῇ τις, πρὸ ἑξετάσεως οὐχ ὀφεί- 
Ast ἐχδιχεῖν τν χοινωνίαν ἑαυτῷ. 


Συνόδου Νιχαίας χανὼν s'. 

Συνόδου Αντιοχείας χανὼν c". 

Συνόδου Σαρδιχῆς κανὼν ιδ. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν ϱλδ. 

Νομικὸν χεφάλαιον λ6’. 

ρα’. "Ost δεῖ δέχεσθαι τὰς παραιτήσεις τῶν ἐπι- 
αχόπων, xal ἀντ᾽ αὐτῶν ἑτέρους χειρο: τονεῖν, αὖ - 
τῶν οἰχειοθελῶς παραιτουµένων ' τούτους δὲ τΏν 
τῆς ἀρχιερωσύνης τιμὴν καὶ τὴν λειτουργίαν ἔχειν’ 
μὴ οἰχειοθελῶς δὲ Ὑινομένας, ἀλλ᾽ dx περιστάσεως 
(καὶ φόδον, οὗ δεῖ ταύτας δέχεσθαι ᾿ ᾽ἀποχινηθέντα δὲ 
ἐπίσχοπον εἰς τὸν τοῦ πρεσέυτέρου βαθμὸν οὐ δεῖ 
κατάγεσθαι. —— 

Σωνόδου Ἐφέσου χανὼν ιά’. 

Συνόδου Καλχηδόνος κανὼν κθ’. 

Συνόδου ἐν τῷ. vat τῶν Ἁγίων Αποστόλων κα- 
νὼν τς’, 

Τοῦ ἁγίου Κυρίλλου χανὼν v. 

efl. Ὅτι οὐ δεῖ τινα τῶν ἱερωμένων ἔχειν συνε[σ- 
αχτον γυναῖκα * ἀλλ οὐδὲ μετὰ τὴν χειροτονίαν 
Έξεστιν ἐπισχόπῳ συνοικεῖν τῇ ἰδίᾳ γυναικὶ, fj ἁπλῶς 
γυναῖχα εἶναι ἓν τῷ ἐπισχοπείῳ, ἐπεὶ χαθαιρεῖται' 
ἀλλ οὐδὲ εὐνοῦχον ἔχειν συνείσακτον,. ἐπεὶ ἀφορί- 
(etat, εἴπερ box λαϊκός * εἰ δὲ ἱερωμένος, χαὶ αὖ- 
tbe καθαιρεῖται. 


Συνόδου Νιχαίας χανὼν y. 

Συνόδου ᾽Αγχύρας χανὼν (θ’. 

Συνόδου c' κανὼν ιθ’ καὶ µη’. 

Σννόδου (' κανὼν tf. 

Tou ἁγίου Βασιλείου κανὼν v(. 

Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον «', οα’, of/. 

ΟΥ. Ὅτι ob δεῖ µοναστήριον οἰκοδομεῖσθαι, f 
ἕτερον coat οἶχον, ἢ νοσοχομεῖον, χωρὶς προτρο- 
πῆς τοῦ χατὰ χώραν ἀρχιερέως, xal τῆς τούτου 
βουλῆς τε xal συναινέσεως * xàv ix διαθήχης τι 


anima fieri supplicetur : monachos vero sub ipsius D τοιοῦτον προτραπείη γενέσθαι ὑπὲρ φυχῆς * xal τοὺς 


diocesi degentes ei obedire oportere, nimirum in 
spiritualibus. Actiones pecuniarias tricesimo aut 
quadragesimo anno terminari. Monásteria semel 
consecrata non posse fleri szecularia diversoria, ac 
praefectum debere in monasterio suo dispeusatorem 
constituere; quod si boc recuset, episcopus faciat. 
Neque vero a quoquam omnino secularibus viris 
monasterium elocari ; qui enim hoc facit, canonicis 
ponis subjicitur. ltem ΠΟΠ oportere fieri duplex 
monasterium virorum et mulierum ; neque mulieres 
in virorum monasterio degere. Non oportere quid- 
quam ad monasterium pertinens alienari, neque 
dare renuntialiones aut accipere ; quoniam qui hoc 
Incit, sive prefectus, sive episcopus, aut quis sacri 


ὑπὸ τὴν ἑνορίαν δὲ αὐτοῦ μοναχοὺς αὐτῷ δεῖ ὑπεί- 
Χειν, ἓν τοῖς πνευματικοῖς δηλονότι, Καὶ ὅτι ἡ 
τριαχονταετία, ἢ ἡ .τεσσαρακονταετία κλείει τὰς 
χρηματικὰς ἀγωγάς. Καὶ ὅτι τὰ ἅπαξ χαθιερω: 
θέντα µοναστῆρια οὐ δύνανται γενέσθαι χοσμιχὰ 
χαταγώχια * xai ὅτι οἰχονόμον ὁ ἠγούμενος ὀφείλει 
ποιεῖν ἓν τῷ µοναστηρίῳ αὐτοῦ - εἰ δὲ μὴ, ὁ ἐπί- 
σχοπος, ποιείτω ἀπειθοῦντος αὐτοῦ. Μήτε δὲ ὑτό τι- 
νος τῶν ἁπάντων κοσμικοῖς ἀνδράσι µοναστήριον 
ἐχδυθῆναι * Ó γὰρ οὕτω ποιῶν, ἐπιτιμίοις χανονιχοῖς 
ὑποθάλλεται, Καὶ ὅτι οὗ δεῖ γίνεσθαι διπλοῦν µο- 
ναστήριον. ἀνδρῶν ΄ χαὶ γυναικῶν * xal ὅτι. οὐ. δεῖ 
ἑνδιαιτᾶσθαι γυναῖκας kv μοναστηρίῳ ἀνδρῴῳ, Καὶ 
ὅτι οὐ δεῖ ἐχποιεῖσθαί τι τῶν τοῦ βοναστηρίου · 





ύ EPITOME CANONUM. | 46 
obre δὲ διδόναι ἀποταγὰς, f| λαμθάνειν * ἐπεὶ ὁ τοῦτο A ordinis, gradu movetur, Si vero dicto audiens non 


τοιὼν ἠγούμενος ἢ ἐπίσχοπος, h τις τῶν ἱερωμένων, 
χαβαιρεῖται. El δὲ ἀνήχοδς ἐστιν ἡγούμενος, ἐχδάλ- 
Mat τῆς ἡγουμενίας * εἰ μὴ ἐκ προθέσεως οἰκείας 
εροσέξει τι τῶν αὐτοῦ * ἀνεύθυνον γὰρ᾽ τοῦτο. Καὶ 
ὅτι ἐν τῷ ἰδίῳ µοναστηρίῳ ποιεῖ ὁ ἠγούμενος áva- 
Ἱνώστην, ἐάν ἐστιν ἱερεὺς, xoi τὴν σφραγῖδ«χ τοῦ 
ἠγουμένου ἔχῃ παρὰ ἀρχιερέως. Ἐξ οὗ δηλοῦται, 
ὅτι γίνονται ἠγούμενοι ἀνίεροι, xal παρ) ἐπισχόπων 
ἐσφρᾷγιστοι. Οὔτε δύναται ἠγούμενος ἐπὶ ἑμφν: 
τεύσει ἐχδοῦναί «1 τῆς μονῆς, χωρὶς γνώμης τοῦ 
«ρωτεύοντος ἐν τῇ ἑπαρχίᾳ΄ xal ὅτι ὁ μὴ καταδάλ)ων 
siv ἐμφυτευτιχὸν κανόνα, ἐχπίπτει πάντη τοῦ ἔμρυ- 
τεύμετος. . 

. ννόδου Καλχηδόνο χανὼν ὁ καὶ η. 

Συνόδου c" κανὼν µη. 

Συνόδου {’ χανὼν τα, wow, a, o, 
xx. c 

Συνόδου ἓν τῷ ναῷ τῶν "Αγίων ᾿Αποστόλων  xa- 
Y» α’. 

Kal νομικὸν χεφάλαιον c", ιβ, ιδ, τε’, ue, τζ, 
αὔ, κε, κς’, x0, λε’, μθ’, vU, νε’, ve^, 8, Gas ΕΥ, 
wg, . D. 

p). "Ότι δεῖ τὸν ἁποτασσόμενον, xal μοναχὺν γι- 
νόμενον, μὴ Ἠττονά δέχα ἑτῶν τῇ ἡλιχίᾳ ὑπάρχειν' 
οὖτι δὲ ἐμποδισθήσεται παρά τινος τρόπου 7| ἀν» 
θρώπου £l; τοῦτο. Οὔτε ἕξει ἄδειαν ἑἐξέρχεσθαι τῆς 


μονῆς, ἄνευ γνώμης τοῦ προεστῶτος αὐτοῦ * οὔτε 


μεταδαίνειν ἀπὸ τῆς μονῆς αὐτοῦ εἰς ἑτέραν ’ ἐπεὶ 
ἀφορίζεται χαὶ αὐτὸς, καὶ ὁ τοῦτον ὑποδεχόμενος. 


sit prefectus, prafectura ejicitur : nisi ex propria 
voluntate aliquid de suo afferat; hoc enim culpa 
vacat. Jtem praefectum in. monuasterio suo lectorem 
constituere, si sacerdos sit, ac praefecti sigillum ab 
episcopo habeat. Ex quo constat profectos sacris 
non inifiatos et ab episcopis non signatos creari. 
Neque potest prefectus quidquam ad monasterium 
pertinens ad emphyieusim dare absque provincia 
primatis consensu : item eum qui non solvit em- 
phyteuticum canonem, re ad empbyteusim accepta 
penitus excidere, ' 


Synodi Chalcedonensis canon 4 et 8. 
Synodi VI canon 48. 
Synodi VII canon 11, 13, 14, 47, 18, 19 et 90. 


Synodi in templo Sanctorum Apostolorum habitze 
canon 14. 

Legis caput 6, 12, 14, 15, 16 , 17, 94, 25, 96, 
91, 55, 49, 54, 55, 56, 60, 61, 65, 65, 67, 68, 69. 


104. Oportere eum qui ssculo nuntium remittit. 


εἰ fil monachus, non. minus quam decem annos 


natum esse : neque vero quocunque modo ab ullo - 


hoinine ad hoc impedietur : neque licentiam habebit 


egrediendi;,e monssterio absque praepositi consen- 


$0, neque e monasterio suo in aliud migrandi : 
alioquin segregatur tum ipse, tum qui eum suscipit, 


Οὔτε δὲ ἴδιόν τι ὀφείλουσιν ἔχειν οἱ μοναχοί’ ἀλλὰ C Neque vero proprium quidpiam debent habere ino- 


πάντα, ὅσα ἂν διαφέρωσιν αὐτοῖς, τοῦ µοναστηρίου 
tiet. Καὶ οὔτε zathp τὰ διαφέροντα τῷ υἱῷ xpa- 
τήσει, αἱρουμένῳ µονάζειν. Καὶ ὅτι ἠγούμενον οὐ 
αἀντὼς κατὰ βαθμὸν, ἀλλὰ xav' ἀρετῆν δεῖ Υίνε- 
de. | 

Συνόδου Καρθαχένης χανὼν π’. 

Ἓννόδου c' χανὼν μ’, xol µς’. 

Συνόδου (^ Χανὼν καὶ 

Ῥωνόδου kv τῷ ναῷ τῶν ᾽Αγίων Αποστόλων χανὼν 
7,8. c". 

Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον θ’, i, ta^, ος’, on, ο”, σύ, 
πα, πβ, πΥ, «b. 

ρε. Ὅτι οὐ δεῖ ἀφυλάκτους εἶναι τὰς ἱερὰς παρ- 
ἑένους «οὔτε δὲ ἔρχεσθαι εἰς ουντυχίαν αὐτῶν τινα 
ὡς lrvye*.— xol ὅτι οὐδὲν ὀφειλουσιν ἔχειν [otov * 
ἐπειδὴ ἀφορίζεται. 

Σννόδου Καρθαγένης χανὼν λη xai µδ’. 

Σύνόδου ς’ κανὼν pe". 

Σωνόδου (* χανὼν χβ’. | 

Καὶ συνόδου ἓν τῷ ναῷ τῶν "A lov Αποστόλων 
χανὼν C", | 

pc'. "Ότι οὐ δεῖ ἀποχείρεσθαί τινα χωρὶς παρου- 
tla, τῶν εἰς ὑποταγῆν µελλόντων αὐτὸν δέχεσθαι" 
ὁ Ἱὰρ μὴ τοῦτο ποιῶν, καθαιρεῖται. Kal ὅτι οὗ δεῖ 
ἀποχείρεσθαι μοναχὸν τέλειον, Ἱουτέστι μεγαλύ- 
efhpov, εἴσω Τριετίας, yeplé μεγάλης ΄προσπε- 
σούσης νόσου, 8&yatoy ἀπειλούσης ' ἢ t&v εἰς ἐστιν 
&vhp εὐλαθὴς, καὶ μεμαρτυρημένος διὰ τὴν γνωρι. 


—-lNib. 


Dachi, sed omuia quacunque ad ipsos pertinent, 
sunt monasterii ; ac neque pater ea qua ad filium 
vitam solitariam amplectentem pertinent detinebit. 
ltem prepositum non omnino secundum gradum, 
sed secundum virtutem esse eligenduin. 

Synodi Carthaginiensis canon 80. 

Synodi VI canon 40, 45 et 46. 

Synodi VII canon 921. 

. Synodi in templo Sanctorum Apostolorum cele- 
brarz, canon 5, 4, 6. | ' 
. Legis coput 9, 10, 11, 76, 78, 79, 80, 81, 88, 85, 
84. 

105. Non oportere sacras virgines esse incusto- 
ditas; neque vero quemquam temere in colloquium 
cum ipsis venire ; iter nihil proprium ipsas habere 
debere, aloquin segregari., 

Synodi Carthaginiensis canon 38 et 44. 

Synodi VI canon 46. 

Synodi VII canon 22. | 

Synodi in templo Saactorum Apostolorum cele- 
bratze, canon 6. | 

408. Non oportere queniquam attonderí, nisi 
presentes adsint ji quibus subjícieudus esi : qui 
enim non ita facit, deponitur. ltem non oportere 
perſecium momachum, hoc est maguum habitum 
gerentem attonderi intra triennium, nisi gravis 
morbus qui mortem minetur inciderit : àut visi sit 
aliquis vir pius, multis eo nomine notus, eorunique 


— — — — 2 — 


4T ARSENII MONACHI 48 
testimonio comprabatus : his enim etiom sewestre A µότητα * τούτῳ γὰρ xal ó ἐξαμηνιαῖος χρόνος ἀρχεῖ 


lempus ad tonsuram sufficit. Praefectus autem conp- 
ira liec faciens, praefectura ejicitur. | 

Synod] in templo Sanctorum Apostolorum cele- 
hratzs eanoa 3 et 5. 

Legis caput 7 et 7T. 

107. Oporiere eos qui in claustra ingressuri 
sunt, prius in monssterio et perfecia obedientia 
ires annos versari, deinde 3 regionis episcopo alium 
annum probari, et siquidew in bono proposito per- 
maneat, ipsum includere : non posse vero ipsum pe- 
stea quocunque modo claustro egredi sine episcopi 
consensu. Item eos qui solitario convenientem habi- 
tum induerunt, et eapita totonderunt, non licere per 
urbem vagari ; sed siquidem cum hominibus esse ve- 


εἰς àmóxsipav* ὁ γὰρ παρὰ ταῦτα τοιῶν ἡγούμα- 
voc ἐχθάλλεται τῆς ἡγουμενίας. 

Σννόδου iv τῷ ναῷ τῶν ᾽Αγίων Αποστόλων κά» 
vov β χαὶ e'. . 

Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον Q' xat oC". 

ϱὗ. "Ost δεῖ τοὺς Ev ἐγκλείστραις µέλλοντας εἰσ- 
ελθεῖν πρότερον kv µοναστηρίῳ, xat τελείᾳ ὑπαχοῇ 
γίνεσθαι ἐπὶ «guo χρόνοις * εἶτα παρὰ τοῦ χατὰ χώ- 
ῥαν ἀρχιερέως ἐπὶ ἕτερον ἐγιαυτὸν δοχιµάζεσθαι, 
καὶ εἴπερ ἐπιμείνῃ τῇ ἀγαθῇ προθέσει, ἐγχλείειν 
αὐτόν, μὴ δύναθθαι δὲ αὐτὸν μετὰ ταῦτα παντὶ 
τρόπῳ τοῦ ἐγχλειστηρίου ἐξελθεῖν χωρὶς γνώμης 
τοῦ ἀρχιερέως. Καὶ τοὺς ἐρημιχὸν δὲ ἑνδεδυμένου; 
σχῆμα, xai χεφαλὰς χομῶντας μὴ idv περιάτειν 


lint, virorum religiosoràm monasterium ingredi, ac B ty πόλει * ἀλλ' cl μὲν μετὰ ἀνθρώπων ἐθέλουσιν εἶναι, 


eorum more vivere : sin vero, omnimode ipsos urbi- 
bus expellere, atque in desertis habitare cogere. 


Synodi VI canos 44 et 43. 

105, Non oportere monachos eti virgines Deo 
dicatas matrimonium contrabere, aut rapi ab aliquo, 
aut corrumpi : alioquin matrimonium quidem solvi- 
tur, ipsi vero septem annis poonam subeunt. Si vero 
sacris addicii &int, gradu moventur. Si autem 
perfectus sii mnaebus qmeguuum habitum gerens, 
quindecim annas punitur: & lega vero capitali 
iüpplicio allicitur. 

Synodi Ancyraaa cauou 19. 

Synodi Chalcedowegais cenon 6. 

Synodi VL canon ἆ οἱ 44. 

Sancii Basilii cenen 6, 18, 19 et 60. 


Legis caput 85 et 86. 

109. Non oportere, nisi propter mecessitatem, 
,nira 25 aut 17 annos tialis virgines sanctum mo- 
nialium habitum consequi : peque interea dum ton- 
dendg sunt, variegatis vestimentis orsari debent, 
neque vero e monasterio predire absque præpositæ 
consensu, idque tunc cum aetate provectis feminig 
virigte praeditis, ac mon extea monasterium prorsus 
cubare. Alioquin, segregantur. Similiter etiam si € 
monasterio in saonasterium migrent, 

Synodi Carthaginiensis canon 136. 

Synodi VI caneg 46 οἱ 45. 

Synodi VII eanon 21. 

Sanct Basilii eanon 17. 

110. Non oportere muliereu: in virorum monaste- 
rio dormire, neque virum in muliebri : alioquin 
segregaiur. Neque diuconissam ante quadraginta 
annos mulerem ordinari, idque cum accurata 
probatione: si vere pest haec watriaonium coatra- 
xerit, 3n31hemate percellitae tun. ipsa, tum is qui 
cur ea copulalugs 691. 

Synodi Chalcedeuensis canon 15. 

Synodi VI canon 44, 40, 47, 48. 

Sancti Basilii canon 94 et 44. 

Legis caput 5, 45 et 73. 


ἐν µοναστηρίῳ ἀνδρῶν εὐλαδῶν τούτους εἰσελθεῖν, 


καὶ βιοῦν ὡς αὐτοί * εἰ δὲ μὴ, παντὶ ερόπῳ τούτους 


ἀπελαύνειν τῶν πόλεων, xal ἀναγχάζεσθαι kv ταῖ- 
ἑρήμοις οἰχεῖν. 

Σννόδου c' χανὼν µα xai up. 

gn. "Ότι οὗ δεῖ μοναχοὺς, 1) παρθένους, τῷ .θιῷ 
ἀνατεθέντας εἰς γάμον ἐλθεῖν, 3) ἀρπάξεσθαι ὑπο 
τινος, ἢ φθείρεσθαι ' ἐπεὶ ὁ μὲν γάμος λύεται, αὐτοὶ 
δὲ ἐπιτιμῶνται by ἑπτὰ ἔτεσιν * el δὲ ἱερωμένοι εἰαὶ, 
xai χαθαιροῦνται ' εἰ δὲ τέλειός [vel τελείω.] kat 
µεγαλόσχημος, kv δεχαπέντε ἔτεσιν ἐπιτιμᾶται ' ἁτὸ 
δὲ τοῦ νόµου χεφαλιχῶς τιμωρεῖται. 


Συνόδου ΑἈγχύρα; χανὼν 0. 

Σννόδου Καλχηδάνος χανὼν c'. 

Συνόδου c" χανὼν 0' xai µδ.. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου χανὼν qq, wm, 8’ 
xal E. 

Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον πε’ xai πς’. 

£9. "Οτι οὗ δεῖ, εἰ μὴ δύ ἀνάγχην, εἴσω τῶν κε 
χρόνων, ἢ i ἡλιχίας, παρθένους εἰς τὸ τῶν µεια- 
χῶν ἅγιον σχῆμα ἐλθεῖν. ᾽Αλλ’ οὐδὲ ἐν τῷ µέλνειν 
κείρεσθαι ὀφείλει χοσµεῖσθαι ἱματίοις ποικίλης ’ 
μήτε δὲ προϊέναι τῆς μονῆς ἄνευ γνώμης τῆς προ- 
εστώσης, xai τότε μετὰ πρεσθυτίδων ἑναρέτων ' καὶ. 
μὲ ἔξω χοιτῶσιν ὅλως τῆς μονῆς * ἐπεὶ ἀφορίιον- 
ται’ ὁμοίω; xal ἐὰν µεταδαίνωσιν ἀπὸ pav; εἰς 
μονήν. 


D ᾖΣννόδου Καρθαχένης xavów exc. 


Συνόδου ς’ χανὼν µς’ xal µε’. 

Συνόδου ζ’ χανὼν καὶ. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου χανὼν ιζ’. 

pv. "Οτι οὗ δεῖ χαθεύδειν γυναῖχα Ev. ἀνδρώῳ µο-- 
ναστηρίῳ, οὔτε ἄνδρα ἓν γυναιχείῳ' ἐπεὶ ἀφορίζε- 
σαι. Οὔτε διάκονον πρὸ ἑτῶν τεσσαράχοντα χειροτο-- 
νεῖσθαι γυναῖχα * καὶ ταῦτα μετὰ ἀκριδθοῦς ὄοχι- 
µασίας εἰ δὲ μετὰ ταῦτα πρὸς Υάμον ἔλθοι, áva- 
θεµατίζεται xat αὐ-ἡ [γρ. αὐτὸς], xaX ὁ συναφθεὶς 


Συνό ου Καλχηδόνος χανὼν ww. 

Συνόδου c' χανὼν (9, pw, um» µη’. 

Τοῦ ἁγίον Βααϊλείου χανὼν xi χαὶ μδ. 
Καὶ νομιχὸν χεφάλαιον 6’, μΥ aov. 





49 EPITOME CANONUM, 50 
gia. "Ότι οὗ δεῖ νηστεύειν dv. Σαδθδάτῳ S t» Kv- Α 111, Non esse jejunandum Sabbato att Dominica. 


ριαχῆ, δίχα τοῦ μεγάλου xal póvou Ea66áxou “ἀλλ 
οὔτε ἓν τοῖς Σάδόασι, "xal ταῖς Κυριαχαῖς τῆς 
Τεσσαραχοστῆς τυρὸν, ἢἡ «bv ἐσθίειν' αἱρετιχῶν 
γὰρ τ.ῦτο * χαὶ ὁ τοῦτο ποιῶν χαθαιρεῖται, ἐὰν 
ἑερωμένος ἐστίν * ἓὰν δὲ λαϊκὸς, ἀναθεματίζεται * 
xa ὅτι δεῖ νηστεύειν πάντα Χριστιανὺν τετράδα, 
καὶ παρα.. [ῖσ. παρασχευὴν] καὶ τὴν ἁγίαν Τεσσα- 
ῥακοστὴν, χαὶ τὴν μεγάλην ἑβδομάδα * τὴν μέντοι 
μεγάλην Παρασχευἡν, xal τὸ μέγα Σάδθατον, μηδ 
ὅλως ἐσθίειν, ἄχρι τοῦ µεσοννχτίου αὐτῶν καὶ τὰς 
λοιπὰς δὲ νηστείας πάσας πιστῶς νηστεύειν, ἃς ἐκ 
παραδόσεως ἐχχλησιαστικῆς ἔχομεν, εἰ μὴ δι 
ἀσθένειαν σωματικὴν ἑμποδίζονται. Οἱ γὰρ μὴ οὕκω 
ποιοῦντες, εἰ μὲν ἱερωμένοι εἰσὶ, καθαιροῦνται * εἰ 
Ck λαϊχοὶ, ἀναθεματίζονται. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων κανὼν C5 χαὶ θ'. 

Συνόδου Γάγγρας χανὼν te καὶ 1, 

Σννόδον c χανὼν νε’. | 

Συνόδου Λαοδιχείας πανὼν v. 

Συνόδον.. κανὼν κθ καὶ wf. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Διονναίου χανὼν a'. 

Too ἁγίου Πέτρου ᾽Αλεξονδρείας χανὼν ιε’. 

Tos ἁγίου Τιµοθέου χανὼν η’ xav. 

Καὶ θεοφίλου χανὼν α’. 

ριβΡ. "Oct οὗ δεῖ «bv βιασάμενον παρθένον, ἑτέραν 
λαθεῖν εἰς γυναῖχα, ἀλλὰ ταύτην, κἂν πενιχρὰ τυγ- 
yávt, ἐπιτιμώμενον χρόνοις QC διὰ τῶν προγεγο- 
vulay φθοράν * εἰ δὲ µεμνήῄστευτο ἡ παρθένος, ἆπο- 


excepto solo magno Sabbato: sed neque Sabbatis 
et Dominieis Quadragesim:e caseum aut ovum man- 
ducandum ; hoc enim btereticorum est, et qui. hoc 
facit, gradu dejicitur, &i &aeris addietus sit : si vero 
laicus, ansthemate perceilitur. ltem oportere om- 
nem Christianum jejunare quatuet temporibus, 
Parasceve, sancta. ()yuadragesima et magna hebdo- 
mada; magna &utem Parasceve ei magno Sabbato 
nibil omnino comedere usque ad mediam ipsoret 
noctem ; csetera vero jejunia omnia fideliter jejuna- 
re, quce ex traditione ecclesiastica babemus, nisi 
propter infirmitatem corporalem impediantur. Qui 
euim non. ita faclunt, siquidem sacris initiati sint, 
dejiciuntur ; ἰδίοί vero, anathemate feríumtur. 


Sanctorum apostelorum canon 64 ei 69. 
Synodi Gangrensis canon 18 et 19. 
Synodi VI cauon 53 

Synodi Loodicena canon 59. 

Synodi... canon 29 οἱ 89. 

Sancti Dionysii cànon 1. 

Sancti Petri Alezandrini canon 15. 
Saucti Timeihei canon 8 et 10. 
Theophill canon 1. 


119. Non oportere eum qui virgini vim attulit, 
aliam in. uxorem accipere, sed hane, licet pauper- 
cula si!, poena ipsi septem annos irrogata ob præ- 
cedentem corruptelam : si vero desponsata sil virgo, 


δοθῆναι τῷ προμνηστευσαμένῳ. El δὲ κατέχει ταύ- C, eiquiprius ipsam desponsavit reddi :si vero detineat 


την, τῷ τῆς µοιχείας καθυποδάλλεται ἐγχλήμαιι * 
εἰ δὶ xal ἁρκαγῇ ἡ παρθένος χάριν αυνοιχεσίου, εἰ 
μὲν ἱερωμένοι οἱ ἁρπάσαντες, χαθαιροῦνται εἰ δὲ 
λαϊκχοὶ, ἀναθεματίνονται. Οὐ µόνον δὲ αὐτοὶ, ἀλλὰ 
χαὶ οἱ συναράµενοι αὐτοῖς. 

Tuv ἁγίων ἁπ' στόλων χανὼν EC. 

Σννόδον ᾿Αγχύρας χανὼν ια’. 

Zuvébou Καλχηδόνος χανὼν xt. 

Συνόδου c" κανὼν {1β’ xaX tw. 

Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ θαυματουργοῦ κανὼν α.. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου χανὼν xf', xc, Y 
xai μθ.. 


ΕΙΥ. Ότι οὐ δεῖ ἀπέχεσθαι ὡς βδελυχτῶν τῶν 


ipsam, adulterii crimini subjacet. Quod si rapta 
fuerit virgo conjugil grati, siquidem sacris addicti 
sint ii qui rapuerunt, gradu moventur; si vero laici, 
anathemate feriuntur. Non tàntum autem ipsi, sed 
et qui ipsis opem tulerunt. 

Sanctorum apostolorum canon 67. 

$ynodi Anctyranz canon 11. 

Synodi Chalcedonensis canon 27. 

Synodi VI canon 94 οἱ 98. 

Sancti Gregorii Tbaumaturg! canon 1. 

Sancti Basilii canon 92, 95, 30 et 49. 


415. Non esse abstinendum a nuptiis tarquam 


Ὑάµων, Ἡ τῶν κρεῶν, fj τοῦ οἵνου, ἢ ἑτέρων τινῶν p abowinandis, aut carnibus, aut vino, aut aliis ejus- 


τοιούτων * ἀλλά BU ἄσχησιν ἀληθῆ τούτων ἑννόμως 
ἐγχρατεύεσθαι. “Ὁ γὰρ παρὰ ταῦτα ποιῶν, εἰ μὲν 


Ἱερωμένος ἐστὶ, χαθαιρεῖται» εἰ δὲ λαϊχὺς, άναθε- - 


ματίζεται. 

Tov &yluv ἁποστόλων χανὼν να xat νΥ’. 

Συνόδου ᾽Αγχύρας χανὼν ιδ. 

Συνόδου Γαγγρῶν κανὼν a', p', €, 9', v, ιβ, ιΥ’, 
ὃ, ι0. 

Συνόδου c" χανὼν w'. 

Toà ἁγίου Βασιλείου κανὼν χη, ud xai πε’. 


ριδ. "Ότι οὗ δεῖ τινα μµεθύειν, χαὶ ἐν καπηλείῳ 
εἰσέρχεσθαι, xai ἐσθίειν ἓν αὐτῷ. ἢ ἔχειν ἐργαστή- 
ριον χαπηλικὸν, καὶ.ἓν αὐτῷ ἐξυπηρετεῖν *. Enel cl 
μὲν Ἱερωμένοι εἰσὶ, χαθαιροῦνται * εἰ δὲ λαΐχο), 


modi rebus ; verum propter veram exercitationem 
ab his legitime εο continere. Qui enim contra liec 
facit, siquidem sacris sit addictus, dejicitur : si 
vero laicus, anathemate feritur. 

Sanctorum apostolorum canon 51 et 53. 

Synodi Ancyrauz canon 14, 

Synodi Gangrensis canon 1, 2, 4, 9, 10, 12, 15, 
14, 47. 

Synodi VI canon 13. 

Santi Basilii canon 18, 47 et 85. 


114. Non oportere quemquam ebrictati indulgere, 
ac in cauponam ingredi, In caque manducare, aut 
officinam cauponariam habere, ac in ea ministrare : 
quoniam siquidem sucris addicti sint, gradu mo- 


5] | ARSENII MONACHI  . 52 
ventur ; si vero lajei, segregantur; preterquam si A ἀφορίζονται  πάρεξ τοῦ ἓν πανδοχείῳ ἂν ὁδῷ δι 


quis proptel itiperis necessitatem in hospitio diver 
setur. 

Sanctorum apostolorum canon 42, 43 et 59. 

Synodi Laodicenz canon 24. 

Synodi Cartliaginieusis canon 40. 

Synodi. VI canon 9 et 26. 

115. Non oportere: clericum fidejussiones dare, 
seu conveniiones el pacta facere in circo, aut in 
aliquo ludicro : alioquin, gradu dejicitur, Sic enim 
(idejussiones dare interpretatum est, Nam fidejus- 
$orem se aliquem pra'stare pro eo qui in periculo 
versetur, proptet Dei charitatem honestum est: 
oporlet enim ponere animam suam pro proximo ; 
infirmis vero, quique pro fratribus mori non pos- 
sunt, ejusmodi fidejussio non cst deneganda. 

Sanctorum apostolorum canon 20. 

Legis caput 35, 

115. Non oportere alea ludere aut tabulis, au! 
ludicra tolerare, vel horum spectatores esse, aut 
saltationum, aut thymelicarum cantilenarum, aut 
eorum qui ludieri gratia ursas post se trahunt, aut 
eorum qui se a demone vexari simulant, aut corum 
qui accendunt rogos 4ο ludicri causa supra eos 
iransiun!, aut venationibus vel circensibus addi- 
clos esse ; quoniam, siquidem sacris initiali siut, 
gradu mo«veutuf ; si vero laici, sex annos sogre- 
gantur. 

Sanciorum apostolorum canon 90, 42, 43 

Synodi Laodicensis canon 52, 54, 55. 

Synodi Carthaginiensis cauon 15, 61, 65. 

Synodi YI eanon 24, 50, 51, 60, 61, 62, 65, 66, 
11. 

Synodi VII eanon 22. 

Legis eaput 37 et 87. 

117. Non esse accipiendas usuras : quoniam, si- 
quidem sacris sint initiati, dejlciuntur; si vero 
laici, segregantur. 

Sanctorum apostolorum canon 44. 

Syuodi Niezenae canon 17. 

Synodi Laoiicense canon 4. 

Synodi Carthaginiensis canon 10 et 16. 

Sanctt Gregorii Nysseni canon 6. 


418. Non esse cavillandum aut illadendum 


ἀνάγχην χαταλύσαντος. 


Τῶν ἁγίων ἁποστόλων xaviov uf', ΜΥ’ xav v 

Συνόδου Λαοδιχείας χανὼν x9. - 

Συνόδου Καρθαγχένης χανὼν p. 

Σννόδου c' χανὼν 0' χαὶ κας’. 

pi^. "Ότι οὗ δεῖ χληριχὸν ἐγγύας διδόναι. ἤγουν 
στοιχήµατα (1) ποιεῖν iv ἔπποδρομείῳ, ἢ iv παιγνίῳ 
τιν[» ἐπεὶ καθαιρεῖτει. Οὕτω γὰρ διδόναι ἑγγύας 
ἠρμήνευται., Τὸ γὰρ ἐγγυᾶσθαί τινα ἓν χὶνδύνῳ ἵε- 
γονότι διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ ἀγάπην, καλόν. Τεθέναι γὰρ 
δεῖ «hy φυχὴν ὅπὲρ τοῦ πλησίον δεῖ δὲ τοῖς ἀσθε- 
v£st, xat uh δυναµένοις ὁκὲρ ἀδελφῶν ἀποθνῄσκειν, 
καὶ τοιαύτην ἐγγύην μὴ παραιτεῖσθαι. 


Τῶν ἁγίων ἁποστόλων κανὼν X. 

Καὶ νομιχὸν χεφᾶλαιον λε’. 

gie. Ὅτι οὗ δεῖ χυθεύειν, τοι ταυλίζειν,. fj 
παΐγνια ἀνέχεσθαι, f θεωρητὰς Υίνεσθαι τούτων’ ἢ 
ὀρχήσεων, h θυμελιχῶν ἁσμάτων, ἢ τῶν τὰς ἄρχους 
ἐπισυρομένων χάριν παιγνἰου * ἢ τῶν δάιμονᾷν ῥπο- 
κρινοµένων *. 3 τῶν ἀναπτόντων πυρχαῖὰς, καὶ iv 
παιγνίῳ ὑπεραλλομένων αὐταῖς *  προσχεῖσθαι xv- 
νηγίοις, ἢ ἱπποδρομίοις» ἐπεὶ, εἰ μὲν ἱερωμένοι 
εἰσλ, χαθαιροῦντα: * εἰ λαϊχοὶ. ἀφορίζονται ἐπὶ EC 
χρόνοις. 


Τῶν ἁγίων ἁποστόλων κανὼν x, μβ’, ΜΥ. 

Σννόδου Λαοδιχείας κανὼν vB, νδ» νε’. 

Συνόδου Καρθαγένης χανὼν we', Ed, ΕΥ’. 

Συνόδου c' κανὼν χδ, v, να B, bm, eg, ξε 
Ec", 02. 

Συνόδου ὅ κανὼν xf'. 

᾿Νομικὸν κεφάλαιον λζ’ καὶ mU. 

p. Ὅτι οὐ δεῖ τόχους λαμθάνειν’ ἐπεὶ, εἰ μὲν 
ἱερωμένοι clot, καθαιροῦνται, εἰ δὲ λαϊχοὶ, ἀφορί- 
ζονται. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν pb. 

Συνόδου Nixalag χανὼν t&. 

Συνόδου Λαοδιχείας avi y. | 

"Συνόδου Καρθαχένης χανὼν v χαλις’. 

Too ἁγίου Γρηγορίου ἹΝύσσης xavàv c". 

pv. Ὅτι οὗ δεῖ χλευάξειν, fioi ἑμπαίζειν yo 


claudo, aut. ezco, aut pedibus mutilato : qui enim D$ τυφλῷ, ἢ τῷ τὰς βάσεις πεπληγμένφ΄ ἐπεὶ ὁ 


hoc facil, excommunícatur. 

Sanelorum apostolorum canon 57. 

119. Non esse excommunicandum eum qui fotni- 
eari conslituerit, ad opus tamen non venerit, ut 
qui divina gratía sit servatus. 

Synodi Niczenz canon 4. | 

120, Non eportere Christianum, sanguiuem aut 
carnem a bestia captam, aul morticinum comedere : 
si enim sacri. sit ordinis, dejicitur ; si vero laicus, 
segregalur. 

Sanctorum apostolorum canon 63. 

Synodi Gangrensis canon 9. 


(4) ατοιχέω Hesychius interpretatur συνενῶ. id 
ts, coaduno, comcenio : unde spud Harmenopulum 


ςοῦτο ποιῶν ἀφορίζξεται. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων κανὼν νζ. - 

ριθ’. "Ow οὐ δεῖ ἀφορίζειν τὸν προθέµενον μὲν 
πορνεῦσαι, μὴ ἑλθόντα δὲ εἰς ἔργον, ὑπὸ τῆς θεἰας 
χάριτος ῥυσθέντα. 

Σννόδου Νικαίας χανὼν ὃ. . 

px'« Ότι ob δεῖ µεταλαμδάνειν Χριατιανὸν αἷμα- 
τος 1] θηριαλώτου, fj θνησιµαίου. El μὲν γὰρ ἱερω- 
μένος ἐστὶ, καθαιρεῖται * εἰ δὲ λαϊκὲς, ἀφορίζεται. 


Τῶν ἁγίων ἁποατόλων χανὼν ΕΥ. 
Συνόδου Γαγγρῶν κανὼν β’. 


lib. s, tit. 8. 6. 1. Pacta et. conventiones, στοίχη- 
θέντα dicuntur, — 


9 EPITOME CANONUM. 5 


Συνόδου c' χανὼν Eg. Δ 

gxa'. “Οτι οὐ. δεῖ µάντει προσέχειν * εἰ μὲν γὰρ 
ερωμένοι εἰσὶ, καθαιροῦνται * εἰ δὲ λαϊκοὶ, ἀφορί- 
ζονται ἐπὶ ἓξ χρόνοις * el δὲ ἐπιμένοιεν, παντάπασι 
τῆς Ἐχχλησίας ἀποβῥίπτονται, 
- Tov ἁγίων ἁποστόλων χανὼν ΕΥ’. 

Συνόδου ᾿Αγχύρας χανὼν x5, 

Σνυνόξου c' χανῶν £a'. 

Tou ἁγίου Βασιλείου χανὼν of', αγ. 

Tou ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης κανὼν B'. 

pxO'. Ὅτι οὐ δεῖ χλέπτειν, f| ἐπιορχεῖν, ἡ τυµόω. 
ρυχεῖν  ἀπεὶ, εἶ μὲν ἱερωμένοι εἰσὶ, καθαιροῦνται 
εἰ δὲ λαϊχοὶ, ἀφορίδονται ἀχοινωνήτως,. Ὁ piv 
χλέπτων, ἐὰν μεταμεληθεὶς ὁμολογήσῃη, ἐνιαυτὸν 
ἵνα * εἰ δὲ μὴ, δύο. Ὁ δὲ ἑπίορχος, xai τυαδωρύ- 
yo; ἐπὶ χρόνους δέχα. Β 


Τῶν ἁγίων ἀποστόλων χανὼν χε’. | 

Τον ἁγίου Βατιλείου κανὼν £a', £U, δε’ καὶ πβ'. 

Καὶ τοῦ ἁγίου Τρηγορίου Νύσσης χανὼν c' xat Q'. 

pxy. "Oct οὐ δεῖ πορνεύειν’ εἰ μὲν γὰρ ἱερωμένοι 
εἰσὶ, χαθαιροῦνται * sl δὲ λαϊχοὶ, ἀφορίζονται Ev Q' 
ἔτισιν. 'O δὲ γυναιχὶ σνναφθεὶς ἐπὶ πορνείᾳ, εἰ 
μὴ ἀφίσταται ταύτης, ἵστω ἀφωρισμένος χατὰ τὸν 
κανόνα * ἀφιέαθω δὲ πορνεύειν, ἵνα μὴ χεῖρόν τι γέ- 
νηται. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν xs', £a'. 

Zovébou Νικαίας χανὼν o' xa y". 

:«Σννόδου c" χανὼν μῦ xai πς’. 

Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Βαυματουργοῦ κανὼν q'. (c 

Too ἁγίου Βασιλείου χανὼν 5, χα’, κς’, λη, p, 
PP, By, v, v0' καὶ π’. 

' Kat τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης χανὼν r. 

ϱχδ.. Ὅτι οὐ δεῖ τινα τῶν ἱερωμένων τὴν ἰδίαν 
Τυναῖχα ἐχθάλλειν προφάσει εὐλαθείας ἀλλ’ οὔτε 
λαδεῖν γυναῖχα χήραν, ἡ ἐχδεδλημένην, fj ἑταῖραν, 
Ἡ οἰχέτην, ἢ τῶν ἐπὶ σχηνῆς, ἢ εἰς δεύτερον γάµον 
ἐλθεῖν * ἀλλ’ οὔτε χατὰ ἄγνο:αν εἰς πα ράνομον ἐλθεῖν' 
ἐχεὶ καθαιρεῖται. 


Tov ἁγίων ἁπορτόλων χανὼν ε’, qr, oy, dd. 

Xuvobou Νιχαίας χανὼν at. . 

Συνόδου Καρθατένης χανὼν p$'. 

Συνόδου c" κανὼν Υ xat xc". 

Τοῦ ἁγίου Βασιλείου κανὼν ϐ’ xat ιβ’, µη’, ot. E. 

Θεοφίλου χανὼν ty" 

Καὶ νομικὸν χεφάλαιον µς’, aS, μζ. 

. px. "Ost οὗ δεῖ εινα ἐπὶ ἀπειρημένῃ συγγενείᾳ 
παρανόμως εἰς γάμον ἐλθεῖν  ἐπιὶ ἀφορίζεται δια- 
φόρως πρὸς τὴν οἰχειότητα τοῦ γένους» ὁ μὲν, ἐπὶ 
χρόνοις Q, 6 δὲ, ἐπὶ δέχα, 6 δὲ, ἐπὶ ιβ’, ὁ δὲ, ἐπὶ τε’, 
ἀποστάντες δηλονότι πρότερον τοῦ ἀθέσμον συνοι- 
χεσίου, καὶ οὕτω προσδεχόµενοι. 

Tov ἁγίων ἁποστόλων χανὼν 9, µη’. 

Καὶ συνόδου Γαγγρῶν χανὼν χε’. 

Συγόδου Nixalac χανὼν α’ xoi fe. ᾿ 

, Συνόδου c' χανὼν vY', vi, 

To) ἁγίου Βασιλείον χανὼν xv, 5b, En, οὐ, ος”, 

o». » 9 καὶ πς. 


Synodi sext» canon 62. - 

194. Ad vatem non: esse accedendum : δἱ eniro 
sacris. initiati sint, gradu moventur; si vero laici, 
sex annos segregantur ; quod si perseverent, ex 
Ecclesia penitus ejiciuntur. 

Sanctorum apostolorum canon 632. 

Synodi Ancyrans canon 34. 

Synodi Vi canon 61... 

Sancti Bssilii canon 72 et 83. 

S. Gregorii Nysseni canon 9. 

199. Non esee: forandum, aut pejerandum, aut 


sepulera deprsedandum : quoniam, siquidem sacris . 


addicti sint, dejiciuntur; si vero laici, exeommuni- 
cantur. Qui furatus est, siquidem penitentia ductus 
confessus fuerit, ununl annum; sin vero; duos; 
perjurus vero ac mortuorum spoliator, decem an⸗ 
nos. 

Sanctorum apostolorum canon 25. 

Saneti Basilii canon 61, 64, 65 et 82. 

S. Gregorii Nysseni canon G-et Ἱ. 

195. Non esse fornicandum : si enim sacris addi- 
cti sint, deponuntur; laici vero excommunicsntur 
septem annos. Qui autem cum muliere per fornica- 
tienem copulatus est, nisi ab ea recedat, ezcommu- 
nicetur secundum canonem : sinatur vero fornicari, 
ne quid deterius contingat. 

Sanctorum canon 925, 61. 

Synodi Nieenz canon 1 et 3. 

Synodi VI canon 44 et 86. 

S. Gregorii Thaumaturgi canon 1. 

Sancti Dasilii canon 4, 21, 26, 358, 40, 42, 43, 
50, 59 et 80.. 

S. Gregorii Nysseui eanon 32. 

194. Non oportere quemquam sacri ordinis uxo- 
rem suam ejicere religionis pretextu, sed neque 
viduam mulierem accipere, 9ut ejectam, aut mere- 
tricem, aut servam, aut ex iis quz in scena operas 


suas prestant, aut secundas inire nuptias; verum 


etiam neque per ignorantiam illegitimum contrahere 
matrimonium : alioquin deponitur. 

Sanctorum apostolorum canon, 5, 17, 18, 19. 

Synodi Nicznz canon 1. 

Synodi Carthaginiensis canon 109. 

Synodi Vl canon ὅ et 360. 

Sancti Basilii eanon 9 et 192, 48, 777. 

Theophili canon 13. 

Legis caput 46, 44, 47. 

195. Non oportere in prohibito consanguinitatis 
gradu illegitime matrimonium contrahere, alioquin 
segregatur diversis modis pro generis proximitate : 
alius quidem 7 annos; alius vero 10; alius 12 ; alius 
15, ubi scilicet prius ab illicito conjugio recesse- 
rint, sicque suscepti ſuerint. 

Safhctorum apostolorum canon 9, 48. 

Synodi Gangrensis canon 95. 

Synodi Nice canon 1 et 2, 

Synodi VI canon 53, 54. 

. Sancti Basilil canon. 35, 67, 68, 75, 16, 178, 19 
et 88, - 





b5 ARSEN11 MONACHI 56 


Sancti Timothei canon 11. 

196. Ei qui secundum contrabit matrimoslum, 
unem aet duos annos penam esse irrogandam. 

Synodi Laodicenæ canon 1. 

Sancti Basilii canon 41 et 55. 

197. Non esse morcbandum ; quoniam siquidem 
sacris ministrent, deponuntur : si vero laici, ex- 
communicantur 7, aut 15, aut etiam 20 annos. Est 
enim etiam in hoc diserimen secundum divines ea- 
nones. 

Sanctorum apostolorum eanon 61. 

Synodi Ancyranz canon 90. 

Synodi Neænæ canon { et 8. 

Synodi VI eanon 87 et 93. 

Bancti Basilii canon 7, 9, 91, 51, 54, 56, 11, 
99, 48, 58, 77. 

Sancti Gregorii Nysseni canon 3. 

Sancti Timotbei canon 15. 

128. Masculorum corruptores asc brnstorum pu- 
niuntur : siquidem sacris addicti sint, grsda  mo- 
ventur ; si vero laici, 45 aut 50 annoe excommuni- 
cantur, 

Synodi Ancyrano eanon 16 et 17 

Baneü Basilii canon 7, 62 et 65. 

Sancti Gregoril Nysseni canon 3. 

129. Oportere eos qui voluntarie aut involuitarie 
occidunt, aut qui seipsos vel alios exsecant vel ea- 
nuchos faciunt, similiter eos qui medicamenta 
dant quibus fetus necentur in otero, atque etiam 
prestugiatores et veneficos, siquidem sseris sddicti 
sint, gradu dejicere, si vero laici, ad sacerdotiom 
non proveli, sed segregari hoc modo : eum quidem 
qui voluntarie occidit, 15 aut $0 annos; qoi vero 
iovoluntarie, 7 aut 10; eum qui seipsum vel alios 
eaalirat aut exsecat, $ annos; eos qui dant medica- 
menia ad fetus necandos, 10 annos ; prestigiatores 
et veneGicos, 20 aut 50 annos. 

Sanctorum apostolorum canon 21, 22 εἰ 95. 

Synodi Vl canos 91. 

Synodi in temolo Sanelorum Apostolorum cele- 
brat canon 8. 

Sancti Basilii canon 3, 7, 8, 41, 13, 55, 42, 52, 
b5, 56, 51 et 65. 

Sancti Gregorii Nyssenl canon 4. 

Sancti Timothei canon 14. 

450. Nullos esse oportere magos, aut przstigia- 
tores, aut mathematicos, aut astrologos, aut cireu- 
latores, aut phylacteria, ut vocant, facere : aut 
ejusmodi hominibus rebusve adhaerere. Si enim 
sacris initiati siot, deponuntur ; si vero laici, segre- 
gantur 6, aut 7, aut 15 annos : quod si. in bis per- 
severent, ex Ecclesia penitus ejiciuntur. 

Synodi Leodicen:e canon 36. 

Synodi VI canon 61. 


(3) Γυτευτάς, Eadem voce usus est Aristenus 
ín Lv Can. Conc. Trullani. Corrupta vox ex yon- 
*10tàc qua legitur in omoibus libris editis in 
texta. Can. Lxr. prafati Concilii, si editionem Ca- 
nonum Ecclesie Orientalis 4 Joanne Tilio anno 


A Tou ἁγίου Τιµοθέου χανὼν ια’. 


ρχς’. Ὅτι δεῖ ἐπιτιμᾷν δεταμοῦντι Ux χρόνῳ Evt, 
$j δύο. 

Ἑυνόδου Λανδιχείας χανὰὼν 6’. 

ToU ἁγίου Ἡασιλείου κανὼν μα, vy. 

ρχδ. "Ort οὗ δεῖ µοιχεύειν» ἐπεὶ, εἰ μὲν ἵερω- 
μένοι εἰσὶ, καθαιροῦνται “ εἰ δὲ λαϊκοὶ, ἀφορίζονται 
ἀχοινωνήτως [ῖσ. ἀχοινωνησίᾳ] ἐπὶ χρόνοις ἑπτὰ, 
3| w', ἢ xal λ’. "Ectt γὰρ xoi kv ταύτῃ διαφορὰ χατὰ 
τοὺς θείους κανόνας. | 

Τῶν ἁγίων ἀποστόλω» xavàv Ea', 

Ἑωνόδου ᾿᾽Αγχύρας xaven χ’. 

Συνόδου Νικαίας χανὼν a' καὶ w. 

Συνόδου c" χανὼν πζ xai ky. 

To) ἁγίου Βασιλείου χανὼν Q', 0, χα’. λα’, 29, 


B cw, py, νη’, og. 


Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης χανὼν Υ. 

Τοῦ ἁγίου Τιμοθέου κανὼν ut. 

ΡΧΗ. "Οτι ἐπιτιμῶνται ἀῤῥενοφθόρος, xal ζωο- 
φθόροι’ εἰ μὲν ἱερωμένοι tla, χαθαιροῦνταε * el δὲ 
λαϊχοὶ, ἀφορίξονίαι ἐπὶ χρόνους, f) λ’. 


Συνόδου Αγχύρας κανὼνις xat v7". 

Καὶ «οῦ ἁγίον Βασιλείου κανὼν C, £9 xat Ey. 

Τοῦ ἁγίου Γρηγοῤίου Νύσσης xavàv Υ. 

ΡΧθ’. Ὅτι δεῖ τοὺς φονεύοντας ἐχουσίως, ?) ἆχον» 
σίως, 7| ἑχτέμνοντας ἑαντοὺς, h ἑτέρους, δὐνουχί- 
ζοντας * ὁμοίως xal τοὺς τὰ ἑμθρνοχτόνα φάρμάχα 
διδόνταςι καὶ μὴν τοὺς γόητας xal τοὺς φαρμαχοὺς, 
εἰ μὲν ἱερωμένοι εἴεν, χαθαιρέσει ὑποθδάλλειν * «l δὲ 
λαϊχοὶ, εἰς ἱερωσόνην μὴ ἔρχεσθαι, ἁλλ᾽ ἀφορίζεσθαι 
οὕτως  Τὸν μὲν ἐχουσίως φονεύοντα, ἐπὶ χρόνους 
δεχαπέντε A Y, τὸν δὲ ἀχουσίως, ἐπὶ χρόνους ὅ, f| 
δέχα. Τὸν ἑαυτὸν f| ἑτέρους εὐνουχίζοντα, ἢ ἑχτέ- 
µναντα, ἐπὶ χρόνους Υ. Τοὺς τὰ ἑμθρυοχτόνα φάρ- 
µαχα διδόντας, ἐπὶ χρόνους δέχα * τοὺς Ὑόητας xal 
φ;ρμαχοὺς ἐπὶ χρόνους x', ?) X. 

Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν xa', κβ χαὶ χΥ. 

Συνόδου c' χανὼν |. 

Συνόδου ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων ᾿Αποστόλων xa. 
νὼν η’. 

Τοῦ ἁγίου Βασιλείου xavér B^, C, v, ca^ i7, A, 
μέ, vB, νε, νς’, ve" καὶ Ge. 

ToU ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης κανὼν V. 


D To) ἁγίου Τιµοθέου χανὼν WX. 


p^ . "Ost οὐ δεῖ τινας εἶναι μάγους, fj Υόητας, ἃ µα- 
θηματιχοὺς, 3) Σστρολόγχους, ἢ γντευτὰς (2), f) ποιεῖν 
τὰ λεγόμενα φυλαχτήρια, ἢ τοιούτοις τι) προσαν- 
έχειν’ εἰ μὲν γὰρ ἱερωμένοι εἰσὶ, παθσιροῦνται * εἰ 
δὲ λαϊκοὶ, ἀφορίζονται ἐπὶ χρόνοι c, AU, Λι 
εἰ δὲ ἑπιμένοιεν τούτοις, ἁποῤῥίπτονται τῆς Ἐκκλη- 
σίας πάντη 

Συνόδου Λαοδικείας χανὼν kg. 

Συνόδου c" χανὼν Gd. 


1540 evulgatam , quam secutus est Gesnerus 
in sua editione anni 1559, excipias, qua vuttv- 
χτὰς habet. Hac autem voce intelligunt predicti au. 
clores circulatores seu agyrtas. 








TN EPITOME CANONUM 58 


Τοῦ ἁγίου Βασιλείου κανὼν E. 

Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης χανὼν B'. 

βλα’. "Oct δεῖ τοὺς kv διωγμοῖς παραθάντας, xol 
προσερχοµένους τῇ Ἐχκλησίᾳ προαδέχεσθαι ἐν δια- 
φοραῖς ἐπιτιμίων  Ίχουν τοὺς μὲν χωρὶς ἀνάγχης 
κπαραδάντας, ἕως θανάτου, ἡ iv. (β’ ἔτεσι * τοὺς δὲ 
Big, iv χρόνοις ς’, ἡ vw * τοὺς δὲ μετὰ χλαυθμοῦ 
τοῦτο παθόντας, àv Υ χρόνοις * καὶ ταῦτα μὲν συν- 
ελόντες φαμµέν. Ἔστι δὲ xol ἑτέρα τις διάχρισις 
λεκτοτέρα παρὰ τοῖς χανόσιν, ἣν ἀναγινώσκων εὖ- 
ρΐσεις, Καὶ ὅτι οἱ ἀρχιερεῖς ἑξουσίαν Éyouct δοχι- 
μάζειν τὸν ερόπον τῆς ἐπιστροφΏς, καὶ φιλανθρω- 
πεύεσθαι ἐπὶ αὑὐτοῖς, 7] πλείονας προστιθέναι χρό- 
νους. Tot; δὲ ἀργύρια δεδωκόσι, καὶ ἐχφντγοῦσιν, ἢ 
πάντα καταλείφασι, xal ἀναχωρήσαασιν, οὐ χρὴ 
ἐγχαλεῖν. Καὶ ἱερωμένους δὲ θύσαντας χαὶ ἄναπα- 
λαίααντας χαθαιρεῖσθαι χρὶ µόνον ' ἀπολαύειν δὲ 
τῆς τιμής. 


Toy ἁγίων ἀποστόλων χανὼν Ca'. 

Συνόδου Νικαίας χανὼν ια” καὶ ιβ’. 

Συνόδου ᾿Αγχύρας κανὼν a', B, δ, e, ς,ζ. Ἡν 
E, v, ια’, iB, vy". 

Τοῦ ἁγίου Ἡασιλείου χανὼν µε’, oy, πα’. 

Τοῦ ἁγίου Γρηγαρίου Νύσσης χανὼν d'. 

(X6. Ὅτι οὗ δεῖ ὀμνύειν τινά. El δὲ καὶ συµθῇ, 
εἰ μὲν ἐπὶ παραδάσει ἐντολῆς θεοῦ ὁμόσει, τουτέστι 
τῆς ἑαυτοῦ φυχῖς, 3) ἕτέρου εινὸὺς, οὗ δεῖ τηρεῖν 
τὸν ὄρχον. "Occ δὲ ὀμόσει μὴ χαταδέξασθαι χειρο- 


A  Sancu Basilii eↄnon 00. 


Sancii Gregorii Nysseni eanon 3. 

431. Eos qui in persecutionibus transqressi eunt, 
atque ad Ecclesiam accedunt, susciplendos esse, 
poena, adhibito discrimine, ipsis irrogata : videlicet 
iis qui citra necessitatem tranagressi sunt, usque 
ad mortein aut 12 annis; iis qui vim passi sunt, 6 
aut 8 annis; iis vero qui cum fletu boc fecerunt, 3 
annis. Atque hee quidem compendiose dicimus. Est 
vero etiam alia quaedam distinctio aceuraiior in ca- 
nonibus, quam legendo invenies. ltem etlam epi- 
$COpOS potestatem habere conversionis modum ex- 
plorandi, ita ut humaniter in eos se gerere, aut in 
plures annos poenam prorogare possint. li vero qui 
pecuuiam dederunt atque cvaserunt, aut, omnia re- 
liquerunt ac secessum petierunt, non suut accue 
s&ndi. Sacris autem initiati, si sacrificaverint ac 
resipuerint, gradu solum dejiciendi sunt, honore 
vero frui possunt. 

Sanctorum apostolorum canon 61, 

Synodi Nicena conon 11 et 12. 

Synodi Áncyranzs canon 1, 9, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 
411, 12, 15. 

Sancti Basilii canon 45, 75, 81. 

Sancti Gregorii Nysseni canon 4. 

132. Non oportere quemquam jurare : quod si 
contigerit, siquidem ad mandati divini transgressio- 
nem, hoc est, animz suz detrimentum vel alius 
cujuslibet, non est servandum juramentum. Cum 


τονίαν, ij ἕτερόν τι τοιοῦτον, p ἐπιορχείτω εἰ δὲ ϱ Yero juraverit se ordinationem non esse susceptu- 


ἐκ φόδου χινδύνου ὀμόσει, συγγνώµης ἄξιος οὗτος, 


To) ἁγίου Βασιλείου νανὼν v', ιζ, χθ’. 

py. "Ox: οὐ δεῖ πιστοὺς προσφέρειν τι εἰς ἱερὸν 
ἰθνῶν, 3. Ἰουδαίων, & αἱρετιχῶν, 7) σνγχοινωνεῖν 
αὐτοῖς, ἢ πρὸς αὐτοὺς ἀπέρχεσθαι εὐχῆς θεραπείας 
ἕνεχα. f) συνεορτάζειν αὐτοῖς, 3) συννηστενειν, ἢ 
δέχεσθαι τὰ παρ᾽ αὐτῶν ξένια, 8 ἄζυμα, fj ἰατρεύε- 


οὖαι παρ) αὐτῶν, f] &v βαλανείῳ συλλούεσθαι, ἢ ὡς. 


χληρικοῖς προτρέπειν αὐτοῖς ἑνεργεῖν τι’ ἀλλὰ µό- 
wv totk πχραθαλόντας, ἐπιχορηχεῖν τὰ πρὸς τὴν 
χρείαν, εἰς χοινωνίαν δὲ αὐτοὺς μὴ παραδέχεσθαι. 
Ἐπεὶ ὁ παρὰ ταῦτα ποιῶν, εἰ μὲν ἱερωμένος toti, 
χαθαιρεῖται * εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφορίζεται * τινὲς δὲ ἐξ 


rum, aut aliud quid ejusmodi, ne pejeret ; si vero 
periculi metu juret, venia dignus cst. 

S. Basilii canon 10, 17, 99. 

405. Non oportere fideles quidquam offerre in 
templo gentilium, aut Judzorum, aut barreticorum, 
aut communicare cum ipsis, aut ad eos se conferre 
orationis aut curationis gratia, aut cum ipsis festum 
celebrare, aut jejunare, aut. munera ab iis accipere 
aut azyma, aut ab ipsis curari, aut in balneo una 
lavari, aut ipsos tanquam clericos ut aliquid agant 
rogare : sed tantum, si quando accesserint, res 
necessarias ipsis subministrare, ad communionem 
vero non admittere. Qui enim contra hec facit, si- 
quidem sacris sit initiatus, gradu movetur : si vero 


αὐτῶν xal χαθαιροῦνται àv ταὐτῷ, xat ἀφορίζονται * D laicus, segregatur. Nonnulli vero ex ipsis dejiciun- 


Φνὶς xai ἀναθεματίξονται. 


Τῶν ἁγίων ἁποστόλων χανὼν C, λΥ’, μὲ, Ge", 6, 
o". 

Συνόδου Λανδιχείας χανὼν ϐ’, 1β’, λΥ’, 230, λε’, AZ, 
à, 16’. 

Σννόδου c" χανὼν ια’. 

Καὶ θεοφίλου κανὼν Q'. 

pb. “υτι δεῖ τοὺς ἀπὸ Ἰουδαίων, 3) αἱρετιχῶν 


ἐπιστρέφοντας δέχεσθαι, εἰ ὁμολογήσουσιν ἐγγράφως 


ἐχολουθεῖν τοῖς τῆς Ἐχκλησίας δόγµασι, xal ἀναθε- 
µατίσουσι «doa; τὰς .αἱρέσεις, xai μᾶλλον ὑφ' fic 
χατέχονται εἰ δὲ μὴ οὕτω µοτανοῄσουσι, ἀλλά xa- 
ταφρονοῖεν, πάσης χοινωνίας ἀλλοτρίους εἶναι. Καὶ 


tur simul ac segregantur : quidam eliam anaibe- 
mate feriuniur, 

Sanctorum apostolorum canon 7, 939, 45, 65, 
10, 71. 

Synodi Laodicene canon 9, 32, 55, δὲ, 35, 51, 
$8, 39. 

Synodi VI canon 11. 

Theophili canon 7. 

134. Eos qui a Judaeis aut bzreticis convertuntur 
suscipiendos esse, si scripto profiteantur se Eccle- 
sic decretis adlierere, atque omnes boreses ana- 
(bemaiizent, sc magis eam a qua detinentur : nisi 
vero sic poenitentiam suan declarent, sed contem- 
nant, ab ompi coauuunione alienos esse. Item mou 





T7 µια 
sore * 
LN "a 


59 ARSENII MONACHI EPITOME CANONUM. - . 9 
licere Judzum servum pecunia sibi comparare. Nec A ὅτι ox. ἔξεστιν Ἱουδαῖον ὠνητὸν δοῦλον κτᾶσθαι · 


non episcopos toto studio in id ineumbere: debere, 
ut eos ab errore revocent, 

Synodi Nicænæ canon 8. 

Synodi Laodicens eanon 7 et 8. 

Synodi Constantinop. canon 7. 

Synodi Ephesinz canon 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9. 

. Synodi Carthaginiensis canon 47, 57, 26, 971, 68, 
69, 92, 95, 94, 99, 108, 118, 119, 125. 191. 

. Synodi VI canon 95. 

Synodi VIl canon 8. 

Sancti Basilii canon 5 et 90. 

Theophili canon 12$, 

135, ldolorum templa, ipsaque idola quocumque 
modo esse evertenda : quod ut fiat, imperiali aucto- 
ritate nobis opus est. 

Synodi Carthaginensis canon ὅ8, 84, 106, 
156. 

150. Nullum Christienum. oportere in balneo cum 
mulieribus lavari : si enim sacris addicti sunt. qui 
hoc faciutt, gradu moventur ; si vero laici, se- 
gregántur. 

Synodi Laodicen: canon 30. 

Synodi VI canon 77. 

457. Non oportere liberos suos cum hazreticis, 
eut Jadgis, aut gentilibus matrimonio jungere, nisi 
promittant se Christianos fore. Quod si juncti fue- 
rint, ejusmodi conjugium tanquam illicitum esse 
dirimendum. Neque vero his ut consanguineis fa- 


καὶ ὅτι απουδὴν mdsav ὀφείλόοαιν οἱ ἀρχιερεῖς 
εἰσάξαι εἰς τὸ ἐπιστρέφειν αὐτούς. 
Σννόδου Νιχαίας χανὼν η’. 
"Συνόδου ᾿Λαοδιχείας κανὼν & χαὶ η. 
.. Zuvóbiou Κωνσταντινουπόλεως κανὼν ζ.. 
Συνόδου Ἑφέσου χανὼν o', β’, Υ, 8, s, c', η’, e. 
Zovóbou Καρθαγένης χανὼν μζ, v6, xc", κό, En 


QI, LB, ἐν KP, KO, καὶ pr', prr, pi, pxy', pxlr. 


Συνόδου c' χανὼν e. 

Συνόδου ὅ κανὼν η. 

Τοῦ ἁγίου Βασιλείου κανὼν e' xal x'. 

θεοφἰίλου χανὼν ιβ’. 

ρλε. "Occ δεῖ τοὺς εἰδωλιχοὺς ναοὺς, xal τὰ εἴδω- 
λα .παντὶν τρόπφ χαταστρἐφεσθαἰ * δεοµένων ἡμῶν 
περὶ τούτων τῆς βασιλικῆς' ἑξουαίας. 
- Zovétoo Καρθαγένης κανὼν νη”, αὖ, ps". pe. 


pAc'. "Ότι οὐ δεῖ τινα τῶν Χριστιανῶν tv βαλανείῳ 
μετὰ γυναιχῶν ἀπολθύεσθαί εἰ μὲν γὰρ ἱερωμένοι 


εἰσὶν ol. τοῦτο ποιοῦντες,  καθαιροῦνται * εἰ δὲ λαῖ- - 
xot, ἀφορίζουται. 


Συνόδου Λαοδικείας χανὼν λ’. 

Συνόδου c' xavbv ος. ' | 

ρλζ. "Ott οὐ δεῖ συνάπτειν πρὸς γάμου χοινωνίαν 
τὰ ἑαυτῶν τέχνα αἱρετιχοῖς, f Ἰουδαίοις, f| ἐθνικοῖς * 
εἰ μὴ ἐπαγγέλλονται Χριατιανοὶ γενέσθαι. El δὲ καὶ 
συναφθεῖεν, διαλύεσθαι τὸ τοιοῦτον ἄθεσμον cov- 
οιχέσιον’ μήτε δὲ ὡς συγγενεῖς οἰχειοῦσθαι τούτους * 


miliariter utendum : alioquin si sacris addicti sint, C ἐπεὶ, εἰ μὲν ἱερωμένοι εἶσὶ, καθἀιροῦνται * et δὲ 
dejiciuntur ; οἱ vero Isici, segregantur. Quin etiam — Xatxol, ἀφορίζονται *: à) οὐδὲ χαταλειφθἠσετὰν 


neque hereditas ipsis relinquetur : qui enim hoc 
faciunt, pro Christianis non habentur, quin potios 
anathemate feriuntur. 

Synodi Laodicens canon 10 et δι. 

Synodi Chalcedonensis canon 44: 

Synodi Carthaginensis canon 21, 93, δὲ. 

Synodi Vl canon 11 et 79. 

158. Eos qui in alienas res manus immittunt, ac 
plus babendi cupiditate laborant, ex Ecclesia esse 
ejiciendos. | | 

Sancti Gregorii Thaumsturgi canon 9, 

Sancti Gregorii Nysseni canon 6. 

Theophili canon 14. 


129. Eum qui ab uxore sua preter rationem D 


relictus sit, communione non esse privandum. 
Sancii Basilii eanon 35. 
140. Non oportere immundam mulierem, boc est, 


. menstrui profluvii tempore, δἆ sanctam commue 


nionem accedere : quin neque eos qui matrimonio 
juncti sunt, nisi ex compacto a inutuo contactu 
abstinuerint; neque vero qui nocturnum fluxum 
passi sunt, siquidem mulieris concupiscentía sese 
correptos videant. Si'quis vero aqua se ábluens, 
aut in balneo lavaus ac invitus aquam sorbuerii, ab 
6a non accebitur. 

' Sancti Dionysii cànon 9,5, 4. 

Saneti Atbanasii canon 1. 

Sancti Τ]αιοίμοί canon 5, 7, 13, 13, 16. 


τούτοις χληρονομία * ol yàp τοῦτο ποιοῦντες οὗ µνη- 
μονεύονται ὡς Χρισειανοὶ, ἀλλὰ μᾶλλον ἀναθεματί- 
ζονται. 

'.Σννόδου Λαοδιχείας χανὼν v xal λα’. 

Συνόδου Καλχηδόνος κανὼνλδ, 

Ῥυνόδου Καρθαγένης χανὼν χα’, «^, πὸ 

Zuvóbou c" χανὼν ια’ xai of. 

pin. Ότι δεῖ τοὺς τῶν ἀλλοτρίων ἐφαπτοµένους 
χαὶ πλεονεχτοῦντας ἐκκηρύκτους γίνεσθαι τῆς "Ex- 
χλησίας. 

Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ θαυματουργοῦ κανὼν β’. 

Τοῦ ἁγίου Γρηγορίού Νύασης χανὼν c*. 

θεοφίλου χανὼν ιδ. 

ρλθ’. "Orc οὗ δεῖ στερεῖσθαι rñc Χδινωνίας τὸν 
ἁλόγως καταλειφθέντα ὑκὸ τῆς ἰδίας γυναικός. 

Τοῦ ἁγίου Βασιλείου χανὼν λε’. 

p. "Ότι οὐ δεῖ ἀχάθαρτον γυναϊκά, τουτέσέιν Év 
τοῖς µηνιαίοις αὐτῆς, τῇ ἁγίᾳ κοινωνίᾳ προσελθεῖν - 
ἀλλ᾽ οὐδὲ οἱ ἐν συξυγίᾳ ὄντες, εἰ μὴ τῇ αὑτῇ ἡμέρᾳ. 
ἀποστήσουσιν αὐτοὺς Ex συμφώνου τῆς μετ ἀλλήλων 
αυναφείας. Οὔτε δὲ ol ἓν νυχτερινῇ ῥύσει γενόµενοι, 
εἶπερ ἑαυτοὺς ἐπιθυμίᾳ Υυναιχὸς χεχρατηµένους 
ὁρῶσιν * εἰ δὲ νιπτόµενός τις ὕδατι, fj ἀτολουόμενος 
bv βαλανείῳ, xat μὴ θέλων χαταπίῃ ὕδωρ, o)x εἰρ- 
χθήσεται ταύτης. 

Τοῦ ἁγίου Διονυσίου χανὼν β’, V, δ. 

Toi ἁγίου ᾿Αθανασίου χανὼν αἱ. 

ToU ἁγίου Τιµοθέου κανῶν t, C, β, ty ες’. 








él ALEXIUS ARISTENUS. —.NOTITIA.. 62 
pud. "Oc, μὴ καρόντος ἐπισχόπου, f| πρεσθυτέ- α 141. Absente episcopo, aut presbytero, aut dia- 
ρου, Ἡ διαχόνου ἔξεστι τῷ βουλομένῳ δι’ ἑαυτοῦ τῶν — cono, licere ei qui velit per se divina sacramenta 
προητιασµένων θείων µνστηρίων µεταλαμδάνειν. prius sanctificata sumere. 
Toi ἁγίου Βασιλείου ἐκ τῆς &pb; Καισάρειον πα- .— Sancti Basilii ex epistola ad Cæsarium Patri- 


ερίχιον ἐπκιστολῆς, | ^ cium. 
Téloc εῶν τοῦ νοµοκάνοχγος θείων κανόνων — Finis divinorum canonum Nomocanonis sancti Ar- 
vov dylov Αρσενίου | senii. 





ANNO DOMINI MCLIX 


LUCJE CHRYSOBERGIS 


CP. PATRIARCILE. 


DECRETA SYNODALIA XIII 


I Subaotstio synodalis sub imperio domini Manuelis Comneni, ne Gant nuptis septimi gradus nis. IT. De 
clesicis se immiscentibus secularibus negotiis. 11. De prsefectis in extraneo monasterio tonsis. IV. De festo nota- 
riorum. V. De depositione episcopi. VI. Ne ecclesis ledantur transactione episcopi. VJ. De iis qui testificantur 
eontra filium spiritualem. VIII. De episcopo per vim tonso. 1X. Ne jusjurandum irreguláre servetur. X. De homici- 
dio voluntario. X. De advocatis. ΧΙΙ. De infantibus captivis baptizandis et de Agarenis. XIII. Ne clerici tarpilu- 
«tes flant aut medici. 


Vide Pairologie tom. CXIX. col. 110. 





ANNO DOMINI Νο Στ 


ALEXIUS ARISTENUS. 


NOTITIA 


(Cave, Script. eccles. Hist. litter., p. 592) 


Alexius Aristenus, dignitate nomophylax, et Magnie ecclesiz Constantinopolitans eonomus, quem ὑπέρ- 
τιµον ἐχεῖνον xüpov non uno in loco vocat Balsamon, claruit anno 1166, quo synodo Constentinopoli- 
n2 interfuit : et de jure canonico inibi consultus adversus Nicephorum patriarcham Hierosolymitanum 
concilii Trutlaal canonem 37 protulit. Exstat Synopsis canonum ab Aristeno nostro scholiis illustrata, 
Synopsis quidem ipsa eo longe antiquior videlur ; Arístenus vero. istam interpretatus est. Edita est 
Synopsis Gr. Lat., sed scholiis destituja, sub Aristeni nomine a Christophoro Justello in Bibliotheca . 
Iwris. canon. tom, ll, p. 675. Synopsi scholia adjecit, uotisque illustrata, utraque Gr. Lat. dedit CL. Be- 
veregius in Pandecte Canonum, Oxon. 1672, fol. J 





πο Oa? 44. 077 
Vo 


- 7 * uu, LoT, 
» κ. 5 et 2 * 
1 J c 
- - 
4 . m 
4 


— 
d 
SO EN 


ΦΑΝ 
7 - o4 


κατ wd], 
. QUU 


. 
^ 
Á*- 
r 





68 ARISTENI MONACHI 0e 





H YIIO APIZTINOY 


ΣΥΝΟΨΙΣ 
ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ IIANTON. 


SYNOPSIS CANONUM OMNIUM 


AB ARISTENO CONSCRIPTA. 


Sanctorum apostolorum. 

4. Puo aut tres episcopi ordínant episcopum : 
Unus vero, presbyterum et diaconum. 

2. Sacerdos lac, aut inel, aut siceram, aut ani- 
malia, aut legumina offerens ad altare, preterquam 
novas spicas et uvas et. oleum et thymiama, de- 
ponatur. 

$. Fructus domum mittantur, quos primi sequen- 
tibus distribuant, 

4.Conjugem sacerdos si ejiciat, excommuni- 
celur : οἱ vero aon latroducat, gradu dejicia- 
tur. 


δ. Sæculares curas suscipiens sacerdos, sacerdo-- 


tio privetur. 

6. Qui cum Judæis Pascha celebrat, deponi- 
tur. 

T. Sacerdos non communicans dicat causam : 
quod si non dixerit, excommunicetur : suspectum 
enim reddit offerentem. 

8. Excommunicabis eum qui in oratione et com- 
munione non perseverat. 

9. Qui orat eum excommanicato aut graáu deje- 
eto, ipsemet condemnatur. 

10. Qui allunde ejeetum susceperit, magis ipse 
ejiciendes est. 

41. Qai cxcommunicationem mentitur, teo ma- 
1lme rejiclendus est. 

42. Sedem ex eede noh invades, visi lis qui tbi 
degunt utilior, tanquam ad doceadum aptissimus 


Tor ἁγίων dxoctóAor. 

α’. Δύο f] *pslc ἐπίσκοποι χειροτονοῦσιν ἐπίσχο- 
πον * εἷς δὲ, πρεσδθύτερον χαὶ διάχονον, 

p. Ἱερεὺς ὁ γάλα, ἤ μέλι, ἡ olxepa, fj ζῶα, 1 
ὕσπρια τῷ θυσιαστηρἰῳ προσάγων, πλὴν χίδρων, 
xai σταφυλῶν , xai ἑλαίου, xal θυµιάµατος, xa0- 
αιρείσθω. 

Υ. Al ὁπῶραι οἴχοι πεµπέσθωσαν , Bc ol πρῶ- 
τοι τοῖς ἑξῆς διανέµοιεν. 

6. Thv βοηθὸν ἱερεὺς ἐχδάλλων ἀφοριζέσθω, μὴ 
εἰσάγων δὲ, χαθαιρείσθω., 


ε’. Κοσμιχὰς φροντίδας δεχό-ενος ἱερεὺς, ἀνίε- 


"e. Καθαιρεῖται ὁ τελῶν μετὰ Ἰουδαίων τὸ Πά- 
σχα. 

b. Ἱρεὺς ὁ uh µεταλαμθάνων λεγέτω τὸ αἴτιον, 
ἀφοριζέσθω δὲ μὴ λέγων ὕποπτον γὰρ πεποίηχε 
bv πρυσάχοντα. 

*- v*, ᾽Αφορίσεις τὸν τῇ εὐχῆ καὶ τῇ µεταλήψει μὴ 
παραμένοντα. 

9'. Ὅ συνευχόµενος ἀχσιγωνήτῳ, 1| χαθηρημένῳ, 
αὐτοχατάκριεὺς. 

V. 'O δεζάµενὸς τὸν ἄλλοθεν ἄδεχτον, ἀδεχκτότι--' 


px. 

td, O τὸν ἀφορισμὺν φευσάµενος, ἀδεχτότα- 
40€. 
1f. θρόνον οὐχ Επιπηδήσει ix θρόνον, εἰ ph 
τοῖς ἐπεῖ λυσιτελέατερος, ὡς διδαχτικώτατος xpl- 


jJudiceris. Idque multorum episcoporum judicio at- C voto xal τοῦτο πολλῶν ἐπισχόπων διακρίσει xol 


que obtestatione. 

16. Omnis clericus propria relicta ecclesia in 
aliena degens, sí ab. episcopo revocatus non redeat, 
excommunicatur, ei qui hunc sciens et prudens de- 
tinet, ipsemet condemnatur. 

44. Quilibet secundo matrimonio junctus, aut 
concubinam nutriens adsacerdotium non admiiti- 


παραχλῆσει. 

v. Κληριχὸς ἅπας ὁ τῆς οἰχείας ἑκτὸς, καὶ τὴν 
ἁλλοτρίαν οἰχῶν, καὶ πρὸς τοῦ ἑπισκόπου δυσω- 
πούµενος, καὶ οὗ παλινοστῶν, ἀχοινώνητος, xal 
τοῦτον ὁ ἓν γνώσει χατέχων, αὐτοχατάχριτος. 

(δ. Ανίερος ἅπας δίγαµος, 3) παλλαχὴν ἑἐπιτρέ- 
φων. 





05 SYNOPSIS CANONUM. 66 
uw, Απολελυμένην, 3] yfjpav, fj θεράπαιναν, S A — 15. Quisquisdimissam, aut viduam, aut aneillam, 


µαινάδα λαδὼν ἱερεὺς, ὄντως ἁγίερος. aut insanam in uxorem acceperit, vere sacerdotio 
indignus. 
tc. 00 χεχλήρωται 6 δύο ἀδελφὰς, f ἀνεψιὰν 16. Non allegitur in clerum quisquis duss so- 
ἀγαγόμενος. rores, aut consobrinam in inatrimonium duxe- 
| rit. 
ες’. Κληρικὸς ἑγγύας οὗ δίδωσιν. 47. Clericus fidejussiones non dat. 
ty. Εὐνοῦχος ἱερᾶται: ἑχτομίας δὶ oU. 48. Eunuchus sacerdotio fungi potest, qui vero 


| scipsum absciderit, nequaquam. 
(θ. O μετὰ χλῆρον ἑαυτὸν ἐχτεμὼν, χαθῄρη- 19. Si quis postquam in clerum cooptatus fuerit, 


sai. seipsum absciderit, deponatur. 

X. ἑαυτὸν ἐχτεμὼν λαϊχὸς, ἐπὶ τεριετίαν ἀφώ- 20. Laieus qui seipsum exsecuerit, per trien- 
ρισται. nium segregatur. 

χα’. Wlopvela σχεθεὶς ἱερεὺς, f) ἐπιορχίᾳ, fj χλέμ- 21. Sacerdos fornicatione, aut perjurio, aut furto 
ματι, χαθῄρηται. obstrictus, deponitur. 

κ. 'Q ἱερᾶσθαι uiu, εἰ βούλοιτο, mpoya- D — 99. Qui ad sacros ordines premovendus est, si 
µείτω. - velit, prius uxorem ducat. 

xy. Ἱερεὺς πιστὸν, ἡ ἄπιστον τυπτήσας, χαθαι- 25. Sacerdos fidelem, aut infidelem οἱ percusse- 
psicas, ^. rit, deponitur. 

xd 'O χαθαιρεθεὶς εὐλογώτατα, εἶ τῶν θείων ᾽ 94. Depositus [nstam ob eausam, si. res divinas 
ἂφεται πάλιν, ἐκχηρυκτότατος. rursum attigerit, maxime expellendus est. 


xt. 'O ἐπὶ χρήµασιν ἱερεὺς, μετὰ τοῦ χειροτυνή- 25. Qui ὁδίο peeuuia sacerdos factus est una 
cavto; χαθαιρούμενος ἔσται, xat κατὰ Σίμωνα elo- — cum eo qui ipsum ordinavit deponatur, ac Simonis 


atl ἁχοινώνητος. Μαρί instar in perpetaum excommunuicetur. 
xc'. 'O δι) ἀρχόντων ἑπίσχοπος, καθαιρούµενος 26. Qui priacipum ,aut magistratuum potentia 
ἀφοριέόθω. fretis 2d episcopatum pervenerite. depositus segre- 
getur. | 


xQ. 'O ἐξ ἁναιτίου σχισθεὶς ἔπίσχοπος, xot πη- 97. Episcopus qui sine causa se ab aliis segre- 
Tr ἄλλο θυσιαστήριον, pex! αὐτοῦ ἕδει τὸν ἔχπιω- — gaverit, aique aliud altare conatruxerit, cum ipso 


τον. dejicietur. 
x". ΄Άδεχτος ἑτέροις 6 ἓξ ἑτέρου περιόντος ἀφ- 98. Ab aliis non recipiatur, quisquis ah allo su- 
Vi pvoc. perstite excommunicatus fuerit. 


xü. E£vo; ἱερεὺς δίχα συστατικῶν οὐ προσδέχε. 329. Externus sacerdos absque commoendatitiis 
ται, καὶ ἔχων, ἑπανακρίνεται, xai εἰ τοὺς ὀρθοτο- — epistolis non recipitur, et si habeat, diligenter 
μοῦντας προσίεται" εἰ δ ον, ἀφοριζόμενος ἀπο-  examinatur, num eos qai rectam fldem tenent 
πέμπεται. approbet: sin vero, segregatur atque ablogatur. 
V. Δίχα τοῦ πρώτου ποιεῖ οὐδὲν ὁ ἐπίσχοπος, εἰ 50. Absqoe primate nihil faeit episcopus, nisl 
ph τὰ τῆς mapoxíag αὐτοῦ. xai ὁ πρῶτος ἅτρ ea qui sunt sum parccie; ac primas sine illo 


ἐχείνου οὐδὶν, διὰ τὴν ὀφειλομένην ὁμόνοιαν. nihil facit, propter debitam concordiam. 
λα. Mà χειροτονεῖν ὑπερόρια” 6 δὲ παρὰ τὴν $1. Extra proprios flnes non ert ordinandum, 
Teopr, τῶν ἐγχωρίων ἐπιτελῶν, ἀτελέστατος. qui autem prater sententiam eorum qui in jocis 
| degunt, sacros ordines peragit, pro non ordinato 
habeatur. 


My. Ὁ νεοπρόθλητος, el δυσανασχετεῖ πρὸς τὸ $9. Qui recens designatus est, si demandatum 
ἱγχείρημα, ἀφορίζεται, péypig ἂν παμαδέξηται" αἱ D munus exsequi. gravetur, segregatur, donee sus- 
δὲ παρὰ τοῦ λαοῦ μὴ δεχθείη, ὁ χλΏρος ἀφορίζεται, — ceperit: si vero s populo non receptus fuerit, 
óu μὴ τὸν ὄχλον πεπαίδευσεν. à δὲ ἔστιν ἐπίσχο- — clerus excommunicatur, quod plebem noa corri- 
$899. puerit ; ipse vero manet episcopus. 

1’. Δὶς xaz' ἔτος οἱ ἐπίσχοποι συνιέτωσαν διὰ τὰ 33. Singulis annis episcopi bis conveniant pro- 
δόγματα xai τὰ πράγματα. Πρῶτον μὲν, τῇ τετάρτῃ — pter. dogmala et res. Primum quidem, quarta 
τῆς Πεντηχοστῆς ἑόδομάδι ' δεύτερον ük, ὑπερδερι- — Pentecostes hebdomada. Secundo vero, duodecima 
ταίου δωδεχἀτῃ. Octobris. 


M. Διοιχείω μετὰ χυρείας τὰ τῆς Ἐκκλησίας 34, Episeopus res Ecclesàe cum potestate admi- 
jjeíoxozo; πράγματα, µήτι τούτων συγχενεῖ, ti pistner, nibilquidquam consanguineo, nisi tanquaiu 
ph ὡς πένητε, χαριζόμενος. pauperi largiens. 

ie. ΄Άτερ ἐπισχάπου ποιεῖ πρεαθύτερος οὐδὲν, 35. Abeque episcopo nihil facit presbyter οἱ dia- 
χαὶ διάχονος * χοὶ γὰρ οὗτας πεπίστευται vv λαόν. — canus. Eienim ipsi populus ereditus est. 

Ag. Τὰ τῆς Ἐκχλησίας, xai τὰ τοῦ ἐπισχόπαυ 36. Res ad Ecclesiam et ad episcopum perlinen- 


e ARISTENI MONACHI | 08 
tes manifestze exstent : ut οἱ episcopus testetur, at- A προσχείσθω πράγµατα φανερά ἵνα χαὶ ὁ Emloxo- 


que Eoclesia nullum damnum accipial. 

37. Episcopus potestatem habeat super res εθ» 
clesiasticas, cum eam super animas habeat : atque 
emnia juxta divinam voluntatem adininistret. 

58. Sacerdos aleator atque ebriosus, si non de- 
sinat, deponatur. | 

59. Clericus el laicus similia faciens excommu- 
nicatur, 

40, Sacerdos mutui usuras exigens, nisi desinol, 
delurbesur. 

41. Qui cum hereticis orat, excommunicatur : 
qui vero clericos bos existimat, gradu movetur. 

42. Sacerdos baptisma el sacriicium haretico- 
rum recipiens, sacerdotio indignus est. 

45. Qui vere baptizatum denuo baptizat, ac eum 


qui impietate. pollutus est non rebaptizat, sacerdos. 


non est liabendus. 

44. Szcularis propriam uxorem ejioiens, aliam- 
que aut slimissam ducens, excommunicandes 
est. 

45. Qui non baptizat in Patrem, et Filium, et 
Spiritum sanctum, sed transgreditur illud præce- 
ptum, sacerdotio fungi non debet. 

46. Qui non tribus initiat mersionibus, sed una 
in Domini mortem, quod Dominus non dixit, sacer- 
dolio movendus est. 

47. Omnis clericus a nuptiis, et carne, et vino 
abhorrens, si non emendetur, expellendus est. 


48. Qui ponitentibus non iguoscit, ipse venia c 


indiguior est. 

49. Sacerdos a vino et carnibus abstinens, nisi 
exercitationis causa, deponitur. 

50. Clericus citra itineris necessitatem in caupona 
manducans, segregandus est. 

51. Clericus injuria afficiens episcopum, dejici- 
(nz; presbyter vero. et diaconus excommunicantur. 
Siiniliter autem et qui surdum, claudum, et ceecum 
cavillis insectalur. 

52, Episcopus pietatem non docens excommu- 
nicalur: deponitur vero οἱ perseveret non do- 
cere. 

55. In clericum inopia laborantem οἱ se benefi- 


πος διατιθῆται, xal µένοι. ἡ Ἐκχλησία ἁξζήμιος, 

AQ. Ἐξουσιαξέτω τῶν ἐχχλησιαστιχῶν ὁ Enlaxo- 
πος πραγμάτων, καὶ τῶν ψυχῶν γάρ’ xai διοιχείτω 
πάντα χατὰ τὴν θείαν ἀρέσχειαν. 

λη’. Ὁ χυδιστῆς xal πἀροινος ἱερεὺς, εἰ οὗ παύοι, 
χαθῄρηται. 

A0. Κληριχὺς καὶ λαϊχὸς τὰ ὅμοια πράττων 
ἀφορίζετα.. 

B. Τόχους ἁἀπαιτῶν δανείου ἱερεὺς, el οὐ παύοι, 
χαθῄρηται. 

μα’. Ὁ συνευχόµενος αἱρετιχοῖς, ἀφορίζεται” κα. 
θαιρεῖται δὲ ὁ χληριχοὺς τούτους ἠγούμενος. 

BB. Βάπτισμα xal θνσίαν eem δενάµενος 
ἱερεὺς, ἀνί[ερος. 


B Vr. Ὁ ἀναέξαπτίζων τὸν ὄντως βιδαπτισμένον, 


καὶ μὴ ἀναθδαπτίζων τὸν μεμολυσμένον ἀσεθόθεν, 
ἀνίερος. 

pP. Thv οἰχείαν γαμετὴν ἐκδάλλων ὁ χοσµι- 
χὸς, xal ἄγων ἑτέραν, Ἡ ἀπολελυμένην ἀφορι- 
στέος. 

µε’. Ὁ μὴ βαπτίζων el; Παιέρα, xai Tidv, xoi 
ἅγιον Πνεῦμα, ἀλλὰ παρεχδαίνων, &viepoc. 


pe^. Ὁ μὴ τριοὶ μυῶν χαταδύσεσιν, ἀλλὰ μιᾷ 
el; τὸν τοῦ Κυρίου θάνατον, ὃ yh ὁ Κύριος εἶπεν, 
ἀνίερος. 

po. Κληριχὸς ἅπας Υάμον, xal κρέας, xai οἶνον 
βδελυσσόμενος, εἰ μὴ διορθοῖτο, ἐχχήρυχτος, . 

µη’. Ὁ τοῖς μετανοοῦσι pl]. συγγινώσχων, ἄσνγ- 
γνωστότερος. 

μθ’, Μὴ µεταλαμδάνων ἱερεὺς οἴνου xal χρεῶν, 
εἰ μὴ δι ἄσχησιν, Χαθῄρηται. 

v. Ὁ δίχα τῆς χατὰ τρίδθον ἀνάγχης χληριχὸς εἰς 
χαπηλεῖον ἐσθίων, ἀφοριστέος. 

να’, Ὑδρίζων ἐπίσχοπον κληριχὸς, καθαιρεῖται » 
πρεσδύτερος δὲ xai διάχονος ἀφορίζεται. Ὡσαύ- 
τως δὲ xal ὁ χωφὸν, καὶ χωλὸν, χαὶ τυφλὸν δια- 
χλευάζων. 

t. Τὴν εὐσέδειαν οὗ διδάσχων ἐπίσχοπος, ἆφο- 
ρίζεται * καθαιρεῖται δὲ µένων ἀδίδακτος. 


WV. Ἐπιδεᾶ κληρικὸν ἱερεὺς οκ εὐεργετῶν, àqo- 


cuim mon pristet sacerdos, excommunicatur : de- p — καθαιρεῖται δὲ µένων ἀνέλεος. 


ponitur vero, sí immisericors permaneat. 

54. Qui impii libri mentionem facit in. concione, 
deponitur. 

55. Fidelis eriminum convictus, in. clerum non 
adinittitur. | 

56, Qui Christum negat, expellendus est: qui 
vero clerum spernit et invertit, pro laico recipien- 
dus est. 

51, Sacerdos si suffocatum, auta fera captum 
sul morticinum gustaverit, deponendus est : laicus 
vero excommunicandus. | 

58, Qui cum Judsesis orat, excommunicatur. : 

59. Clericus homicida, deponitur: lzicos vero, 
Begregatur. 


νδ. Ὁ ἀσεδοῦς βίδλον ἐχκλησιάζων, χαθαιρεῖ. 
ται. 

νε. Πιστὸς ἐλεγχθεὶς bm" ἐγκλήμασιν, ἄκλη- 
pos. ! —— 

νς’. O àpvnolxptotoc, xal ἁπόδλητος 6 δὲ xbv 
κληρον ἀθετῶν xal µεταστρέφων, χατὰ λαϊχὸν προσ- 
ιτός. 


— v6. Γευόµενος θύτης πνικτοῦ, h θηριαλώτου, 
Ἅ θνησιμαίου, χαθαιρετέος * ὁ δὲ λαϊχὺς, ἀφορίζέ- 


σαι, 

vm. Ὁ Ἰουδαίοις — ἀφορίζεται. 
VV. Φονεὺς κληρικὺς, χαθαιρεῖται. λαϊχὸς, ágo- 
pasas. 


g SYNOPSIS CANONUM. | | 10 


E. Κνριαχὴν xa Σά 
ἀποχήρυχτος. 

iz 0 βιασάµενος χόρην, ἀφοριζόμενος κατεχέτω 
πλ ἄπορον αὐτὴν οὖσαν. ᾿ 

ξβ..Ὁ δισχειροτόνητος «μετὰ. τοῦ χειροτονοῦν- 
τος καθαιρεῖται, εἰ μὴ αἱρετικὴ χεὶρ dj πρότερον. 

Ey. Τὸν οὐχ ἁσιτοῦντα τὴν  Τεσσαραχοστήν, 1) 
Τετράδα, καὶ Παρασχευὴν χληριχὸν χαθαιρῄσεις” 
hv δὲ λαϊχὸν ἀφορίσεις * el μὴ δι’ ἀσθένειαν ἔμπο- 
δζωνται.| 

E. Λαϊχὸν ἀφορίσεις ἰουδαῖζοντα * τὸν δὲ χληρι- 
xbv, χαθαιρῄσεις. 

ξύ. ᾿᾽Αφορίξεται ὁ κηρὸν ἡ ἔλαιον τῆς ἐχχλησίας 
ουλῶν, μετὰ τοῦ xal πενταπλοῦν τοῦτο χατατιθέ- 
vat. 

&'. Ὁ ἱερὰ σχεύη εἷς χρῆσιν σφετεριξζόµενος, 

eter 

.&f. Κατηγορούμενος ἐπίσχοπος, καὶ καλούμενος, 
zal μὴ ἀχούων, καὶ δὶς χαλείσθω χαὶ τρίς «τοῦ δὲ 
ἐκιμένοντος, τὸ δόξαν 1) σύνοδος ἁποφαίνοιτο. : 

tm. Αἱρετιχὸς οὗ χατηγορεῖ ἐπίσχοπον, οὐδὲ πι- 
e εἷς. | 

e. Ἐπίσκοπὸν ντ αὐτοῦ ἐπίσχοπος ἀποθιοὺς 
οὐ χαθίστησιν. | 

v. Γίνεται χωλὸς xal ἑτεῤόφθάλμος, ἄξιος ὑπάρ- 
χων, ἐπίσχοπος * ὁ μέντοι ξυφλὸς xal χκωφὸς οὐ 
Ἰνήσεται. 

ez, Ὁ δαιμονῶν οὐ χληροῦται, οὐδὲ συνεύχεται * 
μετὰ δὲ «bv καθαρῤμὸν, εἰ ἄξιός ἐστι, γίνεται. 


of. Οὐχ ἐπισχοπεῖ νεοφώτιστος, οὐδὲ διὰ ταχέων 
ὁ ix φαύλης διαγωγῆς προϊών. 


ey. Ἐπίσχοπος ἀνεπίαχοπος ὁ δηµόσια χειριζό- 

οὗ. Obere ἀχλήρωτυς * ὁ δὲ ὧν ἄξιος, ἔλενθερω- 
ke προθιδάζεται.. 

ο. Ὁ ἱερεὺς ἄρχων, ἁνίερος. 


ος. Ὁ ἄρχοντα xa βασιλέα παρὰ τὸ θέμις ὑδρί- 
(wv, τιµωρητέος. — 
ος. Σεδάσµιος ἡ ἑξηχοντάδιθλος µόνον. 


Συνόδου πρώτης τῆς ἐν Nixalg. 
α. OL εὐνοῦχοι εἰς χλῆρον δεχἑσθωσαν * οἱ δὲ τέ- 
µνοντες ἑαυτοὺς, o9 δεχέσθωσαν. 
f. Οἱ ἐξ ἀθνικοῦ βίου μὴ ταχέως εἰς πρεσδυτέ- 
ριον ἀγέσθωσαν * δίχα γὰρ τῆς διὰ χρόνου δοχιµα- 
σίας, xaxbg ὁ νεόφυτος. 


y. EL τις μετὰ χειροτονίαν ὁμαρτήσας ἄποδει- 
Titi, πρότερον, [f. d. 1] ὕστερον * οὗτος πεπαύσθω 
τοῦ χλήρου. 

δ. Ἐπείσαχτον piis ἑχέτω, χωρὶς μητρὸς, 1 
iioi, xal τῶν προσώπων ἃ πᾶσαν ὑποψίαν àmo- 
δφράσχει. 

€. Ἐπίσχοπος ὑπὸ πάντων τῶν ἐπαρχιωτῶν χα- 
ῥίετατα: * sl δὲ µὴ, τέως τριῶν ᾿ τῶν ὑπολοίπων διὰ 


Σάόδατον ὁ νηστεύων, πλὴν ἑνὸς, A 60. Qui Dominica sut Sabbato jejunat, - uno ex- 


cepto, ejiciendus est. 

64. Qui puella, vim attulerit,. excommunicatus 
ipsam, inopem licet, sibi habeat. 

62. Bis ordinatus, cám  ordinalore : . deponitur : 
nisi heretici manu primum ordinatus sit. . 

63 Clericum Quadragesima 2ut.Quauer Tem- 


poribus, et Parasceve non jejunantem: deponfs.: 
laicum vero exycommunicabis, nisi inficmitas ipsis 


jmpedimento sit. 
. 64. Laicum judaizantem excommunicabis : cle- 
ricum vero gradu dejicies. 

65, Qui ceram aut oleum ecclesiz furatur, ex- 


Communicator. ; ac preterea quintuplam persol- 


vet. 


B. 66. Qui sacra vasa in proprios usus transfert, 


segregatur. 


67, Episcopus reus factus, si vocatus non pareat, — 


bis et ter vocetur : si vero perseveret, sententiam 


synodus proferat. 


68. Hereticus non accusat episcopum, neque. - 
delis unus. 

69. Episcopus vita excedens episcopum - in suum 
locum non subrogat. 

10. Claudus et altero oculo privatus, si dignus 
sit, fit episcopus : cecus tamen et surdus non 
flet. 

71. Dzemoniacus non cooptatur in clerum, neque 
cum aliis orst; post purgationem vero, si dignus 


C si sit, fit clericus. 


79. Recens illuminatus non creatur  episco- 
pus, neque qui nuper a malo viis genere re- 
cessit. 

75. Episcopus negotia publica. fracians, episco- 
petu indignus est. 

74. Servus in clerum non recipitur : qui vero 
dignus est, libertate donatus promovetur. 

15. Sacerdos magistratum obiens, profanus ha- 
beatur. 

76. Qui magistratum et imperatorem conira jut 
fasque contumelia afücit, puniendus est, — 

11. Sexaginta librorum canon tantum veneratione 
dignus est. 


Synodi Nicene 1. 


4. Eunuchi in clerum recipiantur : qui vero se- 
ipsos exsecant, non recipiantur. 

4. Qui ex gentili vita prodeunt, ne -- ad 
presbyteratum promoveantur : nam absque proba- 
tione quaà& progressu temporis fit, rejiciendus est 
neopliytus. 

5. Si quis post ordinationem deliquisse comper- 
tus foerit prius aut postea, bic clero expella- 
tur. 

4. Subintroductam ne quis habeat, preter ma- 


trem, ant sororem, easque personas qui omnem . 


suspicionem effugiunt. 
5. Episcopus ab omnibus provincialibus consti- 
tuitur ; sin. vero, saltem a tribus, reliquis per lit- 


71 ARISTENI MONACHI 72 
teras consentientibus. Praeipuam tamen auctorita- À yoappázov Υινοµένων συµφήφων. Τὸ μέντοι χράτος 


tem melropolitanus habeat. 

6. Qui ab aliis excommunieati sunt, ab aliis ne 
suscipiantur : preterquam ei propter pusillanimita- 
tem, aut contentionem, aut quid ejusmedi excom- 
municatio facta fuerit. 

1. Alexandrinus episcopus super Egyptum, Li- 
byam, οἱ Pentapolim potestatem babeat : αἱ Roma- 
nus super eos qui Roma subditi suni, ltem Antioche- 


' nus aliique super sibi subjectos. 


8. Si quis episcopus citra primi sententiam ores- 
tus fuerit, ne sit episcopus. 

9. Multorum suffragio seeundum eanonem lato, 
si trea aliqui contradicant, eorum sententia irríta 
sit. 


10. Episcopus lise honoretur, servata metropoli B 


dignitate sua, 
11. Hæretlei Cathari, id est puri, dieti acceden- 
les primum profiteantur, se Ecclesie sanctionibus 


assensuros, ac cum bígamis communiesturos, lap- 


sisque veniam impertituros, Ae sj qui ordieati 
reperiantur, sint in eodem ordine: exempli gratia, 
qui vere est episcopus, sit episcopus; qui vero apud 
Caiharos est episcopus, sit cborepiscopus, vel 
presbyteri aut episcopi bonore gaudeat. Neque enim 
duo erunt in una urbe episcopi. 

12. Qui sine examinatione ordinaniur, si dein- 
ceps delicti arguantur, e gradu deturbentur. 

15. Qui sine necessitute transgressi sunt, etsi 
venia sint indigni, veniam tamen aliquam consecuti 


duodecim annos sese submittant. 


44. Qui vim passi uc restitisse visi sunt, deinde 
impietal consenserunt, ac resipuerunt, decem annos 
excommunicentur. 

15. Considerandum est in. omnibus pœnitentiæ 
genus. Λο si is qui peenam suscipit, ferventierem se 
in peenitendo ostendat, humanius cum eo agat epi- 
scopus; ai vero frigidiorem, severius. 

16. Qui vita excedunt, communicent, Si vero quí$ 
ipsorum convalescat, sit cum iis tantum qui oraüonis 
sunt participes. 

17. Si quis catechumenus lapsus fuerit, sic Ures 
annos audiat, idque solum. Deinde cum catechu- 
menis oret. 


18. Ex urbe in urbem neque episcopus, neque p 


presbyter, neque diaconus migret. Sàquidem rur- 
eus restituentur ecclesiis in quibus ordinati 
&gunL. 

9. Quotquot presbyteri et diacosi ab ecclesia 
recesserinl, in alias ecclesias nom recipientum ; 
verum ad suas pargecias reverianiur. Si quis vero 
eum qui ad alium pertinet, ordjnaverit citra 
senwenüam proprii episcopi, irrita erit — ordi- 
natio. 

90. Si quis usuras aul sescuplum aecipiat, post 
Ecelegim deteruinstionem tanquam alienus depo- 
netur; 

$1. Biaconi in suis terminis maneant, neque 
inter presbyteros sedeant. Nam contra canonem 


ὁ μητροπολίτης ἐχέτω. 

€. Οἱ ἐξ ἑτέρων ἀφοριζόμενο, ὑφ ἑτέρων yh 
προσδεχέσθωσαν πλην εἰ μὴ διὰ µικροψυκίαν ἢ 
Φιλονειχίαν, fj τι τοιοῦτον à ἀφορισμὸς Υἐγονεν. 


C. Αἰγύπτο, xai Αιθύης, xal Ἠενταπόλεως 6 
᾽Αλεξανδρεὺς ἑχάτω τὴν ἐξουσίαν' χαὶ ὁ Ῥώμις 


«πῶν ὑπὸ ᾿Ῥώμαην' καὶ ὁ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, xai ol λου- 


ποὶ τῶν οἰχείων. 
η. EE τις ἐπίσχαπος [f. d. τῆς] τοῦ πρώτου δίχα 
iege γνώμης, μὴ ἔστω ἐπίσχοπος. 
. Ἐπὶ «hv τῶν παλλῶν φῆφον γινοµένην κατὰ 
vios, εἰ «pel, τινες ἀντιλέγοιεν, εἴεν ἀθέδανοι. 


e, Ὁ ἐπίσχοπος Αἰλίας τιµάσθω, σωζομένου τῇ 
μητροπόλει τοῦ αὐτῆς ἀξιώματος. 

ια’. Οἱ καθαροὶ προφερχόµενοι πρῶτον ὁὀμολοχεί- 
φωσαν, ὅτι συνθήῄσονται τοῖς τῆς Εκχληαίας θεσμοὲς * 
καὶ χοινωνήσαυσι διγάµοις, χαὶ ανγχωρήσουαι τοῖς 
παραπεπτωχόσι. Καὶ οἱ εὑρισχόμενοι χεχειροτοντ- 
pévot [}ρ. εἰ] εἶεν ἓν τῷ αὐτῷ sáypast* olov, ὁ 
μὲν κυρίως ἐπίσχοπας, εἴη ἐπίσχοπος * 6 δὲ παρὰ 
vole χαθαροῖς ἐπίσχοπος, f| χωρεπίσχοπας ἔστω. fj 
πρεαδυτέρου τιμὴν, 1) ἐπισχόπου χεχτήσθω. Οὐ γὰρ 
ἔσονται δύο εἰς μίαν πόλιν ἐπίσχοποι. 

(β’. Οἱ ἀνεξετάστως χειροτονούμενοι, εἰ ἑξῆς ἑλέγ- 
χοιντο ὅτι ἤμαρτον, ὄντως πεπαύσθωσαν. 

ΙΥ. Όσοι χωρὶς ἀνάγχης παρέθησαν, εἰ καὶ συγ- 


C γνώμης σαν ἀνάξιοι, σνγγνώµης τινὸ; ἀδιούμενοι, 


ιβ ἔτη ἠποπιπτέτωσαν, 

ιδ. Οἱ βιαζόµενοι, xal δόξαντες ἀντιστῆναι, εἶτα 
καταθέµενοι τῇ ἀσεθείᾳ, xal ἀναστρατευσάμενοι, 
δεκαετίαν ἀφοριζέσθωσαν. 

κε’. Σχοπητέον ἐφ᾽ ἅπασι τὸ εἶδος τῆς µετανοίας. 
Καὶ θερµοτέρως μὲν µεταμελουμένου τοῦ δεξαµέ- 
νου «5 ἐπιτίμιον, φιλανθρωπότερον ὁ ἑπίσκοπος δια- 
τιθέσθω» Ψυχροτέρως δὲ, ὁραστιχώτερον. 

ις’. Οἱ ἑξοδευόμενοι, Χοινωνείτωσαν. El δέ τις 
αὐτῶν ὑγιάνοι, ἕστω μετὰ τῶν τῆς εὐχῆς [ηρ. όνυ- 
Xe] χοινωνούντων, χαὶ µόνον. 

t£, Ec τις παραπέσοιτα χατηχούμενος, οὑτωσὶ τρι- 
e ἔτεσιν ἀχροάσθω, xal µόνον. Εἶτα μετὰ τῶν xat- 
ηχουμένων εὐχέσθω. 

η’. "Ex πόλεως εἰς πόλιν pfe ἐπίσχοπας, μήτε 
πρεσθύτερος, μήτε διάχονος µεταθαινέτω ἐπεὶ πά- 
λιν ἀποβοθήσονται ταῖς ἐχχλησίαις Ev αἷς χεχειροτό- 
νηνται. 

(θ΄, "Όσοι πρεσθύτεροι, καὶ διάχονοι τῆς ἔχχλη. 
σίας ἀναχωρήσουσιν, ἄδεχτοι εἰς ἑτέρας ἐχχλησίας 
γενήσονται ἀλλ ἐπιστρεφέτωσαν εἰς τὰς ἑαυτῶν 
παροικίας. El 86 τις τὴν ἑτέρῳ διαφέροντα χειροτο- 
νήσει δίχα γνώμης τοῦ οἰχείου ἐπισχόπου, ἄχυρος ἡ 
χειροθεσία. 

x'. VU τις τόχους, fj ἡμιόλια λαμδάνει, ἀλλότριος 
ἔσται, μετὰ τὸν ὅρον τῆς Ἐχχλησίας χαθαιρούµενος. 


κά’. Ωἱ διάχονοι τοῖς ἰδίοις µέτροις µενέτωσαν, 
μηδὲ µέσον πρεσθυτέρων χαθεζέσθωσαν. Παρὰ xa- 


"3 ^ A SYNOPSIS CANONUM. Ἱί 
va Υὰρ xai εὐταξίαν ἐστὶν, εἴ τι καὶ τοιοῦτον Υέ- A οἱ decentem ordinem est, si quid tale contia- 


voto, 
x p*. Ot Παυλικιανοὶ &vaBasltovtat * xai et τινες 
χληῥικοὶ αμεμπτοι δείκνυνται, ἀναδάκτισθέντες χει- 


ῥύτονείσθωσαν * ei δὲ μὴ ἄμεμπτοι δεἰχνυντάϊ, καθ» 


αιρείσθωσαν. 

ΧΥ’. Al διαχόνισσαι ἑξαπατηθεῖσάι, Enel μὴ χειρο- 
φονίας µετέχουσιν, Ev τοῖς λαϊχοῖς ἑξεταξέσθωσαν. 

xb'. Ἐν ταῖς Κυριαχαῖς οὐ δέον χλῖναι γόνν, ἀλλ) 
ὁρθίους εὔχεσθαι τοὺς ἀνθρώπους. 

Των ἐν Ἀγχύρᾳ. 

&'. Ἡρεσδύτεροι xai διάκονοι τὸ πρὶν ἐπιδύσαν- 
τες, εἶτα ἐξ ἀληθείας Ἀναπάλαίσαντες, póvng τῆς 
χαθέδοας xal τῆς τιμῆς µετεχέτωσαν, μηδὲν τῶν 
ἁγίων ἐπιτελοῦντες. 

β’. Οἱ βασανισθέντες καὶ βιασθέντες ἀληθῶς, xal 
βετὰ τυραννίδος βρώματα λαθόντες εἰδώλου, τῆς 
κοινωνίας μὲ χωλνέσθωσαν ' xal λαϊκοὶ δὲ τοῦτο πα- 
θόντες, ὡς οὐδὲν ἡμαρτηχότες, εἰ βούλοιντο χειρο- 
εονίας τυχεῖν, ευγχανέτωσαν, ἄλλως ἀνεπίληπτοι 
ὄντες. 

1'. "σοι ἀπαγόμενοι μετὰ θυµηδίας ἀνῇῃλθον καὶ 
ἔφαγον, ἐπὶ ἐξαετίαν ὑκοπιπεέτωσαν. 


δ). Οἱ μετὰ πενθικῆς στολῆς ἀνεληλυθότες, xal 
φαγόντες, μετὰ δαχρύων τριετίαν ὑποπιπτέτωσαν * 
Si δὲ μὴ ἔφαγον διετίαν. 


ε’. Ὁ προάγων Blo;, xat ὁ ἑπόμενος, ὁ τῶν παρα- 
πιπτόνζων δἠλονότι, σπουδαῖος iv, ἢ οὐ σπουδαῖος, 
«by ἐπίσχοπον φιλανθρωπύτερον, fj ἀφιλανθρωπότε- 
gov δείχννσιν. 

ς’. Avhp ἀπειλᾗ μόνον εἶξας, xat Οὐσας, εἶτα 
Ηετανοῄσας, πενταετίαν ὑποπιπτέτω, 


CU. Ἐάν τις ἴδια βρώματα ἔχων συνειατιάθη «ot; 
ἔθνεσιν ἐν ταῖς ἑορταῖς αὐτῶν, διετίαν ὑποπιπτέτω, 


η’. Ὁ uh µόνον ἐθελουσίως τεθυχώς, ἀλλά xal 
ἕτερον ἀναγκάσας, δεκαετίαν ὑποπιπτέτω, 


6. Ὁ δεύτερον καὶ τρίτον θύσας, ἀλλὰ μετὰ βίᾶς, 
ἑπταετίαν ὑποπιπτέτιο. 


V. Ὁ µέλλων διάχονος χειροτονεῖσθαι, εἰ προεµαρ- p 


τύρετὸ τῷ ἐπισκόπῳ μὴ δύνασθαι παρτερεῖν ἄγαμος, 
Υαμήσας ἔσίω διάκονος. El δὲ σιωπήσας ἔγημεν 
ὕστερον, ἀποδαλλέσθω. 

ur. El ἐμνηστεύθη κὀρῃ, hpnágqr δὲ παρ ἄλλου, 
τῷ προτέρῳ ἀποκαθίσταται. 

ιβ. Ὁ «pb τοῦ βαπτίσματος θύσας, ἀνεύθυνος 
ἕστω μετὰ οὐ βάπτισμα. 

ty. Χωρεπίσχοπος οὐ χειροτονεῖ ἄνευ ἐπιτροτῆς 
ἐπισχόπου. 

d. Πἱερατιχὺς χρεῶν ἀπεχόμένος, γευσάµενος µό- 
νον, οὕτως ἀπεχέσθω * εἰ δὲ μηδὲ τῶν μετὰ χρέατος 
γένοιτο λαχάνων, πεπαύσθω. 


με’. "Eáv τι τῆς ἐχχλησίας πρεσθύτεροι διαπερά- 
PaTROL. GR. CXXXIII. 


gat. 

99, Pauliciaui denuo bapizantur : ac si qui 
derici irreprehensibiles comperiantur, reébaptizati 
ordinentur. Nisi vero irreprehensiLiles videantur, 
deponantur. 

95. Diaconissæ decepta, qnandoquidem ordi- 
nationis expertes sunt, inter laicos versentur. — 

οἱ. Dominicis diebus non opefttet génu flectere, 
sed rectos hemines orare. 

Synodi Ancyranœ. 


4. Presbsgteri et diaconi qui prius sacrificarunt, 
deinde vere rexipuerunt, solius cathedrz et honoris 
participes sint, nihil sanctorum mysteriorum per- 


B agentes. 


9. Qui tormenta ac vim vere passi sunt, et cuin 
tyrannide cibos idolis oblatos sumpserunt, com- 
munione ne proliibeantur : liici νότο, si lioc ipsis 
acciderit, ac si niliil deliquissent, si veliut ordines 
consequi, consequantur, wodo in aliis irreprelien- 
sibiles siul. 

$. Quotquot abducii cultiore habita ascenderunt 
et comederunt, sex aunos ponitenti: sese sübmit- 
tant. 

4. Qui cum lugubri veste ascenderunt et cóme- 
derunt , cum lacrymis triennio submissi pœni- 
tentiara agant : si vero non comederint bien- 
nio. 

5. Pr:ecedens vita e. consequens, lapsorum sei · 
licet, bona aut malà, episcopum humaniorem aut 
severiorem reddit. 


E. Vir qui minis tantum cesserit et sacrificaverit, 
deinde peenituerit, quinquennio peenitentizs subji- 
ciatur. 

7. Si quis proprios cibos habens gentilium con- 
viviis interfuerit in eorum festis, biennio poenitentiss 
subjaceat. 

8. (ui tion solum voluntarie gacrilüicaverii, ve- 
rum etiam alium coegerit, decem annos poenitentiae 
subuiittatur., 

9. Qui secundo et tertio sacrificaverit, sed vi 
adactus, septennio peenitentias subjiciatur. 

10. Qui diaconus ordinandus est, si protestatus 
fuerit episcopo se non posse cxlibem perseverare, 
uxore ducta sit diaconns. Si vero cum tacuerit, 
Mon uxorem duxerit, ejiciatur. 

. Si desponsata puella, ab alio rapta fuerit, 
prior restituitur. 

42. Qui ante baptísma sacrificavit, post baptisma 
insons habeatur. 

15. Chorepiscopus non ordinat sine licentia epi- 
scopi. 

44. Sacerdos a carnibus abstinens ubi tantum 
gustaverit, sic abstineat : si vero neque olera que 
cum caroibus sunt gustet, a fuugendo munere de- 
sistat. 

15. SI quid ad ecclesiam pertinens presbrieri 

J 


"5 ARISTENI MONACUI 176 
distraxerint, id invalidum sit, ac penes episcopi A a«v, ἕστω ἀδέθαια, καὶ µενέτω τῇ χρίσει τοῦ ἐπι- 


judicium maneat. 

16. Qui conira rationem venere abusus fucrit 
ante viginti annos, quindecim annis penitentie 
subjiciatur : si vero hanc aetatem excesserit, uxo- 
remque habeat, ac supra quinquaginta annos 
natus sit, usque ad eaitum vitz poenitentiam 
agat. 

17. Leprosus qui contra rationem versatus, aut 
ctiain lepra infectus fuerit, cum iis qui a daemone 
infestantur oret. 

18. Episcopus constitutus, si ab Ecclesia ad quam 
vocatus est non recipiatur, scd aliis episcepis ne- 
gotium facessat, excommunicelur. Si zutem pre- 
sbyteris annumerari velit, annumeretur. Si vero ab 
episcopis qui ibi degunt dissideat, etiam presbyte- 
ratus bonore expellatur. 

49. Qui virginitatem professus est, ac votum 
irritum facit, trieunio excommunicetur. 

90. Virgines ne ad aliquos tanquam fratres acce- 
dant. 

21. Auultera et adulter, septem annos excommu- 
nicentur. 

99. Meretrices medicamenta enccandis fetibus 
accipientes, decem annos ponitentim subjician- 
tur. 

93. Voluntsrius homicida, in fine vite commu- 
πἱοηθπὶ consequatur. 

94. luvoluntarius homicida, quinquennio peni- 
tentiae subjiciatur. 


95. Qui vaticiniis utitur, atque introducit aliquem C 


in domos exquirendi veneficii, aut lustrationis gra- 
tia, quinquennio poeuitentie subjaceat. 

96. Quidam puella desponsata, sorori ejus vitium 
»uulit, deinde &ponsam accepit; prima suspendio 
vitam finiit; ii etiam qui facti conscii sunt, decennio 
penitentie subjiciantur.. 

Synodi Neocesariensls. 

4. Presbyter qui uxorem duxerit, deponatur : 
ei vero scortatus aut. mœchatus fuerit, expella. 
ur. 

2. Mulier qux: duobus fratribus nupserit, per to- 
tam vitam expellatur : si vero morti proxima 
nuptias repudiet, poenitentiam consequetur : si vero 
obierit, superstiti viro pessimum. 

$9. Eorum qui multa matrimonia contrahunt, tein- 
pus certum est : pœnitentiæ vero studium illud 
priecidit. 

4. Concupiscentiz fornicationis opera prseceden- 
tes οἱ impediantur, non sine divino suxilio impe- 
diuntur. 


5. Qui dum fidei mysteriis instituitur peccat, . 


sudiat non peccans : si autem sdhuc perseveret, 
penitus ejiciatur. 

6. Pregnans quandocunque vult baptizatur : 
uuiuacujusque enim voluntas judicatur. 

1. Presbyter non debel interesse convivio ejus 
qui secundas nuptias celebrat : quomodo enim ipsum 
venia diznum iudicabis. 


σχόπου. 

ες’. Ὁ ἁλογευσάμενος πρὸ τῶν εἶχοσι χρόνων, 
πεντεχαίδεχα ἔτεσιν ὑτοπιπτέτω εἰ δὲ xal τὴν ἡλι- 
χίαν ταύτην ὑπερθὰς , xat γυναῖχα ἔχων, xaX ὑπὲρ 
τὰ y τελῶν ἔτι, ἄχρι τῆς ἐξόδεν ὑποπιπτέτω. 


ιζ. Ὁ Ἰεπρὸς ἀλογευσάμενος, ἡ καὶ λεπρωθεὶς, 
τοῖς χειμαζομάνοις συνεὐχοιτο. 


vy. Ὁ ἑπίσχοπος καταστὰς, εἰ οὗ δέχεται παρὰ 
τῆς παροιχίας εἰς fjv ἐχλήθη, ἁλλ᾽ ἑτέροις ἐπισχό- 
ποις ἐνοχλεῖ, ἀφοριζέσθω, El δὲ τοῖς πρεσθυτέροις 
ἐθέλοι συναριθµεῖσθαι, συναριθμοῖτο, El δὲ xal τοῖς 
ἐχεῖ ἐπισχόποις διαστασιάζοι, ἁπωθείσθω xal τῆς 
τοῦ πρ:σθυτέρον τιμῆς. 

(9. O ἐπαγγειλάμενο; παρθενίαν, xal ἀθετῶν, 
τριετίαν ἀφοριζέσθω. 

x. Al παρθένοι ὡς ἁδελφοῖς τισι ph προσ” 
ίτωσαν. 

χα. Ἡ µοιχαλὶς, καὶ ὁ μοιχὸς ἑπταετίαν àg- 
οριζέσθωσαν. 

xp'. Al πόρναι λαμδάνουσαι Φφθύρια, δεχαετίαν 
ὑποπιπτέτωσαν. 


ΧΥ.. Ὁ αὐθαίρετος ἀνδροφόνος, ἓν τῷ τέλει τοῦ 
βίου τυγχανέτω. | 

xb. 'O ἀκχούσιος govtuthe, πενταετίαν ὑποπι- 
πτέτω, 

xs'.'O χαταμαντευόµενος, xai ὁ εἰσάγων τινὰ τοῖς 
οἴχοις ἐπὶ ἀνευρέσει φαρμαχείας, ἢ καθάρσει, πεν. 
ταετίαν ὑποπιπτέτω. 

xc'. Κόρην τις μνηστευσάµενος προσεφθάρη τῇ 
ἀδελφῇ αὐτῆς, εἶτα τὴν μνηστὴν Ελάδεν fj πρώτη 
ἀπήγξατο ' xal οἱ συνειδότες δεχαετίαν ὑποπιπτέ- 
τωσαν.. | 
Tov ἐν Νεοκαισαρείᾳ. 

α’. Τῆμας πρεσθύτερος, ἀποτιθέσθω * ἑξωθείσθω 
δὲ πορνεύσας, f] μοιχεύσας. 


Β’. Ἡ ἁδελφοῖς γηµαμένη δισσοῖς, διὰ βίου ἕξ- 
ωθείσθω * εἰ δὲ κατὰ «bv. θάνατον ἀρνοῖτο τὸν Υάμον, 


ἔδοι µετάνοιαν. Ei δὲ τελευτῄσοι, τῷ μείναντι κά- ᾿ 
p Χιστον. 


T. Τῶν πολυγάµων ὁ χρόνος σαφής * τὸ δὲ τῆς 
µετανοίας σπονυδαῖον, αὐτὸν ὑποτέμνεται. 


Ü. Al πρὸ τῶν πορνικῶν ἔργων ἐπιθυμίαι εἰ ἐμ- 
ποδίζονται, οὐχ ἀθεῖ ἐμποδίζονται. 


v.  ἓν τῷ κατηχεῖσθαι ἁμαρτάνων ἀκροάσθω 
ph ἁμαρτάνων * el & ἔτι ἐπιμείῃ, τέλεον ἅπω- 
θεἰσθω. 

c'. Ἡ xvogopousa ὅτε θέλει βαπτίχεται» Exáccou. 
γὰρ ἡ προαίρξσις χρίνεται. 

ζ. Οὐχἑστιᾶται πρεσθύτερος ἐπὶ διγάμῳ. τῶς 
γὰρ αὐτὸν ἀξιώσοις συγγνώµης. 





11 SYNOPSIS CANONUM. | | 18 


vw. Ὁ λάϊχὸς οὗ f, yov µεμοίχευται, ob χλη:- Α 


ροῦται * χα) ὁ kv. κλήρῳ, el μετὰ τὴν µοιχείαν xas- 
έχει αὐτὴν, ἐχδιώκεται. 

. Ἐὰν ὁμολογήσῃ πρεσθύτερος ὅτι ἥμαρτε, μὴ 
προσφερέτω μόνον ᾿ τινὰ Υὰρ τῶν ἁμαρτημάτων αἱ 
χειροτονίαι ἀφιᾶσιν. Βὶ δὲ ph ὁμολογοίη, uh 
ἑλέγχοιτο, αὐτὸς ἐχέτω τὴν ἐξοναίαν., 

V. Καὶ διάχονος τῷ αὐτῷ συσχεθεὶς, ὑπηρέτης 
μενέτωο ^ 

ια’. El μὴ τριαχονταέτης μὴ Υινέσθω πρεσθύτε- 
poc. xàv ᾗ ἀξ.όλογος, ἔχων ὑπόδειγμα τὸ τοῦ Σωτῇ- 
ρος φώτιαμα. 

ιβ’, Ὁ διὰ νόσον βαπτισθεὶς, μὴ Ὑινέσθω πρε- 

εθύτερος ᾿ εἰ μὴ διὰ τὸν ἑξῆς ἀγῶνα, xal σπάνιν 
ἀνθρώπων. 
— wy. Ἐπιχώριος πρεοθύτερος el; ναὺν πόλεως οὗ 
προσάχει, εἰ μὴ ἄπεστιν ὁ ἐπίσκοπος, xol τὸ πρες 
σδυτέριον ὅλον * ἐὰν δὲ ἁπῶσι, καὶ Υαλοῖτο, προσ- 
ἀγχει. 

εδ’. Οἱ χωρεπίσχοποι ὡς συλλειτουργοὶ προσφέ- 
ρουσι, τῶν ἑθδομήχοντα τὸν τύπον ἐπέχοντες. 

ua. Ἑπτὰ διάχονοι, γατὰ cà; Πράξεις, καὶ εἰς 
µεγαλόπολιν ἔστωσαν. 

Tov iv l'árrpa. 

a'. Ti ἀθετοῦντι τὸν νόµιµον yápov, xal τῷ xa- 
ςαχρίνοντι τὸν χρεωφαγοῦντα, δίχα πνικτοῦ xal εἰ- 
δωλοθύτου, ἀνάθεμα. 

β’, Tip πείθοντι τὸν δοῦλον ἀναχωρεῖν τοῦ ὃ-σπό- 
του θεοασεθείας προφάσει. καὶ τῷ διακρινοµένῳ µε- 
«αλαμθδάνειν ἀπὸ πρεσθυτέρων ὑπογυναίων, ἀνά- 
θεμα. 

Υ’. Ὁ τὸν θεῖον οἶκον εὐχαταρρόνητον ὀνομάζων, 
xai ὁ ἐκχλησιάζων Ιδίᾳ, χαὶ παρὰ γνώμην ἔπισχό- 
του Ἰ πρεσδυτέρου τὰ τῆς ἐκκλησίας τελῶν, eim 
ἀνάθεμα. 

ὃ. Ὁ διδοὺς ή 0 λαμθάνων χαρποφοριὰς ἔδω 
εἩς ἐχχλησίας xal παρὰ Ἰνώμην ἐπισχόπου Ἡ 
πρεσδυτέρου, xai ὁ μὴ διὰ τὸ χαλὺν παρθενεύων, 
ἀλλὰ διὰ τὸ τὸν γάμον βδελύσσεσθαι, f] καὶ χατεπ- 
αίρεσθαι τῶν Υαμούντω», sr ἀνάθεμα. 


έ. O τοὺς χαλοῦντας εἰς ἀγάπας ἀθετῶν, καὶ 
ποὖτοις οὐ χοινωνῶν χεχληµένος, xal à φαυλίζων 
τοὺς φοροῦντας τοὺς βήρους, xaX ὕσαι vuvalxt; 


8. Laiens cujus uxor adulierium commisit, non. - 
ascribitur in. clerum : et qui in clero versatur, 
si post adulterium retinet ipsam, expellitur. 

9. Si confessus fuerit presbyter se peccasse, ab 
oblatione tantum abstineat : quadam enim peccata 
ordines remittunt. Si vero non confiteatur, neque 
convincator, ipse sui potestatem habeat. 

10. Diaconus etiam eodem crimine obstrictus, 
minister maneat. 

41. Ne flat presbyter nisi tricesimum annum 
agens, etiamsi dignus sit, exemplum habens Serva- 
toris baptisma. . 

19. Propter i orbum baptizatus ne fiat presbyter; 
nisi ob certamen quod postea subierit, atque homi- 
num raritatem. 

13. Presbyter ruri degens in urbis templo non 
offert, visi alsit episcopus totusque presbytero- 
rum coetus : si autem absint, et. vocetur, of- 
fert. 

44. Cborepiscopi tanquam comministri offerunt, 
cum septuaginta imaginem referant. 

45 Septem diaconi, secundum Acta apostolorum, 
eiiam in megna urbe sint. 

Concilii Gangrensis. 

1. Improbanti legitimum matrimonium, el con- 
demnauti carnes. manducantem, absque süffocato, 
atque idolis immolato, anathema. 

9. Ei qui servo persuadet ut à domino recedat 
pietatis pretextu, atque ei qui dubitat communionem 


(2 presbyteris matrimonio junctis accipere, ana- 


thema. 

9. Qui Dei domum contemptibilem esse dicit, ct 
qui privatim ecclesiasticos conventus habet, ac 
prater episcopi aut presbyteri sententiam Ecclesise 
munia obit, sit anathema. 

4. Quisquis dai aut accipit fructuum oblationes 
extra ecclesiam, ac preter sententiam episcopi aut 
preshyteri ; item qui non. lionestatis causa virgiui« 
tatem colit, sed eo quod nuptias abominetur, aut 
etiam in eos qui matrimonio juncli sunt sese extol« 
lat, sit anathema. 

5. Qui spernit eos qui ad agapas vocant, et qui 
vocatus cum his non communicat ; item qui con« 
temptui habent eos qui biros gestant ; ac quæcun 


ἀνδρῶν ὑποχρίνονται ἱματίοις, καὶ ὅσαι τῶν ἀνδρῶν p) que mulieres virorum abutuntur. vestimentis, quæ- 


διαζεύγνυνται βδελυσσόµεναι τὸν vápov, χαὶ οἱ τὰ 
τέχνα καταλιµπάνοντες, καὶ οὐχὶ πρὸς θεοσέδειαν 
ὑπαλείφαντες καὶ τέχνα ὅσα ἀπίστων ἀποσκιρτῶσι 
γονέων, ἀνάθεμα. 

ες’. Ὅσαι γυναῖχες τὰς χόµας τίλλουσι, θεοσέδειαν 
ὑποχρινόμεναι * καὶ ὁ την Κυριαχὴν ἀσιτῶν, χαὶ 
τὰς ἐχχλησιαστιχὰς νηστείας ἑχτρέπων ᾿ xat ὁ τὰς 
τῶν μαρτύρων συγάξεις περιφρονῶν, ἀνάθεμα. 

Τῆς ἐν Αντιοχείᾳ. 

α’. Ὁ τὴν ἔνθεσμον τοῦ Ilásya παράδοσιν πει. 
ρώμενος διαμεῖψαι, λαϊκὸς μὲν τελῶν, ἕστω ἀπό- 
6λητος * χληρικὸς δὲ, ἀνεχχλησίασταῦ. 


ϐ', 'O εἰς ἐκχλπαίαν εἰσιὼν,. xot προτέχων ^j 


que a viris separantur eo quod matrimonium fasti- 
diant; item qui liberos relinquunt, ac non ad 
pietatem eos. instruunt, nec. non liberi qui 4 pae 
rentibus infidelibus discedunt, anathema. 

6. Quzcunque mulieres comas tondeut, pietatent 
simulantes; et qui Dominica cibo abstinet, ac 
jejunia Ecclesiz evertit : nec non quisquis conventus 
qui.ad martyruin zedes. (iunt. despicit, anathetna. 

Concilii Antiocheni. 

1. Qui legibus sanctam Pascha traditionem mutare 
conatur, siquidem laicus sit, ejiciatur ; Clericus 
vero ab Ecclesia arceatur., 


$. Qui ecclesiam Ingressus, sácram Scripturam 


79 lARISTENI MONACHI 80 
attente audit : deinde egressus despicit aversaturque 4 ἱερᾷ Γραφῇ, εἶτα περιφρονῶν, xal ἑξιὼν, xal ἀπο- 


communionem, ejiciendus est. 

$. Qui cum excominunicato communicat, excom- 
municatus censetur ; el qui orat cum iis qui cum 
Ecclesia non orant, reus est. Item qui euscipit eum 
qui Ecclesi:& conventibus non interest, culpa non 
vacat. 

4. Epiacopus a synodo depositus, ae presbyter ei 
diaconus ab episcopo gradu motus, si per contuma- 
ciun munus. obest, deploratze spei est. 

b. Omnis presbyter, aut diaeonuy epíscopam 
contemnens el ab eg recedens, aliudque altare 
exsiruens : si ab episcopo bis terque accersitus in 
. arrogantia persistat , deponatur, eurationis spe 
destitutus. 


στρεφόµενος την µετάληψιν, ἀπόθλητος. 

Υ. Ὁ ἀχοινωνήτῳ χοινωνῶν, ἀχοινώνητος * καὶ ὁ 
συνευχόμενος τοῖς μὴ τῇ Ἐκχλησίᾳ συνευχοµένοις, 
ὑπεύθυνος" xaX ὁ τὸν εἰς Ἐχχλησίαν μὴ συναγόµενον 
ὑποδεχόμενος, οὐκ ἀναίτιος. 


δ. Ὁ ὑπὸ δυνόδου καθἠρημένος ἐπίσχοπος, καὶ 
ὁ ὑπὸ ἐπισχόπου πρεσθύτερος καὶ διάκονος, εἰ αὖ- 
θαδιαζόμενος λὲ.τουργἠσοι, ἀνέλπιστος, 

v. Πᾶς ὁ ἐπισχόπου χαταρρονῶν, xat ἀφιστάμε- 
vox πρεσθύτέρος f] διάκονος, xal οἰκοδομῶν ἄλλο 
θυσιαστήριον», el προσχαλθύµενος δὶς xal τρὶς παρὰ 
τοῦ ἐπισκόπου ἐπιμένοι τῇ ἀπονοίᾳ, χαθαιρούµενος 
lato, χαὶ ἀθεράπευτος, 


6. Excommunicatum ab episcopo elerieum aut D — c', Tbv ἀφορισθέντα παρ ἐπισχόπου κληρικὸν 1j 


laicum si major synodus susceperit, aut condemna- 
verit, acquiescere oportet sententia, 

7. Peregrinus pacificas non afferens epistolas, 
Bon est suscipiendus. 

8. Presbyter ruri degens ne canonicas det episto- 
las, nisi 3d solum vicinum episcopum. 

. 9. A metropolitani sententia pendere oportet 

episcopos, nibilque citra illius consillum instituere, 
nisi ea sola quz ad suam cujusque dioecesim perti- 
ment, ac viris reprehensioni non obnoxiis manus 
imponere. 

40. Exorcistas, lectores, subdiaconos, ei cantores 
eonstituit chorepiscopus : non tamen presbyterum 
aut diaconum absque civitatis episcopo. Qui autem 
hoc transgredi audeat, deponatur, 


44. Urbis episcopus facit chorepiscopum. 


19. Si episcopus, aut presbyter sponte, ac sine 
provincie metropolitani jussu imperatorem adierit, 
communione ac dignitate excidat. 


45. Depositus si molestiam imperatoris auribus 
exhibeat, synodum majorem petat, illiusque decreto 
siet. Quod si rursus iudignetur, pristina dignitatis 
recuperandz nulla ei spes esse potest. 


41. Si nemine rogante episeopus in aliam pro- 


 vineiam se coufcrat, ordinetque ac ros adiinistret : 
ipsa irrita manent, atque ille deponetur. 


45. Si accusato episcopo. provincie episcopi inter 
8e discrepent, alii sunt e vicinis locis advocandi ad 
controversiam certo dirimendam. 

16. Judicio contendente episcopo, si omnium 
provincim episcoporum sententix concordes sint, 
redintegralio actionis non datur. 

17. Qui citra integram synodum atque ipsum 
metropolitanum in vaeautem. Eeclesiaw | invadit, 
quuinvis ipse muuere vaect, éjiciendus est. 

18. Qui suscepto ordine ab eo resilit, excommu- 
nicatur, quousque paenitentia ductus munus susci- 
piat. m 

49. Episcopus ordinatus honore fruatur, licet a 


λαϊχὸν &àv μείζων σύνοδος προσδέξοιτο, 3) xata- 
κρί»νοιτο, στέργχειν χρεὼν τὴν ἀπόφασιν. 

Q. 'O ξένος εἰρηνιχὰς οὗ προσάγων, ἀπρύσδε- 
πτος. 

η’. Ὁ ἐπὶ χώρας πρεσθύτερος μὴ διδότω χανονι- 
χὰς ἐπιστολὰς, fj πρὸς µόνον ἐπίσχοπον γείτονα. 

0'. Τοῦ μµητροπολίτου τῆς γνώμης ἀναρτᾶσθαε 
τοὺς ἐπισχόπους, xal µῄτι τῆς ἀὐτοῦ προνοίας οἱ- 
πονομεῖν δίχα, ἣ μόνα τὰ τῇ ἰδίᾳ Ίνορίᾳ προστἰ- 
πτοντα, καὶ χειροθεσίας ἀνεπιλῆπτοις ἀνδράσιν 
ἐπιτελεῖν. 

V. Ἐπθρκιστὰς, xai ἀναγνώστας, xal ὑποδιαχό- 
νους, xot φάλτας χαθίστησιε χωρεπίσχοπος * οὗ µὲ.- 
τοι πρεσθύτερον, ἡ διάχονον, ἄνευ τοῦ κατὰ ἣν 
πόλιν ἐπισχόπου. 'O δὲ τοῦτο τολμῶν ὑπερδαίνειν, 

En καθηρηµένος. 

ια’. Ὅ cn; πόλεως ποιεῖ ἐπίσχοπος χωρεπίσχο- 
πον. 

ιβ. O προσιὼν αὐτομάτως τῷ βασιλεῖ ἐπίσχο- 
πος Ἡ πρεσθύτερος, xai οὐχὶ χελευσθεὶς πρὸς τοῦ 
τῆς χώρας µητροπολίτου, μετὰ κοινωνίας ἐχπιπτέ- 
ζω καὶ τῆς ἀξίας. 

ΕΥ. Ὁ καθῃρηµένος εἰ ἐνοχλοίη τῷ βασιλεῖ, 
αἰτείτω σύνοδον µειζόνα, xal τῷ bul δύ- 
ξαντι στοιχείτω. EL δὲ καὶ αὖθις ἀποδυοσπετοίη, ἀν- 
έλπιστος. 

ιδ’. El μηδενὸς ἀξιοῦντος, ἐπίσχοπος εἰς ἅλιην 
ἑπαρχίαν &nlot, χαὶ χειροτονοίη, χαὶ διοιχοίη πρᾶ- 


D ἵματα "αὐτά τε Gxupa μένει, xal ἐχεῖνος καθαιρ:- 


θήσεται. 

ε’. Εἰ ἔπισχόπου  xpiopévou ob εῆς ἑπαρχίας 
ἐπίσκοποι διαφέροιντο, µετακλητέον ἀπὸ τῶν πέλας 
ἑτέρους εἰς ἀναμφίδολον ἀμφισθήτησιν. 

ες’. Ἐπισχόπου διχαζοµένου, εἰ πᾶς ἑπαρχιώτης 
ἐπίσκοπος ἁδιάφωνος κρίναιτθ, παλινδιχία οὗ. 
γίνεται. 

eZ. O δίχα συνόδου τελείας, καὶ αὐτοῦ τοῦ µη- 
τροπολίτου ἐπὶ σχολάζουσαν Ἐχκλησίαν ἐπιπηξῶν,, 
x&v σχολάζων, ἀπόθλητος, 

vj. ᾿Ακοινώνητος ὁ δεξάμενος χειροτονίανι xat 
ταύτης ἁποσχιρτῶν, ἕως µμεταγνοὺς κχαταδέ- 
ξοιτο. 

0'. Μετεχέτω τῆς τιμῆς ἐπίσχοπος χειροτονη- 








81 SYNOPSIS CANONUM. 82 
θεὶς, καὶ μὴ δεχόμενος πρὸς τῆς πόλεως, καὶ λειτ- A Civitale non reeipiatur, tantumque munus obest, 


ουργείτω µόνον, ἀναμένων Ó τι ἂν ἡ τῆς ἑπαρχίας 
ἀποφαίνοιτα σύνοδος. 

X. El μὴ σύνοδος εἴη, καὶ ὁ μητροπολίτης, μὴ 
χινέσθω ὀπίσχοπος » εἰ δὲ διά τι δυσχερὲς μὴ συν. 
ἀγοιντο ἅπαντες, τέως οἱ πλείους, f| vpáppaotw 
ἔτοιντο σύμφηφοι. El δ᾽ οὕτω τοῦ πράγµατος τε- 
Ἰουμένου φιλονεικοῖέν τινες, ἡ τῶν πλειόνων dox 
ἐνισχυέτω 

Χα. Ἐπίσχκοπος uh ὑπὸ λαῶν βιαζόµενος, χαὶ ὑπὸ 
ἐπισχόπων ἀναγχαζόμενος, μὴ µεθιστάσθω εἰς 
παροιχίαν ἑτέραν, 

xf'. "Exi τὸ χειροτονεῖν τινας ἐπίσχοπος ἐκ πῄ- 
Mox; εἰς πόλιν μὴ ἀπιέτω, ἀλλ’ 3 γνώµῃ «τοῦ ἐπι- 


σχόπου τῆς πόλεως * εἰ δ' οὖν, ἀθέδαιος ἡ χειροτο- B 


vía, xal ἐχεῖνος ὑπόδιχος, 

xy. Mi καθιστάτω ἕτερον ἐπὶ τῇ ἑξόδρ ἐπί- 
σχοπον ὁ ἐπίσχοπος» ἐχείνου δὲ χοιµηθέντος, μετὰ 
συνόδου τῶν ἑχόντων ἑξουσίαν ὁ ἄξιος προδε- 
6ιήσθω. | 

xb. Παντὶ τῷ χλήρῳ τὰ τῆς "ExxAgotag θέµις 
διαγινώσχεσθαι, ἵνα, τοῦ ἐπιαχόπου τελευτῶντος, τὰ 
οἰχεῖα τῆς Ἐκκλησίας διαφυλάττηται. τὰ δὲ 
τοῦ ἐπισχόπου, κατὰ τὴν ἐκχείνου διοιχῆται διά- 
ταξιν. | 

xe. Κύριος ὁ ἐπίσχοπος τῶν τῆς Ἐχχλησίας ἔστω 
πραγμάτων. El δὲ μὴ ἰχανοῖτο τοῖς ἰχανοῦσιν αὖ- 
τῶν, τὰ δὲ πράγµατα xol τοὺς πόρους μεταθάλλοι 
τὴς Ἐκκλησίας μὴ μετὰ γνώμης τοῦ χλήρου, εἰσ- 


exspectans quidquid provincia synodus pronuntia- 
verit. | 

20. Absque syuodo et metropolitano ne flat epi- 
scopus. Si autem propter aliquam difficultatem non 
convenerint omnes, interim plures, vel litteris as- 
sentiantur. Si vero re ita peracta contendant aliqui, 
plurium suffragium valeat. 


21. Episcopus, nisi vl a populis illata, et ab epi- 
scopis cegatur, in aliam pareeciam ne transeat. 


44, Episcopus ex urbe ia urbem ad ordínandos 
sliquos ne abeat, preterquam de urbis episcopi 
sententia. Sin. vero, invalida est ordinatio, ipseque 
judicio obnoxius. | 

35. Episcopus in exita vite constitutus alium pro 
86 episcopum ne constituat : postquam auteni ille 
obdormierit, cum eorum qui poltesiatem babent 
conventu dignus ereetur. . 

24. Toti clero res Ecclesi» cognoscere licet, ut 
decedente episcopo, Ecclesiz qux sua sunt conser- 
ventur : quz? vero sunt episcopi juxta illius dispo- 
sitionem administrentur. 


95. Episcopus rerum sd Ecclesiam pertinentium 
potestatem habeat. Si autem non sit contentus iis 
que sufficiunt, res vero ac reditus Ecclesia in alie- 
nos usus transferat absque cleri consilio, synodi 


πραττέσθω δίκας πρὺὶς τῆς συνόδου. El δὲ xai «à C judicium subeat. Si vero ea etiam qua pauperibus 


πένησιν ὀφειλόμενα εἰς ἑαυτὸν σφετερίζεται, - xol 
εὔτω τῇ συνόδῳ λόγον ἀποδιδότω. 


Tow ἐν Λαοδικείᾳ. 


v. Ὅ μὴ λάθρα Ὑαμήσας δίγαµος, ὀλίγα τοῖς 
ἐπιτιμίοις σχολάσας, ἀνεύθννος. 

P. Οἱ διαφόροις ἀγνοήμασιν ἑαλωχότες, εἰ ἐπι- 
Ὑνόντες ἐξομολογοῖντο, καὶ ἀναλόγως µετανοοῖεν, 
εὑπρόσδεκτοι. 

Υ. 'O νεοφώτιστος, ἀνιεράτευτος. 


ὅ. Ἐόχους ἱερατικὸς οὐ λαμδάνει. 

ε. Αἱ χειροτονίαι ἐπ ἀχροωμένοις οὐ vívov- 
ται. 

ς’. Αἱρετιχοῖς τὸ ἱερὸν ἀνεπίδατον. 

V. Ναυατιανοὶ xal Τεσσαρεσκαιδεκατίται, εἰ μὴ 
τάς τε ἄλλας αἱρέσεις ἀναθεματίζοιεν, xal τὴν οἱ- 
χείαν, ἀπρόσδεχτοι ’ μετὰ μέντοι τὸ ἀνάθεμα χριό-- 
µενοι, χοινωνείτωσαν. 

1. Φρύγας μεταμµελομένους ἀναδαπτίζεσθαι, εἰ καὶ 
παρ᾽ ἐχείνοις χεχλήρωνταιε 

9. Ὁ χοιµητηρίοις xai µαρτυρίοις αἱρετικῶν 
ἐπευχόμενος, ἀκοινώνητος. 

v, Πρεσδυτίδες ἓν ἐχχλησίᾳ μὴ βαπτιξέσθω- 
σαν. 

ια. ΑΙρετικῷ μὴ συνάλλασσε. 

(B. Ὁ πίστει xal πολιτείᾳ δοχιμώτατος xal λο- 

Τιώτατος, ἐπιτήδειος εἰς ἐπίσχοπον. 


debentur sibi ipsi vindicet, ita etiam synodo ratio- 
nem reddat. | 


Synodi Laodicene. 


4. Bigamus, si non oeculte matrimonium inierit, 
ubi paululum poenas subjerit, insons habeatur. 

9. Qui variis deliciis obstricti sunt, οἱ iis agnitis 
confiteantur, ac pro eorum ratione penitentiam 
agant, facile recipiuntut. 

5. Recens illuminatus, sacris ordinibus non est 
idoneus. 

4. Sacerdos ſonora non accipit. 

b. Ordinationes coram audientibus tantum non 
flunt. 

6. Hzreticis sacra zdes inaccessa. 

1. Novatiani et Quartodecimani, nisi cæteras 
hæreſses suamque abjurent, non sunt suscipiendi : 
post tamen abjurationem uncti, communicent. 


8. Phryges poenitentiam agentes denuo baptizandi 
sunt, lieet apud illos in clerum cooptati sint. 

9. Qui in cameteriis et martyriis hereticorum 
Orat, excommunicatus est. 

10, Viduæ seniores in ecclesia ne boptizautor, 


11. Cum hseretico affinitatem ne contrahas. 

12. Qui fide 4ο vitze ratione probatissimus atque 
eruditissimus est, idoneus cst, qui in episcopum 
eligatur. 


aoc 


83 ΑΒΙΦΤΕΝΙ MONACHI | u 


13. A sæcularibus electus non est ordinandus A 


episcopus. 
44. Sancta ad aliam paroeciam mitti, indignum. 


15. Nullus in ambonem ascendit, exceptis iis qui 
de codice legunt. 
16. Evangelia atque Apostoli legantur Sabbatis. 


471. In conventibus lectiones psalmos intersecent. 
18. Horis, Nonis, ac Vesperis eædem preces per- 


agantur. 
19. Post catechumenorum orationem ρωπ]ίεη - 


- tium preces offerantur; postea vero fidelium : ac 


post pacem, oblatio flat, solis sacerdotibus pro sug- 


^ gestu sedentibus. 


20. Diaconus nisi jussus ne sedeat. 

31. Vasa minister ne tangat, neque enim orati 
induitur. 

22. Cantor et lector non ferunt orarium. 


25. Omnis clericus cauponam ingredi non debet. 

24. Panem et calicem minister non dat. 

25. Non exorcizat, nisi qui ab episcopo ad hoc 
munus provectus est. 

36. Ab altari clericus partes non aufert. 


27. Accubitus et agapæ in ecclesiis non fiunt. 


wd. Ἄνεπθεχτος 6 παρᾶ κοσμικῶν ἐκλεγόμενος 


ιδ. Διαπέμπεσθαι τὰ ane ee παροικίαν, &v- 


άξιον. 
t, El μὴ &énb διφθέρας, οὐδεὶς ἀμδωνίζεται, 


ve^, Εὐαγγέλια καὶ Απόστολοι ἀναγινωσκέσθωσαν 
τοῖς Σάέδασιν. 

κ’. Ἐν ταῖς συνάξεσιν, lf. d. at] ἀναγνώσεις τοὺς 
Ψαλμοὺς περιχοπτέτωσαν. 

ty, Ἐννάταις [[. d. καὶ] Ἑσκέραις al αὐταὶ εὖ» 
χαὶ ἐπιτελείσθωσαν. 

(0^, Μετὰ τὴν τῶν χατοιχουµένων |fo. χατηχουµέ- 
νων] εὐχὴν, τῶν iv µετανο/ᾳ προσάγεσθαι’ μετὰ τοῦτο 
τὴν τῶν πιστῶν, xol μετὰτὴν εἰρήνην, τὴν vago 


5 ρὰν γίνεσθαι, βηµατιζόντων µόνον τῶν ἱερέων. 


x'. ᾿Αχέλευστος μὴ χαθεζέσθω διάκονος. 

πα’. Σχευῶν ὑπηρέτης μὴ ἅπτοιτο, οὗ γὰρ ὡρά-] 
ριον ἀμφιέννυται. 

xg. Ψάλτης χαὶ ἀναγνώστης οὗ «φοροῦσιν ὡράν 
ρ'ον. 

xy. "Ana χληριχὸς ἀκαπήλευτος. 

κδ’. "Ao*ov xai ποτήριον ὑπηρέτης οὗ δίδωσιν. 

κε’. Οὐκ ἐφηρχίζει ὁ μὴ map! ἑἐπισχόπου ἀγό- 
μενος. 

κς’. Απὸ αἰτίας [1σ. ἑστίας] χληριχὸς μερίδας 
οὖὑκ ἄγεται. 

κζ’. Αχούδιτα καὶ ἀγάπαι ἐπ ἐχχληαίαις οἱ 
γίνονται. 


35. Christianus ne sabbatizet, ged prima, hocest, ο χη’. Οὐ σαθθατίσει Χριστιανὸς, ἀλλὰ σχολάσει jE 


Dominica die feríetur. 

29. Cum mulieribus lavari nefas. . 

$0. Accipiendi sunt, non dandi hereticis in ma- 
trimonium liberi, 

$1. Hereticorum benedictiones , malediciiones 
sunt censenda. 

52. Qui falsos hzreticorum martyres honorat, 
anathema, 

95. Qui alienos ab Ecclesia conventus agit an- 
gelorumque nomina invocat, idololatrix proximus 
est. 

94. Qui sacerdotium profitetur, non erit magus, 
&ut incantator, aut. mathematicus, aut. astrologus, 
aut ex eorum numero qui ainuleta collo appendunt. 


πρώτῃ. 

x0'. Γυναιξδὶ τῶν ἀθεμίτων συλλούεσθαι. 

X. Λαμθάνειν, οὐ διδόναι τοῖς αἱρετιχοῖς εἰς συν- 
ἀφειαν τέχνα. 

λα’. Αλογίαι al τῶν αἱρετικῶν εὐλοχίαι 


λβ’. 'O ψευδοµάρτυρας αἱρενικοὺς τιμῶν, τὸ &v&- 
θεμα. 

λΥ.. Ὁ παρασννάχων, xal ὀνομάζων ἀγγέλους, 
εἰδωλολατρείας πλησίον. 


Ad. Οὐχ ἔσται µάχος , f] ἑπαοιδὸς, f, µαθηµατε. 
xb;, f] ἀστρολόγος, f| περιάπτης, à ἱερατείαν ἔπαγ- 
χελλόμενος. 


55. Festa non celebrabis cum Judæis et gentili- D λε Οὐ συνεορτάσεις, οὐδὲ δεξιωθείης Ἑδραίοις 


bus, neque cum his societatem inibis, 

96. Qui vocatur ad synodum et spernit, nisi in- 
firmus sit, culpa non vacat. 

$7. Clericus sine commendatitiis litteris, aut ia- 
jussus nusquam proficiscitur : ac minister non de- 
bet ostiis relictis orare. 

38. Mulieribus altare inaccessum. 

99. Baptizatus dicat fidem quinta feria hebdoma- 


. d»: et qui in morbo constitutus est, paulo post. 


40. Quadragesima non oportet offerre, neque je- 
janium omnino dissolvere, neque memorias marty- 
yum celebrare, nisi Dominicis et Sabbatis. 

M. Quadragesima non celebrantur nuptize, ncque 
natalitia, 


ἡ ἔθνεσιν. 

Ag'. Ὁ χαλούμενος ἐπὶ σύνοδον, καὶ ἀθετῶν, εἰ 
ph ἀνώμαλος, οὐχ ἀναίτιος. 

AC. Αχοινώνητος χληριχὸς, fj ἀνεπίταχτος, οὗ 
πρόεισιν * xal ὑπηρέτης τὰς θύρας ἀφεὶς οὐ πρῃσ- 
εύχεται. 

à. Γυναιξὶ τὸ ἱλαστήριον ἄδαταν. 

λθ’,. Ε[ποι τὴν πίστιν τῇ πέµπτῃ τῆς ἑθδομάδος 
ὁ βαπτιζόµενος * xal à bv νόσῳ, μετὰ βραχὺ. 

p'. Tj, Τεσσαραχοστῇῃ μὴ προσάγειν, μηδὲ δια- 
λύειν τὸ καθόλου, μηδὲ µνείας μαρτύρων τελεῖν, εἰ 
ph Κυριαχαῖς τε xal Σάδόβασιν. 

μα’. 00 τελεῖται τῇ Τεφσαραχοστῇ Ὑάμος, οὐδὲ 
γενέθλιον. 








85 SYNOPSIS CANONUM. 86 
B8. Αὐλίζειν ὃν γάµοις, ἢ ὀρχεῖσθαι, ἀνάξιον. T^v A — 492. Tibia canere 1n nuptiis aut saltare, indignum. 


μέντοι ἱερατικὸν xol πρὸ τῆς θυµέλης ἀπέρχεσθαι. 


μΥ’. Ἐράνους οὔτε κληριχὸς, οὔτς λαϊχὸς ἑχτελέ- 
estat, 

pb. Πρεσδύτερος ἐπὶ βήματος πρὸ τοῦ ἐπισχόπου 
92x εἴσεισιν, οὐδὲ χάθηται. 

με’. El; χώµην f] χώραν ἐπίσχοπος οὗ καθίσταται’ 
εἰ δέ τις χατέστη, µήτι δ.οιχείτω τοῦ ἐπισχόπου 
δίχα τοῦ τῆς πόλεως. 

µς’. Ἐπίσχοπος f] πρεσδθύτερος εἰς οἶχου μὴ προσ- 
αγέτω. - 

ET. ἹἸδιωτιχὰ βιδλία ναοῖς oüx ἀναγινώσχεται. 


Tor ἓν Κωνσταντινουπό.]ει ἁγίων αἱ µακαρίων 
Πατέρων py', ἐπὶ θεοδοσίου τοῦ Μεγά.Ίου. 


α’. 'H χατὰ Νιχαίαν πίστις χρατξείτω * τὰ δὲ τῶν 
αἱρέσεων, τὸ ἀνάθεμα. 

B'. Ὑπερόριος εἰς Ἐκχλησιῶν σύγχυσιν yh foto 
μηδεὶς, μήτε χειροτονῶν, μήτε ἐνθρονίκων. "Eri 
μέντοι τῶν ἐν τοῖς ἔθνεσιν Ἐκκλησιῶν, ἡ τῶν Πατέ- 
ῥων χρατείτω συνήθεια. 

Υ. O Κωνσταντινουπόλεως εὐθὺς μετὰ τὸν "Po- 
uns τετίµηται. 

δ. Μάτιµος 6 Κύων τῶν ἐπισχόπων ἀλλότριος * 
καὶ ἅπας ἁνίερος, ὃς ἐχείνῳ κεχλήρωται. 


€'. Ὁ Πατέρα, καὶ Vidv, xai ἅγιον Πνεῦμα τῶν 
Δυτιχῶν τόμος ὁμοούσια παρεγγυῶν, εὐαπόδεχτος. 


ς’. Καὶ ὁ χαχόδοξος πλεονεχτούμευος ἐγχαλείτω 
κατ’ ἐπισχόπου * εἰ δὲ τῶν ἱερωτέρων εἴη τὸ ἔγ- 
χλημα, gh λεγέτω, Mh λεγέτω δὲ μηδ’ ἄλλος εἰ 
προκατέγνωσται' μὴ λεγέτω xal à ἀχοινώνητος * 
μὴ λεγέτω xat ὁ ἀπόθλητος, xaX ὁ κατηγορούμενος 
E» τισιν, ἕως ἀποδύσωνται τὰ οἰχεῖα. Κατηγορείτω 
δὲ ὁ ὀρθόδοξος, ὁ Χχοινωνιχὸς, 6 ἀχατάγνωστος, ὁ 
ἀχατηγόρητος xai Χοινωνείσθω τοῖς ἑπαρχιώταις 
τὸ ἔγχλημα. El δ) ἀδυνατοῖΐεν, πρὺς μείζονα τρεπέ- 
σθωσαν σύνοδον * xal δίχα ἐγγραφῆς τῆς ταντοπα- 
θείας, μὴ ἀκονέσθωσαν. Ὁ δὲ παρὰ ταῦτα τῷ βασι- 
λεῖ προσιὼν, xai ἑνοχλῶν, ἀποχήρυχτος. 


Q. 'O ΊΤεσσαρεσχαιδεχατίτης, ὁ Αρειανὸς, ὁ 


At vero sacris deservienti ante thymelicorum iu- 
gressum abeundum est. m 


43. Convivia ex collatis symbolis neque clericus 


neque laicus celebrabit. 

44. Presbyter in suggestum ante episcopum ne 
ingrediatur, neque sedeat. 

45. In. vicis aut pagis episcopus non constitui- 
tur : si quis vero constitutus sit, nibil quidquam 
admiuistret sine urbis episcopo. 

46. Episcopus aut presbyter in privatis sedibus ne 
offerat. 

47. Libri a privatis compositi in templis non le- 


[ guutur. 


Sanctorum ac beatorum Patrum CL. Constantinopoli 
congregatorum, Theodosio Magno imperaute. 


4. Niegena fides obtineat serveturque : h:ereses 
vero, anathema. 

2. Nullus externus, ad Ecclesiarum coufusionem 
neque ordinet, neque in sede collocet. Verumtamen 


ju Ecclesiis quie sunt. apud gentiles, Patrum con-- 


suetuio servetur. 

$9. Constantinopolitanus episcopus primum post 
Roma episcopum honorem obtineat. | 

4. Maximus Ογυῖους ab episcopis alienus : ac 
quisquis ab eo in clerum oscriptus est, profanus 
habeatur. 

5. Occidentalium tomus Patrem, et Filium, et 
Spiritum sanctum consubstantiales asserens, facile 
admititur. 

6. Qui mala opinione imbutus. est, δἱ injuriam 
patiatur, accuget coram episcopo ; si autem sacer- 
dotum crimen sit, ne dicat. Neque etiam alius an- 
tea coudemnatus, dicat; neque excommunicatus, 
neque dejectus, et qui nonnullorum criminum ac- 
cusatur, dieat, donec intentata sibi crimina diluc- 
rint. Accuset autem orthedoxus, commuunionís par- 
ticeps, non condemnatus, non accusatus : ac pro- 
vincialibus crimen communicetur. Si vero non 
possint, ad inajorem se convertant synodum, ac 
citra professionem ejusdem affectus ne audiantur. 
Qui autem contra hæe imperatorem adit, eique 
molestiam exhibet, abdicelur. 


7. Quartodecimanus, Arianus, Novatianus, Ma- 


Νανατιανὸς, ὁ Μακεδονιανὸς, ὁ Σαθδατιανὸς μετὰ D cedopianus, Sabbatianus, pust poenitentiam reci- 


[f. d. τὴν µετάνοιαν]... ἀπόδεχτοι ^ χριόμενοι δηλαδὴ 
πάντα τὰ αἰσθητήρια. 

η. Οἱ χαταδύσει μιᾷ Εὐνομιανοὶ βαπτιζόμενοι, 
xoi οἱ Σαβθέλλιοι, χαὶ οἱ Φρύχγες, Ἕλληνες εἰσδε- 
χέσθωσαν. 

Tor ἐν Ἑφέσῳ σ’ ἐπὶ θεοδοσίου τοῦ Μικροῦ. 


α.. Ἐὰν ἀπολειφθεὶς ὁ μητροπολίτης tv. Κελε- 
στ[νου ἀντέχεται Y ἀνθέξεται, ἀπόθλητος, xal τὸ 
ἑξῆης ἁδιοίχητος. Καὶ ὅστις Νεστορίῳ σύμφρων xal 
ὀμόφρων ἐπίσχοπος, ἀποχήρυκτος. 

P. Ὃς ὑπὸ Νεστορίου τῆς ἱερωσύνης χεχώλυται, 
ερώνατος ’ ὁ δὲ δἐχτέος ἐχείνῳ, ἀνίερυς. 


picndi : ubi scilicet omuia seutiendi. eorum ἱηδίρι- 
menta sacro oleo uncta fuerint. 

8. Eunomiani una inersione baptizati, Sabelliani 
et Phryges, tanquam gentiles accipiantur. 


Sanctorum Palirum cc. Ephesi congregatorum | sub 
Theodosio Juniore. 


1. Metropolitanus qui Coelestino adh:eret aut adliae - 
surus est, rejiciendus, ac deinceps ab administra- 
tione Eeclesix removendus. Ac quisquis episcopus 
Nestorio asseutitur favetque, abdicandus est. 

9. Quicunque a Nestorio sacerdotio dejectus est, 
sacerdotio dignissimus est : qui vero ab illo susce- 
ptus est, profanus. 





» I N L] 
Qu Og! tp 
«ο 


θέ ο CES DA IR 
la . ! . 


* 
* 


T, 


3 
a 
| 


LEG 
5 
τν 
O€* 
"s 
n 
" 


.mendatitiis litteris iter faciant 
' enim existimatione praeditis dantur. 





81 ARISTENI MONACHI. 


88 


9. Qui ab episcopo condemnatus, a Nestorio sus- À Υ. 'O χαταχριθεὶς && ἐπισχόπου, καὶ ὑπὸ Νεστο- 


ceptus est, id nihi] ei prosit. 
: 4. Laicus qui synodo resistit, excommunicatur : 
elericus vero insuper abdicetur. 

5, Episcopus aliain à Nicena fldem proferens, 
alienus ab Ecclesia habetur: laicus vero expelli- 
jur. 

6. Serventur sua cuique provincia jura pura 
atque inviolata : qui autem contrariam his formam 
iuducit, futilis est. 

7. Eustathius cum resistere fortiter deberet (hoc 
enim omnis debet episcopus) terga leviter dans 
refugit. Theodorus in ejus lecum ordinatus est. llle 
vero laerymans atque exorans, honorem repetit 
qui illius loco alium ordinavit, insons est, cum il- 


plo» δεχθεὶς, ἀνωφέλητος. 

δ. ᾽Αχοινῶνητος ὁ λαϊχὸς ὁ ἀντοφθαλμῶν τῇ συν- 
ὁδῳ * ὁ δὲ χληρ'χὺς τι ἀποχήρυχτας. 

e'. Ὁ πίστιν ἑτέραν τῆς iv. Νικαίᾳ προσάγων 
ἐπίσχοπος, ἡλλοτρίωται " λαϊκὸς δὲ ἑξωστράχισται, 


€'. Τηρείσθω τὰ ἑχάστῃ ἑπαρχίᾳ προσόντα δί- 
Χαια χαθαρὰ xal ἀδίαστα * ὁ δὲ τύπον ἀντιχείμενον 
τούτοις εἰσάγχων, ἀνόνητος. 

C. ᾿Αντέχειν ὀφείλων Εὐστάθιος χαρτερῶς (τοῦτα 
γὰρ ἅπας ἑπίσκοπος) νῶτα δοὺς ἀφελῶς παρῃτήσατο. 
Θεόδωρος ἀντὶ τούτου χεχειροτόνηται’ ὁ δὲ χλαίων 
xa δυσωπῶν, τὴν τιμὴν αἰτεῖ ô ἀντ' ἐχείνου χει- 
ροτονήσας ἀνεύθυνος, ἔχων δηλαδὴ τὴν Exslvou παρ- 


lius detrectationem pro crimiue habeat. Hoc autem B αίτησιν ἀντ ἐγχλήματος:. ὁ δὲ δεδιχαίωται µόνον 


justum esse visum est, episcopatus nomen illum 

habere, ipsamque communionem : quodque hoe 

benignius visum sit. 

Sanclorum Patrum νο Chalcedone. congregatorum, 
Martiano imperante. 

4. Qui emit et. qui vendit ordinationem, circa 
gradus periclitantur : lez autem etiam usque ad 
defensorem. 

2. Qui domorum sazeularium. curam suscipiunt, 
corripiendi 5 nisi ferte ad minoris aduwinistratio- 
nem íinexeusabilem lex vocaverit, aut cpiscopus 
ad pupillorum et viduarum curam incitaverit. 

9. Domus orationi dicata, aut. monasterium citra 
episcopi sententiam non sunt exstruenda. Omuis 
autem, inonachus episcopo suljiciatur, neve a sua 
mansione discedat, nisi ab eo invitetur. 

1. Servus absque domini consensu, monasticam 
vitam ne amplectatur. 

9, Qui o eivitate in civitatem transeunt, cauoni- 
bus de.bac re sancitis subjiciantur. 

6. In. martyriis aut oratoriis, sed non absolute, 
ordinabis. Sin vero, qui ordinatus est, gradu exci- 
dit. 

7. Qui inter clericos aut monachos allectus est, 
si militiam οἱ dignitatem arroganter affectet, 
maledictus. 

8. Clericus in. mendicorum domo aut in. mona- 
sterio degens, episcopi urbis potestati subjaceat : 
qui vero ab eo resilit, poenam subeat. | 

9. Clerici litigantes, si relicto episcopo ad s:ecu- 
laria judicia se conferant, canonice puniantur. Ac 
elericus cum episcopo contendens, synodum ex- 
spectet : metropolitanus vero episcopus ad Con- 
stantinopolitanum provocet. 

10. Duarum urbium ecclesiis clericus nou addi-. 
citur; si vero addictus fuerit, ad primam | reverte- 
tur. Si quis autem jam translatus fuerit, prioris. 
ecclesi:e rerum nullo modo particeps sit. 

11. Pauperes epistolis instructi, αἱ non com- 
: commendatitiee 


12. In duas provincias una provincia non scin- 


. ditur ; qui vero sciderit, episcopatu dejicitur. Quae 


τοῦτο, τὸ τῆς ἱπισχοπῆς ἔχειν ὄνομα, xai τὴν 
κοινωνίαν αὐτὴν * xai ὅτι χρηστότερον δέδοχται. 


Τῶν iv Χωλκηδόνι Χ ἐπὶ Μαρτειαγοῦ. 


a'. Ὁ ἐξωνούμενος xai πιπράσχων χειροτονία», 
περὶ τοὺς βαθμοὺς ἐπιχίνδυνοι * ἆ δὲ νόμος ἕως xol 
παραμοναρῖου. | 

B^. Οἱ χοσμικῶν οἴχων ἐπιμέλειαν ἀναδεχόμενοι, 
ἐπιτιμητέοι * πλὴν εἰ μὴ καλέσει νόµος εἰς ἀφήλι- 
xoc διοχησιν ἁπαραίτητον * 1] 6 ἐπίσκοπος εἰς ὀρφα- 
νῶν xal χηρῶν ἐπιμέλειαν προτρέφειεν. 

1'. Εὐκτήριος οἶχος, fj µοναστήριον δίχα γνώμης 
τοῦ ἐπισχόπου ἁσύστατα. "Απας δὶ μοναστῆς ὑπο- 
τασσέσθω τῷ ἐπισχόπῳ, xai τῆς μονῆς, εἰ μὴ παρ) 
αὐτοῦ προτρέποιτο, μὴ ἀφίσταται, 

6. Δοῦλος, εἰ μὴ γνώµῃ τοῦ δεαπότου, ph uo 
ναξέτω. 

€. 0i μεταθαΐνοντες ix. πόλεως εἷς πόλιν, τοὺς 
περὶ τούτου χανόνας ὑποθλεπέτωσαν, 

e^. Ἐπὶ µαρτυρίοις, 7| εὐχτηρίοις, ἀλλ’ οὐχ ἆπο- 
λύτως χειροτονήσεις. El δὲ μὴ, ἀχειροτόνητος ὁ δῆ- 
θεν χειροτονούµενος. 

C. Ὁ κληρωθεὶς fj µονάσας, el. ἐπὶ στρατείαν q 
ἀξίαν ἀπανθαδιάσει, ἑπάρατος. 


η’. Ὁ ἐν πτωχείῳ, 9) iv. σεµνείῳ χληριχὸς, βλε- 
πέτω τὴν ἑξουσίαν τοῦ ἑπισχόπου τῆς πόλεως ’ ὁ δὲ 


D τούτου ἀφηνιάζων, γινωσχέτω τὸ ἐπιτίμιον, 


09. Κληριχκοὶ δικαζόµενοι, sl ἀφέμενοι τὸν inl- 
σχοπον, Χοσμιχοῖς Χριτηρίοις ὁρμήσουσι, xavovi- 
χῶς εὐθυνέσθωσαν. Καὶ χληριχὸς ἐπισκόπῳ διαφε- 
ρόμενος, µενέτω τὴν οὐνοδον * xa. μητροπολίτης 
ἐπίσχοπος τὸν Κωνσταντινουπόλεως αἰτήσοιτο. 

V. Δύο πόλεων ναοῖς πληριχὸς οὐ χαταλέγεται * 


"εἰ δὲ καταλεχθείη, τῷ προτέρῳ ἐπιστραφήσεται. Ei 


δὲ µετετέθη τις ἤδη, μὴ ἐπιχοινωνείτω χατά τινα 
τρόπον τοῖς τῆς προτέρας πράγµασιν ἐχχλησία:. 
ια’. Οἱ πένητες ἐπιστολαϊῖς, ἀλλά ph συστατικοῖς 
ὁδευέτωσαν * αἱ γὰρ συστατιχκαὶ τοῖς ἐν ὑπολήφει 
παρέχονται. 
(β’. El; ἑπαρχίας δύο ἐπαρχία µία οὐ τέµνεται * 
ὁ δὲ τεμὼν, ἀνεπίσχοπος. AL δὲ γράµµατι βασιλικῷ 








9 | SYNOPSIS CANONUM. 90 
«εμηθεῖσαι πόλεις, τῆς τιμῆς ἁπολαυέτωσαν µόνον, À autem imperatoris rescripto scisse sunt. civitates, 


χα) ὁ αὐτέθεν ἑπίσχοπος * «ip δὲ ἀληθῶς µητροπο- 
Σίτῃ τὰ οἰχεῖα σωξέσθωσαν δίχαια. 


t, Κληριχὸς δίχα συττατικῶν ἀκοινώνητος εἰς 
ἑτέραν πόλιν. 

ιδ. Ἑτερόδοξος άλτης καὶ ἀναγνώστης, sl γή- 
μας ἑτέχνωσε, προσάχει τῇ χοινωνίᾳ τὰ τέχνα, εἶπερ 
ἐχεῖσε βεθάπτισται * εἰ δ ἔτι μένει ἁθάπτιστα, o5- 
χέτι βακτίνεται τοῖς αἱρετιχοῖς. 


it. Διαχόνισσα εἰ μὴ τεσσαραχονταέτις οὗ vlve- 
ται. τῇ δὲ διὰ γάμου τὴν λειτουργίαν ἑξυδρισάση 
ἀνάθεμα. 


honore fruantur tantum, et qui ibidem versatur 
episcopus : ei vero qui vere metropolitanus est, 
propria conserveutur jura. 

15. Clericus absque commendatitiis litteris in 
alius urhis communionem non recipitur. 

44. Cantor et lector a recta fide alienus, si ducta 
uxore liberos sustulerit, eos ad communionem ad- 
ducit, siquideu ibidem baptizati fuerint : si vero 
nondum sint baptizati, non amplius baptizantur 
spud hereticos. 

15. Diaconissa, nisi quadraginta annos nata non 
ordinatur : ei autetn qua inuito mavwimouio, sacro 
muneri dedecus attulerit, anathema. 


tct. Μονάζοντες Ἡ µονάξουααι μὴ Υαμείτωσαν, Β 16. Monachi aut moniales matrimonium ne cons 


ἐπιεὶ ἔστωσαν ἀχοινώνητοι. 


(ο. Ἐγχώριος xal ἀγροιχιχὴ παροιχία, εἰ τρια- 


χηνταετίαν ἐσχέθησαν, κατεχέσθωσαν " εἰ δὲ ταύτης 
ἑντὸς, εἷεν ὑπόδικοι εἰ δὲ χεχαίνισται βασιλιχῆς 
ix χελεύσεως πόλις, ἡ τάξις, xal ὁ τύπος ἆχολονυ- 


θείτω τοῖς πολιτιχοῖς δηµοσίοις, xal τῆς ἐχχλησια- - 


στιχής παροιχίας. 

ey. Κληριχοὶ xoi µονάζοντες, el φωραθεῖεν ἢ 
φρατριάζοντες, 7) συνομνύµενοι xac! ἐπισχόπον, τῶν 
βαθμῶν αὐτῶν ἔκπτωτοι. 

(θ’. 'O τὴν οἰχείαν ἀπολέσας πατρίδα, sl ἐπ ἅλ- 
iq» Ἐκχλησίαν ἐλήλυθεν, ἀνεπιτίμητος. 

x'. Ἐπίσκοπος ξένον χληρικὸν εἰσδεξάμενος, μετὰ 
τοῦ δεχθέντος ἕξει τὸ ἀχοινώνητον. 

χα’. Αδοχίμασιος χληριχὺς 7) λαϊχὸς ἐπισχόπου 
χατηγορῶν, ἀνεπίδεχτος. 

χβ. ' ἐς ἀνθρώπων ἐπισχόπου γεγενηµένου, τὰ 
ἐχείνου ἁρπάδωνν, τοῦ βαθμοῦ ἁμαρτήσεται. 

ΧΥ. Οἱ ἐπισχόπου δίχα τῇ Κωνσταντινουπόλει 
διατρίδοντες, χαὶ ταραχὰς ἀνεγείροντες, τῆς πόλεως 
ἑλαυνέσθωσαν. 

κδ. Μοναστήριον ἐπισχόπου γνώμ]γ παγὲν µενέτω 
ἑμεταποίητον * καὶ ὅ τι τούτῳ ἀνῄχοιτο, ἀνεκποίη- 
vi, "0 δ' ἄλλως ἐπιχειρῶν, οὐκ ἀνεύθυνος. 


χε’. Εἴσω μηνῶν τριῶν al τῶν ἐπισχόπων τελοῦν- 
«αι χειροτονίαι παρατείνει δὲ τὸν χρόνον ἀνάγχη 
τις ἁπαραίτητος. El δὲ μὴ, ὁ χειροτονῶν τὸ ἐπιτί- 


£rohaut: siquidem Loc fecerint, excominunicen- 
tur. | 

17. Rusticana parecia seu pagicuria, si triginta 
annos possessa fuerint, possideantur : si autem 
intra illud tempus, sint judicio obnoxii earum pos- 
sessores. Sj vero imperatoris jussu urbs renovat£ 
fuerit, ordo ac forma Ecclesie parecialis civiles 
ac publicas ordinationes sequatur. 

48. Clerici ac monachi sí comperti fuerint. con- 
venticula babere ac conjurare coutra episcopum, 
gradibus suis excidant. 

19. Qui amissa patria ad aliam Ecclesiam  vene- 
rit, irreprehensibilis. 

90. Episcopus qui extraneum clericum suscepe- 


C rit, cum suscepto excommunicabitur. 


91. Clericus aut laicus non probatus accusans 
episcopum, rejiciéndus. 

99, Qui episcopo vita functo, illius bona rapit, 
gradu dejicietur. 

23. Qui iujussu episcopi Constautiuopoli comno- 
rantur, ac turbas excitant, urbe expellantur. 


94. Monasterium de sententia episcopi exsten- 
ctum, maneat iimmutabile : et quidquid ad ipsum 
pertiuet, ne alienetur. Qui vero secus facere aggre- 
dietur, non erit innoxius. 

95. Intra tres menses episcoporum ordinationes 
perficiantur : tempus vero prorogat necessitas ali- 
qua inevitabilis, Si secus flat, ordinans pœuæ eril 


µιον εἴσεται ij μέντοι πρόσοδος µενέτω τῷ olxo- D obnoxius. Reditus tamen penes dispensatorem ma- 


vóptp. 

xc'. Ο:κονόμος &ávà πἀσας ἴστω τὰς Ἐκκλησίας 
ἀπὺ τοῦ χλήρου ’ ó δὰ τούτου χαταφρονῶν ἐπίσχοπος, 
οὖχ ἀνέγκχλητος. 

xQ. Κληριχὺς ἁρπάζων Ὑυναΐῖχα, ἀνεχχλησία- 
ὅτος” à δὲ λαϊχὸς ἕστω ἀνάθεμα * xatd τοῦτο xai ὁ 
ευναινῶν. 

xp. 'O τῆς νέας ἐπίαχοπος Ῥώμης τῷ τῆς πα- 
Ἱαιοτέρας ὀμύτιμος, διὰ τν τῶν. σχήπτρων µετά» 
ετασι». | 

xf. Οἱ Πόντου, xai Ασίας, xai θράκη:, xat οἱ 
Βάρδαροι τῷ τῆς Κωνσταντίνου χεχειροτόνηνται. 

1. Ὁ χαταθιθάζων ἐπίσχοπον εἰς πρεσδύτερον, 


neant. 

90, Dispensator in. omnibus Ecclesiis de clere 
constiluatur : qui vero hoc contemnil episcopus, 
crimine non caret. 

97. Clericus mulierem rapiens, Ecclesia ejiciae 
tur ; laicus vero sit anatliewa ; et qui bis consen- 
tit, eidem poenae sul;jaceat. 

98. Noræ Romz episcopus eodem cum veteris 
Roms episcopo bonore fruatur, propter imperil 
translationem. 

99. Ponti, Asia; Thracieque episcopi ae Barbari 
a Constantinopolitano ordinentur. 

20. Qui episcopum ad presbyteri gradum. demit« 


---- 


- —W 


ο... VEALQENV νε ο 
"UM T ^X B ο gue t 
E H ! ' 


* US 


M. " "ts 
LI r ' 
* 


* 


! 


| 
πμ... 
* 
LJ 


—— κ 
mtem 
* 


Dl 


- . 
— 7, 


- 


TU. 





ta a. 
κ ) "u 


' . U E 


^ 


"T 
M3 e£ ! 
uk; to 
" : Ju 
* » 


91 ARISTENI MONACHI 92 
tit, sacrilegus : ipse enim ceulpz obnoxius et s2- Α Ἱερόσυλος * ὁ γὰρ ὑπαῖτιος, xa! &vlepoz. 'O δὲ xa.- 


cerdotio iudignus. Qui vero iusons dejectus est, 
sil episcopus. 

$1. Mos est. /Egyptiis, nisi archiepiscopus per- 
miserit, non scrihere. Quo fit ut minime culpandi 
sint, cum sancti Leonis epistola non subscripse- 
rint, donec ar«hiep'scopus creatus fuerit. 


Sanctorum Patrum Sardice congregatorum. 


4. Episcopus ex majore civitate in minorem 
trausire non comperitur. Qui igitur ex humili sede 
io sublimiorem transilit, tanquam arrogans et 
avarus compertus, per totam vitam excommunica- 
tur. 

2. Episcopus in alius episcopi urbem ne transest 


ταθιθασθεὶς ἀναίτιος, ἕστω ἐπίσχοπος. 


λα’. Εἴθισται τοῖς Αἰγυπτίοις, εἰ μὴ ἀρχιεπίαχο- 
foc ἐπιτρέποι, μὴ Υράφειν. ᾿Εντεῦθεν ἄμεμπτοι μὴ 
ἐπιγεγραφότες τῇ ἐπιατολῇ τοῦ ὁσίου Λέοντος, ἕως 
ἀρχιεπίσχοπος γένηται. 

Tov ἐν Σαρδιχῃ. 

α. ᾽Ανεξερεύνητος ἑἐπίσχοπος ix μείζονος ἑτὶ 
µείονα πόλιν * ὁ τοίνυν &x ταπεινῆς ἐφ᾽ ὑφηλοτέραν 
μεταπηδῶν, dz ἁλανὼν xal πλεονέχτης ὑποδλεπό- 
µενος, διὰ βίου παντὸς ἀκοινώνητος. 


β. Ἐπισχόπου εἰς πόλιν ἄχλητος μὴ διαθαινέτω 


non invitatus : ac provincis» episcopus si aliquam p ἐπίσχοπος ' καὶ 6 ἐπαρχιώτης εἰ ἐπί τι δικάζοιτο, 


litem habeat, alienos episcopos ne evocet, przeier- 


quam a Romano Pontifice, si expedire judicaverit. 

9. Episcopo deposito, si affirmet se defensionem 
allaturum, non constituitur alius, nisi episcopus 
flom:e detiuierit. Dispiciet euim depositionem, aut 
per nuntios, aut per litteras, 

4. Si laicis petentibus episcopum, episcopi prz- 
ecntes sint, unus vero quidem absit, vocetur etiam 
ille. Si vero vocatus neque scribere, neque acce- 
dere voluerft, is qui petitur, ordinetur. 


5. Cum metropolitanus constituitur, vicini etiam 
episcopi accerseudi sunt. 
6. In parva urbe et pago, cui unus sufficit pre- 


ἀ)λοτρίους ἐπισχόπους εὖκ ἐχχαλέσεται, fj παρὰ τοῦ 
Ῥώμης, ct ἐπικρίνοι. 

Y. Ἐπισχόπου καθαιρεθέντος, καὶ διαθεδαιουµέ- 
νου φέρειν ἀπολογίαν, εἰ μὴ ὁ Ῥώμης ὁρίζοι, οὗ 
χαθίδρυται ἕτερος. Διασχοπήσει γὰρ τὴν χαθαίρς- 
σιν ἡ ἀποστόλοις, ἡ γράµµασιν. 

U. El τῶν λαϊχῶν ἐπιζητούντων ἐπίσχοπον, οἱ 
ἐπίσχοποι παρλυσιάζουσιν, εἷς δὲ τις ἑλλείποι, προ- 
καλείσθω x&xelvog * εἰ δὲ προσχαλούμενος οὔτε 
γράφειν, οὔτε ἑνδημεῖν βούλοιτο, ὁ ζητούμενος χει- 
ροτονείσθω. 

ε’. Μητροπολίτου χαθισταµένου, xal οἱ πλησιόχω- 
pot µετάπεμπτοι ἔσοιντο. 

c", Eig ὀλίγην πόλιν, καὶ χώμην, ᾗ χαὶ εἷς αὖτ- 


sbyter, episcopus non constituitur : si vero populo C άρχης πρεσδύτερος, ἐπίσχοπος οὐ χαθίσταται: εἰ 


frequentissima sit urbs, non indigna est episcopo. 


7. Si pupillus, et vidua, et qui tutore caret, vi 
opprimantur, iis suppetias feret episcopus. Ve- 
rumtamen ne ejusmodi pretextu in comitatu regio 
versetur, quin potius diacopus mittatur. 

8. lis qui ad Ecclesiam confugiunt totis viribus 
saccurrendum. 

9. Si frater ad fratrem mittat, metropolitanus 
nuntium litteris suis muniat, scribatque ad eos, 
quos episcopus rogat ut nuntium protegaut. 


10. Forensis, scholasticus, aut dives nisi per 
sacros ordines transierit, won creatur episcopus. 
Graduum autem inlerstitium ne nimis breve sit, 
quo majór fidei morumque probitatis ejus proba- 
tio haberi possit, Qui enim aliter constituitur, 
neophytus est. 

11. Episcopus ab episcopo accersitus, si is qui 
sccersit imperitus sit, ne nimis assidue concione- 
tur: loc enim imperito erit dedecori, illeque 
episcopatum ambire videbitur, ac utraque repre- 
hendenda, 

12. Sine gravi necessitate diutissime episcopuin 
8 sua abesse, Ecclesia grave est. 


. 45. Episcopus qui possessiones extra dicecesis 
&ne limites habet, si eas invisurus sit, ne tres 
amplius Domiuicas moretur, Sic enim ipsius grex 


δὲ πολυανθρωποτάτη Υένηται πόλις, οὐχ ἀνάξιον. 

Q*. Ὀρφανοῦ, καὶ χήρας, xal ἀπροστάτου βιαζο- 
µένων, εἰς β.ἠθειαν κατατολµήσει ἐπίσχοπος * ἀλλὰ 
τῇ [ἴσ. μὴ τῇ] τοιαύτῃ προράσει διατρίδοι εἰς τὰ 
στρατόπεδον, ἀλλά μᾶλλον διάχονος στέἐλλοιτο. 

η’. Τοῖς ἐπὶ την "Exx^nolav προσφεύχουσι παντὶ 
σθένει βοηθητέον. 

9. ᾿Αδελφοῦ πρὸς ἁδελφὸν ἀποστέλλοντος, Ó. µη- 
τροπολίτης τὸν ἁπόστολον ἰσχυέτω, xol γραφέτω 
πρὸς τοὺς, iv οἷς ἡ ἀξίωσις τοῦ ἐπισχόπου, τοῦ 
ἁποστόλου ἀντιλαμδάνεσθαι. 

V. ᾿Αγοραῖος, σχολαστιχὸς, f| «πλούσιος, εἰ μὴ 
τοὺς ἱεροὺς διέλθοι βαθμοὺς, ἑπίσκοπος οὗ καθίστα- 
ται. Τὸ δὲ τῶν βαθμῶν διάστηµα, οὐ λίαν ὀλιγοστόν 
δι) οὗ τὸ δοχἰµ.ον τῆς πίστεως, xal χαλοχἀγχαθίας 
αὐτοῦ δοχιµάξοιτο. 'O γὰρ ἑτέρως, νεόφυτος. 


ια’. Ὁ προσκαλούμενος ἐπίσχοπον [ῖσ. ἐπίσχοπος] 
ἐξ Σπισχόπου, τοῦ προσχαλουµένου ἰδιώτου τυγχά- 
νοντος, μὴ συνεχέστερον δηµηγοροίη. Μῶμος γὰρ 
τοῦτο, toU ἰδιώτου, χαὶ µνηστεία τῆς ἐπισχοπῆς 
ixsivp* χαὶ ἆ «φότερα o0x ἁμώμητα. 
τρ, Ανάγχης δίχα βαρείας, δυσχερὲς τὺ ἐπὶ 
πλεῖστον τὸν ἐπίσχοπον τῆς οἰχείας Ἐχκχλησίας 
ἁπολιαπάνεσθαι, | 
(Υ’. Ἐπίσχοπος χτῄῆσεις χεχτηµένος ὑπερορίους, 
εἰ μέλλοι ταύταις lévat, χρονιζέτω μὴ πλέον Κυρια» 
κῶν τριῶν διαστήµατο; * οὕτω γὰρ dj οἰχείᾳ αὐτὸν 











98 SYNOPSIS CANONUM. 9 
ποίµνΏ χαταπκλουτήσει, xal αὐτὸς ἄτυφος διαµέ- Α co fruetur, ipseque fastus suspicione carebit. 


νοιτο. 
* Wr. Ὁ τὸν ἀχοινώνητον ἄλλοθεν χοινωνίας ἁξιῶν 
μετὰ γνῶςσιν, oüx ἀνεύθυνος, 

κ’. Ὁ παρ) ὀξυχόλυυ χατάχριτος ἐπιχουρίας δεό- 
µενος οὐκ ἀνάκουστος * ἄχρι δὲ τῆς ἐπιχουρίας δη- 
λαδὴ ἀχοινώνητος. | 

te^. Τὸν ἀλλότριον ὑπηρέτην, ἀλλότριος δίχα τῆς 
ἐχείνου γνώμης ἔμθαθμον χαθιστὰς, καθίστησιν, 
à) ἀθέδαιον. 


εζ. Οἱ ἐπὸ τῆς τῶν ἐπισχόπων βραδύτητος ὅροι, 
καὶ ἐπὶ πρεσδυτέρων χαὶ διαχόνων ἔχουσι δύνα- 
μιν, | 


cy. Αδίχως ἐπίσχοπος ἐλαυνόμενος, εἰ ἐπὶ «f 
ἀλλοτρίᾳ διάγοι, δεκτέος, ἕως τὴν 
σοιτο. 

iW. "ABextog ὁ χληριχὺς ὁ μὴ εελῶν εἰς την Ἐκ- 
αλησίαν, iv fj κεχλήρωται. Εὐτυχιανὸς μέντοι xal 
Μουσαῖος ἐπισχόπου χλῆσιν οὐχ ἐχδιχήσουσι * χοι- 
νωνίας μέντοι κατὰ τοὺς λαϊκοὺς, ἐὰν θέλωσιν, ἔπι- 
ᾳεύζονται. | 

X'. "O τὰ καλῶς, xai θεαρέστως ἐνηνεγμένα sog 
παρασαλεῦσαι πειρώμενος, οὐκ ἐπίσκοπος. 


κα’. Τεθεαµενος ἐπίσχοπος ἐπίαχοπον ἑρχόμενον 
kv στρατοπίδῳ, ἐμποδὼν ph Υινέσθω, el Υνοίη κατά 
τι τῶν προειρηµένων ἑἐρχόμενον * οἱ δ' ἄλλως, προαγ- 
γελλέτω τὸ ἀκοινώνητογ. 


Συνόδου 'Agpuxiic. 

α’. Ὁ τὴς οἰχείας ὀμολογίας, ἢ ὑπογραφῆς ἑναν-» 
είος, οἴχοθεν ἔπει τὺ ἄτιμον. 

f. Ὁ ἱερεὺς χουράτωρ οὐ Υίνεται. 

V. Ὁ ἕνηδος ἀναγνώστης ἡ ἐγχράτειαν, 1| σνξυ- 
[lav ὁμ,λοχείτω, 

δ. Ὁ πρὸ τῶν x! καὶ πέντε χρόνων διάκονος, οὗ 
διάχονος. 

€, Τῷ τοῦ τελευτήσαντος σώματι Εὐχαριστία o0 
δίδοται: οὐ γὰρ ἐσθίει fj πίνει, 

ς’. Οἱ τὰ ἱερὰ χειριζόµενοι, xal ἀπὸ τῶν συµ- 
θίων, χατὰ τοὺς ἰδίους ὄρους, ἐἑγχρατενέσθωσαν. 

. "Άρτος, xat olvoc ὕδατι χεχραµένος προσαγέ- 
σθω, γαλ µόνον. 

η, El μὴ ἀπὸ νηστικῶν ἅγια οὗ προσάχεται. 

9. θέατρα Κυριακαῖς xal ἑορταῖς οὐ συνάγε- 
ται. 

. Τὰ ἐκ τῆς ἐθνιχῆς ἐθάδος τελούμενα ἔτι σνµ” 
πὀφια περιαιρείσθωσανι 

ια’. θυγιαστέρια Ev ἀγροῖς J| ἀμπελῶσι συνιστά- 
μενα, bv οἷς οὐ λείφανον χεῖται μάρτυρος, εἰ μὴ 
δηµόσιος θόρυδος γίνεται, καταστρέφεται ΄ xav ὅσα 
δι ἑννπνίων, xai ἁποχαλύψεων αννἰσταται µαταίων, 
ἀσύστατα ξόανα, ἅπαν χαὶ εἴδωλον » 


v. Οἱ γεννηθέντες εὐσεθείᾳ, xat πίστει διατρα- 


φέντες βασιλεῖς, χεῖρα παρέχειν ταῖς Ἐχχλησίαις 


ἀφείλουσιν ' Exe καὶ Παύλου δεοµένου, στρατιωτικὴ 
χεῖρ τὴν τῶν ἀτάκτων διέλυσε σύμπνοιᾳν. 


Όδριν ἐπανασώ- B clesia degat, suscipiendus esl, 


44. Qui excommunicatum ab alio communione 
dignatur, re cognita, non est insons. 

45. Ab iraeundo condemnatus si auxilio indi- 
geat, audiendus est. Quousque vero auxilium. im» 


|» petraverit, excommunicatus maneat, 


16. Alienum ministrum si quis citra illius Epi- 
scopi consensum in aliquo gradu constituat, con- 
stituit. quidem, sed ordinatio invalida est. 


47. Ea qua de longiori episcoporum mora defi- 
nita sunt, in presbyteris quoque οἱ diaconis vim 
liabent. 

48. Episcopus injuste expulsus si in aliena. Ec- 
donec propulsata 
injuria pristino statui restitutus sit. 


19. Clericus non degens in Eeclesia in qua or- 
dinatus est, non est recipiendus. Eutychianus ta- 
men et Muszus episcopi appellationem noh gibi 
vindicabunt : communionem vero cum laicis, si 
voluerint, consequentur. 

90. Quisquis ea que recte ei ex divino. pra- 
scripto edita sunt per arrogantiam labefactare co- 
natur, non est episcopus, | 

94. Episcopus si. viderit. episcopum ad ↄulam 
principis euntem, ne sit el impedimento, siquidem 
cognoverit eum ob aliquid eorum quæ praedicta 
aunt. proficisci , si secus, excomuunicationem οἱ 


6 denuniiet. 


Synodi Africane. 

4 Qui proprie confessioni aut gubscriptioni 
adversatur, suomet judicio ignominia notabitur. 

9. Sacerdos non fit curator. 

5. Lector pubes aut continentiam, aut conju- 
gium profiteatur. 

4. Qui ad diaconatum ante viginti quinque annos 
provectus est, non est diaconus, 

8. Defuncti corpori Eucharistia non datur: non 
enim comedit aut bibit, 

6. Qui res sacras tractant, ab uxoribus, secun- 
dum statuta, abstineant. 

7. Panis et vinum aqua  mistum, offeratur idque 
solum, 


D 8.Sancta nisi a jejunis non offeruntur. 


9. Thestra Dominicis, aut festis dlebus non fre- 
quentantur. 

40. Qus ex gentili consuetudine adhuc cele- 
brantur convivia, tollantur. 

44. Altaria quz in agris aut vineis exstructa 
sunt, in quibus martyris alicujus reliqui non 
sunt reposilse, nisi popularis tumultus flat, ever- 
tuntur; el quicunque per insomnia vanasque 
rovelationes erectae sunt statuz, ac quodlibet si- 
mulacruin, evertenda sunt, 

19. Principes, qui in pieíate geniti, atque in 
fide educati sunt, manum prebere Ecclesiis de- 
bent : quandoquidem, indigente Paulo, militaris 
manus factiosorum conspirationem dissipavit. 





95 ARISTENI MONACHI 96 


13. Quí publicum ab imperatore judicium — petit, A 


nen est dicendus episcopus. 

14. Qui primum parentem dicit etiam sine pec- 
cato moriturum fuisse propter naturz necessitatem, 
anathema. 

15. Quisquis infantes qui recens nati baptizan- 
tur, dicit nihil ex Adami peccato trahere, quod 
baptismo expurgetur, exsecrandus est. Per unum 
enim mors et peccatum in toto mundo. 

16. Quisquis opinatur Dei gratiam remissionem 
solam peccatorum jam commissorum continere, at 
nou etiam futurorum auxilium, bis maledictus. 

17. Quicunque predicat, absque gratia nos diffi- 
cilius quilew, attamen adimplere mandata, ter ma- 
ledictus; nam Sine me, inquit Dominus, non potestis 
facere quidquam !. 

Theologo docente, si dicamus quod peccatum in 
nobis non est 3, nos ipsós decipere : ac qui perperam 
interpretauur quod non vcre, sed cum humilitate hoc 
dixerit, anathema, | 

18. Qui explicat illud : £t dimitte nobis debita 
nostra, muliorum dicens, non singula ac cujusque 
propria, anathema. Cum Daniel videat cum nuiltis 
dicentem : Confiteor peccata mea et peccata populi 
niei *. 

19. Judex a duabus psrtibus expetitus recusari 
Lon potest. 

20. Episcopus quam suscipere debet hzereticorum 
curam uegligens, atque sdmonitus, si in sua dic- 


cesi degat, usque ad sex menses, caret crimine : C ἰδίας διάχοι, ἐπὶ ἓξ μῆνας ἀνεύθυνος * 


quod si postea in desidia persistal, excommunica- 
bitur. 


21. Accusator e domo sia testes non producit, 


22. Episcopus qui communione privaverit non 
compertum criminis, privetur etiam ipse similiter 
aliorum communione. 

Eorum qui in Trullo Constantinop. 

1. Apostolorum fides ne immutetur. Niczna inte- 
gra servetur, qua Arii opinionem divinitatis gradus 
introducentem per ὁμοούσιον evertit. 

2. Synodus sub Theodosio, Maximo habita invio- 
lata permaneat, quz Macedonium, servum dicentem 
Spiritum sanctum, gradu deturbavit, 


tr. Δημοσίαν χρίσιν ὁ παρὰ βασιλέως αἰτῶν, οὐχ 
ἑπίσχοπος 

t). Τὸν πρωτόπλαστον ὁ λέγων χαὶ δίχα τῆς 
ἁμαρτίας τεθνῄξεσθαι, δι’ ἀνάγχην τῆς φύσεως, 
ἀνάθεμα. 

ες’. Ὁ τὰ νεογνὰ βαπτιζόμενα λέγων μηδὲν ἕλχειν 
ix τῆς τοῦ 'Abàp ἁμαρτίας τὸ καθαιρόµενον, ἕπ- 
άρατος' διὰ γὰρ τοῦ ἑνὸς, xo ὁ θάνατος, xai ἡ ἆμαρ- 
τία παγχόσµιος. | 

ες’. Ὁ δοξάξων τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν µόνην ἄφεσιν 
τῶν ἤδη πεπλημμελημένων ὑπέχειν, ἀλλὰ μὴ xal 
τῶν µελλόντων βοῄήδειαν , δὶς ἑπάρατος. . 

ιδ’. Ὁ κηρύσσων, ὅτι δίχα τῆς χάριτος δυσχερε- 
στέρως μὲν, ἀλλ᾽ οὖν ἐχπληροῦμεν τὰς ἐντολὰς, τρὶς 
ἑπάρατος' Χωρὶς γὰρ ἐμοῦ, 6 Κύριος εἶπεν, οὐ δύ- 
νασθε ποιεῖν οὐδάγ. 

Tou Θεολόγου θεολογοῦντος ὅτι, ἐὰν εἴπωμεν ὅει 
ἁμαρτία ἓν ἡμῖν οὐκ ἔστιν, ἑαυτοὺς ἁπατῶμεν * xal 
ὁ παρερμηνεύων ὅτι οὐχ ἀληθῶς, ἀλλὰ ταπεινοφρό- 
νως εἴρηχε τοῦτο, ἀνάθεμα. 

(η Ὁ παραφράζων τὸ, Ἂφες ἡμῖν τὰ ὀφειλή- 


ατα ἡμῶν, τὰ τῶν πολλῶν λέγων , οὐχ ἕχαστον, 


xa τὰ οἰχεῖα, ἀνάθεμα. Μετὰ πολλῶν xal τὸν Δα- 
νι]λ βλέπων λέχοντα, Ἐξομο.ογοῦμαι τὰς ἆμαρ- 
τίας µου, xal τὰς ἁμαρτίας τοῦ .Ἰαοῦ pov. 

(θ’. Κριτὴς ἐπιρητηθεὶς Ex τῶν δύο μερῶν ἀπερί- 
γραπτος. 

x'. Ἡεριφρονῶν ἑἐπίσχοπος τὴν ὑπὲρ τῶν αἱρετι- 
χῶν ἐπιμέλειαν, xat ὑπομιμνησχόμενος, εἰ ἐπὶ τῆς 
ἐπιμένων δὲ 
καὶ μετὰ τοῦτο τῇ ῥᾳθυμίᾳ, ἔξοι τὸ ἀχοινώνητον. 


χα’. Ὁ κατήγορος ἐχ τοῦ ἰδίου οἴχου μάρτυρας οὗ 
καθίστησιν. | 
xp. Τὸν μὴ ἐλεγχθέντα κοϊνωνίας στερῄσας ἐπί- 
σκοπος, στεροϊῖτο xal αὐτὸς τῆς ἑτέρων ὁμοίως. 


Tov ἐν τῷ TpovAAo τῆς Κωνσταντιουπό,εως. 
α.. Ἡ τῶν ἁποστόλων πίστις ἀχαινότμητος. Ἡ ἐν 
Νικαίᾳ ὁλόχληρος, f, τὸ Αρείου δόγµα βαθμοὺς 
εἰσάγον θεότητος διὰ τοῦ ὅμοουσίου χατέστρεφεν, 
B. Ἡ ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ Μεγίστου σύνοδος ἆπα- 
ράτρωτος, f| Μακχεδόνιον, δοῦλον εἰπόντα τὸ ἅγιον 
Πνεῦμα, χαθῄρηχεν. 


9. Ducenti, qui sub Theodosio. Junio apud Ephe- D «4. Οἱ ἐπὶ τοῦ Μικροῦ Θεοδοσίου εἰς Ἔφεσον συν- 


sum convenerunt, impliissimum Nestorium, howi- 
nem seorsim, ac Deum seorsim Dominum dicentem 
expuleruni., 

4. Qui apud Chalcedonem cum Marciano conve- 


 meruni glernz memoriz digni, Eutyclem opinione 


lantum peractum esse magnum mysterium dicere 
ausum deposuerunt : ac Nestorium et Dioscorum, 
qui similia e diametro perverse ratiocinati fuerant. 
9. Apud regiam urbem centum sexaginta quingue 
Justiniano imperante convenerunt, qui Origenem 
εοιµοτυ auimarumque circuitus affirmantem, 
necnon etiam Theodoritum contra duodecim Cyrilli 
capita audacter invectum, anathemate perculerunt, 
! joan. xv, 5. * LIoau. 1,2, * Dou, 17, 90, 


(όντες σ’. ἀσεθέστατον Νεστόριον, ἄνθρωπον ἰδιχκῶς 
καὶ θεὺν ἰδιχῶς εἰπόντα τὸν Κύριον, ἐξήλασάν. 


&. Οἱ χατὰ τὴν Χαλχηδύνα τῷ Μαρχιανῷ συνελη: 
λνθότες ἀξίμνηστοι, Ἐὐτυχέα δοχήσει τελεσθῆναι τὸ 
μέγα μυστήριον φράσαι τολµήσαντα χαθελόντες * 
xal Νεστόριον, 43 Διόσχορον, τοὺς kx διαμέτρου τὰ 
(ca πχραλογίσαντας. 

ε’. Εἰς τὴν βασιλεύουσαν ε’ καὶ ξ’ xaX p' ἐπὶ Ἰου- 
στινιανοῦ συνεληλύθασιν, οἳ Ἡριχένην σωμάτων 
καὶ ψυχῶν περιόδους ἀπορηνάμενον, καὶ θεοδώρη- 
toy χατὰ τῶν ιβ χεφαλαίων Κυρίλλον θρασυνθέντα, 
ἀναθεματίσαντες. 





g7 SYNOPSIS CANONUM. 98 
c. Ἐχὶ «hv Ῥύζαντον ὑπὸ Κωνσταντίνου συνεί A — 6. Byzantii a Constantino coacta est synodus, 


Mxt&c σύνοδος, ἡ "Ovoptov τὸν Ῥώμης, χαὶ Zép- 
vioy τὸν τῆς Κωνσναντινουπόλεως, ἓν θέλημα 
xai μίαν ἑνέργειαν δογµατίσαντας ἀποθέθληχεν. . 

C. Τὰ παρὰ τῶν ἑτεροδόξων Χλοπιμαίως ἔμθε- 
Gquéva ταῖς διὰ Κλήμεντος τῶν ἁποστόλων διατά- 
ζεσιν, ἀποχήρυχτα. 

1. Ἱερεῖς δίγαµοι, xal ἁμεταμέλητοι καθῄρηνται! 
οἱ δὲ τὸ xaxbv ἀπελάσαντες, τῆς λειτουργίας ἐπὶ 
ῥητὸν παῦσονται χρόνον’ οὐχ εὐλογεῖ γὰρ ὁ τραυ- 
µατίας. Καὶ ol παρανόμως γαμήσαντες, xat οἱ μετὰ 
thv χηρείαν συξυγέντες, μετὰ τὸν ῥητὸν χρόνον τοὺς 
βαθμοὺς Υνωριξέτωσᾶν, ἀπρόχοποι µέγοντες, δηλαδῆ 
shy συζυγίαν ἀφέμενοι ol δὲ μετὰ τὸν ὅρον, xai 
λυόµενοι, xal χαθῃρηµένοι µενέτωσαν. 


V. Κληρικὸς νόμφῃ Κυρίου συναπτόµενος, καθ- 
αιρείσθω * λαϊχὸς δὲ, ἀφοριζέσθω. 

&. Καὶ εὐνοῦχος ἱερεὺς, θεραπαινίδας, fj ἑτέρας, 
πλὴν τῶν ἀνυπόπτων μὴ χεκτήσθω προσώπων, 

ια. Ὁ χειροτονηθεὶς, εἰ καὶ ζεύγνυται, χαθαι- 
ρεῖται. 

tQ. Καὶ ὀφφίχιον ἔχων διάχονος, εἰ μὴ τοποτη- 
ρητὴς ᾗ Πατριάρχου, ἡ ἑἐπισχόπου πρὸ τῶν πρε- 
σθυτέρων χαθεζόµενος, ἁπάντων ἑσχατώτατος ἕ- 
6οιτο. | 

vf. Εἰσιέναι χαπηλείῳ χεχώλνται χληριχὸς, xai 
ἔχειν κωλυθήσεται μᾶλλον. 

d. "ΑΆξυμα ἸἹουδαίων ἁπόπτυστα" ὁ δὲ καὶ la- 
εροὺς αὐτοὺς προσχαλούμενος, 7) συλλουόμενος, 
ἕχπτυτος. | 

v, El xal λέλεχται ph. ἐχδάλλειν γυναῖκα, ἀλλὰ 
τῆς ἐπὶ τὸ κρεῖττον προκοπῆς προμηθούµενοι, τῷ 
χιιροτονουµένῳ προέδρῳ µηχέτι συνοιχεῖν γυναιχὶ 
παραγγέλλομεν. 

t£. Ἐὰν ol Ῥωμαῖοι τὸν εἰς διάχονον xai πρε- 
εθύτερον προαγόµενον ἀφεῖναι thv γυναῖχα βεβού- 
ληνται * ἡμεῖς ἑῤῥῶσθαι τὰ διαχόνων χαὶ πρεσδυ- 
τέρων βουλόμεθα συνοιχέσια * ὁ δὲ βιαζόµενος λῦσαι, 
χαθηρημένος. 

d. Πρεσθύτερυς τριακονταετίας ἑνδέων, καὶ διά- 
Άηνος εἰχοσαπενταετίας, xaX διαχόνισαα τεσσαρα- 
χοντοθτίας, xaX εἰχοσαετίας ὑποδιάχονος, εὐχαθαί- 
ῥετοι. 

ti. Γινωσχέτω ὁ λέγων ἑπτὰ διαχόνους εἶναι, χατὰ 
^^ εἰρημένον ταῖς Ἡράξεσιν, ὅτι οὐ περὶ τῶν διακο- 
Ὀγούντων τοῖς µυστηρίοις ὁ λόγος, ἀλλὰ περὶ τῶν τοῖς 
τραπέζαις ὑππηρετούντων. 

.. M. Ὁ προσδεχόµενος ξένον χληρ:χὸν, χα) χειρο- 
τονῶν, αὺὑν τῷ χακῶς χειροτονηθέντι καθῄρηται. 

XY. Ὁ διὰ βαρθαριχὴν ἐπιδρομὴν μετανάστης, 
παυσαμένῆς τῆς ἐπιδρομῆς, παλινοστείτω τῇ χαθ᾽ 
ἣν Ἐχχλησίαν χεχλέρωται εἰ δὲ μὴν μετὰ τοῦ προσ- 
ειληφότος ἀφοριξέσθω. 

κά. Ὁ προεστὼς Ἐκχχλησίας κατ’ ἐξαίρετον, ταῖς 
Κυριαχαῖς διδασχέτω τὰ δόγµατα, χαὶ διερµη- 
νευέτω μὴ οἴχοθεν, ἀλλ ὡς οἱ θεῖοι Πατέρες διέλα- 


L| 


qux [lonorium Romz, ac Sergium Constantinopolis, 
episcopok unam voluntatem unamque operationem 
dogmatibus suis ducentes ejecit. 

7. Qua apostolorum sanctionibus, Clementis 
opera editis, furtim ab hereticis inserta sunt, 
repudianda. 

8. Sacerdotes bigami atquo impenitentes gradu 
moti sunt : qui vero malum a 66 removerunt, sacro 
munere osque ad certam tempus abstinebunt : ne- 
que enim benedicit vulneratus. Et qui contra leges 
matrimonium contraxerunt, et qui post viduitateur 
eoujugium inierunt, post certum tempus gradibus 
suis restituantur, ita tamen, ut ad altiores non 
promoveantur, conjugio scilicet dimisso. Qui ver? 
eliam post definitum tempus, disseluti εἰ depositi 
maneant. | 

9. Clericus cum Domini sponsa matrimonio copu- 
latus, deponatar : laicus vero excommunicetur. 

10. Eunuchus sacerdos ancillas aut alias, exceptis 
personis qua suspicione vacant, ne habeat. 

14. Ordinatus, eisi matrimonio junctus sit, depo- 
nitur. 

19. Diaconus etiam officium habens, nisi vicarius 
sit patriarche aut episcopi, si ante presbyteros 
sedeat, sit omnium postremus. 


15. Ingredi cauponam probibitus est clericus , 
magis etiam hesbere prohibebitur., 

44. Azyma Sudæorum respuenda : qui vero etlam 
medicos ipsos ad se voeat, aut cum iis lavatur, eji- 
ciendus est. | 

15. Etsi dictum sit non esse ejiciendam uxorem, 

tamen profectui in melius prospicientes, praesidi qui 
ordinatur, ne amplius cum uxore habitet deuuntia- 
mus. 
16. Quamvis Romani etm qui ad diaconatum et 
presbytératum promovetür, uxorem dimittere volue- 
rint, nos diaconorum ας presbyterorum connubia 
valere volumus; qui autem dissolvere coegerit, de- 
ponetur. 

17. Presbyter triginta annis minor, et diaconus 
viginti quinque, et diaconissa quadraginta, ac sub- 
Jíaconus viginti, deponendi sunt. 


18. Qui dicit septern disconos esse, juxta id quod 
ki Actibus dictum est, sciat, non de iig qui mysteriis 
deserviunt, sed de lis qui mensis ministrabant, ſer- 
monem esso. | 

19. Qui suscipit ezternum clericum eümque erdi- 
nat, cui male ordinato deponitur. 

20. Qui propter Barbarorum ineursionem locun- 

mutavit, ubi cessaverit incursio, revertatur ad eau» 
Ecclesiain jn eujus clerum ascitus est ; sin vero, 
cum eo qui ipsum suscepit segregetur. 
" 91, Qui Ectclesiz eximio quodam modo præposi- 
tus est, Dominicis doceat doginata, atque interpre- 
tetur non $uo marte, sed sicut sancti l'atres exoo- 
suerunt, 


99 ARISTENI MONACHI 100 


23. Qui in perpetuum depositus est, atque in fai- A 


corum ordinem redactus, p«enitus tondestur, idque 
solum : sin vero, comam nutriat. 

95. Et qui immaculatam communionem ímper- 
tiendo obolum exigit, aut aliam speciem, depouatur. 

34. Clericus qui ad circenses ascenderit, aut 
thymelicis ad nuptias ingressuris non recedit, depo- 
nawr. 

25. Rusticane et quz in vicis sunt pareeciz, si 
yer triginta annos possessa fuerint, teneantur : iufra 
vero, controversia de lis moveri poterit. 

90. Presbyter qui ín illicitum inciderit matrimo- 
nium, depositus cathedrae solum oarticeps sit, omni 
piaculo expurgatus. 

27. Uræ a quibusdam ineruento sacrificio adbi- 


κο”, "'? LEE οῶς χαθηρηµένος, xal εἰς τοὺς λαῖ- 
χοὺς ἀπωσθεὶς, μεταμελόμενος χειρέσθω xat µόνον" 
εἰ δὶ ph, τὴν χόµην ἐπιτρεφέτω. 

ΧΥ. Καὶ à τῆς ἀχράντου μεταδιδοὺς χοινωνίας, 
ὁδολὸν ἁπαιτῶν, 3) ἕτερον εἶδος, χαθαιρείσθω. 

xb. Κληριχὸς ἱπποδρομίαις ἀνιὼν, P) µελλόντων 
εἰσιέναι θυμελιχῶν ἐν γάµῳ μὴ ἀφιστάμενος, χαθ- 
αιρείσθω. 

χε. Αγροιχιχαὶ χαὶ ἐγχώριοι καροιχίαι τριαχου- 
ταετίαν ἐχόμεναι, χατοχέσθωσαν * ἔνδον δὲ, «b ἁμ- 
φισθττήσιµον ἔξουσι, 

xc'. Πρεσθύτερος ἀθέσμῳ περιπεσὼν γάµῳ, xa9- 
αιρεθεὶς χαθέδρας µετεχέτω xal µόνον, καντὸς 
διαλνθεὶς τοῦ µιάσµατος. 

xQ. Σταφυλαὶ πρός τινων τῇ ἀναιμάχτῳ θυσίᾳ 


bentur : hoc vero quomiuus quisquam amplius au- B συνάπτονται: «5 δὲ μηχέτι τολμᾶσθαι, διώρισται. 


deat, decreto cautum est. 

98. Presbyteri qui in Barbarorum Ecclesiis ver- 
santur, etsi uxorum commercio ad tempus absti- 
neant, tainen. ne amplius cum iis quolibet modo 
consuetudinem babeant. 

99. Patrum nonnulli die divine Cons postquam 
canassent, offerebant : visum est igitur synodo hoc 
non amplius fleri. 

90. Nisi cum consensu episcopi, in oratorio quod 
est intra domum, non offeres. 

$1. Eorum, qui solom aquam in sacrificium ad- 
hibebant, hzeresim tollens Chrysostomus, Quando, 
inquit, passus cst Dominus et resurrexit, vino usus 
est, Hoc aecepto Arimneuii vinum solum offerunt, 
nescientes ipsum etiam Chrysostomum et Basiliuin, 
ae Jacobura vino aqua misto usos fuisse, nobisque 
ut ita offerremus tradidisse. Si quis igitur aut vino 
&olo, aut aqua sola, non vero mista utatur, depo- 
natur. 

$29. Ordinatione dignus, et qui in sacro censetur 
genere, atque alio, ordinetur : qui vero non est 
Lonsus, ac benedictionem consecutus est, in ambone 
sacros sermones non leget. 

03. Episcopo vita excedente, clerus aeta illius 
servobit : si autem nen relictus est clericus, metro- 
politanus ipsa custodiet usque ad alius ordinatio- 
nem. 


94. Episcopus qui propter Barbarorum incursio- 


xn. Καὶ οἱ tv βαρθαριχαῖς Ἐχχλησίαις ἱερεῖς, εἰ 
τῆς τῶν συµθέυν προσκαίρου ὁμιλίας ἀπέχονται * 
ἀλλ' οὖν µηχέτι ταύταις καθ) οἰονδηποτοῦν ὁμιλεί. 
πωσαν τρόπον. 

x9'. Τινὲς τῶν Πατέρων τὴν ἡμέραν τοῦ θείου 
Δείπνου μετὰ τὸ δειπνῆσαι προσῆγον * ἔδοξε τοίννν 
τῇ συνόδῳ τοῦτο μὴ γίνεσθαι. 

X. El ph μετὰ γνώμης ἐπιαχόπου, ἕνδον οἴχου 
εἰς εὐχτῆριον, οὗ προσάχεις. 

λα’. Tiv» τῶν ὑδροπαραστατῶν ἀναιρῶν αἴρεσιν ὁ 
Χρυσόστομος, Ἠνίκα, qnot, πέπονθεν ὁ Κύριος, καὶ 
ἐγήγερτα:, οἵνῳ ἐχρήσατο. Τοῦτο λαδόντες ol. "Ap- 
µένιο:, olvov προσάγουσι µόνον, οὐκ εἰδότε; χα) a5- 
τὸν τὸν Χρυσύστομον, xal Βασίλειον, καὶ Ἰάπωδθον 
οἵνῳ μεμιγμένῳ ὕδατι χεχρηµένους, xal ἡμῖν οὕτω 
παραδεδωκότας προσάτειν. EE τις οὖν fj οἵνῳ µόνῳ, 


. T] ὕδατι µόνῳ, ἀλλ᾽ οὐχὶ μεμιγμένῳ χρῶτο, χαθαι- 


ρεἰσθω. . 

MF. Ὁ χειροτονίας ἐπάξιος, καὶ ἐξ ἱεραειχκοῦ τε- 
λῶν Υένους, καὶ ἐξ ἑτέρου, χειροτονείσθω * à δὰ ph 
χεχαρµένος, χαὶ εὐλογίας τυχὼν, ἐπ' ἄμδωνος te- 
ροὺς λόγου; οὐχ ἀναγνώσε-αι. 

1Υ’. Τελευτῶντος ἐπισχόπου, ὁ χλῆρος διαφυλάξει 
τὰ πράγµατα * εἰ δὲ μὴ ὑπολέλειπται χληριχὸς, 6 
μητροπολίτης αὐτὰ διαφυλάξει ἕως τῆς ἑτέρου χει» 
ροτονίας. 


15. Ὅ διὰ Βαρδάρων ἔφοδον μὴ ἐπιστὰς τῷ θρόνῳ 


nem throno non przsidet, propriam sedem obtineat p ἐπίσχοπος, xal χαθέδραν τὴν οἰχείαν ἐχέτω, xat 
erdinetque, atque omnia sacerdotii munera validis- — ystpovove(zto, καὶ πάντα τὰ τῆς ἱερωσύνης ἑνεργεί- 
eime fungatur. τω βεθαιότατα. 

95. Monachus decennio solitariam vitam deget. λε. O µονάξων, µονάσει δεχαετἠς. El γὰρ xai 6 
Licet enim divus Dasilius eam quie detonsa est Οθεῖος Βασίλειος τὴν ἀποχειραμένην τὸν ἕπτακαι- 
septemdecim annos exigere censuerit, verum quo- δέχατον ἀνύειν χρόνον ἀπέφηνεν" ἀλλ᾽ ἐπεὶ- τοῦ 
niam, przcipiente Apostolo, viduam in Ecclesiasexa- Αποστόλου ἐξηχονταετῆ οὖσαν τὴν iv Ἐχχλησία 
ginta annos natam eligendam 959563, Patres diaco- — 4fjpav ἐγγνῶντος, οἱ Πατέρες τὴν διαχόνισσαν τεα- 
nissam quadragenariam [leri dixerunt : validiore σαραχονταετῆ Υίνεσθαι, χραταιοτέρας τῆς Ἐχκλτ- 
facta Ecclesia, nos quoque citius sigillum monacho σίας γεγενηµένης, xat ἡμεῖς ὀξύτερον τὴν σφραγίδα 
imponimus. τῷ µονάξοντι σηµαινόµεθα. 

$6. Qui includendus est, triennium in monasterio Ag". Ὁ ἐγχλεισθησόμενος τριετίαν προδιάγων ἐν 
prius degat, ac priusquam includatur ubi alium τῷ µοναστηρίῳ, καὶ πρὸ τῆς ἐγχλείστρας ἕτερον 


ve 


*] Tiu.v, 9. 








10! | SYNOPSIS CANONUM. 


102 


ἐναυτὸν μετιὼν, οὕτως εἰσίτω. Kal μὴ ἑξιέτω, ti A annum exegerit gie iugrediatur, neque egrediatur, 


μὴ β.άζοιτο θάνατος, ἣ πρὸς τὸ χοινὸν λυσιτέλεια. 

ἂν. Μελανείμων, xat ἀχερσεχόμης ἑρημίτης, εἰ 
μὴ χειρόµενος ἐγχαταλέγοιτο µονασττρίῳ, τῆς πό- 
Mog ἀπελαυνέσθω. 

1η. ΄Αδειαν ἅπας , ὁ τὴν ζάλην τοῦ βίου φεύγωνι 
xal alc µοναστήριον εἰσιέναι βουλόµενος, ἀπενέγ- 
χοιτο. 

10’. Μοναχὸς ζευγνύμενος, fj πορνεύων, δεχέσθω 
€) τοῦ πορνεύοντος ἐπιτίμιον. 

ug. Obx ἀμφιάσουσιν οἱ yovelg σηριχοῖς «tv προ- 
ελομένην µονάσαι, xat οὕτω T5 σχῆμα περ.θἡσουσιν’ 
ἀνάμνησις γὰρ τοῦτο τοῦ ῥέοντος κόσμου. 


uz. Οὐκ ἔξεισι µονάσασα τῆς μονῆς, εἰ pi] gez 


nisi mors aut communis utilitas cogat. 

91. Solitarius pulla veste indutus atque indeton- 
sus, nisi Londeatur monasterioque iucludatur, urbe 
expellatur, 

98. Quilibet vitz& procellam fugicus, atque in 
monasterium ingredi cupiens, ejus rei licentiam 
habeat. 

99. Monachus matrimouio junctus, aut foruicans, 
fornicatoris poenam subeat. 

40, Parentes filiam, quae solitariam vitam degere 
iustituerit, sericis vestibus non induenl, sicque 
habitum ei circuinponent. Hoc euim labentis muudi 
adinonitio est. 

41. Monialis non egredietur e monasterio nisi 


εὐλογίας τῆς προοεστώσης  χαὶ μηδὲ µόνη, ἀλλὰ D cum beuedictione prxposite; neque vero sola, sed 


μεθ) ἑτέρας πρεσθυτίδος * ἐξώκοιτος δὲ τὸ ἐτείκαν οὐ 
γίνεται. Κατὰ ταὐτὸ xal µονάζων, εἰ pi] μετ ἔπι- 
εροπῆς ἠγουμένου, τῆς μονῆς μὴ ἐξιέτω. 

μβ’. Οὔτε γυναῖχα χρεὼν ἀνδρῶν χαθευξῆσαι µο- 
γαστηρίῳ, οὔτε γυναιχῶν ἄνδρα. 

py. 'H διαζενυχθεῖσα τοῦ ἑπισχοπῆν δἑέξασθαι μέλ- 
lovtog , μετὰ τὴν χειροτονίαν εἰσιέτω εἰς µοναστή- 
piov, τῆς ἐπισχοπῆς ποῤῥωτάτω, xal ἁπολανυέτω τῆς 
προνοίας τοῦ ἐπισχόπου. 

μὴ. "Osa xatà γνώµην ἐπισχόπου nét Ys µονα- 
οτήρια, οὐχέτι χοσμιχὰ χαταγώγια Ἠίνεται, οὐδὲ 
χσσμιχοῖς ἀνδράσιν ἑχδίδοται. 

pe. 0ὐδὲ τὸν λαϊκὼν χνθεύειν δέον, οὐδὲ μίμον 
εἶναι, οὐδὲ θεάτρον, καὶ χννηγίων ἀνέχεσθαι. 


pc'. Διόλου τῆς Τεσσαραχοστῆς, δίχα Κυριαχῶν 
xai Σαδθάτου, τὰ ἁγιασθέντα προσάχεται. 

UP. Toug ἀναδεχομένους παΐδας ἀπὸ βαπτίσµα- 
τος, οὗ συναφθῆναι ταῖς τῶν παίδων ἑάσει; µητρά- 
διν’ εἰ δέ τις καὶ συναφθείη, μετὰ τὸ ἁποσυναφθῇ- 
ναι, xil τὺ Επιτίμιον volg. 

pn. 09 συγχωρήσεις ἐξαδέλφῃ συζυγῆναι ἐξάδελ- 
φον, οὐδὲ θυγατρὶ xai μητρὶ υἱὸν xal πατέρα, οὐδὲ 
ὁωσὶν ἁδελφοῖς μητέρα xal θυγατέρα, οὐδὲ δυσὶν 
ἀδελφαῖς ἀδελφούς. El δὲ τι τοιοῦτον xal γένοιτο, 
μετὰ τῆς ὅ:αλύσεως ἑπταετίαν ὑποπιπτέτωσαν, 


pV. Οἱ Ῥωμαῖοι τὰ τῆς Τεσσαραχοστῆς νηστεύ- 
ουσι Σάδδατα * ὑπομιμνήσχει τοίνυν fj σύνοδος xal 
ἐπὶ τούτων χάνονα κρατεῖν. 

Y. Οἱ Αρμένιοι tà xat τυρὸν τοῖς τῆς Τεσσαρα- 
χοοτῆς ἑσθίουσι Σάόδασιν΄ ὥρισται τοίνυν πᾶσαν 
thy οἰχουμένην xal τούτων ἀπένεσθαι εἰ δὲ μὴ, 
πάντως ἁφορίζεσθαι. 

να. Λαϊχὸς οὗ µεταδίδωσιν "" εἰ δὲ ph 
ἑκταήμερον ἀφορίζεται. 

γβ, Ἐν εὐχτηρίοις ὑπερεχόντων ἔνδοβον οἴχων, οὐχ 
ἐκιτιλέσουσι βάπτισμα. 

v. EC τις ὑποχρίνεται δαιμονᾷν, τὰ τῶν δαιµο- 
όντων ἐπιτίμια ὑποστήσεται. 

νδ. Ὅστις ἑαυτὸν ἑκατοντάρχοις, 3j µάντεσιν ἐπι- 
Uj, ὥς τι τῶν ἀποῤῥήτων µανθάνειν. ἐξαετίαν ὑπο- 


cuim altera. seniore. Foris autem nequaquam per- 
uoctet, siniliter οἱ monachus, nisi cum prafectr 
venia, wonasterio ne egrediatur. 

42. Neque mulierem in virorum monasterio, ne- 
que virum iu muliebri dormire oportet. 

49. Qux» a futuro episcopo separata est, poit 
ordinationem ingrediatur monasterium, procul ab 
episcopi domo, ac episcopi cura fruatur. 


44. Quzcunque ex consensu episcopi exstructa 
sunt monasteria, non aiuplius s:zxcularia diversoria 
fiunt, neque sxcularibus hominibus elocantur. 

49. Neque laicum alea ludere oportet, neque 
histrionem esse, neque spectaculis et venationibus 
indulgere. 

46. Per totam Quadragesimam, exceptis Domini-« 
cis et Sabuato, saucta offeruntur. 

47. Susceptos a baptismoie filios, eorum matri- 
bus copulari non sines, si quis vero copulatus fue- 
rit, post separatiouem, pcenam quoque subéat, 


48. Non permittes. patrueli. matrimonio jungi 
patruelem, neque (ilie et matri filium et patrear, 
neque duobus fratribus matrem et sororem, nequc 
duabus sororibus fratres. Si*quid vero tale factum 
fuerit, post dissolutionem, scptennio poenitentiae 
subjiciantur. 

49. Romani Quadragesima Sabbatis- jejunant, 


D Admonet igitur synodus in his etiam canonene 


valere. 


50. Armenii ov& et caseum Quadragesimz Sab- 
batis manducant, Statutum est igitur totura orbeue 
uh his etiam abstinere; sin vero, penitus excomtmu- 
nicari. 

$1. Laicus sibi ipsi cemmunionem non impertit z 
sin vero, septem diebus excomimunicatur. 


52. Iu oratoriis, que sunt' intra magnatum ades, 
baptisinuum non peragent. 


53. Si quis simulat se a daemonio agitari, damo- 
piacorum supplicia subibit. 

δὲ. Quisquis se centurionibus aut vatitus addicit, 
ut secreti aliquid díscat, sex annos peenitentiar supe 


101 ARISTENI MONACHI 104 


jaceat : eodem modo et qui juramenta extorquet, 


55. Qui circulatoribus et nebulonibus adhzret, ac 
fato οἱ ſoriunæ credit, ab Ecclesi: conventu arcen- 
dus est. 

56. A fidelium vitze ratione auferantur pascua et 
brumalia, et saltationes in deorum honorem necnon 
comica, saliricae et tragicae personz, atque invoca- 
tio Bacchi in torcularibus, risusque in «doliis. Qui 
vero post hune canonem in his perstiterint, crimini 
erünt ohnoxii. 

57. Conficta a Grecis Martyrologia, in ecclesiis 
ne recitentur. 

58. Laicus ne doceat : non enim omnes propheiæ, 
neque omnes apostoli. 


59. Rogi qui in tabernis noviluniis exatruuptur, B 


quique eos transiliunt, abrogentur. 


60. Tota post Resurrectionem bebdomada, quilibet 
fidelis ecclesiastico conventui intersit. 
61. Clericus sanguinem manducans deponitur : 


laicus vero excommunicatur. 


, 62. Non corruimnpes divinum codicem, neque cor- 

rumpendum dabis, nisi prorsus inutilis sit redditus. 

63. Prater imperatorem, nullus laicorum propi- 
tiatorium ingreditur. 

64. Mulieribus loqui in ecclesia non permissum 
est. 

65. Excommunicatur legisperitus, qui more 
geutili utitur, ae theatris adhibet et sese volutat. 

66. Invalidum cum hareticis matrimonium ; qui 
aulem antéa contraxerunt, si velint, in eo nerma- 
neant. 

67. Crux solo impressa, oblitteratur. 

68. Agape et accubitus Dominicis non per- 
aguntur. 

69. Inconditus clamor canentis impudenter, qui- 
que ea qu» in ecclesia dicuntur effert, minime 
congruunt. 

70. lutra sacrum septum caupona constitui non 
debet : ac ibidem cibos vendi, ineptum. 

11. Christianus cum mulieribus non lavatur. 

72. jliuminatus quinta hebdomade (idem profi- 
teatur. 


75. Excommunicatur qui post festum Deiparæ 
similam aut adiud apparat, propter ea quas vocan- 
Wr post partum purgaumenta. 

14. Si quis citra necessitatem per tres Dominicas 
ab ecclesia absit, excommunicatur. 

15. Qui ad Trisagion hymnum adjicit illud : Cru- 
cifizus, hxreticus censetur. 

16. Non sculpes agnum in figuram Christi, sed 
illum ipsum. 

T1. Servus a domino manuamissus coram tribus 
testibus, servitutis expers sil. 

78. Qui congregat meretrices ip perniciem ani- 
maruín, excomniüuicátur. 

.79. Que a viro ad alium se confert, adultera 


Α πιπτέτω * xazà ταυτὰ καὶ ὁ ἄρτους [al. ὄρχους] ἔπι- 


συρόµενος. 

να’. Ὅ γυτευταῖς xal νεφοδιώκτα:. € χολλώμενος, 
xai εἰμαρμένῃ xat εὐχῃ πιδτεύων, τῆς Ἐκκλησίας 
ἀποσυνάγωγος. 

ve'. Περιαιρείσθω crc τῶν Ἀιστῶν τὰ βοτὰ πολι- 
πείας, xaV τὰ βροὐμάλιάν χαὶ ol ὀρχήσεις al ilc 
θεοὺς, καὶ τὰ χωμικὰ, xai σατυρικἁ, καὶ τὰ τρα- 
γιχὰ πρόσωπα, xai? ἐπὶ ληνοῖς Ξοῦ Διονύσου trt. 
Χλησις, xai ὁ ἐπὶ τοῖς Ἠίδοις 16 ws. Ut δὲ ἐπιμέ- 
νοντες μετὰ τὸν xávova, ὑπεύθυνοι. 

vU. Τὰ ὑφ Ἑλλήνων συμπλασθέντα μαρτνρολό- 
για, μὴ ἐχχλὴσιάζοιτο. 

vw. Λαϊκὸς μὴ διδάσχοι’ μὴ Τὰρ πάντες προφῇ- 
ται, μὴ πάντες ἁἀπόότολοι. 

vbe. AL ἓν τοῖς ἐργαστηρίοις ἓν νουµηνιαις πνρ- 
καῖαλ, xal οἱ ταύτας ὑπεραλλόμενοι, χαταργεί- 
σθωσαν. 

E. Τὴν μετὰ τὴν Ἀνάστασιν ἑδομάδα Κᾶσὰν, πᾶς 


-. ἐκχλησιαζέσθω πιστός. 


ξα’. Ὁ κληρικὸς αἷμα ἐσθίων χαθαιρεῖταιν ὁ δὲ 
λαϊχὸς, ἀφορίζεται. 

ξβ’. Οὐ διαφθερεῖς θεῖον βιδλίον, οὔτε δοίης δια- 
φθαρῆναι, εἰ μὴ τέλεον κατηχρείωται. 

ΕΥ, El μὴ βασιλεὺς, οὔτις τῶν λαϊκῶν εἰς ἑλαστή- 
ριον εἴσεισιν. 

ξδ. Γυναιξὶ λαλεῖν ἐπ᾿ ἐχχλησίας οὐχ ἐπιτέτρα- 
πται. 

ξε, ᾽Αφορίζεται νομομαθὴς ἔθει Ἑλληνιχῷ χρό» 
µενος, xal θεάτροις ἐπαγόμενος, xai χυλίων. 

Ec'. "Άχυρος ὁ μετὰ τῶν αἱρετικῶν γάμος: οἱ δὲ 
προλαθόντες εἰ ἑθέλοιεν, µένοιεν. 


£C. Ὁ Lv ἑδάφει σταυρὸς, ἀφανίζεται. — 

£n. ᾽Αγάπαι καὶ ἀχούδιτα Κυριαχαῖς οὗ εελεῖ- 
«at. 

£9. "Αταχτο; χρανγὴ «ou ψάλλοντος ἀναδῶς, xe 
ὁ ἐπιλέγων τὰ τῆς ἐκχλησίας, ἀνάρμοσται 


ο. Ἐν ἱερῷ περιθόλῳ καπἠλεῖον ἀσύστατον "καὶ. 
πωλούμενα βρώματα, μάταια. 


o&'. Χβιστιανὸς γυναιξιν οὐ συλλούεται, 
og. Ὁ φώτιαθεὶς τὴν πίστιν ἁπαγγελλέτω τῇ 
D πέµήτῃ εἲς ἑδδομάδος. 

oy'. ᾽Αφορίζεται ὁ μετὰ τὴν ἑορτὴν τῆς θΘεοτό- 
*»u σεµἰίδαλιν, ἄλλο σκεύάξων διὰ τὰ λεγόμενα 
λόχεια. - 

oU. El ph δι ἀνάγχην ἀπολιμπάνείαί τις τῖς 
ἐχχλησίας ἐπὶ τρισὶ Κυριακαϊῖς, ἀκοινώνητός. 

ος. Τῷ Τρισαγίῳ ὕμνῳ ὁ συνάπζων τό Σταυρω- 
θεὶς, ἑτερόδοξος. 

ος’. Οὐ χαράξεις ἁμνὸν εἰς τύπον Χριστοῦ, ἀλλ 
ἐχεῖνον αὑτόν. 

ος. ᾿Ελευθερούμενος ὑπὸ τοῦ δεσπότου δοῦλος 
ἐπὶ spia µάρτυσιν, sf ἀδούλωτος. 

on. 'O συνάγων mópvac ἐπ' ὁλίοθι Φυχῶν, àg- 
ορἰζετὰ,. 

of. Ἡ ἐξ ἀνδρὺὸς ἐπ ἄλλον Ιοῦσα, µοιχαλίς * 





1 


SYNOPSIS CANONUM. 


106 


χαὶ ὁ ἀπὸ rvxvaixdc ἐπ᾽ ἄλλην, χατὰ τὸν Κύριονν À est: et qui ab uxore ad aliam $e applicat, ex Do- 


ὁμοίως. 

s. Ἱεροῦ ἕνδον οὖὑκ εἰσάγεται χτῆνος, εἰ μὴ χα- 
ταλαθούσης ἓν ὁδῷ µεγίστης ἀνάγχης. 

πα’ Tp µεγίστῳ Σαθθάτῳ περὶ µέσας νύχτας 
τῇ νηστείᾳ διαρχεστέον. 

πβ’. Μετὰ τὴν ἑσπερινὴν εἴσεοδον τοῦ Σαδδάτου, 
μὴ Υόνυ κλίνῃς. 

£y'. Καὶ ὁ διδοὺς, xal ἡ λαμθάνουσα ἁμδλωθρί- 
ba, ἀνδροφόνοι. 

«b. Ανδρὺς ἀφαντουμένου, fj πρὸ τοῦ πεισθΏναι 
)αδοῦσα, μοιχᾶται - à δὶ ἐπιστρέφας &vhp εἰ προ: 
εἴρηται, λήφοιτο αὑτήν. 


κό. Ὁ Ελληνιχῶς ὀμνύμενος, ἐπιτιμητέος. 

πς’. Οἱ τὰς χόµας ἐν πλοχῆς ἐπινοίᾷ πρὲς Aun 
ἐργαζόμενοι τῶν ὀρώντων, ἀφοριστέοι. 

α'. 'O ὑπογύναιος, xai χαταφρονητικῶς µένων 
ἐν ἱερῷ, ἑξωθείαθω xal τῶν χατηχουµένων. 


ew. Ἱουδαϊχῶς τινες ἓν ἱεροῖς ἕφησαν μέλι. "Oc 
οὖν τοῦτο συγχωρήσειεν, ἡ λάδοι τοιοῦτον, οὐχ it- 
ρεύς. Ei 84$ τις οἴχοθεν ἄγοι, 6 δὲ κατὰ τὸ ἀρχοῦν 
τοῦ κροσάχγοντος λήφοιτο, 

xU. Ai πρὸς τὰ αἰσχρὰ χινοῦσαι τὴν ὅρασιν ypa.- 
qal, ἀζωγράφητοι. 

W. Τὰς παλάµας εἰς σταυρὸν τυποῖ ὁ µεταληψό- 
µενος  ὁ δὲ δοχεῖον χρνσοῦν, ἡ ἄλλην ὕλην ἀντὶ 
χειρὺς σχευάζων, ἀφοριστέος. 


ha". Ἡ τῆς ἁμαρτίας ἐπὶ πᾶσι σχοπεῖτα: ποιότης, 
χαὶ d$ ἐπιστροφὴ χαθορᾶται» xai οὕτω μετρεῖται 


$$ Dao;. 
Tov ἁγίου Βασιλείου. 

α’. Αἱρετιχὸς, ὁ κατὰ τὴν πίστιν ἀλλότριος * ὁ δὲ 
χατάἆ τι ἱάσιμον ζήτημα, σχισµατ.χός. Οἱ δὲ συνάἀ- 
Ίοντες ἀνυπότακτοι τούτους ἐχείνους, παρασυνά- 
Teret. 

P. 1ὸ ἐξ αἱρετιχοῦ βάπτισμα, ἄδεχτον' δεχτὸν 
& «b σχιστοῦ xal παρασυναγώχου. 

Υ. Παράχκλητον oi Πεπουξζηνοὶ τὸν Μοντανὸν 
ὀνομάζουσιν * ὅθεν xai εἰς αὐτὸν ἀδάπτιστοι βαπτι- 
ζόμενοι. 

8. Τὸ τῶν καθαρῶν, χαὶ ὑδροπαραστατῶν, xal 


ἐγχρατ. τῶν βάπτισμα, εἰ xal ἄδεχτον διὰ τὸ ἐπ.- D 


λεῖψαι αὐτοῖς τούτοις τὸ Πνεῦμα τὸ rov ἀλλ᾽ οὖν 
οἰχονομίας χάριν ἔστω ὄσχτόν. 

5. Ἡ κατ ἐπιτήδενσιν φθείρασα, ὅτε ἂν φθείρῃ, 
φονεύτριᾶν 

€^. Διάχονος πορνεύσας, εἰς τὸν τῶν λαϊκῶν µε- 
ταστὰς τόπον, ἕστω τῆς χοινωνίας ἀχώλυτος. 

Q. "Eva χρόνον ἢ δύο ἀφορίζεται δίγαµος ΄ τρεῖς 
δὲ xal τέσσαρας ὁ τρὶγαµος, καὶ πέντε, χατὰ τὴν 
ἄρτι συνήθειαν. 


$3. Αἱρετιχὸς πρὸς τῷ τέλει ματανοῶν, δεκτὸς 
μετ ἐπιχρίσεως. 
V. Ὁ χανονικὸς, «t που xol ζεύγνυται, διαζεύ- 
Y »vtat. 
PATROL. Gn. CXXXIII 


mini sententia, simili erimine tenetur. 

80. Intra. templum pecus non introducitur, nisi 
maxima necessitas in via contigerit. 

81. Maximo Sabbato circa mediam noctem in 
jejunio perseverandum est. 

82. Post vespertinum ingressum Sabbati, ne genu 
flectas. 

85. Tum qui dat , tum quae accipit abortivos fe- 
tus, homicidæ. 

84. Viro non comparente, quz priusquam de 
illius obitu certi aliquid compererit , alii. nupserit, 
moechatur ; vir autem qui reversus fuerit, siquidem 
predictum sit, accipiat ipsam. 

85. Qui gentili more jurat, puniendus. 

86. Qui capillos artificiosis nexibus intorquent 
ad spectantium perniciem, excommunicandi, 

87, Uxori addictus, ac per contemptum manens 
in templo, expellatur etiam e catecliumenorum or- 
dine. 

88. Quidam Judaico more in templis coxerunt 
mel. Qui igitur hoc permiserit, aut tale acceperit, 
non est habendus sacerdos. Si quis vero. domo 
attolerit, ipse prout sufficit offerenti , accipiat. 

89. Picture qua sd turpia aspectum movent, non 
suut pingendæ. 

90. Manus in crucis figuram componit, qui 
Eucharistiam sumpturus est. Qui vero recepta- 
culum aureum , aut aliam materi m vice manus 


C parat, excommunicandus. 


91. Delicti qualitas in omnibus consideratur, 
conversioque perspicitur : atque iia misericordia 
8d mensuram tribuitur. 

Sancti Basilii Epistola 1. 

4. H:eretieus est , qui a fide alienus : qui vero 
cirea aliquam sanabilem quzstionem errat, schi- 
smaticus. luobedientes vero qui hos congregaut, ab 
Ecclesiz conventu arcendi sunt. 

2. Παγει]οί baptisma, rejiciendum ; schismatici 
vero atque ab Ecclesia alieni, recipiendum. 

9. Paracletum Pepusiani Montanum vocant. Une 
et qui in ipsum baptizautur, non censentur bapti- 
2ali. 

4. Catbarorum , Hydroparastatarum , atque En- 
cratitarum baptisma, quamvis non recipiendum, 
propter Spiritus sancti apud eos defectum , tamen 
dispensationis gratia recipiatur. 

δ. Qux de industria fetum corrupit, 
cunque corruperit, homicidio tenetur. 

6. Diaconus qui fornicatus fuerit, in laicorum 
locum relegatus, comniunione ne prohibeatur. 

7. Unum aut duos anuos. excommunicatur biga- 
mus, (re$ vero et quatuor trigamus , atque etiam 
quinque, juxta consuetudinem qux hactenus in- 
valuit. 

8. Hiereticus in fine vite poenitens, discretiono 
adhibiia suscipiendus. 

9. Canonicus si matrünonio junctus sit , disjun- 
gitur, 


quaudo- 


4 


αν ο). 
πα 4 -. - ' . Li 
- X - 


^ 


CORqUS νο σας ολλ πας. 
goo 4- 2 . : t H : 
* " 4 . Π 
- 


101 ARISTENI MONACRI | 108 


10. Masculotum 'animaliumqueecorruptorés, at- Α΄ - 


que bomicidz et teneliei ac Idololairæ juxta antiquam 
formam suscipiendi. - 

.. M. Homicida cet, qui uzorem iratus securi per- 
cusserit. 

12. Involuntarius -homicída est, qui lapide in 
caném misso, hominem assecutus est, et qui loro 


ac vimine corripit. Qui vero. in rixa fuste, aut. 


mánu letbale vulnus iuflixerlt atque Interfécerit, ad 
voluntaríum prope acce4it. 
" 45. Qui gladio, aut alíquo ejusmodi insttumento 


usus fuerit, prorsus voluntarias est homicide. Item. 


latro, hostis, et qui propter aliam causàm venenum 
dederit atque interfecerit , voluntarios, néc non 
etiam qua aboriivos fetus dant ei accipiunt. — 

' 4&4. Juxta Doniini sermonem, vir et mulier for- 
nicationis causa separati pariter condemnantur : 
Consuetudo vero adulterum et fornicatorem a con- 
jugibus non dísjungit, Si qua autem mulier di- 
misso ab uxore viro juncta fuerit, non est adultera ; 
culpa enim in eam que sine ratione dimisit reji- 
tienda est : quie etiam adultera est, si cum alio 
jungatur, dimissus vero, venia dignus est. Qui 
vero relicta uxore ad aliam se confert , moechus 
ipse est, atque ipsam mœchari facit, ea etiam cum 
qua consuetudinem habet. 

- 45; Non coges euin , qui s6 non ordinstum esso 
juraverit. 


' 40. Involuntarius homicida decennio penitentie 


subjacebit. 

47. Bigamus non est in clerum recipiendus.- 

48. Pietatis hostis triennio pœnitentiæ subji- 
εἰ. 

Ejusdem epistola 3. 

4. Presbyter DBianor cum juraverit ac pœni- 
tentiam egerit, propter illius juramenti levitatem, 
suscipiendus. 

2. Virgines post professionem lspsas exacto anno 
Patres recipiebant. Quoniam autem validior facta 
est Ecclesia , eam qua virginitatem profcasa lapsa 
est, adulteram vocamus, et qui talem detinet, mo- 
Cbuimn. 

$. Virginitatem profitetur , quae post septem. 
decim annos probata, ut in eo vita institulo per 
maneat deprecatur. 

4. Qui seculo renuntiat interrogetur, ac per- 
spicue εἰ clare profiteatur, ut. si sententiam mutet, 
corripiatur, . — 

5. Virgo qua in haeresim lapsa est, ac dein- 


| ceps resipult, atque accipit, poa non mulla- 
tur. 


. 6. Virum qui fornicatus fuerit , uxor recipiet : 
jnquinatam vero adulterio mulierem vir remittet. 
Fornicator enim, non mœchus, qui uxori juactus 


«um soluta rem hahuerit. 


7. Qui desponsatam rapit, sponso eam restituet , 
$i vero non desponsatam, suis reddet , atque ex 
eorum sententia contra&hetur matrimonium , si- 


Ἀβῥενοφθόρους, xal .θωοφθόρους, καὶ φονείς, 
καὶ  αρμακοὺς, xa εἰδωλολάτρας κατὰ τὸν παλαὦν 
τύπον εἰσδέδεξαι, 

ια’. Φονεὺς, 6 χατὰ τῆς Τυναικὸς διὰ θυμὸν ἀξίνῃ 
χρώµενος. 

ιβ’. ᾿Αχούσιος φονεὺς, ὁ λίθον ἀφεὶς ἐπὶ «χύνε, 
xai ἀνθῥώπου τυχὼν, xal ὃ παιδεύων ἐμάντι xai 
Aóvtp ὁ ὃὲ kv µάχῃ ξύλφῳ f] χειρὶ δοὺς ἐπὶ τὰ καίρια, 
xai ἀνελὼν, ἄγχι τοῦ ἐχουσίον.. 


. Ay... Ὁ ξίφει χρησάµενος, fj τοιούτῳ τιν], πάν- 
τως ἐχούσιος * χαὶ ὁ λῃστῆς, xal à πολέμιο;:, xai ὁ 
δι ἄλλην αἰτίαν ἐπιδοὺς φάρµακον, εἰ ἀνέλῃ. ἐχού- 
σιος * χαὶ αἱ τὰ ἀμόλωθρίδια διδοῦσαι xol λαμθά. 


.νονσαι. 


ιδ. Κατὰ τὸν τοῦ Κυρίου.λόχον, ἴσως καταδιχά- 
ζεται καὶ àvho χαὶ γυνἡ, διὰ πορνείαν ἁποξεν γνύ- 
µενοι * ἡ δὲ συνήθεια τὸν μοιχὸν, καὶ τὸν πόρνον οὐ 
διαζεύγνυσι τῶν συµδίων al δέ τις ἀφέτῳ àvipi 
σνζευχθείη, οὐκ ἔνι µοιχαλίς. Τὸ γὰρ αἴτιον ἐπὶ τὴν 
ἁλόγως ἀφήσασαν, fj [1σ. fj] xaX µοιχαλὶς, εἰ πρὺς 
Extpoy ζεύγνυται * ὁ δὲ ἀφεθεὶς, συγγνωστός' ὁ δὲ 
τὴν γυναῖχα λιπὼν, xal ἐπ᾽ Ky ἰὼν, xal αὐτὸς 
μοιχὸς, καὶ αὐτὴν μεμοιχεῦσθαι ποιεῖ, καὶ ἡ αὐτῷ 
συνοικοῦσα γυνἡ. 


τμ”, Οὐχ ἀναγχάσεις τὸν μὴ χειροτονηθΏναι ὁμό- 
σαντα. | 
tg. ᾿Αχούσιος φονευτῆς δεχαετίας ὑποπιπτέτω. 


τι Ὀδίχαμος, καὶ ἀχλήρωτος, 

ty. O πολεμιστὴς τῇ εὐσεθεία τριετίαν ὑπόπι” 
πτέτω. 

Τοῦ αὐτοῦ ἐπιστολὴ f. 

4. ἹἩρεσθύτερος Βιάνωρ ὁμόσας, καὶ µεταµε” 
λόμενος, διὰ τὴν εὐχολίαν ἐχείνου τοῦ ὄρχου, δε» 
χτίος. 

P. Μετ) ἐνιαυτὸν τὰς μετὰ τὴν ὁμολογίαν ix- 
πιπτούσας παρθένους οἱ Πατέρες ἐδέχοντο" διὰ δὲ 
τὸ χραταιοτέραν γενέσθαι τὴν "ExxAnalav, µοιχαλί- 
δα τὴν παρθενίαν ὁμολογήσασαν ὀνομάζομεν περι» 
πίπτουσαν, xal μοιχὸν τὸν τοιαύτην χατέχοντα. 
P. Ὁμολοχεῖ παρθενίαν fj μετὰ τὰ ἑπταχαίδεχα 
Ev ἀναχρινομένη, καὶ παραµένειν ἐχλιπαροῦσαι 


. Καὶ à ἁποτασσόμενος ἑρωτάσθω, καὶ iyap- 
γῶς ὁμολογείτω, ἵνα µετατιθέµενος ἐπιτιμᾶται, 


ε’. Εἰς αἴρεσιν οὖσα παρθένος, εἶτα μεταγνοῦσα, 
καὶ λαμθάνουσα, οὐχ εὐθύνεται. 


€. "As*bpa πεπορνευκότα ἡ ἰδία παραλήψεται 
μιανθεῖσαν δὲ γνναῖχα ὁ ἀνῆρ ἀποπέ Ψεται * nópvog 
γὰρ, οὐ μοιχὸς, ὁ εἰς ἑλευθέραν ἐχπεσὼν ὑπο” 
γύναιος. 

Q. Ὁ μνηστενθεῖσαν ἁρπάζων, ἀποχαπαστήσει 
τῷ μνηστευσαμέγφ’ εἰ δὲ ἀμνήστευτον, τοῖς οἰχείοις 
ἑγχαταστῆσει, xal χατὰ τὴν ἔχείνων Ὑνώμον fits 





109 SYNOPSIS CANONUM. 


110 


(ῴεεται τὰ ἀννοίκέσια, εἴ]ε βούλοιντὸ t ob τῆς A quidem veliat, Ipse- veto fetuieationis penas da- 


πορνείας ἐπιτίμιον οἴσεται. 7 
η. Αδελφὸν ἀδελφὴν γυναῖχα ἔχειν ἀδύνατον. 


V. El vfi διακονουµένη xfipa, παρορᾶται * ὁ δὲ 
qypcóuv γήρας póvov, «b τῶν διγάμων ἐπιτίμιον 
vols. Ἡ δὲ μετὰ ἑξήχοντα τη λαμθάνονσα χήρα, 
ἐχοινώνητος, ἕως ἁἀποστῃ τῆς ἀχαθαρσίας. Εἰ δί τις 
πρὸ τῶν ἑξήχοντα χρόνων ἐγχαταλέδεται, ἑχείνου 
€ ἔγχλημα ἄγεται. 


V "0; ἔχει ἣν προέφθειρε, συγχωρούµενος tyev, τὸ 
—*8* γνώσεται. 

ια. El ὁ σύζυγος διὰ πορνείαν διαζεύγνυται, βέλ- 
tiov * gl. 8^ ἀδιασπάστως συνέζευχται͵ αυγχωρείσθω 
ἁκχόμανος ἀπιτίμιον. 

ψ.: Ἀβέσμῳ περιπαρεὶς γάμῳ àv ἁγνοίᾳ πρε- 
δεύτερες, µόνης.ἁπολαυέτω τῆς προεδρίας, τῆς ἓν- 
ερτείας στερούμένος. 

UY. Ὁ κρεῶν δείων ἀποχρῆν ἐπευξάμενος, ΊΎε- 
lelec * δεχτέος 8h, αἱ µεταλήφοιτο, 


W. Ei ἁπηγόρευται τὸ ὀμνόειν, τὸ ἐπὶ καχῷ μᾶλ» 
lv* ὥστε μὴ µάνον τὸ ἔργον κωλόσεες, «ἀλλὰ xal 
αὐτὸν τὸν ὃν ἀπερεύγεται ὄρχον. 


w. Ὁ ἁρπόάξρων εριετίαν ὑποπιπτέτω' 
χήρα συνηκαλαύθτησεν, ἀνεύθυνον τὸ xaxóv. 


εἰ δι ἡ 


bit. 

8. Fratrem sororem habere uxorem, Impossi- 
bile est. 

9. Si vidua. in - ministerium allecta nupserit , 
despicitur : qui vero viduus est, si solum uxorem 
duxerit, bigamorum. ponam subeat. Vidua autem 
quee post sexaginta anuos matrimonium contraxe- 
tit, excommuntcetur, donec ab impuritate reces- 
serit. Si quis vero ante sexaginta annos allectus 
fuerit, crimine obstringetur. 

10. Qui habet eam quam prius corrupit, modo ci 
permiuatur habere, multe subjacebit. 

41. Si.conjux propter fornicationem disjungatur, 
melius : si vero indivulse copulatus sit, id οἱ concc- 


.B datur, suscepta poena. 


19, Presbyter. qui. per ignorantiam ln illieiturn 
incidit matrimonium , sola fruatur prasidentia , 
functione privatus. 

45. Qui se a suillis carnibus: abstinere jactove- 
rit, ridiculus; suscipiendus est vero, οἱ iis uta- 
tur. 

414. Si interdictum est jurare simpliciter, id 
magis propter malum. Itaque non solum opus pro- 
hibehis, verum etiam. ipsum quod.ex eo nascitur 
juramentum. 

, 45. Raptor triennio . poenitentis subjacebit : si 
vero vidua secuta fuerit, animadverilone vacat illud 
malum. 


«e. Την πρὺς θάνατον ἁμαρτήσας κληριχὸς, p. 19. Clericus qui. mortale petcalum commiserit, 


μετὰ τοῦ λαοῦ νοινωνεῖ ob γὰρ Ot, «5. ἓν ἐχδεδί- 
χηται. 

A. Ἡ χυῄσὰσα xa0' ὁδὸν, χαὶ ἀμελήσασα, qo- 
νεύτρια. 

ty. ᾿Αδημοσιεύτους μὲν «τὰς μµοιχευθείσας, καὶ 
ἔλεγχομένας ἑγνώχαμεν' ἀχοινωγήτους δὲ ἰστῷ- 
μεν, ἕως οὗ οὐ ἐπιτίμιον ἁποπληρώσωσιν. 


, V, 'Ἔὰν ἁλόγως ἀνεχώρησεν fj ovk, αὐτῆ μὲν 
οὐκ ἀνεύθυνος * 6 δὶ ἀπομείνας, ἀνεύθννος. 


X. Al ατρατιώτιδες αἱ διὰ shv τῶν ἀνδρῶν 
ἁφόνειαν ἄλλοις ζευγνύμεναι, συγγνωστότεραι τῶν 
ἄλλων, αἳ διὰ τὰς ἁποδημίας οὗ παραμένονσιν. 


χα’. Ὁ ehv ἀλλοτρίαν ἀφεὶς, χαὶιλαθὼν ἐλενβέραν,. 


ἐπιτιμητέος μὲν διὰ τὴν πρώτην * 
τέρᾳ, ἀνεύθυνος. 

xf. Παρὰ γνώµην πατρὸς ἡ ἀκολουθῄσασα, πόρνη 
χρίνεται εἰ δὲ xal οἱ γονεῖς - διαλλαγεῖεν, καὶ τὸ 
Τεγονὺς θεραπείαν ἔχειν δοχεῖ, ὅμως τριεγίαν ὑπο- 
πιπτέτω. 

xv. 'H συζῶσα μοιχῷ διαμοιχᾶται. 

XU. Ἡ ἑαυτὴν ἀνδρὶ ἐπιδοῦσα δούλη, πορνεύει' 
φυνάστιται δὲ, ἡ μετὰ γνώμης ὁςσπότου * τὰ γὰρ 
ών ὀπεξουσίων, ἀθέδαια. 


ἀπὶ δὲ τῇ. δευ- 


κό. ᾿Ανέγχλιτος ἡ χήρα λαµδανουσα. - 


cum populo communicat : non enim bis idem vin- 
dicatur. 


17. Qus pepererit in. via, ae neglexerit , homi- 
cidii rea est. 


48. Adulterli convictas. non esse poblice tradu- 
cendas novimus ; excommunieatas vero slatuimus, 


, donec ρω tempus expleverint. 


19. Si mulier .sine rayone recesserit, ipsa qui- 
dem pon est insong : qui vero remanserit , culpa 


vacat. 


. 90. Uxores. militum, qu& eo quod earum viri 
nusquam appareant, aliis jubguntur, tenia dignio- 
res sunt aliis , quie propter eorum peregrinationes 
non exspectant, 

91. Qui alienam dimisit, et secepit liberam ac 
solutam, corripiendus quidem est prepter prima ; 
propter secundam vero, crimine vacat. 

92. Qus contra volunistem pattis εεοπία est, 
scottum censetur : si vero parentes recenciliau 
fuerint, factumque remedium accipere videatir, 
tamen triennio poenitentiz subjaceat. 

93. Que cum adultero vivit, moschatur. 

24. Ancilla qus se virg tradiderit, fornicstur; 
matrimonio vero jungitur, qui& cum doinini cen- 
sensu id facit. Qum enim fiunt ab iis qui aliene 
potestati subdiu sunt, invalida. 

25. Vidua qua virum accipit , criminis expers 
cst, 














ARISTENI MONACHI SYNOPSIS CANONUM. 112 


96. Filius patris potestau subditus, et servus citra A — xc'. 'O ὑπεξούσιος υἱὸς, xal δοῦλος δίχα τῶν xv- 


dominorum consensum, matrimonium contrahens, 
culpe obnoxii sunt. 

.97. Qui percusserit ad mortem, tum qui la- 
cessit, tum qui ulciscitur, homicida. 

98. Diaconissa eum gentili fornicata, ac pœ- 
nitentia ducla , septenuio poœniteuilæ subjicia- 
tur. 

99. Christianus contumelia Christum afficiens, 
nullum fructum ex vocatione sua percipiat. 

50. Nupsit quzdam per ignorantiam viro dimisso ; 
deiude priori ipse restitutus est; ipsa vero di- 
missa, scortum reputatur per ignorantiam, ac si 
velit, nubere potest, melius voro, si non nubat. 

$1. Encratitas, Sarcophoros, atque Apotactitas 
denuo baptizabis. Quamvis enim dicant se in Pa- 
wem, et Filium, et Spiritum sanctum esse ba- 
puzatos, verumtamen quoniam malorum auctorem 
Deum impie asserunt juxta Marcionem , nisi denuo 
baptizentur, non sunt recipiendi. 

$2. Qux a viro dimissa est, sic maneat ; οἱ enim 
moechetur, juxta Domini sermonem, alius commu- 
nione excluditur, — 

$3. Corruptio per vim admissa , crimine vacat, 
atque ancilla si vim patiatur a domino, insons 
est, 

94. Qui tertium matrimonium contrahit , eontra 
leges peccat. Prout autem Eeclesi:s tes nunc se 
habent , ejusmodi facinora, si non publice tra- 


ducantur, dissoluta foruicatione tolerabiliora ju- c 


dicantur. 
Ejusdem epistola tertia, 
4. Clerici qui in delictum ineidünt , 'gradibus 
dejiciuutur, sive ministrent, sive ordinati siut. 


9. Qu: fetum neglexerit, propterea quod amicis 
rebusque ad vitam necessariis destituta sit, cri- 
minis expers est. 


δ. Non magnum erimen est ancille viduz, si 


ad secundas nuptias rapiatur : bigamige vero penam 
subit, | 
4. Homieidarum peus, pro circumstantiarum 
ratione, augentur aut minuuntur, 
5. Voluntarius homicida viginti annos peniten- 


ρίων ξευγνύμενος, οὐκ ἀνεύθυνοις 


xb. Ὁ πλήξδας πρὸς θάνατον, xai ἀρχόμενος. xal 
ἀμυνόμενος, ἀνδροφόνος. | 

x1. Διάχονος Ἕλληνι πορνευθεῖσα, xol μεταγνοῦσα 
ἑπταετίαν ὑποπιπτέτω. | 


x0. Ὑδρίζων Χριστιανὸς τὸν Χριστὸν, ἀπὸ τη: 
χλήσεως ἀνωφέλητος. 

A. Ἑχήματότις ἀνδρὶ χατὰ ἄγνοιαν ἀφεμένῳ» 
εἶτα τῇ προτέρᾳ ἀνέφηνεν * ἡ δ᾽ ἀφείθη * πόρνη λο- 
χίζεται χατὰ ἄγνοιαν, xol εἰ θέλοι, ζεύγννται * 
κάλλιον δὲ, εἰ μὴ ξεύγνυται. 

λα’. Ἐγχρατίτας, xol σαρχοφόρους, xai ἄποτα- 
χτίτας ἀναδαπτίσεις εἰ γὰρ καὶ λέγοιεν ὅτι εἰς 
Πατέρα, xai Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα ἐδαπτίσθη- 
σαν, &AX ἐπεὶ χαχῶν ποιητὴην τὸν θεὺν βλασ» 
φημοῦσι χατὰ Μαρχίωνα, μὴ ἀναδαπτιζόμονοι, 
ἄδεχτοι. 

Ap. Ἡ παρ) ἀνδρὺς ἀφτθεῖσα, µενέτω οὕτὼς * 
εἰ γὰρ μοιχᾶται, κατὰ τὸν τοῦ Κνρίου λόγον, τῆς 
αρὸς ἕτερον χλείεται χοινωνίας. 

λΥ’. Φθορὰ χατηναγχασµένη, ἀνεύθυνος» καὶ 
δούλη µβιαζομένη «παρὰ δεσπότο, ἀνεύθυνος», 


JV. Ὁ τρίγαµος, ἄνομος ' ὡς δὲ ῥέπει ec "Ex- 
χλησίας τὰ τοιαῦτα βλεπόµενα, ἀστηλίτευτα χρείττωῳ 
τῆς ἀνειμένης πορνείας χρινόμενα. 


ToU αὐτοῦ ἐπιστολὴ ερίτη. 
o^. Οἱ χληριχοὶ παρακίπτοντες, τῶν βαθμῶν ἆπο- 
πίπτουσιν, εἴτε ὑπηρετοῦσιν, εἴτε — xtytiposó- 
νηνται. 
P.'H ἀμελήσασα τοῦ χυήµατος δὲ ἑρημίαν a 
&roplav τῶν ἐπιτηδείων, ἀνεύθυνος, 


Υ. 00 μέγα πιαῖσμα τῇ χἠρᾳ δούλῃ πρὸς δεύτε- 
gov γάμων ἁρπαζομένῃ - «b δὲ τῆς διχαµίας ἑἐκιτί- 
pov ἔξοι. 

δ’. Tov φονευόντων τὰ ἐπιτίμια, χἀτὰ τὸ ἰδίωμα 
τῆς περιστάσεως ἐπιτείνεται, fj ὑφίεται. 

ε’. Ὁ ἐχούσιος φονευτὴς εἰχοσαετίαν ὑποπιπτέτω - 


tie subjiclatur ; involuntarius, decem annos; (or- D ὁ ἀχούσιος δεχαετίαν ο ὁ πόρνος ἑπταετίαν * al 


nicator, septennium. Virgines post professionem 
lapsz, quindecim annos. 

6. Qui furatus est ac resipuit, annum pœniten- 
tiam agat, convictus vero, duos annos. 

17. Masculorum coneubitor, sicut adulter, Qui 
contra rationem versatus est , similiter. Perjurus, 
decennio. [ncantator et veueficus , ut homicida. 
Qui sepulcra depradotur, decennio. Qui cum so- 
rore miscetur, ut homicida. Prohibitum in con- 


παραπίπτουσαι μετὰ τὴν ὁμολογίαν παρθένοι, πέντε 
xai δεχαετίαν | πενταχαιδεχαετίαν]. 

€^. O χλέψας καὶ μεταγνοὺς, ἑνιαυτόν * ἐλεγχθεὶς 
δὲ, ἕτερον ἕνα. 

Q. ᾽Αρσενοχοίτης, ὡς µοιχός, Ὁ ἀλογευόμενος, 
ὁμοίως * ὁ ἑπίορχος, δεχαετίαν " ὁ vónc καὶ ὁ φαρ- 
μαχὸς, ὡς ὁ φονεύς. Ὁ τυµδωρύχος, δεκαετίαν * 
ὁ ἀδελφόμιχτος, ὡς φονεύς * ὁ ἀπειρημένος v. avy- 
γενείᾳ γάμος, χατὰ µοιχόν. 


sanguinitate matrimonium , eadem qua adulterium pcena vindicatur. 


8. Lector qui ante noptias rem habet cum spon- 
$2, maneat lector, ita ut ad majores gradus non 
promoveatur ς qui vero furtivum jniit matrimo- 
hium, erpellatur. 


"'. O πρὸ γάμου συναλλάσσων ἀναγνώστης µνη- 
στῇ. µενέτω ἀναγγώστης ἀπρόχοπος * χλεφίγαµος 
δὲ ἁπωθείσθω. 








18 THEORIANUS. — PRAEFATIO. | tis 


V. Ὁμολογήσας διάχονος xat πρεσξύτερος χεί- Α 9. Diaconus et presbyter confessi «e labiis pec- 
Άεσιν ἁμαρτῆσαι, τῆς λειτουργίας εἰρχθέντες xov «63556, a ministerio remoti communicent, 
νωνείτωσαν. 

6, V συνεγνωχὼς ἑχάστψ, xal ἀποχρύπτων, τὸ 40. Qui conscius est unicuique, et celat, xquali 
[σον ἐκιτετίμηται. pona multatnr. 

ια. O ἀρνησίχριστος, διὰ βίου μεταμελείσθω. 41. Qui Christum negavesit, per totam vitam 

poenitentiam agat, . : 

3. obæ εἴσεισιν εἰς ναὺν à ἁδιλφῇ f vópen µε  {ξ. Non ingredietar in templum, qui cum sorore 
µιασµένος * ἀποστὰς μέντοι ἐπὶ τριετίαν mpoc- aut sponsa inquinatus est; ubi tamen 3 peccato 


χλαιέτο, καὶ ἐξαετίαν ὑποπιπτέτω. ——— destiterit, trienaio lugeat, ac sexennio panitentia 
subjaceat. - . | 

ty. Ὁ τὴν ἰδίαν ἀφεὶς, xal λαμθάνων ἑτέραν, 16. Qui propria uxore dimíssa, aliam accipit, 
κουὺς Ov, ἑπταετίαν ὁποκικτέτω. /—— eum sit marchus, septennio paenitentie subjaceat. 


$.'0 τῇ μητρυιᾷ μανεὶς, ὡς ὁ μανεὶς ἁδελφῇ. 14. Οἱ insano in novercam amore exarsit, ut 
qui sororem deperiit. 

u', Οἱ πολύγχαμοι, χτηνώδεις: ἀλλ᾽ οὖν μετὰ τρις- B 15. Polygami, belluint sunt : verumtamen post 
clay ξεχέσθωσαν. triennium recipiantur. 

w". Οἱ παραδάντες τὴν πίστιν διὰ βασάνων, 16. Qui fidem per tormenta violarunt, octo an- 

ὀκταενίαν ὁποπιπτέτωσαν: οἱ δὲ αὐθαιρέτως, δωδε- — nos poenitentiam agant: qui vero sponte et. ultro, 


χαετίαν, duodecim. 
id. 'O ἐκ βίας ἐπιορχὴσας, μετὰ ἑξαετίαν δεκτός" 47. Qui vi coactus pejeravit , post sexennium 
el δὲ ἄνευ ἀνάγχης, μετὰ δύο καὶ δέχα. suscipiendus ; s] vero eitra necessitatem, Post duo- 
decim. | 


vj. Mh χρόνῳ xpívpc, ἀλλὰ τρόποις τὰ ἐπιτίμια" 18. Ne tempore, sed modis ponas expendas ; si 
εἰ 9' ἐμμένουσι ταῖς ἁμαρτίαις, καὶ ἀντιλέγοιεν οὐ vero in peceatis. permaneant ac contradicant, tu 
coss τὴν οἰχείαν φνχὴν. vero serva animam tuam. 





ANNO DOMINI MCLXX 


THEORIANUS 


PRJEFATIO 


(Ang. Mal, Script. vet. nova Collectio, tom, V1, p. xxui.) 


c— 


Joannes Leunclavius anno 1578 Grece Laetineque Basilee edidit, ex codice Joannis 
Ssmbuci sumptam, Theoriani philosophi religiosam disputationem cum Armeniorum 
triarcha. generali Nersete anno 1170 habitam; isque libellus in l'atrum deinde Bi- 
liothecas transiit, et a Galano quoque in opere suo De concordia exhibitus fuit, elabo- 
ria eliam in Armeniorum gratiam Haicana interpretatione, quia id seriptum nusquam 
apud Armenios nancisci potuerat, Ego nuper libellum hune, ob ventilandas quasdau 
gentis cjus opiniones cum inspexissem, dolebam equidem tam utile Voutehrumque opus- 
culum lacona quadam in medio esse feedatum. ltaque ad codices Vaticanos conversus, 
duos illico deprehendi et deinde tertium, qui Theoriani predictam disputationem nullo 
vitio violatam tenebant. Neque hactenus fructus substitit; sed cum Leunclavius edi- 
lionem suam his verbis auspicatus sil: ΠΒασιλικὸν εἰς τὸν τιµιώτατον xal εὐλαδέστατον Καθο- 
λωὸν τῶν Αρμενίων, imperatortum diploma ad generalem Ármeniorum ; cumque id diploma, 
seu epistola, in ejus editione prorsus non exstet, 1n codicibus autem Vaticanis lega- 
tur; miretus sum Leunclavii errorem, qui non ognovit hanc esse exteriorem inscri- 
plionem epistole in Sambuci codice propter avulsam initio chartam desiderale; vel 
Certe hune. titulum consequenti opusculo nom esse idoneum, quod certe non inpe- 
roris epistola, sed iheologica Theoriani disputatio est. Ego igitur, ope codicuin 
Vaticonorum, nactus jam duo libelli ejus supplementa, nempe lacune in medio, et epi- 
siolm previe qua Manuel imp. Theoriani! legationem muniverat; gaudium ineum . 
mullo vehementius cumulari sensi, cum in duobus ex his codicibus secuüdam quoquo 


€-— MT. 070 2€ Tp... € 
* T, (7o i, 9, 
, - ον ... ge 
; 


I s 


14 ARISTENI MONACHI SYNOPSIS CANONUM. 112 


$6. Filius patris potestau subditus, et servus citra A 


dominorum consensum , matrimonium contrahens, 
culpe obnoxii sunt. 

27. Qui percusserit ad mortem, tum qui la- 
cessit, tum qui ulciscitur, homicida. 

28. Diaconissa eum gentili fornicata, ac ρῶ- 
nitentia  ducia , septennio pœniteutiæ subjicia- 
tur. | 

99. Christianus contumelia Christum afficiens , 
nullum fructum ex vocatione sua percipiat. 

$0. Nupsit quædam per ignorantiam viro dimisso; 
deiude priori ipse restitutus est; ipsa vero di- 
missa , scortum reputatur per ignorantiam, ae si 
velit, nubere potest, melius vero, si non nubat., 

$4. Encratitas:, Sarcophoros , atque Apotactitas 
denuo baptizabis. Quaiwvis enim dicant se in Pa- 
wem, et Filium, et Spiritum sanctum esse ba- 
ptizatos, verumtamen quoniam malorem auctorem 
Deum impie asserunt juxta Marcionem , nisi denuo. 
baptizentur, non sunt recipiendi. 

53. Qu:e a viro dimissa est, sie maneat; si enim 
machetur, juxta Domini sermonem, alius commu- 
nione excluditur. — 

99. Corruptio per vim admissa , crimine vacat, 
atque ancilla si vim patietur a domino, insons 
est, 

δι. Qui tertium matrimonium contrabit , contra 
leges peccat. Prout autem Ecclesie res nunc se 
habent, ejusmodi facinora, si non publice tra- 


ducantur , dissoluta fornicatione tolerabiliora ju- ο 


dicantur. 
| Ejusdem epistola teria. 
4. Clerici qui ín delictum incidünt , 'gradibus 
dejiciuutur, sive ministrent, sive ordinati siut. 


4. Qux fetum neglexerit, propterea quod amicis 
rebusque ad vitam necessariis destituta sit, cri- 
minis expers est, 


$. Non magnum crimen est ancille viduz, si 
ad secundas uuptias rapiatur : bigamize vero penam - 


subit. 

4. Homicidarum peus, pro circumstantiarum 
ratione, augentur aut minuuntur, 

5.  Voluntarius homicida viginti annos peniten- 


xe". 'O ὑπεξούσιος υἱὸς, xat δοῦλος δίχα τῶν χυ- 
ρίων δευγνύμενος, οὐχ ἀνεύθυνοι, 


xb. '0 πλήξας πρὸς θάνατον, xal ἀρχόμενος, xal 
ἀμυνόμενος, ἀνδροφόνος. 

x1). Διάχονος Ἕλληνι πορνευθεῖσα, xol μεταγνοῦσα 
ἑπταετίαν ὑποπιπτέτω. | 


x0'. Ὑθρίξων Χριστιανὸς τὸν Χριστὸν, ἀπὸ τῆς 
χλήσεως ἀνωφέλητος. 

A. Ἑγήματότις ἀνδρὶ χατὰ ἄγνοιαν «ἀφεμένφ» 
εἶτα τῇ προτέρᾳ ἀνέφηνεν ? fj δ᾽ ἀφείθη * πόρνη λο- 
γίζεται χατὰ ἄγνοιαν, xal εἰ θέλοι, ζεύγννται * 
πἆλλιον δὲ, εἰ μὴ ξεύγννται, 

λα. Ἐγχρατίτας, xal σαρχοφόρους, xai ἁποτα- 
χτίτας ἀναθαπτίσεις εἰ γὰρ xal λέχοιεν ὅτι εἰς 
Πατέρα, xai Υἱὸν, xai ἅγιον Πνεῦμα ἐδαπτίσθη» 
σαν, ἀλλ ἐπεὶ χαχῶν ποιητὴν «bv θΘεὺν βλασ- 
φημοῦσι χατὰ Μαρχίωνα, μὴ ἀναθαπτιζόμενοι, 
ἄδεκτοι. 

Ap. 'H παρ) ἀνδρὸς ἀφτθεῖσα, µενέτω οὕτως" 
εἰ γὰρ μοιχᾶται, κατὰ vvv τοῦ Κυρίου λόγον, τῆς 
αρὸς ἕἵτερον χλείεται χοινωνίας. 

Ay'. Φθορὰ χατηναγχασµένη, ἀνεύθυνος: καὶ 
δούλη µβιαζομένη παρὰ δεσπότου, ἀνεύθυνος, 


AU. Ὁ ερίγαµος, ἄνομος ' ὡς δὲ ῥέπει «c "Ex- 
χλησίας τὰ τοιαῦτα βλεπόµενα, ἀστηλίτευτα χρείττω 
τῆς ἀνειμένης πορνείας χρινόµενα. 


ToU αὐτοῦ ἐπιστο.ᾗ] ερίτη. 

α. Οἱ χληρικοὶ καρακίπτοντες, τῶν βαθμῶν ἆπο- 
πίπτουσιν, εἴτε ὑπηρετοῦσιν, εἴτε  Χεχειροτό- 
νηνται. 

β. Ἡ ἁμελήσασα τοῦ χυήµατος δι ἑρημίαν f] 
&xoplav τῶν ἐπιτηδείων, ἀνεύθυνος, 


Υ. 00 µέγα πταῖσμα «Ἡ χήρα δούλῃ πρὸς δεύτε- 
gov γάμον ἁρπαζομένῃ - τὸ δὲ τῆς διχαµίας ἐπιτί- 
pov ἔξοι. 

δ’. Tàv φονευόντων τὰ ἐπιτίμια, χατὰ τὸ ἰδίωμα 
τῆς περιστάσεως ἔπιτείνεται, f) ὑφίεται. 

ε. O ἑχούσιος φονευτὴς εἰχοσαετίαν ὑποπιπτέτω 


tie subjiciatur ; involuntarius, decem annos; ſor · D ὁ ἀχούσιος δεχαετίαν . à πόρνος ἐἑπταετίαν * al 


nicator, septennium. Virgines post professionem 
lapse, quindecim aunos. 

6. Qui furatus est ac reslpuit, annum poniten- 
tiam agat, convictus vero, duos annos. 

7. Masculorum concubitor, sicut adulter. Qui 
contra rationem versatus est, similiter. Perjurus, 
decennio. Incantator et veueficus , ut homicida, 
Qui sepulcra depraedotur, decennio. Qui cum ϱ0- 
rore miscetur, ut homicida. Prohibitum in con- 
sanguioitate matrimonium , eadem qua adulterium 

8. Lector qui ante nuptias rem habet cum spon- 
$2, maneat lector, ita ut ad majores gradus non 
promoveatur 5 qui vero furtivum iniit matrimo- 
hium, expellatur. 


παραπίπτουσαι μετὰ τὴν ὁμολογίαν παρθένοι, πέντε 
xai δεχαετίαν | πενταχαιδεκαετίαν]. 

€^. Ὁ χλέψας καὶ μεταγνοὺς, ἐνιαυτόν * ἐλεγχθεὶς 
δὲ, ἕτερον ἕνα. 
. €. Ἀρσενοχοίτης, ὡς µοιχός. Ὁ ἁλογευόμενος, 
ὁμοίως * 6 ἐπίορχος, δεχαετίαν * à Υόης xal ὁ φαρ- 
μαχὸς, ὡς ὁ φονεύς. Ὁ τυµθωρύχος, δεχαετίαν » 
ὁ ἀδελφόμικτος, ὡς φονεύς ’ ὁ ἀπειρημένος àv. συγ- 
γενείᾳ γάμος, κατὰ µοιχόν. 


poena vindicatur. 


1. Ὁ πρὸ γάμου συναλλάσσων ἀγαγνώστης µνη- 
ατῇ, µενέτω ἀναγνώστης ἀπρόχοπος * χλεψίχαµος 
δὲ ἁπωθείσθω. 











113 | THEORIANUS. — PRAEFATIO. | n 
V. Ὁμολογήσας διάχονος xat πρεσξύτερος yel- Α 9. Diaconus et presbyter confessi se labiis pec- 


Άεσιν ἁμαρτῆσαι, τῆς λειτουργίας εἰρχθέντες xov- 
νωνείτωσαν. 

C. Ὁ συνεγνωχὼς ἑχάστῳ, καὶ ἀποχρύπτων, τὸ 
[oov ἐπιτετίμηται. 

ια. O ἀρνησίχριστος, διὰ βίου µεταμελείσθω. 


t9'. 0ὐὴ εἴσεισιν εἰς ναὺν à. ἀδελφῇ 1j νύμφη με- 
µιασµένος ' ἁποστὰς μέντοι ἐπὶ εριετίαν mpoc- 
χλαιέτω, καὶ ἐξαετίαν ὑποπιπτέτω. 


ty. Ὁ τὴν ἰδίαν dou, xal λαμθάνων ἑτέραν, 
μοιχὸς Gv, ἑπταετίαν ὑποπικπτέτω. 
$2.0 τῇ μητρυιᾷ μανεὶς, ὡς ὁ μανεὶς ἁδελςῇ. 


u', Οἱ πολύγαµοι, κεηνώδεις à) ον μετὰ τρις- Β 


εἶαν δεχέσθωσαν. 

ες’. Οἱ παραδάντες εὖν πίστιν διὰ βασάνων, 
ὀκταετίαν ὑποπιπτέτωσαν: οἱ δὲ αὐθαιρέτως, δωδε- 
χαετίαν. | 

Wu. Ὁ ix βίας ἐπιορχῆσας, μετὰ ἐξαετίαν δεχτός’ 
el δὲ ἄνευ ἀνάγχης, μετὰ δύο καὶ δέχα. 


vj. Mh χρόνῳ κχρίνῃς, ἀλλὰ ερόποις τὰ ἐπιτίμια, 
εἰ 2' ἐμμένουσι ταῖς ἁμαρτίαις, χαὶ ἀντιλέγοιεν' οὗ 
δὲ σῶσε τῶν οἰχείαν φυχἠν. 


casse, a ministerio remoti communicent. 


10. Qui conscius est unicuique, et celat, zquali 
pona multatur. 

41. Qui Christum negavesit, per totam vitam 
poenitentiam agat, | 

19. Non iugredietur in templum, qui cum sorore 
aut sponsa iuquinatus est; ubi tamen a peccato 
destiterit, trienaio lugeat, ac sexennio ponitentia 
subjaceat. - . 

15. Qui propria uxore dimissa, oliam accipit, 
cum sit marchus, septennio poenitentizx subjaceat. 

14. Qui insano in novercam amore exarsit, ut 
qui sororem deperiit. 

15. Polygawi, belluint sunt : verumtamen post 
triennium recipiantur. 

16. Qui fidem per tormenta violarunt, octo an- 
nos poenitentiam agant; qui vero sponte et ultro, 
duodecim. 

47. Qui vi coactus. pejeravit, post sexennium 
suscipiendus ; si vero eitra necessitaletn, post doo- 
decim. | 

18. Ne tempore, sed modis poenas expendas ; st 
vero in peccatis permaneant ac contradicant, tu 
vero serva animam tuam. 





ANNO DOMINI MCLXX 


THEORIANUS 


PRAEFATIO 


(Ang. Mai, Seript. vet. nova Collectio, tom. V1, p. xxur.) 


— 


Joannes Leunclavius anno 1578 Grece Latineque Basilee edidit, ex codice Joannis 
Sambuci sumptam, Theoriani philosophi religiosam disputationem cum Armeniorum 
triarcha generali Nersete anno 1170 habitam; isque libellus in Patrutm deinde Bi- 
liotbecas transiit, et a Galano quoque in opere suo De concordia exhibitus fuit, elabo- 
rala etiam in Armeniorum gratiam Haicana interpretatione, quia id seriptum nusquam 
apud Armenios nancisci potuerat. Ego nuper libellum hune, ob ventilandas quasdam. 
gentis cjus opiniones cum inspexissem, dolebam equidem tam utile pulchrumque opus- 
culum lacuna quadam in medio esse fedatum. ltaque ad codices Vaticanos convePsus, 


duos illico deprehendi et deinde tertium, qui Theoriani predictam disputationem nullo 


vitio violatam tenebant. Neque hactenus fructus substitit; sed cum Leunclavius edi- 
lionem suam his verbis auspicatus sil: Βασιλιχὸν εἰς τὸν τιµιώτατον xal εὑλαδέστατον Καθο- 
lv τῶν Αρμενίων, imperatorium diploma ad generalem. Armeniorum ; cuique id diploma, 
seu epistola, in ejus edilione prorsus non ezstet, in codicibus aulem Vaticanis lega- 
tur; miratus sum Leunclavii errorem, qui non agnovit hanc esse exteriorem inscri- 
ptionem epistola in Sambuci codice propter avulsam inilio chartam desiderale ; vel 
certe hunc titulum consequenti opusculo nom esse idoneum, quod certe non inipe- 
ratoris epistola, sed iheologica Theoriani disputatio est. Ego igitur, ope codicuin 
Velicanorum, nactus jam duo libelli ejus supp'ementa, nempe lacune in medio, et epi- 


stolas preevie qua Manuel imp. Theorien! legationem muniverat; gaudium meum . 


mu!to vehementius cumulari sensi, cum in duobus ex his codicibus secundam quoquo 

















115 " THEORIANUS 116 


, ejusdem Tbepriani disputationem reperi, biennio post habitam, non modo typis nondum 
impressam, sed eruditis nostris ipsisque Grecis atque Armeniis plane incognitam : qua 
super re paulo diligentius disserendum est. ] 
«ΔΙ. Manuel imperator Comnenus, fervidi ingenii vir, et theologicis. disciplinis ap- 
prime imbutus, postremis imperii sui anuis ad religiosas controversias animum applicuit, 
cujus rei testis est, preeter alios historicos Ephremius a me editus, itemque magnum 
illud Byzuntii tot episcoporum ac patriarcharum anno 1166 celebratum conciliuni, quod 
in mee collectionis volumine quarto legitur ; cui deinceps aliud. ineditum sub eodem 
imperatore coactum additurus aliquando sum. Ut nune sileam de Manuelis coris pro. 
" jüstauranda cum. Latinis concordia (1j; Nersetis Armeniorum patriarchae epistole, satis. 
demonstrant Cesarem hune dé reconciliatione etíam cum Armeniorum.Reclesia, deque 
horum purgandis erroribus, αἱ qui erant, diu multumque cogitavisse, Quod ubi con- 
fleri posse visum est, tum demuni legalum in Orientem misit Theorianum, magnum 
virum et theologica pbilosophicaque doétrina presstantem, qui cum patriarcha Nersete, 
clarissime fame homine, de controversis dogmatibus ritibusque disputaret, speratamque: 
rem. Deo volente conficeret.. Atque hoo est colloquium illud, quod Leunclavius, ut 
dixi, edidit, quodque ego Vatiesni codicis ope qua in parte hiabat explevi. Quid 
deinde secutum fuerit, ignorabant Armenii: neque solum priscus ipsorum historicus 
apud Gálanum t. 1], p. 238, qui ait Nersetem dum reditum ad se Theoriani preestola- 
retur, mortem cum vita commulavisse, verum etiam.hodiernus auctor compendii hi- 
storici: Venetiis editi t. II, p. 69, in eadem rerum obscuritate versatur. Sed tamen 
Menologium. Armeniacum, apud. Galenum fom. cit , p. 9&1, reversos ad Nersetem Græ- 
cos dicit, etsi infeclum negotium.ob Nersetis obitum manserit. Porro quod Menolo- 
gium breviter de secunda legetione. innuit, id. copiose aceurateque narrat Bar-He- . 
ftius apud Assemanum, cujus ego verba p. 388, recitavi. Secunda igitur Theoriant . 
. án Otienteni legatio tuni Armeniaci Menologii tum Syri Bar-Hebrei testimonio con- 
stabat. Sed Menologium nihil de iterato cólloquio cum Nersete dicit, Bar-Hebreus de 
colloquio. cum Syris: suis loqüitur, cui tamem haud extraneum fuisse Armeniorum 
pattiercham siguificat: nunc ecce demdüm  Váticanus codex, haud procul illa etate 
conscriptus, disputationem universam .mibi obtulit incognitam hactenus et preclaram, 
in legatione secunda a Theoriano oum Nersete actitatam. Jam idcirco mihi de uno 
codice loqui placet, quia secundum nonnisi vetusti apographum p.. 337 esse docui; 
tertius autem codex priorein tantummodo Theorisani disputationem, sicut et ille Sam- 
buci, habet. Quod tamen Arnfenii tradunt, negotium sub Nersete non esse confectum, 
jd adhuc vere dicitur: etsi enim in secondo etiam colloquio assensum  Nerses pri- 
mario dogmati et concordie prebuit, rem tamen ab universali gentis concilio, non 
sine Albato patriarcha (2), sanciendam edixit: cumque Nerses sequente anno, id est 
1173, ut eit Menologium, vita excesserit, tractatio tota . jacuit ; donec post quadrien- 
nium, id est anno 1177, in Tarsensi. Ármeniorum concilio pleniorem exitum sorlila 


t. 

. XII. Quee igitur in hac secunda disputatione leguntur, nova sunt omnia, epistole δεῖ» 
licet Manuelis imp. tres, uua Nersetis, due Michaelis patriarche Byzantini, quanquam. 
prior Manuelis nomine missa. Et duse quidem dogmatice Nersetis ac Michaelis pree- 
clara theologie monumenta sunt. Que sequitur disputatio de duabus Christi naturis, 
de aqua cum vino miscenda in calice, de congruis festorum diebus, de materia chrisma- 
tis, et de quibusdam aliis capitulis,: que p. 378 cumulantur, perspicue nobis demon- 
slrant quatenus Armenii α Grecorum Ecclesia dissiderent. Subtexitur disputatio cuin 
Syris, ad quos Manuelis mandato, Theorianus mox perrexit. Profecto illa Michaelis ma- 
&ni Jacobitsrum patriarche luculentissima fidei professio, qua nunc primnm lucem 
&spieit, insigne dogmatum Jacobitiess secles documentum est, quam per 1d certe tempus 
unico hoc errore laborasse cognoscimus, quod unam diceret Christi naturam. Illad vero 
. notabile, quod p. 390 Jacobita ab Eutychetis errore se alienum dicit, negatque ullam 

confusionem in-hypostatica unione factam :. Nam,givinitas, inquít, mansit divinitas ; 
caro item, caro perstitit. Et rursus: Natura$ consétvatas fuisse apparet ; creditur tamen 
µπα propter indivisibilitatem. Atqui etiam Armenius, p. 393, sic loquitur, nisi quod 
diclum suum magnopere eméndai ortbodoxus sanciusque vir Nerses, cum duas quo- 
que se naturas admittere cum theologo: Gregotio dicit; id quod Jacobits in proles- 
$ione sua non fatetur. Hinc sane patet quam recte quamque sapienter Graoj a Nersela 
exposcerepnl, ut ab unius nature locutione prorsus abstineret, id quod domum Nerses 
Ρ.. se faclurum promittit. Ne vero idforte a Theoriano dialogi auctore contüngi 
&d. victoriam putetur, eccein concilio quoque Tarsensi (3) Armeniaci Patres, quinto 


q Manai. Collect. concil, t. XXII, ad an. 1468, — (2) De Albanorum, seu Georgisnorum, patriar- 
ex Állatio De consensu lib. n, 19. Sed in. pradi- cha Armenio nou semel sermo fit in concilio pa- 
eta editione conciliorum perperam et ridicule scri- — triarchze Mequitaril apud Mans. Collect. concil. t, 
hiter Miche! (quasi Michaet ) pro. Manuel; quí XXV. Ejus patriarchatus originem Moses Chore- 
error semel jrrepsit etiam in Allaui ióterpreta- — nensis, Hist. lib. 1n, 3, innült. 

. donem Latinam, quanquam Graecus apud cumdem — — (5) Apud Galanum, t. L, p. $54. 

textus recte. babeat Μαγουήλ. 





n PRAEFATIO 118 


post dialogum anno, ob auferendum quodlibet offendiculum, seque se: in posterum 
wnius nature dictionem. omissuros, sancte. spondent. Nolim, ergo deinceps ab Orienta- 
libus scriptoribus (quod aliquoties factum video) controversiam hanc, quasi fere levi- 
densem, seu de vocabulis ac subtilitatibus logicis, dici. 
Xlll. Quoniam vero Armeniorum disputationis cum Theoriano dux Nerses fuit, ex- 
ijstimavi fore opere pretium, si epistofaraim ejus dogmaticarum, qua in Armeniaco 
Vaticane bibliothece codice sunt, excerpta quadam facerem, favente mihi gentis ejus 
doctissimo Ínterprete, eaque in calce: disputationis ascriberem, ut hec scripta invicem 
sibi lucem impertiantur. Sed unum hie traclum, a me tum praetermissum, ex Nerse- 


tis ad Alexium epistola recitare placet, qui etism in Compendio historico, t. IL, p. 66, 


pulo diversis verbis ex alio codice ponitur ; inde enim Nersetis mens, dum unam 
hristi naturam diceret, evidenter patescit. Sic ergo in codice Vaticano Nerses: « Unam 
naturam in Christo dicimus, nen per confusionem, ut Eutyches, sed juxta Cyrillum 
Alex. qui contra Nestorium in epistolis unam eit esse incarnati Verbi naturam (quod 
Cyrilli dictom diu in disputatione et in Michaelis Byzantini epistola ventilatur), Pro 
una hypostasi quam vos (Greci) dicitis, quod. rectum est, et nos pariter profitemur, 


unum idemque a nobis affirmatur, cum uuam naturam dicimus: quod nos haud haere- - 


tico sensu dicere vel inde patet, quod cum eadere verba facimus, heud in una na- 
tura subsistimus, sed ambarum proprietates ostendimus, Una, inquam, natura haud 


ob aliam causam a nobis dicitur, quam propter Verbi cum carne indivisibilem inef- 


fabilemque unionem. Imo et duas naturas dicere non recusamus, modo id haud juxta 
Nestorium dividendi causa, sed contra Eutychetem et Apollinarem ob confusionem 
vitandam dicatur. » Hec autem, ut puto, ostendunt, mentem sine dubio Nersetis or- 
thodoxam fuisse, sed lamen curo unam affirmaret uaturam, a Syrorum locutione pa- 
rum oppido discrepasse (5); cum autem duas, tunc demum catholicam quam reapse 
animo suo- fovebat sententiam apte, proprie, tutoque signiflcavisse. Quod vero in 
pastorali. ante hos annos edita epistola P: 18, ait Nerses: Unus Christus, el una ejus 
persona ex duabus unitis naturis; nihil nos amplius desiderabimus, si certe-addatnr 

vel subintelligatur ( cum Michaele Constantinopolitano p. 333) wna Christi. persona in 
abus naluris, et duas. habens naturds : quanquam, ut sepe dixi, de orthodoxa Nersetis 
mente dubitari nullo modo potest. 


XlV. Atque hactenus Armeniorum eum Grecis concordia perduola olim fuil, his 


colloquiis scilicet conglutinata in Tarsensi autem concilio confirmats : quamquam mor- 
luo paulo post Manuele Cesare, -turbatisque Comnenee familie rebus, concordie ejus 
levis aut nullus fruclus exstitit. Cum Latinis. autem "Armenii libentius adhuc eonsen- 
sisse videntur, oblata sepe per episcoporum regumque epistolas Romanis pontificibus 
obedientia; tum vero in Sisensi synodo anno 1307 celebrsta, et in Adanensi an. 1316, 
que utraque apud Galanum est ; precipue vero in alia apud Mansium Concil. t. XXV, 
P. 1186 (anno 1352, sub Benedicto papa ΧΙΙ, et Mequitario patriarcha) numerosa sy- 

.Objectos sibi errores purgaverunt Armenii, et concordiam cum Ecclesia Romana 
professi sunt. Sed nihil eque Armeniorum causam definit, quam «cumenicum Έ]ο- 
rentünum consilinm, in quo Armenii sapientissimum illud Eugenii IV constitutum 
&mplexi sunt, eique subscripserunt, et observantiam debitam spoponderunt: de quo 
sane constituto illud dicendum videtur, quod de Magni Leonis epistola Greci Palres 
pronuntiaverunt, nempe fidei esse columnam, cui nixi Armenii nunquam nutabunt. 
Qvippe ibi sane necessarieque doctrine nihil deest, de duabys scilicet Christi natu- 
ris, de Spiritus sancti a Filio processione, de recipienda Chalcedonensi cunctisque a 
Papa con(irmatis synodis, de sacramentis seplem, de sancto olco, de festis, de sacri 


místione. calicis, de fide Symboli Athanasiani, de Rowane Sedis primatu, de dogma-- 


tibus in reconciliatione cum Greca Ecclesia Florentie definitis : que fere omnia Nico- 
laus quoque papa IV, ín epistola ad Haytonem Armeniorum regem antea tradiderat (5). 
Est igitur his regulis fideliter sccurateque obediendum : nam quod attinet ad sub- 
Hles quasdam exquisitasque schismaticorum malorum vel infelicium temporum ex- 
cusationes, ee quamvis 8 proprie gentis amore atque » laudis orthodoxe studio ma- 


nant, ingenuoque et recto animo fiunt ; attamen puritati ac securitati fidei catholice 


parum oppido prosunt; imo declarsta jam dogmata quandoque obscurant, definitas- - 


que coniroversias rursus commovent : multoque prestat errorem vel suspicionem 
erroris a veritate ac simplicitate catholica libere fidenterque secernere, ne tenebre 
οἱ officiant, et ne incautus populus inter errorem et orihodoiiau leve fortasse discri- 
men intercedere putet. | 


(4) Miebael patrisfcha Syrus in fidei Confessione «mus, Denique ἄτρεπτον φύσεων φανέρωσιν post 
apud nos, p. 381 οἱ 294: Confilemur naturarum, ex — unionem dicit Ármenius p. 220 ; Syrus autem post 


ibus ast. Christus, iucolumem etse differentiam. — 

imus et credimus ex duabus ipsum esse. inconfuse, 
immutabiliter, inconvertibiliter. — Confitemur vnam 
esse hyyostasim, id: est unam Christi naturam. Po- 
£wemo hoe dicto videretur guidem petsonam cum 
natura confundere Syrus, nisi. pag. przc. dicere- 
tur ab «0 Una hypostasis, ^ ο natura, Christus 


unionem similiter, p. 500, ὄννατὺν εἰδέναι τὰ τῶν | 


Φύσεων Ὑνωρίσματα. Num ergo Syri duas naturas 


verbis negabant, re coacti fatebantur ? Certe et ipsi. 


jn clausula disputationi$ ad catholicam duarum 
paturarum sententiam videntur accedere, . 
(9) Apud Galanum t. I, p. 406. 


: 
Su. 





ΘΕΩΡΙΑΝΟΥ OPOGOAOEOY 
ΔΙΑΛΕΞΙΣ 
ΠΡΟΣ TON KAOOAIKON TON ΑΡΜΕΝΙΩΝ. 


THEORIANI ORTHODOXI 


DISPUTATIO 


CUM ARMENIORUM CATHOLICO. 


(Apud Dacsmom Supplem. Bib. Patr., tom. T, P. 459. — Manuelis epístolam qus sequitur, eum propter defcetum 
. Àn 


codicis Ducsus omisisset, edidit ca 


gelo Matus in (ronte secundas Theoriani Disputationis.) 


Exemplar regie sacreque epistole αά Generalem A "Icov βασιλικοῦ καὶ θείου πράμµατος πρὸς τὸν 


Armeniorum. Non immerito in hoc. disputationis 
libello collocatur, quandoquidem ex ejus conii- 
nentia, universi traciatus argumentum. coguo- 
scitur. 

Manuel in Christo Deo fidelis rex Porphyrogeni- 
tus, a Deo coronatus, dominator, fortis, excelsus, 
semper augustus et imperator Romanorum Comne- 
nus, reverend;ssimo et summe colendo Generali 
Aimenioruin gratiam suam. 

Cum mea majestas sæpe ex vestra relatione co- 
guoverit iaudabile studium votumque, quod de 
oribodoxa Christianorum fide geritis; vosque adeo 
(postquam audistis sanct: Ecclesie adversus vos 
criminationes, quarum causa vos sinu suo ceu dis- 


Ka00A«xór. "App&viov. Κατέστρωται δὲ ἐν τῷ 
παρύντι Bi61/ τῆς διαλέξεως οὐ µάτην' δη” 
οῦται γὰρ ἐκ τῆς αὐτοῦ περιλἠψεως ἡ τοῦ 
συγγράμματος ὑχόθεσις ἅπασι (3). 

Μανουὴλ tv Χριστῷ τῷ θεῷ πιστὸς βασιλεὺς Πορ” 


φυρογέννητος,θεοστεφῆς, ἄναξ, χραταιὸς, ὑψηλὸς, ἀεὶ : 


αὔγουστος χαὶ αὑτοχράτωρ Ῥωμαίων 6 Κομνηνὸς, 
τῷ τιµιωτάτῳ xal εὐλαθεστάτῳ Καθολικῷ τῶν Ἂρ- 
µενίων τὴν χάριν αὐτοῦ. 

Ἡ βασιλεία µου πολλάκις (2) ἀναμαθοῦσα παρ᾽ 
ὑμῶν ὅτι ἀγαθός ἐστιν ὁ ὑμέτερος σχοπὺς xal τὸ 
θέληµα περὶ τὴν τῶν Χριστιανῶν ὀρθόδοξον πίστιν, 
xai ὅτι ἔτοιμοί ἔστε, ἀναδιδαχθέντες τὰ παρὰ τῆς 
Ἐκκλησίας τῆς ἁγίας αἰτιώμενα, δι’ ἅπερ οὗ προσ- 


sidentes non retiuet) paratos esse intellexerit ad B δέχεται ὑμᾶς ὡς μὴ ὁμοφρονοῦντας atf, ἀσμένως 


libenter excipiendum de hac re sermonem, partes- 
que vestras ad sanctissimam Ecclesiam transferen- 


das ; valde, inquam, sapientiam vestram commendo . 


stque exosculor : eumque id negotium cuim sanctis- 
simo patriarcha, et. cum sacra divaque synodo 
communicaverim, alacrem morigerumque Ecclesia 
universe cotum ad vos recipiendos esse comperi, 
οἱ vos tamen recte pieque credere palam coustite- 
rit. Quamobrem hunc mc:e suhditum majestati, ma- 
gistrum ac philosophum Theorianum, ad reveren- 
tiam vestram misí, una. eum abbate Armeniaci 
monasterii , quod est Philippopoli, Atmano, ut 
vobis siguificent, que lac super re sanctissime 


ὑποδέξασθαι τὸν τοῦτον λόγον, xal θεῖναι τὸ µέρος 
ὑμῶν μετὰ τῆς ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας, µεγάλως 
ἐπῄνεσε xal ἀπεδέξατο τὴν ὑμετέραν σύνεσιν΄ καὶ 
κοινωσαµένη περὶ τούτου τῷ τε ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ 
xol τῇ ἱερᾷ χαὶ θείᾳ συνόδῳ, xal ἔτοιμον εὐροῦσα 
xa εὐπειθὲς τὸ µέρος ἅπαν τῆς ἁγιωτάτης Έκχλη» 
cias πρὸς τὴν ὑμετέραν ὑποδοχὴν, εἴπερ ὀρθῶς ὑμὸς 
καὶ εὐσεδῶς διαγνοίη Φφρονῄσαντας, ἐπὶ τοῦτοτὸν 
παρόντα λίζιον τῆς βασιλείας µου τὸν µαΐῖστωρα 
Θεωριανὸν xal φιλόσοφον πρὺς τὴν ὑμετέραν εὐλά» 
6ειαν fj βασιλεία µου ἐξαπέστειλε, σὺν ἅμα τῷ καθ- 
ηγουμένῳ τῆς Αρμενικῆς μονῆς τῆς ἓν Φιλιππου- 
πόλει τῷ ᾽Ατμάύῳ, bo" ᾧ ἀπαγγεῖλαί σοι τὰ δοχοῦντα 


Ecclesize majestatique meae videntur. Licebit igitur C περὶ τῆς τοιαύτης ὑποθέσεως τῇ τε ἁγιωτάτῃ Ἐκ- 


(1) H»c Manue'is epistola bis scribitur in Vati- 
cano codice, nempe aute utriusque disputationis 
initium, cum paucissimis varietatibus, quas annotare 

retium opera non erat, Reapse autem 3 Mauuele 


wp. scripta fuit 'ante primam Theoriaul cum. Ner- 


se;:e disputationem; sed quia zque prodest illu- 
suandea secundsm, idcirco eam codicis scriptor 
utriuve praposult. Erat autem hactenus inedita 


liec epistola ; etenim Leunclavius qui primam eJdi- 
dit Jisputatiouem, nonnisi externam superscriptio- 
nem epistolae habuit, ut infra dicam. 

(3) lunuit, ut puto, imperstor varías ad Grzcos 
Nersetis epistolas de suæ Ecclesize doguiotibus, «quas 
Armeniace aute hos annos sunt editz, a uobis αι.” 
tem Latine quoque edenda sunt. 





131 DISPUTATIO I. 121 
πλησίᾳ xo τῇ βασιλεἰᾳ µου. Καὶ δύναται ἡ ὑμετέρα A sapientis vesirz fidem verbis adbibere, quz prz- 


σύνεσις πιστεῦσαι τοῖς xap' αὐτῶν λαληθησοµένοις» 
παλῶς Υινώσκουσα, ὡς ἐὰν οὕτω ποιῆααι θελήσητε, 


xai τῆς ἀρθοδόξων Χριστιανῶν µερίδος γενέσθαι xal - 


φάξεως, αρῶτα μὲν τῇ τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίᾳ τὴν 
σωτηρίαν τῶν φυχῶν ὑμῶν αροχειροτάτην καὶ ἔτοις 
pov εὑρήσετε οὗ τί Υένοιτο ἂν τοῖς ὀρθῶς φρονοῖσι 
χρεῖττον xal τιμιώτερον ; εἶθ᾽ οὕτως xal τῆς χάρ- 
τος τῆς βασιλείας µου πολλαπλῆς εὐμοιρῆσαι ὑμῖν 
Υενέσεναι ἐφ᾽ of; ἂν αὗτῆς δεηθῆτε. Καλῶς Eye. 
To μηνὶ Νοεμδρίῳ ἱνδιχτιῶνος τρίτης, δι ἐρυθρῶν 
γραμμάτων τῆς βασιλικῆς χειρός. — Ἡ ἐπιγραφή" 
Βασιλιχὸν εἰς τὸν τιµιώτατον xal εὐλαδέστατον Ka- 
θολιχὸν τῶν ᾽Αρμενίων (1). 
AIAAEZIZ. 


B 
Ἑν ἔτει ἀπ) κτίσεως χύσµου cyon', ἔτει δὲ εἰχοστῷ 


ὀγδόῳ τῆς αὐτοκρατορίας τοῦ kv βασιλεῦσιν εὖσε- 
€estátou xal Φφιλοχρίστου, xai θεοστέπτου χυροῦ 
Σανουὴἡλ, τοῦ Πορφυρογεννήτου xai Κομνηνοῦ, 
ἐνδικτιῶγος τρίτης, χατὰ τὴν δεχάτην πέµπτην τοῦ 
Matov μηνὺς χατελάδοµεν σὺν θεῷ τῶν Ῥωμαίων 
πουλά * xal χαιρετίσαντες τὸν χαθολικὸν τῶν 'Ap- 
µενίων, χύριον Νορδέσιν, ἐκ τοῦ μέρους τοῦ xpa- 
ταοῦ xai ἁγίου ἡμῶν βασιλέως, δεδώχαµεν αὐτῷ 
4b πρὺς αὐτὸν βασιλιχὸν θεῖον γράμμα, ἀναδιδάξαν- 
τες αὐτὸν χαὶ τὸ ἀγαθὸν θέληµα, ὃ πρὸς αὐτὸν χέ- 
χτηται ὁ χραταιὸς xai ἅγιος ἡμῶν βασιλεύς» xal 
ὅτι δι ἐφέσεως ἔχων πλείστης τὴν αὐτοῦ, xal τῶν 
Ox αὐτὸν, πρὺς τὴν ἁγίαν καθολιχἠν xai ἀποστο- 


λιχὴν Ἐχχλησίαν ἕνωσιν, ἐξακέστειλεν ἡμᾶς τοὺς C 


ἑλαχίστους δούλους αὐτοῦ, διὰ τοσούτου μακροῦ 
διαστήματος, xal οὕτω σχληρᾶς ὁδοῦ, mob, τὴν 
μεγάλην ἁγιωσύνην σου. Τούτων χατήχοος γεγονὼς 
ὁ χαθολυὸς, ἔφη πρὸς ἡμᾶς - 

Εὐχαριστοὺμεν τῷ βασιλεῖ τῷ ἁγίῳ, ὅτι προ. 
νοεῖται xal ἡμῶν, τῶν ἑλαχίστων εὐχετῶν τῆς ἁγίας 
αὐτοῦ βασιλείας χαὶ ὅτι τῆς οἰχουμένης ἁπάσης 
ἔχων τὰς φροντίδας, οὐδὲ ἡμῶν ἐπελάθετο. 

Tij ἑπαύριον µετακαλεσάμενος ἡμᾶς, εἶπεν ἡμῖν 
Αναγνοὺς τὸ πρὸς ἐμὲ βασιλικὸν καὶ θεῖον γράµ- 
μα τοῦ θεοπροθλήτου, χαὶ θεοστεφοῦς, καὶ εὔτεδε- 
στάτου βασιλέως, ἀνέμαθον τὸ θέληµα αὐτοῦ, xol 
τῆς ἁγίας τῶν ᾿Ῥωμαίων Ἐκχλησίας, ὃτι ἐὰν θελἠ- 
σωμµεν διορθώσασθαι τὰ περὶ τὴν ὀρθόδοξον πίστιν 
σφάλματα ἡμῶν, ἑτοίμως ἔχει ὃ τε ἅγιος βασιλεὺς, 
καὶ ἡ ἁγία xa9oluxh xai ἀποατολιχὴ Ἐκκλησία, 
π1ρα2έξασθαι ἡμᾶς , ὡς ἀδελφούς. Βουλόμεθα οὖν 
ἀναδ.δαχθῆναι, τίνα εἶσὶν, ἃ ἡμεῖς εἰς τὴν πίστιν 
παρασφαλλόμεθα χαὶ el ἑλεγχθώμεν χανονικῶς μετὰ 
γραφιχῶν ἀποδείξεων xal εὐλόγως, προθύµως δεξ/- 
µεθα τὴν διόρθωσιν, 

"0 GEOP. Παρακαλῶ τὴν μεγάλην ἁγιωσύνην σου, 
δἐχισθαι τὸν ἡμέτερον λόγον μετὰ τῆς ἐμφύτου 

(1) Hzc superscriptio, βασιλιχὸν, etc., legitur etiam 
[nitio disputationis prioris in editione Leunclavii et 
sequen:ibus, Cur id, irquam? Quia Leuncelavii 
codex aceplalus erat, ità ut ei deesset. Manuelis 


epistola, cujus hxc tantummodo extremitas (quae est 
superscripio) auperfuerat. Leunclavius. autem, dc- 


dicti homines apud vos facient. Certe boc vobis per- 
sua:um esse cupio, quod newpe si lta egeritis, 
atque orthodoxis Chr.stianorum 'partibus classique 
accesseritis, primum quidem miserante Deo salutem 
anhnarum vestrarum tuie ac facile nanciscemini, 
(qua quiduam recte sentientibus welius pretiosiusve 
accidere potest?) deinde mes quoque majestatis 
gratiam plurimam ad omnia qux postulabitis con- 
sequemiui. Vale. Mense Novembri, indictione tertia. 
Scripta rubris litteris manu regia. Superscriptio: 
Regia epistcla ad reverendissimum summeque co- 
lenduiu Generalem Armeniorum. 


DISPUTATIO. 


Anno ab orbe condito 6678 (3), imperii piissimi 
ei Christiani, et divinitus coronati domini Manoe- 
lis, in porphyra nati, Comneni, vicesimo octavo; 
indictione tertia, die 15 mensis Maii, adjuvante nos 
Deo, limites Romanoruin attigimus. Cumque gene- 
rali Armeniorum, domino Norsesi, prepotentis et 
aauretl imperatoris nostri nomine salutem dixisse- 
imus : datas ad ipsum imperatorias sacras litteras 
ei reddidimus, exposita simul benig»a voluntate, 
quam erga ipsum przepotens et. sanctus imperator 
noster gereret; et quod maxino desiderio (2i 
ipsius quam subditorum ejus unionem cum sancta 
nniversali et apostolica Ecclesia expetens, nos 
minimos servos suos tam longo locorum ex inter- 
vallo, et adeo duro itiuere, ad insiguem ipsius san- 
ctitatem ablegasset. Ea cum generalis audisset, 
hac ad uos locutus est : 


Agimus imperatori saneto gratias, quod et πο; 
stri curam gerat,minimorum ex iis qul pro sancto 
ipsius imperio preces fundunt; et quod orbis uul- 
versi curas sustinens, nostri quoque non sit oblitus. 

Postridie nobis arcessitis, dixit ; Posteaquam das 
ad me imperatorias et sacras ordinati coronatique 
divinitus, et plissimi imperatoris litteras perlegi ; 
tam ipsius quam saucte Romanorum Ecclesie vo. 
luutatem perspexi : quod videlicet, si nostros circa 
finem orthodoxam errores corrigere velimus para- 
tus sil et sanctus imperator, et saucta generalis ac 
apostolica Ecclesia, nos tanquam fratres reciperc. 
Volumus ergo doceri, quaenam | illa sint, in quibus 
nos adveraus (idein aberremus : ac si quidem ex 
instituto canonum per sacrarum literarum, εἰ 
consentaneas demoustrationes | convicti fuerimus, 
ewendaiionem illam alacriter acceptabimus, 

THEOR!ANUS. Obsecro eximiam illam eancti- 
tatem tuam, ut orationem nostram eum insita sibi 
fectu non. agnito, rem ridiculam fecit, dum banc 
extremam lacunam quasi titulum editionis suce 
posuit, cum reapse epistola regia apud eum nuila 


sit. 
(3) Christi 1170. 


"a 


Ac 
E 


"Pme Ed πι πο 


"στα Aw - στ ud ! 
CUTNUEZORR UST 
(m [] κ - a * 
k H T ] T. 
4 


"LN M 


A7 . 
ια... 
κα 


.. 


EF: e, 5 EZ 
[d . UU " 
a^ 


f 


4 


dq THEORIANI | 14: 


mansuetidine eséipiat ; nec gráves se' molestas sibi Α αὐτῇ ππράύτητος, xat ph φορτικᾶς - Ἁγιλσθαι : (às 


nostras interfogaones ducht, Esto autem conitltu- 
tom inter.nos, velytex stipulatu et promisso.parsis 
utriusque, ut «i quid audiverimus, quód adversari re« 
ctn sintentiz videatur ; nob egntinuo pronuntiemus, 
1d haxereticum esse : sed diligenter interrogemus, ac 
erudiamur de vocis cujusque significato , οἱ illius 
mente, qui 60 sit usus. Cavendum quoque nobis .a 
Puditate interpretis, qui non solum grammaticam 


fon novit, sed ne solutam quidem orationem Græ- 


cam recte tenet : ne ipsius ignorantia vel lapsus no- 
bis imputetur. 

GEN. Recte als :. ita ſiat. 

THEOR. Misit epistolam ad prapotentem et 
sanctum Imperatorem eximia sanctitas (ua, qua de 
quibusdam fidei cspilibus, et consuetudinibus .ec- 
clesiasticis, tractat. liaque sanctitatem tuam exi- 
miam interrogo, itane sentiat, ut in es perscriptom 
est ; an aliquid eorum, quz in illa perscripta. sunt, 
nullius momepti ducat ? 

. GEN. lta tum sentiebam, et ἵνα sentio, sicut in 


. ea perscripsi. —- 


THEOR. Quas bynodos recipls ? | 
GEN. Nícsnam ssnetorum 218 Patrum : Con- 


 gtantinopolitanam, sanctorum et instinctd divino 


gnbernatorum 150. Patrum ; et Ephesinam, sancto- 
rum 900 Patrum, in qua Nestorius ab officio re- 


motus fuit. 


THEOR. Quorum doctorum scripta et doctrinas 
approbas? | 

GEN. Magni illius Athanasii, sancti Gregorii 
Tbeologi, Basilii Magni, sancti Gregorii Nysseui, 


Sancti Joannis Chysostomi, sancti Ephrzemi, sancti | 


Cyrilli Alexandriul antistitis, et multorum aliorum, 


 THEOR. . Krgo lectionem epistole tux inchoe- 
mus, et capitum in ea comprehensorum mentem 


raterne consideremus; an predictos divos Patres 


et sanetas synodos sequatur. 

GEN. Recte dicis ; ita flat. 

Tum perlegentes, ad. eum locum venimus, uli 
scriptum erat ; Dicimus in Cbristo naturam unam 


€s$8e, non secundum Eutychem confundentes ; nec 


secundum Apollinarium detrahentes : sed secundum 
Alexandrinum antistitem Cyrillum, in orthodoxia, 
quee in libro contra Nestorium seripsit, unam esse 


 . naturam Sermonis iücarnatam. 


THEOR. | Sanctus Cyrillus non dixit onam in 


Christo naturam nec utham Christi naturam ; sed 


unam maturam Sermonis; ac deinde subjicit, in- 
carnatam. Tua vero sanctitas nescio quo pacto in- 
cogitanter et libere naturam unam in Christo dixit. 
Δο miror equidem, cur vocem a sancto viro posi- 
tam mutore sit ausa. | 

GEN. Non niutavi. Nam idem signiflcst natura 
Christi, δὲ natura Sermonis incaruaia. 

THEOR. Non idem significat, absit ! nam Chri- 
sti nomen, utrumque conjuncium significat, Deum 
simul et hominem : propterea dicimus, Sermo caro 


ἑρωτήσεις ἡμῶν. "Έστω δὲ ἡμῖν : ὡς ἐξ Unapoti 
σεως xal ὁμολογίας ἀμφοτέρων, δτάν ἀκούσωμέν τί 
óbx ὀρθῆς εἶναι ἑννοίας εἶναι δοχοῦν, µη εὐθὺς ἀπόφαί- 
νεσθαι, ὅτι τοῦτο αἱρετιχόν. ἐστιν, ἀλλ’ ἑρωτᾷν ἐπι- 
βελῷς, xat διδάσχεσθαι τὴν. σηµασίαν τῆς λέξεως, 
καὶ 35v νοῦν τοῦ χρωµένου abe]. Παραφυλάττεσθαι 
δὲ δεῖ ἡμᾶς καὶ τὴν ἀγροικίαν τοῦ ἑρμηνέως, ὃς οὐ 
µόνον ὅτι Ὑραμματιχὴν οὐχ οἶδεν, ἀλλ οὐδὲ τὴν 
Ἑλληνίδα πεζὴν διάλεχτον χαλῶς LEenlacatat * μή 
πως τὸ Exelvou ἀγνόημα, ἢ ὀλίαθημα, ἡμέτερον λο- 
γιαθῇ. 

"0 ΚΑΘ. EO λέχεις * οὕτω γενέσθω. 

Ὅ GEOP. ᾿Απέστειλεν ἡ µεγάλη ἁγιωδύνη 6ου 
πρὸς τὸν χραταιὸν xal ἅγιον ἡμῶν βασιλέα ἔπιστο- 
Mv, fj διαλαµθάνει περί τινων᾽ κεφαλαίων εἲς 
πίστεως xal ἠἡθὼν ἐκκλησιαστικῶν. Ἐρωτῶ οὖν 
xijv μεγάλην ἁγιωσύνην σου, εἰ οὕτω φρονεῖ, ὡς ἓν 
αὑτῃ Τέγραπται, fj τι τῶν iv αὑτῇ. Υεγραμμένων 
ἀθετεῖ. 

Ὁ ΚΑΘ. Οὕτως ἑφρόνουν, xal οὕτω φρονῶ, ὡς ly 
αὑτῃ ἔγραφα, 

Ὁ ΘΕΩΡ. Ποίας συνόδους δίΧῃ 7 ; 

'O ΚΑΘ. Thv iv Νιχαίᾳ τῶν «ty ἁγίων Πατέ- . 
pv * xal «bv tv Κωνσταντινουπόλει τῶν ov. ἁγίων 
θεοφόρων Πατέρων. xal τὴν iv Ἐφέσῳ σ ἁτίων 
Πατέρων, ἐν f] Νεστόριος καθῃρέθη. 


'O GEOP. Ποίων διδασκάλων στέρχεις τὰς χρα- 


c 955 χαὶ διδασκαλίας, 


Ὁ ΚΛθ, To) μεγάλου Αθανασίου, «o0 ἁγίου 
Γρηγορίου τοῦ Θεολόχου, τοῦ μεγάλου Βασιλείου, 
τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης, τοῦ ἁγίου Ἰωάννου 
εοῦ Χρυσοστόμου, τοῦ ἁγίου Ἐφραῖμ, τοῦ ἁγίου 
Κυρίλλου Αλεξανδρείας, χαὶ ἄλλων πολλῶν, . 

'O ΘΕΩΡ. ᾽Αρξώμεθα λοιπὸν τῆς ἀναγνώσεως τῆς 


ισῆς ἐπιστολῆς, xal σκεφώµεθα ἁδελφικῶς τῶν iv 


αὑτῇ χεφαλαίων τὸν νοῦν, εἰ τοῖς προῤῥηθεῖσι θείοις 
Ἡατράσε, xai ταῖς ἁγίαις συνόδοις ἔπεται. 

'O ΚΑΘ. EO λέχεις' οὕτω γενέσθω, 

Καὶ ἀναγνόντες, ἤλθομεν εἰς τὸν τόπον, οὗ i» 
γεγραμμένον ᾿ Λέγομεν µίαν φύσιν εἰς «bv Χριστὸν, 
οὐ κατὰ τὸν Εὐτυχέα  συγχέοντες, οὔτε κατὰ τὸν 


Απολινάριον ἑλαττοῦντες, ἀλλά κατὰ Κύριλλον 
D τὸν Αλεξανδρείας kv ὀρθοδοξίᾳ, ἄτινα ἔγραφεν ἓν 


τῇ βίδλῳ αὑτοῦ κατὰ Νεστορίου, ὅτι µία ἑἐστὶν ^ 
«Ud τοῦ Λόγου σεσαρχωμένη. — 

'O GEQP. "0 ἅγιος Κύριλλος οὐχ εἶπε µίαν φύσιν 
£l; τὸν Χριστὺν, οὔτε µίαν φύσιν τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ 
ίαν φύσιν τοῦ Λόγου, καὶ τότε ἐπήγαγε, τὸ, σε- 
σαρκωμένην. 'H δὲ ἁγιωσύνη σου οὐχ οἱδ ὅπως 


ἀπεριμορίμνω; xat ἁδεῶς εἶπε µίαν φύσιν εἰς τὸν 


Χριστόν, Καὶ θαοµάζω, πῶς ἑτόλμησεν ἐναλλαγὴν 
πριλσαι τῆς παρὰ τῷ ἁγίῳ τεθείσης λέξεως, 
ο Ὅ ΚΑθ. Οὐκ ἤλλαξα. Ταὐτὺν γὰρ σημαίνει φῦ- 
σις Χριστοῦ xai φύσις τοῦ Λόγου σεσαρχωμένη. 

O ΘΕΩΕ. Οὐ σημα[νειταὐτόν μὴ Υένοιτο! «b γὰρ 
Χριστὸς ὄνομα, χυρίως τὰ συναμφότερον δηλοϊ, θεὸν 
ὁμοῦ xai ἄνθρῳωπον did, Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένεν», 





125 


DISPUTATJO I. 


126 


λέγοµεν.. ó Χριστὺς δὲ σὰρξ ἐγένετο, οὗ λέγομεν. A factus est, Ativero, Christus caro factus, non dici. - 


Δ]λον δὲ xal ix τοῦ µηδένα τῶν ἁγίων εἰπεῖν ᾳίαν 
Φόσιν τοῦ Χρ.στοῦ. Μίαν δὲ φύσιν τοῦ Αόγου, ὅτε 
ἅγιος Κόριλλος, xai πρ) αὐτοῦ ὁ ἅγιος .᾿Αθανάσιος 
εἶπεν. "Osav γὰρ λέγχωμµεν μίαν φύσιν τοῦ Λόγου, 
«ly» θείαν φύσιν σηµαίνει τοῦ Υἱοῦ. ὅταν δὲ προσ 
θό μεν τὸ, σεσαρκωµένην, καθὼς ὁ ἅγιος Κύριλλος 
αρὺς Σούχενσον tv τῇ δευτέρᾳ ἐπιστολῇ  σύμπας 
ὁ λόγος τῆς μετὰ σαρχὸς οἰχονομίας εἰσφέρεται. 


Ὁ ΚΑΘ. Καὶ εἰς τῶν ἁγίων μετὰ τὴν. ἔνωσιν 
φοῦτο διαῤῥήδην εἶπεν ; 

Ὅ GEOP. Πάντες, ὧν ἄνω τὰ ὀνόματα ἁπηρί- 
θµησας. | 

Ὅ KA8. Δεῖξον ἡμῖν ἕνα τούτων, xal ἀρχεῖ 


mus. Idem et inde patet, quod nemo ssncíorum 
unam Christi naturam, dicet. Unam vero mturam 
Sermonis, tum sanctus Cyrillus, tum s»notus Atha - 
nasius ante ipsum dixit. Quippe cum dicimus unam. 
haluram Sermonis , divinam hoc Filii naturam 
significat : cum vero adjielmus, incarnatam , sicuti 
sanctus Cyrillus. in seeunds ad Suecessum epi- 
stola fecit; tota ratío administrationis cum carne 
comprehenditur. 

GEN. Etquis sanctorum hominum post unio- 
nem boc expresse dixit? 

THEOR. Omnes quorum. nomina suprà recen- 
sulsti. 

GEN. Ostende nobis unum ex eis, et satis eril: 


flv: ὃ γὰρ εἷς. τῶν ἁγίων λέγει, πάντες λέγουσιν, D nam quod ab uno. sanctorum dicitur, οὐ omnibus 


ὡς ἐξ ἑνὸς τοῦ θείον Πνεύματος ἐμπνεόμενοι, 


'O GEOP. Οὐχ ἕνα µόνον, ἀλλὰ σὺν Θεῷ κάντας, 


οὓς ἄνω ὀνομαστὶ εἴρηχας. Μόνον μὴ ἐχχαχήσῃς | 


ἀπούων, xal κάντων παραγάγω τὰς μαρτυρίας. 


Ὅ ΚΑΘ. διὰ τοῦτο συνηθροίσθηµεν, ἵνα τὸ ἀλη- 


6ὲς εὕρωμεν. καὶ οὐ δεῖ Άμᾶς ἐχχαχεῖν ἓν τοῖς 
φοιούτοις.. ΄ 

'O 6Ε0Ρ. πρ. ες τῶν χρήσεων παρεισφορᾶς, 
ἄναγχαῖον οἶμαι εἰπεῖν, εί ἐστιν οὐσία, xat τί ἐστι 
φύσις, εἰ τε ὑπόσχασις, xol sl πρόσωπον. Διά τοι 
«οὗτο ἑἐρωτῶ. πῶς ταῦτα ἐχδέχῃ; ὡς οἳ ἔξω, f| ὡς 
οἱ τῆς Ἐχχλῆσίας διδάσκαλοι διωρ/σαντὸ ; 


 "OKASG. Ἡμεῖς χαὶ τῶν ἀμφοτέρων τοὺς ὁρι- 
σμοὺς τοὺς περὶ τῶν προχειµένων γινώσχοµεν, xal 
πρὸς τὸ εὐθὺ τῶν τῆς εὐσεθείας δογμάτων ἑπ'στη- 
μονικῶς ἀπευθύνομεν, 
Ὅ ΘΕΩΡ. 'Ἐγὼ πλείστην ἓν τούτοις διαφορὰν 
*wv ἔξω πρὸς τοὺς διδασχάλους τῆς Ἐκχλησίας 
ἑρῶ. Ol vàp :ἔξω σοφοὶ τὸ ἄτομον, τοι τὴν ὑπό- 
στασιν, χαὶ τὸ ἓν τῷ ἀριθμῷ, οὐσίαν ὀρίζονται * 
ὅπερ οἱ θεῖοι Πατέρες οὐ παραδέχονται. Οὐσίαν γὰρ 
vul θεοφόροι Πατέρες xéX φύσιν τὰ χαθόλον λέγουσιν, 
ἄτίνα οἱ ἔξω εἶδος ὠνόμασαν. Ad ixl τὴς ἁγίας 
Τριάδος µίαν φύσιν καὶ µίαν οὐσίαν ἑδογμάτισαν, 
ὁπυστάσεις δὲ ερεῖς' ὡς τῆς φύσεως χαὶ τῆς οὐσίας 


dieitur : quod omnes ab uno divino Spiritu afſiati 
feerint. 
THEOR. Non unum ΄  doptaxat - getendam, aed 


universos , adjuvante Deo, quos nominatim supra 


eommemorasti. Saltem auscultando ne dcfatigeris, 
et omnlum tibi testimonis proferam. 

GEN, Propterea convenimus, ut veritatem inve- 
Biamus : nec. in hujusmodi negotiis defatigari de- 
bemus. 

THEOR. Antequam ipsa dicta proferamus, no- 
cessarium arbitror, ut quid essentia vel substantia. 
sit, quid natura, quid hypostasis, quid persona, 
dieatur. Propterea te iritetrogo , quomodo hæe acci- 
piss? num ut extori scriptores, an uti doctores 
Ecclesis definierunt ? 

GEN. Nos ambarum de vocibus hisce propositis 
Boitiones novimus, et eas ad rectitndipem dogma- 
tum pietatis scienter dirigimus. — 


. THEOR. Ego plurimum in. his extraneos ab Ec- 
closis doctoribus dissilere video. Nam illi eruditi 
bomines exteri. individuum , sive ' bypostasin , οί 
unum nnmero, sübslantiam definiunt; quod sane 
divini Patres. non.a2dmittunt. Quippe Patres illi gu- 
bernati divinitus, &ubstantiam ct naturam esse uni- 
versalia dicunt, quse scriptoces exteri speciem voca- 
runt. Quspropter in sacrosancta Trinitate naturam 
unam et nnam substantiam, hypostsses vero tres, 


πολλὰς ὑπαστάσείις περιεχούσης» ἀμέλει xal fj τῶν D iradiderunt : natura nimirum et substantia plures 


ἀνθρώπων φύσις µία οὖσα, ἀπείρους ἔχει Χὰς ύπο- 
cordseic, otov Πέτρον, χαὶ Παῦλον, xol πάντας τοὺς 
x&tk µέρος ἀνθρώπους. "O δὲ Αριστοτέλης τὸ ἅτο- 
μον xa τὸ lv τῷ ἀριθμῷ, fitot τὴν ὑπόστασιν, χυ- 
ρίως ovclav ὠρίσατο, οὕτω φάσχιον ' Οὐσία δέ ἔστιν 


ἡ χυρὠτάτη, χαὶ πρώτως, xal μάλιστα λεγομένη, 


4 pitt χαθ᾽. ὑποχειμένου τινὸς λέγῦται, μήτε ἓν 
ὀεοκειμένῳ ᾖτινί ἐστιν, olov ὅτις ἄνθρωπος, f) 
τις ἵππος. Εῶς οὖν τοὺς θθραθεν τῆς ἡμετέρας αὖ - 
λὰς, καὶ τοὺς διδασχάλους ἡμῶν elc ἓν χανὰ τοῦτο 
συναγαγεῖν δυνατόν ἐστι τοὺς μὲν τὸ καθόλου, τοὺς 
& εὰ κεθέκαστον, οὐσίαν xaX φύσιν ὁριφαμένονς» 


- "O.KAG. Καὶ ἡμεῖς τὴν οὐσίαν καὶ τὴν φύσιν 


bypostases continent : et hominum quidem certe 
nalera cum una sit, infinitas babet hypostases; 
put» Petrum et Paulum, et homines sigillatim uri- 
versos, Aristoteles autem individuum, et unum 
numero, sive hypostssin, ptoprie substantiam defl- 
niit, bis verbis usus ; Substantia, quæ propriissime, 
primumque ac maxime sic dicitur, est quz» nequé 
de subjecto quodam dicitur, nec in alique subjecto 
est, velut hic homo, vel híc equus. Quo igitur pe» 
eto feri potest ut alieni ab ovili nostro cum 
doctoribus nostris bac in parte concilientur, cum hi 
substantiam et naturam üniversale quiddam, llli 
singulare definiant ! 

GEN. Nos quoque substantiam et naturam de 


131 THEORIANI . 148 
waiversalibus aeripimus, personam vero et bypo- Α ἐπὶ τῶν καθόλου λαμδάνοµεν, τὸ δὲ πρόσωκον xal 


s'asin de singularibus, 

THEOR. Macte animo, beatissime Pater, ob 
hsnc satisfactionem : qui et hac in parte cum 
sanctis Patribus consentis, Quid igitur ? horumne 


finitiones ac declarationem exponemus, an solam 
hoe nobis sufficiet , quod substesntia et natura 


quiddam universale aint; bypostasis et persona, 
singulare? E | 


GEN. Si tibi inolestum non erit exponere, lubens: 


equidem audiam. 


THEOR. Nihil ego meum proferam, sed quidquid 
ipsa nos Ecclesie lumina docuerunt. 


. GEN. Idem et Ipse cognoscere gestio, quid nlmi- - 


rum Ecclesize doctores tradiderunt. 


THEOR. Sancii Patres ita substantiam definie- D 


runt : Substantia primum et proprie est, quidquid 
per s6 subsistit, nec esse suum habet in alio, Quid 
autem id quod per se subsistit? quod per se est, 
ac non propter aliud, vel in slio suum esse habet ; 
hoc est quod non eget alterius alicujus extra se ad 
hoc ut exsistat, quale quiddam est color, puta 
niger aut albus : quæ per se nequeunt exsistere 
sin6 corpore quod ea recipiat, ac ;propterea co- 
lorem uon dicimus esse substantiam. Ipsum vero 
corpus, cui color inest, ad hoc coloris haud indi- 
get, ut corpus sit. lino mutatis coloribus, ipsum 
non mutatur, Nam ex albo nigrum fit, ex nigro 
flavum, aliumve colorem induit; ipsum vero &em- 
p^r id, quod est, manet. Itaque propter corpus 
color est, ut id colore tingat, non autem corpus 
propter colorem, sed ex seipso. Color itidem in 
corpore suum esse habet, corpus autem non in 
colore, sed in seipso exsistit, Eam ob rem corpus 
substantiam. vocamus, cum per seipsum subsistat, 
οἱ in seipso, nou In alio suum esse habeat. Quid- 
quid ergo per se subsistit, et iu seipso, non in alio 
exsistit, est substantia. Sunt autem hæc vel ex 
materie, vel experiia matoriei. Materialia sunt, 
terra, 3qua, aer, ignis: et res ex bis compositz, 
lapis, arbor , corpus animatum. Expertia materiei, 
anima ratione przedita, angelus, Hæc igitur, 
uti modo aiebam, substantia dicuntur. Quippe 
Deas ultrasubstantialis est, supra omnem po- 


Atque hoe modo Jam coguitum habemns, quid sub- 
stantia sit. Natura vero, est horum cujusque, jam 
recensitorum, motus et quietis principium, quatenus 
in ipsis primis exsistit, non secundum accidens. 
Verbi gratia, terra quidem movetur, quatenus ger- 
mina producit, et fetus, omninoque alteratur qua- 
tenus secundum hæc ipsa in id mutatur, sed eadem 
quiescit, quod ad transitionem de loco ad locum 
stiine!, omnino immobilis et itineris expers. Itaque 
etotus et quietis hajusmodi principium, quod terrae 
subsiantialiter inest, nec ex causa quadam acces- 
Sit, naturam vocamus, Ipsum vero natur: nomen 


. ab nascendo factum est, id est ab exsistendo. Quo fit, 


οἱ sabstanüz natureque nomen ide significet : 


τὴν ὑπόστασιν, ἐπὶ τῶν κατὰ µέρος, 

O ΘΕΩΡ. EOvé£ σοι τῆς ἀπολογίας, paxapub- 
«att Πάτερ ούμφρων xàv τούτῳ τοῖς ἁγίοις ἵα - 
τράσι ευγχάνεις. Τί οὖν ; τούτων εἴπωμεν τοὺς 
ὅρους χαὶ τὴν ἑρμηνείαν ; fj τοὐτφ µόνῳ ἀρκούμεθα, 
ὅτι ἡ οὐσία χαὶ ἡ Usi; καθόλου ἑἐστίν' fj δὶ ὑπό- 
στασις xal tb πρόσωπον, χαθέχαστον ; 


Ὅ ΚΑθ. E! σοι φορτιχὸν οὐκ ἔστι λέγειν, ἐγὼ 
ἡδέως ἀχούσομαι. 

'O ΘΕΩΡ. Ἐγὼ ἐμὸν μὲν οὐδὲν ἐρῶ, ἀλλ’ ὅκερ 
οἱ τῆς Ἐχχλησίας φωστῆρες ἡμᾶς ἑξεπαίδευσαν. 

O ΚΑΘ. Κἀάγὼ τοῦτο ἐπιθυμῶ μαθεῖν, εί ἐστιν, 
ὅπερ οἱ τῆς Ἐκκλησίας εἶπον διδάσχκαλοι. 

"0 8EQP. Οἱ ἅγιοι Πατέρες τὴν οὐσίαν οὕτως ὡρί 
σαντο. Οὐσία ἐστὶ πρώτως τε xal χυρίως, πᾶν 
ὅτιπερ αὐθυπόστατον ὑπάρχει, xol μὴ ἐν ἑτέρῳ 
ἔχει τὸ εἶναι. Τί δέ ἔστιν αὐθυπόστατον} ὃ καθ᾽ 


υἑαυτὸ ἔστι, xal ob Sv. ἄλλο, (οὔτε ἐν ἑτέρῳ ἔχει τὸ 


εἶναι» τουτέστιν, ὃ μὴ χρῄξει τινὸς ἄλλου ἔξωλ]εν 
αὑτοῦ εἰς τὸ ὀπάρχειν' οἷόν τι λέγω τὸ χρῶμα, 


πουτέστι τὸ λευχὺν xal τὸ μέλαν ^ xal τὰ τοιαῦτα ᾽ 


οὗ δύνανται χαθ) ἑαυτὰ εἶναι, χωρὶς σώματος τοῦ 
δεχομένου αὐτά ' xai διὰ τοῦτο οὐδὲ οὐσίαν λέγομεν 
εἶναι τὸ χρῶμα, Τὸ δὲ σῶμα αὐτὸ, àv ᾧ ἐστι τὸ 
χρῶμα, οὗ δέεται τοῦ χρώματος, εἰς τὸ εἶναι σῶμα' 
ἀμέλει καὶ τῶν χρωμάτων ἀλλασσομένων , αὑτὸ 
οὐχ ἀλλάσσεται * xal γὰρ bx λευχοῦ Ὑίνεται μέλαν, 
καὶ ix µέλανος ξανθὸν, ἢ ἕτερον χρῶμα μεταμφιάἀ- 
ζεται» αὐτὸ δὲ μένει, ὅπερ kovi, ἀεί. Ἔστιν οὖν 
τὸ μὲν χρῶμα διὰ τὸ σῶμα ἵνα χρώζῃ αὐτό' τὸ δὲ 
σῶμα οὗ διὰ τὸ χρῶμα, ἀλλὰ δι’ ἑαυτό' καὶ τὸ 
μὲν χρῶμα ἐν τῷ σώματι ἔχει τὸ εἶναι τὸ δὲ 
σῶμα οὐκ iv τῷ χρώματι, ἁλλ' ἓν ἑαυτῷ ἔχει 
τὸ εἶναι. Διὰ τοῦτο οὖν τὸ σῶμα οὐσίαν χαλοῦ- 
μεν, ἐπειδὴ αὐθυπόστατόν ἔστι, xal Ev ἑαυτῷ, οὐκ 
ἐν ἑτέρῳ ἔχει τὸ εἶναι. Οὐχοῦν rdv ὅτιπερ αὐθ- 
υπόστατόν τε ὑπάρχει, xai kv. ἑαυτῷ, xal ph iv 
ἑτέρῳ ὑπάρχει, οὐσία. Ἔστι δὲ ταῦτα ἡ ὑλιχὰ, 
4j ἄθλα, ὑλικὰ μὲν, 17, ὕδωρ, &hp, xp, xal τὰ Ex 
τούτων συνθέντα, λίθος, φυτὸν, ἔμφυχον copa* ἄῦλα 
δὲ, φΦυχὴ λογιχὴ, ἄγγελος. Ταῦτα μὲν οὖν, à; ἔφην, 
οὐσία χαλοῦνται. Ο γὰρ θεὺς,ὑπερούσιος, ὑπερέχεινα 


situs essentiam, et si quid his etiam ulterius. Ὦ πάσης οὐσίας, καὶ ef τι τούτων ποῤῥωτέρω ὑπάρχει. 


Τί μὲν οὖν ἐστιν οὐσία, ἔχομεν ἑγνωσμένον. Φύσις δέ 
ἐστιν ἀρχ] τῆς ἐχάστου τῶν ἀπηριθμημένων τούτων 
χινἠσεώς τε χαὶ Ἱρεμίας, kv olg πρώτοις αὐτοῖς 
ὑπάρχει, xai οὐ χατὰ συµθεθηχός. Οἷόν τι λέγω’ fj 
T χινεῖται μὲν, κατὰ τὸ βλαστάνειν, xal ζωοχγονεῖν, 
xaX τὸ ὅλον ἀλλοιοῦσθαι, χατὰ ταῦτα αὐτὰ εἰς αὐτὸ 
µεταδαλλοµένη” ἢρεμεῖ δὲ κατὰ τὴν ἀπὸ τόπου εἷς 
τόπον µετάδασιν, ἀχίνητος οὖσα παντελῶς xai ἀπό- 
ρεντος. Thv οὖν ἀρχὴν τῆς τοιαύτης ἠρεμίας τε xal 
κινήσεως, οὐσιωδῶς τῇ χἡ ἑνυπάρχουσαν, οὐκ Ex 
τινος δὲ αἰτίας αὐτῃ γενομένην, φύσιν χαλοῦμενο 
ΠαρΏχται 6b αὑτὸ τὸ ὄνομα τῆς φύσεως παρὰ τὸ 


πεφνκέναι, τουτέστιν ὑπάρχειν, "ove τὸ αὐτὸ ση- 


µαΐνει τὸ ὄνομα τῆς οὐσίας xal τῆς φύσεως * τὸ μὲν 








129 


DISPUTATIO I. 


130 


παρὰ τὸ εἶναι, τὸ δὲ παρὰ τὸ πεφυχέναι. ᾽Αμϕύτερα A utrumque deductum & verbis paria denotantibus, 


δὲ δηλοῦσι «àv ὕπαρξιν. Ob µόνον δὲ ὀνόματι, ἀλλὰ 
καὶ κράγµατι ταυτὀν ἔστιν fj οὐσία xal φύσις, 1 ὃ τι 
ἐγγύς. O0 γὰρ τὴν «ίνησιν αὐτὴν xai τὴν hpsplav 
τῶν πραγμάτων φύσιν εἰρήχαμεν , ἀλλὰ τὴν &pyhv, 
ςουτέστι τὴν αἰτίαν, καθ fjv od xztà συμθεθηχὸς, 
ἁλλ᾽ οὐσιωδῶς αἱ οὐσίαι κινοῦνται xal ἠρεμοῦσιν. 
Ὑπόστασις 66 ἐστι πρᾶγμα ὑφεστώς τε xal οὐσιῶ- 
δες, bv ᾧ τὸ τῶν συµδεθηχότων ἄθροισμα, ὡς ἐν EA 
ὑποχειμένῳ, πράγματι xai ἑνεργείᾳ ὑφέστηχεν. 
"Ἔστιν οὖν ἡ οὐσία αὐτὸ cb ὃν πρᾶγμα, fj δὲ ὑπόστα- 
ίσις xal αὑτὸ τὸ ὃν, xai tX τούτῳ, ὡς κατὰ συµδεδη- 
«κλς, ἐπιθεωρούμενα. Πρόσωπον δέ ἐστιν, ὃ διὰ τῶν 
οἰχείων ἑνεργημάτων τε καὶ ἰδιωμάτων ἀρίδηλον 
xai περιωρισμένην τῶν ὁμοφυῶν αὑτοῦ παρέχεται 
την ἐμφάνειαν. Οἷον Μιχαἡλ ὁ ἀρχάγγελος, ὃτς τῷ 
διαδόλῳ διεχρἰίνετο περὶ τοῦ Μωῦσέως σώματος, xal 
ὅτε τὰς θείας ἐχείνας προ:ῤήσεις ἑνέπτησε τῷ Δα- 
vtl, ἓν πρόσωπον ἁπ:χεχριµένον τῶν λοιπῶν ἀγγέ- 
λων ὄντα ἡμῖν ἑἐδείχνν. 'H οὖν διὰ τῆς ἑνεργείας iy- 
γινοµένη τινὸς ἡμῖν γνῶσι; πρόσωπον τοῦτο αὐτὸ τὸ 
ἐνεργοῦν καλεῖν ἡμᾶς ἑἐχδιδάσχει. Κάὶ τοῦτο ἐκ τῆς 
xat αἴσθησιν γνώσεως ἐπὶ th» κατ ἔννοιαν µετή- 
χθη τὸ ὄνομα. Ἐπειδὴ Υὰρ τοὺς xa0' ἕκαστον ἀνθρώ- 
πους kx τῆς Uri ,αινοµένης ἑχάστῳ ἰδέας τῶν προσ» 
πων. τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων διακρίνοµεν, κατὰ τὴν 
ἐπιθολὴν τῆς ὀράσεως ' τούτου χάριν xal τὸ δι οἱ- 
Χείων ἐνερχειῶν τε xal ἱδιοτήτων τῶν ὁμοουσίων 
διαιρούµενον πρόσωπον ἐχαλέσαμεν. Καὶ αὕτη μὲν 
4 τοῦ προσώπου ὑπογραφή” δοχεῖ δὲ πως ταυτὸν 


σηµαίνειν τῇ ὑπ,στάσει, fj μικρὸν, ἡ οὐδὲν διαλλάτ- C 


τειν. Toótou προεγνωσµένου ἡμῖν, ὅτι εαυτόν ἐστιν 
οὐσία τῇ φύσει, xal ἡ ὑπόστασις τῷ προσώπῳ , ὅσα 
αερὶ εὓς οὐσίας λεχθήσεσθαι μέλλει, ταῦτα xal τῇ 
φύσει προσαρµοστέον, xal ὅσα περὶ ὑποστάσεως, 
ταῦτα χαὶ τῷ προσὠπῳφ. 

Ὁ ΚΑθ,. Ἐπιστημόνως el Πατέρες ὡρίσαντο 
ταῦτα, xai διηυχρινηµένην τὴν τούτων ἐποιῄσαντο 
ἑρμηνείαν. Πλὴν ἠθέλον xal χρήσεις αὐτῶν, ἵνα 
vo, πῶς εαῦτα ἑἐχδέχονται θεολογοῦντες, ὡς ἂν 
κατὰ τὸν σχοπὺν αὐτῶν xai ἡμεῖς ποιησώμεθα τὴν 
διάλεξιν. 

*0 GEOP. Oi διδάσχαλοι τῆς Ἐχχλησίας οὕτως 
αὐτὰ ἐχλαμδάνοναιν, ὡς εἶπεν ἡ ἁγιωσύνη σου ἄνω- 
τέρω τὴν pàv οὐσίαν καὶ τὴν φύσιν ἐπὶ τῶν χαθό- 
Aou, τὴν ὑπόστασιν δὲ xal τὸ πρόσωπον ἐπὶ τῶν 
χαθ᾽ ἕχαστον. 

Ὁ ΚΑΘ. Αὐτὺ τοῦτο ζητῶ δειχθῆναί µοι Ex τῶν 
χρήσεων, xat μετὰ ταῦτα σὺν θεῷ ἀρξόμεθα σνζη- 
πεῖν περὶ ὧν συνεληλύθαμεν. 

«0 GEOP. Γενέσθω xoi τοῦτο, ἐπεί σοι δοχεῖ * 
xa παρίτω sig µέσον ὁ τῷ ὄντι φιλοοοφώτατος θεῖος 
Βασίλειος, Οὗτος γάρ, πρὸς Τερέντιον γράφων, τάδε 
φησί: Περὶ δὲ τοῦ Θεοῦ ὅτι οὐσία xal ὑπόστασις 02 
ταὐτόν ἐστι, χαὶ αὐτοὶ, ὡς γοµίζω, ἔπεδημ ἠναντο οἱ 
ἀπὸ τῆς δύσεως ἁδελφοί. Τὸ στενὸν γὰρ τῆς αὐτῶν 
χγλώττης ὑφορώμενοι, τὸ τῆς οὐσίας ὄνομα τῇ Ἑλ- 
λάδι φωνῇ παραδεδώκχασιν, ἵνα «f τις etn διαφορὰ τῆς 
&vvolag; σώζοιτο αὐτῇ iv τῇ εὐχρινεῖ ἀσυγχύτῳ δια» 


dur ; 


el exsistendi significationem habentibus. ΄ Neque 
tantum aomine tenus idem est substantia et natura, 
sed etiam re; aut saltem proximum quiddam, Non 
enim motum ipsum, et quietem rerum, naturam 
esse diximus : sed principium, hoc est causam 
secundum quam non accidentarie, sed substantia- 
liter moventur et quiescunt substautiz. Hypostasis 
autem, est res exsistens et substantialis, in qua 
congeries accidentium', tanquam in uno subjecto, 
re et effectu exsistit. Itaque substantia est ipsa res, 
qua exsistit; hypostasis vero, tum id quod exsi- 
git, tum qui in eo veluti per accidens considerap- 
tur. At. persona est, id quod per actienes et pro- 
prietates suas, manifestum et distinctum ab aliis, 


B ejusdem natura consortibus, indicium sui prabet. 


Veluti Michaelus archangelus, cum de corpore Mosis 
adversus diabolum disceptabat, et cum divina Da- 
nieli oracula pandebat, unam se nobis personam, 
a cæieris secretam  augelis, monstrabat. Itaque co- 
gnitio alicujus, quam ex effectu consequimur, ut 
ejus effecti suctorem personam vocemus, docet, 
Atque hoc nomen a cognitione, qux: sensu. flt, ad 
eam, quio (t mente, translatum. est. Cum enim 
singulos homines, per aspectabilem vultuum cu]us- 
que forwam, ex oculorum intuitu reliquis ab bomi- 
nibus secernawus : idcireo et id, quod per actiones 
ac proprietates suas ab ejusdem substantize cónsor- 
tibus sejungitur, personam appellavimus. Atque 
haec personz descriptio est. Videtur autem quodam 
modo idem significare, quod hypostasis : aut paruu, 
aut nibil diff.rre. Hisce pracognitis, idem nimirum 
esse substantiam, quod naturam, idem hypostasin, 
quod personam , quaecunque de substantia dicentur, 
aptanda natura: et quecunque le hypoetasi, per- 
ρου». | 

GEN. Sane quam erudite Patres bze deflnie- 
runt ei perspicue declararunt. Sed equidem et 
asctoritates ipsorum dictaque requiro, ut quo 
pacto læc de Deo periractantes accipiant, intelli- 
gam : el. nos quoque juxta scopum eorum, collo- 
quium hoc. instituamas. — 

THEOR. Ecclesie doctores lac ita, uti 681” 
citas tua supra dixit, aecipiuut ; substantiam 
scilicet, ac naturam de universalibus ; hypostasin 
et personam, de singularibus. 


GÉN. Hoc ipsum mihi de Patrum dictis mon- 
strari cupio, ac deinde Deo propitio colloqui de 
iis incipiemus, quorum causa convenimus. 

THEOR. Fiat id quoque quaudo sic tibi vide- 
adeoque prodeat in medium doctissimus 
reapse divus ille Basilius. Nam ejus, ad Terentium 
scribentis, hzc verba sunt: Non idem esse, de 
Deo cum loquimur, substantiam eL hypostasin : 
eiiam ipsi, mea quidem opinione, fratres Occiden- 
tales indicarunt, Nam lingua suz angustiam reve- 
riti, ipsum usi; nomen lingua Graca reposuerunt, 
ut si quod in sensu discrimen esset, id ei perspicua 


131 


. THEORIANI 


rainimeque eonfosa vocam diversitate salvum esset. A στάσει τῶν. ὀνομάτων. Kt δὲ δεῖ καὶ ἡμᾶ; iv βραχεξ 


Si. támen et nobis iódicanda pancis nosira; est 
opinio, dicemus eum «subslanlis ralionem esso ad 
bypostasin, qua rei coumunis-cst ad peculiarem. 
Nam quisque nostrum ercommeni ratione subalan- 
tig, parüccps est essentie ; et ob peculiares .sibi 
proprietates, bic vel ilie est, Sic οἱ ibi, substantiae 
quidem catio communis intelligatur, ut bonitas, 
divinitas, aut οἱ quid aliud; hypostasis vero, in 
proprietate paternitatis, aul facultatis sanctilicantis, 
cernitur. Consimilia verba sunt ejusdem divini 
hominis, αἱ Aupbilochium, sanctissima leonienais 
Eecleste luinen, scribentis ; Substantia et hyposta- 
gis, inquit, ita differunt oti commune ac singulare: 
puta, quz animalis est ad unum aliquem bominem 


*b ἡμῖν δοχοῦν «εἰπεῖν, ἔκεῖνο ἐροῦμενν ὅτι ὃν Eyes. 
λόγον τὸ «κοινὸν. πρὺς τὸ ἴδιον, τοῦτον ἔχει ἡ οὐσίᾳ 
«pig τὴν ὑπόστασιν. Ἕκαστος γὰρ. ἡμῶν xob τῷ 
χοινῷ τῆς οὐσίας «λόγφ τοῦ, εἶναι μετέχει, xol τοῖς . 
αὑτοῦ ἰδιώμασιν ὁ Δεῖνά ἐστι καὶ ὁ δεῖνα · οὔτῳ κᾱ- 
xat ὁ μὲν τῆς οὐαίας λόγος χοινὸς, οἷον ἡ ἀγαθότης, 
ἡ θεότης., Qj εἴ τι ἅλλο, νοείτω * dj δ' ὑπόστασις iv 
τῷ ἰδιώματι τῆς πατρότητος, 1| τῆς ἀχιαστικῆς ἂννά- 
εως θεωρεῖται. Τὰ ὅμοια δὲ 6 αὑτὸς θεῖος ἀνὴρ 
πρὸς ᾽Αμϕιλόχιον τὸν τὴν ἁγιωτάτην Ἐχχλησίαν τοῦ 
"Ixov(ou φωτίσαντα ἐπιστέλλων φησίν’.Οὐσία δὲ καὶ 
ὑπόστασις εαύτην ἔχει τὴν Διαφορὰν, ἣν τὸ Χρινὺν 
πρὸς τὺ καθ’ ἕχαστον, olov, ὡς ἔχει 9b ζῶον αρὶς 
bv δεῖνα ὄνθρωπον. Auk θοῦτα οὐσίαν μὲν μίαν θεύ- 


ratio. Propterea substantiam divinitatis unam confi- p τητος ὁμολογοῦμεν, ὥστε tbv τοῦ εἶναι λόγον uh. —- 
Aemur ut esseutiz ratjo minime diversa reddatur: διαφόρως ἀποδιδόναι, ὑπόστασιν δὲ .ἰδιάζουσανν ἵνα 
hypostasin vero singulare quid dicimus, utincopfusa «ἀσύγχυτος ἡμῖν καὶ τετρανωµένη ἡ περὶ Πατρὸς, 
nobis et explicata de Patre, Filio, sanctoque Spiritu «καὶ Vioũ, καὶ ἁγίον. Πνεύματος ἕννοια ὑπάρχοι. Mb 
sit notio, Quippe si.separstas cujusque notat non γὰρ νοούντων τοὺς ἀφωρισμένους.περὶ ἕκαστον yu 
consideremus, ut paternitatem, ut filietatem, ut µρακτῆρας, olov πατρότητα, xa υἱότητα, καὶ ἅτια- 
sanctificationem ; 4ed. de communi notione essem- σμὸν, ἀλλ Ex τῆς κοινῆς τοῦ εἶναι ἐννοίας ὁμολογούν» 
tie, Deom confiteamar : fleri nullo modo polest ut «των Θεὸν, ἀμήχανον Ὀχιῶς τὸν λόγον τῆς πίστεως 
reete fidei ralio reddatur. ltaque necesse est, 4 ἀποδίδοσθαι. Χρὴ οὖν, τῷ κοινῷ «b ἰδιάζον πραστι- 
commune. adjecto peculisri, banc üdej normam Ἅθέντας, οὕτω thv last ὁμολογεῖν * κοινὸν fj θεότὴς, 
confitendo sequi. Communt.est divinitas, peculiare ἴδιον ἡ mavpórnc* εἶτα συνάκτοντας Mrs" Hi- 
paternitas, ο conjungentes dicamus: Credo in «στεύω εἰς 8sóv Πατέρα” καὶ πάλιν ἓν τῇ coo Tto 
Deum Patrem. Rursus in confessione Filii coosimilé .ὁμολογίᾳ παραπλῄβαιον ποιεῖν, xal τῷ χοινῷ Gu. 
(st, et communi peculiare jungentes, dieamas : «άπτειν «b ἴδιον, xal λέγειν’ Elc θεὸν Ylór. ΟὉψοίως 
Credo in Deum Filium. Similiter et de Spiritu sàn- — xal περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος xavk τὸ ᾿ἀχόχουθον 
eto, verbis consentaneo modo conceptis. dicamus ; C «ἲς ἐχφωνήσεως «ἲν mpogopkv σχηματίζοντας M» 
Credo in divitum Spiritum illum sanctum : lia qui- «γεν Πιστεύω slc có θεῖον Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὥστε 
dem ut ubique servemus in. confessione divinitatis διόλου «hv. ἑνότητα σώζεσθαι tv «fj εἲς θεδἑητὸς 
unitatem, ac nihilominus personarum peculiare — 6poxey(a, xal τὸ «Ov προσώπων ἰδιάζον ὁμολογεῖ- 
discrimen jn separatione . proprietatum, quat in .g6ax ἓν τῷ ἀφορισμῷ νῶν περὶ Έχαατον νοουμᾶνῶν 
singulis mente intelligimus, confiteamur. Qui vero — i3uppáczov. Οἱ δὲ ταὐτὸν λέχοντες οὐσίαν xaX ὑπὸ« 
substantiam et.hypostasin idem esse dicunt, perso- -στασιν, &vavxáCovcat πρόσωκα µόνον ὀμολοχεἴν διά- 
nas saltem diversas fateti coguntur, ac duin £reS φορα, καὶ ὃν «ῷ Ἱπαραιτεῖεθαι λέγεῳ τρεῖς ὑποστά- 
bypostases dicere recussnt, Sabellii scelus 40Η '.σεις, εὑρίσχονται μὴ φεύγοντες τὸ Σαδελλίου κακὸὺνι 
evitare" deprehenduntur : qui ei Ίρεο nbüonem ὃς, καὶ αὐτὸς πολλαχοῦ συγχἑων εν Evvotav, ἐνεχεί- 
hane plerumque confundens, personas dividere µρει διαιρεῖν τὰ πρόσωπα, τὴν αὐτὴν ὁπόστασϊν M- 
conabatur ; eamdem hypostasin dicens, pfout usus — «oy πρὸς τὴν ἑκάστοτε παρατυγχάνουσαν: χρείαν 
exigeret, transformari. Ceterum οἱ quis fortasse μετασχημαείζεσθαι. Εἰ δὲ ce ευχὸν 'μὴ νόμοι 
testimonia sancti Patris hujus, οχ episvolis deprom- ἀξιίοχρέους εἶναι τὰς kx τῶν ἐπιστολῶν τοῦ παναγίου 
ie sails dones -" — alia de ipsius | τοῦδε Πατρὸς μαρτυρίας, παβαθησόµεθα xai εξ Ἰδι- 
expositione peculiari, quam de fide composuit, eb . χῆς. ἐκθέσεως, Ἂν πε | πάρα 

ut ei subscriberel, Eustathium lllum Armenium * τι Mv mei πίσεκως ἐποιῄσατο, 








impulit, qui opiuionis contrari suspiolonem de se 
uonnullis injecerat, | 

Ea in exposidlone Basilii verba haec sunt : Itaque 
par est eos aperte [uteri, quod secundum ea verba 
'credant, quse a Patribus noetris Nieææ sunt expo- 
' sita, et quidem in ea sententia, qux integre de 
verbis elucet. Sunt enim, qui et in bac igsa fide 
veritatis eerioni fraudem faciunt, et pro libitu suo 


mentem verborum in ea positorum trahunt: quando | 


"Mercellus etiam, impie convellens hypostasin Do- 
mini nostri Jesu Christi, eumque nudum Sermonem 
docens, pta se ferre ausus est, hic ejus opinionis 


οχευάσας τὸν ᾽Αρμένιον Εὐστάθιον ὑπογράφαι, ὃκό- 
γοιᾶν «11 παρασχόρενον δόξης ἑναντίας. 


Ἐν fj ἐχθέσει λέγει κφαῦτα. Ἱροσήκει τὀίννυν 
Ξναργῶς ὁμολοχεῖν, ὅτι πιστεύουσι χατὰ «& βήματα, 
τὰ ὑπὸ τῶν ἡμετέρων Πατέρων ἐκτεθέντα dv * 
Νιχαίᾳ, κατὰ τὴν. ὑχιῶς ἀπὸ εῶν ῥημάτων ἔμφε- 
Ῥομόνην «διάνοιαν. Κἱσὶ γάρ τινες, οἱ καὶ bv αὐτῇ «fj 
πίστει ῥολοῦντος «by λόγον eic . ἀληθείας, πρὸς. «b 
ἑαυτῶν «Ῥούλημα «by νοῦν τῶν. bv αὐτῇ ῥημάνων 
Άλχοντες * ὅπου γε xal Μάρχελλος ἐτόλμῃῆσεν ἀσεδῶς 
«hv ὑπόστασιν «00 Κυρίου ἡμῶν Ἱησοῦ Χριστοῦ, 
Ψιλὸν αὐτὸν ἐξηγούμενος ᾿λόγον, ἐχεῖθεύ προφασί- 


133 


DISPUTATIO I. 


13 


ζεσθαι τὰς ἀρχὰς εἰληφέναι, τοῦ ὁμοονσ[ου «hv διά- A sibi submitistrafa principia ; male scilicet senten- 


νοιαν χαχῶς ἐξηγούμενος. Kal τινες τῶν ἀπὸ τῆς 
δύσεως τὸ τοῦ [τῆς δυσσεδείας τοῦ], Λίδνος Σαθελ- 
Alou, ὑπόατασιν xal οὐσίαν ταὐτὸν slvai: ὑπολαμ- 
ὀάνοντες, ἐχεῖθεν Ἓλχουσι τὰς ἀφορμὰς πρὸς τὴν 
Χατασχευ]ν τῆς ἑαυτῶν Βλασφημίας, ix τοῦ ἐγγε- 
Ὑράφθαι τῇ πίστει, ὅτι ἐάν τις λέγῃ ἐξ ἑτέρας οὐ» 
αἷας fj ὑποστάσεως «by Υἱὸν τοῦ θεοῦ, τοῦτον ἆνα- 
θεµατίζει dj ἁγία χαθολιχὴ Ἐκχλησία. 00 γὰρ. taU 
rdv εἶπον ἐχεῖ οὐσίαν xoi ὑπόστασιν» El. γὰρ μίαν 
xal τὴν αὐτὴν ἑδήλουν ἔννοιαν αἱ φωναὶ, τίς χρεία 
$» ἑχατέρων; ᾽Αλλὰ δῆλον, d ὡς τῶν μὲν ἀρνουμένων 
τὸ ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Πατρὸς, ἄλλων δὲ λεγὀν- 


Sov ἐξ ἄλλης τινὸς ὑποστάσεως. Ὥστε ἐχεῖνο piv 
κεῖται ἐπ᾽ ἀναιρέσει τοῦ πονηροῦ φρονήµατος, τοῦτο . 


tiam vocabuli consubstanitialis. exponens, tidem 
fllias Afri Sabellii quidam impletati adhzrentes, 
dum idem hypostasin etsubstantiam opinantur esse, 
binc astrnendz blasphemia su: occasiones rapiunt, 
quod in fide perscriptum sit: SI quis dicit ex alia 
esse substantia vel hypostasi Filium Dei, hunc ana- 
thematizgt sancta universalis Ecclesia. Non enim 
ibi dixerunt, idem esse substanüam et hypostasin. 
Quippe si unum et idem voces hz dénotarent, quid 
opus erat utramque poni ? Manifestum scilicet est 
id eam ob causam factum, quod alii Filium de 
Bübstautia Patris esse negarent, alii de alia hypo- 
Stasi ο5έθ perhiberent. Itaque positum illud est, 
ad eversionem prave sententie ; hoc salubris 


& φανἐρωάνν ἔχει τοῦ σωτηρίου δόγματος. EL δὲ δεῖ B doctrine declarationem — continet. Quod si de 


xai ἀπὸ τῶν ἄλλων ἁγίων μαρτυρίας παρασχἑσθαι, 
ἑλθέτω ὁ πολὺς τὰ Octa Γρηγόριος [Ναζιανδηνὸς], ὃς 
ἓν τῷ πρώτφ Περὶ θεἐοΊσγίας συντάγµατι ἐπὶ λὲ- 
ξεως τάδε nol * Μεόότητα ὅταν εἴπω, τὴν ἀλήθέιαν 
λέγω, πρὸς fjv βλέπειν χαλῶς ἔχει µόνον, xai τὴν 
φαύλὴν συναίρεσιν παραιτουµένους, xal τὴν ἀτοχω- 
«ἐρᾶν διαῖρεσιν, ὥστε ph elc µίαν ὑπόστασιν συν. 
αιρεθέντα τὸν λόγον St πολυθεῖας, ψιλὰ ἡμῖν xa- 
ταλιπεῖν τὰ ὀνόματα, τὸν αὐτὸν Πατέρα, καὶ Υἱὸν, 
xal ἅγιον Πνεῦμα ὑπολαμδάνουσι, Ka) pts ' éklyov * 


Ἐπειδὴ χρὴ καὶ τὸν ἕνα θεὸν εηρεῖν, καὶ τὰς ἐρεῖς ) 
ὑποστάσεις ὁμολογεῖν, ἤγουν τρία πρόσωπα, ἐχά- 


στην μετὰ τοῦ ἰδιώματος. Τηροῖτο 6 ἂν, ὡς ὁ ἐμὸς 
λόγος, tig μὲν θεὺς, εἰς iv αἴτιον καὶ Υιοῦ xal 
Πνεύμάτος ἀναφερομένου, οὐδὲ συντιθεµένων, οὐδὲ 
συναλειφοµένων * χαὶ χατὰ «b ἓν καὶ ταυτὸ τῆς θεό- 
τητος, Iv' οὕτως ὀνομάσω, χίνηµά τε xat βούλημα, 
χαὶ τὴν τῆς οὐσίας ταυτότητα * αἱ δὲ τρεῖς ὑποστά- 
σεις, μηδεμιᾶς ἐπινοουμένης συναλοιφῆς, | ἀναλύ- 
σεως, 1 συγχύσεως. *]va μὴ τὸ πᾶν χαταλυθῇ δύ 
ὧν 15 ἓν σεμνύνεται πλέον f) χαλῶς ἔχει. Αλλά καὶ 
ἓν τῷ ουντακτικῷ λόγῳ ὁ μέγας οὗτος xal θεῖος 
àvip* Πιστεύομεν, φησὶν, εἰς Πατέρα, xai Υἱὸν, 
xai ἅγιον Ἠνεῦμα, ὁμοσύσιά τε καὶ ὀμόδοξα, àv oit 
xai τὸ βάπτισμα τελείωσιν ἔχει, Ev τε΄ ὀνόμασι xol 
πράγµασιν (οἶδας, ὁ μυηθεὶς) ἄρνῆσις ὃν ἀθεῖας, καὶ 
ὁμολοχία θεότητος» καὶ οὕτω χαταρτιζόµεβα, τὸ 
μὲν ἓν τῇ οὐσίᾳ γινώσκοντες, xaX τῷ ἀμερίστῳ τῆς 


—— τὰ δὲ τρία, ταῖς ὑποστάσεσιω, τ΄ p 


οὖν προσώποις, ὅ τισι φίλον. Μηδὲ γὰρ οἱ περὶ ταῦτα 
ζυγομαχοῦντες ἀσχημονείτωσαν, ὥσπερ iy ὀνόμασι 
κειµένης ἡμῖν τῆς εὐσεθείας, ἀλλ) οὐχ iv πράγ- 
µασι. Τί váp qase, οἱ τὰς τρεῖς ῥποστάσεις εἰσφέ- 
ροντες; Μὴ «pel; οὐσίας ὁκολαμδάνοντες, τοῦτο 
λέχετε; Μέγα οἶδα ὅτι βοῄσετε χατὰ τῶν οὕτως 
ὑπειληφότων * µίαν γὰρ καὶ τὴν αὐτὴν τῶν τριῶν 
δογµατίζετε. Τί δὲ οἱ τὰ πρόσωπα ; Mi] Ev οἵόν τι 
αύνθετον ἀναπλάσσετε, xal εριπρόσωπον, 7) ἀνθρω- 
πόμορφον ὅλως ; ἄπαγει xoi ὑμεῖς ἀντιδοῄσετε - 
μηδὲ πρόσωπον, ὅτι ποτέ ἐστιν, ἴδοι Θεοῦ, ὃς οὕτως 
ἔχει, TU οὖν ἀἱ ὑποστάσεις ἡμῖν βούλονται, ἢ ὑμῖν 
τὰ πρόσωπα ; Προσερήσομαι τὸ, τρία εἶναι τὰ διαι. 
ρούιενα, οὗ φύσεσιν, ἀλλ Ιδιότησιν * ὑπέρενγε: 


aliis — quoque sanctis hominibus testimonia sup- 
peditanda gunt. , Inagnus illa divinis in rebus 
Gregorius prodeat, cujus in libro De Theologia * 
hac ipsa verba sunt: Medium cum dico, veritatem 
intelligo: ad quam solar si respiciamus, et pravam 
illam contractiouem , absurdioremque bac etiam 
divisionem vitabimus, recte faciemus : ut. non ad 
unam hypostasin oratio nostra cogatur, idque hioc 
solo inelu, ne deos plures constituamus ; ex quo 
fleret, ut nuda nobis nomina relinquerentur, existi- 
mantibus Patrem, Filium et Spiritum senctum 
eumdem esse. ]tem paulo post : Omnino Deum 
unum retineamus necesse est, tres hyposíases sive 
wes personas esse profiteamur, servata etiam 
uniuscujusque proprietate. Retinebimus ' autem 
Deum unum de mei quidem judicii sententia, si et 
Fitius et Spiritus ad unam causam referantur, ne- 
que tamen vel compingantur, vel commisceantur : 
tum ratione unius εἰ ejusdem in divinitate (ut slc 
loquar) motionis voluntatisque, tum ipsius substan-. . 
tie identitalis: tres. vero hyposiases refinebimus, 
si nullam animi nosirj commistionem, vel resolutio- 
nem, vel confusionem cogitabunt: ne dum unita- - 
tem amplius veneramur, quam rectum fuerit, totam 
in nihilum redigamus. ldem magnus ac divinus vir, 
in oratione, qua pacem composuit : Credimus, io- 
quit, in Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, 
ejusdem gubstantiz ac majestatis, ln quibus et 
baptismo $ua perfectio constat, tam in nominibus 
quam in rebus (nosti hac, quisquis ea initiatus 


es), quippe quod abjuratio est Deum negantis im- 
pietatis, divinitatisque confessio. Atque ita perfe- 
ctionem adipiscimur, unum quidem, quod ad essen- 
tiam et individuam adorationem, agnoscentes ; 
tia vero, quantum ad hypostases, vel personas, 
ut quidam loqui malunt. Nec enim indecore se ge- 
rant, de bis qui rixantur perinde ac si pietas nobis 
jn nominibus, non in rebus consisteret. Quid enim 
dicitis, qui tres hypostases affertis ? an boe eo dici- 
tia, quod tres essentias existimetis ? Sclo vos adver, 

gus eos, qui sic existimant, ingbotem clamorem 
excitaturos. Unam enim et eamdem borum ἰτίοπι 
essentiam statuitis. Quid vos, qui personas dicitis ? 


135 THEORIANI 135 
Mam unnm veluü quiddam compositam fingitis, Α xi; ἄν τινες συμφρονοῖεν μᾶλλον, καὶ τὸ αὑτὸ M- 


quod tres voltus aut humanam omnino formam 
habeat? Vos quoque reclamabitis, absit: nec Dei 
faciem, quecumque tandem illa est, unquam videat, 
qui ita sentit. Quid ergo (nam et hoc interrogare 
lubet) ant nobis bypostases denotant aut vobis per- 
sonz? nimirum esse tria, quae dividantur; non 
natnris, sed proprietatibus. Optime. Quo pacto magis 
aliqui consentiant, et idem dicant, quam cum ita 
scutiunt, alioqui syllabis discrepantes. Similiter et 
in oratione qua laudat Athanasium, Alexandrinus 
lumen ecclesizs ? Cum enim, ait, una substantia, et 
tres hypostases a nobis ple dicerentur, quod alie- 
rum divinitatis naturam, alterum personarum trium 
proprietates ,declarét, 4ο simili quidem modo ab 


qouv, f] οὕτως ἔχοντες, xlv ταῖς σνλλαθαϊῖς διαφ-- 

ρωσιν;. Ὁμοίως καὶ ἐν οἷς ἑγχωμιάζει τὸν τῆς 
λλεξανδρέων φωστῆρα Ὑενόμενον ᾿Αθανάσιον, πἀ- 
}ιν φησί. Τῆς γὰρ pid; οὐσίας, καὶ τῶν τριῶν ὃπο- 
ατάσεων λεγομένων Og" ὑμῶν εὐσεδῶς (τὸ μὲν γὰρ 
«ἣν φύσιν δηλοῖ τῆς θεότηνις, τὸ δὲ τὰς τῶν τριῶν 
ἰδιότητας), νοουµένων xal παρὰ τοῖς Ἰταλοῖς ὁμοίως, 
ἀλλ οὗ δυναµένων διὰ τὴν στενότητα τῆς παρ αὐ- 
τοῖς γλώττης, xat τήν τῶν ὀνομάτων πενίαν, διελεῖν 
ἀπὸ τῆς οὐσίας την ὑπόστασιν, χαὶ διὰ τοῦτο ἀντεισ- 
αγούσης τὰ πρόσωπα, ἵνα μὴ τρεῖς οὐσίαι παρα- 
δεχθῶσιν. ᾽Αμέλει χὰν τῷ εἷς τὰ Φώτα λόγῳ οὕτω 
φησί θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, ἓνὶ φωτὶ περιηστράφθην 
xai τρισί. Τριοὶ μὲν χατὰ τὰς ἰδιότητας, Ίγουν 


Italis intelligerentur, verum ob linguze illius angu- D ὑποστάσεις [ὑποστάσεσιν], 6 τισι φίλον χαλεῖν, εἴτ 


stiam, verborumque inopiam, hypostasin ab essen. 
tia distinguere non possent, eaque de causa in illius 
locum personarum induxissenl nomen, ne tres 
substantie admitterentur, et extera, lidem in 
oratiune de Luminibus, inquit : Deum cum dico, 
uuo pariter et triplici lumine perstringor ; triplici 
quidem, quantam ad proprietates, sive bypostases, 
uti quidam appellare malunt, sive personas (nec 
enim de nominibus contendimus, quandiu syllab:e 


οὖν προσώποις (οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυ- 
γομαχοῦμεν, ἕως ἂν πρὺς τὴν αὐτὴν Évvotav αἱ 
συλλαδαὶ φέρωσιν) * EV Gk, χατὰ τὸν τῆς οὐσίας λό- 
ον, εἴτουν θεότητος. Ἰχανῶς, οἶμαι, ol παρόντες 
εὐχλεέστατοι διδάσχαλοι περὶ τῶν προχειμένῳων 
ἡμῖν ἑνομοθέτησαν, οὐσίας τε πέρι, χαὶ φύστως 
ὑποστάσεώς τε xai προσώπου * σαφῶς τε παραδεδώ- 
χασιν, ὅτι al μὲν τὸ χαθόλου σηµαίνουσιν * αἱ δὲ, τὸ 
καθ ἕχαστον. 


ad eamdem sententiam tendunt), uno. autem, quantum ad substantie, hoc est, divinitatis rationem, 
Satis, oplnor, hi celeberrimi doctores de rebus modo propositis, nimirum de substantia et natura, 


de hypostasi ct persona, nobis prsescripserunt ; 
cationem habere, has singularis. 


GEN. Jam tempus fuerit, ut auctoritates ín me- C 


dium proferas, de quibus sasnetorum hominum 
sentem perspiciamus, Quippe de substantia el 
natura, de hypostasi et persona, consentimus ; nulla 
penitus in re dissidentes. Nam illa prius etiam 
quam abs te dicerentur, intelligebamus ; sed ex ore 
tuo lubebat audire, quxpnom de his vestra esset 


- sententia. Nunc ergo dicito, quisnam sanctorum 


Patrum naturas duas post unitionem statuerit. 
THEOR. Primum, ceu tempore primum, maguum 
illum Athanasium proferre par est, cujua hzec ipsa 
verba sunt. in. epistola ad Epictetum Coriuthi epi- 
scopuimn : Ex hoc absurditatem perspicere potestis. 
Bi sermo unius est substantie cum corpore, de 
terra naturam suam labente : sique consubstan- 
tialis est Patri Sermo, Juxta coufessionem Patrum : 
etiam ipse Pater unius erii substantie. cum cor- 
pore de terra facto. Et cur. Arianis indignamini, 
Filium dicentibus esse creaturam, cum ipsi dicatis, 
Patrem unius cum creaturis esse subetantiz? 
GEN. Quid ad nos ictum istud, philosophe ? 


THEOR,. Graviter cos tangit, qui dicunt, unam 
esse naturam Sermonis et carnis. Ac vide, obsecro, 
quam admirabili ratione sauctus vir Athanasius 
in teria ügura syllogismum nectat, Quippe jam 
sntea pro confesso habetur, quecapque de sub- 
stantia dicenda veniant, eadem et natura accoimn- 
modanda. Hoccine in confesso est, an non? 

CEN. Omnino id quidem. 


—- 


aperteque tradiderunt, illas universalis rei signifi- 


Ὁ KA8, Καιρὸς ἤδη, τὰς χρήσεις εἰς μέσον προσ. 
θεῖναι, ἵνα x τούτων τὸν νοῦν χαταθρήσωµεν y 
ἁγίων. Περὶ γὰρ οὐσίας χαὶ φύσεως, ὑποστάσεώς 
τε xal προσώπου, σύμφωνοί ἆσμεν, χατ οὐδὲν οὐδ' 
ὅλως διαφερόµενοι. Ταῦτα γὰρ xal mpb τοῦ σε εἰ. 
πεῖν, ἑἐγινώσκομεν  ἀλλ' ἐθελήσαμεν ἀχοῦσαι ix 
τοῦ στόματό»ς σου, πῶς ποτε περὶ τούτων φρονεῖτε 
ὑμεῖς. Νῦν οὖν εἰπὲ, τὶς τῶν ἁγίων δύο φύσεις μετὰ 
την ἕνωσιν ἑδογμάτισεν; 

Ὁ GEOP. Πρῶτον, ὡς πρῶτον τῷ χρόνῳ, τὸν 
μέγαν ᾿᾽Αθανάσιον παρεισαγαχεῖν ἄξιον, ὡς ἓν τῇ 
πρὸς Ἑπίκτητον ἐπίσκοπον Κορίνθου ἐπιστολῇ τοιάδε 
γράφοντα κατὰ λέξιν ' Καὶ γὰρ Ex τούτου τὸ ἄτοτον 
θεωρεῖν ἡμᾶς ἔξεστιν. El ὁμοούσιος ὁ Λόγος τῷ σώ- 
ματι, bx γῆς ἔχοντι τὴν φύσιν ὁμοούσιος δὲ 6 Aó- 


Ὦ.Ύος τῷ Πατρὶ, χατὰ τὴν τῶν Πατέρων ὁμολογίαν" 


ὁμοούσιος ἔσται xal αὐτὸς ὁ Πατὴρ τῷ σώματι, τῷ 
ix γῆς Υεγενημένῳ. Καὶ τί ἔτι µέμφεσοθε τοῖς 
Αρειανοῖς, λέγουσι τὸν Υἱὸν χτίσµα, λέγοντες αὐτοὶ 
καὶ τὸν Πατέρα ὁμοόύσιον τοῖς χτίσµατι ; 

Ὁ ΚΑΘ. Καὶ τί πρὸς fjud; ἡ χρῆσις αὕτη, Φιλό- 
σοφε; 

Ὁ ΘΕΩΡ. Σφόδρα καθάπτεται τῶν λεγόντων µίαν 
φῦσιν τοῦ Λόγου xat τῆς capxó;. Καὶ ὃρα πῶς θαυ- 
µασίως πλέχει τὸν συλλογισμὸν Ev τρίτῳ σχημµατι ὁ 
ἐν ἁγίοις ᾿Αθανάσιος. Προομολοχεῖται γὰρ, ὅτι ὅσα. 
περὶ τῆς οὐσίας λεχθήσεσθαι μέλλει, ταῦτα καὶ τῇ 
φύσει προσαρµοστέον. Ὡμολόγηται, f) οὔ ; 


Ὁ KA8. Πάνυ μὲν οὖν. 





197 


DISPUTATIO I 


138 


Ὁ 6EQP. Μεταλάδωμεν [μεταδάλωμεν] οὖν τὸ Α THEOR. Commutemus ergo substanti nomea 


της οὐσίας ὄνομα elc τὸ τῆς φύσεως, xal εἴπωμεν 
El ὁμοφνὴῆς ὁ Λόγος τῷ σώματι, ix γῆς ἔχοντι τν 
φύσιν * ὁμοφυῆς δὲ ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ, χατὰ τὴν 
τῶν Πατέρὼν ὁμολογίαν, ὁμοφνὴς ἔσται χαὶ αὐτὸς 
ὁ Πατ]ρ τῷ σώµατι, τῷ ix τῆς γῆς Υενομένῳ. "Docs 
τοῖς λέγουσιν ὁμοούσιον (ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ὁμοφυῆ) 
τὸν Λόγον τῷ σώματι, ἔπεται τὸ, xal τὸν Πατέρα 


ὁμοούσιον χαὶ ὁμοφυῆ εἶναι τῷ σώματι. Οὗ τί ἆτο- 
πώτερον; T( oov ix τούτου τοῦ ἀδυνάτου µανθάνοµεν ; 


'O Λόγος τῷ σώματι οὐχ ἔστιν ὁμοούσιος, οὐξὲ ὁμο- 
φυής. EL δὲ οὔτε ὁμοούσιος οὔτε ὁμοφυὴς τῷ σώματι ὁ 
«λόγος, δηλαν, ὅξι ἑτεροούσιος xaX ἑτεροφυῆς, καὶ εἰ 
ἑτερορυὴς, ἑτέρα πάντως φύσις τοῦ Λόχου, xal 
ἑτέρα τοῦ σώματος. Ovx ἄρα µία φύσις ὁ Χριστός. 


cam nature vocabulo, et dicamus : Sí ejusdem est. 
naturæ Setmo cum corpore, de tetra naturam suam 
babente; sique Sermo uniug est cum Patre naturas, - 
juxia confessionem Patrum ; euam ipse Pater erit 
ejusdem eum corpore terreno nalurz. Quo flt, uit 
sí qui dicant, Sermonem ünius esse cum corpore 
substauti:e (valet autem hoc tantumdem, ac &i 
dicas, ejusdem naturse), sequatur et Patrem esse 
unius cuim corpore substonti? ac nature; quo quid 
absurdius ? Quid ergo de hoc impossibili discimus? 
Sermo non est ejusdem cüm corpore substautixz, 
nec.ejusdem uaturæ. Quod si Sermo nec ejusdem 
est cum corpore substantie, nec ejusdem naturæ, 
planuw est, csse illum substabtiz náturzque di- 


Ei δὲ καὶ thv πρώτην πρότασιν τοῦ θείου Άθανα- B versa. Si nature diversz, omnino alia natura Sere 


σίοῦ, ὡς ἔχιι ἀχριδείας, κατανοήσωµεν Myovcav* 
El ὁμοούσιος 6 Λόγος τῷ σώματι ix γῆς ἔχοντι τὴν 
φύσιν, µέγιστον εὑρήσομεν θησαυρὀν. Οὐ µάτην γὰρ 
πεῖται τὸ, Ἐκ γῆς ἔχοντι τὴν φύσι». 
acenrate facia. sit, 
est : De terra naturam suam habente. 

'O ΚΑΘ. Ὀρθότατα λέγεις’ ἀλλ ἔχου καὶ τῶν ἔξης. 

0 GEQP. Ἐλθέτω γχαὶ ὁ ἁγιώτατος Κύριλλος, ᾧ 
μᾶλλον ὑμεῖς ἑπερείδεσθε, µαρ”υρῄσων τῷ λόγω» 
ὃς ἐν μὲν τῇ πρώτῃ πρὸς Σούχεναον ἐπιστολῇ λέγει: 
"σον γάρ ἐστιν εἰς ἀτοπίας λόγον, τὸ εἰπεῖν, ὅτι 
µετεθλήθη τὸ σῶμα εἰς θεότητος φύσιν, xol μὴν 
κἀχεῖνο, ὅτι µετεθλήθη ὁ Λόγος εἰς τὴν τῆς σαρχὸς 
φύσιν, "Üensp γὰρ τοῦτο -ἀμήῆχανον (άτρεπτος γὰρ 
Καὶ ἀναλλοίωτός ἐστιν) οὕτω xal τὸ ἕτερὸν, Οὐ γάρ 
ἐστ:ν sl; θεότητος φύσιν µεταχωρῇῆσαι τί δύνασθαι 
τῶν Χτισμάτων * χτίσµα δὲ χαὶ ἡ σἁρξ. Σαφῶς δὲ 
καὶ ἓν τῇ πρὸς Εὐλόγ,ον ἐπιστολῇ, αὑτός τε όμολο- 
Τῶν τὰς δύο φύσεις, xai τῶν τῆς ᾽Ανατολῆς ἁγιωτά- 
των ἑπ.σχόπων ὑπερμαχῶν, τὰ αὐτὰ λεγόντων, 
φ]σίν * Ἐπελαμβάνοντό τινες τῆς ἐχθέσεως fic πε- 
ποίηνται οἱ ἀνατολικοὶ, χαΐ φασι *. Διατ[ δύο φύσεις 
ὀνομαζόντων Ἡνέσχετο fj ἐπῄνεσεν ὁ ᾽Αλεξανδρεία, ; 
Καὶ μετ ὀλίγα φησίν * Οὕτω xat ἐπὶ Νεστορίου, 
xav λέγει δύο φύσεις, τὴν διαφορὰν σηµαἰνειν τῆς 
σαρχὸς xal τοῦ Λόγου» (ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου 
φύσις, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς σαρχὸς) ἀλλ᾽ οὐχ ἔτι τὴν 
ἕνωσιν ὁμολογεῖ μεθ ἡμῶν ' ἡμεῖς γὰρ ἑνώσαντες 


monis est, alia corporis. Non ergo Chri.tus una 
natura est, Quod αἱ primam hauc divi Aibanasil 
propositionem : Si Sermo unius est substantize cui 
corpore de terra naturam suam habente, quam 


pe:spexerimus, Wwaximum thesaurum reperiemus. Quippe non frustra positum 


GEN. Recti-sime dicis. Sed pergito. 

THEOR. Acceuat et sanctissimus Cyrillus, cui vos 
magis innitimini, testimonium orationi nostra pere 
bibijurus, qui in priore ad Successum epistola 
inquit ; Par est, quod absurditatem attinet, dicere, 
quod corpus in divinitatis naturam mutatum asit, 
et vicissim, quod Sermo mutatus sit ip naturaui 
caruis. Nam sicut hoc fieri nequit, cum ipse Sermo 
sil incommutabilis et al:erationis expers : its neo 
illud alterum. Non enim creatorum quidquam νά 
naturaw divinitatis transire potest ; et caro quoque 
creatura est. ldein perspicue ín Kpistola ad Eulo- 
gium tam per se naturas duas profitens, quam sane- 
ctissimos Orientia episcopos, idem tradentes, pro- 
pugnans : Reprehendunt, ait, nonnulli factam aS 
orientalibus episcopis expositionem : Et eut, ir» 
quiunt, eos nawras duas dicentes Alexandrinus 
episcopus ferre potuit, aut probavit? Et paulo post 
subjicit : Sie et in causa. Nestorii, quamvis duas 
naturas, discrimen carnis et Sermonis significans, 
dicat (nam alia natura Sermonis est, alia carnis), 
unionem tamen nobiscum non confitetur, Nos enim 


ταῦτα [ταύτας], ἕνα Χριστὸν, ἕνα Υἱὸν, ἕνα Κύριον p is unitis, unum Christum, uuum Filium, unum 


épolovoUgtv * xz λοιπὸν, µίαν φύσιν τοῦ Aóyou 
cecapxtcou£vny. Καὶ μετ’ ὀλίγον ' Οὐχοῦν οὗ tb εἰδέ- 
ναι τῶν δύο φύσεων τὴν διαφορᾶν, τέμνειν ἐστὶν εἰς 
δύο τὸν ἕνα Ἆριστόν. Καὶ μεθ) ἕτερον. Κάχεῖνο δὲ 
ph ἁἀγνοξίτωσαν * Ὅπου γὰρ ὅλως ἕνωσις ὀνομάζε- 
ται, οὐχ ἑνὸς πράγµατος σηµ2ίνεται σύνοδος, ἀλλ᾽ 
ἢ δύο, 3) xal πλειόνων xaX διαφόἑρων ἀλλήλοις χατὰ 
Οὖσιν. O τοίνυν λέγων ἕνωσιν, δηλονότι σαρκὸς, 
ἐμφυχουμένης νοερώς, xai Λόγου, xal οἱ δύο λά- 
Ίοντες Φύσεις, οὕτω voougt, Πλὴν τῆς ἑνώσεως 
ὀμολογουμένη;, οὐχέτ. διίστανται ἀλλήλων τὰ ἕνω- 
θέντα, ἁλλ tl; λοιπὸν Υἱὸς, µία φύσις αὐτοῦ τοῦ 
δαρχωθέντος Λόγου. Ἰδοὺ σαφῶς kv τούτοις ὁ τῆς 
θείας µνήµης Πατηρ ἡμῶν Κύριλλος, ob τὸ εἰδέναι, 
ParRoL. κ. CXXXIII. 


Dominum confitemur : unam denique naturam 
Sermonis incarnatam, Ac paulo post : itaque nosse 
naturarum duarum discrimen, non est unum Chri 
stum in duo secare. Rursum post alia : Nec illud 
ignorent : Ubicunque sit unionis omnino mentio, 
non uníus rei coitio significatur; sed vel duarum, 
vel plurium, et inter se natura discrepantium, Qui 
ergo dicit unionem, videlicet carnis animat ac 
mente przditz, cum Serinone ; quique duas natu- 
ras dicunt : eorum hac mens est atque seutentia. 
Verum posteaquam unionem confessi sumus, nou 
amplius α se invicem unita discrepaot; sed anus 
deinceps. Filius est, una Sermonis incarpati natura, 
Ecce in his dive memoria Cyrillus aperte dicit 


9 





135 THEORIANI | 135 
Num onum veluti. quiddam compositum fingitis, Α πῶς ἄν τινες συμφρονοῖεν μᾶλλον, καὶ τὸ αὑτὸ λέ-- 


quod tres vultus aut. humanam omnino formam 
labest ? Vos quoque reclamabitis, absit : nec Del 
faciem, quicumque tandem illa est, unquam videat, 
qui ita sentit. Quid ergo (nam et hoc interrogare 
lubet) aut nobis bypostases denotant aut vobis per- 
sonz ? nimirum esse tria, qua dividantur; uon 
naturis, sed proprietatibus. Optime. Quo pacto magis 
aliqui consentiant, et idem dicant, quam cum ita 
sentiunt, alioqui syllabis discrepantes. Similiter et 
in oratione qua laudat Athanasium, Alexandrinus 
lumen ecclesis ; Cum enim, ait, una substantia, et 
tres hypostases a nobis pie dicerentur, quod alie- 
rum divinitatis naturam, alterum personarum trium 
proprietates ,declarét, 4ο simili quidem modo ab 


γοιεν, q οὕτως ἔχοντες, xBv ταῖς σνλλαθαῖς διαφ-- 
ρωσιν;. Ὁμοίως καὶ ἐν οἷς ἐγχωμιάξει τὸν τῆς 
λλεξανδρέων φωστῆρα Υενόμενον ᾿Αθανάσιον, Ti- 
Av φησί. Τῆς γὰρ pil, οὐσίας, xaX τῶν τριῶν ὃπο- 
στάσεων λεγομένων og ὑμῶν εὐσεδῶς (τὸ μὲν γὰρ 
«ἣν φύσιν δηλοῖ τῆς θεότητος, τὸ δὲ τὰς τῶν εριῶν 
ἰδιότητας), νοουµένων xal παρὰ τοῖς Ἰταλοῖς ὁμοίως, 
ἀλλ᾽ οὗ δυναµένων διὰ τὴν στενότητα τῆς παρ αὐ- 
τοῖς γλώττης, xat τήν τῶν ὀνομάτων πενίαν, διελεῖν 
ἀπὸ τῆς οὐσίας τὴν ὑπόστασιν, χαὶ διὰ τοῦτο ἀντεισ- 
αγούσης τὰ πρόσωπα, ἵνα gu τρεῖς οὐσίαι παρα- 
δεχθῶσιν. ᾽Αμέλει x&v. τῷ elc τὰ Φῦτα λόχῳ οὕτω 
φησί ' θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, ἓνὶ φωτὶ περιηστράφθην 
xaX τριαἰ. Tou μὲν χατὰ τὰς ἰδιότητας, Έγουν 


lalis intelligerentur, verum ob linguze illius angu- B ὑποστάσεις [ὑποστάσεσιν], 6 τισι φίλον καλεῖν, «tz 


stiam, verborumque inopiam, liypostasin ab essen. 
tia distinguere non possent, eaque de causa in illius 
locum personarum induxissent nomen, ne tres 
substauti:e adiwmitterentur, et. extera, lidem in 
oratione de Luminibus, inquit : Deum cum dico, 
uuo pariter et triplici lumine perstringor ; triplici 
quidem, quantum ad proprietates, sive hypostases, 
uti quidam appellare malunt, sive personas (nec 
cnim de nominibus contendimus, quandiu syllab:e 


οὖν προσώποις (οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυ- 
γομαχοῦμεν, ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν al 
συλλαδαὶ φέρωσιν) * E δὲ, χατὰ τὸν τῆς οὐσίας λό- 
γον, εἴτουν θεότητος. Ἰχανῶς, οἶμαι, οἱ παρόντες 
εὐχλεέστατοι διδάσχαλοι περὶ τῶν προχειμένῳων 
ἡμῖν ἑνομοθέτησαν, οὐσίας τε πὲρι, xai φύστως 
ὑποστάσεώς τε xal προσώπου * σαφῶς τε παραδεδώ- 
χασιν, ὅτι αἱ μὲν τὸ χαθόλου σηµαίνουσιν * αἱ δὲ, τὸ 
xaÜ' ἕκαστον. 


ad eamdem sententiam tendunt), uno autem, quantum ad substantie, hoc est, divinitatis rationeut, 
Satis, opinor, hi celeberrimi doctores de rebus modo propositis, nimirum de substantia et natura, 
de hypostasi οἱ persona, nobis preeseripserunt ; aperteque tradiderunt, illas universalis rei signifi- 


cationem habere, has singularis. 


GEN. Jam tempus fuerit, ut auctoritates in. me- C 


dium proferas, de quibus sanetorum hominum 
sentem perspiciamus, Quippe de substantia et 
natura, de liypostasi et persona, consentimus ; nulla 
penitus in re dissidentes. Nam illa prius etiam 
quam abs te dicerentur, intelligebamus : sed ex ore 
tuo lubebat audire, qu:enom de lig vestra esset 


: sententia. Nunc ergo dicito, quisnam sanetorum 


Patrum naturas duas post unitionem statuerit. 
THEOR. Primum, ceu tempore primum, magnum 
illum Athanasium proferre par est, cujua haec ipsa 
verba suut in epistola ad Epictetum Corintbi epi- 
scopum : Ex hoc absurditatem perspicere potestis. 
Si sermo unius esi substantie cum corpore, de 
terra naturam suam bhabente : sique consubstan- 
tialis est Patri Sermo, juxta confessionem Patrum : 
eliam ipse Pater unius erit substantie cum cor- 
pore de terra facto. Et cur Arianis jndignamini, 
Filium dicentibus esse creaturam, cum ipsi dicatis, 
Patrem unius cum creaturis esse substantie? 
GEN. Quid ad nos /licium istud, philosophe ? 


THEOR. Graviter cos tangit, qui dicunt, unam 
esse naturam Sermonis et carnis. Ac vide, obsecro, 
quam admirabili ratione sanctus vir Athanasius 
in teriia (gura syllogismum nectat, Quippe jam 
entea pro confesso habetur, quecupque de sub- 
stantia dicenda veniant, eadem et naturas accoin- 
modanda. Hoccine in confesso est, an non? 

CEN. Omnino id quidem. 


Ὁ KA8, Καιρὸς ἤδη, τὰς χρήσεις εἰς μέσον προς. 
θεῖναι, ἵνα kx τούτων τὸν νοῦν χαταθρήσωµεν τῶν 
ἁγίων. Περὶ γὰρ οὐσαίας xai φύσεως, ὑποστάσεώς 
τε xal προσώπου, σύμφωνοί ἔσμεν, χατ᾽ οὐδὲν οὐδ' 
ὅλως διαφερόµενοι. Ταῦτα γὰρ xal πρὺ τοῦ σε εἰ- 
πεῖν, ἐγινώσκομεν ἀλλ ἠθελήσαμεν ἀχοῦσαι Ex 
τοῦ στόματός σου, πῶς ποτε περὶ τούτων φρονεῖτε 
ὑμεῖς. Νῦν οὖν εἰπὲ, τίς τῶν ἁγίων δύο φύσεις μετὰ 
τὴν ἕνωσιν ἑδογμάτισεν; 

'O ΘΕΩΡ. Πρῶτον, ὡς πρῶτον τῷ χρόνῳ, tiv 
µέγαν ᾽Αθανάσιον παρεισαγαχεῖν ἄξιον, ὡς ἐν τῇ 
πρὸς ἙἘπίχτητον ἐπίσκοπον Κορίνθου ἐπιστολῇ τοιάδε 
γράφοντα κατὰ λέξιν ' Καὶ γὰρ ix τούτου τὸ ἄτοτον 
θεωρεῖν ἡμᾶς ἔξεστιν. El ὁμοούσιος ὁ Λόγος τῷ σώ- 
ματι, bx γῆς ἔχοντι τὴν φὺσιν' ὁμοούσιος δὲ ὁ Λό. 


Do; τῷ Πατρὶ, χατὰ τὴν τῶν Πατέρων ὁμολογίαν; 


ὁμοούσιος ἔσται καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ τῷ σώματι, τῷ 
ix γῆς Υεγενημένφ. Καὶ τί ἔτι µέμφεόθε τοῖς 
Αρειανοῖς, λέγχουσι τὸν Υἱὸν χτίσµα, λέγοντες αὐτοὶ 
καὶ τὸν Πατέρα ὁμοδύσιον τοῖς χτίσµατι ; 

O ΚΑΘ. Καὶ τί πρὸς ἡμᾶς fj χρῆσις αὕτη, φιλό- 
σοφε; 

Ὁ ΘΕΩΡ. Σφόδρα χαθάπτεται τῶν λεγόντων μίαν 
φύσιν τοῦ Λόγου χαὶ τῆς σαρχός. Καὶ 6pa πῶς θαν- 
µασίως πλέχει τὸν συλλογισμὸν Ev τρίτῳ σχήµατι ὁ 
ἐν ἁγίοις ᾿Αθανάσιος. Προομολοχεῖται γὰρ, ὅτι ὅσα. | 
περὶ τῆς οὐσίας λεχθήσεσθαι μέλλει, ταῦτα καὶ τῇ 
φύσει προσαρµοστέον. Ὡμολόγηται, f) οὔ ; 


Ὁ KA8. Πὰνν μὲν οὖν. 





197 


DISPUTATIO I 


133 


Ὁ GEQP. Μεταλάδωµεν [μεταδάλωμεν] obv «b Α THEOR. Commutemus ergo substantie nomen 


της οὐσίας ὄνομα el; τὸ τῆς φύσεως, χαὶ εἴπωμεν 
El ὁμοφυὴς ὁ Λόγος τῷ σώματι, ix. γῆς ἔχοντι τὴν 
φύσιν * ἑμοφνὴς δὲ ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ, χατὰ τὴν 
τῶν Πατέρὼν ὁμολογίαν, ὁμοφυὴς ἔσται xol αὐτὸς 
ὁ Πατ]ρ τῷ σώματι, τῷ ix τῆς γῆς Υενομένῳ. Ὥστε 
τοῖς λέγουσιν ὁμοούσιον (ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ὁμοφυῆὴ) 
*bv Λόγον τῷ σώματι, Exstat τὸ, xol τὸν Πατέρα 
ὁμοούσιον χαὶ ὁμοφυῆ εἶναι τῷ σώματι. O0 τί ἆτο- 


ὁτερον; Τἰοὖν ἐχ τούτου τοῦ ἀδυνάτου µανθάνομεν ; 


Ὅ Λόγος τῷ σώματι οὐκ ἔστιν ὁμοούσιος, οὐξὲ ὁμο- 
φυής. El δὲ οὗτεόμοούσιος οὔτε ὁμοφυὴς τῷ σώματι ὁ 
λόγος, δηλον, 6tt ἑτεροούσιος xai ἑτεροφνῆς, χαὶ εἰ 
ἑτερορυὴς, ἑτέρα πάντως φύσις ποῦ Λόχου, χαὶ 
ἑτέρα τοῦ σώματος. Οὐκ ἄρα µία quat, ὁ Χριστός. 
Ei δὲ καὶ τὴν πρώτην πρότασιν τοῦ θείου Abava- 
σίου, ὡς ἔχει ἀχριδείας, χατανοῄσωμεν λέγονσαν ᾿ 
El ὁμοούσιος ὁ Λόγος τῷ σώματι kx γῆς ἔχοντι τὴν 
φύσιν, µέγιστον εὑρῄσομεν θησαυρόν. Οὐ µάτην Yàp 
πεῖται τὸ, 'Ex γῆς ἔχοντι τὴν φύσι». 
accurate facta. sit, 
: De terra naturam. suam. babente. 

o ΚΑΘ. Ὀρθότατα λέγεις' &22' ἔχου καὶ τῶν ἑξῆς. 

0 eEOP. Ἐλθέτω γαὶ ὁ ἁγιώτατος Κύριλλος, ip 
μᾶλλον ὑμεῖς ἑπερείδεσθε, µαρ"υρῄσων τῷ λόγω" 
ὃς ἐν μὲν τῇ πρώτῃ πρὸς Σούκενσον ἐπιστολῇ λέγει’ 
"σον γάρ ἐστιν εἰς ἀτοπίας λόγον, τὸ εἰπεῖν, ὅτι 
µετεθλήθη τὸ σῶμα εἰς θεότητος φύσιν, xal μὴν 
xáxatvo, ὅτι µετεδλήθη ὁ Λόγος εἰς τὴν τῆς σαρχὸς 


φύσιν, Ὥσπερ vào τοῦτο ἀμήχανον (ἄτρεπτος γὰρ . 


xil ἀναλλοίωτός ἐστιν) οὕτω xal tb ἕτερον. Οὐ γάρ 
ἐστιν εἰ; θεότητος φύσιν µεταχωρῆσαι τί δύνασθαι 
τῶν Χτισµάτων ’ χτίσµα δὲ xa ἡ σάρξ. Lago. tk 
xal iv τῇ πρὸς Εὐλόγ.ον ἐπιστολῇ, αὑτός τε ὁμολο- 
Τῶν τὰς δύο φύσεις, xax τῶν τῆς Ανατολῆς ἁγιωτά- 
των ἑπ,σχόπων ὑπερμαχῶν, τὰ αὐτὰ λεγόντων, 
qslv * Ἑπελαμβάνοντό τινες τῆς ἐχθέσεως ἧς πε- 
ποίηνται οἱ ἀνατολικοὶ, καί φασι » Διατί δύο φύσεις 
ὀνομαζόντων ἡνέσχετο f, ἐπῄνεσεν ὁ ᾽Αλεξανδρεία, ; 
Καὶ μετ' ὀλίγα φησίν * Οὕτω xal ἐπὶ Νεστορίου, 
xav λέχει δύο φύσεις, τὴν διαφορὰν angalvew τῆς 
σαρχὸς xal τοῦ Λόγου: (ἑτέρα γὰρ fj τοῦ Λόγου 
φύσις, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς σαρχὸς) ἀλλ᾽ οὐκ ἔτι τὴν 
ἔνωσιν ὁμολογεῖ μεθ) ἡμῶν ' ἡμεῖς γὰρ ἑνώσαντες 


cam natura vocabulo, et dicamus : Si ejusdem est 
nature Sermo cum corpore, de tetra naturam suam 
babente; sique Sermo unius est cum Patre naturae, 
juxia confessionem Patrum : eiiam ipse Pater erit 
ejusdem cum corpore terreno naturz. Quo fii, iit 
si qui dicant, Sermonem ünius esse eum corpore 
substantie (valet autem boc tantumdem, ae éi 
dicas, ejusdem nature), sequatur et Patrem esso 
unius cum corpore substantiam ac nature ; qno quid 
absurdius? Quid ergo de hoc impossibili discimus ? 
Sermo non est ejusdem cum corpore substautix, 
nec.ejusdem uaturx. Quod si Sermo nec ejusdem 
est cum corpore substantie, nec ejusdém naturz, 
planuw est, csse illum substabtiz nátureque dí. 


B versa-. Si nature diverse, omnino alia natura Sera 


monis est, alia corporis. Non ergo Christus una 
natura est, Quod si primam hauc divi. Aibanasil 
propositionem : Si Sermo uuius est substantiae cum 
corpore de terra naturam suam habente, quam 


peispexerimus, maxiuum thesaurum reperiemus, Quippe nou frustra positum 


CEN. lecii-sime dicis. Sed pergito. 

THEOR. Accedat et sanctissimus Cyrillus, cui vos 
magis innitimini, testimoniuea orationi nostra pere 
bibiurus, qui in priore ad Suecessum epistola 
inquit ; Par est, quod absurditatem attinet, dicere, 
quod corpus in divinitatis naturam mütatum sit, 
et vicissiin, quod Sermo mutatus. sit in naturam 
carnis, Nam sicut hoc fieri nequit, cum ipse Sermo 
sit incommutabilis et al:erationis expers : ita neo 
illud alterum. Non enim creatorum quidquam ed 
nalura divinitatis transire potest ; et caro quoque 
creitura est. Idein perspicue ín Kpistola ad Eulo- 
gium tam per se naturas duas profitens, quam sane. 
ciissimos Orientis episcopos, idem tfadentes, pro- 
puguans : Reprehendunt, ait, nonnulli factam ab 
orientalibus episcopis expositionem : Et cuf, ire 
quiunt, eos naturas dnas dicentes Alexandriuus 
episcopus ferre potuit, aut probavit * Et paulo post 
subjicit : Sic eL in causa. Nestorii, quamvis duas 
naturas, discrimen carnis et Sermonis significans, 
dicat (nam alia natura Sermonis est, alia carnis), 
unionem tamen nobiscum non conliietur, Nos enim 


ταῦτα [ταύτας], ἕνα Χριστὸν, ἕνα Vidv, ἕνα Κύριον p his unitis, unum Christum, unum Filium, unum 


ὁμολογοῦμεν * χαὶ Aounhv, µίαν φύσιν τοῦ Λόγου 
σεσαρχωμµένην. Καὶ μετ’ ὀλίγον ' Οὐχοῦν οὐ τὸ εἰδέ- 
ναι τῶν δύο φύσεων τὴν διαφορᾶν, τέμνειν ἐατὶν εἰς 
δύο τὸν ἕνα Χριστόν. Καὶ μεθ᾽ ἕτερον. Κάχιῖνο δὲ 
μὴ ἀγνοξίτωσαν * Ὅπου γὰρ ὅλως ἕνωσις ὀνομάζε- 
«at, οὐχ ἑνὸς πράγµατος σηµ2ίνεται σύνοδος, ἀλλ᾽ 
ἡ δύο, ἡ xat πλειόνων καὶ διαφ6ρων ἀλλήλοις χατὰ 
Οὐσιν. O τοίνυν λέγων Ένωσιν, δηλονότι σαρχὸς, 
ἑμφυχουμένης νοερῶς, xal Λόγου, xai οἱ δύο M- 
Ύοντες Φύσεις, οὕτω νοοῦσι,. Πλὴν τῆς ἑνώσεως 
ὀμολογουμένης, οὐχέτι διίστανται ἀλλήλων τὰ ἕνω- 
θέντα, ἀλλ εἷς λοιπὸν Υἱὸς, µία φύσις αὐτοῦ τοῦ 
δαρχωθέντος Λύγου. Ἱδου σαφῶς iv τούτοις ὁ τῆς 
θείας µνήµης Πατὴρ ἡμῶν Κύριλλος, οὗ τὸ εἰδέναι, 
Εατκυι. ὑπ. CXXXIII. 


Dominum confitemur : unam denique naturam 


, Sermobis incarnatam. Ac paulo post : Itaque nosse 


naturarum duarum discrimen, non est unum Chri- 
stum in duo secare. Rursum post alia : Nec illud 
ignorent : Übicunque sit unionis omniuo wentio, 
non uníus rei coitio significatur; sed vel duarum, 
vel plurium, et inter se natura discrepantium, Qui 
ergo dicit unionem, videlicet catnis animata ac 
mente pradite, cum Serinone; quique duas natu- 
ras dicunt : eorum hac mens est atque sententia. 
Verum posteaquam unionem confessi sumus, nou 
amplius a se invicem unita díscrepaot; sed anus 
deinceps Filius est, una Sermonis incarpati natura, 
Ecce in his diva memorie Cyrillus aperte dicit 


139 THEORIANI 140 


duarum naturarum discrimen hosse, ΠΟΠ esse A qnot, τῶν δύο φύσεων τὴν διαφ»ρὰν, τέμνειν ἐστὶν 


Christum unum in duo sceare. Hoc enim vos vereri 
soletis, Αι beatus ille Cyrillus vanam banc vestram 
lermidinem rejicit. Quin et idem {η altera ad Buc- 
cessum epistola eadem se sentire, his verbis osten- 
Jit : taque modum assumptionis bumanx nature 
animo considerantes, haturas duas coivisse per 
unionem videmus, citta ditisioneht , c€onfusionem 
οἱ mutationem. Cáro enim, caro est, non divinitas, 
licet Dei caro facta sit : similiter et Sermo Deus 
est, non caro , licet disperisatione quadam carpeim 
proprie suam fecerit. Cum igitur boc animo cou- 
sideramus, miuime delinquimus, dicentes hunc in 
unionem concursum ex duabus naturis factum. Sed 
tamen post unionem naturas a se invicem mon 
dividimus, nec unum et impartibileu in duos (ilios 
secamius; sed-unum dicimus Filium, el uti Patres 
locuti sunt, unam naturam Sermonis incarnatam. 
Quantum ergo mente atque oculis animi duntaxat 
widere possumus, quo pacto Unigenitus ille factus 
sit homo, duas naturas esse dicimus, at unum Chri- 
stum, οἱ Dominum, ei Filium, Dei Sermonem, qui 
homo faetus et incarnatus est. Quid clarius hoc 
quatriiaus? naturas enim duas esse dicimus. 


Rursus iden, ille divus Cyrillus in Euarra- - 


tiene Vbri Levitici, de purgatione lepte disse- 
rens, ait : Totum hic mlhi rursus Servatoris nosiri 
mysterium, ei purgationem, qua per sacrosan- 
etum Dbaptsmum fit, respice. Duas aves accipi 
vivas ei mundas jubet, ut per has volucres homi- 
nem illum colestem iulelligas , hominem pariter et 
Deum, in duas quidem uaturas (quantum ad id 
quod de utraque dici convenit) digtiuctum : (quippe 
Sermo erat, exorius e Deo, iu caroe mulieris) non 
tamen divisum ; unus. eniin. cx ambobus Christus. 
F'ropterea dua sumuntur aves, el ambæ rursus 
unius iustar intelliguntur, Vides, ut ubique beatus 
ille Cyrillus naturas duas confiteatur? Quin et in 
altera 3d Successum ait epistola : Qui Dominum 
uuda carne passam dicit, alienum a ratione volun- 
tareque cruciatum facit. At, si quis dicat eum par- 
Ucipe mentis anima passum, ul spontaneus sit 
cruciatus, nibil dicere prohibet eum ia hominis 
natura passum. Quod si verum est, cur. non duas 
naturas exsitisse dabímus post unionem, clira 
ullam divisionem ? Quare $i quis ait, Christo pro 
nábis carne passo, nihil. aliud dicit, quam Chrísto 
pro nobis natura nostra passo, Vides, uti clarissime 
naturas düas beatus Cyrillus post unionem confi- 
teatur ? Etiam magnum illum in rebus divinis Gre- 
gorium videamus, Ait enim in oratione de Filio : 
Deum appellari putemus, non Sérmauís, sed ejus 
qui oculis cernebatur. Qui enim proprie Dei Deus 
esse possit? quemadmodum εἰ Pater dicitur, uon 
ejus, qui cernebatur, sed Sermonis. Erat enim du- 
plex. itaque partim hzc de utrisque proprie, par- 
tim non proprie dicuntur, diverso scilicet modo, 
quam in nobis res habet. Nam Deus proprie qui- 
dem noster est Deus, non autem proprie Pater. Et 


εἰς δύο τὸν ἕνα Χριστόν. Τοῦτο γὰρ ὑμεῖς 6sbolxaze 
ἁλλ᾽ ὁ µαχάριος Κύριλλος ἐχθάλλει ον τοιοῦτον µά. 
ταιον φόδον ὑμῶν. ᾽Αλλὰ xal τῇ δευτἑρᾳ πρὸς Σού» 
κενσον ἐπιστολζ φαίνεται ὁ αὐτὸς τὰ αὐτὰ φρυνῶν, 
δι ὧν φησιν » Ἐννοοῦντες τοίνυν τῆς ἑνανθρωπή» 
σεως τὸν ερόπον, ὁρῶμεν ὅτι δύο φύσεις αυνηλθον 
ἀλλήλαις χαθ' ἕνωσιν ἁδιασπάστω:, ἀσυγχύτωίν 
ἀτρέπτως. Ἡ yhp σὰρξ σάρᾷ bot καὶ οὐ θεότης, 
el xat γέγονε Θεοῦ σάρξ. 'Opoloc δὲ καὶ ὁ Λόγος 
θεός ἐστι, χαὶ οὐ σὰρς, εἰ καὶ ἰδίαν ἐποιῄσατο τὴν 
σάρχωσιν οἰχονομικῶς, "Όταν οὖν ἐννοῶμεν τοῦτο, 
οὐδὲν ἁδιχοῦμεν, τὴν εἰς ἑνότηκα συνδρομὴν ix δύο 
φύσεων γεγενῆσθαι λέγοντες. Μετὰ μέντοι τὴν ἕνω- 
σιν οὐ διαιρεῦμεν τὰς φύσεις ἀπ᾿ ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς 


B δύο τέµνοµεν υἱοὺς, τὸν ἕνα xal ἀμέριστου, ἀλλ 


ἕνα φαμὲν Vidv, xoi ὡς οἱ Πατέρες εἰρήχασι, μίαν 
φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρχωµένην. Οὐχοῦν ὅσον ἦχεν 
εἰ: ἔννοιαν xal εἰς µόνον τὸ ὁρᾷν τοῖς τῆς φυχῆς 
ὄμμασι, tiva. ερόπον ἐνηνθρώπησεν ὁ Μονοχενῆς, 
δύο τὰς φύσεις εἶναι qapsv* ἕνα δὲ Χριστὸν, καὶ 
Κύριον, καὶ Υἱὸν τὸν θεοῦ Λόγον ἑνανθρωπήσαντά 
xa! σεσαρχωµένον. Tl τούτου ἐστὶ σαφέστερον ἔπιρη» 
τοῦμεν; δύο γὰρ φύσεις τὰς φύσεις εἶναί gapav. 

Πάλιν ὁ αὐτὸς Φεῖος Κόριλλος ἐν τῇ εἰς τὸ Atul · 
τιχὸν βιθλίον ἐξηγήσει περὶ τοῦ χαθαρισμοῦ τῆς λέ- 
πρας φησίν "OXov δὴ πάλιν bv τούτοις πβριάθρει 
τὸ τοῦ ΣωςΏρος ἡμῶν µυστήρ.ον, καὶ «bv διὰ τοῦ 
ἁγίου βαπτίσματος xabapuspóv. Δύο μὲν ὀρνίθια 


C χελεύει ληφθῆναι ζῶντα xal χαθαρὰ, ἵνα νοήσῃς 


διὰ τῶν πετεινῶν τὸν οὐράνιον ἄνθρωπον, ἄνθρωπόν 
τε ὁμοῦ xat θεὸν, εἰς δύο μὲν φύσεις (ὅσον fxev εἰς 
τὸν ἐχάστῃ πρέποντα λόγον) διαιρούμενον’ (Λόγος 
Υὰρ ἣν, 6 Ex θεοῦ ἀναλάμφας ἓν capi τῆς γυναιχὸς) 
πλὴν οὗ µεριζόμενον * eI; γὰρ ἐξ ἀμφοῖν ὁ Χριστός. 
Διὰ τοῦτο xal ὡς δύο λαμδάνονται τὰ ὁρνίθια, χαὶ 
νοεῖται πάλιν ὡς ἓν ἀμφότερα. Ὁρᾷς πῶς δι’ ὅλου 
ὁ µαχάρ.ος Κύριλλος δύο φύσεις ὁμολοχεῖ; 'AMA 
xa. ἐν τῇ δευτἑρᾳ πρὸς Σούκενσον ἐπιστολῇ φησιν ” 
'0 γὰρ λέγων σαρχὶ παθεῖν γυμνῇ τὸν Κύριο», 
ἄλογον χαὶ ἀχούσεον ποιεῖται τὸ πάθος. Ἐὰν δὲ τις 
εἴπῃ, μετὰ ψυχῆς νοερᾶς παθεῖν αὐτὸν, ἵνα fj τὸ 
πάθος ἐἑχούσιον, οὐδὲν κωλύει λέχειν, τῇ φύσει τὴς 
ἀνθρωπότητος αὐτὸν παθεῖν. Ei δὲ τοῦτο ἀληθὲς, 


D πῶ; οὐ τὰς δύο φῦσεις ὑφεστάναι δώσομεν μετὰ τὴν 


Ἔνωσιν, ἁδιαιρέτως; "Docs εἴ τις λέγει, Χριστοῦ οὖν 
παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρχὶ, οὖδὲν ἕτερον λέχει, 
πλὴν ὅτι, Χριστοῦ οὖν παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν τῇ 
ἡμετέρᾳ φύσει. Ὁρᾶς πῶς σαφἑστατον δύο φύσεις 
μετὰ τὴν ἔνωσιν ὁμολογεῖ ὁ µαχάριος Κύριλλος ; 
Ἴδωμεν, εἰ δοχεῖ, xal τὸν πολὺν ἐν θεολογίᾳ Γρη- 
Yópiov. "Prol γὰρ ἓν τῷ περὶ Υἱοῦ λόγφ΄ eb, δὲ 
λένοιτο ἂν, 65 τοῦ λόγου, τοῦ ὀρωμένου δὲ. Dix; 
γὰρ ἂν εἴη τοῦ χυρίως θεοῦ Θεός ; ὥσπερ xal Πα- 


*hp, οὐ τοῦ ὄρωμένου, $00 Λόγου δὲ" xal γὰρ ἣν 
διπλοῦς. "στα τὸ μὲν χυρίως im' ὀμφοῖν, τὸ δὲ οὐ 


χυρίως, ἑναντίως * ἐφ᾽ ἡμῖν ἔχει. 'Ἠμῶν γὰρ xvue 
ρίως μὲν θεὸς ὁ θεὺς, οὐ χνρίως δὲ Πατήρ. Kal 
τοῦτό ἐστιν, ὃ mout τοῖς αἱρετιχοῖς την πλάνην, f 


11 DISPUTATIO 1. 142 
sy ὀναμάιων ἐπίζευξις , ἐναλλαττομέγων τῶν Óvo- A hoc illud est, quod hereticos in errorem trahit, 


µάτων διὰ τὴν σύγχρασιν. Σημεῖον δὲ Ἠνίχα αἱ 
φύσεις διίστανται ταῖς ἐπιγοίαις, συνδιαιρεῖται xal 
τὰ ὀνόματα. Ὁρᾶς ὅτι διπλοῦν αὐτὸν χαλεῖ «bv 
Χριστόν; Καὶ πάλιν qoly* Ἠνίκα αἱ φύσεις δι- 
laxayzat ταῖς ἑννοίαις, αυνδιαιρεῖται xai πὰ óvé- 
pera. Αλλ' ἴδωμεν xa) τὰ Εξῆς. Παύλοψ λέγοντος 
ἄκουσον * "Ira ῥ θθὸς τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ιησοῦ 
Χριστοῦ, ὁ Hachp rc δόξης Χριστοῦ μὲν θεὸς, 
τἧς δὲ δόξης Πατήρ. El γὰρ καὶ τὸ συναμφότερον 
ly, ἀλλ οὐ τῇ φύσει, τῇ δὲ συνόδῳ. "Axoys τί qv 
ew * El γὰρ τὸ συναμφότερον Ev, ἀλλ' οὗ τῇ φύσει. 
El δὲ οὗ τῇ φύσει lv, λείπεται πάντως, δύο εἶγαι τῇ 
«φύσει. "Ev δὲ τῇ πρὸς Κληδόνιον δευτέρᾳ [πρώτῃ| 
ἰπιστολῇ ὁ αὐτὸς διᾳῥῥήδην φησί ’ Φύσεις δύο, θεὺς 
καὶ ἄνθρωπος, ἔπεὶ καὶ duy) xot σῷμα * υἱοὶ δὲ ϱὐ 
δύο, οὐδὲ θεοί. οὐδὲ γὰρ ἐνταῦθα δύο ἄνθρωποι, εἰ 
xai οὕτως 6 Παῦλος τὸ ἑἐντὸς τοῦ ἀνθρώπου χαὶ τὸ 
ἐχτὸς προσηγόρευσε. Καὶ el δεῖ αυντόµως εἰπεῖν, 
ἆλλο μὲν χαὶ ἀλλο τὰ ἐξ ὧν ὁ Σωτήρ" €mep μὴ 
παὐτὸν τὸ ἀόρατον τῷ ὁρατῷ, xal τὸ ἄχρονον τῷ 
ὑπὸ χρόνον * oüx ἄλλας δὲ xoi ἄλλος *' p. Ὑένοιτο. 
Τὰ yàp συναµφότερα, ἂν τῇ συγχράαει * θεοῦ μὲν 
ἑνανθρωπήσαντος, ἀγθρῴπον δὲ θεωβέντος, 1 ὅπως 
ἄν τι; ὀνομάσειε. Λέχω δὲ ἄλλο καὶ ἄλλο ἔμπαλιν 3 
ἐπὶ τῆς Τριάδος ἔχει. Txet μὲν yàp ἄλλος xal 
ἄλλος , ἵνα μὴ τὰς ὑποστάσεις συγχέωµεν * οὐχ ἄλλο 
δὲ xol ἄλλο, iv γὰρ τὰ τρία, xat ταὐτὸν τῇ θεότητι. 
Ὁρᾶς ἀχρίδειαν θεολογίας; "Αλλο μὲν xoi ἄλλο 


vocum scilicet harum coujunctio, permutatis inter 
se vocabulis, propter naturarum coalitionem. Ejus 
hoe argumentum est. Cum naturz cogitando distin- 
guuntur, etiam ipsa simul vocabula distinguuntur. 
Vi.'es eum Christum appeliare duplicem ? Rursus 
ait : Cum nature cog'lando distinguuntur, etiam 
ipsa simul vocabula distiugunntur. Verum videa- 
mus et sequentis. Paulum dicentem audi : Ut 
λενε Domini nostri. Jesu. Christi, pater glorie : 
Chris quidem ille Deus est, pater autem gloriz. 
Nam licel utraque natura copulata sil guiddam 
unum, non tamen hoc a natura est, sed pro- 
pter coitionem, Audi quid dicat : Licet utraque 
uatura copulata sit quiddam unum, uon tamen hoc 
a natura est. Si vero non unum a natura est, relin- 
quitur omnino, duo esse a natura. l.em in prima 
ad Cledonium epistola, disertis verbis ait : Natur 
dua, Deus et liomo, quemadmodum ei anima et 
corpus ; non tamen duo tilii, nec dii : sicut nec hic 
quidem duo homines , tametsi Paulus sd buuc 
modum internam exiernamque partem bominis 
appellaverit, Atque ut paucis rem couplectar, 
aliud quidem atque aliud sunl ea de quibus Ser- 
vator constat (nisi aspectabile sit idem cum inaspe- 
ctabili, et temporis expers idem cuim eo quo1 teu- 
pori subest), non tanen alius atque alius. 3bsit 
hoc. Ambo enim hsec. copulatione unum sunt, Deo 
nimirum humanam naturam, et bomine dirvinita- 


φησὶ, τὰ ἐξ ὧν ὁ Σωτήρ. Τουτέστιν, ἄλλη xal ἄλλη C tem suscipiente, vel quocunque tandem alio verbo 


φύσι;. Τὸ γὰρ ἄλλο οὑὐδετέρως τιθέμενον, ἐπὶ τῆς 
φύσσεως τάττεται * τὸ δὲ ἄλλος, ἐπὶ τῆς ὑποστάδεως. 
Καὶ τοῦτο δῆλον αὑτὸς ποιεῖ παραχατιών’ ἐκεῖ μὲν 
χὰρ, ἐπὶ τῆς θεότητος δηλονότι, ἄλλος καὶ ἄλλος ’ 
. ἵνα μὴ τὰς ὑποστάσεις σνγχέωμεν · οὐχ ἄλλο δὲ 
καὶ ἄλλο · lv γὰρ τὰ τρία, καὶ ταὐτὸν τῇ θεότητι. 
λλλὰ xa προϊών φησιν’ Ὥσπερ xal τὸ διὰ Χριστοῦ 
qeyovévat τὰ πάντα, xal χατοικεῖν Χριστὸν ἐν ταῖς 
χαρδίαις ἡμῶν, οὐ χατὰ τὸ φαινόμενον τοῦ θεοῦ, 
ἀλλὰ χατὰ τὸ νοούµενον, Χιρναµένων ὥσπερ τῶν 
φύσεων, οὕτω δὴ xai τῶν κλήσεων, xdi περιχωρου- 
σῶν ἀλλήλας τῷ Mr τῆς συμφνῖας. ᾽Απόχρη 
ταῦτα παρὰ τοῦ μεγάλου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, 
Τῆς 9 αὐτῆς ἑννοίας καὶ Γρηγόριον τὸν ἓν ἁγίοις 
ἐπισχοπήσαντα ἐν τῇ Νυσσαέων ἐπιδείξομαι, ἓν οἷς 
φησι ἐν τῷ πρὸ; Σια πλίχιὀν λόχῳ κατά λέβιν οὗ- 
χω; Ὥστε ἐπειδὴ δύο περὶ Χριστοῦ γινώσχομεν, 
τὸ μὲν θεῖον, τὸ δὲ ἀνθρώπινον, ἓν μὲν τῇ φύσει τὸ 
θεῖον, Ev δὲ τῇ οἰχονομίᾳ τὸ κατὰ ἄνθρωπον, ἆχο- 
λούθως τὸ μὲν ἀῑδιον τῇ θεότῃτι προσμαρτυροῦμαι, 

*b δὲ χτιστὸν τῇ ἀνθρωπίνῃ λοχιζόμεθα φύσει. 
^ "Hxovsa; ὅπυς xo οὗτος ὁ θεῖος ἀνήρ φησιν, ὅτι 
δύο περὶ Χριστοῦ γινώσχοµεν, τὸ μὲν θεῖον, τὸ δὲ 
ἀνθρώπινον. Εἶτα, lv μὲν τῇ φύσει τὸ θεῖον, φησί. 
Καὶ καραχατιών. Τὸ δὲ χτιστὸν τῇ ἀνθρωπίνῃ λο- 
γιζόµεθα φνσει. Ἰδου φύσιν θείαν ἐπὶ Χριστοῦ, xal 
φύσιν ἀνθδρωπίνην ὁμολογεῖ ἀριδήλως. ᾽Αλλὰ xàv 


* Ephes. 1, 17, 


quis banc rem exprimendam duxerit. Dico autem 
aliud atque aliud vice versa atque in Trinitate res 
habet. lllic enim alius stque alius, ne hypostases 
confundamus : non autem aliud atque aliud, quod 
tria siut unum et idem, quoad divinitatem. Vides 
quam accurate de rebus divinis loquatur? Aliud, 

ait, atque aliud sunt es de quibus Servator con- 
φαί : hoe est alia atque alia natura. Nam aliud, 
neutro genere positum, de naturs dicitur : alius 
vero, de bypostasi. Atque boc progrediens ulterius 
manifesto declarat : Illic, ait, nimirum in divini. 

tate, 3lius atque alius, ne personos confandamus ; : 
non autem aliud atque aliud, quod tria sint unum 
εἰ idem, quoad divinitatem. Quin et u]terius inquit : 


D Sicut et illud, per Christum omnia facta esse, et 


Christum in cordibus nostris habitare, non secun- 
dum eam Christi partem dicitur que in oculos cadit, 
sed secufidum eam qua intellectu percipitur ; permi- 
ss videlicet, ut naturis, sic etiam nominibus, 
'seque ratione connaturalitatis invicem complecten- 
tibus. ll»c de magnoillo Gregorio Theologo protu- 
lisse satis est. Ejusdem vero sententim sanctum 
quoque Gregorium Nyssensem episcopum fuisse 
demonstrabo, iu lib. ad Simplicium his verbis 
utentem : Quoniam duo de Christo agnoscimus, lioc 
divinum, illud humanum, unum natura divinum, 
et unum dispensatione hurgammm : idcirco æterni- 





113 THEORIANI 144 
tatem divinitati equidem attribuo, creatum. vero A τῷ Βασιλείεω βιδλίῳ [χαὶ τὸ Βασιλείου β.δλίον τὸ], 


humanam ad naturam referimus. Audistine quo 
pacto et hic divinus vir dicat, duo nos de Christo 
agnoscere, hoc divinum, illud humapum? Deinde, 
unum uatura divinum, inquit. Et progressus ulte- 
rius.: Creatum, ait, bumanam ad. naturam referi- 
mus, Ecce divinam in Chrísto naturam, é&naturam 
humanam manifeste eoufitetur. Quiu et Basilii liber 
adversus Eunomium scriptus, eadem doceus, haec 
verba continet : Mediatorem illum Dei et howi- 
num, sicut a magno illo Apostolo appellatur *, nibil 
ita demonstrat, ut Filii nomen utrique natur, di- 
viu? ac humauz, ex quo accommodatum, Idem 
enim et Dei Filius est, et Filius hominis per dis- 
pensationem factus est. Vides, uti duas naturas, 


divinam οἱ bumanam, confitetur? Eadem facientem 


videre licet in quarto ejusdem . argumenti libro, 
ubi hac verba sunt : Ubique temperamentum ejus, 
quod huminum est, eum illo quod divinum, præ- 
dícaus Apostolus nihilominus in utroque, quod 
cvique proprium est, perspicit. llic et de iis qua 
utrique nature propria sunt, tradit; veluti qua 
reapse sint, et animi consideratione percipiantur. 


τῷ πρὸς τὸν Εὐνόμιον τὰ αὑτὰ διδάσχον, φησί» 
Τὸν µεσίτην θεοῦ καὶ ἀνθρώπων φαθὼς ὠνόμασεν ὁ 
μέγας ἁπόστολος, οὐδὲν οὕτως ὡς τὸ τοῦ Υἱοῦ δεί- 
χνυσιν ὄνομα, ἑκατέρᾳ τῇ φύσει, τῇ θείᾳ τε καὶ 
ἀνθρωπίνῃ, χατὰ τὸν [oov ἑβαρμοζόμενον. Ὁ γὰρ 
αὐτὸς xal θεού ὙΥἱός ἐστι, xai Υἱὸς ἀνθρώπου κατ 
οἰχονομίαν ἐγένετο. Ὁρᾷς πῶς δύο φύσεις, θείαν τε 
xai ἀνθρωπίνην ὁμολογεῖ; Τὰ δ' αὐτὰ πράττοντα 
xàv τῷ τετάρτῳ λόγῳ τῆς αὐτῆς πραγµατείας ἕξ- 
εστιν αὐτὸν θεωρῆσαι. Πανταχοῦ yàp, φησὶ, τν 
τοῦ ἀνθρωπίνου πρὸς τὸ θεῖον ἀνάχρασιν ὁ ΑἈπόστο- 
λο; χηρύσσων, οὐδὲν ἧττον ἓν ἑχατέρῳ τὸ ἴδιον χαθ- 
ορᾷ. Ἐνταῦθα χαὶ περὶ τῶν ἱδίων ἑχατέρας φύσεως 
ἡμῖν διετάδατο, ὡς ὑπαρχόντων τε χαὶ τῇ θεωρίᾳ 
λαμδανομένων. Εἶτα προϊὼν, μετ ὀλίγον φηῃαί * Καὶ 
ὡς ἂν μὴ τις τῇ ἀκράτῳ φύσει τὸ χατὰ τὸν σταυρὸν 
πάθος προστρίδοιτο, δι ἕτέρων τρανώτερον thv 
τοιαύτην ἐπανορθοῦται πλάνην, µεσίτην αὐτὸν θεοῦ 
xai ἀνθρώπων, xal θεὸν ὀνομάζων, ἵνα ἐκ τοῦ τὰ 
δύο περὶ τὸ ἓν λέγεσθαι, τὸ πρόσφορον νοεῖτο περὶ 
ἑχάτερον. Σαφέστατα ἐνταῦθα δύο περὶ τὸ ἓν λέγε- 
σθαι φησὶ, δηλονότι φύσεις. 


Hinc paulo post subjicit : Ac ne quis nature temperamenti experti passionem in cruce attribuat, per 
alia clarius efrorein hujusmodi corrigit, Mediatorem eum Dei et bominum, et Deum appellans ut, quo- 
niam duo de uno dicantur, de utroque quod utrique competit, intelligatur. Hie apertissime duo de 


uno dici praedicat, nimirum naturas duas. 

Similiter et in oratione de Filio secunda, cla- 
rius idem duarum naturarum proprietates, etiam 
post ineffabilem illam evacuationem , salvas et 
integras esse tradit : Credimus, inquit, in unn 
Deum Patrem ingeuituin, et in unum Filium 
genitum Jesum Christum , ejusdem — substantize 
cuin Pare secundum divinitatem, et. nobiscum 
secundum carnem : non duos, sed unum Filiuin, 
salvis naturarum proprietatibus. Quin et magnus 
Ambrosius, Mediolanensium pontifex, ad Apolli- 
narium scribens, sic ait : Discrimen caruis et divini- 
fatis servemus, Unus iu utroque loquitur. Filius, 


quoniam utraque natura in ipso est : verum licet - 


idem loquatur, non uno tamen modo loquitur. 
Nam vides jin eo nunc quidem Dei majesiateimn, 
nuuc autein. passiones. hominis, Consentaunea vero 
jam dictis εἰ ir secundo ad Gratianum Augustum 
libro tradit : Homo Jesus Christus, Dominus maje- 
statis, dicitur crucifixus, quia consors utriusque 
nature, id est, umana atque. divina, Sed et iu 
libro ad Sabinum episcopum idem vir sanctis- 
simus ait: Cum essel in proprietate divinitatis, 
exinanivil se, εἰ accepit plenitudinem maturae et 
perfectionem humana : sicut Deo nihil dcerat, 
ita nec hominis cousumnmniatioui; ut esset perfectus 
in ulraque natura. 

GEN, Equidem arbitror aute multos annos curz 
tibi fuisse, libros uti colligeres, $anclorumque viro- 


rum auctoritates de naturis duabus excerperes. 


THEOR. Ea vero multe curz, multique temporis 
? | Tim, u, 5. 


"Oyuolo; δὲ κάν τῷ δευτέρῳ λόγῳ περὶ Υἱοῦ 6 
αὐτὸς σαφέστερον ἡμῖν τῶν δύο φύσεων τὰ ἰδιώ- 
µατα σώζεσθαι παραδίδωσι xal μετὰ τὶν ἄφραστον 
χένωσιν. Πιστεύομεν γὰρ εἰς ἕνα 8ebv, qnot, Ha- 
τέρα ἀγέννττον, καὶ εἰς ἕνα γευνητὸν YU, ησοῦν 
τὸν Χριστὸν, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ xa:à τὴν θεό- 
τητα, xal ἡμῖν δὲ κατὰ τὴν σάρχα * οὐ 550, ἀλλ) ἕνα 
Vldv, σωζοµένων τῶν ἱδιωμάτων τῶν φύσεων. Ἁλ)ά 
καὶ ὁ μέγας ᾽Αμθρόσιος, 6 Μεδιολάνων τὴν ἀρχια- 
ῥωσύνην λαθὼν, πρὸς ᾿Απολινάριον γράφων, οὕτω 
qnsl* Φυλάξομεν την διαφορὰν σαρχὸς χαὶ θεέτη- 
τος. Elc ἓν ἑχατέρῳ λαλεῖ à Υἱὸς, ἐπειδήπερ ἑκατέρα 
φύσις ἐστὶν ἐν αὐτῷ * ἁλλ' εἰ καὶ ὁ αὐτὸς λαλεῖ, ox 
ἑνὶ µέντοιγε τρό;ῳ λαλεῖ. "Ορᾶς γὰρ iv αὐτῷ vov 
μὲν δόξαν Θεοῦ, νῦν δὲ πάθη ανθρώπου. ᾿Αχόλουθα 
δὲ τοῖς signpévot; x&v τῷ δευτἐρῳ τοῦ πρὸς l'pa - 
τιανὸν τὸν βασιλέα συντάγματος λέγει. "Ανθρωπος 
Ἱησοῦς Χριστὸς ὁ Κύριος τῆς δόξης ἑσταυρῶσθαι 


D λέγεται, ἑχατέρας ὑπάρχων φύσεως χοινωνὸς, τουτ- 


ἐστιν ἀνθρωπίνης xai θείας ἀμέλει χὰν τῷ πρὸς 
Xa6ivov τὸν ἐπίσχοπον λόγῳ αὐτοῦ ὁ αὐτὶς ἁγιώτα- 
τος &vhp φησίν' "Ev τῷ ἰδίῳ τῆς θεότητος Qv ἐχέ- 
γωσεν ἑαυτὸν, καὶ ἔλαδε τὸ τέλειον τῆς χατ Áv- 
θρωπον φύσεως ὁλόχληρον' ὡς οὐδὲν ἔλειπε τῷ θιῷ, 
οὕτως οὐδὲ τῷ χαταρτισμῷ τῷ χατ Ἀγάρωπον, ἵνα 
τέλειος Ev ἑχατέρᾳ φύσει τυγχάνῃ. 

Ὁ KA8. "Ego: δοχεῖ ὅτι πρὸ πολλῶν χρόνων 
ἔσχες ἐπιμέλειαν τοῦ συναγαγεῖν βιδλία, xol παρ- 
εκθαλεῖν χρήσεις ἁγίων περὶ τῶν δύο φύσεων. 

Ὁ ΘΕΩΡ. Ἐχεῖνα δέονται πολλῆς φροντίδο” wot 


» 
. 








145 


DISPUTATIO Ἱ. 


146 


yo^o», ὅσα σπἀνιά εἶσι καὶ δυσεύρετα, Περὶ δὲ A egent, qu:e rara sunt, et inventu difficilia. De dra - 


uv δύο φύσεων, οὐ σπἀνις, ἀλλὰ π)οὔτος ὑπερ- 
6ολικὸς xal δαψίλεια kv πάσῃ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ, 
ὅση ἀέρος χύσις. El οὖν xal πλειόνων δἐῃ, ἑτσίμως 
ἔχω χαὶ ἄλλας παραγαγεῖν. Αὐτίχα γοῦν ἔξεστιν 
ἀχοῦσαι xal τοῦ μεγάλου φιλοσόφου xal μάρτυρος 
Ἱουστίνου, περὶ τῶν αὐτῶν λέγοντος ἐν τῷ Περὶ 
Τριάδος συντἆάγµατι, χατὰ τὸ ιζ χεφάλαιον οὕτως" 
Ὅταν ἀχούσῃς περὶ τοῦ ἑνὸς Υἱοῦ τὰς ἑναντίας 
φωνὰᾶς, xat' ἀλλήλων µέριζε ταῖς φύσεσι τὰ λεγό» 
ὕενα *àv μέν τι μέγα xaX θεῖον, τῇ θείᾳ φύσει 
προσνέµων ΄ ἂν δέ τι μικρὸὺν καὶ ἀνθρώπινον, τῇ 
ἀνθρωπείᾳ λογιζόμενος φύσει. Οὕτω γὰρ καὶ τὸ τῶν 
φωνῶν ἀσύμφωνον διαφεύξη, ἑχάστης ἃ πέφυχε 
δεχόμενος φύσεως" xal τὸν Υἱὸν Évà καὶ πρὸ πάντων 


αἰώνων, xal πρόσφατον, χατὰ τὰς θείας Γραφὰς 5 


ὁμολογίέσεις. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ θεῖος Ιουστίνος. 'O δὲ 


χρυσοῦς τὴν γλῶτταν Ἰωάννης ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τῆς . 


πρὸς Τιμόθεον Ἐπιατολῆς, οὕτω φησίν "0 μεσίτης 
ἀμφοτέροις χοινωνεῖ, ὧν ἐστι μεσίτης. Μεσίτου γὰρ 
τοῦτό ἔστι, «b ἑχατέρου ἐχόμενον, ὧν ἐστι μεσίτης, 
χοινωνεῖν. Καὶ uet! ὀλίγον ' El τοίνυν yu ἔχεται τῆς 
τοῦ Πατρὸς φύσεως, οὐχ ἔστι μεσίτης, ἀλλὰ ἁπ- 
εσχοίνισται. "Ὥσπερ γὰρ τῆς ἀνθρώπων ἔχεται φύ- 
σεως, ἐπειδῃ πρὸς ἀνθρώπους Ίβρχετο οὕτω καὶ 
ες τοῦ θεοῦ, ἐπειδὴ παρὰ Θεοῦ Ίρχετο. Τούτοις 
τοῖς ἁγίοις Πατράσι συμφωνοῦσα ἡ ἁγία µεγάλη xal 
οἰχουμενιχὴ σύνοδος ἡ ἐν Χαλχηδόνι συναθροισθεῖσα 
Θεοῦ νεύματι, xal εὐσεθεῖ βασιλέων θεσπίσµατι, 


ἕνα xal τὸν αὐτὸν Χριστὸν, Yibv, Κύριον μονογενῆ, c 


ἓν δύο φύσεσιν ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἁδιαιρέτως, 
ἀχωρίστως γνωριόμενον ἐδογμάτισεν, οὐδαμοῦ τῆς 
εῶν φύσεων διαφορᾶς ἀναιρουμένης διὰ τν ἕνωσιν' 
σωζομένης δὲ μᾶλλον τῆς ἰδιότητος ἑκατέρας φύ- 
σεως, καὶ εἷς ὃν πρόσωπον χαὶ μίαν ὑπόστασιν συν- 
τρεχούσης ' οὐκ εἰς 609 πρόσωπα µερι,όµενον 1) 


διαιρούμενον, ἀλλὰ ἕνα xal τὸν αὐτὸν YUbv µονο- 


τενῆ, θεὸν Λόχον, Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν. 


0 KA8. Ὅλως τὸ λέγειν δύο φύσεις, ἔμφασιν 
εἰσάχει διαιρέσεως ’ xal δἐδοιχα, μήπως φεύγοντες 
«b τοῦ Εὐτυχοῦς τὸ µίαν φύσιν λέγειν, εἰς τὸ τοῦ 
Νεστορίου ἑμπέσωμεν βάραθρον. διὰ τὰς δύο φύσεις 
δύο πρόσωπα παρεισάγοντος. 

*0 GEDP. 'AJ)' ὁ Νεστόριος δύο φύσεις Deve 
χεχωριαµένας, οὐχ ἠνωμένας εἰς πρόσωπον Év. Καὶ 
κοῦτο δηλῶν ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῇ πρὸς Εὐλό- 
γιον ἐπιστολῇ φησιν’ Οὕτω xal ἐπὶ Νεστορίου, xàv 
λέχει δύο φύσεις, σηµαΐνων τὴν διαφορὰν τῆς σαρ- 
χὸς καὶ τοῦ Θεοῦ Λόχου, (ἑτέρα γὰρ fj τοῦ Λόγου φύ- 
σις, γαὶ ἑτέρα ἡ τῆς σαρχός') à))' οὐχέτι τὴν 
Ένωσ:ν ὁμολαγεῖ μεθ) ἡμῶν. Ἡμεῖς γὰρ ἑνώσαντες 
Καύτας, ἕνα Χριστὺν, ἕνα Υἱὸν, ἕνα Κύριον ὁμολο- 
γοῦμεν, χαὶ μίαν φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρχωμµένην. 
Βάδ.ζε οὖν σὺ, χατὰ τὴν τοῦ σοφοῦ Σρλομῶντος 
παραγχχ«λίαν, μήτε εἰς τὰ δεξιὰ, μήτε εἰς τὰ ἀρι- 
στερὰ, ἀλλὰ τὴν µέσην xoi βασιλιχὴν ὁδόν, Τέσσαρες 
γάρ εἶσιν αἱρέσεις ix διαμέτρου ἀλλήλαις µαχόμε- 


bus autem naturis non penuria, sed supra modum 
ingens sbuudantia eopiaque reperitur in omni 4 
Spiritu Dei profecta Seriptura, quanta seilicet cst 
aeris late diffusi amplitudo, Quare si eyiam pluribus 


opus sit, paratus sum et alias proferre. Et quidem 


mox licet audiamus magnum illum philosophum 
atque martyrem Justinum, de iisdem loquentem in 
libro De Trinitate, copite decimo septimo : Cum 
audieris, inquit, de uno Filio voces contrarias, con- 
venienter partire naturis ea que dicentur : 5 
magnum ac divinum aliquid, diving naturze attri- 
buens; sin exiguum et humanum, ad huwanam 
naturam referens. Sic enim et ipsarum vocum 
discrepantiam vitabis, natura qualibet sibi cognáta 
recipiente : οἱ unum Filium tam aute omnia sz- 
cula, quam recens ortum juxta Litteras sacras con- 
fiteberis. Hac divinus ille Justinus. Joannes autem 
Chrysostomus, in Epistolz ad Timotheum scriptae 
interpretatione sic ait : Mediator ambornm cou- 
sors est, quorum scilicet est mediator. Quippe 
mediatoris esti, ut conjunctus eorum utrique, quo- 
rum mediator est, partieipet. Ac paulo post : Si 
ergo non conjunctus est cum natura Patris, non 
est mediator, sed est ab eo separatus. Quemad- 
modum eniin cum hominum natura conjunctus est, 
quoniam ad homines venil : ita et cum Dei natura, 
quoniam a Deo venit. Cum hisce sanctis Patribus 
consentiens sancta illa, magnaque οἱ universalis. 
synodus, Chalcedone nutu. Dei pioque decreto Au- 
gustorum congregata, statuit unum et eumdem esse 


Christum, Filium, Dominum, Unigenam, in naturis 


duabus citra confusionem, mutationem, divisioneu, 
separationem adagnitum : nequaquam naturarum 
discrimine sublato propter unitionem, sed salva 
potius proprietate utriusque nature, ac in. unam 
personam et unam hypostasin coeunte : non in 
duas persones partitum vel divisum, sed unum et 
eumdem Filium unigenam, Deum Sermonem, Do- 
minum Jesum Christum. 

GEN. Omnino :duss dicere naturas, speciem 
quamdam divisionis introducit : ac vereor eqnidem, 
ne devitato Eutychetisis barathro, quod est uiam 
naturam dicere, in Nestorii barathrum incidamus, 


D per duas naturas, duas personas introducentes, 


THEOR. Nestorius vero duas naturas separatas 
aiebat, non unitas in unam personam. Atque boc 
sane denotaus sanctus ille Cyrillus, In epistola, 
quam ad Eulogium scripsit, ait: Sic et in. causa 
Nestorii. (Quamvis duas naturas, discrimen caruis 
et Sermonis. significans, dicat (alia namque uatura 
Sermonis est, alia earnis), unionem tamen nobiscuin 
uon confitetur. Nos enim his unitis, unum Chri- 
stum, unum Filium, unum Dominum confitemur; 
unam denique naturam Sermonis iucarnatam. Tu 
igitur, juxta. sapientis illiua. Salomonis admonitio- 
nem, nec ad sinistram incesseris , sed media regiae 
que via. Sunt enim quatuor hzreses ex diametro 
jnter se pugnantes : duz de divinitate, ae duz dà. 


1] ΤΗΕΟΒΙΑΝΙ 148 
humana natura. In diginltateSabellius quideu aiebat A ναι» δύο ἐπὶ τῆς θἐότητος, xal δύο ἐπὶ τῆς ἄνθρω- 


esse natutam unam, et unam hyposiasin ; Arius vero 
tres hypostases, 46 ttes natufás diversas et alienasa 
se invicein. Nos vero nec in unum triá tommisce- 
mus ne Sabellii morbo laboremus, nec in tria 
peregrina et aliena inter se dividitius ne ih 
Arii furorei incidamus; sed naturai oram in 


tribus hypostasibus praedicamus. Rursum dé 


Incarnatione Del Sermonis velüt ex diametro 
inter se pugnabant Nestorius et Eulyches. Quippé 
Nestorius aiebat duas naturas separatas et duis 
personas, ét düos Christos, ét duos Filios : Euty- 
ches vero naturám uitam et unài hyposiasin. Nos 
antem dicimus ünam bypostasiu, unum Christum, 
unüm Filium, in duabus pérfectis haturis, divini- 


tate, iiquim, et humaritate, inseparabiliter et citéa B 


confuileneim unitis. Itaque semita media regiaque, 
áicuti diximus; incedlto (quetnadmiodum Gregorius 
jue Theologus aii ; Medium éum dico, veriiaieni 
intelligo, ad quam solani si respiclémus, recte facie- 
mus), nee est quod numetum dubrum tefobmidés, 
Queinadmoduni enim, cum in divihitate tres hypo- 
stases dicimus, nullam natürg divisionem facimus : 
sic et iti lac dispensatione; cuim duas náturas dicl- 
ínus, hullam ipsius hypostasis divisionein facimus, 
Aiquà lioc illüd est, quod Gregorius. Théólogus 
in u ad Cledoriiüin libro dicit : hico áuteni aliud 
atque allud, versa vice atque in Trinitàte res habét. 
Nlie ením alius atque alius, ne liypostases confüh- 
damus; non autem aliud aique aliud; quià tria 
$unt üuum ei Jdem quoad divinitalém, Recte véro 
quamliba (οποία vérborum religiosi liujus (heà- 
logi consídérà : Dico, inquit, ih Chrisio, aliud atque 
sliud. Nai aliud nentro genere positin, haturam 
siguillcat ; adeoque alistn atque aliam nàtuftam iu 


Chriéto dieti, Aliis vero signifiéal liypostasin. Ideo 


subjecit : Mon àlius atque alius. Euan-illud in- 
spice : Versa vice àlqué in Trinitate res babet. 
Nam in Trinltate una nálurá est, sed non. iüdeni 
una hypostasis. In Christó autem una hypostasió 
est, ai non itidein uua natura. Hoc acilicet denotat 
illud: Vice versa. Nam ibi natura uiia est, ac trea hy- 


. postááes : hic ánteíb uua hypostasis, et dua naburce. 


πότητος. Ἐπὶ μὲν τῆς θεότητος, ὁ μὲν Σαθέλλιος 
Dave μίαν φύσίν, xal μίαν ὑπόστὰσιν * ὁ δὲ Άρειος, 
ερεῖς ὑποστάσεις, xal «elg φύσεις ἐχφύλους, Ἡμεῖς 
δὶ οὔτε εἰς d) τὰ ἐρίά συναλείφὸμεν ; ἵνα μὴ «o0 
Σαδελλίοὐ νόσὺν νὀδήδωμάέν, οὔτε διαιροῦμέν dig 
τρία ἔχφυλα xal ἁλλότρια, ἵνά μὴ τὰ Αρείου µα- 
νῶμεν ' ἀλλὰ μίαν φύσιν ἓν «piol κηρὺετοβεν 0so- 
e:àcem. Πάλιν d «6 ἑνανθρώπήσεως toU διοῦ 
Λόγου ὥσπερ kx διάµἑτρὀυ ἐμᾶχοντυ πρὸς ἀλλήλόυς 
ὅτε Νεατόριὸς xal ὁ Εὐτυχῆς. Ὁ plv γὰρ Νεστόριας 


| ἔλεγι δύο φύσεις κεχωρισμένας, Xo δύο ἑρόόωπα, 


καὶ δύο Ἀριστοῦς, xat δύο οἱόδς» ὅ δι Βὐτυχῆς, 
μίαν φύσίν, xa μίαν ὁπδότασώ. 'Ἠλείς δὲ μίαν 
ὑήδστᾶσιν, ἕνα Χριστόν, ἕνα Υἱόν ἓν δύο φύσέσι τε- 
λείαιζ, θεότητι χέγω κάὶ ἀνθρωπότητι, ἀχωρίσὲῶς 
καὶ ἀσυγχύτως Tuopbvose Βάδιζε οὖν τὴν µέδην 


ολ βασιλικην, ὥς εἴπομεν, τρίδὀν (ὥς φησιν é 


Ψεολόγος Γρηγόριος» Μεσότητὰ δὲ ὅταν eUtlo, xbv 
ἀλήδειαν λέγω, πρὸς fv βλέπὲω xax ἔχομέν µό- 
νην), ph φοθηθεὶς τὸν ἀριθμὸν τῶν δύο. Ἴσπερ 
γὰρ ἐπὶ τῆς Θεότητος τρεῖς ὑποατάδεις λέγοντες, 
ὑὺ ποιοῦμεν διαίρεσιν φύσεὼώς * οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς 
ὀἰχονομίας δύο φύσεις λέγοντες, οὗ ποιοῦμέν δια(ο 
péow ὑποφτάσεως. Καὶ τοῦτό ἑάτιν, ὅπερ ὁ θεσλόγος 
Γρήγόριος kv τῷ κρὺξ Κληδόνιον δευτἐρῳ λόγῳ 

φηδί» Λέγω δὲ ἄλλο, ἐμλαλίν fj ἐπὶ voc Τριάδος 
ἔχει. Ἐχεῖ μὲν rp ἄλλὸς ka BAN, ἵνα μὴ ἐὰς 
ὑποστάδεις συγχέωµεν, οὐ ἅλλό δν xu do; tv 
C 1àp τὰ «pla, καὶ ταύτὸν €f] (futi. Καὶ eiótei 
καλῶς ἑχάστην θάδιν τοῦ ἱεροῦ θεσλόχου. έγω δὲ, 
φησῖν, ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ED: καὶ ἄλλο. Τὸ γὰῤ ἄλλο 
οὐδετέρως τιδἐµενὸν, vh» φύσιν δηλοῖ, ἤτοι ἑτέραν 
xaX &tépav φύσιν ἐ4λ τοῦ Χριότοῦ λέγει’ τὸ δὲ 
ἄλλος, σημαίνει τὴν ὑπόστασιν. Δὸ ἐπήγαχεν' Οὐκ 
ἆλλος καὶ ἄλλος. "Opa δὲ καὶ 4h, Ἔμπαλιν ᾗ ἐπὶ 
τῆς Τριάδος ἔχει. "Ent. μὲν γὰρ τῆς Τριάδος µία 
φύσι; ἐστὶν . ἀλλ’ οὐχὶ xal µία ὁπόσταάις * ἐπὶ δὲ 
τοῦ Χριστοῦ, µία ὑπόστασις, ἁλλ' οὐχὶ xal µία 
φύσις. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ, ἔμπαλιν. Ἐκεῖ piv γὰρ 
µία φύσις, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις» ἐνταῦθα δὲ µία 
ὑπόστασις xal δύο φύσεις. 


His dictis, religiosissimus episcopus Gregorius, D ἍἨΤούτων ῥηθένων, ὁ εὐλαθέστάτος Vxloxomog 


gandũsaimi Gehbéralls consobrinus, voce magna éx- 
cláàmábat : Ego Romanis &üm, Anatbelia non di- 
centi duas in Christo haturas! 


Postridie religiosissimus Sappirii episcopus ad- 
venit : itaque cum illo Generalis seorsum ea com- 
municabat , 464 de proposita quiestione dicta 
fuissent. Etíám ostendit ei quascunque sanctorum 
hominam auctoritate$ habebat, duas in Christo 
naturés diceütiurh. At ig, quód disertus esset, ad 
libitóm suum eas perveriebat. Ilaque cum Gene- 
ralis eum valde resistentem, 3c repugnantem de- 


prehenderet ; nox árcessebat, et hib verbis uteba- 


für : Petrus hic episeofus, qui prasens est, colloqui 


Tphyópios, à τοῦ ἁγιωτάτου καθολικδῦ ᾿ ἀνεψιὸς, 
ἔθόησὲ φώνῇ ῥεγάλῃ; Ἐγὼ Ῥωμαῖός &lji* ἀνά- 
θεµα τῷ ph λἐχόντι dGo φύσὲις dv τῷ Χρισίῷ. 


Tjj ἱπαύριόν ᾖλθεν ὁ εὐλάδέστατος ἐπίόκοπος 
Σὰππιρίου, ᾿Ἀνεκοινώσάτο οὖν αὐτῷ ὃ ἀαόολικὸς 
χωρὶς ἡμῶν τά λαληθέντα περὶ τοῦ προχειμένόυ δή» 
τήµατος. Ἔδειξε δὶ αὐτῷ xai ὅσας εἶχε χρήσεις 
ἁγίων, δύο λεγούσαξ φύόέις iv τῷ Kos. Ὁ δὲ 
διέστρεφεν αὐτὰς, λόγιος (9, εἰς «b ἑαυτοῦ θέλημα. 
Ὡς οὖν εὗρεν αὐτὸν à καθολιχὸς ἀφοδρῶς ἑνιστάμε- 
vov xal ἀντιπαλὰ[ονία, μέτεχαλξόατο ἡμᾶς, xat 
φῆδι πρὸς ἡμᾶς: Ὁ παρῶν ἑἐπίσκοπος Πέτρος θέ- 
Mt μετὰ σοῦ διαλεχθΏνἁν περὶ μέόόν ἡμῶν καὶ 


M9 


DISPUTATIDO {. 


150 


ὁμῶν ὑποθέσεως, Ἔλεγε Ἱαρ ὅτι ὁ àv ἁγίοις Κύ- A tecum de argumenio, quod ipler nos tractamus, 


ῥιλλος plav φύσιν λέχει μετὰ την ἔνωσιν. 


Ὁ 8EQP. Ποῦ λέχει τοῦτο, δέσκοτα ἐπίσχοπε, ὁ 
ἅγιος Κύριλλος: 

*O 'EHIZK. Ἐν τῇ δευτέρᾳ πρὺς Σούχενσον ἔπι- 
στολῇ, χατὰ τῶν λεγόντων * El. µία φύσις γέγονε 
μετὰ εν ἕνωσιν, ἀνάγχη παθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν ἰδίαν 
φύσιν «οὕτω κατὰ ῥῆμά φησι. Ποῖα τοίνυν παθεῖν 
αὐτὸν ἀνάγχη εἰς ἰδίαν φύσιν εἰ λέχοιτο μετὰ τὴν 
ἕνωσιν µία φύσις Υἱοῦ σεσαρχωµένη; Ορᾷς ὅτι 
μετὰ τὴν ἕνωσιν plav φύσιν λέχει. 


"0 ΘΕΩΡ. Καὶ ποία ἐστὶν ἡ ἰδία φύαις τοῦ Υἱοῦ, 
εἰς fjv οὐκ ἔστιν ἀνάγχη παθεῖν αὐτόν ; 

'O 'ἘΕΠΙΣΚ. Ἡ θεότης τοῦ Υἱοῦ. 

Ὁ ΘΕΟΡ. Οὐκ ἔπαθεν οὖν à Yl. εἰς ἰδίαν 
φύσιν; 

Ὁ ἘπισΚ. Mh γένοιτο! f γἀρθεία φύσις οὗ πὲ- 
Φύχε πάσχειν. 

Ὁ ΘΕΟΡ. Ἔπαθε δὲ ὅμως κατ) ἀλήθειαν ὁ Χρι- 
στός; 

Ὅ ᾿ΕΠΙΣΚ. Nat, ἀλλ εἰς τὴν ἡμετέραν φύσιν 
αὕτη γὰρ πέφυχε πάσχειν. 

Ὁ GEGP. Δύο οὖν ἔσχεν ὁ Χριστὸς φόσεις, μίαν 
πεφυχυῖαν πάσχειν, καὶ μίαν μὴ πεφυχνῖαν má- 
σχειν, , 
"Ev τούτοις τοῦ εὐλαδεστάτου Πέτρου φιμωθέν- 
«oc, ἀναστὰς ὁ ἄνωθεν ῥᾳθεὶς εὐλαδέστατος ἑπίσχο- 


cupit, Ait enim, sauctum virum Cyrillum unaw 
dicere nsturam post unitionem. | 

THEOR. Ubinam hoe, demine episcope, sanctos 
Cyrillus dicit? 

EPISC. In seennds sd Soécessum epistola, ad- 
versus eog qui dicunt? Si una nstura facta ejt 
post unitiopem, necesse esi eum in natura sua 
passum; sie ad verbum ait ; Qualia vero pas- 
sum ipsum in natura propria necesse est, si 
post uuitionem, una Filii natura dieatur inearnata? 
Videsne, quod post enitionem, unam npaturam 
dicat? | E 
. THEOR. Et quenam est illa propria Filii naturs, 
Ín qua necesse nou est, eum esse passum? 


B EPISC. Divinitag Filii. 


THEOR. Ergo Filius in natura propría non est 
passus ? 

EPISC. Absit hoc! Quippe matura divina sic 
comparata non est, ot pati pessit, 

THEOR. Tamen respee Christus passus est. 


EPISC. Vere, sed in natura nostra, que sic oom- 


, parate est, ut pauatur. 


TREOR. Ergo Christos naturas duss habebat, 
wnam sic comparajam, uf paleretur 1 alteram, ut 
non pateretur. 

His cum obturatum esset os religiosissimo Petro, 
supradicius religiosissimus episcopus Gregorius - 


πος Γρηγόριος, ἔφη * 'Eyà Ῥωμαῖός εἰμι, xal ὡς οἱ C surgens : Ego Romanus sum, inquit, et cum Roma- 


Ῥωμαῖαι φρονῶ, ν 

Καὶ μεθ’ ἡμέρας δύο πάλιν μετακληθέντες ἀνήλ- 
θοµεν εἰς «b ὑπερῷον πρὸς τὸν ἁγιώτατον Καθολι- 
xbv, xoi καθεσθέντων ἡμῶν, εἶπε πρὺς πάντας : 
Obx ἔστιν οὐδεμία ἀμφιδολία, δύο φύσεις λέχειν kv 
τῷ Χριστῷ, ἐὰν ἠνώμένας ταύτας ὁμολογῶμεν ἁδια- 
σπάστως εἰς μίαν ὑπόστασιν, xoá φησιν ὁ ἅγιος 
Κύριλλος, bv τῇ πρώτῃ πρὸς Zoóxsvsov ἐπιστολῇ. 
Οὐχοῦν ὅσον μὲν ἦχεν εἰς ἔννοιαν καὶ εἰς µόνον τὸ 
ὁρᾷν τοῖς τῆς φυχῆς ὄμμασι τίνα τρόπον ἐνηνθρώ- 
πησεν ὁ Μονοχγενῆς, τὰς δύο φύσεις εἶναί φαμεν 
ἑνωθείσας * ἕνα δὲ Χριστὸν, xal Ylbv, χαὶ Κύριον, 


pis sentio. E 

Post biduum rursus srcessiti, asceudimus in 
eooaculum, ad sanctissimum Generalem. Cnmque 
consedissemus, omnes sic alloeutus est : Nihil am- 
bigui est, duas in Christo naturas dicere, si con- 
flieamur ess unitas inseparabiliter in unam hypo- 
sixsin, quemadmodum sanctus ille Cyrillus iu 
prima ad Successom epistola loquitur : Quantum, 
inquiens, mente atque oculis animi dantarzat videre 
possumus, quopacto Unigenitus ille factus sit homo : 
duas esse naturas dicimus unitae, &t unum Chri- 
stum el Filium, et Dominum, Dei Sermonem, qui 


τὸν τοῦ Θεοῦ Aóyov ἑνανθρωπήσαντα xal σεσαρχω- — homo factus et incarnatus est. Quinetiam emuia 
μένον. AA δη xal πάντες ol τῆς Ἐκκλησίας qw- — üla lumina Eocclesim, quorum auctoritates antea 
στήῆρες, ὧν dvo ὁ φιλόσοφος τὰς χρήσεις Ίγαχε, D philosophus adduxit, hoc ipsum exprease clamant. - 


τοῦτο διαῤῥήδην βοῶσι. Kot λοιπὸν τοῖς κροφανέσι 
xai φανεροῖς ἀντιμάχεσθαι, καὶ ἀληθέσιν, οὐχ ἔστι 
Χριστιανοῦ. Καὶ περὶ μὲν τούτων ἀπὸ τοῦ νῦν xo- 
πιᾷν οὗ θέμις ^ ἀλλὰ τί χωλύει καὶ δύο φύσεις όμολο- 
χεῖν, ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ, xal µίαν φύσιν, διὰ τὸ 
ἁδιαίρετον xal ἀχώριστον τῆς τῶν φύσεων ἑνώ- 
— 6u0,; εὑρίσχομεν Υὰρ τὸν ἅγιον Κύριλλον iy τῇ 
δευτέρᾳ πρὸς Σούχενααν ΄ἐπιστολῇ οὕτω ὁαφῶς λέ- 


ltaque msnifesus et apertis et veris adversari, 
non est hominis christiani. Ac de bis quidem posi- 
hac minime laborandum. Quid autem prohibet, 
quominus et duas naturas in uno Christo, et unam 
naturam, propter expertem divisionis et separatie- 
nis naturarum unionem, confiteamur? Quippe san- 
ctum illum Cyrillum in altera ad Suecessum epi- 
stola, sic diserte dicentem, reperimus : Non de iis 


(vov:a * OD γὰρ ἐπὶ µόνων τῶν ἁπλῶν κατὰ φύσιν — duntaxat, qum natura simplicia sunt, unum vere 
«b ἓν ἀληθῶς λέγεται, ἀλλὰ xol ἐπὶ τῶν κατὰ σύν- — dicltur : sed etiam de illis quse compositione copu- 
θεσιν συνηγµένων, Ὁποῖόν τι χρῆμά ἐστιν ὁ ἄν- — data sunt. Quale quiddam est homo, ex animo et 
θρωπος ἐκ φυχῆς καὶ σώματος. Ἑτεροειδὴ μὲν yàp — corpore constans. Nam ea diverssme sunt fermse, nee 
τὰ τοιαῦτα. xal ἀλλήλοις οὐχ 6pocócta * ἑνωθέντα — ejusdem inter se substantie : verom nita, notu- 
γε μὴν, µίαν ἀνθρώπου φύσιν ἀπετέλεσαν. Ἐπειδὴ — ram bominis unam absolvunt. Quoniam igitur ex 





»- 


151 THEORIANI 152 
tiimo et corpore, qua diverse nature suut, una Α οὖν ἐκ φυχῆς xal σώματος, ᾿ ἑτερουυαίων ὄντων, 


natura hominis absolvitur atque dicitur : non ab- 
surdum arbitror , ex divinitate humanitateque 
Christi, unam ab.olvi dicique naturam. Hoc solvito, 


&c satisfactum nobis erit. 


THEOR. Satis erat magnz sanctitati tuæ ad hoc, 
ut perspiceres, non unain esse dicendam naturam 
in Christo post unionem, prolata sancti viri, Gre- 


gorii Theologi, 8 nobis auctoritas, qua exstat In 


sliera de Filio oratione, ac hujusmodi verba con- 
μοι ς Lie. & utraque natura copulata, sit. quiddam 
unum; non tamen hoc a natura est, sed propter 
coitionem, Cu:» ergo dicit ; Non hoc a natura est, 
celare scilicet prolibet, ne utraque copulata, unum 
natura dicantur. Quid dilucidius hoc requiris ? 

GEN. Sic textus in Armenica Scriptura non 
habet. 

THEOR. Mendosus est ergo δες tuus. 

Mox Theoriauus, qui ejus dicti Syriacam inter- 
pretationein excerptam lisberet, eam Gexerali por- 
rigens, ait : Lege, domine.. Generalis autem arces- 
Sito quodarm ex iis qui Syriace legere nossent, legi 
jussit, et ita scriptum reperit, uti Theorianus dixe- 
rat. ltaque Theorianus : Hoccine sufficit , inquit, 


Vonine? an etiam et aliam requiris auctoritatem? 


nam equidem Syrlaee nón novi, sed ita perscriptum 
in Syrorum libris Cessuvii reperi; atque hoc re- 
perto, maximopere gavisus sum. 

GEN. Quando in Armeuiorum Scriptura textus 


µία φύτις ἀνθρώπου ἀἁπκοτελεῖται καὶ λέχεται, 
οὐχ ἄτηπον οἶμαι, Éx τε τῆς θεότητος xal τῆς 
ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, μίαν ἀποτελεῖσθαι xal 
λέγεσθαι φύσιν. Λύσον τοῦτο, καὶ ἀρχέσει ἡμῖν. 

Ὁ ΘΕΩΡ. Ἠρχει τῇ µεγάλῃ σου ἁγιωσύνῃ εἰς τὸ 
αυνιδεῖν, ὅτι οὐ δεῖ µίαν φύσιν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ 


μετὰ τὴν ἕνωσιν λέγειν, fj εἰσχομισδεῖσα abt) πρὸς 


ἡμῶν χρῆσις τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ θεολόγον, f, 
ἐν τῷ περὶ Υἱοῦ δευτέρῳ λόγῳ χειµένη, οὕτω χατὰ 
λέξιν ἔχουσα * Ei γὰρ xai τὸ συναμφότερον ἓν, ἀλλ' 
οὐ τῇ φύσει, "ej δὲ συνόδῳ. Ἐπειδὴ οὖν φηαὶν, ᾽Ἁλλ) 
οὗ τῇ φύσει bv, χωλύει δηλονότι σαφῶς, iv τῇ [ὲν 
sf] φύδει τὰ συναμφότερα λέγειν. Τί τούτου. ρητεῖς 
σαφέστερον; 

Ὁ ΚΑΘ, Οὐ χεῖται ἓν τῇ ᾽Αρμενικῇ Υραφῇ o6- 
TQ. 07 

'O ΘΕΩΡ. Ἔαφαλται λοιπὸν τὸ 8(6Alov που, 

Τότε ἔχων ὁ θεωριανὺς παρεχθολὴν τοῦ ῥητοῦ 
τούτου Συριστὶ, δέδωχε τῷ Καθολικῷ, λέγων: 'Àvà- 
γνωθι, δέσποτα. Ὁ δὲ Καθολιχὺς προσχαλεσάµε« 
vog ἕνα τῶν ἀναγινωσκόντων Συριστὶ, ἀνέγνω,, xal 
εὗρεν ὡς εἶπεν ὁ θεωριανός. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ 
Θεωριανός * 'Apxel τοῦτο, δέσποτα: f| θέλεις xal ἅλ- 


λην χρῆσιν: ἐγὼ vàp Συριστὶ οὗ γινώσχω, ἀλλ εὖ- 


pov οὕτως kv τοῖς βιθλἰοις τῶν Σύρων ἓν Κενσουνίῳ, 


καὶ πλεΐστον ἐχάρην τοῦτο εὑρών. 


Ὁ ΚΑθ. Ἐπειξῇ ἐν τῇ τῶν Αρμενῶν γραφῇ ἀὺ 


ia non habet, aliunde certior fleri volo, debere C χεῖται οὕτως, βούλομαι καὶ ἀλλοβέν ποθεν πληρο- 


nos duas in Christo naturas post unionem fateri, 
pou uuam. 

THEOR. Facillinum id quidem ei perspectu qui 
agere malitiose nolit. 

GEN. Mihi vero ne contingat unquam agere ma- 
litiose, praesertim divinis in rebus; nec olli alii, 
qui ex Christi prescripto vivere velit : sed confir- 
mari desidero, ne inconsiderate, perque subreptio- 
nem pronuutiem. 

THEOR. Fateris unitas esse naturas ciíra mu- 
jationem et alieratiousm] 


GEN. Omuino. Quippe sanctus ille Cyrillus in 


epistola ad Successuim sic ait : Par est, quod ab- 


surditatem attinet, dicere corpus esse inutatum in 
naturam divinitatis, et Sermonem esse mutatum in 
naturaur carnis. Nam sicut hoc fleri nequit, eum 
ipse Sermo sit incommutabilisjet alterationis expers ; 
ita nec illud alterum. Non enim creatorum quid- 


quam ad naturam divinitatis transire potest. Εν 


εδευ quoque creatura est. 


THEOR. ipse uos sublevasii a negotiis, qui san- 


eum Cyrillum testem docirinze nosirz produxeris. 


Nam si fleri nequit, ut in substantiam vel naturain 
divinitatis creatum aliquid transeat; et ipsa quo- 
que caro, creatum est : quiduam de hoc colligatur, 
ipse dicito. 

GEN. Quid hoc git- ignore. Qeidnom est quód 
tolligis 1 


φορηθῆναι, ὅτι δύο μὲν ὀφείλομεν ὁμολογεῖν ἐπὶ τοῦ 
Χριστοῦ φύσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν, plav δὲ ob. 

'0 ΘΚΩΡ. Ῥᾷστον τοῦτο συνιδεῖν, τῷ ph xa- 
χουργεῖν ἐθέλοντι. 

Ὁ KA9. Mf, pot γένοιτο χαχουργῆσαί ποτε, καὶ 
μάλιστα ἓν τοῖς θδίοις, μήτε μὴν up τινὶ τῶν 
χατὰ Χριστὸν ζᾗν ἑλομένων * ἀλλὰ βεδαιωθῆναι iste 
θυμῶ, ἵνα μὴ ἀπρησέχτως xal χατὰ συναρπαγὴν 
ποι]σωμαι τὴν ἀπόφασιν. 

*0 ΘΕΩΡ. "Ὁμολογεῖς ἑνωθῆναι τὰς φύσεις ἀτρὲ- 
πτως καὶ ἀναλλοιώτως; 

O KA8. Πάνυ μὲν οὖν. Καὶ γὰρ ὁ ἅγιος Κύριλ- 
λος tv τῇ πρὸς Σύκενσον ἑἐπιστολῇ οὕτω φπαίν - 


"σον γάρ ἐστιν εἰς ἁποπίας λόγον, τὸ εἰπεῖν, ὅτι 


µετεθλήθη «b σῶμα εἰς θεότηῖος φύσιν * χαὶ μὲν 
χἀχεῖνο, ὅτι µετεδλήθη ὁ Λόγος εἰς τὴν τῖς σαρχὸς 
φύσιν ΄ ὥσπερ γὰρ τοῦτο ἀμήχανον (ἄτρεπτος γὰρ 
xài ἀναλλοίωτός ἐστιν), οὕτω xat τὸ ἕτερον. Οὐ γάρ 
ἐστι τῶν ἀφικτῶν, εἰς θεότητος οὐαίαν ftot φύσ'ν 


μεταχωρῆσαι δύνασθαί τι τῶν κτισμάτων. Κτίσμα΄᾿ 


δὲ xa ἡ σάρξ. 

Ὁ GEOP. ᾽Απήλλαξας ἡμᾶς πραγμάτων, τὸν Ev 
ἁγίοις Κύριλλον µάρτνρα παραγαγὼν τοῦ ἡμετέροωυ 
λόχό». Ei γὰρ οὐκ ἔστιν Εφικτὸν εἰς θεότητος οὐσίαν 
fixo φύσιν μεταχωρῆσαί τι δύνασθαι τῶν κτισμάτων, 
κτίσμα δὲ xai ἡ σὰρξ, εἰπὶ σὺ αὐτὸς, τί ix τούτου 
συνάγεται. 

'O KA8. Τί τοῦ-ο οὐχ οἶδα. Ti ἐστιν ὃ συνάγεἰς”; 











153 


DISPUTATIO I. 


154 


'O ΘΕΩΡ. "Qv οὐκ ἔστιν ἡ σὰρᾷ χαὶ 6 Λόγος µία — TIIEOR. Carnem et Sermonem uon undm esse 


φύσις. | 

Ὅ ΚΑΘ. Ἐνὼ οὐχ ἑπελαὐόμην τῶν ἄνω ῥηθέν- 
των παρὰ τοῦ ἁγίου Ἐνρίλλου, ὀπηνίχα ἔλεγεν 
"Oxolów tt χρῆμά ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ἐκ duyfc xal 
σώματος. Ἑτεροειδῆ μὲν γὰρ τὰ τοιαῦτα, xal ἀχλή- 
Ἆοις οὐχ ὁμοούσία, ἐνωθένταγε μὴν μίαν ἀνθρώπου 
φύσιν ἀπετέλεσα». 'Ιδοὺ δύο φύσεις xol ἐνταῦθα, 
ψυχη xal epa. Καὶ οὔτε f; φυχ] εἰς σώματος µετ- 
ετράπη φύσιν. οὔτε «b σῶμα εἰς φύσιν ψυχῆς µετ- 
εχώρησεν * ἀλλ ἑχατέοων kv τοῖς ἰδίοις µενόντων 
ὄρθις. µία ἐκ τούτων φύσις ἀπετελέσθη. Οὐκ ἔστιν 
οὖν τῶν ἀνεφίχτων, ix δύο φύσεων μίαν φύσιν γε- 
γέσθαι. Ἰδοὺ γὰρ, ἐπὶ τῆς συνθέσεως τοῦ ἀνθρώπου 
τοῦτό ἐστιν. 


'O ΘΕΩΡ. Τὸ παράδειγµα τῆς καθ’ ἡμᾶς συνθέ- P 


σεως εἰς τοῦτο μόνον ἑλήφθη τῷ ἁγίῳ Κυρίλλῳ, εἰς 
4b δεῖξαι, ὅτι δυνατόν ἐστιν Ex δύο χαὶ διαφόρων 
φύσεων µίαν γενέσθαι ὑπόστασιν, ὥσπερ kx φυχῆς 
xai σώματος, ὁ Πέτρος, τυχὸν, Ἡ ὁ Παῦλος. Τῷ γὰρ 
Νεστορίῳ μαχομένῳ, ἀδύνατον λέγοντι ix διαφόρων 
Φύσεων µίαν γενέσθαι ὑπόστασιν, χαὶ διὰ τοῦτό εἰς 
δύο Χριστοὺς, xat δύο υἱοὺς, τὸν ἕνα Χριστὸν xal 
ἀμέριστον ἀφρόύνως καταμέρίνοντι, iva ve τὸ παρά- 
δειγµα τοῦ ἀνθρώπου, εἰς τὸ δεῖξαι, ὅτι ὥσπερ ἐκ 
ψυχῖς καὶ σώματος ἄνθρωπος εἷς, οὕτως Ex θεότη- 
zog xal ἀνθρωπότητος εἷς Χριστός. El δὲ βούλῃ, εἴ- 
πωμµεν xai τὴν αἰτίαν, δι fjv ἐπὶ μὲν τοῦ ἀνθρώπου 
τοῦ ἐκ φυχῆς συγχειµένου xal σώματος, φύσις µία 


naturaw., 

GEN. Equidem non oblitus sum eorum qua x 
sancto Cyrillo prolata sunt antea, cum diceret : 
Quale quiddam est homo, ex animo et corpore 
constans. Nam ea diverse sunt formre, nec ejus- 
dem inter se substantiz : verum unita, naturam 
bominis unam absolvunt. En hie quoque nature 
due, anima el corpus. Neque tamen vel. anima 
corporis in naturam conversa est, nec corpus in 
anima naturam transiit : sed ambobus intra fines 
8uos manentibus, una de his absoluta natura est. 


.Maque non est ex eorum numero qus fleri ne- 


queunt, ex duabus naturis unam fferi naturam. 
Nam ecce hoe in hominis est compositione, 
THEOR. Exemplum illud nostra compositionis 
ad hec duntaxat a sancto Cyrillo est usurpatum, 
ut ostenderet, posse de duabus ac diversis naturis 
unam hypostasin fleri : sicut ex animo et corpore, 
Petrus verbi gratia, vel Paulus. Pugnans enim 
contra Nestorium, qui fleri posse negaret unam ex 
diversis naturis lypostasin, ideoque in duos Chri- 
Ρἱ08, et duos Filios, unum et imparübilem Chri- 
stum stulte divideret ; hominis exemplum adduxit, 
ut ostenderef, quemadmodum ex anima et corpore 
constet unus homo, sic ex divina humanaque na- 
tura Christum unum exsistere. Exponamus et cau- 
sam, si placet, ob quam in homine composito ex 
snima et:;corpore, natura dicatur una. Qoippe 


λένεται. Λέγομε» 3o, Tt» φύσιν τῶν ἀνθρώπων ϱ diciwus, naturam liumanam a Christo instauratam, 


Ἀνεχαίνισεν ὁ Χριστὸς, οὐ λέγομεν, τὰς Φύσεις. 
Ἁλλὰ xal ὅταν οἱ θεῖοι Πατέρες δύο φύσει; λέγουσιν 
ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, hv ψυχη» xat τὸ σώμα ὡς μίαν 
φύσιν λαμθάνουσιν. Ἐπὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ μίαν φύσιν 
λέγειν χεχώλυται. 

O ΚΑΘ. Βούλομαι μαθεῖν πρῶτον παρὰ τίνων 
χεχώλυται µίαν φύσιν λέχειν ἐπὶ τοῦ Ἀριστοῦ, xal 
αότε xai τὴν αἰτίαν δι’ fv τοῦτο χεχώλυται, ἆχου- 
σόµεθα, el δοχεῖ * ἐμοὶ γὰρ οὐ δοχεῖ ὅτι χεχώλυται 
παρά τινος τῶν ἁγίων Πατέρων. 

Ὁ GEOP. Απὺὸ τοῦ λέγειν δύο φύσεις, νοεῖται, 
ὅτι οὐ µία. El γὰρ δύο, οὐ µία" εἰ δὲ µία, οὐ δύο. 


O KA8. Απὸ τούτου µόνον λέγεις ὅτι χεχώλυ» 
«t, Ex τοῦ λέγειν, 600 * ἢ καὶ χρήσεις ἔχεις, ῥητῶς 
κοῦτο χωλυρύσας ; 

'Ο ΘΕΩΡ. Έδει ἀργεαθῆναι ἀπὸ τούτου. Πλὴν 
xal χρήσεις ἁγίων μεγάλων ἔχω, τοῦτο χωλυούσας 
ῥητῶς. Καὶ τὴν μὲν χρῆσιν τοῦ Θεολόγου, τὴν λέ- 
γουσαν» El γὰρ χαὶ τὸ συναµφότερον ἓν, ἀλλ οὐ τῇ 
φύσει, παρῄσειν pot δοχῶ, διὰ τὸ λέγειν σὲ, μὴ 
χεῖσθαι οὕτως ἐν τῷ ᾿Αρμενικῷ BOX * παραγάγω 
δὲ τὸν ἅγιον ᾽Ἀμθρόσιον τὸν Μεδιολάνων, οὕτω΄διαῥ- 
ῥήδην ἐν τῷ λόγῳ τῷ χατ᾽ ᾿Απολιναρίου λέγοντα; 


ὈΑνεφάνησαν ἕτεροι, τὴν σάρχα τοῦ Κνρίου xal τὴν 


θεότητα μιᾶς εἶναι φύσεως λέγοντες. Ποῖος ἆδης τὴν 
«παύτην βλασφηµίαν ἑἐξήμεσεν; Τὰ αὐτὰ χαὶ ὁ θεῖος 
Γρηγόριος 6 Νύσσης Bod, tv τῷ λόγῳ χαὶ αὐτὸς τῷ 
x31 ᾽Απολιναρίου λέγων ’ El οὖν ἐν τοῖς ὑπεναντίοις 


uon autem , naluras instauratas. Itidem quoties 
divi Patres duas naturas in Christo dicunt, animam 
et corpus, unam naturam accipiunt ; at in Christo 
naturam unam dicere prohibitum est. 


GEN. Cognoscere primum cupio, a quibus ait 
prohihitum naturam unam in Christo dicere, deinde 
causam ob quam sit prohibitum, si placet, audie- 
mus, Nam mihi quidem ab aliquo sanctorum Pa- 
trum hoc esse prohibitum non videtur. 

THEOR. Ex eo quod duas illi naturas dicunt, 
unam non esse dicendam, intelligitur. Nam si duæ, 
non una ; sin una, non dus. | 

GEN. Ex eo duntaxat probibitum ais, quod duas 


D ipsi dicant : An et auctoritates habes, qui hoe 


diserte prohibeant ? 

THEOR. Satis hoc esse tibi debebat : verum οἱ 
sanctorum magnorumque hominum auctoritates 
habco, diserte hoc probibentes. Ac Gregorli qui- 
det Theologi dictum illud : Licet utraque natura 
copulata , sit unum quiddam, non tamen hoc a 
natura est : illud igitur omittere libet, quando tu 
sic in Armenici libri textu scriptum negas : pro- 
ducam vero sanctum illum Ambrosium, Mediola- 
nensein episcopum sic expresse loquentem in libro 
adversus Apollinarim : Emergunt alii, qui carnem 
Domini dicant et divinitatem, unius esse natura, 
Que tantum sacrilegium inferna vomuerunt? E:- 
dem divus ille Gregorius Nyssenus, in libro et ipse 





m * 
. 


THEORIANI 


156 


adversus Apollinarim scripto, clamat : Si ergo in Α ἰδιώμασιν ἡ θατέρου τούτων θεωρεῖται φύσις τῆς 


adversantibus sibi proprietatibus, horum utriusque 
natura cernitur, carnis, inquam, et divinilatis : 
quomodo dus sunt un3 ? Divus quoque Chrysosto- 
mus in epist. ad Acacium monachum ait : Unum 
Filium, unam dico personam, utraque copulata ; 
qus tamen citra confusionem ac divisionem 
agnoscatur : non ín una sola natura, sed in per- 
fectis naturis duabus. Quid ad hzc ais? 

GEN. Non jam boc pronuntiandas sententias, sed 
exercitationi modo destinatum tempus est. Suo vero 
tempere quid mihi videatur, adhibita cautione 
eonvenleuti et accurato judicio, pronuutíabo. Cæ- 
terom si placet, promisso fac satis. 

THEOR. Cui? 

GEN. Causam. dicito, propter quam prolibitum 
sit, unam in Christo naturam dicere. 

THEOR. Quorum upa naiura est, eorum et com- 
munis est ratio, quorum vero ratio est communis, 
eoruin et ejusdem substantie est, exsistentia, Nun- 
quam vero Christi divinitas ejusdem est substautize 
eum ejus humana natura : itaque non potest horum 
una esse ratio. Quorum vero nunquam una ratio 
esi, eorum naturas semper a se invicem differre, 
cuivis est perspicuum. Quippe sicut neganti oppo- 
nitur aiens, sic dicere, Ch'istum naturas esse duas, 
epponitur illi, Christum esse naturam unam. Nun- 
qu2m vero negans οἱ aiens de eodem pariter vera 
sunt. Ergo nunquam dus sunt una, Quod sí placet, 


eiiam modo logic: disciplinze magis acccommodato ϱ 


iheorema propositum examinemus. 
GEN, Placet omnino. 


THEOR. Quidquid exsistit, $i tum e&t et ptura, 
non secundum id uham est, secundum quod plura: 
sed si est unum et plura, secundum aliud est unum, 
€t secandum aliud plura. Plura vero dico, quz plus 
uno sunt; sictl εκδιπρίί gratia videmus in escro- 
sancta Trinieate, quie unum est et plufa * unum 
naturs&, plura petvoiris. Igitar alterius respectu, est 
unum ; et alterius, plurn, Nequi evgo fies, ut ea- 
tenus plura wit, quatenus 9st urrutu : vel eatenus 
unum, queleims plurà, Nani si fleri. potest, esto di- 
vinitas secundum hypostases umm quiddam (ne- 
'fjuit autem Ίου esse), vel vicissim secundam eub- 
Btántism niulia sit, quod tpsus quoque non potest 
esse. Sic et de Christo, pro confésso esti, enum 
quid essesétundum liy postasin, Rorsus in confesso 
est, juxta sancterüm Patruin auctoritates, Christwm 


48.9 duo, réspéctn nàturatum. Nequit ergo fieri, 
Wt undm si, 'qubad nateras. Quidquid igitur 
"exsistit, δἱ unum ost el plura, "tespectü alterius 


Wnüm ést, ét alterius respectu plüra : quod de- 


σαρχὸς λέγω, xal τῆς θεότητος * πῶς µία αἱ δύο el- 
olv; ᾽Αλλὰ χαὶ ὁ Octo; Χρυσόστομος ἓν τῇ πρὸς ᾿Ακά- 
xiv τὸν povayby ἐπιστολῇ φησίν * "Eva. YU ἓν 
π v τὰ συναµφότερα, Ὑνωριζόμενον μέν του 
ἀσυγχύτως, ἁδιαιρέτως, λέγω * οὐκ Ev μιᾷ µόνῃ φὗ- 

ost, ἀλλ' ἐν δυσὶ τελείαις. TU πρὸς ταῦτα φῄς; | 


O KAS. Οὐκ ἔστι χαιρὸς νῦν ἁἀποφαί[νεσθαί µε, 
ἀλλὰ µόνον γυμνάζειν. Ὅταν δὲ εἴη χαιρὸς, 
μετὰ «ῆς προσηχούσης ἀσφαλείας καὶ ἀχριθείας 
τὸ δοχοῦν µοι ἁ ποφανοῦμαι. Άλλ' εἰ χελεύεις, πλή- 
ρωσον εν ὑπόδχεσιν. 

*0 ΘΕΩΡ. Iloíav; 

ευ KA80A. Εἰπὶ τὴν αἰτίαν δι fv. χεχώλυται 
λέγειν µίαν Φύσιν, ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ. 

«ϱ ΘΕΟΡ. "Ὠν μία qot, κοινὸς ὁ λόγος, ὧν δὲ ὅ 
κοινὸς λόγος, xat ἡ Όπαρξις ὁμοούσιος. Οὐδέποτε δέ 
ἔστιν ὁμοούσιος tj θεότης τοῦ Χριστοῦ τῇ ἀνθρωπότητε 
αὐτοῦ * οὐκ ἄρα slg ποτε τούτων ὁ λόγος. "Dv δὲ 
µηδέποτε εἷς ὁ λόγος, ὅτι τούτων ἀεὶ αἱ φύσεις δ.ἀ- 
φοροι, παντί που δῇλον. Ὥσπερ Υὰρ χαταφἆσει ἀπό- 
φασις ἀντίκειται, οὕτω καὶ τὸ λέχειν, Δύο φύσεις 
ἐστὶν ὁ Χριστὸς, τῷ λέγειν, Μία. Οὐδέποτε δὲ χατά- 
φασις xat ἀπόφασις χατὰ τοῦ αὐτοῦ συναληθεύουσιν. 
Οὐδέποτε ἄρα αἱ δύο, µία, καὶ εἰ δοχεῖ, λογιχώτε- 
ρον βαφανίσωµεν τὸ παρὸν θεώρημα. 


ϱ ΚΑθ. Πάνυ μὲν ocv. 

«0 ΘΕΏΡ. Hdv ὃν, εἰ ἔστι ἓν καὶ πολλὰ, οὐκ ἔστε 
xa*' αὐτὸ ἓν καθ ὃ xat πολλά» ἀλλ᾽ εἰ ἔστιν ἓν καὶ 
πολλὰ, κατ) ἄλλο ἐστὶν ἓν, xal xav Xo πολλά. 
Πολλὰ δὲ λέγω, τὰ πλέον τοῦ &vóc* oTov φέρε εἰπεῖν 
ám τῆς Ἁγίας Τριάδος. αὐτὴ Ὑὰρ dv ἐστι xal 
ππχλὰ, ἓν piv τῇ «φύσει, πολλὰ δὲ ταῖς ὑποστά- 


esa Kox' ἄλλὸ τουγαροῦν ἐστιν ἓν, καὶ xas' ἄλλα 


πολλά. ᾿Αδύνατον λοιπὸν aai! ἐκεῖνο «εἶναι πολλά, 
XkB' S tecty ἓν, fyxes! ἐκεῖνο elvat ἓν, καθ) ὃ πολλά. 
Ei rkp δυνατὺν, ἔστώ ἡ θεότης καὶ τὰς ὑποστάσεις 
ἓν (ἀλλ) ἀμήχανον) * ἡ πάλιν, ἔστω κατὰ την οὐσίαν 
Ψολλᾶ * ἀλλὰ χὰλ «oUto ἀμήχανον. Οὔτω xo ἐπὶ 
«οῦ Χριστοῦ ὁμολογεῖται ἓν εἶναι, χατὰ τὴν ὑπόστα- 
σιν. Πάλιν ὁμολοχεῖται χατὰ τὰς χρήσεις τῶν ἁγίων 
Πατέρών, δύο εἶναι τὸν Χριστόν, ἡατὰ τὰς φύσεις. 
»Αδύνατὸν λοιπὸν, ἓν εἶναι κατὰ τὰς φύσεις. Πᾶν 
ἄρα ὃν, εἰ ἔότιν ἓν καὶ πολλὰ, sat ἄλλο ἑστὶν ἓν, 
xa κατ ἄλλο Δολλὰ, ὅκερ ὕδει δεῖξαι, ἵνά καὶ γεω- 
μετριχῶζεἴπωμεν. Καὶ γὰρ Ὑεωμετρεκάῖς ἀνάγχαις, 
xb δὴ λεγόµενον, ἀποδέδειχται «b. θεύρημὰν 


monsiranllum erab, υἱ géonetratum more loqhamur, Pet geometritas enim necessítstes, quas vo- 


bant, theorema demonstratom est, 

GEN. Égo naturam unam dico respectu indi- 
rempte uhionis, ne Christus in duos Christos di- 
vidatur. 


THEOR. Utram ergo naturam. dicis? divinam, 


'O ΚΑθ. Ἐγὼ μίαν φύσιν κατὰ «hv ἁδιάσχαστον 
λέγω ἕνωσιν, ἵνα μὴ el; δύο μεριαθὴ Χριετοὺς ὁ 
Ἀριστός. 

"0 ΘΕΟΡ., Ποταπὴν φύσιν τέως λέχεις ; Oslav, ἢ 


191 


DISPUTATIO I. 


155 


ἀνθρωπίνην ; ἣ ἑτέραν παρὰ ταὐτᾶς ;.— μήτε θείαν, A an humanam ? an preter hás aliam ? nec divitam 


μήτε ἀνθβωπίνην ; 

Ὁ ΚΑθ. Μίαν φύσιν σὐνθετὸν λέγω Ex. θεότητος 
καὶ ἀνθρωπότητος. 

Ὁ GEOP. Ei μίαν φύσιν σύνθετον λέχεις; sport? 
καὶ σύγχναιν εἰσάχεις τῶν φύσεων, iG ὧν ἡ pla 
σύνθετος ἐγένετο φύσις; Καὶ γσμνάσωμεν, εἰ δοχεῖ, 
ἐπὶ μιᾶς τῶν συνθέτων φύσεὼν τὸ προσεἰμὲνὸν ζή- 
«npa » Τόδε «b ξύλον μιᾶς ὀννθέτου φύσεως πάντως 
ἐστί. Σύγχειται γὰρ ἐκ γῆς καὶ ὅδατος, xai πυρὸς, 
xal ἀέρος, xal νῦν ἐστι µία φύσις ἐχ τόὐτὼων σύνθε- 


τος. ᾽Αλλὰ προηγήσατο τροπὴ xal ἁλλοίωσις vOv 


ἐξ ὧν ἐγένετο, φύδεων * xal νῦν οὔτέ ἑαλὶν; οὕτε 
λέγεταί τι τῶν, ἐξ ὧν συντέθειται, φύδεων * οὔτε 
Υὰρ πῦρ ἴστιν, οὔτε λέγεται, οὔτε ἄλλο {ι τῶν εἰς 
«tv σύνθεσιν αὐτοῦ συνελθόντων. "Eni δὲ τοῦ Σω: 
«προς οὐχ οὕτως, ἀλλὰ µεμενήχασιν al φύσεις ἄτριω 
ἆτοι καὶ ἀναλλοίωτοι, συνελθοῦσαί xa0' ἔνωόδιν ἁδιά» 
σπαστον él; μιᾶς συµπλήρωσιν ὑποστάσεὼως. Καὶ 
νυν xài ἔστι xat λέγεται ἑχάστη τῶν συνελθουσῶν 
ἀμετάθλητος * διὸ τέλειος θεὸς, xo τέλειος ἄνθρω- 
πος ὁ αὐτὸς χα) ἔστι xat λέγεται. Οὐ γὰρ προηγ]- 
cato φυρμὸς. ἢ τροπὴ, f] σύγχυσις τῶν εἰς τὴν σύν- 
θεσιν τοῦ Ἐμμανουὴλ συνελθόντων. Αιὸ οὖδεμίά 
φύσις σύνθετος δύναται εἶναι ὁ Χριστός. Τοῦτο γὰρ 
ἐπὶ τοῦ ξύλου χαὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων όυµδα(- 
νειν πέφυχεν. 


Ὁ ΚΑθ. Τὸ παράδειγµα τοῦ ἀνθρώπου διὰ τί παν- 


scilicet neo humanam? 

GEN. Unam natursm eompositam dico ex divi 
nitate ac líumanitate., 

THEOR. Si unam naturam compositam dicis, 
mutationem et confusionem naturarum introducis, 
ex quibus una fuerit composita natura. Jam, οἱ 
placet, in una quadam composita natura propositam 
quistionem exploremus : Hot. lignum unius est 
omnino compositae nature. Nam ex terra, et aqva, 
et igne, et aere constat, et est jam una natura de 
his composita, Verum mutatio et alteratio præ- 
cesáit edrum naturarum, de qnibus ſactum est : et 
jam nec est, ποὺ Jicitur aliquid earuttt naturarum, 
de quibus est eompositum. Quippe nec ignis est, 
nec esse dicitur, nec alind quid eorum qua ad 
ipsius coniposit;onem coneurrerumt. Àt ea non est 
in Servatore ratio, sed nature manserunt incom- 
mutabiles, anione indissolubili ad perfectionem 
unis hypostasis coeuntes : at nunc quzlibet in 
unum coóeuntium naturarum et est et dicitur mu- 
tationis expers. Propterea idem perfectus Deus, 
et homo perfectus est atque dicitur, Quippe non 
antegres$a est eorum aliqua mistio, vel mutatio, 
vel confusio, qua ad constituendum Emmanuelem 
coiverunt. Nequit igitur ulla natura composita esse 
Christus; Nam hoc in ligno aliisque talibus locum 
hshét. 

GEN. Cur saneti Patre$ exemplum illud hominis 


ταχοῦ ἄνω xal χάτω οἱ ἅγιοι ἐπὶ τῆς οἰχονομίας τοῦ ( ubique &ursum (quod aiunt) ac deorsun: ad dispen- 


Σωτῆρος παραλαμδάνουσιν, ἐὰν τὴν ὁμοίωσιν οὐ 
Φυλάττεει τοῦ, οὗ ἐστι παράδειγµα ; 

Ὅ 8EQP. Παραφέρουσιν οἱ ἅγιοι τὸ καθ) ἡμᾶς 
αὐτοὺς παράδειγµα εἰς τὸ χατὰ τὺν Ἐμμανωὴλ 
μνστήριον, ὅσον αρὸς τὸ δεῖξαι, ὅτι εἷς Χριστὸς καὶ 
οὗ δύο, ὡς ὁ Νεστόριος ἔλεγεν, ὡς ἀνωτέρω εἴρηται, 
xalzep ἑτέρῳ τὸ παράδειγµα o0 προθαίνει. 


*O ΚΑΘ. "Όσον δοχεῖ συμδάλλεσθαι τῷ σκοπῷ σου, 
ἐχ τοῦ παραδείγµατος δέχῃ * ὅσον δὲ ἀντίχειται; ἀπκο- 
δοχιµάξεις. 

O ΘΕΩΡ, Καὶ μάλα εἰχότως, Τοῦτο γὰρ ἔθος τῇ 
θ:ίᾳ Γραφῇ ἐπὶ τῶν παραδειγµάτων ποιεῖν. 
"Eo Ἱάρ που ὁ Σωτὴρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ 


sationem Servatoris accomniodant, siquidem ejus 
similttudinem non retinet; cujus exemplum est? 

THEOR. Proferuünt illi saneti viri hoc de nobis 
ipsis exemplum, ad. declarandum istud circa Em- 
manuelem mysterium , ut demonstrent, unum 
esse Christum; nom duos, ou Nestorius aiebat, ut 
superius est indicatum t licet exemplum ipsum in 
altero non procedat. 

GEN. Quantum ergo prodesse videtur ad institus 
tum tuum, tantum de hoc exemplo admittis : quan- 
tum vero repugnat, rejicis. 

THEOR. Merito id quidem. Hoc enim Scriptura 
sacra in exemplis facere consuevit. Nimirum ali^ 
cubi Servator noster ad discipulos suus inquit i 


paüntá;* Δεῦτα ὀπίσω µου, xai ποιήσω ὑμᾶς p Sequimini me, ac [aciam vos piscatores hominum *, 


ἁλιεῖς ἀνθρώπων. El οὖν διόλου τηρήσομεν τὸ 

παράδειγµα, εἴπωμεν τοὺς ἀποστόλους ἀνελκῦσαι 
τοὺς ἀνθρώπους ἐκ ζωῆς elg θάνατον. Τοῦτο γὰρ 
ποιεῖ ὁ ἁλιεύς ᾿ ἕλχει τοὺς ἰχθὺῦς εἰς ἀπώλειαν αὖ- 
τῶν. Αλλά μὴ γένοιτο οὕτω φρονῆσαι τὰ τῶν Χρι- 
στιανῶν 1 Καὶ ἀλλαχοῦ περὶ τοῦ Χριστοῦ φησιν ἡ 
Γραφή . 'Arazscóv ἐχοιμήδη ὡς Aéor, καὶ ὡς 
σκύμνος' είς ἐγερεῖ αὑτόν; El οὖν μὴ πρὸς τὸ 
εὐσεθὲς τὰ τοιαῦτα ἐχλάδωμεν, xal πρὸς τὸν axo» 
«by τῆς θείας Γραφῆς αὐτὰ ἀπεσθύνωμεν, καὶ pó- 
voy πρὺς ὅπερ ἑλήφθησαν, ἑρμηνεύσωμεν, οὐ µόνον 
εἰς ἁτοπίας, ἀλλὰ καὶ ὄδρεις ἀπιίρους χατολισθὴ- 
σρµεν. 


à Matih. iv, 19. * Gen, xps, 9, 


Ergo si exemplum per omnia servabimus, dicendum 
erit, spostolos e vita traxisse homines ad mortem, 
Hoc enim piscator facit; tralit pisces ad eorum 
interitum. Sed absit, ut ita de rebus christianis 
sentiamus. Rursus alio loco Scriptura de Christo 
dicit : Procumbens sopitus est instar leonis, εἰ ca- 
tuli leonini : quis excitabit eum M1 Itaque nisl pie 
hujusmodi accipiamus, ei ad sacrse Scripturze 8C0- 
pum ea diriganus, atque interpretando duntaxat 
eo referamus quo pertinent : non tantum in ab- 
surditates, sed eliam cpntumelias infinitas projae 


bemur, 


- 


190 THEORIANT 160 
GEN. Sapientissime loqueris. Verum uti tu dicis, Α Ὁ ΚΑΘ. Σοφώτατα λέχεις. Ἁλλ' ὥσπερ σὐλέγεις, 


exemplum hoc hominis eo tantum 9 sanctis Patri- 
bus usurpatum, ut ostendatur, quemadmodum ex 
anima et corpore unus homo constet, ita et Chri- 
stum unum ex divinitate humanitateque constare : 
sic et ipse dicere possum, eos ad hoc sumere istud 
hominis exemplum, ut ostendant, perinde dique 
anima et corpus unam hominis naturam absolvant, 
αι sanctus Cvrillus loquitur, ita etiam ex diviui- 
tate atque humanitate naturam unam esse absolu» 


tam, nec in bomine mutationem naturarum dein- 


ceps compositarum comitatam, nec ju Christo, 

. THEOR. Nisi prohibitum esset a sanctis Patribus, 
ne unam in Christo naturam, post factam unionem, 
dicamus : fortassis ausus fuisset aliquis itidem, ut 


ὅτι εἴληπται τοῖς ἁγίοις τὸ τοῦ ἀνθρώπου παράδει- 
Ύμα πρὸς µόνον vb δεῖξαι, ὅτι ὥσπερ ἐχ φυχῆς xol 
σώματος ἄνθρωπος εἷς, οὕτως Ex θεότητος xal ἀν- 
θρωπότητος elc Χριστός * οὕτω δύναµαι χἀγὼ εἰπεῖν, 
ὅτι εἰς τοῦτο παραλαμθάνουσι τὸ παράδειγµα τοῦ 
ἀνθρώπου, sic τὸ δεῖξαι, ὅτι ὥσπερ duyh xal σῶμα 
μίαν ἀνθρώπου φύσιν ἀπετέλεσαν, ὥς φησιν 6 ἅγιος 
Κύριλλος, οὕτω xat x θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος 
µία φύσις ἀπετελέσθη, xal οὔτε àv. τῷ ἀνθρώπῳ 
«pond τῶν ἑξῆς συντεθεισῶν φύσεων παρηχολούθη- 
σεν, οὔτε lv τῷ Χριστῷ. | 

Ὁ ΘΕΟΡ. El μὴ ἐχεχώλυτο παρὰ τῶν ἁγίων Tla- 
τέρων, τὸ λέγειν µίαν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ μετὰ τὴν 
ἕνωσιν φύσιν, ἴσως ἂν ἑτόλμησέ τις καὶ οὕτως, ὡς 


tu dicis, hoc exemplum interpretari; licet ipsa re- B σὺ φῄς, ἐχλαδεῖν τὸ παράδειγµα. x&v ἡ τῶν xpa- 


rum natura sie illud accipi non permittat, uti de- 
monstrabitur. Nunc cum tales ac tot sancti viri hoc 


-prohibuerint . tanquam sacrilegum (que, inquit 


divus ille Ambrosius, tantum sacrilegium inferna 
vomuerunt?) eeu pium recipere, bominis nulla 
mente przediti fuerit. 

GEN. Dixisti supra, ne ipsam quidem reru:n na- 
turam pati, ut sic aceipiatur. Quidnam igitur est 
impedimento? quove pacto natura rerum in bis 
adversatur? 

THEOR. Natura de universalibus et communibus 
dicitur, non de particularibus et individuis. Homo 
quiddam est universale. Nam de Petro, et Paulo, et 


Υµάτων φύσις οὕτως αὑτὸ ἐχλαμθάνεσθαι οὐκ kd, 
ὡς δειχθήσεται * νυνὶ δὲ τοσούτων xal τηλικούτων 
ἁγίων, ὡς βλάσφαµον, αὐτὸ χωλυσάντων (ποῖος ἄδης, 
φησὶν ὁ θεῖος ᾽Αμόρόσιος, τοιαύτην βλασφηµίαν ἑξή- 
peotv;) Gg εὐσεθὲς παραδέχεσθαι, ἀνθρώπον νοῦν 
οὐχ ἔχοντος, οὐδὲ φρένας, ἑστίν. 

'O ΚΑΘ. Εἶπας ἄνω, ὅτι οὔτε fj φύσις τῶν πρα- 
γµάτων οὕτως ἐᾷ ἐχλάμθάνεσθαι. Τί οὖν ἐστι τὸ 
χωλύον ; καὶ πῶς 1j φύσις τῶν πραγμάτων ἐν τού- 
τοις ἀντίχειται ; 

O ΘΕΩΡ. Ἡ φύσις ἐπὶ τῶν χαθόλου xal χοινῶν λέ- 
γεται, οὐχ ἐπὶ τῶν μερικῶν καὶ ἁτόμων. Ὁ οὖν ἄν- 
θρωπος καθόλου ἐστ[. Κατὰ γὰρ Πέτρου, ᾿ xat Παὺ- 


oinnibus sigillatim hominibus praedicatur. Quapro- C Ἆου , καὶ πάντων τῶν χατὰ μέρος ἀνθρώπων χατη- 


pter et una natura dicltur. Omnes enim homines 
ex anima ratione przedita et corpore cons!ant, ο” 
minisque definitionem recipiunt, nimirum hanc : 
Animal ratione praeditum, mortale, Definitio vero 
naturam rei subjects demonstrat. Quam ob causam 
individua propriam deflnitionem non habent. Chri- 
stus autem nec universale, nec cominune quiddam 
est. Una nimirum est hypostasis, una persoua, qua- 
sique individuum. Non enim αἱ Christi sunt, ex 
divinitate atque humanitate constautes, de iis ut 
praedicetur. Eapropter una nequit esse natura. Nam 
particularis et individua natura reperiri nequit : 
sed omnis natura universalis est, deque pluribus 
dicitur. Non longe abeamus. Natura divina prædi- 
catur de Patre, de Filio, et Spiritu sancto : iti- 
demque- angelorum natura de Michaelo, Gabrieli, et 
de cæteris: hominum denique, de Socrate, Platone, 
de reliquis particulatim hominibus. Similiter et bos, 
et equus aliaque talía, de omnibus sub se indivi- 
duis. Quoniam ergo naturalquiddam est universale, 
Christus autem quiddam universale non est, ma- 
nifesto patet, homines recte sentientes nunquam 
dictnros unam naturam. Itaque cum et ab ipsá na- 


tura rerum, et a sanctis viris interdictum sit ; non 


modo supervacaneum, sed nimis audax quoque mea 
fuerit opinione, unam in Christo naturam di- 
cere. 

GEN. Meum vero animum Cyrilli verherat aucto- 
ritas, cum ait: Una nawra Serinonis incarnati. 


γορεῖται. Διὸ xa µία φύσις λέγεται. Πάντές γὰρ of. 
ἄνθρωποι Ex ψυχῆς λοχιχῆς celat χαὶ σώματος, xal 
τὸν ὅρον τοῦ ἀνθρώπου ἐπιδέχονται, Dc ἐστι, Ζῶον 
λογιχὸν. θνητόν. 'O δὲ ὄρος την φύσιν τοῦ ὑποχειμέ- 
νου πράγματος δηλοῖ. Διὰ τοῦτο τὰ ἄτομα ἴδιον ὅρον 


οὐχ ἔχουσιν,. 'O δὲ Χριστὸς οὐχ ἔστι χαθόλου, οὐδὲ 


χηινόν * µία γὰρ ὑπόστασίς ἐστι, xal ἓν πρόσωπον, 
καὶ ἄτομον. Οὗ γάρ εἰσιν ἄλλοι Χριστοὶ Ex θεότητος 
καὶ ἀνθρωπότητος, ἵνα κατ ἐχείνων χκατηγορηθῇ. 
Ad) οὐδὲ µία φύσις δύναται εἶναι. Μεριχὴν γὰρ φύ» 
σιν, καὶ ἄτομον, ἆμήχανον εὐρεῖν *. ἀλλᾶ πᾶσα φύ- 
σις χαθόλου ἐστὶ, καὶ χατὰ πλειόνων λέγεται. Εὐθὺς 
γὰρ ἡ θεία φύσις χατηγορεῖται κατὰ τοῦ. Πατρὸ:, 
καὶ τοῦ Υἱοῦ, xal τοῦ ἁγίου Πνεύματος * xai fj τῶν 
ἀγγέλων φύσις, κατὰ Μιχαὴλ, καὶ Γαδριὴλ, — xol 
τῶν λοιπῶν ' xal fj τῶν ἀνθρώπων, χατὰ Σωχρά- | 
τους. xat Πλάτωνος, xai τῶν χατὰ µέρος ἀνθρώπων. 
Ομοίως χαὶ βοῦς, καὶ ἵππος, xai τοιαῦτα. χατλ 
πάντων τῶν ὑπ) αὑτὰ ἀτόμων. Ἐπεὶ οὖν ἡ φύσις 
καθόλου ἑστὶν, ὁ ξὲ Χριστὸς οὐκ ἔστι καθόλου * πρό- 
δηλον, ὅτι µία φύσις κατὰ τῶν εὐρρονούντων. οὑκ 
ἂν ποτε ῥηθήσεται. ᾿Επεὶ τοίνυν xal παρὰ τῆς φύ- 
σεως αὐτοῖς τῶν πραγμάτων, χαὶ παρὰ τῶν ἁγίων 
χεχώλυται, οὐ περιττὸν µόνον, ἀλλὰ xal τολμηρὺν 
ἔμοιγε τέως δοχεῖ, μίαν φύσιν λέγειν ἐπὶ coU Χρ.- 
στοῦ. 


Ὁ KA8. Κλονεῖ µου τὸν νοῦν ἡ χρῆσις τοῦ µαχα- 
ρίου Κυρίλλου, ἡ λέγουσα, Μία φύσις τοῦ σαρνω. 





161 


DISPUTATIO I. 


162 


θέντος Asyou. ἸἹολλάχις γὰρ xas' ἐμαυτὸν axonüv, Α Nam sæpennmero mecum ipse considerans, perspi- 


o9x ἡδυνήθην νοῆσαι διὰ ποίαν αἰτίαν εἶπε μίαν φύ- 
ctv τοῦ σαρχωθέντος Λόγου, Κλονούμενος οὖν ὁ νοὺῦς 
µου, ὡς εἶπον, ἄνω χαὶ χάτω ζητῶν ἀνάπανυσιν, ἵν 
οὕτως εἴπω, τοῖς ποσὶν αὐτοῦ, τελευταῖον συγχατα- 
είθεται͵ λέγων "ὅτι El μὴ ἠδούλετο δηλῶσαι, ὅτι 
«οῦ Λόγου χαὶ τῆς σαρχὸς µία φύσις ἐστὶ, μετὰ 
τὴν ἕνωσιν, oüx ἂν τοῦτο εἶπεν. Οὐδτὶς γὰρ τῶν αἱ- 
ρετιχῶν εἶπε δύο φύσει; τοῦ Λόγου, ἵνα κατὰ τῆς 
ἐχείνου δόξης ὁ θεῖος οὗτος ἀν Ἶρ εἴποι µίαν φύσιν 
τοῦ Λόγου. 

O ΘΕΩΡ. Ἴσως οὐχ ἀνέγνως τὸν κατὰ Αρειανῶν 
τέταρτον λόγον τοῦ μεγάλου ᾿Αθανασίου» εἰ γὰρ 
ἀνέγνως, οὐδένά Χχλόνον ὁ νοὺς σου ἐχέχτητο. "EC- 
εστι γὰρ Ev. ἑχείνῳ μαθεῖν. ὅτι ὁ "Άρειος δύο qU- 


cere non potui quam ob causam dixerit unam na- 
turam Sermonis incarnati. Quapropter agitata meus 
mea, ceu diri, sursumque deorsumque pedibus suis, 
ub. ita loquar, requieteim quzrens, tandem in eoi 
sententiam venit, ul diceret : Nisi voluisset indi- 
care, naturam unam Sermonis et carnis esse post 
unionem , nunquam hoc protulisset, Quippe nullus 
ldereticorum naturas duas Sermonis dixit, ut ad- 
versus illius opinionem divinus hic vir diceret na- 
turam Serinonis unam. 

THEOR. Foriassis illius magni Athanasii librum 
adversus Arianos quartum non legisti. Quippe si 
leyisses, nullam mens tua succussionem experiretur. 
Nam ex eo cognoscere licet, Arium tradidisse duas 


σεις ἔλεγε τοῦ Λόγου, µίαν χτιστὴν, καὶ µίαν &xtt- B naturas. Sermonis : unam : creatam, et. alteram. in- 


στον. Λέγει γὰρ bv τούτῳ τῷ λόγῳφ ὁ μέγας οὗτος 
τ.ς οἰχουμένης φωστὴρ, ᾿Αθανάσιος. 'O µαχάριος 
Αλέξανδρος ἐξέδαλε τῆς Ἐκχλησίας τὸν "Δρειον, 
βλασφημοῦντα ταῦτα’ Uüx ἀεὶ ὁ θεὺς Πατὶρ, οὐχ 
ἆῑὶ ἣν ὁ Υἱὸς, καὶ ἐξ οὐχ ὄντων dosi χαὶ αὐτὸς, 
xai χτίσμα, xal ἀρχην ἔχει τοῦ εἶναι. "Ὅτε γὰρ ὁ 
8:5; ἠθέλησεν ἡμᾶς δημιουργῆσαι, τότε πεποίηχεν 
αὐτὸν δι’ ἡμᾶς * χαὶ ἀφ' οὗ Υέγονεν, ὠνόμασεν ab- 
τὸν Λόγον, xai Σοφίαν, χαὶ Υἱόν ΄ Λόγον μὲν, διὰ 
τὰ λογικὰ, & Exttot * Σοφίαν δὲ. δι οὓς ἑσόφισεν ’ 
Y2v δὲ, δι οὓς υἱοθέτησε. ΠἩροσετίθει δὲ, ὅτι ἔτε- 
p^; ὁ ἓν τῷ Πατρὶ φύσει xa ἴδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ 
Aóyo; xaX σορ[χ, bv ᾧ τοῦτον πεποίηχε, καὶ ὅτι 
τῇ ἰδίᾳ quest τρεπτὀς ἐστι, καὶ ὅτι χατὰ μετοχὴν 
xal αὐτὸς, ὡς οἱ δίχαιοι, λέγεται θεός» ἀλλότριος 
ὢν τῆς φύσεως τοῦ θεοῦ. Καὶ ὥσπερ fj χάµπη xal 
ὁ βροῦχος λέγονται δύναµις τοῦ θεοῦ, οὕτω xat αὖ - 
τός. Καὶ ὅτι ὁ Πατὴρ ἀόρατός ἐστι τῷ Yip* àpyhv 
γὰρ ἔχων ὁ Ylàc, οὐ δύναται γινώσχειν τελείως τὸν 
ἄναρχον. Καὶ οὗ µόνον οὐκ οἵἴδαμεν ἀκριθῶς τὴν 
to) Πατρὸς φύαιν, ἀλλ’ οὐδὲ τῶν ἑαυτοῦ. Ἑλήρει δὲ 
xal ἄλλα τοιαῦτα. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐκ τοῦ μεγάλου 
Αθανασίου. Λέγωμεν δὲ καὶ ἡμεῖς, ἀπὸ ὃδ.αφόριυν 
ἁγίων ἀναλεξάμενοι, πόθεν ἐχεῖνος τὸ ἑαυτοῦ φλυά» 
ρηµα ἐθεθαίου. Κατασχευάζων γὰρ τοῦτο, τὸ, ὅτι 
ἑτερός ἐστιν ὁ &v τῷ Πατρὶ Λόγος ἔμφυτος ὢν xal 
ἴδια; t7; οὐσίας αὐτοῦ, Φησίν ὅτι ὁ Χριστὸς 
. εἴρηχε πρὸς τοὺς Ἰουδαίους * Οἶδα τὸν Πατέρα, xai 
τὺν λόγον αὐτοῦ τηρῶ λόγον ἐχεῖνον νοῶν, ὃν αὐτὸς 
ἔλεγεν ἔμφυτον μὴ συνιὼν, ὅτι λόγον ὁ Χριστὸς 
ἐνταῦθα τὸ θέληµα τοῦ ἩΠατρὸς προσηγόρευσεν. 
"Etc ἔλεγεν εἰπεῖν τὸν Πατέρα πρὸς τὸν Υἱόν' "Ex 
γαστρὸς zpó ἑωσφόρου ἐγένγησά σε. Καὶ ἀλλαχοῦ 
πρὸς τὸν kv Ἰορδάνῃ λαόν, Οὗτός ἐστι ὁ Υιός 
µου d ἁγαπητός. Καὶ ἐν τῇ µε:αμορφώσει ὁμοίως, 
E:«& φησιν * Ei ὁ Πατὴρ δ.ἀ Λόγου ἑλάλει πρὸς τὸν 


Υἱὸν, ἕτερος 6 Λόγος ἂν εἴη παρὰ τὸν Yióv. Πρὺς 


τὴν δόξαν οὖν ταύτην διαµαχόμενος ὁ μέγας Αθα- 
νάσιος, ἔλεγε µίαν φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρχωµένην, 
xat οὐχὶ µίαν ἄκτιστον xol ἰδίαν τῆς οὐσίας τοῦ 
θ:οῦ, καὶ ἄλλην χτιστῆην xal ἀλλοτρίαν. ᾿Εκχεῖθεν 


* Psal. δισ, 5. * Mattb, iim, 17: αν, 5. 


creatam. Dicit enim in eo libro magnum illud lumen 
orbis Athanasius : Beatus ille Alexander Ariuin 
expulit. Ecclesia, proferentem hæe sacrilega * Non 
semper Deus later, non semper erat Filius. Item, 
de nihilo Filius est, et creatura est, et. exsisteudi 
principium habet. Nam cum Deus: nos creare vellet, 
tunc eum propter nos fecit : et ex quo factus fuit, 
appellavit eum Sermonem, et Sapientiam, et Filium. 
Sermonem vel rationem, propter creata sermone 
rationeque przedita, que condidit : Sapientiam, 
propter eos, quos erudiit : F.lium, propter eos, 
quos adoptavit. Addehat etiam, alium esse in Patre. 
a natura, et proprium substantie ipsius Sermonem 
ac sapientiam, in quo illum fecerit : quodque natura 
sua mulationi sit obnoxius, οἱ per cotmnniunicatio- 
nem, ut homines justi, Deus appelletur ; al:enus in- 
terim a Del natura, ltem ut erucam et brucbum, 
sic et ipsum porestatem Dei dici. Patrem quoque 
Filio inaspectabilem esse. Nam Filium, qui princi- 
pium habeat, expertem principii non posse perfecte 
tognoscere, Nec tantum illum accurate Patris natu- 
ram non nosse, sed ne suam quidem. Hujusmodi 
alia quoque nugabatar, Et hzec quidem ex ille ma. 
gno Athanasio. Dicamus et nos, qus diversis ex 
Patribus excerpsimus, unde suum ille delirium con- 


firmaverit, Probans enim, alium esse insitum Patri 


Sermonem, et ipsius substantie proprium, dixisse 
Christum a4! Judzeos alebat : Novi Patrem, et, Ser- 


p morem ejus servo : quibus in verbis eum sermonem 


i telligebat, quem | insitum ipse dicebgt; ignorans 
Christum bic sermonem vocare voluntatem Patris, . 
Preterea dicebat, Patrem ad Filium hiec verba pro- 
tulisse : De utero ante luciferum te genui 5. Et alibi 
3d populum, propter Jordanem : Hic est filius meus 
dilectus *. Et. in. 1rausformatione similiter. Hine 
aiebat z Si Pater per Sermonem ad Filium loqueba- 
tur, alius scilicet erit Sermo, quam Filius, Igitur 
adversus hanc opinionem magnus Athanasius ille. 
dimieans, unam naturam Sermonis incarnatam 
dicebat, noun unam ipncreatam οἱ Dei substantie 
propriam, aliam creatam et ab eadem alienam. 


163 


THEORIANI 


164 


Aſque hinc beatus ille Cyrillus id verdum mutuatus, A τοιγαροῦν τη’ χρῆσιν λαθὼν ὃ µαχάριος Κύριλλος, 


unam dixil naiuram Serwonis incarnatam. Et hoc 
est, quod ait, uti Patres locuti. suut, Patres appel- 
lans faguum illum Athanasium, et reliquos, qui se 
impio illi Ario opposuerunt. 

GEN. Plurimum mihi profuisti, mi frater : igno- 
raham epüp, ex harelicis aliquem hec dixisse. 
Nunc mens mea, perceptis agni Athanasii verbis, 
quietem adepta est. 

THEOR. Habes, sanctissime domine, testimonia 
sanctorum bominum plura de eo, quod naturas 
duas in Christo ei credere debeamus, et coufiteri ; 
minimeque naturam unam in eo dicere. Quin et 
causam audivisti, propter quam Patres dixerint 
unam naturam incarnatam. ltaque nihil posthae 


εἴρηχε play φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρχωμµένην. Καὶ 
τοῦτό ἔστιν ὃ λέγει, Ὡς εἶπον οἱ Πατέρες; Πατέρας 
καλῶν τὸν μέγαν ᾽Αθαγάσιον καὶ τοὺς λοιπούς * τοὺς 
χατὰ τοῦ ὀνασεθοῦς ἀντιπαραταττομένους Αρείου. 

Ὅ ΚΑΘ. Πάνυ µε ὠφέλησας, ἀδελφέ᾽ ἡγνόουν 
yàp. ὅτετις τῶν αἱρετικῶν eIxs τοῦτο. Καὶ νῦν 
Λρέμησεν ὁ νοὺς µευ, τὸ ῥήματα ἀκούσας τοῦ µε- 
γάλου ᾽Λθανασίωυ. 

Ὁ GEQP. Ἔχεις, ἁγιώτατε Δέσποτα, περὶ τοῦ, 
ὅτι δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ὀφείλομεν xal 
πιστεύειν xal ὁμολργεῖν, μαρτυρίας ἁγίων πολλάς' 
xai περὶ τοῦ, ὅτι plav φύσιν οὗ δεῖ λέγειν. ᾿Αλλὰ 
6h χαὶ αἰτίαν ἀχήχοας, δι’ fjv µίαν φύσιν εἴπον οἱ 
Ἡατέρες σεσαᾳρχωµένην. Μηχέτι 02v χόπους ἡμῖν 


negotii pobis de hoc facesses, sed malam in rem eat B. παρέξεις, ἀλλ οἰχέσθω ἐς χόραχας τὸ µίαν φύσιν 


unius in Christo nature confessio. Nam ex ea non 
exiguum nascitur offendiculum. Nec ignorat magua 
sanctitas tua, vocem aliquando non malam, qua 
. male tamen ab aliquibus intelligeretur et exponere- 
tur, rejectione dignam 4 Patribus esse judicatam. 
Qualis et Christipare vox est, Deiparse Virgini 
iribuia. Nam et Christiparam dicere poteramus, 
Christum enim peperit, Deum et hominem; quod 
ipsum nomen proprie denotat, Sed quod ejus nomi- 
nis sighificatum a Nestorio nequiter acciperetur, 
veluti sscrilegum a sanctis hominibus repudiatum 
est. Debes ergo, sanctissime Dowine, illam quoque 
vocein, judicatam a sanctisisacrilegam (qua tantum, 
ait Ambrosius, sacrilegium iuferma vomuerunt?) 
uli sacrilegam missam facere : nec jadicium tuum 
illerum judicio firmius ducere, pec pati, fuum uti 
judicium — pluribus4 occasionem offendiculi præ- 
beat. 

GEN. Recie dicis, Sed date mihi quarte synodi 
dc fide definitionem. Quam cum ei obtulissemus, ad 
quietem.nos composituri discessimus. 

Posttidje ejus diei, episcopus Cessuvii Joannes 
Syrus appulit ; et intellecto Generalem Armeuiorum, 
multoties babito cum Romauis colloquio, verbis eo- 
rum assentiri, jamque per omnia cum eis convenire 
(probat enim, aiebant alii, qua ab ipsis dicuntur, 
nihil affürmaps extra. sacras Scripturas a. Romanis 
proferri : sed ex sanctis Patribus, quos ipsi quoque 


ὁμολογεῖν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ. Σκάνδαλον γὰρ ix τού. 

του οὐ μιχρὸν ἐχφύεται. (Ux ἀγνοεῖ δὲ ἡ µεγάλη 
ἁγιωσύνη σου, ὅτι ἑνίοτε λέξ.ν οὗ πάνυ φαύλην, 
φαύλως δὶ ὅμως παρά τινων νοουµένην xal ἐρμη- 
νευοµένην, ἀποδολῆς ἁγίαν ἔχριναν οἱ θεῖοι [ιατέ- 
pec. Οἷόν ἐστι xal τὸ, Χριστοτόχος, ἐπὶ τῆς Θεοτό- 
κου λεγόμενον. Ἡδυνάμεθα γὰρ xol Χριστοτόχον 
«hv Θεοτόχαν καλεῖν. Χριστὸν γὰρ ἐγέννησε Osbv 
xai ἄνθρωπον τοῦτο Υὰρ δηλοῖ χυρίως τὸ ὄνουα. 
Αλλά «διὰ τὸ χαχῶς ἐκλαμθάνεσθαι παρὰ τοῦ Νε- 
στορίου τὸ σηµαινόμενον τοῦ ὀνόματας, ὡς βλάσφη- 
μον ἀπεδοχίμασται παρὰ τῶν ἁγίων τὸ ὄνομα. Δεῖ 
οὖν σὲ, ἁγιώτατε δέσποτα, τὴν παρὰ τῶν ἁγίων 
βλάσφημον χριθεῖσαν λέξιν (molo; ἄδης τοιαύτην 
βλασφημίαν ἑξήμεσε; φησὶν ὁ βεῖος ᾽Αμθρόσιος) 
ὡς βλάσφημον ἀποπέμπειν, xal μὴ τῆς ἐχείνων xpl- 
σεως βεδαιοτέραν ἡγεῖσθαι τὴν obv, καὶ σχανδάλου 
πρόφασιν πολλοῖς γενέσθαι τὴν xplot cou. 

"0 ΚΑΘ. EU λέχεις. Αλλά δότε pol τὸν περὶ «fic 
πῄστεως ὅρον τῆς τιτάρτης συνόδου. Καὶ δύντες 
ἡμεῖς τὸν ὅρον αὐτῷ, ἀπήλθομεν ἀναπαυσόμενοι, 

Tj ἐπαύριον γατέλαδεν ὁ ἐπίσχοπος Κεσσουυίου 
Ἰωάννης 6 Σύρος xal ἀναμαθὼν, ὅτι ὁ Καθολιχὸς 
τῶν Αρμενίων διαλεχθεὶς πολλάκις μετὰ τῶν Ῥω- 
µαίων, πείθεται τοῖς λόγχοις αὐτῶν, καὶ ἤδη συνἑρ- 
χεται εἰς πάντα αὐτοῖς ( ἐπαινεῖ γὰρ τὰ παρ' ἐχεί- 
voy λεγόμενα, λέγων οὐδὲν ἔξω τῶν θείων Γραφῶν 
ἡμῖν λέγουσιν, ἀλλὰ ἀπὺ τῶν ἁγίων, οὓς xal ἡμεῖς 


veneramur, suam eos doctrinam asserere) ad Gene- D σεδόµεθα, τὸν θἰχεῖαν λόγον χατασκευάζουσιν) , 


ralem asceudit, et : Quid hoc rei est, inquit, do- 
mine, qnod de tua. insigni sanctitate audio? Tune 
Romsnis errores Nes.orii probantibus assentiris ? 


-GEN. Ego Romanis non assentior. Io nec pa- 
triarchze. Constantipopolitano, nec ipsi excelsissimo 
supra omnes imperatori, vel propter dignitatem 
patriarchicam, vel majestatem imperatoriam paryis- 
sen, ,nisi veritatem ipse agnovissem. Eam vero,ne- 
gare nequeo, nec sanciis Patribus adversari pos- 
sum. 

Respondit Generali SYRUS : Audivi te quoque 
naturas duas in Christo confessum esse. Nosti vero, 
Nestorii nos opinionem sequi, si duas naturas cou- 


àvii0Rv εἰς tà» Καθολιχὸν, xal λέχει adv, Τί 
«0010, «δέσποτᾳ, ὃ περὶ τῆς μεγάλης ἁγιωσύνης 
σου ἀχούω ; Ῥωμαίοις τὰ zoy Νεστορίου φβονοῦσι 
πείθη ; 

'O ΚΑΘ. ᾿Εγὼ Ῥωμαίοις οὐ πείθοµαι" ἀλλ' οὐδὲ 
τῷ πατριάρχῃ τῆς Κωνσταντινουπόλεως,.ἡ αὐτῷ 
τῷ ὑφψηλοτάτῳ βααιλεῖ παρὰ πάντας, διὰ τὸ πατρι- 
αρχιχὸν, 3) διὰ. την βασιλείαν αὐτὴν, εἰ μὴ αὐτὸς 
ἑγνώσχεῳ τὸ ἀληθές. Την ἀλήθειαν δὲ oix ἰσχύω 
ἀρνήσασθαι, οὐδὲ τοῖς ἁγίοις Πατράσι δύναμαι àv- 
τιφέρεσθαι. 

*O ΣΥΡΟΣ εἶπε πρὸς τὸν Καθολικόν' ᾿Αχήχοα, 
ὅτι δύο φύσει; καὶ αὐτὸς ὡμολόγησας ἐπὶ τοῦ Χρι- 
στοῦ. Οἶδας γὰρ ὅτι ἐὰν Ojo φύσεις ὁμολογήσωμεν, 





165 


DISPUTATIO I. 


166 


Nee«opurdiaogty * xal ἔσται ἡμῖν ἀντὶ Τριάδος τε- A fileamur; οἱ pro Trinitate guaterpionem propter 


rpie ἡ Τριὰς, διὰ τὴν προσθήκην τῆς ἑτέρας φύ: 
σεως, 

O ΚΑθ. Χθὲς, xal πρὸ ταύτης, xay σχεδὺν τὴν 
ὅλην ἑδδομάδα ταύτην πλεῖστον χεχυπ:.άχαµεν, χαθ᾽ 
ἑχάστην ἡμέραν διαλεγόµενοι. ΣῬήμερον δὲ xol 
αΌριον βουλόμεθα σχολάσαι, καὶ iv ἀνίσει εἵναι. 
Μετὰ γοῦν &hv τρίτην ἡμέραν, εἰ χελεύεις, ἔσο 
μεθ) ἡμῶν εἰς τὴν διάλεξιν, χαὶ ὃ ἂν fj παριστάµε- 
νόν σοι, sixé* xal ἡμεῖς ἡδέως ἀχουσόμεθα, 

Ἑσπέρας δὲ χαταλαθούσης, ᾖλθεν ὁ διδάσχαλος 
Βαρτὰν πρὺς τὸν Θεωριανὸν, λάθρα τοῦ Καθολικοῦ, 
xa λέγει αὐτῷ "0 Σύρος ἐπίσχοπος, xat ὁ Καθολικὸς 
ἡμῶν, διελέχθησαν ὅλην τὴν ἡμέραν σήμερον περὶ 
τῆς μιᾶς φύσεως, καὶ τῶν δύο. '0 δὲ θεωριανὸς 
εἶπε «p», Βαρτὰν τὸν διδάσχαλον  "Ἠθελον μαθεῖν, 
τίνα εἰὐσὶν, ἃ λέγει ὁ Σύρος εἰς χατασχευὴν τοῦ οἱ- 


naturæ alterius accessionem — habituros. 


GEN. Heri, ac nndiustertius , Dropeque fotam 
hanc geptimanarp, plurimum [aboravimus, quotidie 
colloquentes. Hodie voro, et cras, quiescere volue 
nus, auimumque remiltere. Post triduum vero, si 
placet, nobiscum aderis in colloquio ; quodque tibi 
sd animum 3cciderit, dices, nos quidem id libenter 
audiemns. 

Ceterum ubj advesperasset, accessit ad Theoria» 
num doctor Bartan, nescjente Geuerall, et ait : 
Episcopus ille Syrus, et nogter Generalis, totam. 
hodie diem infer se collocuti sunp de una, dygbus- 
que vaturis. Tum Tbeorianus : Vellem, φίι ad 


B Barianem magistrum, quaenam illa sin, qua ille 


χείου δόγµατος. Ὁ δὲ Βαρτὰν εἶπεν Οὐδὲν ἄλλο ᾽ 


πρὸς τὸν Καθολικὸὺν ἄνω καὶ κάτω ἔλεγεν, εἰ μὴ 
ὅτι ἐὰν εἴπωμεν δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, οὐ 
µόνον Νεστοριανοὶ ἑσόμεβα, ἀλλό καὶ τετράδα ἀντὶ 
τῆς Τριάδος ἐπὶ τῆς Θεάσηιος ὁμολογήσομε», διὰ 
τὴν προσθήχην τῆς ἑτέρας φύσεως. Είπε δὲ πρὸς 
τὸν Βαρτάν ὁ θεωριανὸς, Tío: χατασχευαϊς ἀπεδεί- 
Χνυε τοῦτο; Ὁ δὲ Βαρτὰν εἶπεν Οὔτε ἀπὸ χρήσεων, 

τε ám συλλογιαμῶν κατεσχεύαζε τὸν οἰκείον 
λόγον, ἀλλὰ µόνον οὕτω φιλονείχως χαὶ ἁπροσέκτως 
ἑῤῥήγννε φωνὰς ἁτάχτρυς, ὥστε ὀόξαι τοῖς ἱερεῦσιν 
αὐτοῦ λέγειν τι. Ἡρώτησε δὲ τὸν Βαρτὰν ὁ θεωρια- 
vé; * Τί πρὸς ταῦτα εἶπεν ὁ Καθάλικός; 'O δὲ ἔφη, 
Ἑ πεν αὐτῷ, Τὴν ὅλην ἑδδομάδα ταύτην πλεΐῖστον 
λεχοπιάχαμεν διαλεγόµεναι «αθ᾽ ἑχάστην ἡμέραν' 
xa* νῦν βωνλόμεθά τινας ἡμέρας ἐν ἀνέσει εἶναι, 
Ὅταν dà πάλιν ἀρξόμεθα τῆς διαλέζεως, Eco μεθ) 
ἡμῶν, el κελεύθις, καὶ εἰπὲ, ὃ ἂν fj σοι παριστά- 
µενον, καὶ ἡμεῖς ἠδέως ἀχουσόμεῦςα. 

Καὶ μεθ) ἡμέρας τινάς. µεταχληθέντες, ἀγέδη» 
μεν εἰς οὐ ὑπερῷον, οὗ χαὶ πρώην διελεγόµεθα, 
ΕΌρομεν δὲ τὸν Σύρον ἐπίσχοπον ἐν τῷ δεξιῷ μέρει 
καθήμµενον οοῦ Καθολικοῦ ,. xal τοὺς ᾽Αρμενίους 
ἑπισχόπους ἔχαστον ἓν τῷ τόπῳ αὐτοῦ. Καθεσθέν» 
των οὖν ἡμῶν ἐν ταῖς ἀριστεροῖς µέρεσι τοῦ Καβο- 
λιχοῦ , χατὰ 4b σύνηθες, εἶτα viv ἑπισχόπων 
«χαθεσθέντων {προυτίµων yàp ἡμᾶς εἰς «b «άθιαµα), 
᾿οὐδεὶς οὐδενὶ περὶ οὐδενὸς ἑλάλοι μέχρι κολλοῦ, 
ἀλλὰ xowh ἐγένετο σιωχή. Ὡς οὖν (pa παρΏλθε 
πλείστνη, tUxtv ὁ θεωριανὺς πρὸς «τὸν Καθολικόν’ 


"Ἔχουσα, ὅτι εἰσί τινες, ol λόγουσιν, 6st ἐὰν ὁμο- 
λογήσωμεν δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, οὗ µόνον 
ὅτι Νεστοριανίσομεν, ἀλλὰ xat ἀντὶ Τριάδος τετράδα 
κηρύξομεν. Καλθαυμάζω, πῶς o0x ἡδυνήθησαν οἱ 
φαῦτα λέχοντες συνιδεῖν, ὅτι Νεστόρως οὐ διὰ τὸ 
λέχειν δύο φύσεις, καθηρέθη (τοῦτο γὰρ λαμπρᾷ xal 


Syrus ad dogmatis sui probationew diral, cogno- 
scere. Barian vero : Nibil, ipqui£, ulteo citroque 
nostrum ad Generalem protulit, nis) bac : Si duas 
in Chrisio naturas dixerimus, non Nestorjani dun- 
taxat. ejjings, sed et quaterpionem loco Trinitatis 
in divinitate confitebimur, propter naturse alterius 
accessionem. Tum Dartani Theorianus ; Ei quibus, 
ait, probationibus hoc demonstrabat ? Nec auctoris 
tatibus, inquit Bartan, nec syllogiunis orationem 
suam probabat; sed 1antum ita contentiose ac in- 
considerate voces coufusas effundebat, ut sacerda- 
Ubus suis aliquid diceré videretur. Tbeorianus vero 


. Bartanem luterrogans: Quid, sil, Generalis aJ ista 


C 


dixit? Dixit, inquit. Dartan, tota ista septimana plu- 
rimum laboratum esse, quotidianis collocutionibus 
labitis : nunc aliquot diebus labores remittendos : 
Ubi vero colloquium denuo iuchosbimus, inquit, 
ipse nobis adesto, si placet, ac quidquid ad animum 
tibi accideril, dicito : uog quidem id libenter »u- 
diemus. 

Post aliquot dies arcessiti, ascendimus in cœna- 
culum ubi nuper quoque collocutj eramus, Invenimus 
autem Syrum illum episcopum ad dextrum genera- 
lis latus assidentem, et Armenios episcopos seden- 
Jes singulos suo loco. Cumque nos ad sinistram 
Generalis , pro more considere jussi fuissemus, 
deinde consedissent et.episcopi (quippe primas jn 
consessu nobis offerebant), multo tempore nihi] 


D omnino quisquam ad alterum ulla de re proferebat, 


&axpusltp φωνῇ πάντες οἱ θεοφόροι Πατέρες κη”» 


ρύττουσιν  ὁ μὲν ἅγιος Κύριλλος’ Δύο τὰς φύσεις 
εἶναί φαμεν’ ὁ δὲ Οεολόγος Γρηγόριος φύσεις δύο, 
θεὸς xai ἄνθρωπος xal οἱ λοιποὶ πάντες, οὓς σοι 
παρίγαγον μάρτυρας ἀνωτέρω)’ ἀλλὰ διὰ τὸ λέγειν 


απ V Vo 


sed commune silentium erat. Igitur ubi jam pluri» 
mum temporis prateriisset, bis verbis Generalem 
Tbeorianus allocutus est : 

Audivi quosdam esse, qui dicant, si duas in 
Christo naturas conüiteamur, non modo nos futuros 
Nestorianos, sed euam Trinitatis laco quaternio- 
nem praedicaturos. Ac miror equidem quonam pacto, 
qui hzc dicunt, perspicere non potuerint, minime 
Nestorium propterea depositum fuisse, quod duas 
naturas diceret (hoc enim illustri et clara voce 
divini Patres universi predicant. Cyrillus quidem 
his verbis : Duas naturas esse dicimus; Gregorius 
vero Theologus : Naturae duæ, Deus et homo ; cz- 
terique: omnes, quos antea tibi produrzi testes ) : 





161 


THEORIANI 


168 


sed quod diceret naturas duas. invicem separatas, A δύυ φύσεις ἀλλήλων χεχωρισµένας,ἰδίᾳ καὶ &và µέρος 


divinam seorsum, itidemque seoréeum humanam. Ea- 
propter et duos filios, et duos Christos esse, fana- 
ticus ille statuebat : alium Fillum esse delirans, 
qui ex Deo et Paire sit ; alium qui ex Virgine. Quam 
ob causam et sanctam illam Virginem vocare Dei- 
param nolehat, Quod autem minime Nestorius 
unionem confessus sit, sauctus ille Cyrillus in epi- 
stola ad Eulogium his ipsis verbis osteudit : Sic et 
in causa Nstorii ; quamvis duas naturas, díscrimen 
carnis et Sermonis indicans, dicat (alia namque 
natura Sermonis est, alia carnis), uuionet tamen 
nobiscum non confitetur. Nos enim his unitis, unum 
Christum, unum Filium, unum Dominum confite- 
mur. Ad id vero, quod subjicitur, Trinitatem fore 
qualernionem, si duas naturas in Christo confitea- 
mur, pro nobis sanctus ille vir Athanasius saüisfa- 
ciet, cujus in epistola ad Epictetum Corinthi epi- 
scopum hzc ipsa verba sunt : Insigui pudore allfi- 
cieutur, qui vel sola cogitatione putarunt, posse 
pro Trinitate fieri quaternionem, si corpus esse 
de Maria dicatur. Si corpus, inquiuat, unius esse 
substantie dicamus cum Sermone, Trinitas manet 
Trinitas, quod hæc ratio uihil ei peregrinum inferat. 
Sin bumanum dicamus illud ex Maria corpus, ne- 
cesse est, aliquid Trinitati accedere; quod corpus 
illud secundum substantiam ab ea sit alienuin. 
liec eum ita dicunt, non cogitant quo pacto seipsos 
evertant. Nain 8i maxime corpus ex María non esse 
dicant, sed ejusdem cum Serinoue substautis : nihi- 
lominus quod vereri se simulant, ne sentire videan- 
tur, id ipsum eos juxta sententiam suam dicere 
constabit, nimirum esse quateruionem., Quippe 
sicuti. Filius, secundum doctrinam Patrum , ejus- 
dem exsistens cum Patre substantie , non ipse 
Pater est, sed Filius cum Patre consubstantialis 
dicitur: ita et illud consulstantiale Sermoni corpus 
non erit ipse Ser:no, sed. aliud quiddam cum Ser- 
mone. Si aliud quiddam est, »ane secundum ipsos 
Facrosanctà Trinitas erit quaternio,. Nam vera pla- 
neque perfecta, et expers illa divisionis Trinitas 
nullam recepit accessiouem : sed ista ab eis exco- 
gitata Trinitas. Et quo pacto Christiani erunt, qui 
aliura preter verum Deum excogitant ? Rursus et 


τὴν θείαν, καὶ ἰδίᾳ καὶ ἀνὰ µέρος «hv ἀνθρώπίνην. 
Aib χαὶ δύο υἱοὺς, καὶ δύο χριστοὺς ὁ ἑμδρόντητος: 


ἑδογμάτιζεν' ἄλλον υἱὸν, τὸν x Θεοῦ xat Πατράς' xol 
ἄλλον τὸν Ex τῆς Παρθένου παραληρῶν.Διὰ τοῦτο καὶ 
θεοτόχον τὴν ἁγίαν Παρθένυν καλεῖν οὐχ ἡδούλετοι ᾽ 
"Ost δὶ τὴν ἕνωσιν οὐχ ὠμολόχει Νεστόριος’ δηλοῖ 
ὁ ἅγιος Κύριλλος ἓν τῇ πρὸς Εὐλόγιον ἐπιστολῇ 
γράφων ἐπὶ λέξεως οὕτως. "Eri Νεστορίου, x3v 
λέγει δύο φύσεις, τὴν διαφορὰν σηµαίνων τῆς 
σαρχὸς χαὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου (ἑτέρα yip ἡ τοῦ Λόγου 
φύσις, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς σαρχός)' ἀλλ᾽ οὐκ ἔτι «iv 
ἕνωσιν ὁμολοχεῖ μεθ ἡμῶν. Ἡμεῖς yàp ἑνώσαντες 
ταῦτα, ἕνα Χριστὸν, ἕνα Yibv, ἕνα Κύριον ὅμολο» 
γοῦμεν. Περὶ δὲ τοῦ λέγειν, ὅτι τετρὰς ἡ Τριὰς. 


B. ἔσται, εἰ δύο φύσεις ὁμολογήσομεν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, 
:ἀρχέσει ἡμῖν εἰς ἀπολογίαν ὁ &v ἁγίοις ᾿ΑἈθανάσιος 


ἐν τῇ πρὸς Ἐπίχτητον τὸν ἐπίσχοπον Κορίνθου ἐπι- 
στολῇ, τάδε χα:ὰ uua δ.εξιών Ἐρυθριάσουαι δὲ 
µεγάλως, οἱ x&v ὅλως ἐνθυμηθέντες δύνασθαι ἀντὶ 
Τριάδος Υενέσθαι τετράδα, εἰ λέγοιτο bx. Μαρίας 
εἶναι τὸ σῶμα. Ὁμοούσιον μὲν γὰρ (φασὶν) bàv 
εἴπωμεν τὸ opa τῷ )όγω, μένει fj Τρ:ὰ:, οὐδὲν 
ξένον. εἰς αὑτην εἰσφερομένου τοῦ Λόγου. "Av δὲ 
ἀνθρώπινον εἴπωμεν cb ix Μαρίας σῶμα, ἆ άγχη 
ξένου ὄντος κατ’ οὐσίαν τοῦ όώματος, προσθήκην 
γίνεσθαι. Ταῦτα οὕτω λέγοντες, οὗ νοοῦσιν, ὅπως 
ἑαυτοῖς περιπίπτουσι. Καὶ γὰρ xÀv μὴ ix Μαρίας 
λέγωσι τὸ σῶμα, ἀλλὰ ὁμοούσιον αὐτῷ τῷ Λόγψ, 
οὐδὲν ἧττον ὅπερ ὑποχρίνονται, μὴ ἄρα ὥσπερ φρο-- 
νοῦντες νομισθῶσι, τοῦτο κατὰ τὴν αὐτῶν ἔννοιαν 
δειχθήσονται, λέγοντες τετράδα. Ὥσπερ γὰρ ὁ YUq 
χατὰ τοὺς Πατέρα, ὁμοούσιο; ὢ, τῷ Πατρὶ, οὖχ 
ἔστιν αὐτὸς ὁ Πατὴρ, ἀλλὰ Yl, πρὸς τὸν Πατέρα 
λέγετα: ὁμοούσιος, οὕτω τὸ ὁμοούσιον οῶμα τοῦ 
Λόγου οὐχ ἔσται αὐτὺς ὁ Λόγος, ἀλλ ἕτερον αρὺς 
τὸν Aóyov. Ἑτέρου δὲ ὄντος ἔσται κατ αὐτοὺς 1 
ἁγία Τριὰς τἐτράς. Ob γὰρ fj ἀληθωὴ, καὶ ὄντως 
τελεία xal ἁδιαίρετος Τριὰς δέχεται προσθήχηνε. 
ἀλλ ἡ παρὰ τούτων ἐπινενοημένη. Καὶ πῶς τι 
Χριστιανοὶ, οἱ ἕτερον παρὰ τὸν ὄντα θιεὸν ἐπινοοῦν- 
τες; Πάλιν γὰρ χαὶ ἓν τῷ ἑτέρῳ αὐτῶν σοφίσµατι 
τὴν ἀφροσύνην αὐτῶν ἔδεστι χαθορᾷν. El διὰ τὸ 
εἶναι καὶ λέγεσθαι dv ταῖς Γραφαῖς ix Μαρίας 


in altero sophismate stoliditatem ipsorum perspicere p ἀνθρώπινον τὸ σῶμα τοῦ Σωτῆρος, νοµἰξουσιν ἀντὶ 


licet, Si propterea, quod sit atque dicatur in sacris 
Liueris humanum ex. Maria corpus Servatoris, pro 


Trinitate quaternionein dici putant, velut accessione 


facta propter corpus ; multum sane falluntur crea- 
tum exa quautes Opifici, et existimautes aliquid acce- 
de divinitati possc; ignorant denique, non ut aliquid 
accederet diviniiati Sermonem factum esse caruen; 
sed ut genus humanum redimeret. Quinam. igitur 
opinantur assumptum a Sermone corpus, et vivifi- 
catum, accessionem aliquam ad divinitatem Sernroni 
. afferre? Nam potius ei qáod humanum erat, magna 
contigit accessio de Sermonis cum eo societate ac 
unione, Quippe de inortali factum est im:nortale, de 
auimali ſactum cst spirituale, de terra ortum supra 


Τριάδος τετράδα λέγεσθας, ὡς προσθήχης vivopávag: 
διὰ τὸ copa, πολὺ πλανῶνται, τὸ ποίηµα ἑδισοῦν- 
τες τῷ ποιητῇ , xai ὑπονοοῦντες δύνασθαι τὴν: 
θεότητα προσθήχην λαμθάνειν ' xa Ἠγνόησαν, ὅτι 
oj διὰ προσθήχην θεότητος vévove σὰρξ ὁ Λόχος, 
ἀλλ᾽ ἵνα τὸ ἀνθρώπινον γένος λυτρώσηται. Πῶς οὖν 
υἵοντχι τὸ διὰ τοῦ Λόγου ληςθὲν σῶμα xal ζωοποιτ. 
0ἓν, προσθήχην εἰς θεότητα τῷ Λόγῳ πο.εῖν; Μᾶλ- 
Ào) γὰρ αὑτῷ τῷ ἀνθρωπίνῳ προσθήκη µεγάλη 
γέγονεν ἐχ τῆς τοῦ Λόγου mob; αὑτὸ χοινωνίας τε 
xal ἀνώσεως. ᾽Απὸ γὰρ θνητοῦ Υέγονεν ἀθάνατον, 
καὶ ψυχιχὸν ὃν γέχονε πνευματιχὸν, xal Ex τῆ:«Υῖς 
γενόµενον τὰς οὐρανίας ὑπερέδη πύλας. Ἡ μέντοι 
Τριὰς xai λαθόντος ix Μαρίας σῶμα τοῦ Λύτου, 














169 DISPUTATIO I. 110 
Ἑριᾶς ἁότιν, οὗ δεχοµένή εφοσθήκην, οὐδὲ ἀφαίρετιν, A cxelestés portas evasit. Trinitas quidem certe Tri- 


à ἀξὶ- τὲλεία ἐστὶ, xal dy Τριᾶδι. µία θεύτης Υι- 
νώδχετάι. Καὶ: οὕτως ἐν co ᾿Εκκλησίᾳ «f; θεὺς 
κηβύτσειαν ὁ τοῦ Λόγου Πατήρ. ᾿Αχήκοας πῶς ὁ 
μαχαριος Ἰλθανάσιος ζήλου πνέων. ἐνθέου χαθάπτε- 
τά: τῶν λεγόντων ὁμουύσιον «ip: Λόγῳ τὸ σῶμα ; 
ἙἘρυθριάσονσι, φησί. Καὶ. πάλιν Οὐ νοοῦαιν, ὅπως 
ἰαυτοῖς περιπίπτουσι. Καὶ αὖθις ' Τὴν ἀφροσύνην 
αὐτῶν ἔξεστι καθορᾷν. Ka ἀνοήτους xaX ἄφρονας 
αὐτυὺς ἀτοχαλεῖ. Αλλά ταῦτα μὲν ὁ ἱερὸς 'A0a- 
νάσιος. Ἡμεῖς δὲ ἁπελέγξομεν xa ἄλλως, εἰ δοχεῖ, 
τὴν ἐχείνων ἀσέδειαν. 


Ὅ KA8. Ἐμοὶ τέως δοχεῖ, μὴ δεῖσθαι πλείονος 
ἐλέγχου el; τὸ γνωρισθῆναι τὸ τοιοῦτον. ὀλίσθημα. 
'O γὰρ τῷ ἁγίῳ ᾿Αθανασίῳ πεισθηναι μὴ βουλη- 
θεὶς, εἴγχε τέως τῆς τῶν Χριατιανῷῶν μοίρας 1νγ- 
χάνει Gv, τοσαῦτα χαςαθοῄσαντι ΄ ες ἀνοίας τῶν 
ὁμοούσιον τῷ Λόγῳ τὸ cua φληναφούντων, xal 
εετράδα ἀντὶ Τριάδος τὴν Βεότητα «Ὑίνεσθαι ληρω- 


δόύντων, οὐχ οἶδα τίνι τῶν ἐπὶ γῆς vov ὄντων ἀν- 


θρώκων πεισθήσεται. Πλὴν ἐπεὶ πολλοὶ 8 οὐδ'. ὅλώς 
ἀναγινώσχουσι τὰς θείας Γραφὰς, 7) ἀναγινώσχουσι 
μὲν, αλὴν ἀλλὰ παρέργως, xaX οὐχ ἐπιμελῶς' xai διὰ 
τοῦτο τὸν dv βάθει νοῦν αὐτῶν ἀγνοοῦσιν' «[ σοι 
δοκε χαὶ δύνασαι xal ἄλλως τὴν ἐχείνών ἑλέγξαι 
πλάνην, εὖ ἔσῃ ποιῶν, καὶ «Doy θεῷ, καὶ ἡμῖν xa- 
ταθύμιον. 


nitas est, eujamsi Sermo corpus ex Maria guinpscrit, 


nullam nee accessionom aümittens, nec diminutio- 
hem t. sed: perfecta. semper est, ei unà in Trinitate 
Divínitas agnoccitur. Atque hoe modo Deus unus ín 
Ecclesia praedicatur, Pater ille Sermonis, Audis quo 
pacto beatus Aíbanasius, divinum quendam zelum 
spirans, eos tangat, qui corpus ejusdem ossé sub- 
stanti. cum Sermone dicuut, Pudore afflicientur, 


Ait; item : Non cogitant quo pacto seipsos évertant. 


Ei rursus : Stoliditatem ipsorum perspicere licet. 
Insipientes et stultos vocat. Et hzc quidem Atha- 
nasius. Nos autem alio quoque modo, si placet, 
impietatem eorum redarguemus. 

GEN. Mihi sane, vídetur, ad ejusmodi erroris sgoi- 


-Aonem, non esse opus ampliori refutatione. Nam 
qui 3syeniiri saneto viro Atbanasio non vult, modo 


Christianus est, tantopere occlamanii eorum vesa- 
ni», qui corpus ejusdem esse cum Sermone sub- 
stantig negantur, ei qustermionem ín Divinítate 
loco Trinitatis, (leri somniapt : cuinam mertaliomi, 
nunc in terris exsistenti, sit- assensurus, equidem 
non video. Quia tamen couplures, aut omnino Lii- 
teras sacras non legunt, aut legunt illi quidem, sed 
aliud quasi. ageutes, non studiose; qua de causa 
mentem earum intimam ignorant: recte feceris, et 
acceptum Deo, nobisque gratum prestiteris, si er- 
rorem eorum confwlaveris; modo id tibi placeat, 
et alia facere via possis. 


Ὁ GEDP, Πολλοὶ τοῦ χαιρεχάχου xal µισανθρώ-ο ΄ THEOR. Multi Satang, qui malis oblectatur, et 


που Σατὰν. μαθηταὶ γεγόνασιν ἢ μᾶλλον ὄργανα -εἰς 
ἀπώλειαν πολλῶν, olo; ἦν ὁ θεήλατος Σέδηρος, ὁ 


ποῷ θρόνου τῆς Αντιοχείας χρατήσας τυραννικῶς, 


ὃς μὴ φοθηθεὶς τὴν φάσχουσαν ἑντολὴν, Ἐπικατά- 
pato, ὁ πλανῶν τυφλὸν by ὁδῷ, πλείστους τῆς εὖ- 
θείας. ἁποπλανήσας ὁδοῦ, εἰς βάραθρον ἁπωλείας 
ἐλεεινῶς χατεχρήμνισε, τοῦμπαλιν ὀφείλων ποιεῖν, 
ἐκ τῆς πλάνης ἐκιστρέφειν πρὸς τὴν ᾖάλήθειαν. 
Τοῦτο γὰρ ἀπῄτει καὶ fj προεδρία αὐτοῦ. Ὁ δὲ ἐκ 
τῆς ἀχοῆς αὐτοῦ, πολλῷ δὲ πλέον ix τῆς καρδίας 
τὰ ἐντάλματα τοῦ 8:00 ἁπωσάμενος, τὰ οὑτωσίπως 
διακελενόµενα * Πορεύοσθα διὰ τῶν sudor pov, 
xai ὁδοχοιήσατε τῷ Aaip, xal τοὺς «Ίίθους éx τῆς 
«ὁδοῦ διαῤῥίγατε” λίδους, οὗ πρὺς οἰχοδομήν' .νοῦ 


ζῶντος νιοῦ, πρὺς πτῶσιν δὲ μᾶλλον, xdi πρόο- D 


ποβµᾶ πολλῶν, ἑ μδαλεῖν bv τῇ (ὁδῷ τῆς ζωῆς ἀφρό- 
vex; ἑαπούδαχε, καὶ διὰ λόγου καὶ διὰ Υραφῶν µίαν 
φύσιν «o0 Ἑμμανουὴλ ἑδογμάτιας: δεδοιὼς uh 
ποτρὰς ἀντὶ εριάδος, γένηται ἡ Τριάς ΄ οὐχ ἐννοῶν, 
ὡς ἔοιχεν, ὁ «ἄθλιος: ὅτι τὸ ᾿ εριὰς πρόσρηµα οὐχ 
ὅστι τῆς φύσεως σημαντικὸν, ἁλλὰ τοῦ T0900 "τῶν 
ὑπόετάσεων. Πῶς οὖν ἐχεῖνος συνΏγε τετράδα, ἡμῶν 


μὴ: ὑμολογούντων ὑπόστάτιν ἀνειληφέναι «by . cd 


θεοῦ Αόγον, ἀλλ᾽ ἐν ἑαυτῷ ὑποστήσασθαι τὸ ἡμέτέ- 
po? ; Καὶ μίαν ὑπόστασιν, χαὶ ἕνα Υἱὸν δογµατιζόν- 
των shy Ἐμμανουήλ: El μὲν οὖν ὁ χαινὸς θεολόγός 
pel φύσειό Emi τῆς ἁγίας Τριάδὸς ὀμολογεῖ, θξία 


7 jeserm. 1, 20. | 
PATROL. 68. CXXXIII. 


genus humanum odit, exstitere discipuli, vel Instru- 


 mépta potius, ed multorim perniciem. Qualis erat 


abominabilis ille Severus, qui Antiochia ihronom 
per tyrannidem obtinuit.Is minime praeceptum illud 
reveritus, quo dicitur : Exsecrabilis, qui in itimere 
emcó causam erroris! praebet, plurimos: in errorem 
a recta: devocatos via, in perniciei barathrum mi- 
serabiliter pr:ecipltavit; cüm faceré diversum de- 
beret, nimirum ab errore ad veritatém divertere. 


Quod quídem et presulatus ipsius ab eo requite- 


bat. Verom et ab auribus, et multo magis a corde 
rejectis Dei mandatis, que ila precipiunt: Per 
portae meos ingredümini, el iter populo sterulte, de- 
que via lapides amove(e?, id operam dedit, υἱ non ad 
structuram illius vivi templi," eed potius ad rul- 
nsm et offensionem: plurium, lapides in via. vitz 
per infamiam spargeret, adeoque verbis et. seriphis 
uaturam Emmanuelis unam tradidit; veritus: ne 
Trinitatis loco quaternio fleret ; baud cogitans mi- 


'sér, ut quidem videtur, nomen Trinitatis non ha- 


bere significationem nature, sed nunteri persona- 
rum vel bypostásiam, Quo igitur mouó collegit ille 
quaiernionem, cum :nos minime cont(fteamur: Dei 


Sermonein assompsisse hypostasin,sed nóstruut illud 
in seipso constituisse? adeoque: státuamus, Emmu- 
nuelem esse unanr hypostasin, 'et "unum Filiam? 


Quod si novus 4ο vanus ille theologus ttes iiaturss 





"m 


THEORIANI 12 


iu sancta Trinitate confitetur, deinde natura Eimn- A τὴν πρὸς ἡμῶν ὁμολογουμένην ἀνθρωπίνην φύσιν ἐν 


manuelis humana, quam nos con(itemur, ad suas 
illas tres naturas adjuncia, pro Trinitate quater- 
vionem fleri concludit : optime i4 quidem facit, 
Quippe seipsum artificiose periteque separat ab uno 
solo Deo, ct ad opinionem de pluribus diis deflectit. 
Sin unam divinitatis naturam et ipse confitetur, 
*duasque nataras in Christo : undenam ei natura- 


rum quaternio proficiscatur, scire nequeo. Nec item - 


fieri potest, ut Trinitate quaternionem liypostasium, 
absque alterius hypostasis accessione cogitemus. 

His dictis, oculus Generalis in Syrum illum epl- 
scopum conjecit. Cumque videret eum vultu in ter- 
ram defixo, nequaquam suspicere, conversus ad 
Theorianum, innuebat ei, Syrum uti aspiceret. Al 
is, Syrum intuitus, subrisit; et asd Generalem ait : 
Est, domine, quod insignem sanctitatem tuam iu- 
terrogeu; ieque obsecro ne tibi grave sit ejus 
indicare solutionem. 

GEN. Si Deus intellectui «jus mihi dederit, non 
.gravabor illam tibi exponere. 

THEOR. Sint hic, velut in hypothesi, tria igno 
potiora, quæ tamen unius nature sint, auri scilicet, 
Si liorum unum in iguem conjecero, plane ignitum 
Aliud duarum naturarum erit; ignis, inquam, et 
auri. Deinde hoc unito reliquis duobus necdum 
ignitis, interrogo, quotnam sint hzc iguita ? Triane, 
ceu prius? an propter iguis naturam facta suni 
quatuor ? 

GEN. Hujus interrogationis solutionem exponat 
-Joannes religiosissimus episcopus Cessunii. 

THEOR. Quid vero sanctitaiis tus prudentia 


dicit? Ignisne natura numerum sive quantitaleos 


-trium illorum auxit, annon? 

.GEN. Mihi quidem nou auxisse videtur. 

THEOR. Atqui prius hzc tria unius eraot natu- 
t2, nunc in uno dux nature conspiciuntur. 

GEN, Που quoque in confesso est. 

THEOR. Non igitur est necesse, trinitatem illo- 
rum ignis vi potiorum, üeri quaternionem, propter 
alteram illam naturam, videlicet ignis ? 

-GEN. Non est necesse. 

THEOR. Ineptiunt ergo, qui dicunt, necessarie 
nobis quaternionem pro Trinitate confitendam, οἱ 
naturas duas in Christo demus. 

His dictis, surgens ille Syrus episcopus, nullo 
xerbo prolato, coenaculo cüm sacerdotibus suis 
egressus est. Interrogatus autem ἃ sacerdotibus 
suis, cur nili! cum philosopho locutus esset : non 
sibi licere dixit, in aliena synodo de hujusmodi 
rebus loqui, sine mandato patriarchz sui. 

Tunc exsurgens Stephanus doctor ait : Rogo 
sanctitatem vestram ut parumper me audiatis. Post- 
quam ei copia dicendi data est : Quidam, inquit, 
ludimagister coepit puerulum edocere, aiebatque 
ipsi : Dic Alpha. 1s autem nolebat dicere. Rursus lu- 
dimagister aiebat ipsi : Dic Alpha. 1s vero similiter 


τῷ Ἐμμανουὴλ ταῖς αὑτοῦ προαθεὶς τριτταῖς φύ - 
σέσι, συμπεραίνει ἀντὶ Τριάδος τετράδα γίνεσθαι, 
ἄριστα τοῦτο ποιεῖ. Εὑτέχνως γὰρ xal ἐπιστημόνως 
ἀποσχοινίζει ἑαυτὸν τοῦ μόνου θεοῦ, xal εἰς πολυθεῖαν 
ἑξοστρακίζεται. El δὲ µίαν θεότητος Φύσιν όμολα- 
γεῖ xal αὐτὸς, δύο δὲ φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, ox 
οἶδα, πόθεν αὐτῷ fj τετρὰς τῶν φύσεων ἐπεισέρχε- 
ται. ᾿Ὑποστάσεων δ᾽ αὗ τετράδα, δίχα προσθήχης 
ἑτέρας ὑποστάσεως, τὴν Τριάδα νοεῖν, ἀμήχανον. 


Τούτων οὕτω ῥηθέντων, à. Καθολιχὸς τῷ Σύρῳ 
ἐπισχόπῳ ἑνητόλισεν, Ὡς οὖν ἑώρα τοῦτον εἰς γῆν 
ἔχοντα τὸ ὄμμα xal μηδαμῶς ἀνανεύοντα, στραφεὶς 
πρὸς τὸν Θεωριανὸν, ὀνένευξν αὐτῷ βλέφαι πρὸς 
⁊dv Σύρον. Ὁ δὲ βλέψας, ὑπεμειδίασε: xa φησι 
πρὺς τὸν Καθολικόν * Δέσποτα, ἑρώτημα ἔχω πρὸς 
τὴν μεγάλην ἁγιωσύνην σου, xal παραχαλῶ, μὴ 
χατοχνήτῃς εἰπεῖν pot τὴν τούτου λύσιν. 

Ὁ KA. 'Eàv ὁ θεὸς δώσει µοι τὴν τούτου γνῶ- 
σιν, οὐ χατοχνήσω ταύτην εἰπεῖν σοι. 

Ὁ GEDQP. "Εστωσαν ὣς iv ὑποθέσει ἑἐνταῦὺα 
ὑπέρπυρα τρία, μιᾶς ὄντα φύσεως, χρυσοῦ δηλο»- 
ότι. Ἐὰν οὖν «οὗτων ἓν πνρακτήσω, ἔσται máv- 
τως τὸ πεπυραχτωμένον δύο φύσεων, λέγω δὴ πν- 
ρὺς xaX χρυσοῦ. Εΐἶτα ἑνώσας τοῦτο τοῖς λοιποῖς 
δυαὶ τοῖς μὴ πεπυρακτωµένοις, ἑρωτῶ πόσα νῦν 
clot ταῦτα τὰ ὑπέρπυρα ; Τρία, ὡς πρώην; fj διὰ 
τὴν φύσιν τοῦ πυρὸς ἐγένοντο τέσσαρα ; 

'O ΚΑθ. Τούτου τοῦ ἐἑρωτῆματος ὁ εὑλαδέστα- 
4ος ἑπίσκοπος Κεασουνίου Ἰωάννης εἴπῃ τὴν λύσιν. 

Ὅ ΘΕΟΡ, Ἡ αὖνεσις δὶ τῆς ἁγιωσύνης σου τί 
λέχει, Ἡ φύσις τοῦ πυρὸς ηὔξησε τὸν ἀριθμὸν 
ftot τὸ ποαὸν τῶν τριῶν, 3 90 ; 

O KA8. Epotre τέως δοχεῖ, ὅτι οὐκ ηῦξησεν. 

'0 8EQP. Καὶ μὴν πρώην pid; σαν φύσεως 
τὰ τρία, νυνὶ δὲ ἐν τῷ Ev δύο χαθορῶνται φύσεις. 

'O ΚΑΘ. ὈὉμολοχεῖται xal τοῦτο. 

Ὁ GEQP. Oóx ἀνάγχη λοιπὸν τὴν τριάδα των 
ὑπερπύρων τετράδα Ἰενέσθαι διὰ τὴν ἑτέραν φύκιν, 
fjvot τοῦ πυρός; 

'O ΚΑδ. οὐκ "TN 

O 8bEOP. Περιττολογοῦσιν ἄρα οἱ λέγοντες, 'A- 
νάγχη τετράδα ἀντὶ Τριάδος ὁμολογεῖν, εἰ δύο φύσεις 


D ἐν τῷ Χριστῷ δώσομεν. 


Τούτων οὕτω ῥηθέντων, ὁ Σύρος ἐπίσχοπος dva. 
στὸς ἐξήλθε τοῦ ἀνωγαίου μετὰ τῶν ἱερέων αὐτοῦ, 
μηδὲν ἐπειπών. Ἐρωτηθεὶς δὲ παρὰ τῶν αὐτοῦ lc- 
ῥέων, διά τί οὐκ ἑλάλησάς τι πρὸς τὸν φιλόσοφον ; 
εἶπεν ὅτι, Οὑκ Εξεατί µοι ἐν ἀλλοτρίᾳ αυνόδῳ περὶ 
τῶν τοιούτων λαλεῖν (1) ἄνευ τοῦ ἐμοῦ πατριάρχου. 

Ἐν τούτοις ἀναστὰς Στέφανος 6 διδάσκαλος εἶπε : 
Παρακαλῶ τὴν ἁγιωσύνην ὑμῶν ἀχοῦσαί µου µι- 
xpóv. Ὡς ἂὲ ἑπετράπη αὐτῷ λαλῆσαι, sims: Διδὰ- 
σχαλάς τις ἤρξατο μαθητεύειν παιδάριον, xai ἔλεχεν 
αὐτῷ, Εἰπὲ dAga. Τὸ δὲ οὐχ Ίθελεν εἰπεῖν. Καὶ πἀ- 
Atv ὁ διδάσκαλος ἔλεγεν αὐτῷ. Εἰπὶ diga. Τὸ «δὲ 


(4) Hactenus editio. Pergunt deinde codices Vaticaui. 








113 


DISPUTATIO. I. 


174 


ὁμοίως ἐσιώπα. Εϊτα ἀγανακτήσας ὁ διδάσχαλος A silebat. Tum ludimagister stomachans ait puerulo: 


λέγει τῷ παιδαρίῳ, Διὰ τί οὐ λέχεις; Τὸ δὲ ἔφη, 
Φοθοῦμαι εἰπεῖν d.1pa, ἵνα μή µε ἀναγκάσῃς εἰπεῖν 
χαὶ τὰ ἔδης. Τοῦτολέγω κἀγὼ, 'Ekv ὁμολογήσωμεν 
δύο φύσεις ἐν τῷ Χριστῷ, ἀνάγχη πάντως ἡμᾶς 
xal δύο ἑνεργείας, xal 600 θελήµατα εἰπεῖν' καὶ ἔσται 
6 εἷς Χριστὸς θέλων xal μὴ θέλων τὸ αὐτὸ xal ἓν 
πρᾶγμα, καΐτις µάχη καθ’ ἑαυτοῦ ἔσται τῷ ivl * 
ὃ οὐδὰ τῷ τυχόντι ἀνθρώπῳ συµθῆναι πρέπον 1 
ἱνδεχόμενον εἶποι τις ἄν. 


GEQP. Tou λέγοντος δύο θελήµατα ἀλλήλοις ἕναν- 
τιούμµενα, χαὶ δύο ἑνεργείας µαχοµένας ἀλλήλαις 
ἓν τῷ &À Χριστῷ, ὦ διδάσχαλςε, οὐδὲ ἀχοῦσαι ποσῶς 
ἀνεχόμεθα, Εἶχε μὲν γὰρ τὸ πεφυχέναι θέλειν ὁ σαρ- 


Cur non loqueris? qui respondit zA/pha dicere expa. 
vesco, ne me deinceps czeteras quoque Jitteras pro- 
nuntiare cogas. Eadem ego responsione utor. Nam 
si duas in Christo fatebimur naturas, prorsus opus 
erit duas quoque dicere operationes et. duas volun- 
tates : atque ita unus idemque Christus unam eam- 
demque rem volet et nolet, et pugna quzedam adversus 
se ipsum uni subjecto erit: quod quidem ne cuili- 
bet quidem homini accidere vel congruum vel pro- 
babhile quiapiam dixerit. | 
THER. Eum qui dicat duas iavicem contrarias 
voluntates, et duas discordes in Christo operatio- 
nes, o doctor, ne tantisper quidem audire patiemur. 
Nam et quatenus homo volendi facultate praeditum 


χκωθεὶς Λόγος ὡς ἄνθρωπος, τῷ αὐτῷ θεῖχῷ θελή- D erat. incarnatum Verbum ; illa tamen 9 voluntate 


ματι χινούμενόν τε xal τυπούμενον, 00x ἑναντιού- 
psvov. Τὸ γὰρ ἐχείνου θέλειν, φησὶν ὁ θεῖο; Γρη- 
Ἱόριος, οὐδὲν ὑπεναντίον Θεῷ, θεωθὲν ὅλον. El δὲ 
- τεθέωτο, τῇ τοῦ θεοῦντος δηλονότι συμφυῖᾳ τεθέωτο’ 
«ὸ «θεοῦν καὶ θεούµενον, δύο πάντως ἀλλ οὐχ 
Ev, εἴπερ τῶν πρός τι τὸ τε θεοῦν xoi τὸ θεούμε- 
vov. Τὰ δὲ πρός τι, πάντως ἀλλήλοις συνεισάγεσθαι 
πέφυχε, xal θατέρῳ συνεπινοεῖσθαι θάτερον’ εἶχε 
μὲν οὖν θέληµα φυσιχὸν ὡς ἄνθρωπος ὁ Σωτὴρ, τῷ 
αὐτῷ θεῖχῷ θελήµατι τυπούµενον, οὐκ ἐναντιούμε- 
vov* o5 γὰρ ἠναντίωται παντάπασι τῷ Oslo τὸ φυσι- 
xbv, ἐπεὶ τὸν Ποιητὴν αἰτιατέον πεποιηχότὰ τὸ φύ- 


σει µαχόμενον. 


Στέφανος 6 δίδασκαλος εἶπε ' Thv µίαν ὑπόστα- 
σιν δύο λέγειν θελήσεις ἔχειν, τῶν ἁδυνάτων καὶ 
ἁμηχάνων καὶ ἀπιθάνων ἐστι. Πῶς γὰρ µερισθήσε- 
και ὁ εἷς xa0' ἑαυτόν; 

GEOP. ᾿Ὁμολογεῖς τὸν Χριστὸν πεινῃσαι χαὶ δι- 
vea. xai νυστάξαι xal χοπιάσαι, ὡς κατὰ ἁλή- 
θειαν ἄνθρωπον ὄντα, fi ob; 

O ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ. Πῶς γὰρ oU ; Άνθρωπος ὧν, 
χατὰ ἀλήθειαν, οὗ χατὰ φαντασίαν, εἶχε ταῦτα. 

Ὁ ΘΕΟΡ. Λοιπὸν, πεινῶν ἤθελε φαγεῖν, καὶ δι- 
ψῶν fele πιεῖν, χαὶ νυστάζων ὑπνῶσαι, x. τἄλλα 
ὡσαύτως ; 

Ὁ AIAAZK. Μάλιστα Osce, χαὶ καθ) ὃ θεὸς, ἵνα 
3j ἁγία αὐτοῦ σὰρᾶ φάγῃ. 


divina permovebatur et informabatur, non autem 
repugnabat. Namque humana voluntas, ut ait divus 
Gregorius, Deo non adversabatur, quia tota deifl- 
cabatur. Quod si deificabatur, ab unione scilicet 
cum Deo deificabatur. Jamvero deiflcans et deifi- 
catum, duo prorsus sunt, non unum ; quoniam rela- 
tivi termini sunt dei(icans et deificatum : relativi 
autem termini omnino invicem conneciuntur, et al- 
terum cum altero cogitatur. Habuit igitur naturalem 
voluntatem ut. homo Servator, divins ipsi confor- 
mem, non adversantem ; nam quod uaturale est, 
prorsus Deo non adversatur; alioquin Creator re- 
prehendendus esset, qui natura sibi contrarium 
creasset. 

Steplianus doctor ait : Atqui ín unica hypostasi 
duas affirmare voluntates, impossibile, inexplica- 
bile, et incredibile est. Qui enim fierit potest, ut qui 
unus est, in se dividatue? 

THEOR. Faterisne Christum esurisse, sitisse, 
dortmitavisse, et fatigatum esse, ut hominem verum, 
necne? 

DOCTOR. Quidni? Homo qnum esset, hsec omnia 
vere, non secundum phantasiam, habuit. 

THEORIANUS. Num igitur. esuriens comedero 
volebat, sitiens volebat bibere, somno gravalus 
dormire, et cetera similiter? 

DOCTOR. Masime volebat, etiam quatenus Deus, 
sanctam ejus carnem cibo uti. 


*0 ΘΕΩΡ. "Ao ἐξελάδου τὸ χαθ᾽ ὃ, οὗ κατὰ Ὁ THEORIANUS. Aliter usurpasti dictionem quate- 


τὸ χυρίως σηµαινόμενον αὐτοῦ. Ἠλὴν ἔψφομαί σοι. 
΄Ἠθελε, φῆς, xa xa0' ὃ Gs; ἵνα ἡ ἁγία αὐτοῦ 


σὰρξ φάγῃ; 


'O AMAAZK. Ὀρθότατα λέχεις. 

Ὅ ΘΕΩΡ. Ἡ σὰρξ αὑτοῦ fito: ἡ ἀνθρωπότης 
αὐτοῦ ἤθελεν ἵνα φάγῃ ἡ θεότης αὐτοῦ; 

0 AIAAZK. Οὔ. 

*0 ΘΕΩΡ.. Ἡ δὲ θεότης αὐτοῦ Ἠθελεν ἵνα φάγῃ 
αὕτης» 

'O AIAAEK. ΄Απαγε. 

*0 ΘΕΩΡ. "Δρα οὖν τί ix τούτων συνάγεται; "Oct 
καὶ δύο, xol οὐκ ἐναντιούμενα. Ἡ μὲν γὰρ σὰρξ 
ἤθελε φαγεῖν καὶ πληρῶσαι τὰ τροφοδόχα ἀγγεῖα αὖ- 


nus, non autem juxia ipsius magis proprium siguifi- 
catum. Nihilominus tibi obsequar. Volebat, ais, 
etiam, quatenus Deus, sanctam ipsius earnem cibo 
uti? 

DOCTOR. Rectissime dicis. 

THEORIANUS. Age vero caro ejus, sive huma- 
nitas, volebatne divinitatem ipsius cibo uti ? 

DOCTOR. Minime gentium. 

THEOR. bDivinitas autem ejus voleba':ne ipsa 
manducore ? 

DOCTOR. Apage. 

THEOR. Quid ergo hinc concluditur ? Nempe duo 
esse, nec sibi contraria. Caro enim volebat co- 
medere, nec sua viscera quasi fame exinani- 


116 


u complere : 


DOCTOR. Hee quidem verissima. 

THEOR: Ευ. sanctissima Christi caro volebat ob 
$ui, ut ita dicam, conservationem, comedere ; quod 
quidém divinitas sibi ipsi nolebat. Ruraus divinitas 


volebat, sanelissiiam Verbi carnem cibo uli; et. 


caro ipsamet volebat comedere. Ea tibl ut humana 

Christi volgutas divinse suzemet obsecundabat. 
DOCTOR. Cur dixisti, me dictionem quatenus 

laud usurpasse prout ejus primarius sgigniflcatus 

r1 

ΤΗΕΟΠ, Quia dixisti, quatenus Deus, vult come- 

dere. Nam reapse vult comedere , quatenus esurit : 


THEORBIANI . 
neque enim exinanitur divinitas. Α τῆς αενωθέντα «f, ftelvn: dj θεότης- δὲ οὗκ f0n« 


116 


qardv καὶ ἁληρῶσαι τὰ πρόσδοχα ἀτγεῖα αὐτῆς 
πενωθἔντα {ῇ πείνῃ’ οὗ γὰρ κχενοῦται θεότης, 

Ὁ ΔΙΔΑΣΚ. Πανάληθες. 

'O ΘΕΩΡ. Ἰδοὺ f, παγαχία αὰρξ αὐτοῦ Ώθελον εἲς 


| eugtaoty ἑαυτῆς, ἵν' οὕτως εἴπῳ, φαχεῖν, ὃ ἡ θεότης 


o0x ἤθελα περὶ αὐτῆς, κάλιν ἤθελεν ἡ θεότης ἵνα 
ἡ Καναγία αὐτῆς σὰρᾷ φάγῃ, xal ἤθελεν ἡ ἁγία σὰρξ 
φαγεῖν ' ἰδοὺ ἑπόμενον «b ἀνθρώπινον αὐτοῦ θέ- 


npa τῷ θείῳ αὐτοῦ θελήµατι, 


O AIAAEK. Πῶς εἶπας ὅτι οὐχ ἐξελόμην τὸ καθ’ 
ὃ κατὰ τὸ χύριον αὐτοῦ σημαινόµενυν; 


Ὁ ΘΕΟΡ. Ὅτι εἶπας καθ’ à θεὺς θέλει φαγεῖν . 
xaz' ἐχεῖνο γὰρ θέλει φαγεῖν, χαθ) ὃ πεινᾷ * πεινᾶ. 


esurit autem non quatenus Deus, sed quateuus bomo. B δὲ οὐ καθ) ὃ θεὸς, ἀλλὰ xa0* à ἄνθρωπος. 


DOCTOR. [ου quidem omnes sciunt, 

THEOR. Απ vero, satisno ibi persuasimus, 
-doctor, ut duas fatearis ip Emmanuele voluntates, 
an..divinorum quoque eraculorum testimonia re- 
quiris ? 

DOCTOR. Si scrutari. Scripturas. jubemur, quia 
|inipsis vita æterna latet, et ipse de me, Christus 
ait, testantur *, necesse est audire quid de hoc do- 
-erins capite loquautur. 


THEOR, Scrutare igitur verba haec : Verumiamen 
non sic&t ego volo, sed sicul .ty *. Deinde et illa : 
Voluit. Jesus. in. Galilcam ire '*..— Exploratum esi 
ipsum voluisse illuc ire, quatenus ibi non erat, Non 
etat autem ibi quatenus homo; nam quateuus Deus, 
. nusquam. uou. erat, nam divinitate nusquam abest, 
Ergo quatenua homio, non quatenus Deus, ingredi 
voluit; adeoque voluntate praeditus erat, etíam qua- 
tenus erot homo. ltem alibi : Volo, inquit, ut ubi 


sum ego, et ipsi sint. Si quatenus Christus est Deus, 


-Supra íllud, ubi, est (quatenus enim Deus est, in 
. Inco non est) ; fieri nequit, ut uatura creata supra 
ijdem illud, ubi, sit : sane, quatenus homo est, 
vult yt ubi sit, ibidem ei ipsi sint, Adeoque voluu- 
tae priditus erat, etia quatenus erat bomo. Rur- 
sus alibi : Cam venisset ad. locum, sitire se dixit; 
ei obiuleruot ei. vinuin felle misium, quo, gustato, 
mon voluit bibere. Secundum quam partem ipsius 
dixeris eum siuisse? Si secundum divinitate , affe- 
ctibus erit obnoxia diyinitas ejus, quie natura sua 
potum oppetiverit: sin quoad humanitatem, sane 
quatenus sitijt, eatenus quod natur nou convenie- 
bat, bibere noluit ; eratque voluntate præditus idem, 
etia! quateuus erat homo, Et alibl dicitur ; Cir- 
cumibat in Galilza Jesus. Non enim Judzam obire 
volebat, quod eum Judzi ad necem quzrerent, Si 
circumitio carnis uaturz competit, nou ei juneiæ In 
eadem bypostasi divinitatis : nimirum | quatenus 
erat homo, idem in Galilea circumambulaüus, du- 
deam obire non voluit, et. idem voluntate praeditus 


d Joan. v, 99. * Mauh. axvi, 29. 19 Joan. i, 45. 


"O0 AIAAZK. Πᾶσι δῆλον τοῦτο. 

Ὁ GEOP. Τί δή; πεπε[καµέν ας, διδάσχαλς, δύο 
θελήµατᾳ ὁμολογεῖν ἐπὶ τοῦ Ἐμμανουλλ, ἢ δεῖ σοι 
καὶ τῶν ἐκ τῶν θείων λογίων μαρτυριῶν; 


'O ΔΙΔΑΣΚ. Εἰ ἐρευνᾷν τὰς Γραφὰς ἐχελεύσθη- 
μεν, ἓν αὐταῖς γάρ ἐστιν fj αἰώνιος ζωὴ, καὶ ἐχεῖναί 
εἶσιν αἱ μαρτυροῦσαι περὶ ἐμοῦ, φησὶν ὁ Χριατὺς, 
ἀναγκαῖόν ἐστιν ἀχοῦσαι τὶ περὶ τοῦ κεφαλαίου 
τούτου διαγορεύονσιν. 

Ὁ ΘΕ0Ρ. Ἐρεύνησον λοιπὸν τὸ, IA οὐχ ὡς 
ἐΤὼ θέλω, ἀ 11’ ὡς σύ: εἶτα καὶ «b, ᾿Ἠδέλησεν 
ὁ 'Incoüc εἰσελθεῖν εἰς τὴν Γα.λιλαίαν. Ἱρά- 
δηλον δὲ ὅτι καθ᾽ ὃ οὖχ ἦν ἐχεῖ, ἠθέλησεν εἰσελ- 
θεῖν’ (4) οὐκ ἣν δὲ ἀνθρωπότητι: θεότητι γὰρ οἶδε- 
vs ἀπέστη, "Apa οὖν καθὸ ἄνθρωπος, xal οὐ χαθὸ 
θεὸς, ηθέλησεν εἰσελθεῖν ' καὶ θελητιχὸς ἣν καὶ χαθὸ 
ἄνθρωπος. Καὶ ἑτέρωθε - θέλω ὅπου εἰμὶ ἐγὼ, xol 
αὐτοὶ ὧσιν. El χαθὸ Gehe ὁ Χριστὸς, ὑπὲρ τὸ xoU 
ἐστιν (οὐ γὰρ ἐν τόπῳ χαθὸ Θεός) · ὑπὲρ δὶ «b xdv 
[τὸ ποῦ] ἀδύνατον τὴν χτιστὴν ὑπάρχμν φύσιν" ὄρα 
καθὺ ἄνθρωπος θέλει, ἵνα ὅπου ἐστ', xal αὐτοὶ 3t. 
Καὶ θελητιχὸς ἦν αὐτὸς xai. κχαθὸ ἄνθρωπος. Καὶ 
ἀλλαχοῦ πάλιν. Ἐλθὼν εἷς τὸν τόπον εἶπε, Διγῶ : 
xai ἔδωχαν αὐτῷ οἶνον μετὰ χολῆς μεμιχμένον» 
καὶ γευσάµενος, οὐκ ἤθελε πιεῖν. Κατὰ ποῖον αὐτοῦ 
μέρος εἴπη: αὐτὸν διφῆσαι; El μὲν. κατὰ viv. θεό- 
τητα, ἐμπαθὴς ἔσται ἡ θεότης αὐτοῦ, πόσεως χατὰ 
φύσιν. ἐφιεμένη * εἰ δὲ κατὰ τὴν Ἀνθρωπότητα, αρα 
xa0b ἑδίφησε, χατ' ἐχεῖνο καὶ τὸ αχατάλληλον τῇ 
φύσει οὐχ ἤθελε πιεῖν' καὶ θελητικὸς ἣν ὁ αὐτὸς 
καὶ καθὸ ἄνθρωπος. Καὶ ἀλλαχοῦ φησι : Καὶ περι- 
επάτει ὁ Ἰησοῦς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ. O0 γὰρ ἤθελεν ἐν 
τῇ Ἴο.δαίᾳ περιπατεῖν, ὅτι ἐζήτουν αὐτὸν οἱ Ἰου- 
δαῖοι ἀποκτεῖναι, El τῆς σαρχὸς φύσει ὁ περίπατος, 
ἀλλ᾽ οὐ τῆς Xa8' ὑπόστασιν ἠνωμένης αὐτῇ θεότη» 
τος, dpa καθὺὸ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς kv *j Γαλιλαίᾳ 
περιπατῶν. οὐκ ἤθελεν àv τῇ Ἰουδαίᾳ περιπατεῖν, 
xai θελητικὸς ἣν ὁ αὐτὸς xoi χαθὸ ἄνθρωπος. Καὶ 
ἑτέρωθι * Κάκεῖθεν ἐξελθόντες, παρεπορέύοντο 


«1) Haetenus Vaticani codices lacunam explent. Pergit porro editio, 





171 


DISPUTATIO I. 


118 


διὰ τῆς Γα.ιλαίας, χαλ olx. Ἄθελεν ἵνα. τις ἵνῷ. Α erat, etiam quatenus erat bomo. Et alibi : [nde egressi 


Καὶ πάλιν ἑτέρωθι» Κάχεῖθεν ἀγαστὰς dxijA0ev 
εἰς τὰ ὅρια Τύρου xal Σιδῶνος, καὶ εἰσελθὼν 
elc εἡν- οἶκίαν, οὐδόνα θελα . γνῶναι, zal οὐχ 
ἠδυν ήθη «Ἰαθεῖν. El καθὺ θεὺς ὁ Χριστὸς, δόναµις 
fv αὐθυκόπτατος, χαθὸ. δὲ ἄνθρωπος, ἀσθένεια (ql 
yàp ἀἐσταυρώθη, φησν ὁ θεῖος Απόστολος, ἐξ 
ἀσυενείας ' dA1à ζῃπ ἐκ δυνάµεως θεοῦ) * ἄρα 
χαθὸ ἄνθρωπος, xal οὗ καθὸ θεὺς, εἰτελθὼν εἰς ol- 
χίαν οὑκ ἤθελεν ἵνα τις qvi, xal οὐχ ἠδυνήθη λα” 
θεῖν * καὶ θελητικὸς ἣν ὁ αὐτὸς χαὶ xa0b ἄνθρωπος. 
Καὶ .ἀλλαχυῦ φησι Kal προσή.ἲ1θον αὐτῷ οἱ µαθη- 
ξὶ αὐτοῦ, Aérorrec* [jov θάλεις ἀπε.θόντες 
ἑτοιμάσωμέν σοι φαγεῖν τὸ Πάσχα; El ἡ βρῶσις 
τοῦ Πάσχα τῶν ὑπὸ νόµον ἐστὶ, γέγονε δὶ ὁ Κύ- 
p:os καθὺ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ οὗ xafb θεὺς ὑπὸ νόµο»; 
Apa χαθὸ ἄνθρωπος, ἤθελε - φαγεῖν τὸ Πάσχα , xai 
θελητωὸς ἦν ὁ αὐτὸς xal χαθὸ ἄνθρωπος. Καὶ µυ- 
ρἷα ἄλλα kv τοῖς ἱεροῖς λοχίοις εὑρήσεις δειχνύντα 
τὸν Ῥμμανουὸξλ θελητιχὸν xal xa ἄνθρωπος. 


*O ΔΙΔΑΣΚ. Πῶς ὀφείλομεν λέγειν τὰς θελήτεις; 
φυσιχὰς, f] ὑποστατιχάς» - 

9 GEOP. Φυσικάς’ εἰ γὰρ ὁποστατικὰς εἴπωμεν 
τὰς θελήῆσεις, δώσομεν ἐπὶ τῆς ἁγίας Ἐριάδος τρεῖς 
θελήσεις, διότι τρεῖς ὑποστάσεις. εἰσίν. ΄Ὥσπερ οὖν 
μία θέλησις ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος, δ:ότι µία φύσις" 
οὕτω δύο θελήσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, διότι δύο φύσεις 
εἰσὶν, ὡς δεδήλωται. | 


"O ΔΙΔΑΣΚ. Σφόδρα µε ὠφέλησας ix τοῦ παρα- C 


δεἰγµατὸς τῆς ἁγίας Τριάδος * xo πέπεισμαι, ὅτι 
φναιχὸν ὀφείλομεν λέγειν τὸ θέληµα, οὐχ ὑποστατι- 
xóv. Ἐπεὶ οὖν δύο φύσεις δίδοµεν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, 
ἐξ ἀνάγκης καὶ δύο θελήµατα συνομολογήσοµεν, 
θεῖόν τε χαὶ ἀνθρώπινον. 

"0 ΘΕΟΡ. ἸΑνθρώπινον δεῖ θέληµα νοεῖν, οὗ 5b 
γνωμιχὸν, fj προαιρετιχὸν, ἀλλὰ τὸ φυσιχὸν µόνον, 

*O ΔΙΔΑΣΚ. Καὶ εἰ ἐστι φυσιχὸν θέληµα, xal τί 
προαιρετιχόν; 

"O0 GEOP. Φυσικὺν θέληµά ἐστι δύναμις τοῦ κατὰ 
φύσιν ὄντος ὀρεκτιχὴ, χαὶ τῶν οὐσιωδῶς τῇ φύσει 
προσόντων . συνεχτικὴ πάντων ἰδιωμάτων, καθ’ fv 

à:l τῷ φύσει θελητικῷ τὸ πεφυχέναι θέλειν ἐμπέ- 


Galilaeam pertransibani 5t, pec id quemquam scire vo- 
lebat. ltem alioloco : Inde mosens abiit ad Tyri 'Side- 
nisque fines, et domum ingressus, neminem id scire ου- 
lebat ; neque tamen latere. poterat **. Si Christus, qua- 
tenus erat Deus, potentia per se subsistens erat; et 
infirmitas, quatenus bomo (licet crucifizus est, inquit 
Apostolus, ez infirmitate, vivit (amen potestate divi- 
na !!) ; ergo quatenus homo, non quatenus Deus erat, 
domum ingressus, neminem id scire volebat; neque 
tamen latere poterat : adeoque voluntate praeditus eral 
idera, etiam quatenus erat homo. Alibi quoque dici- 
tur : Et accessere. discipuli, dicentes *- Quo nos abire 
tís, el pascha manducandum parare Si mandacatio 
Paschatis ad subjectos legi pertinet, Dominus autem 
quatenus liomo, non quatenus Deus erst, legi subjé- 
cius fuit : ergo quatenus erat homo, paselia mandu- 
care voluit. Et erat idem voluntate przditus, etiam 
quatenus erat homo. Reperies et alia sacris $n oracur- 
lis infinita, quz Emmanveleni voluntate preditum 
fuisse demonstraut, etism quatenus erat homo. 

'"BOCTOR. Quinam voluntates appellare debemus? 
naturales, sn hypostaticas ? 

THEOR. Naturales ; quippe si voluntates liyposta- 
ticas dicimus, tres in sacrosaneta Trivitate volun- 
tates. concedemus, quoniam tres sunt hypostases. 
lgitür ut una voluntas est in sacrosancta Triuilate, 
quoniam una natur$ : sic duz voluntates in Chri- 
sto sunt, quoniam dua naturg, sicut est indiea- 
tum. 

DOCTOR. Valde me juvis. per exemplum illod 
sacrosancte Trinitatis : estque mibi persussum, 
debere nos voluntatem natoralem diccre, non hy- 
postaticam. Itaque quum duas in Christo natueas 
concedamus, necessario doas quoque voluntates 
confitebimur, divinam et bumsnam. 

THEOR. llumana voluntas intelligenda est, non 
arbitraris, vel eligens , sed tantum naturalis. 

DOCTOR. Et quid est naturalis voluntas? quid 
eligens t 

TUEOR. Voluntas naturalis est vis et ſaeulias [4 
appetens, quod secandum naturam est omniumque 
proprietatum, que naturz substantialiter adsunt, 
conservatriz ; secundum quain semper ej, quod a 


φυχεν, O0 ταὐτὸν δὲ τὸ πεφυχέναι. θέλειν, xot D naturá voluntate predítum ést, boc ipsum inegr, ut 


θέλειν, ἐστιν, ὡς οὐδὲ *b πεφυκέναι λαλεῖν, xai 
λαλεῖν. Πέφυχε΄ μὲν γὰρ τὸ λαλητικὸν λαλεῖν * λαλεῖ 
δὲ oóx ἀεὶ, ἐπειδὴ τὸ μὲν οὐσίας ἐστὶ, τῷ λόγψ 
τῆς φύσεως συνεχόµενον' τὸ δὲ βουλῆς, τοῦ λαλοῦν- 
«0; γνώμῃ τυπούµενον, ὥστε .φύσεω; μὲν τὸ del 
πεφυχέναι λαλεῖν, ὑποστάσεως δὲ τό πως λαλεῖν: 
ὥσπερ καὶ τὸ πεφυχέναι θέλειν, xal πως. θέλειν. 
Γνώμµην δὲ καὶ προαίρεσιν, ἐπὶ τοῦ Κυρίου λέγειν 
ἀδύνατον, εἴπερ χυριολεχτεῖν βουλόμεθα. Ἡ γνώµη 
yàg μετὰ τὴν περὶ τοῦ ἀγνοουμένου ζήτησιν, xal 
βοόλευσιν fixo. βουλΏν, xat χρἰσιν, πρὸς τὸ κριθέν 
ἐστι διάθεσις, μεθ) fiv ἡ προαΐρεσις ἐχλεγομένη 


* Marc. ix, 20. ἵ Merc, τη, 21. 


15Η Cor. xui, 4. 


ad volendum sit comparatum, Non ídem cát autem, 
comparátum eese ad volendum, et velle : sicuti neo 
comparatum esse »d loquendum, et loqui. Nam 
quidquíd praditum est vi loquendi, comparatum 
quidem est ad loquendum, sed non seniper lequítur ; 
quoniam id quidem est substantia rationeque natu- 
ræ continetur, hoc vero consilii est, ct loquentis 
arbitrio formater : quo flt ot naturse quidem sti, 

semper comparatum esse ad loquendum ; hypostasis 
autem, quodam modo loqui : «icut ad volendum esse 
comparatum, et quodam modo velle. Arbitrium 
vero, et electio, siquidem proprie loqui volumus, i in 


** Matih. zxvi, 17. 


179 


THEORIANI 


190 


lominum non cadunt. Nam arbitrium post habitam A xol αἱρουμένη πρὸ τοῦ ἑτέρου τὸ ἕτερον. Ὁ δὲ 


de ignota re quaestionem et deliberationem, sive 
consilium et judicium, affectio quædam est ad id, 
quo de judicium factum est: post quam electio se- 
quitur, alterum prae altero deligens. Dominus autem, 


qui nudus homo non est, sed etiam Deus, et qui . 


novit omnia, nec considerationis ullius eget, nec 
inquisitionis, nec consilii, nec judicii : et tum 


Κύριος οὗ φιλὸς ἄνθρωπος ὧν, ἁλλιά χαὶ θεὸς, xai 
πάντα εἰδὼς, ἀνενδεῆς αχέψεως, xal ζητήσεως, xal 
βουλῆς ὑπάρχει, χαὶ χρίσεως * χαὶ φυσιχῶς τήν τε 
πρὸς τὸ καλὸν ἔχει οἰχείωσιν, τήν τε πρὸς «b xax5» 
ἀλλοτρίωσιν, Διὰ τοῦτο γνωμιχὸν ἡ προαιρετιχὺν 
θέληµα ἐπὶ τοῦ Κυρίου οὐ λέγομεν, ἀλλὰ φυσικόν. 
conjunctionem cum bono pnaturaliter liabet, tum 


aversionem a malo, Quapropter arbitrariam aut eligentei voluntatem Domino non tribuimus, sed 


naturalem. | 
Tum religiosissimus episeopus 1saacus dixit : 

Sufficiunt hæc de duabus voluntatibus Emmanuelis, 

Jis quidem qui non contentiose, qus dicta sunt, 


'O εὐλαθέστατος ἐπίσχοπος Ἰσαὰκ εἶπεν, Αρχεϊ 
τοῖς p3j φιλονείχως ἀχούουσι τῶν ῥηθέντων περὶ τῶν 
δύο θεληµάτων τοῦ Ἐμμανονὴλ. Εἰπὶ ἡμῖν, εἰ xs- 


audiunt. Nunc, si placet, etiam de geminis actioni- pg λεύεις, xal περὶ τῶν δύο ἐνεργειῶν. 


bus dicito. 

THEOR. Ad demonstrandum actiones Christi du- 
plices, apud vos oratione prolixa non opus esse 
arbiuor, qui sacris Litteris estis innutriti. Nam 
exspuere, lutumque de sputo conficere, czcique 
pupulas inungere, howinis oinnino actio est. Quippe 
diviuitatem exspuere non dicemus, si non insani 
simus. At lutum illud in oculum et lucem converte- 
re, id divinitati omnino attribuemus. Ejusmodi 
quis infinita reperiet, si oracula divina diligenter 
jnspexerit. Erit autem res tota perspicua de gladii 
quoque candentis exemplo. Nam is pariter et secat 
et urit ; estque dubio procul ustio quidem non ferri, 
sed ignis : sectio vero, non ignis, sed ferri. Effecta 
denique diversarum naturarum sunt, tam sectio 
quam adustio. Verum propter unionem, non ignis 
tantum esse dicimus hanc ustionem, sed etiam ferri. 
Sic enim loqui solemus : Hoc ferrum urit. Sic quoque 
rem considerabimus ; Anima est, corpus suum ani- 
mare ac vivificare. Quod quidem ex amborum di- 
remptu patet. Nao anima tempore mortis a corpore 
suo dirempta, corpus mortuum manet. Cum ergo 
divinitas ejus nunquam nec a corpore nec ab anima 
dirempta fuerit, «quo pacto vim istam animz, 
vivificantem scilicet, non habuit ejus divinitas? 
Nimirum a corpore indirempte, eique copulata hy- 
postatice, mortuum manere corpus haud sinebat. 
Quippe dum inest anima corpori, nunquam illud 


O GEQP. Περὶ τῶν δύο ἐνεργειῶν τοῦ Χριστοῦ 
οὐχ οἶμαι ὑμᾶς δεῖσθαι λόγων πολλῶν εἰς ἀπόδειξιν, 
τοὺς ταῖς θείαις ἐντεθραμμένους Γραφαῖς. Τὸ γὰρ 
πτῦσαι, xal πηλὸν Ex τοῦ ατύσματος ποιῆσαι, xal 
χρίσαι τὰς χόρας τοῦ τευφλοῦ , ἀνθρωπίνη πάντως 
ἐστιν ἑνέργεια. Πτύειν γὰρ οὐχ ἂν εἴποιμεν τὴν 
θεότητα, εἴπερ οὗ µαινοίµεθα. Τὸ δὲ «Lv πηλὸν εἰς 
ὅμμα χαὶ φῶς µετασκευάσασθαι, πάντως τῇ θεότητι 
δώσοµεν. Καὶ µυρία ἄν τις εὗροι τοιαῦτα, τοῖς 
θείοις ἐπιμελῶς ἑγχύψας λογίοις. "Ἔσται δὲ σαφὲς 
«9010 χαὶ διὰ παραδείγματος τῆς πεπνραχτωµένης 
µαχαίρας. Τέμνει γὰρ αὕτη Ev taut xal καίει. 
Καὶ ἔστιν fj, μὲν χαῦσις προδῄλως οὐ τοῦ σιδήρου, 


ἀλλὰ τοῦ πυρός. Ἡ δὲ τομὴ οὐ τοῦ πυρὸς, ἀλλὰ τοῦ 


σιδήρου. Καὶ ἄλλης xal ἄλλης φύσεως ἑνέρχειαι 
& τε τομὴ xai ἡ χαῦσις. Διὰ δὲ τὴν ἕνωσιν, μὴ 
µόνον τοῦ πυρὺς εἶναι λέγομεν τὴν χαῦσιν, ἀλλά 
xai τοῦ σιδὴρον. Καΐει γὰρ ὁ σίδηρος οὗτος, φαμέν. 
Σχοπήσοµεν δὲ καὶ οὕτω. Ὑυχῆς ἐστι τὸ φυχοῦν xal 


ζωοποιεῖν τὸ ἑαυτῆς σῶμα " καὶ δηλον ἀπὸ τοῦ 


χωρισμοῦ. Χωριζομένης Υὰρ ταύτης χατὰ τὸν χαιρὸν 
«ou θανάτου ἀπὺ τοῦ οἰχείου σώματος, μένει τὸ 
σῶμα νεχρόν. Ἐπεὶ οὖν ἡ θεότης αὐτοῦ οὐδέποτε 
οὔτε τοῦ σώματος, οὔτε τῆς ψυχῆς ἑχωρίσθη, πῶς 
εν ἐνέργειαν ταύτην τῆς ψυχῆς, τὸ ζωοχονεῖν φημι, 
οὐκ εἶχεν dj θεότης αὐτοῦ: Ἁλλ' ἀχώριστος οὖσα 
«oU σώματος, xal χαθ᾽ ὑπόστασιν ἠνωμένη αὐτῷ, 


mortuum est. Nam cum anima sit spiritus vitalis, p οὐκ ela µένειν αὐτὸ νεκρόν. Ὑνχῆς yàp ἐνούσης τῷ 


corpus ipsum vivificat, sicut etiam alicubi sapiens 
jlle Salonio, de impiis quibusdam et de sstrorum 
cultoribus loquens, dixit : Luto vilior est vita ipso- 
rum, quoniam ignorarunt eum qui finxit eos, εἰ 
efficacem animam insplravit eis, ac spiritum vitalem 


eis afflavit '*, 


GEN. Quicunque conscientiam suaw pedibus 
proculcat, presertim in. doctriua fldei , uon dignus 
est appellari Christianus. Ego vero Deum testem 
appellans fateor, me et ejusdem vobiscum fuisse 
fidei et esse, ex quo libros sacros inspexi : cujus 
scilicet es ipse fidei, et in medium abs te producc 
givi Patres. 


*8 Sap. zv, 10, 11. 


σώματι, οὐδέποτε vexpby Exelvo τυγχάνει bv. Πνεῦ- 
pa γὰρ ζωτιχὸν οὖσα ἡ ψυχη, ζωοποιεῖ τὸ σῶμα, 
ὣς που xal ὁ σοφὸς Σολομὼν περί τινων παρανόμων 
χαὶ εἰδωλολατρῶν sims * Πη.οῦ ἀτιμότερος ὁ 
βίος αὐτῶν, ôõti ἠἡγνόησαν τὸν x Adcarca αὐτοὺς, 
xai τὸν ἐμανεύσαντα αὐτοῖς ὴυχὴν ἐνεργοῦσαν, 
καὶ ἐμφυσήσαντα αὐτοῖς αγεῦμα ζωτικόν. 

O ΚΑΘ. "στις τὸ οἰχεῖον χαταπα”-εῖ συνειδὸς, 
xaX μάλιστα ἓν τοῖς περὶ πίστεως λόγῳ, οὐκ ἔστιν 
ἄξιος ναλεῖσθαι Χριστιανός. ᾿Βγὼ δὲ ὁμολογῶ ixl 
Θεῷ µάρτυρι, ὅτι τῆς αὐτῆς ὑμῖν πίστεως xal 
ἥμην xa εἰμὶ, ἐξότου ταῖς θείαις ἑνέχυψφα βίδλοις, 
fic xai αὐτὸς εἶ, καὶ οἱ παρὰ σοῦ εἰς μέσον ἀχθέν- 
τες θεῖοι Πατέρες. 


isi 


DISPUTATIO I. 


182 


'0 GEOP. Ei οὕτως ἐχίστευες, καὶ πιατεύεις, ἕνε- Α THEOR. Si sic credebas, et nunc eredis , quare 


πεν τίνος λοιπὸν ἔγραφας ἐν τῇ ἐπιστολῇ σου, 
Αέγομεν µίαν φύσιν εἰς τὸν Χριστόν ; 

Ὁ ΚΑΘ. ᾽Αποδλέπων εἰς τὸ τοῦ ἀνθρώπου παρᾶ- 
δειγµα, ᾧ οἱ ἅγιοι Πατέρες ἐχρήσαντο, τοῦ ἐκ φυ- 
χῆς συγχειµένου καὶ σώματος, xal µία φύσις λε- 
γοµένου μετὰ τὴν ἕνωαιν, xal τὰς, ἐξ ὧν συνετέθη, 
φύοεις ἀσυγχύτους καὶ ἀτρέπτους φνλάττοντος, οὖκ 
ἐδόχουν, ὡς πολλάχις εἶπόν σοι, σράλλεσθαι. Ὑπ- 
ελάμδανον δὲ καὶ τὸν µαχάριον Κύριλλον, µίαν φύσιν 
«οῦ Λόγου σεσαρχωμµένην λέγοντα, τοῦτο βούλεσθαι 
δηλοῦν. "Hxovov δὲ xal παρὰ πολλῶν, Oct ol. Ῥω- 
μαῖοι 805 φύσει; χεχωρισµένας, ὡς ὁ Νεστόριος, 
Φογματίζουαι. Καὶ διὰ τοῦτο σφοδρῶς ἀντιμαχόμε- 
voc τῆς μιᾶς φύσεως λέξεως, καὶ χατὰ τοῦ χεχω- 
ρισµόνας, *b µίαν ἀνετιθέμεθα. Κατλ μέντοι γε 
*bv νοῦν οὕτως ἑφρόνουν, xal οὕτω φρονῶ, ὡς a5- 
εὓς ἡμῖν διετράνωσας, ix τῶν θείων Γραφῶν τὰς 
ἀπθθδείξεις ποιούµενος. Νῦν οὖν el ἔχεις ἄλλο χεφά- 
λαιον, πρόσθες * xal περὶ ἑχείνου, αἱ δοχεῖ, ποιησό- 
µεθα τὴν διάλεξιν. 

O ΘΕΩΡ. ᾿᾽Αναγνώσομεν λοιπὸν καὶ πάλιν Ex τῆς 
σῆς ἐπιστολῆς. 

*O ΚΑΘ. "Ave. 

Ὡς οὖν ἀνεγινώσχομεν, Ίλθομεν εἰς τὸν τόπον, οὗ 
$3» γεγραμμένον ' Ἑσκήνωσεν àv τῇ γαστρὶ τῆς 
Παρθένου ἑννέα μηνῶν χρόνον, xal πέντε ἡμε- 
ρῶν. 

Εἶκεν ὁ 8EQP. Πόθεν ἔχεις τοῦτο, ὅτι ἑννέα μῇῆ- 


scribebas in epistola tua : Dicimus unam in Cbristo 
natoran ? 

GEN. Equidem respiciens ad illud exemplum ab 
bomine sumptum , quo sancti Patres usi sunt, 
bomine, inquam, ex anima corporeque composito, 
quique post unionem esse natora dicitur una, et 
naturas, ex quibns est compositus, inconfusas et 
mutationis expertes retinet. , minime milii, ceu 
multoties tibi jam dixi, falli videbar. Praterea pu- 
tabam, bestum illum Cyrillim, cum dicit. unam 
naturam Sermonis incarnatam, hoc ipsum iudicare 
velle. À pluribus audiebam denique, Romanos exem- 
plo Nestorii duas naturas separatas statuere, Quam- 
obrem unius nature vocem vehementer propu- 
gnantes, pro eeparatíis naturis, w«am reponebamus. 
Interim mente sie sentiebam, et sentio, quemadmo- 
dum ipse nobis declarasti per eas demonstratioues, 
quas ex divinis Litterís coutexebas. Itaque si nunc 
aliud esput habes, adjicito : ut etiam de illo, si vi- 
debitur, colloquamur. 

THEOR. Ergo rursns ex epistola tua legere per- 
gemus. 

GEN. Age vero. 

Cum igitur legeremus, ad eum locum venimus; 
ubi scriptum erat : Habitavit in utero Virginis 
novem mensium et quinque dierum spatio. 


Dixit ergo THEOR. Unde, qusso, id habes, quod 


νας xai πέντε ημέρας ἑσχήνωσεν ἓν τῇ Υαστρὶ τῆς C novem mensibus et quinque diebus babitaverit fn 


κπλνάγνου Παρθένου ; 

Ὅ KA8. Ἔχομεν ἀπὸ τῶν ἡμετέρων διδασχάλων, 
ὅτι τὰ κρωτότοχα παιδία ποιοῦσιν ἐν τῇ μήτρα τῶν 
ἑαυτῶν µητέρων ἐἑπέχεινα τῶν pl πρωτοτόχων, 
πέντε ἡμέρας. Καὶ τοῦτο πιστοῦνται ἀπὸ τοῦ σοφοῦ 
Σηλομῶντος., λέγοντος περὶ ἑαυτοῦ:. Δεχαμενιαίῳ 
χρόνῳκπαγεὶς ἐν σώματι ' τοῦτο βουλοµένου δηλοῦν, 
ὅτι οὐ µόνον ἑννέα μῆνας fv Ev τῇ μήτρα τῆς ἑαυ» 
τοῦ μητρὸς, ἀλλὰ καὶ ἀπὺ τοῦ δεκάτου ἔλαδεν. Ὡς 
πρωτότοκχον οὖν ὁ Ἑμμανουῇλ, τὸν σον αὐτοῖς χρό- 
vov ἓν τῇ µήτρᾳ τῆς ἑαυτοῦ μητρὺς πεποίηχεν. 

ὁ GEOP.  Σολομῶν κατὰ «bv ἀριθμὸν, ἀριθμῶν 
τῶν Ἑδραίων, δεκαμηνιαίῳ χρόνῳ εἶπε παχγεὶς àv 
σώματι ΄ xal γὰρ οἱ μῆνες τῶν Ἑδραίων µιχρότι- 
pol «lov τῶν ἡμετέρων μηνῶν. Ἐχεῖνοι γὰρ τὴν 
σελήνην ἔχουσι µέτρην τῶν παρ) aütolc μηνῶν » τὴν 
Υὰρ àpyhv τῆς σελήνης ἔχουσιν ἀρχὴν τοῦ μηνός" 
xai τὸ τέλος πάλιν αὐτῆς, τέλος τοῦ μηνὸς αὐτῶν. 
Οὐδέποτε δὲ σελήνη ἔχει ημέρας Y', 7) λα’, ὡς ἔχουσι 
οἱ μῆνες ἡμῶν. Κατὰ γοῦν τὸν ἀριθμὸν τῶν μηνῶν 
«ὧν ᾿Βδραίων εἶπεν ὁ Σολομῶν * Δεχαμηγιαίφ χρόνῳ 
zarelc ὃν σώματι. "0. δὲ τῆς οἰχουμένης φωστὴρ ὁ 
χρυσοῦς τὴν γλῶτταν Ἰωάννης àv. τῷ λόγῳ τῷ εἰς 
thv Γέννησιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, &v 
ᾧ καὶ περὶ τοῦ, πότε δεῖ τὴν τοῦ Σωτῆρος γέννησιν 
ἑορτάξειν, σαφῶς ἁποδείχνυσιν, o5 fj ἀρχή * « "À πά- 

αι κατριάρχαι μὲν ὥδινρν, προφῆται δὲ προῦλε- 


* 


55 Sap. vit, 7, 2. 


castissimze Virginis utero 

GEN. Accepimus a doctoribus nostris, primigenia 
quinque diebus in matrum susrum alvo diutius 
exsistere quam fetus non primigenios. Atque huic 
opinioni dem conciliant ex illo sapiente Solomone, 
de se ipso dicente : Decem mensium spatio defizus. 
in corpore (ui !'*; quibus verbis lioc indicare vult, 
quod non modo novem mensibus in utero matris 
suse fuerit, sed etiam decimi partem aliquam ceperit. 
Noster igitur Emroanuel, tanquam fetus primigenits,. 
par temporis spatium in utero matris exegit. 

THEOR. S.lomon, Hebrzeorum more tempora me- 
tjens, decem mensium spatio se in corpore defixum 
fuisse dicit. Quippe menses Hebraeorum minores 
suni nostris mensibus. Nam secundum luna menses 
$uos dimetiuntur, adeoque lunæ principium faciunt 
mensis principium ; ac vicissim lunz ffnem, mensis 
sui finem, Numquauw vero luna dies 50 vel 51, instac 
nostrorum mensium habet. Itaque juxta numeruw Ile- 
brzorum mensium Solomon dizit : Decem mensium 
spatio defixus in corpore. Cxieterum lumen illud or- 
bis, Joannes Chrysostomus, in orstione de Nati- 
vitate Domini nostri Jesu Christi, qua etiam 
clare demonstrat, quando Natalis Servatoris ce- 
lebrandus sit, cujus quidem orationis hoc est 
exordium : « Qus olim patriarch:e partariebau!, 
predieebant vates, justi videre desiderabant, ca 


183 

hune evenerunt, 
hujus igitur orationis rhedium. Chrysostomus sit : 
Cum Joannem Elizabetba sextum jam mensem in 
utero gereret, Mariz. conceptio principium habuit. 
Hinc jam cognito conceptionis Mari: prineipio, 
novemque mensibus a couceptione numeratis : 
quando peperit, sciemus. Non menses novem et 
dies quinque dicit, ud tua sanctitas scripsit. 

GEN. Nos orationem illam Chrysostomi non ha- 
bemus, Ai enim hoc emendatu facillimum fuerit. 
ltaque missum id faciamus, et sequentia videa- 
mus. 

Ulterius ergo legentes epistolam, ad eaput de 
festis pervenimus, in quo liæe erant verba : Quod 
Nativitatis et Baptismi festum uno edoemque die ce- 


TBEORIANI: 
hodieque consummata sunt. Sub A yov, δίκαιοι δὲ ἐπεθύμουν ἰδεῖν, «ταῦτα ἐδέδη, xat 


184 


τέλος ἔλαδε σήμερον. Πρὺς «5 μέσον οὖν τοῦ. λόγου 
τούτου φησίν. "EG μῆνας ἐν γαστρὶ ἐχούσης τὸν 


"Ἱωάννην τῆς Ἑλιααθὶε, ἡ Μαρία ἤρξατο σολλαμ- 


θάνειν. Βἶτα µαθόντες, πότε Πρᾶατο ἡ Μαρία συλ- 
λαμθάνειν, εἰσόμεθα xa πότε ἔἕτεχεν, évvéa pias 
ἀριθμήσαντες kx τῆς σνλλήψεως. Οὐχὶ ἑννέα μῆνας, 
καὶ πέντε. ἡμέρας, ὡς ἡ ἁγιωαύνη σοὺ ἔγραψεν. 

'O ΚΑΘ, Ἠμεῖς τὸν λόγον τοῦτον τοῦ Χρυσοστί- 
µου oóx ἔχομεν πλὴν τοῦτο ῥᾷστον διορθωθῆναι. 
Ἰξάσωμεν οὖν, εἰ δοχεῖ, τοῦτο, xal ἴδωμεν τὰ 
ἑξῆς. : 
Αναγινώαχοντες. οὖν τὸ ἑξῆς τῆς ἐπιστολῆς, ἡλ- 
θοµεν εἰς τὸ περὶ ἑορτῶν χεφάλαιον, ἐν ᾧ Daye* 
Πλὴν διὰ τὸ τὴν Γέννησιν xat τὸ Βάπτισμα ἐφάπαξ 


lebramus, id recte Geri multis testimoniis docemus, P ἑορτάσαι, πολλὰς ἔχομεν μαρτυρίας. Ἡρῶτόν μὲν 


Primum omnes Ecelesig sic factitabant, inde usque 
ab apostolis. Altera ratio, quod evangelista Lucas 
id testatur. Quippe commemorst, in festo propi- 
tíationis, quod est mensis Tisronis die 10, lioc est 
27 Septembris : quo Zacharios pontifex templum 
ingressus fuit, et suffllum fecit, et angelum 
aspexit. 

Ad hec THEOR. Unde constat, ait, diem 10 
mensis Tisronis esse 297 Septembris? 

GEN. Ex Hebroico. 

THEOR. Quigam ex Hebraico? Atqui menses 
Hebraeorum nostris mensibus non respondent ; nec 
ipsorum mensibus nostri. Quod sane manifestum 


πᾶσαι αἱ 'Exxinalac οὕτως ἑώρταζον, ἀρζάμεναι 
ἀπὺ τῶν ἁποσπόλων, Δεύτερον δὲ λόγον, ὅτι ὁ tbe 
γελιστὴς Λουχᾶς τοῦτο μαρτυρεῖ. Διηχεῖται γὰρ-ἓν 
τῇ ἑορτῇ τοῦ ἱλασμοῦ, Ἆτις ἑστὶ τῷ -μηνὶ Τισρὺν τῇ 
δεχάτῃ, freie ἐστὶ Σεπτεµδρίου κζ, àv fj εἴσῆλθεν 6 
ἀρχιερεὺς Ζαχαρίας kv τῷ ναῷ, καὶ ἑθυμίασε, xal 
εἶδε τὴν ὅρασιν τοῦ ἀγγέλου. 

Εἶπεν ὁ ΘΕ0Ρ. Πόθεν δῆλον, ὅτι ἡ δεκάτη τοῦ 
Τιορόν ἐστιν ἡ xC τοῦ Σεμπτεμθρίου pns ; $3 

'O ΚΑΘ. Ἐκ τοῦ Ἑδραϊκοῦ. 

*0 ΘΕΩΡ. Πῶς ἐκ τοῦ Ἑδραϊχοῦς Καὶ. μὴν οἱ τῶν 
Ἑδραίων μῆνες οὐχ ἀχολουθοῦσι τοῖς ἡμετέροις µη- 
ον, οὔτε μὴν οἱ ἡμέτεροι τοῖς ἐχείνων) καὶ ὅῆλον 


est ox. Paschate, Propter illam enim causam ali- ϱ àx τοῦ Πάσχα. Διὰ yàp τοῦτο, ποτὰ μὲν μην. Mapg- 


quando Martio mense, aliquando Aprili Pascha 
celebramus : cuim illud Hebraicum Pascha non 
sequamur. Atílli nunquam a primi spud eos mensis, 
videlicet Nisanis, die 1& recedunt, quemadmodum 
lex Mosaica precepit. Quo ſit ut qui primus apud 
605 ieusis est, nonnunquam in euin, qui apud nos 
Martius dicitur, nonnunquam in Aprilem incidat, 
Jdeeque. menses ordine ceteri necessario sequuntur 
eum qui apud ipsos primus est: ac septiinus ipso - 
rum mensis, quo festuu Propitiationis apud eos 
celebratur, non semper in Septembrem nostrum 
incidit ; sed est necesse, nonnunquam ut anticipet, 
noununquam accedat tardius. Undenam ergo cer- 
tus es, diem 27 Septemibris.esse Tisronis 10? 


GEN. Sic a majoribus nostris accepimus. D 


TUEOR. Qui accepistis? per scripturam ? an citra 
scripturam ? | 

GEN. Citra scripturam. 

THEOR. Ex jis quie dieta sunt de insequalitate 
uoairorum et Hobrasorem mensium, manifestum est, 
nen te.scire certo, an dies 10 Tisronis sit 27 Se- 
puembris. Quod. cum igoores, nec Jeanuis coaceptio- 
nem nosii, uti scilicet. ejus mense sexio, reperire 
Domini Conecptionem possis. 


GEN. Equidem aliam certitudinem non habeo. 
Corrigetar tamen boc quoque, Deo propitio, si quz 
majoris momenti sunt, emendata fuerint. Nam. ego 


είῳ, ποτὲ δὲ μηνὶ Απριλλίῳ τὸ Πάσχα ἑρτάζομον, 
ἐπειδὴ τῷ Ἑδραϊκῷ οὐκ ἀχιλουθοῦμεν Πάσχα. Ἐχεῖνοι 
δὲ οὐδέ ποτε τοῦ παρ’ αὐτοῖς πρώτου μηνὸς, τοι 
τοῦ Νισὰν, τῆς τεσααρεσχαίδεχάτης ἑξίστανταις καθ- 
ὡς ἡ τοῦ Μωσέως νοµοθεία παρακελεύεται.. Ὥστε 
ὁ παρ) αὐτοῖς πρῶτος μὴν, ποτὲ μὲν iv τῷ. παρ) 
ἡμῖν Μαρτίῳ χεγομένῳ μηνὶ, ποτὲ δὲ ἐν τῷ ᾽Απριλ- 
Mu ἐμπίπτει. Καὶ λοιπὸν ἐξ ἀνάγκης ol καθεξῆς 
μῆνες vi πρώτῳ αὐτῶν ἀχολουθοῦσι " xav ὁ i μὴν 
αὐτῶν, καθ) ὃν .ἡ kopth τοῦ Ἱλασμοῦ παρ) αὐτοῖς 
εελεῖται, οὐχ ἐμπίπτει ἀεὶ τῷ παρ ἡμῖν Σεπτε- 
θρίῳ, ἀλλ’ ἀνάγχη ποτὲ μὲν προλαμθάνειν αὐτὸν, 
ποτὲ δὲ ὑστερίζειν, Πόθεν οὖν ἔχεις βεδαίως, ὅτι ἡ 
x Σεπτεµθρίου δεχάτη ἐστὶ τοῦ Τισρόν; 

Ὁ ΚΑθ, Οὗτω παρελάδοµεν παρὰ τῶν . πρὸ 
ἡμῶν. 

ο ΘΕ8Ρ. Πῶς παρελάδετε ; ἐγχράφως, ^) αγρά- 
ques — 

O ΚΑΘ. 'Avoágux. - | 
. "0 8EÓP. Ἐκ τῶν ῥηθέντων περὶ τῆς ἀνιαότη- 
φος τῶν παρ) ἡμῖν, καὶ τῶν παρ) Εδραίαις μηνῶν, 
δῆλόν ἐστιν, ὅτι οὐχ οἶδας βεδαίως, εἰ ἔστιν (d δε. 
χάτη τοῦ Τισρὸν χζ’ τοῦ Σεπτεμδρίου. Καὶ si εοὔτο 
ἀγνοεῖς,. οὐδὲ τὴν σύλληψιν Ἰωάννοι οἶξας ^ [να 
κατὰ τὸν q' μῆνα ταύτης thy- σύλληψιν.εὑρήσης τοῦ 
Κυρίου. 

'O ΚΑΘ. Άλλην ἀσφάλειαν οὖκ ἔχω. Βλὴν ἡ διδρ. 
θωσις τούτου γενήσεται, obv θεῷ, εἴγε διορθωθ: η. 
τὰ καιριώτερα. Ἐγὼ γὰρ τὸν λόγαν τοῦ θείου Χρο- 





185 


. DISPUTATIO I. 


190 


σοστόµου, αν, πότε δεῖ τὴν ἑορτὴν τοῦ Χριστοῦ À divi Chrysostomi oralionem, .qua..docet, quande 


Γεννήσεως ἑορτάδειν, διαγορεύοντα [οὗ µνείαν αὖ- 
tbc ἀνωτόρῳ πεποίηχας), μέχρι τοῦ νῦν οὐχ ἑώραχα. 
Άλι) οὐδὲ ἤχουσα, ὅτι ἔστι λόγος τοῦ Χρυσοστόμου 
περὶ τούτου μᾶλλον δὲ τοῦ ἁγίου Ἐπιφανίου τῆς 
Κύπρου χουον εἶναι λόγον παρὶ τούτου ἁλλ᾽ οὐδὲ 
ἐχεῖνον εἶδον. Λέγουσι γὰρ ὅτι 6 θεῖος Ἐπιφάνιος, 
ὅτε ἐξ Ἑδοσαίων àv, Ex τῆς τῶν Ἑδραίων γραφῆς 
χαὶ Ἰωσήπου τοῦ χρονογράφου ἐδεδαίωαε, Δεχεμ- 
6ρίῳ κ τὴν Γέννησιν ἑορτάζεσθαι τοῦ Σωτῆρος. 
Too: φασὶ συμφωνεῖν xal τὰς ὑπὸ τοῦ Τίτον ἀπὴ 
Ἱερουσαλὴμ eig. Ῥώμην ἀχθείσας γραφὰς, ὅτε 
εαύτην αὑτὸς ἠχμαλώτευσεν. ᾽Αλλ’ οὐ πολὺς ἐμοὶ 
λόγος περὶ τῶν ἑορτῶν, xal «Qv ἄλλων τῆς Ἐκκλη- 
alas 309v, si µόνον περὶ πὴν πίστιν ὁμοφρονή- 
σωμεν. 

Ὅ ΘΕΩΡ.. Τί δὲ περὶ τής τοῦ Τρισαγίου Όμνου 
προσθήκης; Ἔλάθομεν αὐτὴν ἀνεξέλεγχτον;» ἐπειδὴ 
ἐν τοῖς. πρακτικοῖς τῆς ἁγίας xal οἰκουμενικῆς 
τετάρτη: συνόδου ἐμφέρίται, ὅπως τοῦτον τότε οἱ 
θεοφόροι Πατέρες τὸν ὕμνον ἐξύμνησαν, «fj ἐχείνων 
ὑμνολογίᾳ ἀρχούμενοι ; ; 8$ δεῖ καὶ περὶ ταύτας ἄνα- 
σχευὰς εἰπεῖν, xai δεῖξαι, ὅτι ἡ τοῦ χναφέως προσ. 
βήχη τῇ Ἐχκλησίᾳ βδελυχτή ἐστι καὶ ἁπόδλητοςς 


. "0 ΚΑΘ. EU πεποίηχας ἀναμνήσας ἡμᾶς περὶ τοῦ 
Τρισαγίου ’ εὑρίσχεις γὰρ χρήσεις τῶν μεγάλων 
διδασχάλων τῆς Ἐχχλησίας, µόνῳ δοχούσας προσ- 


Natalis Chrisd celebrandus sit (cujus ipse. supta - 
menfioneni [ceisti), baetenos non vidi. Iwo ne 
quidem audivi, aliquam Chrysostomi orationem 
ejus argumenti-exstare; potius intellexeram, esso 
quamdam de boc orationem sancti. Epiphauii, Cy- 
pri episcopí; quam ipsam quoque.non vidi. Aiunt 
enim, divum Epiphanium, qui essei Hebrgus: na« 
tione, de literis Hebraeorum, et snoalium scriptore 
Josepho affirmasse, Natalem Servatoris die 28 
Decembris celebrandum, Cum eo consentire dicunt 
et es scripta qua Titus Hierosolymis Romam, de» 
portaverit, eum eam urbem caperet... Verum. non - 
magnopere sollicitus equidem fuero de festis aliisz 
que consuetudinibus Ecclesia, modo sententiis de 
(ide convenismus. 

THEOR. Quid autem de illius hymni, quem Trisa- 
gium dicimus (quod ter in eo Sancti nomen repe 
tatur) sppendice? Num illam ipezaminatam relin» 
quemus ? ut, quoniam in actis sanctse ac. universae 
lis quartz synodi traditor, qua forma id temporis 
eum isti divini Patres pronuntiaveriut, nos eorum 
in illo hymno prouuntiando forma contenti sinus? 


an ei hic argumenta promends, probandumquo, 


Fullonis istius appendicem ab Ecclesia pro abomina- - 
bili et rejiicula duci? 

GEN. Tu vero recte, qui de Trissgio nos admo- 
pueris. Quippe magnorum Eeclesis doctorum au- 
etoritates inveniuntur, quz soli Filio hymnum illum. 


άπτειν τῷ Υἱῷ τὸν Tpioáytoy Üpyov. Καὶ πολλάκις C Trisagii attribuere videntur. Ac. szpe medum illas 


ταύτας Oxomlgag κατ ἐμαυτὸν, bv ἁμηχανίᾳ xax- 
έστην πόλλῇ ' ual pot δοχεῖ ix τούτων ὁρμωμένους 
τῶν χρήσεων τὀὺς thv προσθήχην ταύτην πεποιη- 
φότας πεποιηχέναι ’ καὶ διδάξαι ἡμᾶς, ὅταν ἐπὶ τῆς 
ἁγίας ΤἘριάδος τὸν θεῖον ἄδομεν ὕμνον, µηδεµίαν 
προσθήχην παιεῖν , ὅταν δὲ ἐπὶ μόνου λέγοµεν τοῦ: 
τον τοῦ Υοῦ, προωστίθέναι ποτὲ μὲν τὸ, 'O σταυ- 
'ρωθεὶς δι ἡμᾶς" ποτὶ δ ab τὸ, 'Arac rdc * 3) τὸ, 
. Ara Ίηφθεές * πρὸς τὸν χαιρῦν τοῦ μυστηρίου ἆρ- 
µοδίως καὶ τὴν «ροσθήχην ποιούµενοι" τὸ, Θεός" 
καὶ τὸ,. Ἰσχυρὸς: καὶ τὸ, 'A0dvaroc* ἐπὶ (μόνου 
καῦ δι Ίμας —— xai ἁναστάντος, xal 
ιὀνάληφθέντος Χριστοῦ τοῦ θεοῦ ἡμῶν bOap6á- 
*OVTES. ) | 


50 ΘΕΩΡ. .Λοιπὸν, ὅταν μετὰ τῆς προσθήχης τοῦ- D 


τον λέγητε τὸν ὕμνον, ἀρισάγιον χαλεῖτε τὸν Υἱόν. 


Ὁ KA8. Ναι. Καὶ γὰρ οὗ µόνον τρισάγιον, ἀλλὰ 
καὶ μυριάγιον ἐὰν καλῶμεν αὐτὸν, καλῶς ποιοῦμεν 
καθὼς ὁ μέγας Αθανάσιος kv τῷ, περὶ δαρχώσεως 
καὶ Τριάδος My φησίν ' Oo τρὶς µόνον ἅγιος, ἀλλ 
ἀορίστως καὶ ἀπειράχις ἅγιας, xal ὑπεράγιος, 


'O GEOP. Tv & Πατέρα, ἢ τὸ Πνεῦμα”τὺ ἅγιον, 
οὗ λέχετε τρισαχίους; 
Ὅ ΚΑθ. 06. 
0 GEOP. Καὶ πόδεν ἡ ἀποχλήρωςι, τοῦ τῷ Yl 


póvoy προσαρµόζειν τὸν θεῖον τοῦτον ὤμνον, 1] τῇ 


equidem considerans, admodum anxius nsi : ad- 
eoque arbiuor, ejus appendicis auctores, illis per- 
motos auctoritatibus, eam fecisse ; nosque docuisse, 
quoties de sancta Trinitate divinum illum hymnum 
canimus, nullam .fsciundam appendicem : αἱ quo» 
ties eum de Filio duntaxat pronuntiamus, inter- 
.dum quidem addendum : Qui crucifizus es propter 
πο interdum vero : Qui resuscitetus es; vel illud : 
Qui assumptus es sursum, nimirum ut pro. tempore 
mysterii, spta quoque subjiciatur appendix : et il- 
Jam vocem Deus, et alteram Fortis, et tertiam, 
Immortal» de solo propter nos crucifixo, eque 
mortuis suscitato, et sursum sssumplo Christo 
Deo nostro intelligamus. 


THEOR. Restat ergo, ut cum propuntiatis hunc 
hymnum com appendice, Filium ter sancium ap- 


 pelletis. 


GEN. Profecto ; nam recte facimus, eum non modo 
ter sanctum , sed millies sanctum appellantes : 
quemadmodum magnus ille Athanasius in oratione 
de carnis assumptione Trinitateque loquitur : Non 
ter modo sanctus, inquiens, sed infinite sanctus, 
et omnem supra sanctitatem positus. 

THEOR. Patrem vero, sanctumve Spiritum, ter 
sanctos non dicitis? 

GEN. Non. 

THEOR. Et unde profecta est haee distributio, 
ut vel soli Vilio , byumus :hic tribuatur, vel toti 





191 

GEN, Recte dicia : (at, 

ltaque caput de unguento legentes, hac scripta 
reperimus. Rursum precepit ipsa Seripiurn, ut ex 
iis oleis olerum, qua: sesamum vocánt, unguentum 
nosirum conficiatur, non ex olivarum arboribus. 
Atque hoc reapse verum est, Causa rei est heec, 
quod ín Armeniorum regione non sant oliveta pro- 


pter aeris in ea regione frigus. Itaque necessitas 


ipsa flagitat ut eleum illud, quod in ipsa tegione 
reperitur, ad usom unguenti adbibeatur. Qua in re 
nullum ego spirituale delictum video. 

THEOR. Miror, domine, cer ad imperatorem lioc 
perscripseris. Nam plurima hic oliveta video, et 
quidem olei satis. 

GEN. Verum ista unguenti confectio principium 
habuit ad Orientis plagam intimam, ubi nulla 
Sunt olivela : indeque nos acceptam servaunus 
hactenus. 

Deinde capitis ejusdein porte prozima perlecta, 
sic scriptum invenimus : Sieut vinum sanguinis 
Christi materies est, et cujuscunque sit coloris , 
recipi debet ; sive nigrom, sive rubrum, sive album 
vinum fuerit : quoniam per ministerium sauctifi- 
eatur, et Christi fit sanguis. 

THEOR. Exemplum hoc tuum parum ad ipsam 
rem quadrat. Non enim de coloribus nobis est qua- 
πιο, sed de subjeclo, sive materie. Nosti euin, 
diversis ex arboribus vinam fleri. Nam ex pomis, 
et cerasis, et aliis fructibus, et herbis quoque eon- 


THEORIANI 


192 

O ΚΑθ. ES Myew γενέσθω. 

Καὶ ἀναγώήντες τὖ περὶ τοῦ ύρου “χεράλαίον, ed- 
ροµεν οὕτως * Πάλιν διηγόρευεν ἡ Εραφή ἀπὸ εὤν 
ἑλαιῶν τῶν λαχάνωών, ὅπερ 'σήσαμον «ὀνομβζουσε, 
γένεσθαι τὸ μύρον ἡμῶν, xaX οὐχὶ &xb δέδρων 
ἑλαιῶν. Καὶ ἑοῦνο bv ἀληθείᾳ Σἁτίν. "Εστί δὲ ἡ αἰτία 
τοιαύτη, ὅτι εἰς την χώραν τῶν ᾽Αρμενίῶν οὐχ ὁλοὶν 
ἑλαιῶνες, διὰ τὸ Φυχρὸν ες χώρας “τοῦ ἀέρής: xat 
ἀνάγχη πρὀχειται, τὸ ἔλαιον kxtlvo, ὅπερ soplaxirt. 
εἰς τὴν χώραν, elc χρῆσιν τοῦ µήρου΄' λαμδάνεν, 
χαὶ οὗ συνεῖδον οφᾶλμα πνευματιχὸν ἐν τούτῳ.. 

O 8EDP. θαυμᾶζω, δέσποτα., πῶς τοῦτο E y paca 

αρὸς βασιλέα. Ὁρῶ γὰμ- αλέίστους ἑλαιῶνας «bs, 
xat ἔλαιον Ἰχανόν. 
— 'O ΚΑΘ. Ἁλλ εἰς την ἑνδοτάτην ᾿Ανατολὴν «ἓγέ- 
veto ij ἀρχῇ τῆς κατασχευϊῖς τοῦ µύρον; ὅπου ὶλαιὼ- 
veg οὖχ tlo[^ χἀκεῖθεν παραλαθόντες ἡμεῖς qu)&s- 
τοµεν ὃ παρελάδοµεν µέχρι τοῦ νῦν. 

Εἶτα ἀναγνόντες τὸ" ἑξῆς τοῦ ᾿χεφαλαίου.τόύτου, 
εὕρομεν οὕτως, σπερ vip τοῦ αἵματος. τὸῦ 
Χριστοῦ ὁ οἶνός ἔστιν Όλη, ἀαὶ ᾿οἵας baci χροιᾶς, 
ἁποδεχτέος ἐστὶ, κἂν µέλας, xat ἑρυθρός ἔστι, χἂν 
λευχός' ἐπειδὴ ἡ χειτουργία ἁγιάζει αὐτὺν. καὶ γέ- 
νεται a ja. Χριστοῦ. 

0 ΘΕΩΡ. Τὸ παράδειγμά σου οὐκ ἔστι προσφυές' 
οὐ γὰρ περὶ χρωμάτων ἡρϊν ὁ λόγος, ἀλλά περὶ τοῦ 
ὑποχειμένου, τοι τῆς ὕλης. Οἶδας γὰρ ὅτι ἐκ ὅτα- 
Φφόῤων δένδρων Ὑίνεται οἶνος γίνεται. γὰρ ix µή- 
λων, καὶ χερασίων, xai ἄλλων φυτῶν, xat δὲ βοτά- 


flcitur : sed ad boc sacrificium non adhibetur, nisi C vov: ἀλλ οὗ προσάγεται slc θυσίαν, ἀλλ fy µόνοθό. 


duntaxat ex vite factum. Sic et de oleo : fitex 
lauro, juneo odorato, et aliis uultis oleum : sed a 
sanctis Patribus oleum olivie cseteris est praelatum. 
Atque hoc cuilibet cognoscere licet, tàm ex saneto 
illo Dionysio Arecpagita, quam aliis sanctis homi- 
nibus nou paucis. Nec minoris est momenti argu- 
mebtum, quod ες ipso nomine contexitur. Quippe 
si $impliciter oleum dieator, ex oliva factum in- 
telligitur. At cum laurinum, vel junceum, vel sesa- 
minum, et hujusmodi alia... ... .. Quemadmo- 
dom enim, si navim dicam, facta de lignis, clavis, 
et pice navis intelligitur, qua navigamus, nom navis 
lapidea ; sed si navim lapideam significare velimus, 
lapideam adjicimus; absque qua appendice nun- 
quam ex sola navis appellatione, lapidea navis in- 
telligetur : eodem modo statuendum de oleo, et oleo 
sesamino. Quapropter oleum absqué appendice di- 
 ceütes, ex oliva factam significant, 


GEN. Hoc quoque córrectu facillimum fuerit. 

His ita dietis, sacerdotes ejus psallere cceperunt 
hymni vespertini seriem extra ecclesiam, de more 
ipsorum. 

Ει THEOR Cur extra ecclesiam sacerdotes tui 
stant, ait, cum psollunt? 

GEN. Scriptum edt : In omni loce dominii ejus * . 


3! Psal. cn, 22. 


ix τῆς ἀμπέλου. Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ EAalou* γίνεται 
γὰρ ἔλαιον Ex τε δάφνης, wa ay(vou, xat ἄλλων πολ- 
λῶν' ἀλλὰ τὸ τῆς ἑλαίας προεχρίθη παρὰ εῶν ἁγίον 
Πατέρων. Kal ἔξεστι τοῦτο μαθεῖν τῷ βουλομέν 
παντὶ, ἀπό τε τοῦ ἁγίου Διονυσίου τοῦ Αρεοπαγίτου, 
καὶ ἄλλων ἁγίων οὐκ ὀλίγων. O0. χεῖρον δὲ xal ἐς 
αὑτοῦ τοῦ ὀνόματος Χατασχενυάσαι, ὅτι τὸ ἔλαλον 
ἁπλῶς λεγόμενον, tà ἐξ ἑλαίας δηλοῖ, Ἠνίκα δὲ 
δαφνέλαιον, 5$ σχινέλαιον, ^ δησαμέλαίον, καὶ τὰ 
αθιαῦτά . . « « e ο ο ο ο» Ὥσπερ γὰρδταν 
εἴπω ναῦς, νοεῖται fj kx ξύλων,- xat Ίλων, καὶ πάσ- 
σης ναῦς, δι fic πλέομεν, οὗ μὴν νοείται ἡ tx M- 
θων ναῦς * ἂν δὲ τὴν ix λίθων ναῦν σηµῆναι θεή- 
σωµεν, προστιθέαµεν «b, λιθίνην' ἄνευ δὲ εῆς προς- 
θήκης ταύτης οὐχ ἄν. ποτε. νοηθείη ix μόνου τοῦ 
ναῦς ὀνόματος, fj λιθίνη ναῦς * τὸν. αὐτὸν .τρόπον 
φαὶ ἐπὶ τοῦ ἑλαίου, xal σησαµελαίου, ,"EXatoy οὖν 
χωρὶς προσθήχης λέχοντες, τὸ ἓξ ἑλαίας δηλονότε 
διασηµαίνουσι. 
J. Ὁ KAG. Καὶ τοῦτο ῥᾷστόν ἔσει διορθωθῆναι. 

Τούτων οὕτω ῥηθέντων, ρξαντο οἱ ἱερεῖς αὑτοῦ 
φάλλειν τοῦ ἑσπέρινοῦ thv ἀκολουθίαν ἔξω τῆς tx- 
χλησίας, κατὰ τὴν αὐτῶν συνἠθειαν. 

Kal φησιν 6 ΘΕΩΡ. "Iva 50 ἵστανται ἔξω τῆς 
ἐχχλησίας, ὅταν φάλλωσιν οἱ ἱερεῖς aou ; 

*0 ΚΑΘ. Γέγρακται, Er xarcl εόπῳ τῆς δεσπο. 
τείας αὐτοῦ, 











109 


DISPUTATIO 1. - | 


194 


'O GEOP. Ομοίως. γέγραπται". Ἰδοὺ δὴ e0do- A... THEOR. Simüiter. scriptum ea : En celebrate 


eire τὐνγ Κύριον, siáyrec ol δοῦ.λοι Κνρίουι ol 
ἑστῶεες ἐν οἴχῳ Βὐρίου. Καὶ πάλο' Εν ἑκκΣὴ- 
σίαιφ εὐλογεῖτε τὸν Θέόν' xol µνρία 104030. 
'AJÀ* ἐρωτῶ, πόθεν τοῦτο παρελάδετε ; 

'U ΚΑΔ8. Οἱ τὴν. ἀχολουθίαν εν ἐχχλῆσιαστιχὴν 
παὶ «hw. τάξιν ἡμῖν παῤαδεδωχότεφ, µόνην τν 
θείαν λειτουργίαν -Evlov τοῦ θείου ναοῦ ἐπιτελεῖν 
δαωρίσάντο, μόνου εοῦ ἑκρέως εἰσίόντος el; αὐτόν" 
vij λποῦ παντὸς ἔξω ἰσταμένου. τὴν δ ἄλλην πᾷσαν 
ἀχόλουθίαν, ἔξω γίνεσθαι τοῦ θείου ναοῦ, καὶ τοῦτο 
εὐλόχως, διετάξαντο. .Σφόδρα γὰρ ὑπερέχει τὰ νέα 
τῶν «αλαιῶν, ὡς ἀλήθέια  σχιᾶς. θύξται Υὰρ ἔνδον 
& YU τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ τῆς τοῦ χόσμου παντὸς σω» 
φηρίας, καὶ δεῖ ἡμᾶς πλέον ἄέδας καὶ τιμὴν ἀπο- 
νέµειν τῷ παρ ἡμῖν vai, τοῦ παρ' Ἑδραίοις, 
Ἐκεῖνοι γὰρ καθαροὶ ὄντες, εἰσῇεσαν alc τὸ λεγό- 
µένον ἅγιον χοσμιχὸν, οὐχὶ εἰς την σκηνὴν, τὴν ὰε- 
γομέύην, "Άγια ἁγίων, καὶ ἡ σχιὰ ἣν τοῦ sap! ἡ μῖν 
6etdu ναοῦ * ἡμεῖς δὲ ῥύπου πλήρεις τυγχάνοντες, 
due εἰς τὰν ἀγιώτατον ναὺν εἰσέλθωμεν τοῦ Θεοῦ { 
φαὶ τοῦτο γινώσκοντες οἱ διδάἀσκάλοι ἡμῶν, οὕτω 
Τίνεσθαι διωρίσαντο. | 
. 9 GEOP. Οἱ διδάσχκαλοι ὑμῶν, οἱ ταῦτα διατα- 
ξΕμενοι, ἑνα»τία δοχοῦαι διαρίσασθαι τοῖς cor ἁγίοις 
Κεῤφόροιᾳ Πατράσι, τοῖς kv Nixaíg συναγηχερµένοις. 
?Exsivoi : γάρ bv δεχάτῳ κανόνι οὕτω qual κατὰ 
Mv · Περὶ τῶν παραθάντων χωρὶς ἀνάγχης, χω» 
pi Δφαιρέσεως ὑπαρχόντων, ἢ χωρὶς χινδύνου, fi 
εινος-τοιαύνον, ὃ γέγονεν ἀπὶ τῆς τυραννίδος Λικιν- 
víou, ἔδοξε «j| ἁγίᾳ συνόδῳ εἰ καὶ ἀνάξιοι ἦσαν 
φιλανθρωκίας, ὅμως χβρηστεύσασθαι εἰς αὑτούς. 
"ὐσοι οὖν Υνσίως µεταμέλοντσι, τρία ἔτη tv ἀχκροω- 
µένοις. ποιῄσουσιν ob πιστοὶ, καὶ ἑπτὰ ἔτη ὑποπεσοῦν- 
ται» δύο δὲ ἔτη χωρὶς προαφορᾶς Χοινωνήσουασι τῷ 
λαῷ τῶν εὐχῶν. Ὁρᾷᾶς, ὅτι τοὺς τηλικούτῳ ταρα- 
πεαόντας Ἱτώματι, τρἰᾳ µόνα Ez ἀχροᾶσθαι δια- 
χελέδεναι ὁ κανὼν, ἤχαυν ἔξω τῆς ἐκκλησίας ἴστα- 
σθαι ἂν τῷ νάρθηχι, καὶ τῶν θείων ἀκούειν Γραφῶν. 
Qj · δὲ. qoi ερεῖς ἀεὶ àv ἀκροωμένοις εἰσίν. Εἶτα τί 
qma ὁ κανών; Καὶ ἑπτὰ Een ὑποπεσοῦνται, τοῦτο 
δὲ; ἔστιν, iib; μὲν sig ἐκαλησίας εἰσέρχεσθαι, Ey 
δὲ «τῷ ὄπισθε, µέρει «τοῦ ἄμθωνος ἴστασθαι,. καὶ 
ἐξιέναι μετὰ κατηχουµένων. Ἐνιαυτοὺς δὲ δύο συν- 


Ιότασδαι xal συωεύχεσθαι. μετὰ τῶν πιστῶν. μὴ y 


μέντοι καὶ τῆς τῶν ἁγιασμάτων µεταλήψεως ἀξιοῦ. 
atus, Έως ἂν fj διετία. παρἑλθῃ, El οὖν οἱ ἀπιτιμίῳ 
Αχοινωνησίᾳς διδεµένοι εἰ; τἣν «ἐχχλησίαν εἰσέρ- 
yovcat, διατί οἱ ἱερεῖς σου οὐχ εἰσέρχονται ; 

Ὦ ΚΑΘ. Οὐδέποτε µέχρι τοῦ voy ἐπέστησα τψ 
κανόνι ταύτῳ τὸν νοῦν” συμδάλλεται δέ σου τῷ 
λόγῳ σφόδρα. ᾽Αλλὰ περὶ τῶν φοιούτων οὐ δεῖ φρον- 
αίξειν, εἰ µόνον περὶ τὴν πίστιν, ὡς εἶπον, ὀμοφρο- 
νἠαόμὲν. 

ϱ GEOP. ἸΑφίντες οὖν «ταῦτα πρὺς τὸ magis, 


Εωμὲν, cl δοχεῖ, ædv ὅρον τῆς. τετάρτης συνόδου, . 


ὃν σσι τῇ. κροτεραίᾳ δεδῴκαμεν. 


* Pgal, ckxxus, J. * Psal. LIVI, 31. 


Dominum, omnes æervi Damini, stantes iw dou Do- 
nini **. Et cursus ; In ecclesiis Deum celebrate 5*, 
ei alia sunt infinjta ejusmodi. Sed interrogo, unde 
hoc accepiatis ? 
GER. Doctores. nostri, qui sqriem eL ordinem re- 
rum ecclesiagticaruw nobis tradiderunt, solam , di- 
vinam administrationem jutra sacrum — templuny 
perüciendam statuerunt, ingrediente solo pontitice, 


reliquo populo foris stante : cetera fleri extca tem- 


plum debere, nec id citra rationem, ordinarant, 
Nam valde veteribus nova przstant, ut umbra ve- 
ritas. Quippe mactatur intus Dei Filius pro totius 
mundi salute, majoremque reverentiam exhibere 
mos templo nostro, quam illi apud Hebrzeos, par 


B esi. Etenim illi, sí puri. essent, in id sanctam 


ingrediebantur, quod mundi vocabant : pon. tamen 
in tabernaculum, quod Sanctum sanctorum  dice- 
batur, et umbra sacri apad nos templi erat. Nos 
vero toti coinquinali sordibus, quo paeto sanetissi- 
mum Dei templum ingrediamur? quod eum doctores 
nostri non ignorarent, ita fleri debere statuerunt. 


THEOR. Doctores vestri, quí. hec ordinarunt, 
contraria statoisse videntur illis 518 sanctis ac 
divinitus gubernatis Patribus, qui Nicææ convene- 
runt. Eteaim illi sic in 10 canone ad verbum aiunt : 
De iis, qui fidem Christianam eijra coactionem et 
facultatum ademptionem deseruerun!, ant absque 
periculo, vel ejusmodi quopiam, quod durante 
Licinii tyrannide contigit, visum est sancta: synodo : 
ut tametsi humanitatem nullam mereantur, benigue 
tamen cum eisagatur. Quotquot ergo vere ρα. 
teutiam aguni, tres annos inter audientes exigent 
fideles, et annos scptem inferioris eruut ordinis, : 
et biennio citra oblationem cum populo precabun- 
tur. Vides tam (axe lapsis a canone præscribi, tres 
i£antum ut annos auditores sint, hoc esl, extra 
ecclesiam stent in. ferula, sacrasque. Litteras au- 
giant. Tui vero sacerdotes semper inter auditores 
hxreut, Quid deinde canon wuherius? EL septem, 
inquii, annis erunt ordinis igferioris : hoc est, 
ecclesiam quidem ingredientur, sed in parte am- 
bouis postica stabunt, et cum catechumenis exi- 
bnot. Annos denique duos fidelibus aslabunt, et 
eum eis precabuntur : non. tamen. sacramentorum 
quoque perceptionem impetrabunt, donec biennium 
preierierit. 5i ergo consiricii excommunicationis 
pons, templum lamen ingrediuntur, quare tui sacer- 
dotes aon ingrediuntur? 

GEN. Nunquam animum isti canoni hactenus 
adverii. Tue quidem orationi plurimam  momenli 
adfert, Sed de his esse solliciti non debemus, modo 
circa fidem, ut dixi, consenserimus. | 

TIIEOR, llis igitur in presentia dimissis, defl- 
nitionem quarts synodi, si placet, inspiclamus : 
quam hesterna die tibi obtulimus. 


105 


THEORIANI 


106 


GEN. lia fiat. Lubel enim de vocibus quibusdam, Α 0 ΚΑΘ. Οὕτω γενέσθω. Βούλομαι yàp ἐρωτῆσαι 


in ea positis, interrogare, Sed prius utrumque 
librum inter se conferamus, et videamus, an sibi 
respondeant : deinde quaeramus de iis in quibus 
hæremus. 

Sancti IV concilii definitio. 

Sufficeret quidem ad perfectam pietatis cognitio- 
neu et confirmationem, hoc eruditum ac salubre 
diviue grati symbolum, quod et perfectam de 
Patre, et Filio, et Spiritu sancto doctrinam tradit, 
et incarnationem Domini fideliter excipieutibus ex- 
hibet. Sed quando illi, qui prædieationem veritatis 
abolere conantur, per suas hæreses novas quasdam 
doctrinas pepererunt, aliig susceptes? propter nos 
administrationis Dominice mysterium corrumpere 
audentibus, et Deipar:ze vocem "Virgini tribuendam 
negantibus; aliis confusionem οἱ commistioneimn 
introducentibus, et unam esse carnis divinitatisque 
naturam stulte. comminiscentibus, adeoque per 
hanc confusionem monsirose statuentibus, diviuam 
Unigeniti naturam esse passibilem : eapropter hiec 
sancta, magna et universalis synodus, eos ab omni 
contra veritatem machinatione volens excludere, 
doctrinamque traditam antiquitus immotam  asse- 
rens, ante omnia statuit, ut sanctorum 218 l'atrum 
fides iuconvulsa permaneat. Ac propter eos qui- 
dem qui Spiritum sanctum oppugnant, doctrinam 
de substantia Spiritus a sanctis illis 150 Patribus, 
aliquot post annis in Augusta urbe congressis, 


traditam contlrmát ; quam illi universis notam fe- c 


cerunt, non quasi quiddam afferentes, quod priori- 
hus deesset, sed suam de Spiritu sancto senten- 
tiam adversus illos, qui potestatem — ejus abolere 
conabantur, sacrarum Litterarum. testimonüs il- 
lusirantes :. propter eos vero, qui sacramentum 
Dominies dispensationis falsariorum more cor- 
rumpere tentant, etimprudenter. purum hominem 
esse nuganiur eum qui de sancta Virgine Maria 
procreatus fuit; beati Cyrilli, qui Alexandrine pa- 
stor ecclesise fuit, synodales ad Nestorium et Orleu- 
tales episcopos litteras sibi consentientes amplexa 
est : tum ad Nestoriane dementiz confutationem, 
tum ad interpretationem pro iis institutam, qui 
pio zelo syaiboli salubris intellectam desiderant, At- 


περί τινων λέξεων ἐχεῖ χειµένων. ᾽Αλλὰ πρῶτου 
ἀντιθάλωμεν ἁμφότερα τὰ βιθλία, xal ἴδωμεν, εἰ 
ἐξισάνει ' καὶ τότε περὶ ὧν ἀμφιδάλλομεν, ἑρωτή- 
σομεν. 

Ὄρος τῆς ἁγίας ὃ συνόδου. 

"Hpxet μὲν οὗν εἰς ἐντελῆ τῆς εὐσεθείας ἑπίγνωσίν 
τε χαὶ βεδαίωσιν, τὸ οοφὸν xal σωτήριον ποῦτο τῆς 
θείας χάριτος σύμθολον” περί τε γὰρ τοῦ Πατρὸς, xal 
τοῦ Υἱοῦ, xai τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑἐχδιδάσχει τὸ τά- 
λειον, χαὶ τοῦ Κυρίου τὴν ἐνανθρώπησιν τοῖς πιστῶς 
δεχοµένοις παρἰστησιν. "AX ἐπειδήπερ οἱ τῆς ἆλη- 
θείας ἀθετεῖν ἐπιχειροῦντες τὸ χήρυγµα, διὰ τῶν ol- 
χε[ων]αἱρέσεων τὰς χΧαινοφωνίας ἀπέτεχον, οἱ μὲν τὸ 
τῆς δι ἡμᾶς τοῦ Κυρίου οἰχονομίας µυστήριον πχρα- 


U φθείρειν τολμῶντες, καὶ τὴν θεοτόχος ἐπὶ τῆς Παρ- 


θένου φωνὴν ἀπαρνούμενο:, οἱ δὲ σύγχυσιν xal xpd- 
ctv εἰσάγοντες, xal μίαν εἶναι φύσιν τῆς σαρχὺς 
καὶ τῆς θεότητος ἀναπλάττοντες ἀνοήτως, xil πα- 
θητὴν τοῦ Μονογενοῦς τὴν θείαν φύσιν τῇ ουγχύσει 
τερατευόµενοι * διὰ τοῦτο πᾶσαν αὐτοῖς ἀποχλεῖσαι 
κατὰ τῆς ἀληθείας μηχανὴν βουλομένη fj παροῦσα 
vov αὕτη ἡ ἁγία, μεγάλη xal οἰχουμενικὴ σύνοδος, 
τὸ τοῦ κηρύγματος ἄνωθεν ἀσάλευτον ἐχδιδάσκουσα, 
ὥρισε προηγουμένως, τιη’ ἁγίων Πατέρων τὴν πί- 
στιν µένειν ἀπαρεγχείρητον. Καὶ διὰ μὲν τοὺς τῷ 
Πνεύματι τῷ ἁγίῳ µαχοµένους, τὴν χρόνοις ὕστερον 
παρὰ τῶν τῆς βασιλευούσης πόλεως συνελθόντων 
ἁγίων pv' Πατέρων περὶ τῆς τοῦ Πνεύματος οὐσίας 
παραδοθεῖσαν διδασχαλίαν χυροῖ, ἣν ἐχεῖνοι τοῖς πᾶ- 
σιν ἑγνώρισαν᾽ οὐχ ὥς τι λοιπὸν τοῖς προλαδοῦσιν 
ἐπεισάγοντες, ἀλλὰ τὴν περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος 
αὐτῶν ἔννοιαν, κατὰ τῶν τὴν αὐτοῦ δεσποτείαν 
ἀθετεῖν πειρωµένων, Γραφικαῖς µαρτυρίαις τρανώ- 
σαντες διὰ δὲ τοὺς τὸ τῆς οἰχονομίας παραφθείρειν 
ἐπιχειροῦντας µυστήριον, καὶ ψιλὸν ἄνθρωπον εἶναι 
τὺν ix τῆς ἁγίας Παρθένου τεχθέντα Μαρίας, áv- 
αιδῶς ληρωδοῦντας, tà; τοῦ µαχαρίου Κυρίλλου, 
τοῦ τῆς ᾽Αλεξανδρέων Ἐκκλησίας γενοµένου τοι- 
μένος συνοδιχὰς ἐπιστολὰς πρός τε Νεοτόριον, xai 
τοὺς τῆς ᾽Ανατολῆς ἁρμοδίους οὔσας ἐδέξατο. εἰς 
ἔλεγχον μὲν τῆς Νεστορίου φρενοθλαθείας, ἑρμηνείαν 
δὲ τῶν εὐσεθεῖ Qu τοῦ σωτηρίἰου συµδόλου πο- 
θούντων τὴν ἔννοιαν ΄ alg καὶ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ 


que lis epistolam quoque beatissimi sanctissimique D τῆς µεγίστης Ῥώμης προέδρου, τοῦ µαχαριωτάτου 


, Srchiepiscopi Leonis, illius maxime Roms præsi- 
dis, ad sanct: memoriz Flavianum  arcàiepisco- 
pum, evertendz depravationis Eutychianx causa 
scriptam, veluti magni illius Pctri confessioni con- 
venientem, et columnam quamdam recte sententiae 
piblicam, adversus malarum opinionum auctores, 
ad orthodoxa dogmata stabilienda, merito con- 
junxit. Nam et iis hzec opponit sese, qui sacramen- 
tum dispensationis in duos (ilios distrahere nitun- 
tur; et eos cœtu sanctorum expellit, qui passibi- 
lem dicere divinitatem Unigeniti audent ; et iis 
resistit, qui in duabus Christi naturis commistio- 
nem vel confusionem excogitant et eos exterminat, 
qui sumptam de nobis servilem formam, coelestem 


xal ἁγιωτάτου ἀρχιεπισχόπου Λέοντος, τὴν γραφεῖ- 
σαν πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις ἀρχιεπίσχοπον Φλαδιανὸν, 
ἐπ᾽ ἀναιρέσει τῆς εὐτυχοῦς χαχονοίας, ἅτε δὴ τῇ 
τοῦ μεγάλου Πέτρου ὁμολογίᾳ συµδαίνουσαν xat 
κοινην τινα στήλην ὀρθοδοξίας χατὰ τῶν xaxobo- 
ξούντων, εἰκότως συνήρµοσε, πρὸς τὴν τῶν ὀρθοδό- 
ξων δογμάτων βεθαίωσιν, Τοῖς τε yip εἰς }ἱὸν τὴν 
ὑνάδα, τὸ τῆς οἰκονομίας διασπᾶν ἐπιχειροῦσι µυ- 
στήριον, παρατάττεται" xal τοὺς παθητὴν λέχειν 
τολμῶντας τοῦ Μονογενοῦς τὴν θεότητα, τοῦ τῶν 
ἱερῶν ἀπωθεῖται συλλόγου’ xai τοῖς ἐπὶ δύο φύσεων 
τοῦ Χριστοῦ χρᾶσιν fj σύγχυσιν ἐπινοοῦσιν ἀνθί- 
σταται 'χαὶ τοὺς οὑράνιον, f| ἑτέρας τινὸς ὑπάρ- | 
χειν οὐσίας τὴν ἐξ ἡμῶν ληφθεῖσαν αὐτῷ τὴν δού-- 





191 


DISPUTATIO T. 


193 


λου μορφὴν xapantalovsag ἐξελαύνει' xol τοὺς δύο A essc, vel alterius cojusdam substantiz delirant; et 


μὲν πρὸ τῆς ἑνώσεως φύσεις τοῦ Κυρίου μυθεύον- 
τας, μίαν δὲ μετὰ τὴν ἕνωσιν ἀναπλάττοντας, ἆνα- 
θεµατίζει. 


Ἑπόμενοι τοίνυν τοῖς ἁγίοις Πατράσιν, ἕνα xal 
τὸν αὐτὸν ὁμολοχεῖν Yibv, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν 
Χβιστὺν, συμφώνως ἅπαντες ἑχδιδάσχομεν * τέλειον 
τὸν αὐτὸν by θεότητι, xal τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν ἀν- 
θρωπότητι’ θεὸν ἀληθῶς, xal ἄνθρωπον ἁληθῶς 
τὸν αὑτὸν, ix φυχῆς λογιχῆς xal σώματος * ὁμοού. 
σιον τῷ Πατρὶ xarà θεότητα, καὶ ὁμοούσιον τὸν 
αὐτὸν ἡμῖν χατὰ τὴν ἀνθρωπότητα ' χατὰ πάντα 
ὅμοιαν ἡμῖν, χωρὶς ἁμαρτίας ' πρὸ αἰώνων μὲν ἐκ 
τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα χατὰ τὴν θεότητα» ix 


ἑσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι’ ἡμᾶς, χαὶ eux B 


την ἡμετέραν σωτηρίαν ἐχ Μαρίας τῆς Παρθένου 
τῆς Otoxóxos, χατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἕνα καὶ αὖ- 
τὸν Χριστὸν. Vidv, Κύριον, Μονογενῆ, kx δύο φύ- 
σεων ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἁδιαιρέτως, ἀχωρί- 
στως γνωριζόµενον’ οὐδαμοῦ τῆς τῶν φύσεων δ.α- 
φορᾶς ἀνηρημένης διὰ τὴν ἕνωσιν, σωζομένης tk 
μᾶλλον τῆς ἰδιότητος ἑχατέρας φύσεως , xal εἰς ἓν 
πρόσωπον xal µίαν ὑπόστασιν αυντρεχούσης * οὐκ 
εἰς δύο πρόσωπα μεριζόµενον 3j διαιρούµενον, ἀλλ' 
ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Vlov μονογενῆ, 8sbv Λόγον, Κύ- 
ριον Ἰησοῦν Χριστόν ΄ χαθάπερ ἄνωθεν οἱ προφῆται 
περὶ αὐτοῦ, xal αὐτὸς ἡμᾶς 6 Κύριος Ἰησοῦς Χρι- 
στὸς ἐξεπαίδευσε, καὶ τὸ τῶν Πατέρων ἡμῶν παρα- 
δέδωκε σύμόολον. Τούτων τοίνυν μετὰ πάσης 
πανταχόθεν ἀχριβείας τε xai ἑμμελείας παρ᾽ ἡμῶν 
διατυπωθέντων, ὥρισεν dj ἁγία xaY οἰχουμενιχὴ 
σύνοδος, ἑτέραν πίστιν μηδενὶ ἐξεῖναι προφέρει», f) 
συγγράφειν, ἡ συντιθέναι, f] φρονεῖν, ἢ διδάσχειν 
ἑτέρους. Toug; δὲ τολμῶντας ἢ συντιθέναι motu) 
ἑτέραν, Ίγουν προχοµίζειν, 1| διδάσχειν, ἢ παρᾶα- 
διδόναι ἕτερον σύμδολον τοῖς ἑθέλονσιν ἐπιστρέφειν 
εἰς ἐπίγνῳσιν ἁληθείας ἐξ Ἑλληνισμοῦ, ἢ Ἰουδαῖ- 
σμοῦ, ἤγουν ἐξ αἱρέσεω: τῆς οἰασδηποτοῦν, τούτους, 
εἰ μὲν εἴεν ἐπίσχοποι f) χληρικοὶ, ἀλλοτρίους εἶναι 
τοὺς ἐπισχόπους τῆς ἑἐπισχοπῆς  χαὶ τοὺς χληρι- 
χοὺς, τοῦ κλήρου” εἰ δὲ µονάζουτες 9 λαϊχοὶ εἴεν, 
ἀναθεματίζεσύαι αὗτούς. 


Ἐπεὶ δὲ ἀνεγνώσθη ὁ ὄρος, xal τὰ βιθλία εὑρέ- 
θησαν ἑξισάζοντα, τό τε ᾽Αρμηνιχὸν, xai τὸ "Pu- 
μαϊχὸν, καὶ αἱ τῷ Καθολιχῷ δοχοῦσαι ἀσαφεῖς αὑ- 
τοῦ λέξεις µετρίαι οὖσαι ἰχανῆς τετυχῆχασι σαφη- 
ψείας, εἶπεν à θεωριανὸς πρὸς τὸν Καθολικόν; 'Opds, 
ἁγιώτατε δέσποτα, ὅτι τῶν χλ θεοφόρων Πατέρων 
θεῖος χορὸς, τῶν lv Χαλκηδονέων πόλει συναγη- 
γερµένων, οὐ µόνον οὐδὲν ἔξω τῆς τῶν δογµάζῳν 
ὀρθότητος λελάληχεν ἢ πεφρόνηκεν, ἀλλ οὐδὲ x&v 
μιᾷ λέξει ξένῃ εἰς τὴν ἔχθεσιν τοῦ θείου τούτου 
ὅρου ἐχρήσατο, Τετήρηκε yàp τήν τε πίστιν τῶν 
πρὸ αὐτοῦ ἁγίων Πατέρων, xal αὐτὰ δὴ τὰ ῥήματα. 


Kat, εἰ χελεύεις, δείξω σοι, ix ποίων προγενεστέρων 


Ατίων Πατέρων τοῖς µαχαρίοις τούτοις θείοις Πα- 
τράαιν ἑκάστη λέξις τοῦ ὅρου τούτου --καρείληπται. 
Al απλείους γὰρ αὐτῶν ἀπὸ τῶν τῷ paxaplp Kv- 


€03, qui duas quidem Domini naturas ante unionem 
fabulantur, unam vero post unionem fingunt, ana- 
thematizat. 


Sequentes ergo sanctos illos Patres, universi con- 
8018 τους unumet eumdem Filium Dominum nostrum 
Jesum Christum, confitendum esse docemus : eum- 
dem in divinitate perfecium et eumdem perfectum in 
humanitate : vere Deum, et eumdem vere homiuein 
ex participe rationis anima corporeque constantem : 
ejusdem eui Patre substantiz, secundum divinita- 
lem, et. eumdem nobiscum ejusdem substantiz, 
secundum humanitatem : similem nobis per omnia, 
excepto peccato : ante sxcula quidem ex Paire ge- 
nitum, quoad divinitatem, extremis vero diebus 
eumdem propter nos, et. salutem DoSlram, nalum 
ες Maria Virgine Deipara, secundum humanita- 
tem : unum et eumdem. Christum Filium, Donmi- - 
num, Uuigenitum, qui duabus ex naturis citra con- 
fusionem, mutationem, divisionem, Scparationem, 
agnoscitur ; nequaquam naturarum discrimine . 
propter unionem sublato, sed utriusque natur 
proprietate salva potius, et in unam personam 
anamque lypostasiu coeunte: non in duas personas 
discerptum vel divisum, sed unum et eumdew Fi- 
lium unigenam, Deum Sermonem, Dominum Jesum 
Christum : sicut olim vates de ipso, et ipse nes 
Dominus Jesus Christus erudiit, et symbolum illud 
Patrum nostrorum tradidit, His ergo cum omni un- 


C dique accuratione diligentiaque a nobis saucltis, 


sacra et universalis sgnodus decrevit, nemini fog 
esse fidem aliam proferre, vel in litieras referre, 
vel eomponere, vel amplecti, vel alios doeere, Si 
qui vero fuerint ausi fldem aliam vel componere, 


.sive proferre, vel docere, vel aliud iis syaboluim 


tradere, qui de paganismo, sive Judaismo, sive 
secta quacumque veritatis sd aguitionem se con- 
vertere volunt : eos, si fuerint episcopi vel clerici, 
tàm ab episcoporum quam clericorum ordine re- 
movet; sin monachi, vel laici fuerint, anaihemati 
8tatuil esse subjectos. 


. Posteaquam concilii decretum recitatum fuisset, 


D atque liber Armenicus Romauo respondere depre- 


henaus: satis essent denique declaratz concilii 
voces, sane tolerabiles, qua Generali vis fuerant 
obscure, Theorianus hisce Generalem verbis 
compellabat : Vides, sanctissine domine, saerum 
illum cœtum 630 divinorum Patrum, in oppido 
Chalcedonensi congregalorum, non modo uihil 
extra dogmatum rectitudinem vel locutum esse, vel 
sensissc, sed ne una quidem peregrina voce ad ΄ 
hujus divini decreti expositionem usum. Nain et 
fidem Patrum se majorum zlate retinuit, et ipsa 
quoque verba. Ostendam verotibi, sj placet, ex 
quibus antiquioribus divis Patribus hi beati Patres 
vocem quamlibet hojus decreti sumpserint. Com- 
plures quidem certe de Cyrilli commentariis usur- 





199 ΤΗΕΟΒΙΑΝΙ 200 
pats sunt, quem vos magis, quam alios, sequi de- A pOXup πονηθεισῶν ουγγρεφῶν παρελήφθησαν, δ 


crevistis, 

GEN. PerJibenter id quidem audienius, sí dicere 
tibi libuerit. 

THEOR. Si dicerénonlibuisset, non promisissem. 
Verum per incisa singula concilii decretum recite- 
Aur, et ad quodlibet Incisum decreti, dicium illius, 
3 quo sumptum est, adjiciatur. 

Ex decreto. 
 Sequentes ergo sanctos illos Patres, universi 
€0us0na voce unum et eumdem Filium, Domiaum 
nostrum Jesum Christum confitendum esse doce- 
nius. 
Cyrilli, ex prima ad Succensum | epistola, 
Edocti sumus a Scriptura sacra sanctísque 


ὑμεῖς μᾶλλον τῶν ἅλλιον ἀχλλουθεῖν διεγνώκατε. 
'O ΚΑΘ. Ἡδέως ὀχοῦσσμεν, εἴγε θελήσέις εἰπεῖν. 


Ὁ 8EQP. E! μὴ ἤθελον εἰπεῖν, οὐκ ἂν ὑπεσχόμην. 
Αλλὰ ἀναγινωακέσθω ὁ ὄρος χομματικῶς, xal πρὸς 
ἕχαστον χόμμα τοῦ ὅρου ἡ χρῆσις, ὅθεν ἐλήφθη, 


ἱπαρατιθέσθω. 


᾿Εκ τοῦ "Opov. 
Ἑπόμενοι τοίνυν τοῖς ἁγίοις Πατράσιν, ἕνα χαὶ 
τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖν Υἱὸν, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν 
Χριστὺν συμφώνως ἅπαντες ἐχδιδάσχομεν. 


KvplAAov, ἑκτῆς πρὸς Zovxsrcor a éxig toic. 
Ἐδιδάχθημεν παρὰ τῆς θείας Γραφῆς, xal τῶν 


Patribus, ut unum Filium et Christum confitea- B ἁγίων Πατέρων, ἕνα. Υἱὸν xot Χριστὸν ὁμολοχεῖν. 


mur. 
Ejusdem, ez epistola ad Eulogium. 
Nos unitis hisce, Christum unum, eumdem unum 
Filium, enum Dominum copfiteamur. 
Ex decreto. 
Eumdem in divinitate perfectum, et eumdem per- 
fectum in humanitate. 
Cyrilli, ex epistola ad Joannem. 
ldem perfectus in divinitate, ac perfectus idem 
in bumauitate. 
Ejusdem, ex epistola ad Augustas. 
, Preterea οἱ lioc quoque prius attester, recte me 
ſaclurum arbitror. Quemadmodum enim perfectus - 


Tov αὐτοῦ, ἐκ τῆς αρὸς Εὐ.όχιον ἐπιστολῆς.. 
Ἡμεῖς γὰρ ἑνώσαντες ταῦτα, ἕνα Χριστὸν, ἕνα 


ΥΏν τὸν αὐτὸν, ἕνα Κύριον ὁμολογοῦμεν. 


Εκ τοῦ Ὅρον. 

Τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν θεότητι͵, xal «τέλειο τὸν 
αὐτὸν ἐν ἀνθρωπότητι. 

Kupl.Aov, éx τῆς πρὸς Ἰωάννην éxwtoAgc. 

Τέλειος ὁ αὐτὸς ἐν θεότητ:, xal τέλειος ἆ αὐτὸς 
ἐν ἀνθρωπότητι. 

ToU αὐτοῦ, ἓκ τῆς πρὲς βασιᾶἰίδας ἐχιστοῆς. 

Ἡρρδιαμαρτύρασθαι δὲ κχἀχεῖνο οἶμαι καλόν. 
ὝὭσπερ yáp ἐστιν ἐν θεότητι τέλειος ὁ ix θεοῦ 


est in divinitate genitos ille de Patre Sermo, sic et G Πατρὸς Λόγος, οὕτω καὶ ἓν ἀνθρωπότητι τέλειος 


in humanitate perfectus est , secundum ipsius bu- 
;mepitatis rationem : nec. expers. | animi . oorpus 
assumpsit, sed animatum polius per animam ratio- 
njs participem. 

Es decreto. 

Vere Deum, et eumdem vere bominem, ex parti- 
 tipe rationis anima corporeque constantem: ejusdem 
cum Paire substantie, seoundum. divinitatem, et 
eumdem nobiscum ejusdem substantie, secundum 
humanitatefn, similem nobis per omuia, excepto 
peccalo; ante secula quidem ex Patre genitum, 
quoad divinitatem ; exiremis vero dlebus eumdem 


propter nos et salutem nostram natum, ex Maria, - 


Yirgine Deipara, secundum bumanítatem. 


Cyrilli, ex epistola ad Joannem, 

Deum perfectui, αἱ perfectum hominem, ey anlina 
participe ratiopis e& corpore constantem : ante sz- 
cula quidem ex Patre genitum, quoad divinitatem ; 
extremis vero diebus eumdem propter nos et salutem 
nostram ualum ex Maria Virgine, secundum huma- 
nitatem : ejusdem cum Paire substanüz secundum 
divinitatem ; et eumdem nobiscum ejusdem substan- 
lise, secundum bumanitatem. 1 


' Ex decreio. 

- Unam οἱ eumdem Christum, Filium, Dominum, 
Unigenitum, qui dusbus in naturis citra, confu- 
sienemi, emutationem , divisionem ,, separationem, 
agnoscitur. 


"κατά γε τὸν τῆς ἀνθρωπότητος λόγον ' οὐχ ἄφυγχον 
σῶμα λαθὼν, ἑνεψυχωμένον δὲ μᾶλλον λογικῇ φυχᾷ. 


'Ex τοῦ "Opov. 

θεὺν ἀληθῶς, xa! ἄνθρωπον ἁληθῶς 199 αὐτὸν, 
ἐκ φυχῆς λογικῆς xal σώματος * ὀψοούσιον τῷ Πα- 
spl χατὰ τὴν θαότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν, 
κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, χωρὶς ἁμαρτίας" πρὸ αἰώνων 
plv ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα κατὰ τὴν θεότητα, 
Ax ἑσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι’ ἡμᾶς, xol 
διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, Ex Μαρίας τῆς Παρδέ- 
νου τῆς Θεοτόχου, κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, 


D 
Κυρί1]ου, ἐκ τῆς πρὸς Ἰωάννην ἑπιστοῆς, 


Βεὸν τἆλειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον, ἐκ ψυχῆς λο- 
Turre xal σώματος. πρὸ αἰώνων μὲν Ex soo Πατρὸς 
Υεννηθέντα, κατὰ τὴν θεότητα, ἐπ) ἑσχάτων δὲ «àv 
ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι’ ἡμᾶ», καὶ διὰ την ἡμετέραν 
σωτηρίαν, ἐκ Μαρίας τῆς Παρθένου χατὰ τὴν ἀνδρω- 
πότητα * ὁμοούτιον τῷ Πατρὶ «κατὰ τὴν θεύτηται, 
καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν, χατὰ τὴν ἀνθρωπό- 

τητα, 
Ἐκ τοῦ "Opov. 
"Eva καὶ τὸν αὐτὸν Χριστὸν, YD, Küptov, Movo- 
Υενῆ, ἐν ὃνο φύαεσιν ἀσυγχύτὼς, ἀτρέπτως, ἆδιαι- 
ρέτως, ἀχωρίστως. J— 





201 


fc. 
Ἐννοοῦντες τοίνυν, ὡς ἔφην, τὸν τῆς ἑνανθρω- 
πῄσεως τρόπον, ὁρῶμεν ὅτι 800 φύσεις συνηλθον 
ἂλλήλαις καθ) Ένωσιν ἁδιάσπαστον, ἀσνγχύτως, 
ἀτρέπτως. Ἡ γὰρ σὰρξ σάρξ ἐστι, xal οὗ θεότης, 
εἰ xat γέγονε Θεοῦ σάρξ. Ὁμοίως καὶ 6 Λόγος θεός 
ἐστι, xal οὗ σὰρξ, εἰ χαὶ ἰδίαν ἑποιῄσατο τὴν σάρχα 
οχονομιχῶς. 
Tcv αὐτοῦ, éx της αὐτῆς ἐπιστολῆς. 
Δύο τὰς φύσεις εἶναί φαµεν, ἕνα δὲ Χριστὸν "In- 
σοῦν, Κύριον, τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον σεσαρχωµένον. 


Tov αὐτοῦ, àx τῆς πρὸς Νεστόριον ἐπιστο.ῆς. 

Οὔτε δη τὴν σάρχα φαμὲν εἰς θεότητος τραπῆναι 
φύσιν, οὔτε μὴν εἰς σαρχὸς τὸν ἀπόῤῥητον τοῦ 
Θεοῦ Λόγον παρενεχθΏναι φύσιν. ΄Ατρεπτος γάρ 
kot xal ἀναλλοίωτος, ὁ αὑτὸς ἀεὶ µένων, χατὰ τὰς 
Γραφᾶς. . 

Tov αὐτοῦ, iv τῇ πρὸς Εὐ.όγιον àxictoJq. 

Οὕτω xal ἐπὶ Νεστορίου. Κἄν λέγει δύο φύσεις, 
tkv διαφορὰν σηµαίνων τῆς σαρχὸς xal τῆς θεότη- 
τος, ἀλλ᾽ οὐχὶ xat τὴν ἕνωσιν ὁμολογεῖ μεθ) ἡμῶν, 
"Hast; γὰρ ἑνώσαντες ταύτας, ἕνα Χριστὸν, ἕνα 
ridv τὸν αὑτὸν, ἕνα Κύριον ὁμολογοῦμεν. 


Ἑν τοῦ ὅρου, 


Οὐδαμοῦ τῆς τῶν φύσεων διαφορᾶς ἀνῃρημένης, 


6: τὴν ἕνωσι». 
Κυρίου, ἐκ τῆς πρὸς Νεστόριον ἑἐπιστοῖῆς. 

OO ὡς τῆς τῶν φύσεων διαφορᾶς ἀνῃηρημένης διὰ 
£hv ἕνωσιν. | 

| *Ex τοῦ ὅρου. 

Σωζομένης δὲ μᾶλλον τῆς ἰδιόέητος ἑχατέρας qu- 
σεως. 
Κυρία 1ου, 8x tc xpóc Σούκενσον ἑπιστο.λῆς S. 

Ei γὰρ xoi «lg λέγοιτο παρ) ἡμῖν ὁ povoyevh; 
YU τοῦ θεοῦ σεσαρχωµένος xal ἑνανθρωπήσας * 
οὐ πέφυρται διὰ τοῦτο παρὰ τὸ ἐχείνοις δοχοῦν ' 
οὔτε μὴν sl; τὴν τῆς σαρχὺς φύσιν µεταπεφοίτη» 
xzv dj τοῦ Λόγου, ἁλλ' οὐδὲ ἡ τῆς σαρχὸς εἰς την 
αὐτοῦ: àXA' ἐν ἰδιότητι ἑχατέρου µένοντός τε ὁμοῦ, 
xal νουυµένου, κατά γε τὸν ἁρτίως ἡμῖν ἁποδοθέντα 
1ό”ον. 
Ἐκ τοῦ Ópov. 


| D 
Καὶ εἰς ἓν πρόσωπον χαὶ μίαν ὑπόστασιν συντρε- 


KopiLtov, ἐκ νῆς zpóc Ἰωάνγη» àzxiwctolnc. 
Καὶ ὡς &v E προσώπῳ ἐνούμενος. El, γὰρ Κύ- 
ριος Ἰησοῦς Χριστὸς, κἂν fj τῶν φύσεων pi ἀγνοεῖται 
δ, αφορά. 
Tov αὐτοῦ, ἐκ τῆς αρὸς Νεστόριον f ἐπιστο, 
ῆς.. 

"EA το:γαροῦν προσώπῳ τὰς Ev τοῖς Ἐὐαγγελίοις 
πᾶπας ἀναθετέον φωνᾶς, xai ὑποστάσει μιᾷ τῇ τοῦ 
Λόγου σεσαρχωµένῃ. Κύριος γὰρ εἷς ἐστιν ὁ Xpi- 
στὶς Ἰησοῦς, χατὰ τὰς Γραφάς. 

Ἓκ τοῦ ὅρου. 
Cox εἰ; δύο πρόσωπα µεριζόμενον, ἢ διαιρούµε- 
Parnor. Gn. CXXXIII. 


DISPUTATIO |. 
Δυρί.11ου, éx τῆς «pic. Σούχενσον α ἐπιστο- À 


en? 


Cyrilli, ez prima ad Successum ejlstola. 


laque modum assumptionis humans matura 
animo considerantes, naturas duas coivisge per 
unionem videmus, citra divisionem, confusionem, 
et mutationem. Caro enim caro est, non divinitas, 
licet Dei caro facta sit : similiter et Sermo Deus est, 
non earo; licet dispensatione quadam carnem pro- 
prie suam fecerit, 

Ejusdem, ex eadem epistola. 

Duas naturas esse dicimus, unum vero Chri- 
sium Jesum, Dominum, Dei Sermonem incarna- 
tüm., 

Ejusdem, ex epistola ad Nestorium. 
Nec carnem dicimus in divinitatis nataram esse 


B conversam, nec ineffabilem Del Sermonem in na- 


turam carnis trauslotum. Est eubn incommutabilis, 
et inalterabilis, semper idem manens, secundum 
Scripturas, | 

Ejusdem, in epistola ad Eulogium. 

Sic et in. causa Nestorii, Quamvis duas naturae, 
discrimen carnis et Sermonis significans, dicat (nau 
alia natura Sermonis est, alia carnis), unionem (4. 
men nobiscum non confltetur. Nos enim his unitis, 
gnum Christnm, unum Filium, unum Dominum 
confitemur. 

Ex decreto, 


Nequaquam naturarum discrimine propier unio» 
nem sublato. 


Cyrilli, ex eplstofa ad. Nestorium. 
Non tanquam naturarum discrimine sublato pro» 
pter unionem. 
Ex decreto, 
Sed utriusque nature proprietate potius salva, 


Cyrilli, ex secunda ad Successum epistola. 

Licet enim unus a nobis dicatur unigenitus Dei 
Fil.us incarnatus, et bomo factus, non tamen ideo 
commistus est, de ipsorum opinione; nec vel na- 
tura Sermonis in naturam carnis transiit, nee car- 
nis natura in naturam Sermonis ; sed utroque in 
sua proprietate manente simul ac intellecto, secun- 
dum expositam a nobis modo rationem. . 


Επ decreto, 

Et in unam personam unamque hypostasin 

Coeunte, 
Cyrilli, ex epistola ad Joannem. 

Et tanquam jn nna persona unitus. Unus enim 
Dominus Jesus Christus, tametsi naturarum discri» 
men non ignoratur, | 

Ejusdem, ex secunda ad Nestorium epistola. 


Uui ergo persong omnes in Evangelio voces at« 
tribuendæ àunt, ünique hypostasi Sermonis incar- 
nalis. Christus enim Jesus unus Dominus est, se« 
cundum Scripturas. 

Ez decreto. 
Non in duas personas discerptum, vel divisum 


1 


E 


203 THEORIANI | 204 
sed unum et eumdem Filium unigenam, Deum Ser- A vov, ἀλλ᾽ ἕνα καὶ «bv αὐτὸν Υἱὸν povoyeyh, θεὸν Λύ- 


monom, Dominum Jesum Christum. 
Cyrili, ex epistola ad Suecessum. 
Nou fh duas personas ei filios discerpetur : sed 
mausit unus et idem Dominus Jesus Christus. 


Ez decreto. 

Sicut olim vates de ipso, et ipse nos Dominus 
Jesus Christus erudiit, et symbolum illud Patrum 
nostrorum trádidit. 

Cyrilli, ex epistola ad Nestorium. 

Sic sanctos sensisse Patres inveniemus. 


Ex decreto. 

His ergo com omni undique accuratione diligen- 
tiaque a nobis sancitis, decrevit sacra synodus, 
nemini fas e$se, fidem sliam proferre, vel in litte- 
ras referre : et estera. 

Cyrilli, ex Ephesina synodo. 

Ris ergo recitatis, decrevit sacra synodus nemini 

{18 esse, fidem aliam proferre : et cetera. 


THEOR. Vides, sanctissipe domine, sacram 


hanc synodum Chalcedone habitam a recta Patrum 
sententia ne paulum quidem recessisse : sed ipsa 


verba cum mente verborum retinuisse ? 


GEN. EquiJem in hoc decreto nihil invenio, . 


quod orthodoxa fidei adversetur * adeoque miror 
qui factum sit ut nostri majores impudenter ad id 
calumniandum progrederentur. 

THEOR. Apponsmus, si placet, eorum quoque 
Pauum auctoritates, qui partim apte Cyrillum, 
partim post eum illustres exstiterunt, tam ver- 
bis quam sententiis sancte Chalcedonensi synodo 
pegpondentes. 

GEN, id vero supervacaneum fuerit ; quippe 


Cyrilli supra recitate auctoritates sufficiunt. 


THKOR. Videsmus ergo, si placet, quot et 
qualibus sectis divinum hoc decretum sese ob- 
Jiciat. 

GEN. ld vero praeclaram fuerit intueri", ne 
quid eorum nobis desit, qua deinceps ejus stabi- 
liendi causa proferri debent. 

Ez decreto. 

Uoum et eumdem Filium, Dominum "nostram 
Jesum Christum, esse confitendum universi con- 
sona voce docemus. 

THEOR. In his obturat os Paulo Samossteno 
et Nestorio, qui hominem adorabant, et in duos 
filios ausi sunt eum dividere, aliumque, dice- 
re Filium natura Sermonem, et aliam rursus 
Filium per gratiam Christum Jesum, qui nomen 
Filii per unionem et conjunetionem cum naturali 
Filio sit adeptus: qui denique non confltebantur 
unum et eumdem Filium, carnis quidem expertem 
ante descensum et bominis assumptionem : incar- 
natym vero eyimndem post descensum et hominis 
assunptionem nostri causa factam. 


γον, xaX Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν. 
Κυρίλλου, ἐκ τῆς αρὸς Σοὐκενσον ἑἐπιστοῖῆς. 

Καὶ οὐχ εἰς δύο µερισθήσεται πρόσωπα xal νἱοὺς, 
Δ)λὰ µεμένηκεν εἷς καὶ ὁ αὐτὸς Κύριος Ἰησοῦς Χρι- 
στός. 

Ἐκ τοῦ δρου. 

Καθάκὲρ ἄνωθεν οἱ προφῆται περὶ αὐτοῦ, καὶ 
αὐτὸς ἡμᾶς ἐξεπαίδευσε, χαὶ «b τῶν Πατέρων ἡμῶν 
παραδέδωχε σύ μδολον. 

Κυρίου, àx τῆς ἀρὸς Νεστεόριον ἐπιστοξῆς. 

Οὕτως εὑρήσομεν τοὺς ἁγίους πεπρονηκύτας Πα- 
τέρας. 

"Ex τοῦ ὅρου. 

Τούτων τοίνυν μετὰ πάσης πανταχόθεν ἀχριθείας 
τε xal ἑμμελείας παρ) ἡμῶν διατυπωθέντων, ὥρια 
σεν ἡ ἁγία σύνοδος, ἑτέραν πίστιν μηδενὶ ἐξεῖναι 
προφέρειν, ἢ συγγράφειν xol τὰ λοιπά. 

KvplAJov, ἐκ τῆς κατ "Epec'or συνόδον. 

Τούτων τοίνυν ἀναγνωσθέντων, ὥρισεν dj ἁγία 
σύνοδος, ἑτέραν πίστιν μηδενὶ ἐξεῖναι προφέρειν * 
xai τὰ λοιπά. — 

Ὁ ΘΕΩΡ. Ορᾷς, ἁγιώτατε δέσποτα, ὅτι οὐδὲ xdv 
μιχρὸν ἐχδέδηχε τῆς ὀρθῆς τῶν Πατέρων δόξης ἡ 
ἐν Χαλχηδόνι ἁγία σύνοδος γενοµένη, ἀλλὰ μετὰ τῆς 
διανοίας καὶ αὐτὰ τὰ ῥήματα ἐφύλαξεν; 

Ὁ KAG. Ἐγὼ οὐδὲν ἑναντίον τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει 
εὑρίσχω ἐν τούτῳ τῷ δρῳ ’ καὶ θαυμά"ω, πῶς οἱ 
πρὺ ἡμῶν ἀναιδῶς εἰς συχοφαντίαν ἐχώρησαν χατ 
αὐτοῦ. 

*9 ΘΕΟΡ. Παραθῶμεν, εἰ δοχεῖ, xdi τῶν πρὸ τοῦ 
ἁγίου Κυρίλλου, xaX τῶν μετ) αὐτὸν διαλαμφάντων 
ἁγίων Πατέρων χρήσεις, αὐταῖς λέξεσι καὶ νοήµασι 
τῇ £v Χαλκηδόνι ἁγίᾳ συνόδῳ στοιχὀύσας. 


Ὁ ΚΑΘ. Περιττόν ἐστι τοῦτο * ἀρχοῦσι TÀp al 
τοῦ ἁγίου Κυρίλλου πρότεθεῖσαι χρήσεις. 


"0 ΘΕΩΡ. Ίδωμεν λοιπὸν, εἰ δοχεῖ, πόσαις καὶ 
οἷαις αἱρέσεσιν ὁ θεῖος οὗτος. ὄρος ἀντιπαρατάτ- 
τέται. | 

Ὁ ΚΑΘ. Καλόν ἐστι τοῦτο ἰδεῖν, ἵνα μηδὲν ἡμῖν 
ἐλλείπῃ εἰς σύστασιν αὐτοῦ λεχθῆναι ὀφειλόντων ἐς 
ὕστερον. 

'Ex τοῦ ὅρον. 

"Eva xai τὸν αὑτὺν ὁμολογεῖν Yibv εὺν Κύριον 
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν συμφώνως ἅπαντες ἐχδιδά- 
σχομεν. 

Ὅ ΘΕΩΡ. Ἑν τούτοις τὸν Σαµοδατέα Παῦλον, 
καὶ Νεστόριον, τοὺς ἀνθρωπολάτρας ἐπιστομίζει, 


«τοὺς εἰς υἱῶν δυάδα τολμῶντας αὐτὸν διαιρεῖν * xai 


ἄλλον μὲν λέγοντας Υἱὸν φύσει τὸν Λόγον, ἄλλον δὲ 
πάλιν ΥΏν ἱχάριτι τὸν Χριστὸν Ἰησοῦν, ἑνώσει xol 
συναφείᾳ 47] πρὸς εὺν xarà φύσιν Υἱὸν τὴν υἱότητα 


χεγτημένον ΄ xai οὐχ ὁμολογοῦντας ἕνα xai τὸν aó- 


τὸν Vdv, ἄσαρχον μὲν πρὸ τῆς καταθάσεως xal 
ἐνανθρωπήσεως  σεδαρχωμένον δὲ τὸν αὐτὸν μετὰ 
τὴν Oi ἡμᾶς χατάθαδίν τε καὶ ἑνανθρώπησιν. 








$05 |. . DISPUTATIO I. 206 


Ἕν τοῦ ὅρου. 


Πέχειόν τὸν αὐτὸν àv θεότητι, χαὶ τέλειον τὸν αὖ- 


«by ἓν ἀνθρωπότητι, Τέλειον ἐν θεότητι εἰπὼν, την 
Apæ: ανῶν ἁπωθεῖται βλασφημίαν.,Οὗτοι γὰρ θεὺν 
μὲν εἶναι λέγονσι τὸν Χριστὸν, ἀτελῆ δὲ καὶ ἑλάτ- 
τονα τοῦ Πατρὸς 8sbv αὐτὸν δογµατίζουσιν, Ἐν c 
τῷ εἰπεῖν * Καὶ τέλειον τὸν αὐτὸν ἓν ἀνθρωπότητ:, 
o2 µόνον τὴν ᾿Αρειανῶν, ἀλλὰ χαὶ «vv ᾽Απολιναριὰ- 
νῶν διελέγχει ἄνοιαν. Ὁ μὲν γὰρ "Άρειο; ἄφυχον 
παντελῶς σάρχα ἀνειχηφέναι τὸν Λόγον ληρωδεῖ 6 δὲ 
Απολινάριος ἔμφυχον μὲν. ἄνουν δὲ’ ὡς ἀμφοτέ- 
goo ἀτελῆ τὴν ἀνθρωπότητα τοῦ Κνρίου ἁμαθῶς 
δογµατίζξειν. 
'Ex τοῦ ὅρον. 
Θεὸν ἀληθῶς, χαὶ ἄνθρωπον ἀληθῶς τὸν αὐτόν. 


Ἱάδτα διὰ Μάνεντα, ὃς θεὺν φιλὸν αὐτὸν ὁμόλογεῖ, B 


xaX οὐκ ἄνθρωπον * xal διὰ Πάῦλον «hv. Σαμόσατέα, 
xat ᾽Αρτεμᾶν, οἵτινες ἀρνοῦνται αὐτοῦ τὴν θεότητα, 
Φιλὸν αὐτὸν ἄνβρωπον ὁμολογοῦντες. — 'Ex τοῦ 
ἔρου. Ἐκ ψυχῆς [λογιχῆς, xaX σώματος. Ἑνιαῦθα 
πάλιν Απολιναρίῳ πολεμεῖ, λέγοντι μὴ ἑσχηχέναι 
νοερὰν φυχην τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, 
ἀλλὰ ζωτιχὴν µόνον * χαὶ διὰ Μάνέντα χαὶ Οὗαλεν- 
τῖνον, τοὺς ἀρνουμένους αὑτοῦ τὴν σάρχωσιν. — Ἐκ 
τοῦ ópov. "Ομοούσ:ον τῷ Πατρὶ κατὰ «fv θεότητα, 
δι’ Εὐνόμιον χαὶ "Αρειον, τοὺς τὸν μονογενῆ Aóvov 
ἑτεροούσιον τοῦ Πατρὸς, καὶ χτίσµα, xat δὀῦλον ἆσε- 
G0; αὐτὸν καταγγἑλλοντας. — Ἐκ τοῦ ὅρου. Καὶ 
ὁμεούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν, χατὰ τὴν ἀνθρωπότητα * 


Ez decreto. | 

Eumdem in divinitate perfectum, et eamdem per- 
fectum in humanitate. Cum in divinitate perfectum 
dicit, Arianorum blasphemiam rejicit ; nam illi Deum 
quidem esse Christum dicunt, sed imperfectum et 
Patre minorem Deuin tradunt. Cum autem inquit: 
Et eumdem perfectum in humanitate , non Ariauo- 
rum modo, sed Apollinaristarum quoque dementiam 


refutat. Arius enim nugatur, Sermonem assum. 


psisse carnem omnino inanimam : Apollinaris au- 
lem, animatam quidem carnem, sed mentis ex- 
pertem : quo fit, ui itnperite ambo imperfectiin 
Domini humanitatem tradant. 

Ez decreto. 

Vere Deum, et eumdem vere hominem. Hac 
propter Manem posita sunt, qui eum purum fate- 
tur Deum, non etiam bominem ; et propter Paulum 
Samosatenum, et. Artemam, qui divinitatem ejus 
pernegaut, purum liominem confiteutes. -— Ez de- 
creto, Ex participe rationis anima, corporeque 
constantem. Hic rursus Apollinarun oppugnat, qui 
Dominum nostrnm Jesum Christum non dicebat 
animam habuisse mente preditam, sed duntaxat 
vitalem : itemque Manem et Valentinum, incarna- 
tionem ejus negantes. — Ez decreto. Ejusdem cum 
Patre subsiantie, secundum divinitatem. Hoc pro- 
p'er Eunoini:im et. Arium qui unigenam illum Ser- 
monem diversz a paterna substanti:e, eL creaturam 
et mancipium, impie predícabant.—Exz decreto. Et 


διὰ Μαρχίωνα, xat Mávevta, καὶ Οὐαλέντῖνον, τοὺς (; &umdem nobiseum ejusdem substantie , secundum 


δοχήσει xal φαντασίἰς ψιλῇ λέχόντας αὐτὸν ἄνθρω- 
«ov ὀφθῆναι, οὐ μὴν ἀληθείᾳ, xal χατὰ φύσιν ἄν- 
θρωπον ὁμολογοῦντας αὐτὸν γεγονέναι. — "Ex toU 
ὅρον. Ip «ἰώνων μὲν ἐχ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα, 
χατὰ τὴν θεότητα * διὰ Σίμωνα, xai Εὐνόμιον, xai 
΄Αρειον, τοὺς ἀρνουμένους αὐτοῦ τὴν ix Πατρὸς 
πρὸ αἰώνων γέννησιν.--- Ἐκ τοῦ ὅρου. 'Ex' ἐσχά- 
των δὲ τῶν ἡμερῶν τὸν αὑτὸν δι’ ἡμᾶς xal διὰ τὴν 
ἡματέραν σωτηρίαν, ix Μαρίας τῆς Παρθένου xai 
Θεοτόχου, κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα * διὰ Φωτεινὸν xal 
θ:όδωρον, χαὶ Δ.όδωρον, xal Νεατάριον, τοὺς διδόν- 
τας αὐτῷ viv ἀρχὴν τῆς ὑπάρξεως ἐκ τῆς Παρθένο», 
xai λέγοντας αὑτὸν ἄνθρωπον EG ἀρετῆς χατὰ προ- 
χοπὴν θεοποιηθέντα, xol οὐχὶ θεὺν Ex Θεοῦ ὄντα, 
xat διὰ φιλανθρωπίαν ἀτρέπτως ἄνθρωπον γεχενη- 


pévov. — Ἐκ τοῦ ὅρου. "Ev δύο φύσεσιν ἀσυγχύ- 


τως, ἀτρέκτως, ἁδιαιρέτω:, ἀχωρίστως γνωριζόµε- 
vov, οὐδαμοῦ τῆς τῶν φύσεων διαφορᾶς ἀνῃρημένης 
διὰ την ἔνωσιν, σωζοµένής δὲ μᾶλλον τῆς ἰδιότητος 
ἑκατέρας φύσεως, xal εἰς ἓν πρόσωπον xal µίαν 
ὑπόστασιν συν:ρεχούσης. Ταῦτα διὰ Νεστόριον, καὶ 
^ Απολινάριον, καὶ Εὐτνχῆ, oi τὰς διαφόρους φύσεις, 
τοῦ Λόγου λέγω καὶ τῆς σαρχὺς αὐτοῦ, μίαν φύσιν 
ἀποτετελεκέναι φασὶν, ἑχστάσας δηλονότι τῆς ἑαυ- 
τῶν ἰδιότητος * ὡς χατὰ τὸν ἐχείνων λόγον µῆχέτι 
ξύνασθαι σώζεσθαι τοῦ Χριστοῦ μήτε τὸ παθητὀὺν, 
διὰ τὸ &xa0b; αὑτοῦ τῆς θεότητος, μήτε τὸ ἀπαθὲς, 
διὰ τὸ παθητὸν αὐτοῦ τῆς ἀνθρωπότητο». 


humanitatem. Hoc prop:er Marcionem, et Manem, et 
Valentiuum, qui euim per opinionem ac phantasiam 
duntaxat aiebant homiuem apparuisse; non reipsa, 
et naturaliter hominem factum coufitebantur. — Ez 
decreio. Ante sxcula quide ex Patre genitum, quoad 
divinitatem. Hoc propter Simonem, et Eunomiuim, 


et Árium, qui generationem ipsius ex Patre, factam 


ante szcula, negabant. — Ez decreto. Extremis 
vero diebus eumdem propter nos, et salutem nostram, 
natum ex Maria Virgine Deipara, secundum hu- 
manitatem. Hoc propter Photinum et Theodorum, 
εἰ Diodorum, et Nestorium, qui ersistendi priu- 
cipium ei dant ex Virgine, ac tradunt eum hoiuinem 
esse, qui ob virtütem profectu quodam ei iucre- 


Ὦ wiento sit deificatus ; non Deum de Deo, qui amore 


generis humani citra inutationem hono factus sit. 
— Ex decreto. Qui duabus in naturis citra confu- 
sionem, mutationem , divisionem , separationem 
aguoscitur ; nequaquam naturarum discrimine 
propter unionem sublato, sed utriusque natura 
proprietate potius salva, et in unam perso - 
nam unamque hypostasin coeunte. lsta propter 
Nestorium, et Ápoilinarim, et Eutychetem, qui na- 
turas diversas, Sermonis, inquam, et carnis ejus, 
unaià naturam absolvisse dicunt, amissa scilicel 
singularum proprietate ; quo fit ui secundum ipso- 
rum doctrinam, noun amplius in Christo vel esse pas- 
sibile quidquam statuere possimus, profer divinita- 


tem ipsius, passionis experteu vel quidquam impassibile, propter ipsius humauitatenm, passioni obnoxiau. 


207 


THEOHIANI 


208 


liis ita recitatis et declaratis, generalis ad Theo- A Τούτων οὕτως ἀναγνωσθέντων χαὶ ἑρμηνευθέν- 


rianum inquit: Equidem post recitationem hujus de- 
cieti niliil in eo deprehendi, quod orthodoxa fidei re- 
pognet, sicut et pridem fassus sum. Miror etiam, qui 
factum sit ut nostri majores impudenter ad id calu- 
mniandum progrederentur, Sed arbitror propterea, 
quod haec sancta, universalis magnaque synodus ad- 
versua p'ures se sectas objiciat, ut indicatum est, 
multos adversus cam ab hoste salutis hun az calum- 
niatores fuisse suscitatos, pro multis illis vulneribus, 
qu:e ad cor ipsum ei sunt a synodo inflicta. Rectis- 
simum sane decretuin est, uti quod a Sprritu san- 
cto per tot talesque sanctos Paires dietatum fuerit. 
Quippe nulla synodus tam frequentem sanctorum 
Patrum collec.o10m  uumerum habuit, Caeterum 


των, εἶπεν ὁ Καθολιχὺὸς πρὸς τὸν Genpiavóy * Ἐγὼ 
τοῦτον ἀναγνοὺς τὸν ὄρον, οὐδὲν ἐναντίον τῇ ὀρθο- 
δόξῳ πίστει ἓν αὐτῷ διέγνων, ὥς σοι xal πρώην 
ἑξεῖπον * χχὶ θαυµάνω, πῶς οἱ π.ὸ ἡμῶν ἀναιδῶς 
χατ αὐτοῦ εἰς συχοφαντἰαν ἐχώρησαν. Αλλ᾽ οἶμα:, 
ἐπεὶ χατὰ πολλῶν αἱρέσεων παρατάττεται ἡ ἁγίᾳ 
αὕτη χαθολιχὴ µεγάλη σύνοδος, ὡς ὃξδήλωται, πολ- 
loue ἀατ αὐτῆς ὁ τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων 
πολέμιος τοὺς συκοφάντας ἐξήγειρεν ἀντὶ πρλλῶν, 
ὧν κατὰ χαρδίας ἑδέξατο πληγῶν παρ᾽ αὐτῆς. Ὁρ- 
θότατός ἐστιν ὁ ὄρος, ὡς ὑπὸ τοῦ παναγίου Πνεύ- 
µατος διὰ τοσούτων xol τηλιχούτων ἁγίων θεοφόρων 
Πατέρων ὑπαγορευθείς * οὐδεμία γὰρ ἁγία σύνοδος 
τοσούτους ἔσχε συνειλεγμένους ἁγίους Πατέρας. 


modo libi quiddam aperiam, quod hactenus vulgo B Νυνὶ δέ σοι xal τι τῶν µέχρι τοῦ νῦν ἀποῤῥήτων 


proditum nouo fuit, Àute 200 annos quidam gene- 
ralis Armeniorum fuit, cui nomen Joannes, viia 
doctrinaque magnis sanctisque Patribus par, et 
qui disciplinas exteras universas, adeoque philoso- 
phiam ipsam non suramatiw attigisset ; vita quidem 
divina haud scio an omnibus, plurimis certe praivit; 
dignus habiins, tam vite quam doctriuz gratia, qui 
boc sacro gradu solioque geueralium potiretur. llic 
divino repleius 2elo, contra Monophysitas ruebat, 
ει toto eis propemodum episcopatus sui tempore 
tam scriptis quam lingua iofligere vulnera non 
desiit : cujus et sacram memoriam honorifice pie- 
que celebramus. llujus divini beatique viri com- 
mentarius eat apud ie, quem contra Monophysitas 
scripsit, pluribus Scripturarum testimoniis, el en- 
thymematis, ei valentibus syllogismis, et notionibus 
communibus , et demonstrationibus refertus. Eum 
beatze memoria Generalis Gregorius, qui non multo 
apte me illustris in lioc solio fuit, ita confirmavit ut 
ejus in extremo liec verba perscriberet : Sic et ego 
credo, quemadmodum sanctissimus generalis Joan- 
nes bic scripsit ; et ja non credentes anatlematizo. 
Ac legamus saue paulum ex eo, si placet, ut 
hunc virum agnoscas, veluti leonem ex ungui- 
bus. 

TIEOR. Equidem hoc scriptum libentissime 
audiam, 

Cum crgo recitatum faisset procmium, Theoria- 


ἁποκαλύψω, Πρὸ διαχοσίων ἑτῶν ἐγένετό τις Καθο- 
λιχὸς τῶν ᾽Αρμενίων, ᾧ ὄνομα Ἰωάννης, Blu xol 
λόγῳ τοῖς µεγάλοις ἁγίοις Πατράσιν ἡμιλλημένος, 
παιδείας τε τῆς ἔξω πάσης, χαὶ δὴ xat αὐτῆς φὺο- 
σοφίας οὐκ ἀχροθινῶς fato * βίῳ δὲ ἑνθέῳ οὖκ 
οἶδα εἰ πάντας τοὺς πλείστους τέως ὑπερηχόντει- 
σεν * ὃς διἁ τε τὸν βίον, διά τε τὸν λέγον, τοῦ θείου 
τούτου βαθμοῦ xal τοῦ θρόνου, τῶν καθολιχῶν λέγω, 
Ἠξίωτο, Οὗτος ζήλου θείου πληαθεὶς, χατὰ τῶν Mo- 
νοφυσιτῶν ὤρμητο * xaX δὴ xal γραφαῖς, xal γ)λώ:τῃ 
κούτους χατατραυµατίζειν, τὸν ὅλον τῆς ἐπισχοπΏς 
αὐτοῦ χρόνον σχεδὸν οὐχ ἐπαύσατο. O5 τὴν θείαν 
μνήμην ἐντίμως καὶ 0503560; ἑορτάζομεν. Τούτου 
τοῦ θείου xai µακαρίου ἀνδρὸς ἐστὶ παρ᾽ ἐμοὶ συγ- 
χραφὴ, ἣν χατὰ τῶν Μονοφυσιτῶν συνεγράφατο, 
πολλαῖς γραφικαῖς µαρτυρίαις, καὶ ἐνθυμήμας, 
xai συλλοχισμοϊῖς ἰσγυροῖς, xal χοιναῖς ἑννοίαις xol 
ἀποδσίξεσιν ἐμπεπυχνωμένη. Ταύτην ὁ iv µαχαρίᾳ 
τῇ µνήµῃ ὀλίγον πρὸ ἐμοῦ τῷ θρόνῳ τούτῳ διατρέ- 
ψας Γρηγόριος ὁ Καθολικὺς ἐπεχύρωσε, γράψας 
πρὸς τῷ τέλει αὐτῆς, ὅτι Οὕτω πιστέύω χὰγὼ, ὡς 
ὁ ἁγιώτατος Καθολικὺς Ἰωάννης ἐνταυθοὶ γέγραφε, 
χαὶ τοὺς μὴ οὕτω πιστεύοντας ἀναθεματίσει. Καὶ 
εἰ χελεύεις, ἀναγνώσομεν ix ταύτης ὀλίγον, ἵνα 
γνῷς τὸν ἄνδρα, ὡς ἐξ ὀνύχων τὸν λέοντα. 
O GEQP. "Ἠδιστα ἀχούσαιμι τῆς Υραφῆς. 


'2; o0» ἀνέγνωμεν τὸ προοίµιον, εἶπεν ὁ ϐθεωρια- 


nus ad Generalein : Obsecro, inquit, eximiam 6915 f νὸς πρὸς τὸν Καθολιχόν" Παραχαλῶ τὴν μεγάλην 


ciilatem tuam, ut. hie. liber describatur, ac mihi 
wadatur ; quo Graecum facium habere in jRomania 
possimus, ad honorem Patris ipsius, utque per eum 
auctor a nobis ipse celebretur. 

GEN. Perpiacet. 

taque descriptus el nobis traditus est, qui eum 
ad urbem Augustam deportavimus. 

Secundum luec generalis ita nos compellabat: 
Beatus Paulus inquit : Optarem ipsemet esse a Chri- 
sto. anothema, pro (ratr.bus meis, cognaiis mili, 
quod carnem attinet, duntaxat ut ipsi sa-wem adi- 
pisceren'ur **, ldem ego de mca gente dico. Et quan- 


20 [tom. 1X, 9, 


ἁγιωσύνην σου μεταγραφῆναι viv συγγραφὴν ταύ- 
την, xal δοθῆναί µοι, ἵνα ἐξελληνισθεῖσαν ἐν Ῥω. 
µανίᾳ ἔχοιμεν αὐτὴν, εἰ; τιμὴν τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, 
xai τιμῶμεν δι αὐτῆς τὸν γεννίτορα. 

O ΚΑΘ. ᾽Απιδέχομαι τοῦτο σφόδρα. 

Καὶ δὴ µεταγραφεῖσα ἰδόδη ἡμῖν, ἣν xaX ἆ ποχο- 
µισάµεθα πρὸς τὴν βασιλεύουσαν. 

Τούτων οὕτω γενοµένων, εἶπεν ὁ ζΚαθολιχὸς πρὸς 
fj; ' Ὁ µαχάριο; Παῦλος ἔφη ἸΕδου.όμην αὐτὸς 
ἐγὼ ἀνάθεμα εἶναι ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ, ὑπὲρ toy 
ἀδε. 1 Ρῶν µου, τῶν συγγεγῶν µου, tor κατὰ 
cüpxa, póror iva σωθσι. Ἑ,ὐτό gnat χἀγὼ ὑπὲρ 





209 


DISPUTATIO 7. 


?10 


τοῦ ἐμοῦ Yyévou;  ἐπεὶ xa ἀποθανεῖν ὀφείλει ὁ Α doquidem bonus pastor.etiam mori debet pro snis 


ποιμὴν ὁ χαλὸς ὑπὲρ τῶν προδάτων αὐτοῦ * πᾶσαν 
μηχανὴν xal σπουδὴν ποιήῄσω, xal πάντα πᾶσι γε- 
vhsouat, ἵνα πάντας, fj τινας πάντως, σώσω” ὡς 
ἂν χἀγὡ δυνηθῶ εἰπεῖν, Ιδοὺ ἐγὼ xal τὰ παιδία, 
ἆ jtot ἔδωκχεν ὁ Θεός. Πῶς δὲ τοῦτο ποιήσω, ἄχου- 
σου. ᾽Απὸ τῆς σήμερον ἄρξομαι γράφειν ἐπιστολὰς 
πολς τοὺς ἆπαν-αχοῦ γης ᾽Αρμενίων ἐπισχόπους, 
xalov αὐτοὺς εἰς τὴν σύνοδον. Καὶ μετὰ τὸ χρατη- 
θτναι την σύνοδον, προθήἠσω εἰς µέσον ὅσας χρήσεις 
ἔχουσιν οἱ ᾽Αρμένιοι, δοχούσας αὐτοῖς βοηθεῖν. Προ- 
θήσω δὲ xal ὅσας αὐτός pov παρήγαγε; γραφικὰς 
μαρτυρίας. Καὶ πρῶτον μὲν ἔτομαι ix τοῦ µέρους 
τῶν Αρμενίων, καθ᾽ ὑμῶν γυµνάζων τὸν λόγον’ εἶτα 
Ἱρέμα, καὶ xav! ὀλίγον, xal μετὰ πολλῆς τῆς olxo- 
νοµμίας, xal χατὰ χαιρὸν xal τρόπον προσήχοντα, 
ἄρξομαι ἀποκαλύπτειν τὴν µέχρι τοῦ νῦν κρατήσα- 
σαν πλλνην τῶν ᾽Αρμενίων. Ἑλέγξω δὲ xai αὐτοὺς 
xai ἀπὸ συγγραφῆς τοῦ bv ἁγίοις Ἰωάννου xoi Κα- 
θολικοῦ, fj» σοι δέδωκα µεταγράφα:, xat ἀπὸ πασῶν 
τῶν ἁἀποδείξεων, &; pot πεποίηχεν ἡ of λογιότης. 
Καὶ τὸ ὅ)ον εἰπεῖν, ἕσομαι Ῥωμαῖος, ὑπὲρ Ῥω- 
paie, μᾶλλον δὲ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας κατὰ τῶν 
Αρμενίων ἀγωνιζόμενος, xal µοι ἄφευστος ἑἐλπίς 
ἐστιν si; θεῖν, ὅτι τὰ πρόδατα τὰ ἐμὰ τῆς φωνῆς 
409 ἀχούσει, xal ἀχρλουθήῆσει pot, καὶ ἑσόμεθα σὺν 
Θεῷ µία ποίµνη, εἷς ποιµήν. Καὶ εἰ μὲν πάντες 
συνξλθοιεν ἐμοὶ, εὖ ἂν ἔχοι ’ τῷ φιανθρώπῳ θεῷ 
οὗ παύσομαι εὐχαριστῶν el. 66 γε xo ph (ὅπερ 
ἁπεύχομαι), μετὰ τῶν ἑπομένων pot, xax στοιχούν- 
των, χαὶ ὁμοφρονούντων χυριύσω τὸ δύγµα τῆς ἆλη- 
θείας, xaX ἀποστείλω πρὸς τὸν χραταιὸν καὶ ἅγιον 
ἡμῶν βασιλέα, καὶ «bv ἁγιώτατον καὶ οἰκουμενιχὸν 
πατριάρχην τοὺς ἀξιολόγους τῶν ἀρχιερέων pov, 
φέροντας τὴν ὀρθόδοξον πίστιν ἔγγραφον, xal ὑπο- 
γευγραμμέντν οἰχείᾳ Epi χειρὶ, ἔχουσαν xal ὑπο- 
γραφὰς πάντων τῶν ὑπ' ἐμὲ ὄντων ὀρθοδόξων ἔπι» 
σχόπων, βεθαιώσοντας, xol 6v οἰκείας φωνῖς, καὶ 
γραφῆς λόγφ ἡμῶν xal τῶν ὀρθοδοξησάντων 'Ap- 
µενίων ταύτην. "Ἔσται δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις xal τοῦτφ 
b» τῇ τοιαύτῃ ἐγγράφῳ πίστει ἐγχείμενον, ὅτι Δε- 
χόμεθα τὴν ἐν Χαλκιδύνι μεγάλην χαὶ οἰχουμενικὴν 
εετάρτην ἁγίαν σύνοδον , καὶ οὓς αὐτὴ δέχεται 
ἁγίους Πατέρας * οὓς δὰ πάλιν αὐτὴ ἀναθεματίξει, 
καὶ ἡμεῖς ἀναθεματί.ομεν ' Εὐτυχέα τε xal Διόσχο- 
(ον, πρὸς δὲ καὶ Σέδηρον, χαὶ Τιμόθεον τὸν Αἴλου- 
p^*. καὶ πάντας τοὺς αὐτῆς χαταφλυαρῄσαντας * 
τοὺς δὲ πρὸς τὸ qug τῇ; ἀληθείας τοὺς ὀφθαλμοὺς 
μύσαντας τῆς χαρδίας, καὶ σοφωτέρους ἑαυτοὺς τῶν 
ἁγίων ὑπολαμθάνοντας, αἰωνίῳ ἀναθέματι παρα- 
πέµγω. Elta μετὰ τὸ χυρωθῆναι συνοδικῶς ἓν τῇ 
βασιλευούσῃη ταῦτα πάντα, xal ὑποστρέφαι τοὺς 
ἑμοὺς ἀρχιερεῖς, eye χελεύσει ὁ θεοφιλέατατος Ba- 
σιλεὺς, εἰσέλθω xal αὐτὸ; εἰς τὴν βασιλεύρυσαν, 
προσχυνήσων τὰ ἐκεῖτε ἅγια προσχυνήµατα, xat 
εὺν Ισαπόστολον xai ἆγιον βασιλέα, χαὶ τὸν ἁγιώ- 
τατον πατριάρχην. Καὶ ταῦτα εἰπὼν, Σξέδαλε πάν - 


* las. vir, 18. 


ovibus, omnem maclinationem atque studium adhi- 
bebo, et omnibus omnia fiam, ut omnes, aut aliquos 
omnino servem, quo et ipse dicere possim : Ex 
ego, et liberi, quos Deus mihi dedit **, (Quo autem 
modo sim id facturus, auJi, Ab hodierno die 
scribere litteras ad Armeniorum cpiscopos ubique 
gentium incipiam, quibus eos ad synodum invitabo. 
Ea cum habita fuerit, in medium proponam auctori 
tates 0ómues, quotquot Armeuii babent, et pro ipsis 
esse videntur, Proponam et illa sacrarum Littera- 
rum testimonia, quecunque tu. mihi protulisti. Ac 
primum quidem ero ex parte Armeniorum, contra 
vos disserende contendens; deinde paulatim, ac 
peiletentiti, nec siue multo consilio, convenienti el 
tempore et modo, detegere. incipiam Armeniorum 
errorem, qui hactenus obiinuit, Iedargiam eos οἳ 
de libro sancte. memorie Joannis illius generalis 
episcopi, quem librum tibi descriptum obtuli : de 
omnibus illia denique demonstrationibus, quas eru- 
ditio tua. mihi suppeditavit. Ad sSummam, ftoma- 
nus ero, proque Romauis, imo pro veritate, adver- 
sus ÀÁrmenios decertabo, ac spe infallibili fretus 
erga Deum, futurum mihi polliceor, ut oves meat 
vocem meam audiant, ac me sequantur ? et erimus, 
Deo juvante, unum ovile, unus pastor. Quod si ad 
me universi accesserint, beue erit, ac beniguo Deo 
gratias agere non desinam : sin autem, ( quod evc- 
nire nolim) cum lis qul me sequentur, et mecum 
eonsentient, veritatis doctrinam conürmabo, et ad 
praepotentem sanctumque nostrum imperalorein, ct 
sanctissimum ac universalem patriarcham, eos 
auctoritatis precipus ponti(ices mittam, qui fidem 
orthodoxam scripto comprehensam afferent, manu 
mea subnotatam, et omnium mibi subjectorum recto 
sentientium episcoporum subscriptiones eontinen- 
tem ; quique tant voce propria quam per scriptu 
rain, nostro nomine pariter, et amplexorum veraus 
sententiam Armeniorum, eam cónfirinabunt, Atque 
huie comprehensa scripto fidei boc quoque, præter 
alia, insertum erit : Nos babitam Chalcedone ma- 
gnam, universalem, quartam illam sacram syuodum 
recipere cum us sanetis Patribus, quos ea re.ipit ; 
quos autem e diverso anaihemati subjicit, eos nos 
quoque auathematizare; nimirum Eutychetem, et 
Dioscoruin, et prxter. hos Severum, et Timotheum 
JElurum, et omues qui adversus cam nugas meras 
effutiverunt. Quotquot autem cordis oculos ad ve- 
ritatis lucem clauserint, et se viris illis sanctis doc- 
tiores existimabunt, zlerno anathemati tradam, 
Deinde cum hzc omnia in urbe Augusta, synodo 
interveniente, corroborata fuerint, ac reversi mei 
pontifices : si quidem piissimus imperator jusserit, 
et ipse urbem Avgustom ingredior, adoraturus et 
res ibidem sanctas ac veneratione dignas, et apo- 
stolis parem ac sanctum imperatorew, et sauctissi- 
mum patriarcham, Quibus dictis, e caeuaculo 


211 


THEORIANI 


212 


expulit nuiversos, et animo dolorem prz se fe- A ταί τοῦ ὑπερῴου, xal μετὰ παβαινοµένην Φνυχῆς, 


rente , plenisque lacrymarum oculis, ita. nos affari 
epit : 

Obsecro benignum et sanctum imperatorem no- 
strum, ut, porteaquam mei pontifices Constantino- 
polim ingressi et hxc, qux? diximus, omnia con(ir- 
mata fuerint , jubeat sanctissimum et universalem 


patriarcham, ornatum pontificalibus suis, quæ ge- 


stare consuevit quoties sacrum ministerium peragit, 
in ambonenm conscendere, vel in sacrum et sanctum 
illud solium post sacram mensam colJocatum, cru- 
cem sanctam manibus suis tenentem, et venerabilia 
ligna, audienteque toto ecclesi: corpore ac populo, 
genti Armenioruu bene precari, qux» totum prope 
seculum exsecrationi subjecta fuit; deinde curet 
serias concipi preces etiam pro iis Armeniís, qui 
obdormierunt, ut Deus, qui omnium vult salutem, 
profectum hoc ex ignoratione, non malitia, delictum 
eis remittat, Cum ergo videremus eum, haec corde 
eontrito οἱ cum gemitibus ad nos proferentem : nos 
quoque moti sumus ad commiserationem, totique 
meras in lacrymss et lamentationes soleti, Delnde 
cum paulum temporis iutercessisset, quasique ple- 
ratus conquievisset, Theorianus dixit : 

Has preces tuas, domine, prepotenti et sancto 


imperatori nostro exponemus. Inde tradita nobis. 


epistola ad piissimum, et sanctum, et Christianum 
imperatorem nostrum, qua et illud complexus erat, 
906 magnam illam, et universalem, sanctamque sy- 
nodum quartam, Chalcedone habitam, recipere ; 
pacifice nos dimisit, [tactoque capite nostro, bene 
nobis est precatus. Nos autem actis Deo pro his 


ἔχων χαὶ τοὺς ὀφθαλμαὺῦς δαχρύων μεστοὺς, fptato 
λέγειν πρὸς ἡμᾶς 

᾿Παραχαλῶ τὸν φιλόστοργον xai ἅγιον ἡμῶν βασι- 
λέα, ἵνα μετὰ τὸ εἰσελθεῖν τοὺς ἐμοὺς ἀρχιερεῖς εἰς 
τῶν Κωνσταντινούπολιν, καὶ βεθαιῶται ταῦτα πάντα, 
ἃ εἴπομεν, πορῄσῃ τὸν ἁγιώτατον xal οἰχουμενικὸν 
πατριάρχην φορέσαι τὰ ἱερατιχὰ αὐτοῦ, ὅσα φορεῖν 
εἴωθε, τὴν θείαν ἑκτελῶν λειτουργίαν, xai ἀναδθηναι 
ἐπὶ τοῦ ἄμόωνος, ἢ ἐπὶ τοῦ θείου καὶ ἱεροῦ θρόνου. 
τοῦ ὄπισθεν τῆς ἁγίας τραπέζης, αχρατοῦντα ταῖς 
χερσὶ τὸν ἅγιον σταυρ»ν, ἔχοντα τὰ τίµια ξύλα, καὶ 
ἐν ἀχροάσει παντὺς τοῦ τε πληρώματος τῆς Ἔκκλη- 
σἷας χαὶ τοῦ λαοῦ, εὐλογῆσαι τὸ Υένος τῶν ΆἉρμε- 
νίων, ὃ σχεδλν ὅλον αἰῶνα ὑπὸ χατάραν ἣν * εἶτα 
ποιῆσαι εὐχὴν ἑχτενῆ xal ὑπὲρ εῶν χεχοιµημένων 
Αρμενίων, ἵνα ὁ θέλων πάντων ἀνθρώπων την 6ω- 
τηρἰαν θεὸς, ἀφήσει αὐτοῖς τοῦτὸ τὸ ἐξ ἀγνοίας, οὗ 
χοχουργίας ἁμάρτημα. Ὡς οὖν ἑωρῶμεν αὐτὸν μετὰ 
συντετριµµένης xapblac xal στεναγμῶν, Ταντα 
πρὸς ἡμᾶ; λέγοντα ' Χεχινήμεθα xal ἡμεῖς πρὸς 
οἴχτον. xaX ὅλοι δαχρύων xal θρήῄνων γεγόναμεν. 
Ὥρας δὲ ὀλίγης παρελθούσης, xal οἷον τοῦ θρῄνου 
κατηρεµήσαντος, εἶπεν 6 θεωριανός * 

Ταύτην σου τὴν παράκλησιν, δέσπητα, εἴπομεν 
τῷ κραταιῷ καὶ ἁγίῳ ἡμῶν βασιλεῖ. Καὶ δοὺς ἡμῖν 
γραφὴν αὐτοῦ πρὸς τὸν εὐσεθέστατον, xal ἅγιον, 
xai φιλόχριστον ἡμῶν αὑτοκράτορα, περιέχονσαν 
τό : ὅτι Δέχομαι τὴν τετάρτη» μεγάλην xal οἴχουμε» 


6 vox» ἁγίαν σύνοδον τὴν tv. Χαλχηδόνι, ἀπέλυσεν 


omnibus gratlis, Constantinopolim continuis itine-- 


ribus proficiscebamur, Deum interim et collaudan- 


tes et praedicantes: cui quidem omnis majestas, - 


honos, adoratio, et magnificentia , seculis infinitis 
tompetit. Amen. 





ἡμᾶς ἐν εἰρήνῃ * καὶ ἀφάμενος τῆς χεφαλῆς ἡμῶν, 
εὐλόγησεν ἡμᾶς. Ἠμεῖς δὲ ἐπὶ πᾶσι τούτοις εὖχαρι: 
στῄαχντες τῷ θεῷ, τῆς πρὸς Κωνσταντινούπολιν 
φερούσης οἰχόμεθα, alvoüvtec xal εὐλογοῦντες τὸν 
θεόν ' ᾧ πρέπει πᾶσα 666a, τιμῇ, Χαὶ προσχύνησις, 
φαὶ μεγαλ οπρέπεια εἰς τοὺς αἱἰῶνας τῶν αἰώνων. 
Αμήν. 





ΘΕΩΡΙΑΝΟΥ 


ΔΙΛΛΕΞΙΣ ΔΕΥΤΕΡΑ ΜΕΤΑ ΝΟΣΕΡΣΟΥ 


ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΩΝ. 


THEORIANI 


 DISPUTATIO SECUNDA CUM NERSETE 


PATRIARCHA GENERALI ARMENIORUM. 


Fpistola Netsetis generalis. Armeni ad. imperatorem D Πιστάχιον (1) τοῦ Καζοικοὺ τῆς Αρμενίας No- 


dominum Mannelem, missa per legatos suos, et in 


σέ[σου αρὸς τὸν βασιλέα xüpov MarovhA, 


(1) Manuelis epistolz, Disputationi | pramiss:, respondet Nerses, 





915 DISPUTATIO II. | 214 


στα1ὲν δι ἀνθ, ὦὠπων αὐτοῦ τοῦ βραχαµίων (9), A — Grecum conversa sermonem a monacho. Atimano 

παὶ ἐξε11ηνισθὲν παρὰ τοῦ μοναχοῦ τοῦ 'At- Philippopolitano , prasente etiam magistro Theo- 

udrov τοῦ ἁκὸ Φ.Λιππουπόλεωώς, παρουσίᾳ xal riano, mense Decembri, indictione φκατία. Scripia 
τοῦ palotopoc θεωριαν οῦ, μηνὶ Δεκεμδρίῳ iv- vero (uit post priorem. cum Theoriano disputa- 
δικειῶνος εετάρτης. Τοῦτο μετὰ τὴν διά 1εξι’ tionem. 

toU θεωριανοῦ. 

"O ὁρισμὸς τῆς αὑτοκρατορίας σου, θεόστεπτε βα- Majestatis tuæ deliberatio, coronste a Deo im- 
σιλέων τῆς Ῥώμης, πορφυρογέννητε, τροπαιοῦχε,νι- perator Romanorum, Porphyrogenite, triumphator, 
xn$3, ἀεὶ αὕγουστε, φίλε τῆς εὐσεδείας xaV τῆς εἰρῆ- — victor, semper auguste, religionis pacisque Eccle- 
νης τῶν Ἐχχλησιῶν, χατέλᾳθε καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς — S'arum amator, ad nos quoque pervenit bumiles 
εὔτελεῖ; εὐχέτας τῆς ἁγίας βασιλείς σου, ἐξ οὗ δι — saucte (098 majestatis veneratores, indeqne tuam 
Tvouev τὸ θέλημα αὑτῆς ἑπόμενον τῷ θείῳ θελη- — divinz couformem voluntatem cognovimus. Sicut 
bati: ὥστέρ γὰρ διὰ τῆς ὁμωνυμίας, οὕτω χαὶ διὰ — enim. nominis paritate, ita etiam operibos, vero 
τῶν ἔργων τῷ xas' ἀλήθειαν Ἑμμανουὴλ θέλειςόµοιω- — Emmanyueli vig esae similis, qui pacem celo terre- 
0rvat, τῷ παιῄσαντι εἱρήνην £v τῷ οἀρανῷ xal iv que conciliavit, mediumque wmacerie parietem, ut 
τῇ vf. χαὶ τὸ µεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ διαλύσαντι B Apostolus ait, destruxit *. Una igitur eum scripta 
χατὰ τὰν 'Anócvoov: μετὰ γοῦν τοῦ ἐγγράφου ἀρι- — deliberatione, viva qnoque voce sententiam maje- 
σμοῦ. δεδηλώκασι wal διὰ ζώσης φωνῆς τὰ παρὰ τῆς statis tus nobis patefecerunt missi ae bomines, 
βασιλείας σου ὁριαθέντα οἱ ἁποσταλέντες map'ab- philosophus scilicet atque magister Theorianus, 
ες, 5 «& φιλόσοφας χαὶ μαῖστωρ Θεωριανὴς, xal à — necnon popularia noster, mopasticeque profes- 
ópóeu)oc xai ὁμοσχήμων (5) ἡμῶν Ἰωάννης 6 ἠγού- — sionis socius Joanpeg abbas, qui οἱ Atniauus voci- 
µενος, ὃς καὶ Ατμάνος ἐπονομάζεται, ἐξ ὧν τελείαν — fatur. Quippeex his summum vestrum circa Ecele- . 
ἐγνώκαμεν ἔχειν ὑμᾶς προθυµίαν περὶ τῆς εἰς ἣν sis catholie unionem studium intelleximus : ne- 
χαθολικὴν ᾿Ἐκχλησίαν ἑνώσεως, χαὶ πεπιστεύχαµεν que vero. banc voluniatem — enpiditatemque ex 
οὐκ ἀνθρώπινον εἶναι τὸ τοιοῦσον θέληµα xal ζή- hominibus ortam esse coyfidimus, sed divinitqs. 
τηµα, ἀλλὰ θειάτερόν «s καὶ ὑφηλότεραν ' ὅτι ὥσπερ — coelitusqua immissam, Nam velut illa natara celsis- 
$ ἀνωτάτω φύσις ἔχλινεν εἰς τὴν ἡμετέραν ταπε[- sima ad humilitatem nostram sese inclinavit, ut nos 
wow ἵν ἡμᾶς ὑψώφῃ, καὶ ὁ πλήρης ἑχένωσεν &ao-— OXlolleret: et qui plenus erat, semet aliquandiu 
v»v ἀπὸ τῆς ἰδίας δόξης ἐπὶ μικρὸν ἵν ἡμᾶς πλη- — gloria sua exinanivit, ut. nos plenitudine sua com- - 
ρώσῃ coU πληρώματος αὐτηῦ, τὸν αὐτὸν ερόπον χαὶ C pleret ; ita sancta rosjestas tua, quanquam nibili in- 
ἡ ἁγία βασιλεία σου ἀνενδεῆς ix πάντων ὑπάρχουσα, — diga, attamen. egentis instar cum nostra gestit pau - 
ὡς &vbghc ἐπιθνμεῖ τῇ ἡμετέρᾳ πτωχείᾳ καινωνῆσαι, — pertale versari ; non ut aliquem defectum suum 
oóx εἰς ἀναπλήρωσιν τῆς ὑστερήαεως αὐτῆς, ἀλλ) — inde supplest, sed ut divini amoris absequatur ím- 
ὑπὸ τῆς θείας ἀγάκης ἠττηθεῖσα «o0 χελεύσαντος pulsui, quo jubemur non tantum homines proximos 
ἀγαπᾷν μὴ µόνον τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν, ἀλλὰ καὶ — ceu nosmetipsos diligere, yerum etiam iunlmicos , 
τὸν ἐχθρὸν, καὶ μὴ τὸ ἑαυτοῦ µόνον ζητεῖν συµφέ. — neque nostras solum, verum etiam alienas utilitates. 
pov, ἀλλὰ xal τὸ τοῦ πλησίον, curare. 

As xai ἡμεῖς διαλεχθέντες ix cfc θεοπνεύστου liaque et uos sermone instituto, sacris Scripturis 
Γραφῆς μετὰ τοῦ ἁποσταλέντος φιλοσόφου παρὰ τῆς —dueibus, cum philosopho & sancta majestatetua 
&rlgc βασιλείας σον, ἰάθημεν τὸν γοῦν, ἀχούσαντες -— misso, mentis quamdam medicinam experti sumus, 
99s λόγων «5; πίστεως Ἐχχκλησίᾳς τῶν Ῥωμαίων (4). cum (dem Romane Ecclesie ex predicti virt oro- 
Καὶ yàp ἀπὸ ἰδιωτῶν τινων τῶν ἀπὸ τῶν ἐνταῦθα — lionecognovimus, Etenim ab obscuris quibusdam. 
μερῶν τῆς θαλάσσης χαλουµένων Ῥωμαίων, ἡκούο- — maritimaram regionum accolis, qui se Romanos. 
μεν ἡμεῖς τε xal οἱ πρὸ ἡμῶν λόγους οὐχ ὑγιεῖς εἰς — dictitabant, et nune et olim nescio quos sermuneu- 
τὴν οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ λαλουµένους’ xai ἡῤ- D los de Christi incarnatione non sanos audivimus : 
ῥωστῶμεν [cod. ἠρωτῶμεν] τοῦ ἡμετέρου νοὺς σχαν- — ideoque in egritudinem quamdam incidimus pro- 
Δαλιζοµένου, ὑπολαμθάνοντες εἷς τι µέρος τοῦ Νεστο- — pter mentem. nostram scandalo offensam, quia vos 
ῥρίου παρεχκλίνειν ὑμᾶς. Καθάπερ xal ὑμεῖς περὶ  puiavimus io partem. aliquam Nestoriana bzreseos 
Ἀνῶν ἐκ τῶν ἡμετέρων ἰδιωτῶν τοῦ ἀποσκιρτησάν. — declinavisse. Vicissim vos a popularibus quibusdam. 
«tv ἀφ' ἡμῶν διὰ τὴν ἄτακτον διαγωγὴν αὐτῶν, — nostris, qui ob ipconditos mores a nobis se subdu- 
fixovece οἱ τῶν χαθ᾽ ἡμῶν καταλαλιὰν ὥς τι δῶρον , xerunt, walam de nobis famam sccepisiis, dum hi 
προσέφερον ἑνώπιον ὁμῶν xavà τοῦ πρὸ ὑμῶν εὖδο- — suas contra nos calumnias doni instar ad vos affer- 

χιμεῖν πρὸς ὑμᾶς bx τούτου xal οἰχειοῦσθαι ὑπολαμ. — rent, gratiam vestram atque amicitiam lucrari spe- 


! Ephes. n, 14. 


(à) Vorabulum corruptum, ut puto, 8 Grzeo (&) Romanorum nomine apud Byzsntinos: seri- 
scriptore ος Armeniaco panagan, qui est orator, — ptores Grecos denotari solitos, exploratum est ; qui 
legatus. ob incolume in Oriente imperium Romanos se, 

(5) Ab Armeniis de monacliatu patriarchas as- cidentales.sotem Latínos oppellabant. 


Mami selilop, compertum est. 


— — 


215 


$upt, dum nos Eutycheti ejusque asseclarum dogma 
tenere putaretis, qui unam naturam pravo sensu 
asserunt, Verumtamen ex hac colloquii ventilatione 
nudata est palamque convicta utrimque mentien- 
tium falsitas, prodiit in lucem veritas, planeque 
constitit tum vos a Nestoriana divisione, tum nos 
ab Eutychiana confusione longe abesse : invicem 
autem, per Dei gratlam, proximi visi sumus, quod 
atuinet ad dogmatum rectitudinem. Sed quoniam 
vesui imperii potestas, qui saccrdotii libertatem 
protegit, genti nostre ab infldelium tyraunide 
erepta est, idcirco meus quoque pontificatus patrio 
$0lo ac sede depulsus, in aliena regione periclitatur. 
Quamobrem neque in presenti Armeniornm epi- 
sCopi et doctores coram adsunt, neque licet sine 
horum generali concilio quaesitul vestro. quanium 
opus est respondere, ne pro concordia ansam inul- 
tiplicem discordi& demus, neque inconstanter ali- 
quid absurdumve loquamur. igitur haud rectum 
' mihi visum est, cum iis tantum qui cirea toe sunt 
hominibus, de bac gravissima controversia defen-- 
5ionenr scribere, prius quam in Ármeniam magnam, 
imo et in reliquas orbis partes nuntios miserim, 
eünctosque Armeniorum sapientes congregaverim, 
coramque ipsis vestram hanc de flde et disciplina 
Ecclesie quaestionem exposuerim : quod cum flet, 
equidem omnes meos conatns, studium, voluntatein, 
operam, adhoriaüionem, vim exempli ipsam, in 


| THEOHRIANI | 
fánles. Quare et animi vestri scandalo percussi À θάνοντες. Διὸ ἑσχανδαλίζεσθε τὸν νοῦν καὶ ὑμεῖς. 


216 


νὀµίζοντες ἡμᾶς ὀμόφρονας εἶναι τοῦ Εὐτυχοὺς καὶ 
τῶν pev αὐτοῦ, τῶν λεγάντων μίαν φύσιν χαχῶς. 
Πλὴν ἐκ τῆς ἑἐρεύνης ταύτης ἐγυμνώθη xat ἀπεκα- 
χύφθη ἡ ἁπάτη τῆς φευδολογίας ἑχατέρων, xat tóuo- 
χθη, καὶ φανερὰ γέγονεν dj ἀλήθεια , xal ἑστερεώθη 
ὅτι μαχρὰν &q' ὑμῶν ἐστιν dj τοῦ Νεστορίου δ.αίρε- 
σις, xal ἀφ ἡμῶν ij τοῦ Εὐτυχοῦς σύγχυσις, xal 
πλήσί[ον ἀλλήλων γεγόναµεν τῇ ὀρθότητι τῶν δογµά» 
των, χάριτι τοῦ θεοῦ. Ἐπειδὴ δὲ à θρόνος τῆς ύμε- 
τέρας βασιλείας, &g' οὗ ἡ τῆς ἀρχιερωσύνης αὖθεν- 
«la χρατύνεται, ἀφῄρηται ἀπὸ τοῦ γένους ἡμῶν ἀπὸ 
τῆς τυραννίδος τῶν ἀλλοφύλων , διὰ 5οῦτο xai ἡ àp- 
χίερωσύνη ἡμῶν ἰδιώχθη ἀπὸ τῆς πατρίου χώρας 
χαὶ τοῦ θρόνου, xal εἰς ἀλλοτρίαν χώραν χλυδωνίζε» 
ται παροιχοῦσα. Ἐξ fjc αἰτίας οὐχ ἔχομεν ἐγγὺς 
πρὸς vb παρὸὺν τοὺς ἀρχιερεῖς xai διδασχάλους τῶν 
Αρμενίων * xal χωρὶς τῆς τῶν πάντων συμθολῆςν 
ἀνένδεχτόν ἐστι τελείαν δοῦναι ἀπολογίαν τῷ προῦ» 
τάγµατι τοῦ ζἠτήματος ὑμῶν, ἵνα μὴ àv ἑνώ- 
σεως, διαφόρους αἰτίας παρέξωµεν χωρισμοῦ, xal 
σεσαλευµένοι καὶ ἀλλόχοτοι γενῶσιν οἱ λόγοι ἡμῶν. 
Aix τοῦτο οὐκ ἑἐνδεχόμενον ἔδοξεν ἡμῖν μετὰ µόνων 
τῶν παρ᾽ ἡμᾶς γράψαι τὴν ἀπολογίαν τοῦ τοιούτου 


— μεγάλου ζητήματος, μέχρις ἂν ἀποστείλωμεν εἰς τν 


μεγάλην ᾽Αρμενίαν , xal εἰς πᾶν µέρος τῆς οἰχουμά»- 
νης, xat ἐπισυνάξωμεν ἅπαντας τοὺς οἷς ἐστι δύνα”- 
pue σοφίας ᾽Αρμενίους, καὶ ἐνώπιον αὐτῶν προθή- 
σωµεν «by παρ) ὑμῶν ζητούμενον περὶ τῆς πίστεως 


eo collocabo ut amoris mutui pacisque inter nos ϱ χαὶ τῆς τάξεως τῆς Ἐκκλησίας λόχον, ἐμοῦ χατα- 


instaurandæ auctor sii : videlicet ut nos vobiscum, 
qi priores hoc spiritale bonum fieri curastis, beati- 
tudine il'a pacificorum digni simus, quam in Evan- 
gelio Christus promisit. Quoniam vero missi a ma- 
guitudine tua viri postulaverunt, ut nunc etiam bre- 
vem oliquem scripto sermonem de nostra in rebus 
fidei sententia ad sanctam majestatem tuam mitte- 
remus, id sane fecimus, haud fere nostris, sed san- 
ctorum qui ante separationem vixere doctorum ver- 
bis utentes, 


ναγκάζοντος xai ἐπισπεύδοντος xal οἷον ἀγωνιζομέ- 
νου xai προθυµουµένου xal ποδηγοῦντος αὐτοὺς xal 
παροτρύνοντος εἰς τὸ αἴτιον τῆς ἀγάπης xal τῆς εἰ- 
pfivne * ὡς ἂν καὶ ἡμεῖς μεθ' ὑμῶν τῶν πρωταιτίων 
τοῦ τοιούτου πνευματιχοῦ ἀγαθοῦ, ἀξιωθῶμεν τοῦ 
μακαρισμοῦ τῶν εἰρηνοποιῶν τοῦ ἑπηγγελμένου παρὰ 
τοῦ Χριστοῦ. Ἐπεὶ δὲ οἱ παρὰ τῆς ὑμῶν µεγαλειό- 
τητος ἀποσταλέντες ἐζήτηααν μικρόν τινα xai πρὸς 
τὸ παρὸν λόγων ἔγγραφον καὶ περὶ τῆς πίστεως τοῦ 
ἡμετέρου δόγματος ἀποσταλῆναι πρὸς τὴν ἁγίαν βα” 


σιλείαν σου, τοῦτο πεποιἑκαμεν οὐχ ἀφ᾽ ἡμῶν , ἀλλ ἀπὸ τῶν χρῄσεων τῶν ἁγίων διδασχάλων τῆ; Ἐκκλη- 


σίας τῶν πρὸ τοῦ χωρισμοῦ. 

Coufitemur itaque consubstantialem et increatam 
sanctam Trinitatem, in tres distiuctam personas, 
unsque nalura et divinitate conjunetam, haud cir- 
c'unseriptam tempore , neque cessaturam, vel cui- 
libet. inutationi obnoxiam, ut creatze natura solent. 
Pa'er est ingenitus, quippe & nemine manans : 
Filius a Patre genitos incorporaliter, ut ex mente 
Verbum 2 Spiritus a Patre. incomprehensibiliter 
inscrutabiliterque procedens. Sine principie Pater ; 
4 Patre autem experte principil Filius; itemque 
Spiiitus ingenitus sine principio, cujus rei ratio 
heque mente intelligi, neque lingua explicari potest : 
una voluntas, una vis, una potentia : unus rerum 
omnium factor, unus previsor, cujus gloria ccelum 
ielusque repletur. Novissimis autem diebus, unus 
de sancta Trinitate, Filius nempe, volente Patre, 
εἰ sancto Spíritu cooperate, ad liumanam naturam 


Ὁμολογοῦμεν γοῦν ὁμοούσιον καὶ ἀγέννητον τὴν 
ἁγίαν Τριάδα ἓν ερισὶ διαιρουµένην ταῖς ὑποστά- 
σεσι, καὶ εἰς µίαν φύσιν καὶ θεότητα ἑνουμένην, 
oüx εἰργμένην iv χρόνῳ οὐδὲ πανοµένην ἢ τρεπο» 
µένην ὡς γενητην φύσιν. Ὁ Πατλρ ἀγέννητος, οὗ 
γὰρ ἔκ τινος, ὅτι ἐξ οὐδενός' ὁ Yibo Υεννητὸς ix 
τοῦ Πατρὸς, ἀσωμάτως ὡς λόγος ix vou* καὶ τὸ 
Πνεῦμα ἐχπορευτὸν ix τοῦ Πατρὺὸς ἀνεξερευνήτως 
xal ἁκατανοήτως. "Avipyogs ὁ Πατῆρ, καὶ ix τοῦ 
ἀνάρχου Πατρὸς 6 Υὶός ' xai τὸ Ἠνεῦμα ἁγεννήτως 
xal ἀνάρχως xal ἁχαταλήπτως vip, xai ἁῤῥήτως 
λόγῳ * ἓν θέληµα καὶ µία δύναµις καὶ µία E&uoala * 
εἷς ποιητὴς τῶν ὄντων, xat εἰς προνοητὴς πάντων, 
οὗ πλήρης ὁ οὐρανὸς xai ἡ yfj τῆς δόξης. Ἐσ' ἐσχά- 
των δὲ τῶν ἡμερῶν, ὁ 6 εἷς τῆς ἁγίας Τριάδος ὁ Υἱὸς, 
εὐδοχίᾳ τοῦ Πατρὸς καὶ συνεργείᾳ τοῦ ἁγίου Ηνεύ- 


µατος ἔχχλινεν εἰς τὴν ἡμετέραν φύσιν διὰ τήν lpa- 





917 DISPUTATIO 1I. 213 
típav σωτηρίαν * χαὶ ἔλαδεν ἡ τελεία θεότης τὴν A propter nostram salutem semet inclinavit, ita ut 


εελείαν ἀνθρωπίνην φύσιν, druytv xal νοῦν xat σῶμα 
ἐχ τῆς ἀειπαρθένου Μαρίας. χαὶ ἐγένετο χαινὴ ix 
δύο φύσεων εἰς µίαν ὑπόστασιν ἑνωθεισῶν ἀποῤῥή- 
τως xal ἁἀχωρίστως * καὶ ἐγεννήθη ἐξ αὐτῆς Geb. 
ἑνάνθρωπήσας, xai 6 Yib; τοῦ θεοῦ, Υἱὸς ἀνθρώπου 
xat γενόμενος xai χαλούµενος οὖτ ἡλλοιώθη ἐκ τῆς 
ἀνθρωπίνης οὐσίας τὸ προαληφθὲν 2x τῆς Παρθένου, 
àXÀ' tv. τῇ ἀῤῥήτῳ ἑνώσει τῆς θεότητος xal τῆς &v- 
θρωπότητος, ἔμεινεν ἀμετάδλητος καὶ ἄτρεπτος τῶν 
φύσεων fj φανέρωσις, πλὴν µόνῳ vip θεωρουμένη, 
καὶ ἀχωρίστως καὶ ἁδιαιρέτως. Καὶ γὰρ ὑπερέχεινα 
τῆς µίξεως τῶν θνητῶν φύσεων νοεῖται fj «oU Πο:η- 
«oU χράσις μετὰ «62 xviepatoc* ἐχεῖναι γὰρ ἢ χωρί- 
ζονται €f, ἑνώσει, fj μεταδάλλουόωὼ el; ἄλλα, ὁ δὲ 
Ποιητὴς φύσει Ίνωται ἡμῖν, χωριαμὸν ἣ μεταδολὴν 
οὐχ ἐδέξατο εἷς ἀνθρωπότητα, f) τῆς ἀνθρωπότητος 
€i; θεότητα. Διὸ οὗ χατὰ «bv ὙΝεστόριον µερίζομεν 
εἰ; δύο πρόσωπα τὸν ἕνα Χριστὸν, οὐδὲ, χατᾶ τὸν 
Εὐτυχῆ xai τοὺς ὀμόφρονας αὐτοῦ, εἰς µίαν φύσιν 
συγχέοµεν, ἀλλὰ λέγομεν τὰς δύο φύσεις χατὰ τὸν 
páqav Γρηγόριον τὸν θεολόγων ἐν τῇ πρὸς Κληδόνιον 
ἐπιστολῇ Υράφοντα χατὰ ᾽Απολιναρίου xal τῶν σὺν 
αὐτῷ, ὅτι φύσεις δύο" εἶτα λέγει χαὶ τὴν αἰτίαν, 
806; χαὶ ἄνθρωπος. Καὶ ἐν ἀληθείᾳ» χαὶ γὰρ εἰ 
Θεὺς µόνον ἄνθρωπος µόνον, εὔλογον ἂν εἴη λέ- 
ειν µίαν φύσιν ἔχειν, f] θείαν ἡ ἀνθρωπίνην "ἐπειδὴ 
δὲ Θεός ἐστι xal ἄνθρωπος ἔνωθεὶς ἀῤῥήτῳ ἑνώσει, 
δῆλον ὅτι θείαν ἔχει φύσιν xal ἀνθρωπίνην, ἀλλ᾽ 


perfecta divinitas perfectam asciverit humanitatem, 


animam scilicel, mentem corpusque, ex perpetva 


Virgine Maria : factaque. nova conjunotio est ex 
duabus naturis sub persona unica ineffabiliter et 
inseparabiliter unitis, Deusque bumanatus de Ma- 
ria natus est : el qui Filius Dei est, idem et re εί 
nomine Filius hominis esse coepit : neque tamen 
ut homo fleret, divinam naturam immutavit ; nequé 
id quod a Virgine sumpsit, humanam substantiam 
deseruit; sed in ineffabili divinitatis et  humanita- 
tis unione, immutabilis et inconvertibilis naturarurt 
mansit ostensio, quam tamen mente tantummodo 
contemplari licet; eaque, ut dixi, inseparabiliter et 
iadivisibilite r confecta est, Etenim Creatoris con- 
cretio cum creatura, supra solitam mortalium 
naturarum  míistionem est : hz quippe vel ab aliis 
separantur dum aliis uuluntur, vel aliud quld effi- 
ciuntur : Creator autem naturaliter nobis unitus 
est, qnin tamen 3 divinitate separaretur, vel in 
humanitatem divinitas converleretur. Quamobrem 
haud cum Nestorio unum Christum in duas perso- 
nas partimur, neque cum Eutychete ejusque assc. 
clis in unicam naturam confundimus ; sed duas 
naturas ex magni theologi Gregorii sententia dici- 
mus, qui in. epistola ad Cledouium adversus Apol- 
linarem ejusque consectaneos duas naturas affirmat : 
cujus rei addit causam, quia videlicet Deus homoque 
est. Recte id sane ; nam si Deus tantuinmodo esset, 


ἠνωμένως, ἀχωρίστως, ὥσπερ Φυχὴ xat σῶμα" xat C vel homo tantummodo, recte diceretur unam natu- 


ἔτι ὑπερθαίνει dj ἀλήθεια τῆς ἑνώσεως τὸ παρά- 
δειγµ1, ὡς xaX αὐτὸς ὁ διδάσγαλος ἑξῆς λέγει ' Ox 
ἄλλος xal ἄλλος, ph Υένοιτο’ τὰ γὰρ ἀἁμφότερα ἓν 
τῇ συγκράσει, Θεοῦ μὲν ἑνανθρωπήσαντος, ἀνθρώ- 
που δὲ θεωθέντος. Καὶ ἀλλαχοῦ φησι, Διπλοῦς γὰρ 
ὃν δηλονότι τῇ φύσει οὗ τῇ ὑπυστάσει. | 

ipse doctor in sequentibus ait: Non alius atque 
adest, Deua videlicet incarnatus, homo deiſicatus. 
persona, 

Τὸ δὲ λέγειν ἡμᾶς μίαν φύσιν, pf; τις δι) ἄλλο τι 
ὁκολάδῃ, ἀλλ’ ἢ διὰ τὴν τῶν δύο φύσεων ἀχώριστον 
ἕνωσιν * ὃ µεμαθήχαµεν παρὰ τῶν ὀρθοδόξων δι- 
δασχάλων τῆς Ἐκκλησίας, μάλιστα δὲ παρὰ τοῦ 
ἁγίου Κυρίλλου τοῦ Αλεξανδρείας, χαθὼς γράφει 


οὗτος χατὰ Νεστορίου ἐν τῇ πρώτῇ "pb; Σούχενσον .Ὁ 


ἐκιστολῇ. Ὁμολογοῦμεν μίαν τοῦ Λόγου φύσιν σ8- 
σαρχωμένην, ὡς οἱ Πατέρες εἰρήχασιν. ᾽Αλλὰ xai 
ἐν τῇ δευτέρᾳ πρὸς αὐτὸν ἐπιστολῇ ἔτι ἀριδηλότερον 
λέχεε, τιθεὶς πρῶτον tbv λόγον τῶν ἐναντιουμένων 
αὐτῷ λέγοντι ulav φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρκωμἑνην * 
E! àx δύο φύσεων συνηνἐχθη. φησὶν, ὁ Ἐρμανουὴλ, 
μετὰ δὲ τὴν ἕνωσιν pla Φύσις νοσῖται τοῦ Λόγου 
σεσαρχωµέγη, ἕφεται πάντως τὸ χρῆναι λέγειν αὐτὸν 
παθεῖν εἰς ἰδίαν φύσιν. Πρὸς οὓς ἀπολογεῖται µετά 
τινας λόγους xai τοῦτο Ποία τοίνυν παθεῖν αὐτὸν 
ἀνάγκη εἰς ἰδίαν φύσιν, εἰ λέγοιτο μετὰ τὴν ἕνωσιν 
µία φύσις Υἱοῦ σεσαρχωµένη; El μὲν γὰρ οὐκ ἦν 
àv τοῖς λόγεις τῆς οἰχονομίας τὸ πεφυχὸς ὑπομένειν 
9; πάθος, ὀρθῶς ἂν ἔφησαν ὅτι ὄντος τοῦ πεφυχότ 


rom habere, vel. divinam scilieet. vel. humanam : 
nunc cum Deus et homo sit Ineffabili copulatus 
unione, constat eum (um divinam habere naturam 
tum etiam humanam, conjuncte tamen et insepara- 
biliter ceu anima corpusque sunt : imo bypostatice 
unionis veritas praedictum exemplum superat, velut 


slins est; absit : utraque enim res in concretione 
Tum οἱ alibi ait: Duplici enim natura constat, non 


Quod autem nos unam naturam dicimus, id nemo 
ob aliam causam fleri existimet, nisi quía duarum 
naturarum inseparabilis unio est : quam rem ab or- 
ihodoxĩs Ecclesias doctoribus didicimus, pr:ecipue vero 
a sancto Cyrillo Alexandrino, qui contra Nestorium 
jn prima ad Successum epistola ita scribit : Con- 
filemur unam Verbi naturam incsrnatam, uti 
Patres dixerunt, Sed et in secunda ad eumdem 
epistola, adbuc enucleatius ait, postquam adver- 
santium sibi, qui unam Verbi incarnatam naturam 
dicebant, hæc verba retulit : « Si ex duabus nà- 
turis coacervatus est Emmanuel, post. unionem 
autem una natura intelligitur Verbi incarnata, 
profecto ipsum in propria natura passum dicere 
oportet, » À quibus ita se defendit post alia dieta 
sic : Cur vero opus sit, ipsum in propria natura 
pati, οἱ dicatur post unionem una natura Verbt 
incarnata ? Si enim forte non essel in incarnationis 
ratione subiectum passionis, recte dicerent quod 
desiderato passionis subjecto, necesse [οἱ οἱ ipsam 


219 
Verbi naturam subire passionem. Rursusque dicit : 
Quod aiunt adversarii, si una est natura Verbi 
incarnata, plane necesse est commistionem accidisse 
et confusionem, deminuia veluti ac subtracta 
hominis in Christo natura; hi denuo ignorant, 
dum recta distorquent, unam revera esse Verbi 
incarpatam naturam, Tum paucis interjeetis dictum 
. suum exemplis declarat : Non enim, inquit, id 
tantummodo quod natura sua simplex est, veraciter 


unum dicitur; verum id etiam de iis prsedicatur - 


que per compositionem conglutinata sunt ; cujus» 
modi est bomo ex corpore animaque constans, 
qui sunt quideu) beterogenea neque invicem 
consubstantialia, nihilo tamen dunus conjuncta, 
unicam hominis naturam efficiunt; quenquam ín 
compositionis ratione differentia inest, ob naturam 
illarum reram quz ad unionem conveniunt. Frustra 
iginr sunt qui aiunt, quod si una sit natura Verbi 
inearpata, prorsus commistio facta fuisset atque 
cencretio, lanquam deminuta atque subtracta ho- 
minis natura : neque enim deminuitur, ut ipsi 
aiunt, neque subtrahitur. Multa alia in eamdem 
sententiam dicta tum. apud sanctum Cyrillum, tum 
»pud alios doctores deprehendere est. ldem doctor, 
qui divisionem  nferentibus obstitit, contra eos 
quoque qui unicam affirmabant confusam natu- 
ram, dicit in prima epistola : Considerantes igitur, 
ut dixi, incarnationis rationem, duas videmus na- 
turas inter se convenisse pef unionem insepara- 
bilem, inconfuse et inconvertibiliter : nam caro 
utique caro est, non divinitas, quanquam Dei facta 
est caro. Verbum pariter Deus est, non caro, 
quanquam idem per cconomise mysterium ad se 
carnem transtulit. Pauloque post ait : Quantum 
igitur cogitatione solisque anim: oculis perspicere 
rationem licet qua Unigenitus humanatus est, 
duas esse naturas unitas dicimns , unum Christum 
Filium et Dominum, Verbum Dei bumanatum atque 
[ucaruatum. 


Jam cum hac effata theologiam nostram prorsus 
regaul, nos videlicet ejusmodi ducibus in veritatis 
via, qu ad Deum ducit, utentes, recte libereque 
theoJogicum nostrum sermonem duplici ratione 
proferimus ; nempe unam Verbi naturam incar- 
natam dícimus, 
pter ineffabilem unionem; et duas quoque dicimus, 
secundum sauctum Gregorium, propter invariabi- 
lem naturarum divine et bumanæ conditionem. 
Sic enim sancti Patres arma justitia non simplicia, 
. se] utrimque, id est, dextra sínistraque cædentia 
gerentes, ui ail Apostolus ?, Arianæ quidem distin- 
cijoni nature, Sobejlianam in Trinitate unitatem 


nature opposuerunt,.qujn tamen unicam perso-- 


nam assererent : Sahellianam vero personz gni- 
talem, Ariana personarum distinctione profligave- 
runt, ita 13men qt dislincionem quamlibet unica 
nature 3b Eeclesia prorsus expulerint. Parique ra- 


* Jl Cor. vi, 7. 


THEORIANI 


- "EvvooUvste τοίνυν, ὡς 


220 
A πάρχευν, πᾶσά πως ἀνάγκη τῇ τοῦ Λόγου φύσει συµ-. 

θᾳΐνειν τὸ πάθας. Καὶ “πάλιν λέγει» "Ort λέχουσιν 
οἱ ἐναντιούμενοι, ek µία φύσις τοῦ Λόγου σεσαρκω-- 
pévq, πᾶσά πως ἀνάγχη λέγειν φυρμὸν γενέσθαι 
xai cóyxpzow, µειονµάνης ὥσπερ xol. ὑποχλεπτο- 
µένης «fj; ἀνθρώπου φύσεως àv αὐτῷ: Ἰγνόησαν 
πάλιν οἱ cx ὀρθὰ διαστρέφοντες, ὅτι κατ ἀλήθειάν 
ἐστι µία φὖσις τοῦ Λάγου σεσαρχωµένη. Καὶ μετ 

ὀλίγα δηλοποιεῖ διὰ παραδειγµάτων τὸν λόγον. οὗ 
γὰρ ἐπὶ µόνων τῶν ἁπλῶν χατὰ τὴν φύσιν ἓν ἀλτθῶς 
λέγεται, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν χατὰ αὖνθεσιν συνηγµέ- 
νων, ἀποῖόν τι χρῆμά ἐστιν .ὁ ἄνθρωπος ἐκ ψυχΏης 
καὶ σώματος, ἑτεροειδῃ μὲν τὰ τοιαῦτα, xal ἀλλή- 
λοις οὐχ ἁμοούσια, ἐνωθέντα γε μὴν, τὴν µίαν dv» 
θρώπηυ φύσιν ἀπετέλεσαν, x&v τοῖς τῆς αυνθέσεως 
λόγοις ἑνυπάργηῃ sb διάφορον κατὰ τὴν φύσιν τῶν 
εἰς ἑνότητα συγχεχοµισµένων. Περιττολογοῦαι φοί-. 
vuv οἱ λέγοντες, ὡς εἴπερ «Un «o0. Λόγου φύαις µία 
σεσαρχωµένη, πάντη τε χαὶ πάντως ἔποιτο ἂν τὸ 
φυρμὸν γενέσθαι καὶ σύγχρασιν, ὡς μειουµένης xal 
ὑποχλεπτομένης τῆς ἀνθρώπου φύσεως ' οὔτε γὰρ 
μεμείωται, οὔτε, χαθώς now, ὑποχλέπτεται, Καὶ 
ἄλλα πολλὰ τῆς αὐτῆς ἑννοίας παρά τε τῷ ἁγίῳ Κυ- 
ρίλλῳ χαὶ ἑτέραις δι ᾶσχάλοις ἔατιν εὑρεῖν. Ὁ ab. 


πὸς διδάσκαλος, ὃς χαὶ ἀντεῖπε πρὸς τοὺς διαἰ- 


ρεσιν ποιοῦντας, xal πρὸς τοὺς χατὰ σύγχυσιν τὴν 
μίαν φύσιν λέγοντας, λέγει ἐν τῇ πρώτῃ ἐπιστολῇ» 
ἔφην, εὺν τῆς ἐνανθρωκή- 
σεως τρόπον, ὀρῶμεν ὧτι δύο φύσεις συνῆλθον 
ἀλλήλαις xa0' ἕνωσιν ἁδιάσκαστον ἀσυγχύτως xal 
ἀτρέπτως) fj γὰρ σὰρξ, σἀρξ ἐστι xal οὐ θεότης, εἰ 
καὶ γέγονε θεοῦ σάρξ * ὁμοίως xal ὁ Λόγος θεός 
ἐστι xal οὐ σὰρξ, εἰ xa ἰδίαν ἐποιῆσατο τὴν σάρ- 
χα οἰκονομικῶς. Καὶ μετ ὀλίγα λέχει. Οὐχοῦν 
μὲν ὅσον ἦχεν εἰς ἔννοιαν καὶ εἰς µόνον τὸ ὁρᾷν 
τοῖς τῆς ψυχῆς ὄμμασι sva. τρόπον ἑνηνθρώπησεν 
ὁ ἸΜονογενῆς, δύο τὰς φύσεις εἶναί Φφαμεν ἕνω- 
θείσας, ἕνα Χριστὸν Υἱὸν xal Κύριον τὸν τοῦ θεοῦ 
Λόγον ἑνανθρωπήσαντα χαὶ σεσαρχωμένον. 

"A δη γνώρισµά slav τῃ ἡμετέρᾳ τελείᾳ copa 
τούτους οὖν ὁδηγοὺς ἔχοντες xal ἡμεῖς απρὺς τὴν 
τῆς ἀληθείας ὁδὸν τὴν ἄγουσαν εἰς τὸν θεὸν, ὀρθῶς 
xai ἐλενθερίως φέρομεν εἰς διπλῆν θεωρίαν «bv λό- 
ον, μίαν λέγχοντες φύσιν τοῦ Λόγαυ σεσαρχωμένην, 


secundum sanctum Cyrillum, pro- C χατὰ τὸν ἅγιον Κύριλλον, διὰ τὴν ἄῤῥητον ἕνωσιν, 


xqi δύο, χατὰ τὸν ἅγιον Τρηγόριον τὸν θεολόγον, διὰ 
τὸ ἀκαινοτόμητον χαὶ ἀἁμετάθλητον τῶν φύσεων τῆς 
τεθείας xaX τῆς ἀνθρωπίνης * οὗ μονομερῆῇ ἔχοντες 
τὰ ὅπλα τῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ 
κατὰ τὸν ᾽Απόστολον ' χατὰ μὲν τῆς διαιρέσεως 
Ἀρείου τῆς ἐπὶ τῆς φύσεως. τῆς Τριάδος τὴν ἑνά. 
τητα τοῦ Σαδελλίου τῶν φύσεων τιθέντες, xol τὸ 
μίαν λέγειν ὑπόστασιν ἀποῤιίψαντες * κατὰ δὲ τῆς 
μιᾷς ὑποστάσεωῳς τοῦ Σαθελλίου, τὴν Διαίρεσιν τῶν 
ὑπαστάσεων τοῦ Αρείου ἀντιτιθέντες, xal τὴν δια(- 
protv τῆς udo φύσεως πρόῤῥιξον ἀπὸ τῆς Έκχκλη- 
cla; ἀγασπάσαντες. ᾽Ομρίως xal τὴν σύγχυσιν τοῦ 





221 


DISPUTATIO II. 


999 


Εὐτυχοὺς xai τῶν ὁμοφρόνων αὑτῷ ἑξουδένωσαν χαὶ A tione confusionem quam Eutyches ejusque asseclie 


ἐξήδρισαν * xal τὴν ἀχώριστον ἔνωσιν τῶν δύο φύ- 
σεων τῆς θεύτητος xal τῆς ἀνθρωπότητος ἄραντες 
ἀντέθηχαν τῷ ΚΝεστορίῳ χάὶ τοῖς xav! αὐτὸν διαι- 
| ροῦσιν͵, οἵτινες δύο φήσεις εἶπον, ἀλλὰ διῃρημένας, 
xai οὐχ ἠνωμένας ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ, θέντες µα- 
χρὰν thv διαἰρεσιν τοῦ Χεατηρίου, ὡς ζιζάνια πι- 
χρίας ' τὸ δὲ ἀχα.νοτόμητον τῶν ἁμφοτέρων ἐν τῇ 
ἑνώσει τῆς θεήτητος χαὶ τῆς ἀνθρωπότητος, τεθή- 
χασι χατὰ τοῦ Εὐτυχοῦς xal τῶν xav αὐτὸν, xal 
τῶν pez! αὐτὸν τὴν play. φύσιν λεγόντων κχαχκῶς" 
ὥσπερ οἱ παῖδες τῶν ἰατρῶν oüx Ex τῶν ὑγιεινῶν 
µόνον, ἁλλ᾽ ἤδη xal ἀπὸ τῶν βλαθερῶν κατασχευά- 
ζουσι φάρµαχον εἰς ὑγείαν. 


iuvehebant, objurgatam exsufflaverunt : et. inse- 
parabilem duarum naturarum divinz atque hamana - 
unionem Nestorio ejusque consectaneis objecerunt, 
qui Cbristnm dividunt, quique duas quidem dicunt 
naturas, sed divisas, non in uno Christo conjunctas. 
Sie videlicet Ne&torianam divisionem, ceu zizania 
amara, a 86 longe propuleruut : rei vero utriusque 
in facienda: unione immutabilitatem, divinitatis 
scilicet et lumanitatis, contra Eutychetem ejusque 
veteres novosque asseclas, qui unam naturam pravo 
sensit asserunt, constabiliverunt : qua in re medi- 
cos imitati sunt, qui non e salubribus tantummodo 
rebus, verum etiam e noxiis, salutare pharmacum 
con(icere solent. 


Niv οὖν xal ἡμεῖς, κατὰ «fjv τῶν ὀρθοδόξων ἁγίων Ὦ — Nunc igitur. et nos, juxta othodoxorum sancto- 


Πατέρων παράδοσιν, ἀναθεματίζομεν τοὺς κατὰ 
εροπ]ν xai ὁλλοίωσιν λέγοντας μίαν φύσιν τοῦ Aó- 
Υου σεόαρχωμένην ΄ xal τοὺς λέγοντας ὅτι [οὐχ] ἐκ 
κοῦ ἡμετέρου φυράµατος ἔλαθε τὴν ἀνθρωπίνην φύ- 
σιν xat ἥνωσε τῇ θεύτττει, ἀλλ αὑτὸς ἐξ ἑαυτοῦ ὑπ- 
εστήσἈτο τὴν ὀάρχα ἓν τῇ µήτρᾳ τῆς Παρθένου, fj 
&àx τοῦ οὐρανοῦ αὐτὴν ἤγαγεν, f) χατὰ φαντασίαν 
ἐφάνη ἄνθρωπος, xal οὐχ ἀληθείᾳ * xal τοὺς δι’ ἄλλην 
τινὰ αἰτίαν λέγοντας µίαν φύσιν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, 
χαὶ οὐχὶ διὰ τὴν ἀχώριστον xol ἀσύγχυτον ἕνωσιν, 
Οὕτως ἀναθεματίζομεν καὶ τοὺς χατὰ τὺν Νεστό- 
p:ov εἰς δύο φύσεις χωρίζοντας ἰδίως xaX &và µέρος 
tbv θεὸν xal ἄνθρωπον, λέγοντας παθόντα xal ἆπο- 
θανόντα, xai οὐχὶ τὸν ἁπαθηῃ χαὶ ἀθάνατον * καὶ οὐχὶ 
τῇ ἑνώσει διδόντας τὰ ἀμφότερα, τὸ πάθος xal τὴν 
ἀπάθειαν, τὸν θάνατον χαὶ τὴν ἀθανασίαν. "AX ἡμεῖς 
πιστεύοµεν ὅτι 6860; Λόγος, 6 x. τοῦ Πατρὸς γεννη- 
θες πρὸ τῶν αἰώνων, 6 ἀόρατος, 9 ἁπαθὴς, ὁ ἀθάνατο;, 
ἔλαδε τὴν ἡμετέραν φύσιν τελείως ἐκ τῆς Παρθένου, 
xai Ίνωσε τῇ αὐτοῦ θείᾳ φύσει ἀσυγχύτῳ xol ἀχω- 
ρίστῳ ἑνώσει, xal ἐγένετο 6 ἁόρατος χατὰ τὴν θείαν 
φύσιν, ὁρατὸς κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα ' χαὶ ὁ ἀψη- 
λάφητος, ψηλαφητός * xat ὁ ἁπαθὴς xat ὁ ἀθάνατος 
χατὰ τὴν θείαν φύσιν, παθητὸς καὶ θνητὺς χατὰ τὴν 
{μετέραν φύσιν * οὗ χατὰ τὴν διαίρεσιν ἄλλος ἐστὶν 
ὁ ἀπαθὴκ, xal ἄλλος ὁ παθητὸς, ἄλλος δὲ ὁ ἀθάνατος 
xai ἄλλος ὁ θνητὸς, ἀλλ 6 παθὼν xaX θανὼν χατὰ 
τὴν προσληφθεῖσαν ἀνθρώπου φύσιν», ὁ αὐτὸς ἆπα- 


rum Patrum traditionem, anathematizamus eos, 
qvi unam naturam dicunt factam Verbi incarnati 
per conversionem et immutationem : item illas, 
qui Cliristum aiunt. haud ex . nostra substantia hu- 
manam sumpsisse naturam ae divinitati univisse, 


sed ipsum per se carnem sibi in Virginis utero 


circeumposuisse, aut de colo eam attulisse, aut 
phantastice, non vere liominem apparuisse : itein 
illos, qui alia quavis ex causa unam Christi natu- 
ram dicunt, non autem propter inseparabilem in- 
confusamque unionem. Sic etiam Nestoriauos ana- : 
thematizamus, qui Christum in duas*^ naturas ita 
dividunt, ut Deum seorsum babeant ab homine, 
id est eum qui passus inortuusque est seorsum 
ab eo qui impassibilis immortalisque est; neque. 
utramque rem unionis virtuti tribuunt, passionein 
ei impassibilitatem, mortem et immortalitatem. 
Nos vero credimus Dei Verbum illud a Patre ante 
smcula genitum, invisibile, impsssibile et immor- 
tale, nostram ex Virgine naturam perfecto modo 
sumpsisse, et cum sua divina natura inconfusa et 
jnseparabili unione copulavisse, Atque ita qui est 
in divina natura invisibilis, evasit visibilis in hu- 
manitate; qui est impalpabilis, factus est palpa- 
bilis; impassibilis immortalisque secundum divini- 
tatem, passibilis mortalisque secundum nostram 
naturam evasit : non autem seorsum alius est 
jmpassibilis, alius passibilis ; alius immortalis, 


θῆς καὶ ἀθάνατος xavk τὴν οἰχείαν θείαν φύσιν. Διὰ py alius mortalis : verum ille qui passus mortuusque 


τοῦτο καὶ αἷμα θεοῦ λέγεται xal πάθος xat θάνατος 
xai Geb σταυρούµενος, καὶ τὰ ὅμοια. & τῇ θείᾳ 
φύσει διδόαµεν οὐχ ἰδίως, ἀλλά τῇ ἀῤῥήτῳ ἑνώσει. 
Καὶ ὥσπερ ἀδύνατόν ἐστι ὃὰ θανάτου ζωὴν xat 
ἀθανασίαν δωρῄσᾶσθαι τοῖς ἀνθρώποις, πλὴν τοῦ 
θεοῦ Λόγου ἑνωθέντος τῇ θνητῇ φύσει καὶ παθητῇ 
τῶν ἀνθρώπων, τὸ ἀδύνατον δυνατὸν ἐγεγόνει ' xol 
γὰρ ὁ ἁπαθὴς ἔπαθε τῷ παθιτῷ, xat ὁ ἀθάνατος τῷ 
θνητῷ ἀπέθανεν. Διὰ τοῦτο ἐζωοποιήθημεν χαὶ ἡ μεῖς 
οἵτινές ἑσμεν σῶμα αὐτοῦ καὶ µέλη ἁρμολογούμενα 
τῷ ζῶντι xal ζωοπυιοῦντι ἡμᾶς Χριστῷ τῇ χεφαλῇ 
ἡμῶν, ὃς ἐστιν εὐλογητὸς xal δεδοξασµένος εἰς τοὺς 
αἰῶνας. 


est in assumpta hominis natura, idem iimpassibilis 
iwmortalisque est in propria divina natura. lJ- 
circo et Dei sanguis, et passio, et mors, et Deus. 
crucifisus dicitur, et extera talia, quae divine 
naturæ haud proprie, sed iueffabilis unionis causa 
tribuimus. Etsi autem impossibile est morte vitam 
atque. immortalitatem Jargiri hominibus, nihilo- 
minus postquani Dei Verbum mortali passibilique 
hominum nature unitum est, id quod antea fleri 
non poterat, possibile evasit : nam impassibilis 
passus est natura passibili, immortalis mortali 
moriuus est, idcirco et nos vivifieati fulmus, qui 
corpus ipsius sumus, et membra coagmentata vi- 


venii vivificantique nos Christo, nostro capiti; qui, est benedictus et glorificatus in gzcula. 


923 


THEORIANI 


22i 


Pauea hxc in prosenti, ex multis quae dicenda A — Toõũro τοίνυν üMycv πρὸς ib ragbv ix μέρους ix- 


superersnt, dicta sunt ab exiguo humilique in- 
geuio nostro inlirm»que doctrina, 3d sublimem 
sapientiam vestram, ut summatim intelligat Ar- 
moníaem Ecclesie circa fidem de sancta Trinitate 
et de Chrisli incarnatione firmum dogma : licebit- 
que vobis cognoscere a parte totum: veluti tenui 
minimoque cibi potusve gustu, a3. salubri noxium 
discernere licet. Absolutum vero plenissimumque 
tractatum de controversiis omnibus, quibus invi- 
cem dissidemus, quantrcu:que hæ sunt, post eon- 
gregatam, ut. supra diximus, synolum, ad tuam 
poteütem sanctamque inajestatem scribemus. 


De viiæ sutem nostre casibus, propter loci 
temporumque, in quibus vivimus, asperitatem, et 
de rerum necessaríarum inopia, deque molestiis 
longinqua nostra stationis, qui in medio taber- 


naculorum Cedar versamur, certior fiet sancta ma-. 


jestas tua ab iis qvi banc nostram epistolam defe- 
runt oratoribus; (qui et. coram vestra. celsitudine 
ac magnitudine parvà nostra munera sistent, ni- 
mirum tres Arabicos equos el arcus Musiliti- 
cos : quæ elsi. res exigua sunt, mystice tamen 
significont fore ut ascendas super equos (uos, et 
hostium tuorum arcus conteras : nimirum ut verus 

Emwanuel invisibiles potestates, sic tu vislbilem 

illorum vim reprimas qui Ecclesiam oppuguant : 

atque ita digui efliciamur, ut te in Christi Dei gloria 
videamus tibique gratulemur. 

Rescriptum sanctissimi patriarcha domini Michaelis, 
philosophorum supremi, ad predictum generalem, 
nomine potentis sanctique imperatoris nostri do- 
mini Manuelis datum. 


Epistola tua, Generalis reverendissime, ad maje- 


statem meam delata est, meaque potentia comperit - 


te justitize viam agnovisse; et, ul ait Scriptura, te 
discipulum esse factum regni celorum, simileinque 
hon.iui negotintori, qui de thesauro suo nova et 
vetera profert? : quippe qui primariis divinisque 
apostolorum consentiens alque obtemperans ira. 
ditionibus, Patrum quoque posteriora statuta ca. 
sonunmque przxscripta sectari decrevisti. Accendisti 


enim in meditatione tua ignem, calefacieusque οἱ D 


exp'orans in Christo vero Deo et Servatore nostro 
Seriwonem tuum, recte atienuasti, spiritalique for- 
naci tradidisti : et si quid inerat splendorem veri- 
tatis obscurans, divina flaamma excoquendum eurasti; 
quod reapse instar aridi sarmenti combustum est, 
Jam si quid sdhue epistolam tuam attente iuspicie 
entes fortasse offendit, id quoque tux severitatis 


3 Matth. xin, 59. 


(5) Michael hujus nominis terius, quem eodem 
titulo supremi philosophorum (quz fnit dignitas 
palatina) donat. etiam Eplremins a me editus in 
€atalogo patriarcharum Cp. v. 10202, 

(6) Prima, ut jam dixi, Manuelis epistola pertinet 
ad primam disputationem, Secunda hac eui:tula 


δέδοται ἀπὸ τοῦ πενιχροῦ xal εὐτελοῦς ἡμῶν vos; JE 
τῆς ἀσθενοῦς ἡμῶν σοφίας τῇ ὁμετέρᾳ ὑπερτάτη σο- 
φίᾳ * ὡς ἂν vofjon κεφαλαιωδῶς τὸ τῆς Ἐχχλησίας 
τῶν Αρμενίων στερεὸν δόγµα εἰς τὴν πίστιν τὴν εἰς 
τὴν ἁγίαν Τριάδα χαὶ εἰς τὴν οἰχονομίαν τοῦ Xpt- 
στοῦ * καὶ δύνασθε γνωρίσαι ἀπὸ τοῦ μέρους τὸ πᾶν, 
ὥσπερ ἀπὸ τῆς μικρᾶς xo οὐδαμινῆς ἀπογεύδεως - 
τῆς βρώσεως f] τῆς πόσεως, καὶ τὸ βλαθερὸν χαὶ τὸ 
μὴ τοιοῦτον. Τὸν δὲ τέλειον χαὶ πληρέστατον λόγον 
περὶ πάντων τῶν δητηµάτων τῆς μέσον ἡμῶν ἁνι- 
σότητὸς, ὅση ἂν χαὶ εἴη αὕτη, ἐν τῇ συνάξει τὴς 
συνόδου, ὡς ἄνωθεν εἴρηται, δώσομεν ἐγγράφως 
ἑνώπιον τῆς χραταιᾶς χαὶ ἁγίας βασιλείας σου. 

Περὶ δὲ τῶν» βιωτιχῶν συναντηµάτων, ὑπὸ τῆς 
σχληρότητος τοῦ τόπου xal τοῦ χαιροῦ iv ᾧ ἆσμεν, 
καὶ τῆς στερῄσεως τῶν ἀναγκαίων, xol τῆς ἀγαν- 
ακτήσεως ttc ἐνταῦθα μαχρᾶ; παροικίας ἡμῶν κατ- 
οιχούντων àv. µέσῳ τῶν σχηνωµάτων Κηδὰρ, µα- 
θήσεται ἡ ἁγία βασιλεία σου παρὰ τῶν διαχοµισάν 
των ἀφ᾽ ἡμῶν τὴν παροῦσαν Ὑραφὴν τῶν βραχα- 
µίων  οἵτινες καὶ ἑνώπιον τῆς ὑμῶν ὑφψηλότητος 
καὶ µεγαλειότητος φέρουσί τει ἀφ᾽ ἡμῶν, Ίγουν τρία 
'Apa6txà ἄλογα καὶ τοξάρια μουσουλιτικἁ, ἄτινα εἰ 
xai μιχρόν τί εἰσιν, ἀλλ᾽ οὖν μυστιχὸν, ὅτι ἐπιδήσῃ 
ἐπὶ τοὺς ἵππους 6ου xai αυντρίφῃς τὰ τόξα τῶν 
ἐχηρῶν σου * ὥσπερ ὁ ἀληθῆς ἘἙμμανουὴλ τὴν ἀόρα- 
τον δύναμιν, οὕτω xat σὺ τὴν ὁρατὴν τῶν πολεμούν- 
των Ἐκχλησίαν * καὶ ἀξιωβείημεν ἰδεῖν σε xal 
ἀγαλλιασθῆναι cl; δόξαν Χριστοῦ τοῦ θιοῦ. 
Αγτίγραμμα απρὺς τοῦτον τὸν Καθοικὸν τοῦ 

ἁγιωτάτου πατριάρχου κύρου Miyatjd (5) του 

γεγονότος ὑπάτου τῶν φι.ἰοσόφω», Ἰραφὲν ὡς 
ἐκ προσώπου τοῦ κραταιοῦ χαὶ ἁγίου ἡμῶν βα- 

σιἸέως χύρου Μαγουή.ϊ (6). 

Ἡ γραφή σου ἀπεχομίσθη τῇ βασιλείᾳ µου, Κα- 
θολιχὰ τιµιώτατε, χαὶ ἑπέγνω τὸ χράτος ἡμῶν ὅτι 
τὴν τῆς δικαιοσύνης Enéyvto; 650v, xaX χατὰ τὸ ἱερὸν 
λόγιον ἑμαθητεύθης τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, xal 
ἔοιχας ἀνθρώπῳ οἰκοδεσπότι ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ 
παλαιὰ xal χαινὰ ἐχδάλλοντι, xal ταῖς πρώταις xal 
θείαις ἁποστολικαἷς συμφωνῶν καὶ ἑπόμενος παραδό- 
9:31, val μὲν ἀλλ᾽ οὐδὲ τῶν πατροπαραδότων xal ὑστέ- 
ρων θεσμοθεσιῶν χαὶ ὅρων ὑπερόρια βαδίζειν αἱρού- 
µενος, Ἐξέχαυσας Ὑὰρ ἓν τῇ µελέτῃ σου np, xal 
πυρώσας xai δοχιµάσας τὸν ἐν Χριότῷ τῷ ἀληθινῷ 
θιῷ xaY ΣωτΏῆρι ἡμῶν λόγον, ὀρθῶς ἐξελέπτυνας 
xa τῇ πνευματικῇ χωνείφ παρέδωχας" καὶ εἴ τι 
τῆς ἀληθείας λαμπρότητι ζοφοποιῶν παραμέμιχτο, 
ἑξέδωχας τῇ χαύσει τῆς ἐν σοὶ θειοτάτης δοχιµα- 
σας, καὶ ἐξετεφρώθη ὡς φούγανον εὐὑχατάπρηστον 
εἶ τι δέ nouo καὶ ὑπολέλειπται τῷ τπεριεσχεμµένως 


respoudet. Neiseti qui. scripserat ad imp. post pri- 
mam disputalionem, | Est autem hzc publiea epi- 
stola. Nam private seu. arcanz (corfidenziali) tum 
iu peratoris tum patriarchæ epistole infra tecita- 
buntur. 





225 


DISPUTATIO II. 


226 


τὸν νοῦν ἐφ.στῶντι τῷ γράμματι, ἀλλὰ καὶ τοῦτο A zquitas, ceu exuberans neque ad perpendiculum 


τῆς σῆς ὀρθοτομίας εὐθύτητι ὡς τραχὺ xai ph τοῦ 
χανόνος ὑποπίπτον τῷ γνώµονι, τῷ καθαρῷ τῆς ὁρ. 
θοδοδίας σίτῳ ofa μικρὸν [cod. μιχρῷ] xal ἆσυμφα» 
νὲς ζιζάνιόν τι παραφυόµενον, ὥσπερ σκανδάλου 
πρόξενον ἀποξεσθὲν ὡς νοθεῦον τοῦ εὐγενοὺς νοὺς 
τὴν λειότητα ἀφανείᾳ τελείᾳ παραδοθῄσεται. Καὶ εὕ- 
τω. ἀληθῶς τὸ γεγραμμένον basil, ὅτι Ἐν χειρὶ 
1. λώσσης ζωὴ καὶ θάνατος ' θάνατος γὰρ καὶ θα” 
νά ων δεινότατος d τῆς εὐσεθοῦς ἁπόπτωσις δόςης 
τοῖς εἰς τὴν βέδηλον χατενηνεγµένοις ἀπειθείαν, 
xal τὴν γλῶτταν εἰς γλῶτταν εἰχαίως [cod. el- 
χαίους] ὀπλίζουσι, xat ὡς bou πύλην τὸ οἰκεῖον 
στόµα πλατύνουσιν * ὥσπερ ζωὴ xal ζωὴ αἱἰωνία xal 
φθορᾶς πάσης ὑπερισχύουσα, οἱ σχοτεινοὶ xat áópa- 
τοι χαὶ ἁπόκρυφοι τῆς ἀληθοῦς χαταλήφεως θησαυ- 
ροὶ, οὓς ἑἐξανοίγειν ὁ τῶν ὅλων Geb; ἐπηγγείλατο 
τοῖς ὀρθῶς ἐχζητοῦσιν αὑτὸν, xol μὴ τὴν χλεῖδα τῆς 
γνώσεως αἴρουσιν, à εἰσερχομένόις χαὶ αὐτοῖς, 
χαὶ μὴ τοὺς εἰσερχομένους χωλύουσι. 

Thv ζωὴν οὖν ταύτην ἔχουσα fj ση τιµιότης map 
ἑαυτῇ. εὖ οἶδεν ἡ βασιλεία ἡμῶν ὅτι xal τοῖς ἄλλοις 
καύτης μεταδώσει χαὶ µεταριθµήσει τισὶ τῶν ἀπει- 
θεστέρων ἐνιζάνουσαν σχαιότητα xal σκληρότητα, 
xai τοῖς ποτίμοις λόχοις τῆς ἀνεπισφαλοῦς πίστεως 
τὴν ἀλμυρὰν ἀποχλύσει θάλασσαν τῆς χακοπιστίας, 
xal μετενέγχῃ thv νόσον εἰς εἱλιχρινεστάτην ὑγιείαν. 
Ἔχοντες οὖν σε τὴν χεφαλὴν ταῖς λοιπαῖς οἴκουμε- 
νιχαῖς σννόδοις, ἀλλὰ xal τῇ τετάρτῃ συνῴδουσαν, 
εὐέλπιδές ἐσμεν, ὡς καὶ τὰ µέλη τῇ χεφαλῇ συνα- 
πολουθήσουσι * xal πᾶν τὸ διασπῶν τὴν ἑπαινουμέ- 
νην συνέχειαν, xal τὸν τῆς ἑνώσεως σύνδεσμον λύον, 
6; ἀσυμγυὲὶς καὶ ἀξύμθλητον τῇ τῆς ὁλομελίας ἀρ- 
perte, ἀναχαθαρθὲν ἀπὺ τοῦ µέσου ἀρθήσεται. 
Ei γὰρ xal οἱ πρὀτεροι τῶν Αρμενίων π,ιµένες κατὰ 
τὸν τοῦ προφήτου Ἱφρονεύσαντο λόγο», καὶ dj νομὴ 
πᾶσα οὐκ ἔγνω xal διεσκορπίσθησαν, ἀλλ ὁ μετὰ 
κούτους ἐλθὼν ἐπιστημονιχὸς xal ἔμφρων ποιμὴν τὸ 
διασκορπισθὲν ἐπισυναγάγῃ, xal ἀναγνωρίσει πᾶσι 
«Ὁν ἀντίστοιχον τῆς θανασίµου πόας νομῆὴν , xal 

εἰσαγάγῃ τὸ ποίµνιον, καὶ ἑνοιχήσει τῇ ψνχοτρόφῳ 
" μάνδρᾳ τῇ ἀθλαδεῖ, καὶ εὐφρανεῖ τὸν οἰκοδεσπότην, 
ὅτι τὺ τάλαντον εἰς ἐπίδοσιν ᾖλθε, χαὶ αἱ οὐράνιαι 
δυνάµεις ἐπὶ «fj τῆς δραχμῆς εὑρέσει ἡγαλλιάσαντο. 
Τὸν τῆς εἰρήνης ἀθόλωτον ποταμὸν ἐπιχκλῦσαι πά- 
σας τὰς Ἐχχλησίας, ἑδίφησε καὶ διφᾷ ἡ βασιλεία 
ἡμῶν * xat εἰς ἕνα σύνδεσμον πάντα; Ὑενέσθαι πνευ- 
ματικὸν, ἐπιθυμίᾳ θερµοτάτῃ καὶ ἐπεθύμησε xal 
ἐπιθυμεῖ, xal χαίρει ἐπὶ τούτοις ὡς οὐκ ἐπ ἄλλῳ 
«wl * xal ἑνέσταξας γάνος θυµηδίας ἁῤῥήτου αὐτῇ, 
ὅτι εὑρέθης καὶ αὐτὸς εἰς τοῦτο συντρέχων xoi ἐπι- 
σπεύδων τὸ τῆς ἐχχλησιαστικῆς ὁμονοίας χαλόν. Καὶ 
χαιρέτω ἡ τοῦ θεοῦ Ἐχχλησία, χαὶ ἐφ᾽ ἡμῖν xai 
ταύτῃ Ó τῶν θείων ἀποστόλων χορὸς, ὁ τῶν ἁγίων 
Πατέρων ἑσμὸς, fj τῶν πιστῶν χληρουχία, xal máv- 
«ες οἱ οἰχονόμοι τῆς χάριτος. θρηνείτω ὁ Εὐτυχῆς 
χαὶ Δισχορος, οἱμωζέτω Νεστόριο», χαταδυέσθω 


* Prov. xvii, 21. 9 Isa. xxiv, 0. 


quadrans (videlicet tanquam pauca θἱ inobserva!a 
zizania inter purum orthodoxiz triticum nata), id, 
inqnam, utpote scandali occasiouem, et ingenue 
purzque mentis quamdam maculam, funditus abra- 
sum abolebit et antiquabit, Quamobrem veritas 
Scripturze dicentis apparet : In potesiate. lingue 
vita et mors*. Mors enim, imo mors teterrima est, 
recti dogmatis amissio iis qui in impiam incurrunt 
incredulitatem, et linguam temere contra. linguam 
armant, et tanquam. ioferorum portam os suum 
dilatant, Contra vita, imo æterna uinllique corru- 
ptioni obnoxia vita, est in abstrusis illis invisibi'i- 
bus arcanisque orthodoxe sententie thesauris, 
quos communis Deus resereturum $e hominibus 


D jig promisit, qui ipsum studiose quzrunt, quique 


recti sensus clavim nou abdunt, sed οἱ ipsi intro» 
eunt, neque alios ingressu prohibent. 


Hanc ergo vitam cum tua reverentia in 66 ha. 
beat, probe novit majestas mea te aliis quoque 
impertiturum esse, correcturumque haerentem ipsis 
perversitatem ac pertinaciam : ita ut irriguis tutis- 
sima fidei doctrinis, pravorum dogmatum ten» 
pestas sedetur, et morbi vitium in perfectissimam 
sanitatem vertatur. Quippe cum te babeamus, qui 
gentis caput es, tum reliquis generalibus synodis 
tum etiam quartz assentientem, bonam spem ali- 


C mus fore ut reliqua membra coospirent cum ca- 


pite; ita ut id omne quod laudabilem concordiam 
distrahit, et unitatis vincla dissolvit,'utpote alienum 
et adversum universi corporis compagi, purgatum 
denique e medio tollatur. Etsi enim preteriti Ar- 
meniorum pastores insanierunt, ut ait propheta *, 
cunciusque grex desipuit el dispersus cst; atta- 
men qui eis successit cordatus sapiensque pastor 
palantes congregabit, et aliena mortiferis herbis 
pascua cunctis demoustrabit, minabitque gregem, 
et spiritali ovili quaquaversus tuto concludet , 
jücundabitque patremfamilias, quia commodatum 
lalentum usuram peperit, et coclestes spiritus de 
drachma inventa lztabuntur. Sane cunctas Eccle- 
sias puris fontibus inundari, sitivit et sitit ma- 


D jestas mea; easque uno cunctas $piritoli vinculo 


constringi, ardentissima semper cupiditate ex- 
optavit οἱ optat; ex eaque re gaudium quam^quod 
maximum capit : nune vero ineffabilem haurit 
animo voluptatem, cum te quoque in id conspi- 
rantem, incumbentemque ad ecclesiastica: con- 
cordis bonum videt. Jamque adeo laetetur ci 
Ecclesia, nostrique et ipsius Ecclesize causa divo- 
rum gaudeat apostolorum cborus, Patrum sancto- 
rum Ccuetus, fidelium bzreditas, cunctique divinas 
gratie ministratores, Lugeant Eutyches et Diosco- 
rus; ploret Nestorius; pudore aíficiatur Severus, 
eique consentiens Timotheus; valeant quotquot 


fox 
un 


22] ΤΠΕΟΒΙΑΝΙ 938 


runt. Neque vero nos honilnicolie Nestorio assen- 
tiibur, prava ejus opinione afllati, αἱ duas unius 
Christi personas orthodozo doguati oggeramus : 
sed unum Cbristum confitemur Dominum et Deum 


nostrum, in una persona post unionem quoque 


adorandum, duobus nempe maturis sub una per- 
sona inseparabiliter inconfuseque unitis, ex duabus 
inquam naturis et in duabus : naturis enimvero 
pollere duabus etiam post unionem Ghristum dici- 
mus atque credunug, 


Tus igitur reverentia écripta ad majestatem 
meam (dei expositio, lecta a nobis est, plenaque 


sapientis et weritatis visa, neque ab Ecelesie 


mendacia nobis vobisque, ut scripsisi, obtruse- A Σεδῆρης xa* ὁ πούτου σύµφρων Τιμόθεος * oty£sUu- " 


σαν οἱ τὰς φϕουδολοτίας ἡμῶν χαθοριζόµενοι καὶ 


ὑμῶν, ὥστερ ἔχράφας ΄ οὐχ ἡμεῖς φρονοῦμεν à; b 


ἀνθρωπολάτρης Νεστόριος τῇ xaxovola τούτου συν- 
απαγόµενοι, xal δύο ὑπμστάσεις ἐπὶ τοῦ ἑνὺς Χρι- 
στοῦ τῷ ὀρθυδόξω πληρώματι παρεισφέροντες * ἀλλ᾽ 
ὁμολογοῦμαν τὸν ἕνα Χριστὺν xal Kóptav xai θεὰν 
ἡμῶν Ev μιᾷ ὑποστάσει χαὶ μετὰ τὴν ἔνωσιν προσ- 
χυνούµενον, τῶν δύο φύσεων εἰς µίαν ὑπόστασιν 
ἑνωθεισῶν ἀχωρίστως χαὶ ἀσυγχύτως, Ex δύο qð · 
σεων καὶ ἐν δύο, καὶ δύο φύσεις xal μετὰ τὴν ἕνωσιν 
πὺν Χριστὸν elvat, χαὶ λέγοντες καὶ πιστεύοντας. 
Ἡ μὲν οὖν παρὰ τῆς δῆς τιµιότητος Υραφεῖσα 
xai ἀποσταλεῖσα τῇ βασιλείᾷᾳ ἡμῶν τῆς πίστεως 
ἔχθεσις, ὑπανεγνώσθη αὐτῇ χαὶ ἔδοξε πλήριτς σοφίας - 


nostre fide discors aut devia, preserüim si ejus D καὶ ἀληθείας, xai τῆς ἡμετέρας ἁγίας Ἐκκλησίας 


mens ac veritatis sumina consideretur : quanquam 
aliquando dictio ejus, qus nobis est insolita , 


legentem vellicat. Nam quod uature sus proprie- 
tatem. immulabilem inconversamque, etiam post 
wnionem retinuerit bumana substantia illa, que 
de purissima et sanctissima Virgine Deipara suin- 
pta fuit, omnem tollit dubitationem sancta et 
ccumenice quarte synodi doctrina ejusque con- 
fessio, nec non magui inter sanctos Leonis Pape 
Romani epistola, quam orthodoxi$ columen Ec- 
clesia nostra semper appellavit, Porro quod in 
hypostatica ineffibili uuione, imo et post factam 
sine mutatione vel conversione unionem, natur: 
ipace indivisibiliter et inseparabiliter maneant, me- 
liua id, inquam, a nobis dicitur scribiturque, quam 
quod vos dicilis naturarum mansisse imimutabilem 
ei incenvertibilem ostensionem, Etenim accuratis 
verbis, non peripbrasticis, de dogmatibus loquen- 
dum est atque scribendum, in iig presertim regio- 
nibus lecisve, ubi ambiguum quid suspicamur, vel 


jn controversiam vocari videmus, Ergo Christum 


dicere ex duabus naturis, eL in duabus naturis, et 
duas labentem naturas, id demum orthodexuim est, 
et apostolorum Patrumque regulie appriine con- 
sonum : secus vero si post unionem una in eo 
praedicetur natuca, id manifeste contra rectam et 
8 Pauribus iradáam  docwinam (it : etsi nonnulli 
siudent prætextus nescio quos obtendere, et falsi 


οὐχ ἀλλοτριόφρων οὐδὲ ἀσύνδρομος, καὶ μᾶλλον 
χατά ys τὸν 9οῦν xai τὴν τῆς ἀλτθείας ἀχρίθδειαν, 
εἰ καὶ Ev τινι d) λέξις εραχύνει τὴν ἀχοὴν διὰ τὸ 
παύτης ἀσύνηθες * ὑποψίαν vip πᾶσαν περιαιρεῖ ἡ 
τῆς ἁγίας χαὶ οἰχουμενιχΏς τετάρτης συνόδου παρα- 
6oyh, xal ἡ ταύτης ὁὀμόολοχία, καὶ ἡ τοῦ ἐν ἁγίοις ᾿ 
μεγάλου Λέοντος πάπα Ῥώμης ἐπιστολῆς, ἣν στήλην 
ὀρθοδοξίας f) χαθ᾽ ἡμᾶς ἁγία Ἐκχλησία xal ὧνό- 
pasa καὶ ὀνοιάζει καὶ οὗ παύεῖαι ὀνομάξονσα, xai 
τὸ ἀναλλοίωτον καὶ ἀἁμετάτρέπτον τῆς ἰδίας φύσεως 
μεῖναι καὶ μετὰ τὴν Evuaty τὸ ἐχ τῆς ἀνθρωπίνης 
οὐσίας προσληφθὰν &x τῆς παναχράντου xal ὕπερα: 
γίας Παρθένου xai θεοµήτορος. Κρεῖττον δὲ ἐστι 
xat λέγειν xal γράφειν ὅτι ἐν τῇ καθ ὑπόστασιν 
ἁῤῥήτῳ ἑνώσει, «el μετὰ τὴν ἕνωσιν ἀμετάδλητον 
καὶ ἄτρεπτον, ἁδιαιρέτως xal ἀχωρίστως. al φύσεις 
ἔμειναν, παρ) ὃ τὸ ἔμεινεν ἁμετάθλητος ἡ τῶν φύ- 
σῖων Φφανέρωσις. Ονομαστικῶς γὰρ xal οὗ περι- 
φραστιχῶς τὰ περὶ τῶν δογμάτων χρὴ λέχεσθαί τε 
xal γράφεσθαι, xat μᾶλλον ἓν ἐχείναις ταῖς χώραις 
καὶ τοῖς τόποις ὄνθα τὸ ἀμφίθολον ὑπονοεῖται, καὶ 
τὸ ἀμφίμαχον ὑποπτεύεται. "Ex δύο τοίνυν φύσεων 
λέγειν τὸν Χριστὸν, xal ἓν ὁυσὶ φύσεσι, xal 600 
φύσεις τὸν αὐτὸν, ὀρθότητος πάσης, xal ἀποστολιχῆς 
καὶ πατριχῆς ἀκριθολογίας ἑχόμενον * τὸ δξ μετὰ 
τὴν ἕνωσιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ µίαν φύσιν ἀναχηρύττειν, - 
προδήλως τῇ πατροπαραδότῳ δόξη ἐναντιοῦται" xày 
ἐθέλει τις αἰτίας ἀναπλάττειν τινὰς, xal τὸ πικρὺν 


dogmatis deformitatem colore aliquo imbuere ver- p τῆς ψευδοδοξίας ἐπιχοωννύειν διὰ χρωµάτου «ινὸς 


horum persuasibilium , qua recipi prorsus non 
queunt, propter hujusmodi doctring varias sale- 
bras et invenustatem, .Cur enim opus est banc 
ansam stulto ersori prebere, occasionemque non 
incongruam iis offerre, qui spurium dogta sectan- 
tur atque tuentur ? Qua horum colorum, et con- 
Vorlorum argumentorum, ac veluti excusationuin 
utilitas? Aut cur laborandum est propter banc va» 
nam εἰ iníructuosam  circumlocutionem 7 Sicut 
enim oportet corde credere ad jusitiam, neque 
absurdo aliquo cogitata mentem polluere; ita par 


est lingua quoque ad salutem confiteri, et ne verbo. 


quidem tenus aut syllaba, sive scribimus sive lo- 
quiumur, dictione uti qua scandali occasio sil; 


πειθανοπλαατίας δυσπαραδέχτω, διὰ τὸ δυσχερὲς 
τῆς τοῦ τοιούτου λόγου παρεἰσαγωγῆς xal ἀποφή- 
µου. Τίς γὰρ ἡ ἀνάγχη διδόναι χώραν ὅλως τῇ 
ἀτοπίᾳ, χαὶ λαθὴν οὐκ ἁγενΏη τῷ πρὸς τὴν χαχοδοξίαν 
ταύτην ἀντιθεοῦντι xal ἀντιλέγοντι; καὶ δεῖσθαι χρω- 
µάτων χαὶ πειθανάγχης χανἀντεπιφὸρῶν, χαὶ ἆγων .ᾷν 
διά τὴν εἰχαίαν καὶ ἀσυντελῆ ταύτην παρεισπλοχήν ; 
ὝὭσπερ yàp δέον χαρδίᾳ εἰς δικαιοσύνην πιστεύε- — 
σθαι, xal μὴ χραίνεσθαι χατὰ νοῦν τινι νοήµατι xal 
ἀπηχεστάτῳ, οὕτω χαθῆχον xal γλώσσῃ εἰς σωτη- 
pla» ὁμολογεῖν, xai μὴ δὲ µέχρι λόγον xal αυλλα- 
6ῶν συνθήκης xai προσφορᾶς πρόξενον σκανδάἀλον 
ῥῆμα προῖεσθαι, καὶ ἀπεῤῥεύγεσθαι τοῦτο εἰς ἔπι- 
σκιασμὸν τοῦ λαμπροῦ xai διαφανοῦς τῆς ἀποστολι- 








DISPUTATIO IT. 


230 


xüi' xai φατριχῆς δ.δασκαλίας φωτός. Διὰ τί δὲ A neque quidquam eructare, quod splendidam atque 


ὅλως ἑαυτοὺς τὸν solyovy ἀλείφειν ἑχδιαζόμεθα ; 
ἘἙξαλείφω γὰρ, φησὶ, €óv τοῖχον xul τὸν dJsi- 
sorta ἀὐτόν * τουτέστι «b φεῦδος χαὶ τὸν τοῦτο 
προσάχειν χαὶ συγκαλύπτειν ἑἐθέλοντα. ΄Απαγε 
λέχειν οὕτω, εἰ φαῦλον τὸ λέγειν µίαν φύσιν ἐπὶ 
Χριστοῦ  ἅπαξ ἀποθληθὲν, ἐῤῥίςσθω ἐς χόραχας, 
σνγχωσθήτω τῷ λήθης Bu0Q, unb ἄχρι φωνῆς 
εἰς ἀέρα µμµάτην λνομένης Ἠπαρενοχλείτω ταῖς 
ἀχοαῖς. | | 


Τρεῖς ἀἱ ἀνωτάτω δόξαι περὶ τῆς ἐνώσεως τῶν 
àv Χριστῷῶ φύσεων χατεθλήθησαν, διαιρετικ]. συγ- 
χντιχὴ, xal fj χυρίως ἑνωτιχὴ λεγοµένη * αἱ μὲν οὖν 
Σύο παισὶν αἱρετιχῶν ἐπαίχθησαν xal παιζέσθωσα», 
Kat «hv μὲν πρώτην µα.ευέτω Νεστόριος ὁ παρά- 
φόρος, xai τὴν οἰχείαν iva περιεπέτω, xol xata- 
απἀσθω εἰς ὥδου βάραθρον, xol συγχαθιζέσθω «ip 
πατρὶ τοῦ ψεύδους Σατάν * τὴν δὲ δεντέραν ἑχέτω- 
σαν Φυγχέουσαν αὐτῶν τὸ λογιστιχὸν xol exótoug 
πληροῦσαν Εὐτυχῆς xol Διόσχορος οἱ παράφρονες 
xai ἡ περὶ αὐτοὺς χαχοδαιµονεστάτη ἐμήγυρις, ἔντι 
πρᾶγμα νόθον φανταζομένη xal ἀναπλάττουσα, xoi 
àv οὐδοποτέρῳ τῶν ἑνωμένων καθαρῶς τὸ ἴδιον 
ἁἀποσώζουσα * ἂν καὶ ὁ τῶν θείων Πατέρων κατά- 
λογος καλῶς ποιῶν ἀποδαλὼν ἱκανῶς ἑστηλίτευσεν, 
Ἡ δὲ τρίτη ἀσύγχυτός τε χαὶ ἁδιαίρετος τῶν δύο 
φύσεων ἕνωσις, οἶδε -μὲν τὰ ἑνωθέντα ἀνελλιπῶς 


ἔχοντα κατὰ τὴν αὐτῶν ἰδιότητα, διὰ τὸ ἄτρεπτον C 


xai ἀναλλοίωτον * χοινῶς δὲ ταῦτα ἑνὸς εἶναι ποιεῖ, 
δι αὐτὴν δὲ τὴν οὐσιότητα ἕνωσιν * ὡς εἶναι τὰ 
ψὲν χυρίως ἴδια θἀτέρου, Χοινὰ τοῦ ὅλου: τὰ δὲ τοῦ 
ὅλου xotvà, θατέρου ἴδια, διὰ τὴν v θατέρῳ ἀσύγχυτον 
Ιδιότητα. Ὁ μὲν οὖν τῆς ἀληθείας λόγος τὸ μὲν 
ταὐτὸν χατὰ τὴν ὑπόστασιν οἵδε, κατὰ δὲ «ἣν φύσιν 
τὸ ἕπερον. ᾽Αλλὰ τοῖς ἐπὶ Χριστοῦ µίαν φύσιν μετὰ 
τὴν ἔνωσιν λέγουσιν, ὁ τρόπος συνῆκται τῆς ἀναχύ- 
σεως, X1l τῶν φύσεων οὐ περισώνεται τὸ διάφορον, 
xXv αὐτοὶ μὴ τοῦτο ἐθέλωσιν. "0θεν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ 
τοῦ Θεοῦ Σωτῆρος ἡμῶν µίαν φύσιν λέγειν μετὰ 
thv ἕνωσιν, σφαλερόν τε xal ἐπιχίνδυνον. 


Καὶ ψευδῶς χαὶ ἁμαθῶς οἱ τοῦτο φληναφοῦντες 


perspicuam apostolorum Patrumque doctrinz lucem 
obscuret. Cur manus nostras ad dealbandum ρᾶ- 
rietem pene invitas impellimus? Cum Scriptura 
dieat : Ego murum cum eo qui hunc dealbat delebo *; 
mendacium scilicet, cum eo qui id olitrudere 
latenter. nititur. Omitte igitur, quandoquidem id 
ſalsum est, anam Christi naturam dicere. Et quo- 
niam id semel explosum est, abeat sane in malam 
rein, oblivionis finctu mergatur : denique id ne voce 
quidem tenus, qua in aerem frustra evanescit, 
aures offendat. 

Tres olim de naturarum in Christo unione sen- 
tenti dictie sunt, divisionis videlicet, confusionis, 
et ejus quie maxime unitiva dicta-est : quarum dug 
priores hzreticis illeserunt et sane illudant. Pri- 
mam insanus de suo cerebro Nestoriug fudit, qui. 
wlique partem suum fovest, ab eoqne in inferni 
barathrum pertrshatur, ibique cum mendacii pa- 
rente diabolo sedeat, Secundam habeant sibi sd 
mentis propriz confusionem czcitatemque vecor- 
des Eutyches atque Dioscorus cum sua infelicisstma 
secta, qui spurium dogma sibi conüunxerunt ac 
procuderunt, quique neutri naturarum unitarum 
parti proprietatem suam conservant, Utramque 
jamdiu sententiam synodus sanctorum Patrum pre- 
scripsit stque infamavit. Tertia qux inconfusam 
indivisamque duarum naturarum unionem asserit, 
conjunelorum utique sabjectorum immotas pro- 
prietates couservat, propter eorum inconvertibilem 
invariabilemque rationem : verum idiomata com- 
munia un] facit, et in substantia ipsa unionem 
aguoscit : lta ut quse sunt propria alterutrius, vere 
toti fiant communia; et-qui$ toti communia sunt, 
ea propria evadant alterutrius; propter utriusque 
inconfusasm proprietatem. Verax igitur doctrina, 
quod onum est, personse tribait ; quod dualo, na- 
turi. At vero illis, qui unam Christi naturam post 
unionem dicunt, confusionis. quidein ratio confi- 
citur, naturarum autem differentia, etiamsi id mi- 
nime velint, perit. Itaque Christi Dei ac Servatoris 
nostri enam naturam post unionem dicere, lubri- 
eum periculosuinque est. 

Porro imperite ſalsoquo, hi qui [ία nugantur, 


προσφέρουσι τὸν ἄνθρωπον εἰς παράδειγµα. 'O μὲν D exemplum ab homine sumptum oggerunt. Huma- 


γὰρ ἄνθρωπος σύνθετος µία φύσις ἀποτελεῖταί, 
ἀπειδὴ τῶν ἐξ ὧν συνετέθη τοὺς λόγους xal τὰς 
ὀνομασίας Χχυρίως οὐκ ἐπιδέχεται» οὗ γὰρ ἔστιν 
εἰπεῖν ὅτι ὁ ἄνθρωπος χυρίως φυχἠή τε ἢ σῶμα λέ- 
γεται * οὔτε μὴν τοὺς λόγους [χυρίω;] (7) ἐπιδέ- 
χεται, xMav duyhv xal σῶμα κχεχτῆσθαι λέγεται, Ὁ 
ὃς δὴ Χριστὸς θεὺς ἡμῶν, σνντεθειµένος ἐκ θεότητός 
τε xai ἀνθρωπότητος, xav τὰς ὀνομασίας xal τοὺς 
λόγους τῶν ἐξ ὧν συνετέθη φύσεων ἐπιδέχεται * ὁ 


* Ezech. xin, 14. 


(7) In. vetere hujus operis codice Vaticano, 
propter abscissám oram, unum saltem vocabulum 
riit. In recentiore autem. ejusdem operis codice 
at. lit ibidem lacuna, relicto spatiolu. Unde appa- 


num quippe compositum una natura esse dicitur, 
quia rerum, unde concretum est, appe.lstiones et 
nomina haud proprie recipit : neque enim homo 
proprie anima vel corpus dicitur : neque bas ap- 
pellationes proprie recipit, etiamsi animam οἱ cor- 
pus habere dicitur. Christus autem Deus noster ex 
divinitate atque hbuinanitate constat, et appellationes 
ac nomina naturarum, ος quibus constat, recipit : 
ipse cnim est Deus et homo, bas appellationes ba- 


ret, recentiorem hunc exscriptum fuisse ab illo 
antiquiore, et quidem jam leviter læso. Hinc sane 
contigit, ut nulla mihi lectionum varie!as in hoe 
altero exemplari se obtulerit. 





23! 


THEORIANI 


232 


turaliter gerens. Non igiiur eum quisquam una A αὐτὸς γάρ ἐστι xol θεὸς xaX ἄνθρωπος φύσει τοὺς 


pollere natura dicat, neque unam post unionem 
afüriet naturam. Insuper bominis una natura 
dicitur, quia de multis atomis subjectum ejus com- 
ponitur, quz atomi idcirco human:e naturz parti- 
cipes esse dicuntur: quam rem de Christo neque 
dicere licet neque cogitare, 


Age vero et. ipsum sanctam Cyrillum in multis 
&uis diversisque scriptis comperimus, sicuti etiam 
reverentia tua in datis ad majestatem meam litteris 
significavit, duas in Christo post unionem naturas 
predicare atque docere. Cur hune contradictionis 
veluti accusabimus, dicendo eumdem onam quoque 


affirmasse post unionem esse naturam? Prorsus B 


enim sive Cyrillum hoc in transcursu, ut videtur, 
dixisse atque scripsisse credendum est; sive is 
abusive naturam pro persona posuit, ut ipsum alihi, 
jvmque ex classicis Patribus alios, fecisse scimus; 
sive unam naturam de Christi divinitate pronun- 
Liavit, ita tatnen ut. humanam quoque demonstra- 
verit, dum addidit incarnatam : sive. denique se- 
ceunduin alium quemvis sensum iutellectumque aut 
feconomis rationem ita locutus est vir sanctus ; 
minime id certe ob iufirmandam recta ſidei doctri- 
nam, et scandalum repugnanti sibi excitandum, 
fecit. Cum ergo veritas explorata sit, in. eamque 
omnes sancii Patres doctoresque nostri, magia 
sancte Dei Ecclesie lumiua, conspirent, frustra 
jain objicitur atque obtruditur mordicusque teuetur 
vocula, quz Ecclesiam, id est, unum Christi corpus, 
discindit ac lacerat ; praesertim cum illa vocula ex 
Aliis multis corrigi possit, neque posteriorum tem- 
porum: Patres quidquam turbaverit, Nostra igitur 
pietas datori omnium bonorum Deo gratias agit, 
qui pacis nobis atque unionis fores aperuit. Pro- 
feto is concordiam hanc tecum per temet initam, 


qué ad cunctos cozlaneos (uos tibique subjectos - 


pontilices üniversumque gregem pertinet, felici 
exitu eoronabit; plenamque et sine ulla exceptione 
unitatem sententiarum efliciet, ad sui nominis 
gloriam οἱ invisibilis hostis ignominiam. 


λόγους τούτων ἐπιδεχόμενος, Οὑχ ἄρα μιᾶς φύσεω; 
αὐτὸν ἐρεῖ τις ἀποτελεῖσθαι, 8 µίαν φύσιν εἶναι, 
μετὰ τὴν ἕνωσιν. Καὶ ἄλλως δὲ 6 ἄνθρωπος µία 
φύσις λέγεται, διὰ «b πολλών ἀτόμων αὐτῷ ύποχει- 
μένῳ κχατηγορεῖσθαι, xat τούτων ὡς τῆς αὐτῆς 
αὐτῷ χοινωνούντων φύσεως λέγεσθαι * ὅπερ οὐκ ἄν 
τις εἴποι ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲ διανοίας ἀναπλάσαι 
χινημασιν. 

Ἐπεὶ δὲ xol ὁ ἐν ἁγίοις θειότατος Κ.ριλλος tv 
πολλοῖς καὶ δ.αφόροις τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτων 
εὑρίσχεται, ὡς καὶ fj a τειµιότης ἐν τῷ πρὸς τὴν 
βασιλείαν ἡμῶν ἁἀποσταλέντι παρ) αὐτῆς ἑδηλο- 
ποίησε γράµμµατι, δύο φύσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν 
ἀνακηρβύττων xal διδάσχων ἓπὶ Χριστοῦ, διὰ ποίαν. 
αἰτίαν ἐναντιοφωνίας δώσει τις πρόφασιν, λέγών 
tbv αὐτὸν xal μίαν φύσιν λέγειν ἐπὶ τούτου μετὰ 
τὴν σάρχωσιν ; Πάντως γὰρ fj τὸν τοιοῦτον τούτου 
λόγον παραδράµῃ ὡς ἔδοξεν ἐχείνῳ ῥηθέντα τε xol 
γραφέντα, 3, χαταχρηστικώτερον ἐχλαδομένῳφ τὴν 
φύσιν ἀντὶ ὑποστάσεως, ὡς xal αὐτὸς ἓν ἄλλοις, 
καὶ ἄλλοι τῶν ἁγίων ἐχχρίτων εὑρίσχονται οὕτω 
ποιῄσαντες' 3) thv pav φύσιν ἐπὶ 45g θεότητος 
τοῦ Χριστοῦ εἰρηχότι, xat παραστήσαντι xal τὴν 
ἀνθρωπίνην ἓν τῷ ἐπαγαχεῖν τὸ, σεσαρκωµέγη»: 
3| xaX τὴν ἄλλην τινὰ Évvotav καὶ ἐπιδολὴν, f) xal 
τρόπον οἰχονομίας, àg' fj; ταύτην τὴν φωνὴν εἴρη- 
χέναι τὸν ἅγιον, οὐκ εἰς παρενόχλησιν τοῦ ὁρθοῦ 
λόγου τῆς εὐσεδείας ταύτην προθαλεῖται, xal xa0* 
ἑαυτοῦ σκάνδαλον ἀνεγερεῖ διαστάσεως. Φανεροῦ 
γὰρ ὄντος τοῦ ἀληθοῦς, χαὶ πάντων τῶν ἁγίων Πα- 
τέρων xai διδασχάλων ἡμῶν τῶν μεγάλων φωστή- 
pov τῆς ἁγίας τοῦ θεοῦ Ἐχχλησίας συμφωνούντων 
εἰς τοῦτο, περιττὺν τὸ, μίαν ῥῆσιν εἰς ῥῆξιν xol 
δ.ασπασμὸν τοῦ ἑνὺς σώματος τῆς τοῦ Χριστοῦ "Ex- 
χλησίας, δυν»αμένην καὶ ταῦτα kx πολλῶν τὴν θερᾶ- 
πείαν δέχεσθαι, χαὶ τῶν pf τινα τῶν ὕστερον ἑλ- 
θόντων Πατέρων διαταράξασαν, προθάλλεσθαι xai 
προσφἑρειν, καὶ ἔχεσθαι ταύτης καὶ μὴ µεθίστα- 
σθαι. Εὐχαριστεῖ οὖν f) ἡμετέρα εὐσέδεια τῷ παντὸς 
ἀγαθοῦ δοτῆρι Θιῷ τῷ Ίδη λύοντι τὰς ὠδίνας τῆς 
ἡμῶν εἰρίνης χαὶ τῆς ἑνώσεως * ὃς καὶ τὴν διὰ aoo 
xai μετὰ σοῦ αυμφωνίαν πάσης τῆς χατὰ σὲ xal 


ὑπὸ σὲ ἱεραρχίας καὶ ποίµνης τελεσφορήσει, καὶ τὴν ὀμόνοιαν ἀπεργάσεται ἐντελεστάτην, καὶ χατὰ μηδὲν 
τὺ ἑλλιπὲς ἔχουσαν, εἰς δόξαν τοῦ ἁγίου αὐτοῦ ὀνόματος, xat αἰσχύνην τοῦ ἁρράτου ἐχθροῦ. 


DISPUTATIO. 
Anno ab orbe condito 6680, qui erat annus tri- 
cesiinus post imperium susceptum a piissimo im- 


(1*) Anno Christi 1172. 

e Ergo biennio post primam disputationem, quæ 
in Greco textu dicitur acta anno regnantis Manuelis 
vicesimo octavo, etsi mendose in Latiua Leunclavii 
interpreiadone (Bibl. PP. Paris. t. 1, p.,439) dicitur 
decimo octavo. Obiter autem hic observo canones 
quoque clironicos Samuelis Armenii Anieusis (quos 
ego olim Mediolani edidi) aliquantum esse pertur- 
batos, apud quos primus Nersetis patriarchae annug 
componitur cum Manuelis imp. anno iricesimo 
quinto. Neque tamen is error editionis mez est ; 
namque est Vaticanus Samuelis codex Armeniacus 
tertius cuui libro neo prorsus consentit, Sed quid 


AIAAESIZ. 
Ἐν ἔτει ἀπὸ χτίσεως κόσμον ͵σχπ, iv ἔτει 6i 
τριαχοστῷ (8) τῆς αὑτοχρατορίας τοῦ ἐν βασιλεῦσιν 


opus est Samuelem arguere, cujus ratio 1n recen- 
sendis Manuelis aunis prorsus a communi ratione 
discedit? Apud eum enim Manuel regnat annis 46, 
incipiens ab anno Ch. 1135; apud alios autem chro- 
nographos regnat aunis 37 cum dimidio, ab anno 
1145. Alio modo peccat. Leunelavius dum ad voca- 
bulum πορφυρογέννητος annotat : Porphyra palatü 
nomen in quo pariebant Auguste. Est euim. notissi- 
mum sic potius appellatus priucipes qti de parente 
imperante coucepi natique eiant,. Denique Leuu- 
clavius nescivit 'Ῥωμαίων χουλά (Romanorum ca- 
stellum quod Orientales pronuntiant flomela) arcein 
fuisse ad Euphratem, ad quem locum patriarcha 








2033 


DISPUTATIO II. 


234 


εὐσ-δεστάτου xal φιλοχρίστου xai Οεοστέπτου xu- A peratore, Christi amante, eta Dco coronato do- 


ρίου Mavovh τοῦ Πορφυρογεννέτου καὶ Kopvrnvoo, 
ἀνύοντος δεύτερον ἔτος χατὰ µῆνας ερεῖς τοῦ θεο- 
στέπτου βασιλέως ἡμῶν χύρου Αλεξίου τοῦ Κοµνη- 
vou xaluio) αὐτοῦ νδ. &' χατὰ τὴν x! δευτ. μηνὸς, 
κατελάδομεν Ex δεντέρου τὸ Ῥωμαίων Κουλὰ, xol 
χα.ρετίσαντες τὸν καθολιχὸν τῶν ᾽Αρμενίων ἐκ τοῦ 
μέρους τοῦ βασιλέως, δεδώκαµεν τὸ πρὸς αὐτὸν Ba- 
σιλιχ»ν 0εῖον γράµµα, τὸ πρὸς τὴν φανερὰν αὑτοῦ 


γραφὴν (9) ἀπολογούμενον * εἶτα χαιρετίσαντες αὐ- 


τὸν χαὶ ἐχ τοῦ µέρους τοῦ οἰκουμενιγοῦ πατριἀρ: 

x^v, ἐνεχειρίσαμεν αὐτῷ τὸ πρὸς αὐτὸν πατρ.αρ- 

xx» γράμμα. Ἡδέως ἄγαν xal περιχαρῶς ἠρώτη- 

σεν ἡμᾶς περὶ ^c εὐτυχίας xat εὐεξίας τοῦ βασι- 

λέως καὶ τῆς τῶν Ἐχχλησιῶν χαταστάσεως - ἡμεῖς 
δὲ, τὰ εἰκότα ἀποχριθέντες, ἁπβλθομεν ἀναπαυσό- 
µενο.. Ὀψίας δὲ χαταλαθούσης ἀπεστάλχαμεν πρὸς 
τὸν Καθολιχὸν διὰ τοῦ πρεαδυτέρου Μιχαήλ τοῦ ἑρ- 

Μηνέως τὴν μυσαχην Υραφὴν τοῦ βασιλέως, Ἶτις 

fv ἀντίγραμμα πρὸς τὴν μυστιχὴν γραφὴν τοῦ 

Κ αθολικοῦ (40). xai à μὲν μυστικὴ γραφὴ τοῦ βα- 

σιλέως ἣν αὕτη. 

Murovi4, &r Χριστῷ τῷ θεῷ πιστὸς, βασιἀεὺς 
ΜΠερφυροτένγητος θεοστεφὴς, ἄναξ κραταιὸς, 
ὑγητ.ὸς, dsl αὔὕγουστος xal αὐτοκράτωρ Ῥω- 
µαΐων, à Κομγηνὸς, τῷ tquotáto καὶ εὐν]αθε- 
στάτῳ τῶν Ἁρμενίων Ka0oAixo εἰν χάριν 
αὐτοῦ. | 
'H γραφ] τῆς σῆς τιµιότητος, dj διὰ τοῦ λιζίου (11) 


mino Mauuele Purphyrogenito Comneno; tertio 
mense secundi anni post. initam imperii societatem 
a filio ipsius domino Alexio imperatore nostro a 
Dco .coronato Comneno, indictione quina, die 
mensis secundi vigesima, pervenimus denuo ftome- 
liam, salutatoque imperatoris verbis Armeniorum 
Generali, regium sacrarum Litterarum exeinplar 
tradidimus, quz publica ipsius epistolze responde- 
bant : deinde verbis quoque patriarche cecumenici 
salute impertita, patriarchales similiter litteras ob- 
tulimus. Tum Generalis comiter admodum et læ- 
tabundus de felicitate ac salute imperatoris, 
deque Ecclesiarum statu, nos percunetatus. est : cui 
postquam qua opus erat respondimus, ad quietein 


B secessimus. Sera autem nocte misimus ad Genera« 


lem, per Michaelem jnterpretem, imperatoris ar- 
canam epistolam, qua Generalis eque arcans 
epis:ole responsio ſiebat. Porro arcana imperatoris 
epistola liujusmodi erat ; 


Manuel, in Christo Deo fidelis, rex Porphyrogenius a 
Deo corenatus, dominator fortis, excelsus, sem- 
per augustus, imperator Romanorum, Comnenus, 
reverendissimo summeque colendo Armeniorum 
Generali gratiam suam D. 


Reverenti$ tud epistola, quam per liominem 


ἀνθρώπου τῆς βασιλείας µου τοῦ µαΐστωρος θεωρια» C subditum majestati iex magistrum Theorianuim 


wou σταλεῖσα, διεχοµίσθη τῇ βασιλείᾳ µου, xol 
ἡτέγνω δι αὐτῆς ὅτι τὴν τῆς δικαιοσύνης ὄντως βα- 
δίζειν θέλεις 05v, xat, χατὰ τὸ ἱερὸν λόγιον, ἔμαθη- 
τεύθη; τῇ βασιλείχ τῶν οὐρανῶν. Ἔχουσα γοῦν σς 
«εν χεφαλὴν, ταῖς τρισὶν οἰχουμενιχαῖς συνοδοῖς, 
ἀλλὰ xai τῇ τετάρτῃ συνῴδουσαν (12), εελπίς ἐστιν, 
ὡς χαὶ τὰ µέλη τῇ χεφαλῇ σνναχοἸουθήσουσι, xal 
xdv τὸ διασπῶν χαὶ λύον τὸν τῆς ἑνώσεως σύνδε- 
σµον, ix µέσου ἀρθήσεται. Ἔνθεν τοι καὶ ἄποδεξα- 
μένη τὴν οὕτω περὶ τὴν ὀρθόδοξον πίστιν ἀσφαλῃ 
χρητῖδα τῆς GT τιµιότητος, xal πιστεύσασα ὡς 
xat τοῖς λοιποῖς ὁδὺς καὶ θύρα γενήσῃ πρὸς τὴν εὐσέ- 
6ειαν, χαὶ τὰ παρὰ τοῦ πονηροῦ τῇ τοῦ Χριστοῦ ἀρούς 
pi ἑνκατασπαρέντα ζιζάνια, διὰ τῆς τοῦ bx θεοῦ 
δοθέντος Got λόχου τοµωτάτης δρεπάνης ἑκριζωθή- 
σεῖαι, xal τοῦ χαθαροῦ τῆς εὐαγγελικῆς ἅλωνος σί- 
ξιω ἁποσχυθαλισθήσεται, τὸν διαληφθέντα λίξιον 
«D; Βαπιλείας µου τὸν θεωριανὸν καὶ τὸν μοναχὸν 
᾽λτμάνον καὶ πάλιν πρὸς τὴν τιµιότητα ἑξαπεστεί» 
λαμεν, ἵνα ὥσπερ xa0' ἑαυτὸν τὸν τῆς ἁληθείας λό- 


Gregorius Nerseiis frater, seeuritatis gratia, sedem 
uanstulerat. (Samuel Aniensis ad an. Ch. 1116). 
Jnterpretatur ergo perperam Leunclavius — limites 
Homanorum. De voc. χουλὰ, arz, legatur Cangius. 

(9) Hanc publicam Nersetis epistolam nos superius 
valgavimus. ; 

(10) Nersetis arcana epistola non est in Grxco 
nosiro codice. 

(11) De hoc titulo multus est Cangius in utroque 
Grac. et Lat. Glossar. Neque enim simpliciter eub- 


PATROL. GA. CXXXIII, 


mísist, ad manus mess pervenit ; ex eaque cognovi 
te prorsus justitia viam insisjere velle, atque, ut 
$aCra oracula aiunt, regni colorum factum essa 
discipulum. Jam quia te, qui caput es, tribug 
o'euimenicis eynodis, imo et quartz» consentientem 
videmus, valde speramus fore ut membra capitis 
exemplunr sequantur, et quidquid concordi» vin- 
culum hactenus solvit, de medio tollatur. Lato 
igitur animo  excipimus  reverentize tu» circa 
oribodoxem filem fjrmum decretum teque fore 
arbitramur viam ostiumque feliquis ad rectam fi- 
dem, atque ad purgandum acutissima Verbi tibi 
divinitus dati falce lolium, quod diabolus in Christi 
arvo proseminaverat, iia ut a puro evangelicze are: 
witico procul eventiletur. Subditum igitur majestati 
meas Theorianum cum monacbo Atmapo rursus ad 
reverentiam tuam misimus, ut. sicuti jam privatim 
veritatis doctriuam recta regula direxisti, sic etiam 
in generali Armeniacæ Ecclesi: conventu rem bene 
geras: alque ita ex horum p'eno catu lux oriatur, 


ditum significat, sed paulo honorificentius vassal - 
lum. aut aulicum familiarem, (Ex Greco λίζιος est 
lialicum ligio. ) Hem magister titulus dignitatis pa» 
latinae. fuit. | | 

(12) Scilicet Ίου sffirmaverat Nerses in arcana 
epistola ad imp., utl. cognoscitur ex clausola di-» 
putationis prima ; namque in publica a nobis vul- 
gata consensum suum quatuor syuodis Nerses nop 
commenrorat. 


8 


235 


THEORIANI. 


236 


qua veritatis et drihodoxiæ diem efficiat. Vale, Seri- Α Yov ὠρθοτόμησας, οὕτώ καὶ ἐν «fj παγχοίνῳ συν- 


pta eodem mense, indictione quarta. 


ελεύσει τῆς τῶν Αρμενίων, Ἐκκλησίας εοιῄσειας, 


xal φῶς τῷ τούτων πληρώματι Ὑένοιτο, πρὸς τὴν τῆς ἁληθείας καὶ ὀρθοδοξίας ἡμέραν καθοδηγῶν, 


"Eye καλῶς. Tj pn αὐτῷ 1v5. 8. 

Postquam hz littere. coram. Generali ab inter- 
piete Michaele lectze. fuerunt, audito quod ibi scri 
bebstur Atmani nomine, ait Generalis : Arcanum 
quidem latebat. Aumanum: cur ergo nomen cjus 
in litteris est Τ Respondit Michael, velle imperato- 
rem ul Atmanus «que ac philosophus wactationis 
hujus conscius ſiat. Qua re intellecta Generalis gra- 
viter iogemuit, Interim tamen tacitum se continuit. 
Et illa quidem arcana fuit imperatoris epistola ; 
publica autem ejusdem epistola sic ad verbum ae 
babebat : | 

.Épistola per legatos reverenti iu» missa ad 
majestatem meam delata est, et. sanctissimo pa- 
triarehae ecumenico sacrzque et dive synodo san- 
cüssimz Dei. Magus Ecclesie ostensa. Probavit : 
sutem majestas mea quidquid de duabus iu una 
Christ hypostasi seu persona naturis, deque incon- 
fusa et indivisibili unione a tua reverentia dictum 
est eum sanctorum Patrum doginatibas conspiraute. 
Sedenim unam naluram iu una Christi ex duabus 
uaturis persona dicere, id locutionis genus a ca- 


tholicæ εἰ orthodoxe Ecclesise doüinitionibus. om- 


mino absonum esee comperimus, et  ipnumeris 
sanctorum Patrum sententiis damnatum, quippe 


quod iis hereticis favet qui duarum in Cbristo ,. 
haturarum confusienem astruunt. Nam etsi magnum — 


Cyrillum slicubi invenimus unam naturam Verbi 
incarnatam dicentem, minime liec dictio sic ab Ec- 
elegia intelligitur, ut eam Armeniis interpretari 
placet ; verum ipse divus Cyrillus hanc in. variis 
sermonibus suiá satis enueleat, Ergo iterum ad 
ttam in Deo reverentiam mittuntur subditus ma- 
jestatis meæ Theorianus, et philippopolitani Ar- 
meniorum monasterii abbaà AUunanus, ut conventu, 
sicut {με reverentia promisit, apud vos celebrato, 
dec lioc doctrims capite quzstio babeatur, quod 
saneinter estera gravissiml moment est, αἱ schl- 
smstis quod inter nos intercedit causa precipua. 
Tum et de cseteris controversiarum capitulis sermo 
agitetur, el de illis. quorum in priore disputatione 
meutio non fuit, Atque ita pacilici Christi ope, 
sublato quovis offendicalo, divisa ceeant ; el juxta 
Domini oraculum grex unus cuncti fiamus, sub 


uno duce et pastore Jesu humanato Deo constituti, . 


Porro tua reverentía his, quz a nostris legatis di- 
centur, (idem tute adhibebit. 


Ταύτης τῆς Υραρῖς ἀναγνώσθείσης τῷ Καθολικῷ 
παρὰ τοῦ ἑρμηνέως Μιχαξλ, Enel εἶχε «b ὄνομα τοῦ 
Ἀτμάνου iv a2x$, ἀχούδας 6 Κεθολιχὸς εἶπε * TO 
µυστήριον ὁ "Azpávog tyvétt, πῶς οὖν χεῖταί τὸ 
ὄνομα αὐτοῦ ἐν τῇ γραρῇ; Ὁ δὲ Μιχαἡλ εἷκε' θέ- 
λημά ἐστι τοῦ βασιλέως, ὡς ἵνα γινώσκῃ xat αὐτὸς 
περὶ ταύτης τῆς ὑποθέσιω;, ὅσα xal ὁ φιλόσοφος. 
Ὁ δὲ Καΐο.ιχὸς ἀχούόας ἐκ βάθους ἑστέν:ξε, xal 
τέως τότε παρεαιώπησεν., Kal αὕτη μὲν ἡ μ.-στικὴ 
τοῦ βασιλέως γραφή ἡ δὶ φανερὰ ἔχει χατὰὶ ῥῆμα 
οὕτως, 

Τὸ μετὰ τῶν ἀνθρώπων τῆς σῆς τιµιότητες στα- 
.Mv γράμμα 1f βασιλείᾳ µου διεχοµίσθη αὐτῇ : 
ὑπεδείχθη δὲ τῷ ἁγιωτάτφ xal οἰκουμενιχῷ πα- 
εριάρχῃ καὶ τῇ ἱερᾷ καὶ θείᾳ συνόδῳ τῖς ἁγιωτάτης 
τοῦ θΘιοῦ μεγάλης Ἐχκλησίας: ἀπεδέξατο μὲν ἡ 
βασιλεία µου ὅσα περὶ τῶν δύο φύσεων τῶν ἐν τῇ 
μιᾷ τοῦ Χριστοῦ΄ ὑποστάσει, Ίτουν τῷ ἑνὶ εροσ- 
ώπῳ (15), καὶ περὶ τῆς ἀσνγχύτου xat ἁδιαιρέιου 
ἑνώσέως fj ah τιµιότης ἑδήλωσεν, ὡς τοῖς τῶν Oso- 
φόρων Πατέρων ἀχόλουθος δόγµασιν  ἐπεὶ δὲ οὐ 
μίαν φύσιν λέγειν ἐπὶ τῇ; ἐκ δύο φύσεων pido τοῦ 
Χρισωῦ. ὑποστάσεως, ὅπως τὴν τοιαύτην ὅλως Di» 
σιν παρεδέξατο τοῖς τῆς καθολικής ὀρθοδόξου Ἐκ- 
κλησία» ὄροις μὴ συνάδουσαν, καὶ µυρίαις θεοςόρων 
Πατέρων Ἱνώμαις ἀποῤῥαπιζομένην, ὡς ἀρέαχουσαν 
τοῖς τὴν αύγχναιν τῶν ἐν τῷ Χριστῷ δύο φύσεων 
δογµατίζουσιν. Εἰ Υὰρ καὶ ὁ μέγας Κύριλλος lv τισιν 
εὐρίσκεται μίαν φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρχωµένην εἷ- 
πὼν, ἀλλ οὐχ ὡς παρὰ τῆς τῶν "Αρμενίων Ἐκχλη- 
σίας ἡ τοϊαύτη ῥῆσις ἐχλαμθάνετοι, οὕτω xal πσρὰ 
τῆς Ἐχχλησίας ἑρμηνεύεται * ἁλλ' αὐτὸς οὗτος ὁ 
θεῖος Κύριλλος bv διαφόροις αὐτοῦ λόγοις ταύτην 
ἐπεξηγήσατο. ᾿Απεστάλησαν τοίνυν xal αὖθις πρὺς 
τὴν σὴν κατὰ θεὸν εὐλάδειαν ὅ {ε λίζιος τῆς βασ. 
λεία µου ὁ θεωριανὸς χαὶ ὁ χαθηγούµενος τῆς ἐν 
Φιλίππου πόλει ᾽Αρμενικῆς μονῆς ὁ ᾽Ατμάνος, ἵνα 
συνελεύσεως, ὥσπερ dj ch τιµιότης ὑπέσχετο (14), 
γενομένης παρ) ὑμῖν, ζητηθῇ μὲν xol τὰ περὶ τού- 


D του τοῦ κεφαλαίου, ᾧς τῶν λοιπῶν µείζονο;, xai τοῦ. 


μεταξὺ ὑμῶν xal ἡμῶν δχίσµατος πρωταιτίου. Προ- 
τεθῇ δὲ xal ὁ περὶ τῶν λοιπῶν χεφαλαίων λόγος, 
καὶ ὧν ἐν τῇ φθασάσῃ Ὑενέσθαι δ-αλέξει οὐχ ἐκ. 
εµνήσθητε. Καὶ οὕτω τῇ τοῦ εἱρηνοποιοῦ Χριστοῦ 
βοηθείᾳ, παντὸς διαιρεθέντος προσχόµµατος, τὰ ct» 
εστῶτα συναφθῇ, καὶ χατὰ τὴν τοῦ Κυρίον ἀπόφασιν 


µία ποίανη πάντες Υενώµεθα ὑγ' ἕνα χαθηγττὴν καὶ ποιμένα τὸν θεάνθρωπον ταττόμενοι Ἰῆσουν * 
xai δύναται πιστεῦσαι ἡ ob τιµιότῃς τοῖ; παρ αὐτῶν λαληθησοµένοις. ᾿ 


Épiitola pa riarchæ. 
Pax multa, Scriptura inquit, diligentibus lege: !, 
neque scandalum inter ipsos est, sed Dei via- 


* Psal. Civi, 165. 


Τὸ πατριαρχικό». m 
Εἱρήνη z0.L1h, qnoi, τοῖς ἁγαπῶσι τὸν νόμων, 
χαὶ οὐχ ἔστιν αὗτοῖς σχάνδαλον, θεοῦ δὲ σύνδεσμος, 


(13) Hypostaaim pro persona accipi, dicit Theoriaeus in dispat, 1, p. 413, E. 


(14) Circa finem prioris d:spatation s. 











231 


DISPUTATIO II, 


238 


ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ' xal à πνευματικὸς σύνδεσμος, A culum, id est, Dei amor, virculum spiritale, quo 


Xa τὸ εἶναι ἓν τοὺς ἑγκανχωμένους αὐτοῦ τῷ ὁνό- 
pati, Ἐνοποιὸν δὲ οὐκ ἔστιν οὕτως, ὡς fj πρὸς αὖ- 
τὸν ἀκραιφνεστάτη πίστις, καὶ ὁ λόγος τῆς ἀλτθείας 
6 πανταχόθεν ἁμώμήητος, ὡς ἑχόμενος τῆς ὀρθότη» 
τοῦ. Καὶ ὅσον πόῤῥω θεοῦ xai τοῦ φωτὸς τῆς γνώ- 
σεως φέρεται 6 τὴν διχόνοιαν ἐθέλων καὶ τὴν διάστα- 
σιν, τοσοῦτον ἑνίζει θεῷ ὁ ἣν αὐτοῦ εἰρήνην πρὸ 
τῶν ἄλλων πάντων τιθέµενος. Συνέξευκται γὰρ τῇ 
εἱρήνῃ ταύτη xal ὁ ἁγιασμός. Εἱρήνην γὰρ, qnot, 
διώχετε xal ἀγιασμὸν, τὸ Γράμμα τὸ ἱερό». Οἱ 
τοιοῦτοι yàp ἀναχεχαλυμμένῳ τῷ προσώπῳ τὴν 
66;av «Κυρίου κατοπτρἰζονται. Τούτου τοῦ φωτὸς 
ἀνάμεσος Qv ὁ θειότατος ἡμῶν αὐτοχράτωρ οὐ παυς- 
ται τὴν τοῦ Meo) διώχων εἰρήνην, καὶ ἐν πάσῃ 


unum veluti corpus fiunt qui Ixlantur. in nomine 
ejus. Nibil autem aque homines colligat ac genuina 
in Deum (idés, doctrina verax et quaquaversua Irrepro 


hensibilis, quae exaciam regulam | eequitur. Et quan 


tum a Deo et a scientia lumine recedit is qui di:cor- 
diam dissidiumque vult, tantumdem ad Deum aceedit 
qui ejus pacem cunctis rebus praefert, Etenim pacis 
socia sanctitas est : sacra enim Scriptura dicit, Pa- 
cem sectamini et sanclitgtem * . Hi enim revelata. fac: e 
gloriam Dei contemplantar. Hoc lumine sacratis- 
simus noster imperator collustratus, pàcem Dei 
semper sectajur, ac diu moctuque, posthabiiis 
etiam mundanis curis, boc constanter studium pre 
se fert, ldeirco in omnibus gloriosus est, et divina 


ἡμέρᾳ καὶ voxtl, xal πρὺ τῶν αὐτοῦ χοσμιώτέρων B ope abundanter fruitur, res ejus gestze amplifican- 


μεριμνῶν», αΌτη d φροντὶς ἑἐπίμονος προπηρεύε- 


ται (1ὅ). Διὸ καὶ δοξάξεται bv πᾶσι, χαὶ τὴν θείαν 


ἐπιχουρίαν ἄχρως. πλουτεῖ, καὶ µεγεθύνεται ἔτι τὰ 
κούτου µεγαλουργήµατα, καὶ τῷ θεοχροτήτῳ στέ- 
φέι αὐτοῦ αἱ βασιλεῖαι πάσης σχεδὺν τῆς γῆς ὑπο- 
τάσσονται, xal ἔστι φοδερὸς παρὰ πᾶσι τοῖς περὶ 
χύχλῳ αὐτοῦ. Ἐπεὶ δὲ ἔστι φιλόχοινος. καὶ τῷ ὄντι 
βασιλεὺς xol πατὴρ, xa ἀγαθύνεσθαι θέλει τοὺς 


ἅπαντας, ἁχατάληκτον τρέφει τὸν ἔρωτα ἵνα καὶ 


τὰς ἐπὶ γῆς ἁπάσας Ἐχχλήαίας εἰς µίαν συναγἀγῃ 
sh» πίστιν, καὶ ἑνοποιήσῃ ταύτας κατὰ τὴν θέοπα- 
ῥάδοτον ἕνωσιν. «Καὶ εὗρεν ὁ τεχνίτης τὴν ὕλην 
τῆς οἰκοδομῆς εὀεργῇ, δηλαδη τὴν σὴν τιµεότητα - 
ἃμα γὰρ ἑλάλησέ τε xat ἔγραψε, χαὶ ἅμα τὴν ahy 
φιλοθεῖαν ἐφεὂρεν, οὐ πρὸς τὸ πρᾶγμα σχληρὰν 
καὶ ἀπόχροτον, ἁλλ' εὐφνᾶ καὶ ἐπιδεξίαν, xà τὴν 
xarà Gy ὀμόνοιαν ὃ: φῶσαν. καὶ προαρπάζουσαν. 


Καὶ -à μὲν προχαταθληθέντα σπέρματα. ἀγχαθά.. 


Αοίη δὲ Geh, xai τὸ τέλος ἑκάξιον τῆς «τοῦ ἀγαθοῦ 
βασιλέως ἀρετῆς xal απουδῆς, xal χατὰ τὸν σὸν ζη» 
Ἂον αἴσιον. ᾿Ἑχάρημεν οὖν xai ἡμεῖς καὶ i xab' 
ἡμᾶς ἁγία τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳα ἐπὶ τῇ μελεδῶνι 
«αύτη τοῦ ἁγίου. ἡμῶν αὐὑτοχράτορος, καὶ τῇ σῇ 
εὐενδότῳ xal ἀξιολόγῳ διαθέσει. Πρὸς δὲ xal ταῖς 
ἐς.στημονικαϊς τῶν θέίων Γραφῶν ἀναπτύξεδι, καὶ 
ταῖς τεχνιχαῖς ἀντιθέσεσι, καὶ ταῖς πρὸς τὰς λύσεις 
τούτων ῥᾳδιουργήτοις συγχαταθέσεσι, xat «hv ὄντως 


ἆδολον καὶ καλὴν ἁπλότητα µακαρίταντες, τὴν eo» . 


χαριστίαν ἑγχάρδιον τῷ θεῷ ἀνηνέγκοιμεν ' xai 
φαραθλέφαιτο τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν tj ἀγαθότης αὐ- 
ποῦ, καὶ ἴδόιμεν ἡμέραν σωτήριον, xal χαρείησαν 
αἱ δυνάμεις αἱ οὐράνιαι καὶ θεοειδεῖς ἐπὶ τῇ .συμ- 


πυοίᾳ τοῦ περιουσίου λαοῦ xat χλήρου αὐτοῦ, καὶ 


ἑνξοξασθείη ἡ καφαλὴ τῆς δόξης τῶν μελῶν αὐτῆς, 
xa γένοιτο αννδέουσα xal ὀννάγουσα (16) τὰ δι- 
εστῶτα ἡ τῖς αὐτῆς φιλανθρωπίας εὐμένεια! Καὶ 
προηγἢσαιτο μὲν τούτου ἁγαθοῦ ἔργου μετὰ θεὺν ὁ 
ἄχιος βασιλεὺς, ἑἐφέποιτο δὲ καὶ συγχρυτοίη ὁ τι- 
5 Hebr. 1i, 14. 

teris singelare studinm rei 
relie et ecclesias yet declarat | inter alios 
historicos Ephremius a me t. MI editus ; itemque 


i')ed magnum concilium Constanti nopoli celebratum 
eta me 1. iV vulgatum, in quo. Mane! precipuss 


tur, cuncta propemodum orbis regna stemmali-ejus 
subjacent, et finitimis omnibus est. formidabilis. 
Quia vero admodum civilis est, ac vere rex et pa- 
ter, beneficiis cunctos allicere gestit, studiumque 


impausabile fovet omnes ecclesias ad unum costam 


redigendi, atque ad constitulam a Deo unitatem 
regocandi. Porro artifex docilem structura inate- 
riam reperit, reverentiam scilicet. tuam. Statim 
euim ac ille seripsit locutusve est, in tuam incidit 
religiosam pietatem haud. sape rei. repugnantem 
vel abhorrentem, sed faciles atque dextram, et 
concordie in Deo cupide ultro occurréntem, Jacto 
igitur semioa præelara sunt. Utinam. vero Deus 
dignüm optimi regis virtute et votis exitum tribuat, 
Auumque sinul zelum secundet ! Nos igitor 0os- 
traque sancta. Dei. Ecclesia huic. sancti imperato» 
ris nostri studio, iuoque docili ac laudabili animo 


gratulamur. Jam quod attinet ad sapientes diviua- 


rum Seripturarum explicationes, srüificiosas obje- 
ciones, aique harum solutionibus tuas faciles 
2ssensiones, sane tuam vere ingenuam pra:clarame 
que mirantes simplicitatem, grates Deo totis ani- 
mis sgimus ; cujus utinam bonitas peccata nostra 
dissimulet ! ita ut sslularem denique diem videa- 
mes, celestes qui Deo astant chori de populi electi 
patrimonilque Dei concerdia laetentur, membrorum 
gloriae in caput redundet, mutuus denique amor 
cos qui baetenus dissidebant vinculo constringat ! 


p &!que hojus preclari. operis sit sane post Deum 


sanctus imperator antesignanüs, subsequatur au- 
tem. et faveat bonus ac reverendissimus generalis 
Nerses, quicum universus cctus episceporum sub- 
ditorum, imo universa Armeniorum natio, conspi« 
rei. Neque vero ealamus aut fanum huic tam 
firmo zdificio admiscebitur, quod immobili fundas 
mento Christo Deo Domino Rege ac Servatore 
noslro delizum est. Ecce et nostra mediocritas, 
et sancta apostolica Ecclesia nostra, ad sanctitatem 


sibi (67 Cet amhitiosissime vindicavit, 

16) Cod. αννδέων xav. συνάγων, relicto deine 
vota ul spatio. Vel lyHur sic. emendandyia [pil, 
vel suppleudum aliquid. - 


259 mE THEORIANI | | 910 


tuam brachia tendit, vestroque complexu fruige- A µιώτατος xal ἀγαθὸς καθολιχκς 6 Νοσέρτης, xai 


slit. -Sic utiuam uua (de copulati puris animis, 
remotoque omni scandalo divinum viviflcum salu. 
taremque panem comeJjamus, mystico Curisti con- 
. vivio confidenter communicemus, ejusque nomini 


ὁμοφρονοῦντα τὸν χορὸν τῶν ἀρχιερέων αὐτοῦ, καὶ 
τὴν σύµπασαν τῶν Αρμενίων πληθύν * καλάµη δὲ 
xai χόρτος μὴ συμπεριληφθείη τῇ στερεᾷ ταύτῃ οἱ- 
χηδομῇ ἐπὶ τῷ ἁῤῥαγεῖ θεμελίῳ τῷ Δεσπότῃ xal 


Jaudem concinamus! Vale, reverendissimo et in ῥβασιλεῖ ἡμῶν θεῷ Σωτῆρι Χριστῷ ἐχούσῃ τὴν σύμ- 
Domino dilecte, Generalis, vir sanctissime. πηξιν. Ιδου 6b xal ἡ µετριότης ἡμῶν, καὶ ἡ καθ 
"ἡμᾶς ἁγία καὶ ἀποστολιχὴ Ἐκχλησία τὰς ἆλ κάλας αὐτῆς τῇ ὑμῶν ἑἐξήπλωσεν ὁσιότητι, xal ἔστιν ἔτοι- 
pos εἰς τὴν ὑμετέραν ὑπηδοχὴν ' καὶ μιᾶς πίστεως γεγονότες φάγοιμεν ὁμοῦ μετὰ συνειδότος άἀναχεχα- 
θαρµένου χαὶ ἅτερ σχανδάλου παντὸς τὸν θεῖον ἄρτον τὸν ζωοποιὸν xa σωτήριον, καὶ τοῦ μυστικοῦ 
αὐτοῦ δείπνου µεταλάδοιµεν ἀνεπαισχύντως, xat δόξαν ὁμοῦ τῷ ὀνόματ: αὑτοῦ ἀνενέγχοιμεν. ᾿"Εῤ- 


ῥωσο, τιµιώτατε xal ἐν Κυρίῳ ἀγαπητὲ xal Καθολικὲ ἄνερ ὁσιώτατε. 


Post biduum vocati ad synodum venimus ; ibi 


Μετὰ δὲ δύο ἡμέρας μεταχληθέντες ἀνήλθομεν 


silentio indicto, cepit Generalis de unica natura D εἰς τὴν σύνοδον’ σιωπᾶς δὲ Ὑενοµένης, Ίρξατο ὅ 


disserere, argumentis nempe con(íirmaus quod si 
una dicatur Christi natura, recte id fiat, neque 
binc aliquid detrimenti recta (ides capiat. lta vero 
agebat Generalis, non quod ipse sic judicarct, sed 
quia huie synodo intereiant ipsius episcopi, qui 
priori conventui non sdfuerant, sed fando audi. 
verant Generalem in Romanorum partes transiisse, 
arcanamque epistolam ad imperatorem scripsisse, 
qua synodum quartam soe recipere aiebat. Quam ob 
rem Generali irascebantur, qui nunc ita se propterea 
gerebat, ui hanc iilis opinionem eximeret, Nos 
vero Generalis scopum ignorantes, magnopere ad- 
versabamur. [ilius autem nobiscum disputatio hu- 
jusmodi fuit. 

. GENERALIS. Sacra epistola lecta, cognovi sa- 
cratissiuum regem criwinari adversus nos, quod 
unam Christi naturam dicamus : et hac. de causa 
vos misisse dicit, ut de hoc capitulo simulque de 
reliquis, quorum in priore disputatione mentio 
non fuit, nunc. questionem. instituamus. Ego vero 
existimabam, quandoquidem el duas naturas ob 
coufusionem excludendaui dicimus, et rureus unain 
ob ipsarum inseparabllitatem, nihil ultra a nobis 
exigi: dum enim unam affirmamus, divisionem 
Nestorianam vitamus: dum autem duas asserimus, 
ab Eutychiaaa confasione divertimus. Si ergo quid- 
quam praterea a nobis postulatis, non obsequemur. 
Nam sancti quoque Patres modo duas naturas 


Καθολιχὸς περὶ τῆς μιᾶς φύσεως διαλέγεσθαι, χατα- 
σχευάζων ὅτι τὸ λέγειν καὶ µίαν φύσιν τὸν Χριστὸν 
χαλόν ἐστι, xal εὐδὲν Ex τούτου ὁ ὀρθὸς καταδλάττε- 
ται λόγος (1T). Τοῦτο δὲ ἑποίει οὐχ ὅτι οὕτως ἑφρό- 
vet, ἁλλ' ὅτι παρῆσαν ly τῇ συνόδῳ ταύτῃ ἐπίσχο- 
mot αὐτοῦ, ἵτινες bv τῇ προτέρᾳ μὲν συνόδῳ οὐκ 
ἆσαν, προηχηχόεισαν δὲ ὅτι ὁ Καθολιχὸς βνώθη τοῖς 
Ῥωμαίοις, xaV ἔγραφε βνυστιχὴν Υραφὴν πρὸς τὸν 
βασιλέα, λέγων ὅτι Δέχομαι τὴν τετάρτην σύνοδον, 
καὶ σαν σχκανδαλισµένοι πρὺς τὸν Καβολικόν, At 
«οῦτο γοῦν διεγένετο οὕτω, θέλων αὐτοὺς πληροφο- 
ρῆσαι ὅτι οὐκ εἰσὶν ἀληθη ἃ ἀχηχόασιν ' ἀλλ ἡμεῖς, 
τὸν σχοπὺν αὑτοῦ ἁγνοοῦντες, σφοδρῶς ἀντελέγομεν, 
ἡ δὲ πρὸς ἡμᾶς αὐτοῦ διάλεξ.ς ἦν αὕτη. 

'O ΚΑΘΟΛΙΚΟΣ. Αναγνοὺς τὰς θείας συλλαδὰς, 
ἔγνων ὅτι ὁ Ὀειότατος βασιλεὺς αἰτιᾶται ἡμᾶς ὡς 
λέγοντας µίαν φύσιν τὸν Χριστόν: xal δη χαὶ διὰ 
τοῦτο ἡμᾶ., φησὶν, ἀπέσταλχεν, ὡς ἂν xal πεοὶ 
τοῦ χεφαλαίου τούτου χαὶ περὶ τῶν λοιπῶν ὧν 
μνείαν τότε ὀὐ πεποιήµεθα, ποιησώµεθα viv tiv 
διάλεξιν. Ἐγὼ μὲν ὤμην, ἐπεὶ xal δύο φύσεις ὁμο- 
λογοῦμεν διὰ «b ἀαύγχυτον τῶν φύσεων, xal piov 
διὰ τὸ ἁδιαίρετον πάλιν αὐτῶν, μηδὲν πλέον ἁπαι- 
τεῖσθαι ἡμᾶς ' ἓν γὰρ τῷ λέγειν µίαν φύσιν, τὶν 
διαίρεσιν ἐχφεύγομεν τοῦ Νεστορίου" ἐν δὲ τῷ λὲ- 
χειν δύο φύσει;, τοῦ Εὐτυχοῦς τὴν σύγχυσιν παρεχ- 
κλίνομεν. El οὖν ὑμεῖς πλέον τούτου ζητεῖτε, οὖχ 
ἐφάμεθα ὑμῖν. Καὶ γὰρ οἱ θεῖοι Πατέρες ποτὲ μὲν 


Christi dicunt, modo unam ; nequaquam.sipi vel D δύο φύσεις λέγονται «bv Χριστὸν, ποτὲ δὲ µίαν, οὐκ 


invicem repugnantes, sed quia neutrum effatum, 
οἱ recte intelligatur, ab orthodoxia recelit. Q :od 
si forte aliquis, Deo sibique hostis, sanctorum 
Patrum sermones falsa interpretatione convellit ; 


certe nos ea qua recie scripta et intellecta. sunt, - 


nunquam improbabiwus: nam οἱ ita animis com- 
parati essemus, permultas quoque sancti Evangelii 
el ceterorum bagiographo:um librorum dictiones 
vellicaremus, Ecce enim sacrilegi latrones litterz, 
ex singulis prope sanctarum Scripturarum diciio- 
nibus haziesim aliquam progenueruut. 
THEORIANUS. In superiore quoque disputa- 
tione optavimus a magna sanctiiate tua edoceri, 
quisnaur Patrum sauctorum et ubinam unam Chri- 


(17) lta se acturum in futura synodo promiserat 


ἑναντιούμενοι ἑαυτοῖς xa ἀλλήλοις, ἀλλ ὅτι ἁμφί- 
τέρα, εὐσεθῶς νοούμενα, οὐκ ἐχπίπτουσι τῆς ὀρθο- 
δοξίας. El δέ τις &yUpbc τοῦ Θεοῦ χαὶ ἑαυτοῦ τοὺς 
λόγους τῶν θείων Πατέρων παρερμηνεύει, ἡμεῖς οὐκ 
ἀποδοχιμάσομεν τὰ χαλῶς Υραφέντα xal νοηθέντα" 
εἰ γὰρ τοῦτο ποιῆσαι θελήσοµεν, τὰς πλείονας τοῦ 
τε ἁγίου Εὐαγγελίου xal τῶν λοιπῶν ἆγν,γράςων 
δέλτων λέξεις ἀποῤῥαπίσομεν * σχεδὸν γὰρ ix πάστς 


λέξεως τῶν ἁγίων Γραφῶν αἴρεσιν ἀπεγέννησαν οἱ 


τοῦ γράμματος ἱερόσυλοι. 


'O ΘΕΟΡΙΑΝύΣ. Καὶ ἐν τῇ προτέρᾳ διαλέξει 1:θε- 
λήσαμεν ἀναδ.δαχθῆναι παρὰ τῆς μεγάλης ἁγιωσύνης 
σου, τίς τῶν ἁγίων xal ποῦ µίαν φύσιν εἶπε vÀy 


Nerses disput, prim. sub finem, 








11 


DISPUTATIO I. 


219 


Χριστόν * χαὶ τοῦτο τότε τέως οὐκ ἔδειξας * νῦν οὖν, Α ati naturam dixerit. Quod hactenus non demonstra- 


[tf] σοι δυνατόν ἐστι, δείῖξον. 

ΚΑΘ. Ἑτοίμως ἔχω τοῦτο εἰς μέσον παραγαγεῖν. 
Ἐν τῇ πρὸς ᾿Ακάχιον Μελιτηνῆς ἐπιστολῇ ὁ µαχά- 
pus Κύριλλος ἀριδηλότερον τοῦτο παρἰστησι: φησὶ 
γὰρ ταῦτα « Τὰ ἐξ ὧν ἐστιν ὁ εἷς καὶ µόνος Υἱὸς 
xal Κύριος Ἱτσοῦς Χριστὸς, ὡς iv ἑννοίαις δεχόµε- 
vt, δύο μὲν φύσεις ἠνῶσθαί φαμεν μετὰ δὲ τὴν 
ἕνωσιυ ὡς ἀνηρημένης Ίδη τῆς εἰς δύο διατομῆς, 
píav εἶναι πιστεύοµεν τὴν τοῦ Υἱοῦ φύσιν ὡς ἑνὸς, 
πλὴν ἐν ανθρωπῄσαντος xal σεσαρχωµένου. 

ΘΕΕΡ. θαυµάζω, δέσποτα, πῶς ἄλλα ὑποαχεθεὶς 
δεῖξαι, ἄλλο παρῄγαχες. Ὑπεσχέθης γὰρ δεῖξαι τὸν 
µακάριον Κύρ:λλον λέγοντα μίαν φύσιν τὸν Χριστόν" 
ὁ tk οὐ λέγει τοῦτο. ANA τί; Μίαν εἶναι πιστεύο- 
μεν τὸν τοῦ Υἱωῦ φύσιν ὡς ἑνός * καὶ τότε ἐπήγαγε, 
II-hv ἐνανθρωπήσαντος καὶ σεσαρχωµένου. Ἔασον 
οὖν. tl χελεύεις, τὰς χρήσεις τὰς λεγοµένας μίαν φύσιν 
*.0 .}ἱοῦ. περὶ Υὰρ τούτου οὐδεμία ἀμφιδο- 


ka * λέλυται yóp iv τῇ προτέρᾳ διαλέξει, iv ᾗ 


παρηγάγοµεν τὸν µέγαν Αθανάσιον περὶ Ἀρείου 
λέγωντα, πῶς ἑδόξαζε δύο φύσεις τοῦ Λόχου, ᾽Αλλὰ 
ὃ ἴπον ποῦ γέἐγραπται, µία φύσις ἐστὶν 6 Χριστός. 


ΚΑθ. ἉΑλλ' εἴρηχε, « Μετὰ δὲ γε τὴν ἕνωσιν ὡς 
ἀνηρημένης Ίδη τῆς εἰς δύο διατομῆς.,» Τί τούτου 
ζητεῖς σας ἑστερον; . 

ΘΕΩΡ. Tà « Ὡς ἀνῃοημένης Ίδη τῆς εἰς δύο διατο: 


sti, nenc, si potes, demonstra. 

GEN. Ego vero id in medium proferre, nihil mo- 
Tabor. Ín epistola ad Acacium Melitinensem beatus 
Cyrillus perspicue rem trad his verbis: « Ea, ex 
quibus est unus et solus Filius ac Dominus Jesus 
Christus, tanquam cogitatione complexi, duas qui- . 
dem naturas copulatas esse dicimus: sed post 
unionem, veluti jam sublata divisione in duo, unam 
esse credimus Filii naturam utpote unius, verum ta- 
men humauati atque incarnati. » 

THEOR. Miror, domine, quomodo aliud promi- 
seris, aliud dederis. Promiseras enim te ostensu- 
rum, 4 beato Cyrillo Christi dici unam naturam : 
is vero minime id ait. Quid ergo ? Scilicet unam 


.esse credimus Filii naturam, ulpote unius ; sta- 


timque addidit: Verumtamen humana:i a!que incar- 
nati, Omitte igitur, si placet, locutiones illas qua 
unam dicunt Filii naturam : neque enim hac super 
re dubitatur, quas in. superiore colloquio nostro jam 
deflnita est, ubi magnum Athanasium adversus. 
Arium dicentem exhibuimus, quanam mentis sua 
notione duas Verbi naturaa intelligeret, Sed illud 
potius demonstra, ubinam scriptum sit unam Chri-- 
sti esse naturam. 

GEN. Atqui dictum ab eo est ; « Pest unionem. 
autem veluti jam sublata in duo divisione. » Quid 
lioc cla'ius postulas? 

THEOR. Verba : « Sublatajam in duo divisione» , 


μῆς», τοῦτολέχει, τὸ δὲ εἰς δύο Χριστοὺς, f| δύο ( significant vel in duos Christos, vel in duas perso- 


πρόσωτα, 1 δύο ὑποστάσεις. El δὲ εἰς δύο φύ- 
σεις νοεῖν ἐθέλεις, οὕτω νοῄσεις τὸ ῥητὸν εὐσεθῶς, 


« ᾽Ανηρημένης Ίδη τῆς εἰς δύο φύσεις ἰδίᾳ καὶ 


ἀνὰ µέρος διατομῆς. τουτέστιν εἰς θείαν φύσιν ἰδίᾳ, 
καὶ εἰς ἀνθρωπίνην φύσιν ἰδίᾳ' » ἀφ' οὗ γὰρ ἡνώθη- 
παν αἱ δύο φύσεις, ἀχώριστοι µεμενήχασι χαὶ µε- 
νοῦὺσιν ἀεί ΄ τοῦτο γάρ ἐστι τὸ παρὰ τῶν ἁγίων Πα- 
τέρων λεγόμενου, « ἁδιαιρέως, ἀχωρίστως, tlg 
μίαν ὑπόστασιν γενέσθαι τὴν ἔνωσιν.» "Ovi δὲ ὁ ἅγιος 
Κύριλλος οὐχ ἑδογμάτιζε [μίαν] φύσιν τὸν Χριστὸν, 
ἕνεστι χαταμαθεῖν ἀπὸ πολλῶν αὑτοῦ συγγραμ- 
µάτων  πολλαχοῦ γὰρ δύο φύσεις ὁμολογεῖ τὸν 
Χριστὸν, ὣς δέδειχται Bv τῇ προτέρᾳ διαλέξει. El 
γὰρ μίαν φύαιν ἑδογμάτιζε τὸν Χριστὸν, εὑρίσκεται 


nas aut hypostases. Quod si in duas naturas intel;i- 
gere velis, ium adhuc orthodoxe sic dictionem in- 
telliges, nempe : « Sublata jam in duas separatim 
partialiterque naturas divisione; id est in divinam 
naluram seorsum, itemque seorsum in humanam. a 
Ex quo enim unite fuerunt dux naturas, ex insepa- 
rabiles manserunt, semperque manent. Hoc enim 
apud Patrea significat illa Jocutio : « Iudivisibilitee 
ei inseparabiliter sub una persona factam esse 
unionem. » Quod autem sanctus Cyrillus uuain 
Cliristi naturam. esse non censuerit, ex multis. 
ejusdem scriptis cognoscere iicet : sæpe eniin duas 
Christi confitetur naturas, sicuti in priore colloquio. 
demonstratum fuit. Nam si forte Cyrillus unaui 


οὗ µόνον πᾶσι τοῖς ἁγίοις Πατράσιν, ἀλλά xat αὐ- D Christi naturam esse docuisset, non solum sanctis. 


1b; ἑαυτοῦ ὃ:αμαχύμενος. "Ev youv πρὸς Ἰωάννην 
ἐπίσχοπον Αντιοχείας περὶ τῆς εἰρήνης ἐπιστο)ῇ, 
ἵνα τὰς παραχθείσας τότε χρῆσεις ἐν τῇ φθασάσῃ 
χενέσθαᾳι διαλέξει παραλείφω, οὕτω σαφῶς φησι; 
« Τὰς δὲ εὐαγγελιχὰς περὶ τοῦ Κυρίου φωνᾶς, ἴσμεν 
τοὺς θεολόγους ἄνδρας τὰς μὲν χοινοποιοῦντας ὡς 
ἐφ᾽ ἑνὸς προἸ]ώπου, τὰς δὲ διαιροῦντας ὡς ἐπὶ δύο 
φύσξις" xal τὰς μὲν θεοπρεπεῖς κἀτὰ τὴν θεότητα 
τοῦ Χριστοῦ, τὰς δὲ ταπεινὰς, χατὰ τὴν ἀνθρωπύ- 
τητα αὐτοῦ παραδιδόντας.» 'O οὖν οὕτω xal φρονῶν 
x21 γράφων, πῶς ἔμελλεν ἑναντίον αὑτοῦ δογµατίζειν; 
Φιοὶ γὰρ τὰς μὲν κοινοποιοῦντας ὡς bg! ἑνὸς προσ- 
ώπου, τὰς δὲ διαιροῦντας ὡς ἐπὶ δύο φύσεις. ᾽Αλλὰ 
xa! παραχατιών φησι’ « Ταύτῃ τοι xaX ὁ πάνσοφος Πέ- 


Patribus, verum ipse sibi repugnare videretur. 
Etenim in epistola de pace ad Joannem Antiochi:e 
episcopum (initio enim auctoritates quas jam 1n 
superiore disputatione laudavimus) sic aperte di- 
cit : « Evangelicas de Christo locutiones scimus a. 
theologis partim uni person: communes fieri, par- 
tim dividi ac duabus naturis attribul. Et subli- 
miores quidem ad Christi divinitatem, humiles a 
ejusdem humanitatem pertinere putant. » Qui ergo. 
sic ait «t scribit, curnam contraria dogmati suo 
censuisset? Dicit euim, alias locutiones communes. 
fleri uni personz, alias divisim duabus naturis 
attribui. Tum in subsequentibus dicit : « [ta et 
sapientissimus Petrus : Cfiristo, inquit, pro nobis in 


913 


THEORIANI 


{ - 


244 


edrne passo*; pon autem in jneffabilis divinitatis A 7007, Χριστρῦ οὖν, gre, παὐῤντος ὑπὲρ ἡμῶν cap- 


natnra, » Viden' ut haud natura divinitatis passum 
$it Christum, sed carne, id, est bumana natura? 
Insuper in tractatu De Trinitate ait : « Duplex da 
Verbo loquendi genus sapientissimus Paulus, iino 
ei universus sanctorum coetus, agnoscunt atque 


usurpant, posujpuam unio cum carne facta est. » 


Viden' ut' duplex dicit loquendi genus, postquam 
earni Verbum copulatum est? Quomodo ergo idem 
Puter carnem ae divinitatem censeret esse anam 
naluram, qui duas manifeste naturas predict? 
Rursus in sus ad Joannis episiolam responsione 
sibi ducem proponit magnum Athanasium, sic di- 
cens : « Quod autem sanctorum Patrum sententias 
übiqne sequamur, presertim vero beati et inclyti 
Patris nostri Athanasii, caveamusque ne vel mini- 
müm quidem ab iis recedamus, id tua sanctitas 
s.bi persuadeat, neque alius quispism dubitet, » 

Audiamus igitur quid hae super re dicat magnus 
Atbánasius, eujus tractatum sanctus. Cyrillos- ap- 


pellat.. Scilicet ad Epittet:un Corinthiorum episco- 


pum its scribit : « Quis hiec unquam audivit? quis 
docoit, vel quis didieit? De Sion: euim ezibit Dci 
lex, et Verbum Domini de Jerusalem '*. Hzc autem 
nnde prodierunt? quis eruciavit avernus, consuli- 
&tantiale dicere corpus de Maria natum Verhi divi- 
hitati? » Certe enin sicuti consubstantiale Poti 
Verbum dicimus, quia unam eamdemque cum illo 
naturam obtinet ; sic qui ait corpus divinitaui Verbi 


Xl,xal οὐχὶ τῇ φύσει τῆς ἁῤῥήτου θεότητος. Ὀρθς ὅτι 


οὗ τῇ φύσει τῆς δεότητο; φάσχει τὸν Χριστὺν πεπον- 
θέναι, ἀλλὰ τῇ σαρχὶ, ἤγουν τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει; 
"AX xal by τῷ περὶ Τριάδος λόγῳ qual * « Acsi 
τὸν ἐφ᾽ Yl λόγον ὁ cegóatec Παῦλος, μᾶλλον δὲ 
πᾶς 6 τῶν ἁγίων χορὸς, ἐγνώχασί τε xal εἰσχυμί- 
ζουσι μετὰ τὸ ἑνωθῆναι ααρκί. » Ορᾶς ὅτὶ διτιὸν 
λέγε. τὸν Λόγον μετὰ τὸ ἔνωθῆναι capxi* πῶς οὖν 
{ὔελε δογµατίζειν ὁ αὐτὸς τὴν σάρχα χα) τὴν θεό» 
«mta μίαν φύσιν, δύο φύφεις χηρύττων ἄναφαν- 
δόν; Ela ἓν τῇ αὐτοῦ πρὸς Ἰωάννην ἔπιστο- 
Mj; πράξει ἑαντῷ. ἐπιγράγεται τὸν μέγαν 'A0a- 
νάσιον, οὕτω Aiyov* € Ὅτι bb val; τῶν ἁγίων 
Πατέρων δόξαις ἑπόμεθα Λαχνταχοῦ, μάλιστα δὲ 
τοῦ µαχαρίου xal πανευφέμου Πατρὺς ἡμῶν θα» 
νασίου, τὸ χατὰ τί γοῦν ὅλως φἐρεόθαι ἔξω παραι- 
«οὔμενοι, πε πεπείάθω fj ah ὁσιότης, ' ἐνδθιαζέτω δὶ τῶν 


"ἄλλων µηδείς. n. ᾽Αχούσομέν τοιγαροῦν cl φησι περὶ 


τούτου τοῦ χεφαλαίον ὁ μέγας ᾿Ἀθανάσιος, ὃν πρᾶ- 
ξιν ἐπιγράφεταί ὁ ἅγιος Κύριλλος. Γράγων οὖν ape 
Ἐπίκχτητον ἑπίσχοπαν Κορινθίων λέγει *. « TIG 
ἤχουσε ταῦτα πώποτε, afe. ὁ διδάξας fj patóv; 
'Ex μὲν yàp Σιὼν ἐξεβεύσεται γόµιος θεοῦ, καὶ 
Λόγος Κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ. Ταῦτα. δὲ πόθεν 
ἐξῆλθε ; ποῖος ἤδης Ἀρεύξατο, ὁμοούσιον εἰπεῖν τὸ 
ix Μαρίας copa tfj τοῦ λόγον θεότητι ; à Ὥσπερ' 
γὰρ λέγομεν ὁμοούσιον τῷ ἹΠατρὶ, διότι μιᾶς. ἐστι 
xal τῆς αὐτῆς «0t «φύσεως, οὕτω χαὶ ὁ λέγων 


consubstantiale, unam eamdemque naturam Corpus ϱ σῶμα ὁμορύσιον τῇ θεότητι τοῦ "Λόγου, pig x2 


ac divinitatem esse fatetur. Ideireo Christus serva- 
tor noster haereticos appellavit portas inferi : Et 
porte inferi, inquit, non prevalebant adversus eam '*, 
id est Ecclesiam : quia videlicet per liseresim ceu 
| per portam in inferos, id est In perditionem, multi 
introeunt. Magnus vero Atbanasins haud portas 
foferi, sed absolute inferos haeresim appellat : imo 
mihi videtur, οἱ quid inferis pejus magnus Athana- 
'sius, aut rem aut nomen scivisset, illa potius ap- 
pellatione in hujus sententie hominibus denotandis 
"fore usurum. Sed et reliqua videamus, que pergit 
Joqui : « C:eteroqui, te, si omnino sileam, impuden- 
ti occasionem malarum illi rerum artifices arri- 
piant, e re luerit ex divinis Scripturis páuca memos 
rare : sic enim fortasse pudore affecti turpissimas 
opiniones excogitandi fipem facient. Ifeus τοῦ, qui- 
busnsm rationum momentis impulsi corpus dicitis 
consubstantiale Verbi divinitati? (Hinc enim ordiri 
bperz pretium sit, ut quum ejus sententiz fo«itas 
palam fuerit, et reliqua omnia ejusdem esse pretii 
conspicuum sit) In divinis certe Scripturis nihil 
apparet hujusmodi : nam ipse Deum in humano 
fuisse corpore affirmant. ltem Patres qui Niczz 
tonvenerunt, non corpus sed ipsum Filium consub- 
stantislem Patri dixerunt : et hunc quidem ος sub- 
elantia Patris, corpus autem ex Maria esse, Scri- 
pluris ducibus, confessi- sunt. Vel igilur Nicænam 

* [ Petr, iv, 4. 


39 [ρα n, 3. !! Matth. xvi, 18. 


τῆς αὐτῆς φύσεως τὸ σῶμα xot τὴν θεότητα ὅμολο- 
χεῖ. Διὰ τοῦτο ὁ μὲν Χριστὸς xol Σωτὴρ ἡμῶν τοὺς 
αἱρετιχοὺς πύλας ἆδου xaxei* Καὶ απύλαι ᾖδου, 
φηςὶν, οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς, τῆς Ἐκχχλησίας 


δηλονότι» ὅτι δι’ αὐτῶν ὡς διὰ πυλῶν εἰς ὥδην ἤτοι 


εν ἀπώλειαν εἰσέρχονται Πολλοί. 'O dk μέγας 
"Αθανάσιος οὗ πύλας ἅδου, ἀλλ' αὑτόγρημα nv — 
ὀνομάζει * καὶ μοι δοχεῖ, εἰ ἐγίνωσχεν᾽ ὁ µέγας᾽ 
λθανάσιος χεῖρον ἅδου fj πρᾶγμα f| ὄνομα, ixsive 
ἂν ὠνόμασε τοὺς τοιαῦτα φρονοῦντας. Ἁλλ' ἴδω- 
uev καὶ τὰ ἑξῆς τίφησι παραχατιών * « *]va δὲ μὴ 
ἐκ τῆς τέλείας σιωπῆς πρόφασιν ἀναισχυντίας ἔαυ- 
«ot; οἱ τῶν καχῶν ἐφευρεἸαὶ πορίσωνται, χαλὺὸν ἐκ 
τῶν θείων Γραφῶν ὀλίγα μνημονεῦσαι * τάχα xlv 


D οὕτως αἰδεσθέντες πἀύσωνται ἀπὸ τῶν ῥυπαρῶν 


τούτων ἐννοιῶν * πόθεν ὑμῖν, ὦ οὗτοι, τὸ εἰπεῖν ὁμο- 
οὖσιον εἶναι τὸ σῶμα τῇ τοῦ Λόγου θεότητι ; ; Απὸ 
γὰρ τούτου χαλὸν ἄρξασθαι, ἵνα τούτου δειχθέντος 
ao poU, καὶ πάντα τὰ ἄλλα τοναῦτά Ooxfj. "Amb μὲν 
οὖν τῶν θείων Γραφῶν οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ; θεὺν γὰρ 

iv ἀνθρωπίνῳ σώματι λέγουσι. Ὑεγονέναι, Αλλά 
γὰρ καὶ οἱ Πατέρες οἱ ἐν Nixalæ συνελθόντες, οὗ τὸ 
aua, ἀλλ᾽ αὐτὸν τὸν Υἱὸν [cod. Küptov.] ὁμοούσιον 
tl pf;xast τῷ Πατρὶ, xàl tovtov (cod. τοῦτο ] μὲν ix 
τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, τὸ δὲ έῶμα ἐκ τῆς Mapas 
ὡμολόγησαν εἶναι xa ck τὰς Ὀείας Τραφάς.. "H τοί- 
νυν ἀρνήσασθε τὴν Ev Νιχαίᾳ σύνοδον, καὶ ὡς αἱρε- 








245 


DISPUTATIO 1I. 


246 


Ξιχοὶ παρειαφέρετε ταῦτα * 9, εἰ βούλεσθε &ixva τῶν A synodum repudiate, δὲ tanquam  hzretici hze 


Πατέρων εἶναι, ph φρονεῖτα παρ ἐχεῖνα ἅπερ 
ἔγραφαν αὐτοί. ν ΑἈχόύεις τί ὑμῖν λέγε ὁ μέγας 
Ἀθανάσιος.. ἁλλ᾽ ἴδωμεν xal τὰ ἑξὲς * El ὁμοού- 
σίος, φησὶν, ὁ Λόγος τῷ Πατρί κατὰ τὴν τῶν Πατέ- 
ων ὁμολογίαν, ὁμοούσιος ἔσται καὶ αὐτὸς ὁ Πατηρ 
τῷ σώμαιτι τῷ ix γῆς γενομένῳ. Καὶ τἰ.ἔτι µέμφε- 
σθε τοῖς ᾿Αρειανοῖς λέγουσι αὺν Υἱὸν αχτίαμα, 
λέγοντες αὐτοὶ xal τὸν Πατέρα ὁμοούσιον τοῖς κτί- 


$4451, χαὶ cl; ἑτέραν. ἀσέδειαν μετερχόµενοι yg | 


4χοντες εἰς σάρκα, xaX ὁστέα, χαὶ τρίχα, xal νεῦρα, 
καὶ ὅλον σῶμα μεταδεθλῆσθαι τὸν λόγον, xal ἡλλά- 
χθαι €t ἰδίας φύσεως. "pa [cod. ἄρα] γὰρ ὑμᾶς 


εἰπεῖν φανέρῶς lx γῆς αὐτὸν Ἰεγενῆσθαι * ἐχ γῆς 


Τὰρ ἡ τῶν δατέων καὶ ὅλου τοῦ σώματος φύσιό. Τίς 
οὖν fj «εοσαύτη παραφροΣύνη. ἵνα χαὶ πρὸς αὐτοὺς δια- 
µάχησθε; ᾽᾿Ομοούσιον γὰρ λέγοντες τὸν Λόγον τῷ σώ; 
µατι, ἕτερον πρὰς ἕτερον σηµα[νετε «τὸ δὲ εἰς σάρχα 

ταθεθλῆσθαι, αὐτοῦ τοῦ Λόγου τροπὴν φαντάζε- 
σθε. Kal τίς ἔτι λοικὸν ἀνέξεται ταῦτα xal µόνων 
ςθεγχοµένων ; Πάσης Υὰρ αἱρέσεως πλέον εἰς ἁσέ- 
6s:av ἐξεχλίνατε. El γὰρ ὁμοούσιος ὁ Λόγος τῷ σώ- 
ματι, περιττὴ τῆς Μαρίας ἡ μνήμη χαὶ ἡ χρεία, 
δυναμένου τοῦ σώματος εἶναι xal πρὸ Μαρίας át- 
δίως, ὥσπερ o0» ἐστι καὶ αὐτὸς 6 Λόγος, εἴγε χαθ) 
ὑμᾶς ἐμοούσιός ἐστι τῷ σώματι * τίς δὲ χαὶ ἡ χρεία 
της ἐπιδημίας τοῦ Δόγον, ἵνα. τὸ ἑαυτοῦ ὁμοούσιον 
ἑνδύσηται: » Καὶ µετά τινα * « To γὰρ σώματος. 
ph ὄντος ὁμοουσίου τῇ θεύτητι, ἁλλ' ix Μαρίας τε- 


dogmata obtrudite; aut si vultis Patrum illorum 
filii esse, ne diversam ab illorum scriptis sententia 
consectemini. » Audin' quid maghus Atbanssius 
dixerit? Sed et cztera atiezamius : « Si consubstane 
tiale, inquit, Verbum Patri est, juxia. Niesenorum 
confessionem, ipse quoque Páter corporí ex terra 
facto consubstantialis erit. Cur ergo jam Arianos 


 vituperatis, qui Filium creaturam dicunt, quam fpei 


Patrem rebus creatis consubstantialem  affirmetis ; 
ei ad aliam impietatem transeuntes dicatig, in 
carnem, ossa, capillos, nervos, et in totum cerpus. 


Verbum esse conversum, et propriam commutasso- 


naturam? Superest enim ut aperte dicatis ipsum ex 
terra factum fuisse : eX terra euim ossium totins- 
que. corporis nsiura est. Quznam igitur hzc tanta. 
dementia, ut. vobiscum ipsi pugnetis?* Dum enin 
dicitis Verbum corpori esse- consubstantiale, alte- 
rum cum altero significatis :: eum vero in carnem 
mutatum esse sffirnimtis, ípsi Verbo mutauonem 
affingitis. Ecquis vos. ultra ferat hzc vel oretenus 
deblaterantes? Hæresim quippe omnem impietate 


.Superastis. Si enim Verbum est corpori consub- 


stantiale, superflua fuerit Marie mentio et ministe- 


rium, eum córpus ante Mariwm ab æterno esse 


porsit, ut est ipsum. Verbuio; si eerte, ut vos 
dicitis, consubstantiale corpori est, Curnam igitur 
opus fuit Verbum coelo descendere, ut illud quod 


Sibi erat consubstantiale indueret? » Rursusque in- 


χθέ.τος, xal αὐτοῦ δὲ τοῦ Λόγου μὴ τ/απέντος εἰς σ ferius : « Etenim corpus divinitati non est censub- 


ὁστέα χαὶ σάρχα, à1J ἓν σαρχὶ ΄ γενομένου. ». Καὶ 
μετ) ὀλίγα * « Πολλοὶ πλανῶνται τὸ ποίηµα συνεξ- 
ετοῦντες τῷ Ποιητῇ. » Καὶ εἰ δεῖ πάντα χαταρι- 


θᾳισῖν xal προσχορη ποιεῖν τὸν λόγον ; "Ash. πολλῶν: 


συγγραμμάτων τοῦ µεγάλόυ ᾿Αθανασίου ἕνεστι xava- 
μαθεῖν, ὅτι δύο φύσεις xat διδάσχει ὁ µέγας ᾿Αθανᾶ. 
σ.ος, καὶ τοῖς [cod. πῶς] µίαν φύσιν λέγουσι τοῦ 
Χριστοῦ, σφοδρῶς ἐπ'τιμᾷ. Ὁ οὖν ἅγιος Κύριλλος, 6 
ἔπεσθαι ταῖ; ἁγίων δόξαις καὶ μάλιστα τοῦ µαχα- 
ρίου Αθανασίου διισχυριζόµενος, xal τὸ χατά τι 
ἕξω φέρεσθαι παρχιτούµενος, χαθὼς ἀνωτέρω δε- 
ὀψλωτας, πῶς ἑναντία τούτοις ἑδογμάτισε χατὰ σὲ; 
ἀλλ᾽ ἅπαγε τῆς τοιαύτης ἑννοίας *. δεῖ οὖν σε τὴν 
υἱονεὶ ἀμφίδολον λέξιν τοῦ µακαρίου Κυρίλλου συµ- 
θιδάσαι πρὸς «εὺν ὀρθὸν νοῦν, καὶ ἑρμηνεῦσαι αὐτὴν 
à*ó τε τῶν ἄλλων ἁγίων φανερῶς ὁμολογούντων τὰς 
ξύο φύσεις τοῦ Σωτηρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χρ:στοῦ; ὡς 
δέδειχται Ev. τε τῇ προτέρᾷ διαλέξει, xal νῦν χαὶ ἐξ 
ἄλλων πολλῶν πονηµάτων αὐτοῦ τοῦ ἁγίου Κυρίλ- 
λου, ὡς πολλάχις λέλεχται. Ei 04 τι ἑνίστασαι, ἡμεῖς 
εἰς διαλέξεις ἑλθεῖν περὶ τούτου, πλέον οὐκ ἀνεχό- 
µεθα, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἁποστολικὴν παραγγελίαν 
ποιήσοµεν τὴν λέγουσαν, αἱρετιχὸν ἂνθρωπον μετὰ 
μίαν xal δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ. 


KAG. ἨἩμεῖς αἱρετιχοὶ οὐχ ἐσμὲν ἀλλ᾽ ὀρθόδοξοι 


Χριστοῦ χάριτι, ὡς παρὰ τοῦ ἁγίου Γρηγορίου πε . 


φωτισμµένοι, καὶ τὰς ἐχείνου διδαχσχαλίας xal παρα- 
Ἰόσεις χατέχοντες. 


stantiale, sed ex Maria genitum; ipsum autém. 
Verbum nequaquam in ossa et carnem conversuu 
est, sed in earne exstitit. » Et paulo post: « Multi. 
errant, dum creaturam exæquant Creatori. » Cur 
vero opos est testimonia cuneta recensere, et set- 
monem ad satietatem protrabere? Profecto ος mul- 
tis magni Athanasii scriptis cognoscere licet, duas 
ipsam naturas doeere, et eos, qui unam dicunt 
Christi naturam, vehementer objurgare. Sanctus 
ergo Cyrillus, qui sanctorum sententiis præcipue- 
que beati Athanasii, obtemperandum valde asseve-- 


. rat, ab iisdemque declinare vetat, sicuti soperius. 


demonstratum est, num his contraria unquam sen- 
sísset? Apage talem suspicionem. Necesse est igiiur, 
te hanc ambiguam veluti beati Cyrilli dictionem ad 
rectum sensum conferre, esmque ad normain cæte- 
rorum sanctorum interpretari qui duas naturas 
manifesto fatentur Servatoris nostri Jesu Christi : 
qu: res et in priore colloquio, et nunc iterum, et 
aliis etiam multis ejusdem saneti Cyrilli lucubratio- - 
nibus palam facta est, ut sepe jam diximus. Quod- 
si tu adhue repuguas, nos quidem disceptare ulte- 
rius.bac super re non patimur ; sed apostolico mu- 
uite obsequemur dicenti : Hereticum heminem post 
unam et alteram admonitionem devita. 

GEN. Nos haud sumus heretici, sed orthodoxt 
per Christi gratiam, utpote & sancto Gregorio illu» 
minati, cujus doctriuas traditionesqué retinemus, 


r Y 


THEORIANI 


218 


THEOR. Si traditiones ejus, ut dicis, custodire- Α — 8EQP. El τὰς ἐχείνου παραδόσεις, ὡς «5, Equ- 


tis, nequaquam Patribus adversarcmini. Prorsus 
enim nnper audisti prolatum 3 nobis maguíi 
Athanasii testimonium, inferos eos appellantis, qui 
Verbum et carnem dicunt unam naturam : eum- 
demque Patrem mox dicentem, quamlibet heresim 
impietate vos superavisse. Neque vero te pudeat 
convinci 4 nobis, quorum mundana fortuna et litte- 
ratura nulla est, sed illum cogita vatem Balaamum, 
qui se vel ab asina corrigi passus est. 


His disputatis, ait Generali Atmanus : Ego arcana 
fari nescio; unum hoc scio, te imperatori scripsisse, 
el verbis etiam signifleavisse per hune sodalem 
meum philosophum qui mecum adest. Propterea 
ceu ad confectum negotium veni, non ad discepta- 
tionem. Rogo igitur, num ea quz imperatori signi- 
ſieasti, rata babess? sin minus, aperte id dicas, ut 
revertamur, Hzc audientes verba ilJi episcopi, qui 
jom antea offensi erant Generali, tumultuari cepe- 
runt, invicemque, ut. proximi erant, dicere : En 
vera reapse sunt quz antea audivimus. Brevi igitur 
Japso tempore, et jam decrescente tuniultu, manum 


lotendens silentiumque indicens Generalis, ait no- - 


bis : Hodie quidem satis verborum effluxit; rece- 
dite jam ad requiem ; rursus enim vos audiemus. 
Nos ergo recessimus. 


Exin novem dies decurrerunt, quin aliquid no- 


λάττετε, ἑναντίοι τοῖς Πατράσιν οὐχ ἄν fes. "Axf- 
x00; πάντως τὴν ἔναγχος παρ ἡμῶν παραδειχθεῖσαν 
χρῆσιν τοῦ μεγάλου ᾿Αθανασίου, πῶς ἅδην ὠνόμασε 
τοὺς λέγοντας τὸν Λόγον καὶ την σάρχα μίαν φύσιν" 
xaX πῶς φησι παραχατιών» « Πάσης Υὰρ αἱρέσεως 
πλέον εἰς ἀσέδειαν ἐξεχλίνατει» Καὶ μὴ αἰσχυνθτο 
Og! ἡμῶν; ἐλεγχόμενὸς, τῶν χατὰ τὸν βίον καὶ 
τὸν λόγον οὐδὲν ὄντων, ἀλλ᾽ ἐνθυμήθήτι τὸν μάντιν 
ἐχεῖνον τὸν παλαιὸν Βαλαὰμ, ὃς xol τῆς ὄνου τόὀν 
ἔλεγχον ἁσπασίως ἑδέξατο. 

Τούτων οὕτω ῥηθέντων, ὁ ᾽Ατμάνος ειτε πρὸς τὸν 
Καθόλιχόν. Κγὡ κεχρυμμµένα λέχειν οὐκ olfa* ἓν olba, 
ὅτι ἔγραψφας πρὸς τὸν βασιλέα, χαὶ ἀγράφως ἐμῆνυσας 
πρὸς αὐτὺν διὰ τοῦ αυντρόφου µηυ τοῦ φιλοσόφου 
ὃν οἶδας. Καὶ διὰ τοῦτο 300v νῦν elc πρᾶγμα ἔτοι, - 
pov, οὐχ εἰς διαλέξεις. Ερωτῶ οὖν σε εἰ θέλεις ποιῖσαί 
ἃ ἐμήνυσας τῷ βασιλεῖ. εἰ δὲ μὴ, εἰ πὰ ἡμῖν φανερῶς 
ἵνα ὑποἀτρέγωµεν. Τούτων xatfxoot τῶν ῥημάτων 
γεγονότες οἱ προσχανδαλισθέντες ἀρχιερεῖς χατὰ 
τοῦ Καθολικοῦ, ἤρξαντο θορυδεῖσθαι καὶ λέγειν 
ἕχαστος. πρὺς τὸν ἔγγιστα αὐτοῦ. Όντως ἁλτθη 
εἰσιν ἃ ἀχηχόαμέν. Ολίγης οὖν ὥρας διαγενοµένης, 
xaX θορύθδου μικροῦ γενοµένου, Κατασείσας τῇ χειρὶ, 
xai σιγᾷν παραχελενσάµενος ὁ Καθολιχὸς εἶπε πρὸς 
ἡμᾶς Σήμµερον πολλὰ διελέχθηµεν * ὑπάγετε λοιπὸν 
xai ἀναπαύθητε, xal ἄλλοτε πάλιν ἀχουσόμεὂδα 
ὑμῶν. ᾽Απήλθομεν τοιγαροῦν. 

"Exto:s δὲ παρΏλθον ἡμέράι ἑννέα xai οὐδὲν 


bis Generalis significaret, qui ob segritudinem animi C ἐμήνυσεν ἡμῖν ὁ Καθολιχὸς, λυπούμενος δὲ οὐδ' ὅλως 


prorsus publico abstinebat. Sclens vero Atmanus 
quod ob proditom secretum ille mereret, et quod 
homini maxime, qui id patefecerat, offensus esset, 
eonvento Generali ait : Puto sanctitatem tuam mibi 
irasci, sed immerito : quod enim tu arbitraris arca- 
nuu, id per universam Romanam trita fabula est. 
Scripsit enim hoc sodalis meus in disputatione, quie 
lecta fuit coram synodo atque in palatio, ejusque 
exemplaria plus centum sunt descripta, ita ut uni- 
versa Romania res iunotverít, Sine causa igitur 
mihi irasceris, eum mibi potius expostulare tecum 
liceat , qued me gentilem tuum et in fide sodalem 
rem celaveris quam peregrino homini revelabas. 
Et quidem sí uni mihi confisus fuisses, incolun e 
arcanum essel, neque ut nunc in vulgus dissemi- 
paluut, 


Novem igitur prateritis diebus, misit. ad nos 
Generalis episcopum Gregorium consobrinum suum, 
cognomento parvum, itemque episcopum lsaacum 
et doctorem Stepbsnum, qui mibi (Theoriano) pri- 
vato in colloquio, praesentibus etiam Atmauo οἱ 
presbytero Michaele, dixerunt : Signi(lcat tibi do- 
minus noster, 59 tibi ut honesto viro et christiano 
secretum concredidisse tanquam Deo : te autem 
sibi promisisse nemini praterquam imperatori 
dicturum, Nunc te fidem arcani fregisse palam est ; 


(18) Armeniace degha. Hic autem Nerseti in 
potriarcbatu successit. 


προῄει. Γνοὺς δὲ ὁ Ατμάνος ὅτι διὰ τὸ φανερωθῆναι 
τὸ µυστήριον λυπεῖται, χαὶ ὅτι κατ αὐτοῦ μᾶλλον 
λυπεῖται τοῦ φανερώσαντος, ἀνῆλθε πρὸς τὸν Καθο- 
Ao xal φησι πρὶς αὑτόν * 'Ὑπολαμθάνω ὅτι χατ' 
ἐμοῦ λυπεῖται fj ἁγιωσύνη σον, ἀλλ οὖκ ἔστι δί- 
χαιον * ὃ yàp σὺ µυστήριον ἔχειν ὑπολαμδάνεις, 
πᾶσα ἡ Ῥωμανία xopqólav ἔχει. "Έγραφε γὰρ 
τοῦτο ὁ σὐντροφός µου kv τῇ διαλέξει, fist; ἀνεγνώ- 
σθη ἐπὶ συνόδου xal ἐπὶ παλατίου, xal ρετεγράφη 
ἐν ἀντιγράφοις ἐπέκεινα τῶν ἐχατὸν, xal γνωστὸν 
ἐγένετο ἓφ᾽ δλῃ τῇ Ῥωμανίᾳ. Οὐκ εὐλόγως εν λυπῇ 
χατ᾽ ἐμοῦ * ἐγὼ μᾶλλον ὀφείλω δικαίως λυπεῖσθαι 
κατὰ coU ὅτι ἀπέχρυψας τοῦτο ἀπ ἐμοῦ τοῦ ὁμο- 
φύλου xal ὁμοπίστου σου, xal ἀπεχάλυψας αὐτὸ 
ἀλλογενεῖ ἀνδρί. El γὰρ ἐμοὶ µόνῳ ἑθάῤῥησας, Ἶν 
ἂν ἔτι µυστήριον, xat οὑκ ἂν διεγνώσθη «dev ὡς 
νῦν. 

Παρελθουσῶν οὖν τῶν ἑννέα ἡμερῶν, ἀπέστειλε 
πρὸς ἡμᾶς τὸν ἐπίσχοπον Γρηγόριον τὸν ἀνεφιλὸ 
αὐτοῦ τὸν Μιχρὸν (18), xal τὸν ἑἐπίσχοπον Ἴσαὰκ 
xal τὸν διδάσχαλον Στέρανον, οἵτινες εἶπον πρός 
µε (19) κατ ἰδίαν, παρὀνίων xal τοῦ ᾽Ατμάνου 
xa* τοῦ παπᾶ Μιχαήλ O δεσπότης ἡμῶν μηνύει 
σοι ὅτι ἐγὼ ἐνεπιστεύθην σοι, ὡς χαλῷ ἀνθρώπῳ 
xal ὡς Χριστιανῷ, puotfp:ov ὡς ἐπὶ θιοῦ. xal 
σὺ ὑπισχέθης por μηδενὶ εἰπεῖν ἡ µόνῳ τῷ 


 pasOat* καὶ οὐχ ἐφύλαξας τὴν ὑπόσχεσιν, καὶ 


(19) Hine aperte eognoscimus, scriptoretu hujus 
quoque secuudae disputationis Theorianuur. 


249 DISTUTATIO II. 950 - 
ox ἑποίησας καλῶς * καὶ νῦν ἱσχανδαλίσθησαν A quod factum ipse vituperat : ecce enim Armenii, 


ol 'Appáviot πρὸς Epl, καὶ eldi τεταραγµένοι *. xol 
διὰ τοῦτο ὑπέμεινε παντελῶς fj ὑπόθεαις τῆς iv- 
ώσεως. 0 δὲ θεωριανὸς εἶπε πρὸς αὐλούς ' Γινώόσχω 
ὅτι Υραφὴν ἀπέστειλεν ὁ Καθολικὸς δι’ ἐμοῦ πρὺς 
τὸν βαδιλέα ἑσφραγισμένην, ἣν xol ἀνέγνω pot 
xarà µόνας * ινώσχκω ὅτι xol ἀγράφως ἑἐμήνυσε 
δι΄ ἐμοῦ πρὸς τὸν βασιλέα περὶ τῆς ἑνώσεως * ópo- 
λογῶ ὅτι χαὶ παρἠγγειλέ µοι μτδενὶ εἰπεῖν τὴν 
10225» ἀλλ’ fj τῷ βασιλεῖ, xal τοὺς λόγους αὐτοῦ 
εἰπεῖν αὐτῷ μυστιχκῶς * χαὶ ὡς ὑπεσχέθην, οὕτω 
xai πεποίηχα, xai ἐφύλαξα τὴν «παραγγελίαν. Καὶ 
τοῦτο δῆλον ἐξ ὧν μέλλω λέγειν. Ἔδωκα τῷ βασιλεῖ 
τὴν χραφὴν ἑσφραγισμένην' εἶπον τὰ ῥήματα μν. 
στικῶς, μόνου τοῦ λογοθέτου παρισταµένου. "Ex 
τοτε ἐξουσίαν οὐκ εἶχον περιορίσαι τὸν βασιλέα, 
χαὶ χωλῦσαι αὐτὸν βουλόμενον ἐξειπεῖν αὐτὸ τῇ 
ἙἘκχκλησίᾳ, ἡ τῇ συγχλήἠτῳ καὶ τῇ βουλῇ αὐτοῦ. El 
ὃ ἴσως ἀπορεῖ ὁ Καθολιχὸς πῶς o)x ἐφύλαξε τὸ 
μυστέρ:ον ὁ βασιλεὺ;, Υινώσχετε ὅτιπάντες σχεδὸν 
πλῆν τοῦ βασιλέως Έλεγον ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ Καθολιχὸς 
ἄνθρωπος ἑἐρθὺὸς, xal οὐδέποτε παραδέξεται τὴν 
ἕνωσιν  διαστρέφει γὰρ τὰς θείας Γραφὰς xol 
παρεραηνξύει εἰς τὸ οἱχεῖον βούλημα, καὶ ῥήμασιν 
μὲν ἔπεσθαι τοῖς ἁγίοις ὁμολογεῖ, ἔργῳ δὲ τούτοις 
ἀντίκειται, Ὁ δὲ βασιλεέὂς τοῖς ταῦτα λέγουσιν áv- 
ςίλεγε πάντη, διά τὴν τιμὴν γοῦν τοῦ Καθολιχοῦ, τὰ 
γράμματα. Καὶ δῆλον ἐξ ὧν νῦν πλατεῖ στόµατι λέ- 
γουσιν οἱ Ῥωμαῖοι πάντες σχεδὸν ὑπὲρ τοῦ Καθολι- 


x03 * ὑπογράψαντες οὖν οἱ ῥηθέντες ἐξεῖπον ταῦτα, (V 


Ὁ δὲ θυμῷ τὸ πλέον ἀφεὶς, ἐξέδαλε τὸν θεωρια»ὸν 
τῷ τέως τῆς αἰτιάσεως ' xal τῇ Egg µετεχαλέσατο 
ἡμᾶς πρὸς τὴν σύνοδον, xal φησι πρὸς ἡμᾶς Περὶ 
τῶν àv Χριστῷ δύο φύσεων xal τότε xal νῦν ἱχανῶς 
δ.ελέχθηµεν * ἐπεὶ δὲ fj τοῦ βασιλέως γραφὴ xal 
περὶ ἄλλων χεφαλαίων λέγει ἡμᾶς διαλεχθῆναι, εἰ 
χελεύετε εἰπεῖν, ἡδέως ὑμῶν ἁκουσόμεθα, 

ΘΕΟΡ. Ἐμάθομεν [ὃτι] ἐν τοῖς θείοις µυστηρίοις 
οἶνον προσάγουσιν οἱ ᾽Αρμένιοι, Όδωρ αὑτῷ μὴ µι- 
χνύντες  βουλόμεθα μαθεῖν πόθεν τοῦτο πἀρέλαδον. 

ΚΑΘ. 'O θεῖος Χρυσόστομος ἓν τῇ ὁγδοηχοστῇ 
κέμπτῃ ὁμιλίᾳ τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου οὕτω 
φητίν» « Τΐνος ἕνεχεν οὐχ ὕδωρ ἔπιεν, ἁλλ᾽ οἵνον, 
Δναστάς ; "Άλλην αἴρεσιν πονηρὰν πρόῤῥιζον àva- 
απῶν  ἐπεὶ γάρ εἰσφί τινες ἓν τοῖς µυστηρίοις ὕδατι 
χεχρηµέν΄.ι, δειχνὺς ὅτι xal ἠνίχα τὸ µυστήριον 
παρέξωχε, καὶ ἠνίχα ἀναστὰς χωρὶς µυσττρίων ψι. 
1ην τράπεξαν παρετίθετο, οἵνῳ ἐχρῆτο.» ὉὈρᾶς 
ὅτι κονηρὰν αἴρεσιν ὀνομάδει τὸ χεχρήσθαι ὕδατι kv 
τοῖς θείοι; µυστηρίοις; Καὶ πάλιν’ «Ἐκ τοῦ γεννἠ- 
µατος, φησὶ, τῆς ἀμπέλου" ἄμπελος δὲ olvov, οὐχ 
ὕξωρ, Yyevvi. » Τί τούτου ζητεῖς φανερώτερον; 
AMA xa Ev τῇ ὁγδοηχοστῆ figni, ὁμιλίᾳ εἰς τὸ 
χατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιον, εἷς τὸ, 'EEnA0sv. αἷμα 
xal ὕδωρ, οὕτω qnolv* « Οὐχ ἁπλῶς οὐδὲ ὡς ἔτυς 
χεν αὗται προῆλθον dl πηγαὶ, ἀλλ ἐπειδὴ ἐξ ὄμφο- 
τέρων τούτων ἡ Ἐκχλτοαία φννίσταται * χαὶ [σασιν 
ol μυσταγωγούµενοε, δι) ὕδατος ἀναγεννώμενοι, ὃν’ 
αἵματος xa σαρκὸς τρεφόµιεθα, ἀρχῆν λαμθάνει τὰ 


ait, mihi offensi sunt, et turbas clent. Quamobrem 
unionis negotium plane refriguit. Ad hzc Theoria- 
nus ait : Memini a Generali mihi traditas ad impe- 
ratorem litteras obsignatas, quas mihi privatim 
przlegerat : memini, verbis quoque eignificasse - 
imperatori de unione per me * fateor mlhi prz- 
ceptum a Generali fuisse, ut nemini quidquam 
nisi imperatori de his litteris dicerem, et ut verha 
ipsius secreto ad Imperatorem referrem. Ego veros 
ut spoponderam ita egi, et promissum feci. Qucd 
ut demonstrem, rei gestze seriem expromam. Litte- 
ras imperatori obsignatas tradidi : commissa meæ 
fidei verba secreto conclavi dixi, uno astante logo- 
theta. Deinceps vero cireumscribeudi imperatoreun 


D facultas mihi non fuit, atque impediendi volente: 


ld dicere Ecclesise, senatui concilloque suo. Quod si 
forte Generalis gre sibi persuadet, quomodo arca- 
nim imperator non conservaverit, velim hoc scia- 
tis, cunctos fere apud nos, excepto imperatore, 
orthodoxiam Generalis negavisse, neque eum ad 
unionem accessurum exi: timasse : pervertit enim, 
aiebant, divinas Litterss, falsaque interpretatione 
ad suum libitum trahit : et oretenus quidem san- 
etos Patres seciari diciitat, re autem vera bis ad- 
versatur. Quibus imperator criminatoribus litteras 
Generalis palam opposuit. llinc ergo patet cur 
nunc cuncti fere Romani pro Generali tam aperte 
loquantur. Aique banc Theoriani narrationem czteri 
socli testimonio soo firmaverunt. Quare Generalis 
multum de ira remittens, hac tum absolvit crimina- 
tione Theorianum. Subsequente autem die nobis ad 
synodum vocatis aii : De duabus quidem in Christo 
naturis et olim et nunc dictum satis est : quoniam 
vero imperatoris epistola, ut de aliis quoque capi- 
tilis disputemus monet, si quid vobis dicere placet, 
libenter audiemus. 

THEOR. Relatum nobis est, Armenios in divinis 
mysteriis vinum offerre, aqua non admista, Scire 
avemus, unde id (raditum acceperint, 

GEN. Divus Clirysostomus octogesima quinta in 
Matthei Evangelium homilia sic ait: « Cur a con» 
vivio surgens haud aquam sed vinum bibit ? Nimi- 
rum ut pravam aliam haresim funditus deleret., 


D Quoniam enim sunt nounulli qui aquo in mysteriis 


utuntur, demonstravit in. antecessum Dominus , se 
et cum mysterium hoc institueret, et cum exsure 
geus, seposito mysterio , communem mensam exhi- 
beret, vino fuisse usum. » Viden' ut divus pravam 
hæresim appellat, aqux in divinis mysteriis usum ? 
Rursusque:; « Ex genimine, ait, vitis; vitis autem non 
aquam, sed vinum giguit. » Quid adhuc clarius 
postulas? Sed enim homilia quoque octogesinia 


quinta in Joannis Evangelium, super dicto illo, 


Ezivit sanguis et aqua, sic ait : « Non frustra ne» 
que casu aliquo fontes bi prodierunt , sed quia ex 
his ambobus consurgit Ecclesia. Sciunt initiati, ex 
aqua regenerati , sanguine et carne alimur; hoc 
est mysteriorum initium, ut eum ad verendum illum 


251. 


THEOBIANI 


959 


calicem accedes, tanquam e1 ipso latere liousturus A. µνστήρια, ἵνα, ὅταν αροοϊῆς τῷ φριτῷ ποτηρές . 


accedas. » Hunc itaque ducem atque magistrum. 


-habeutes Armenii, aquam in divinis mysteriis, quod 
vos facitis, noà admiscent ς. vitis enim vinum non 
aquam giguit; quid bec. manifestius esse potest ! 
Ruesusqne« « Ez aqua regenerati, sanguine et carne 
. nutriti, ». Videu* ut manifeste sq oam baptismo 
attribuit, sanguinem givinz communioni? 


TIIEOR, Àin vero , Ecclesia divini bsptismi my- 
ster um in Jórdanene aceepit, au in cruce? 


GEN. Quem: Christus baptismuin in Jordane 


suscepit, is imperfectus erat : etenim a Precursore- 


haptizatus est. In sermone autem cujus initium : 
« teram. Jesus meus » ait. Gregorius Theologus z 
͵ Baptízavit- eiiam loannes , jam non. Judaice, non 
enim: in aqua tantuminodo , verum etiam 3d peni- 
tentiam : nondum tamen totus erat spiritalis ha- 
ptismus, quia formulz non adjiciebat in spiritu. » 


. "THEOR. Hoc ate dici miror. Nonne enim san- 


etus. Spiritus in columbz specie supervenerat ? 
Nonue coditus vocem miserat Pater? Nonne qui 
baptizabatur Filios erat? Ubi Pater, Filius, et Spi- 
vitus- ssnctos , sanctae Trinitatis apprime genvina 
ostensio, ibine' baptismus imperfectus erat Quan- 
domam οἱ Christi baptismum — evasisse per- 
fectum ? 

GEN. In passione scilicet, cum exivit sauguis 
εἰ aqua.: 


ut. divinus sanguis decurrens Adami culpam lava- 
ret, Ait enim magnus Basilius in commentariis ad 
I1s:lam. : « Fama hujusmodi per traditionem non 


scriptam in Ecclesia mansit , primam terrarom Ju- 


dzam Adamo. habitaculum przstiiisse , postquam 


ad bonorum qua amiserat solatium. Eadem igitur 
et morigum prima excepit bominem Adamum ; qui 
peccati poenam morte persolvit. » 


.TIIEOR..Quí ait Domini baptismum in Jordane 


' fuisse imperfectum, is mibi valde audax videtur et . 


ul Ecclesie sententia alienus." Etenim divus Chry- 


ὡς ἀπ᾿ αὑιῆς πίνων τῆς πλευρᾶς, eUwe προσίῃς. »- 
Τοῦτον ἔχοντες οἱ Ἁρμένιοι ποδηγὸν καὶ διδάσκαλον, 
ὕδωρ ἐν τοῖς θείοις µυστηρίοις, ὡς ὑμεῖς, οὗ μιγνύ- 

ουσιν * ἄμπελος Υὰρ olvov, οὐχ ὕδωρ, γεννᾷ, τί τού- 

«ου ζητεῖς ἑναργέστερον; Καὶ πάλιν € Δι) ὕδαιος 

ἀναγεννώμενοι, δι ᾽αἵματος δὲ καὶ τρεφόμενοι. » 

Ορᾷς fo; διέστειλε φανερῶς τὸ ὕδωρ εἰς τὸ βάπτι- 
σµα, τὸ αἷμα δὲ εἰς τὴν Oclav μετάληψιν ; 

ΘΕΩΡ. Καὶ πότε παρέλαδεν f) Ἐκκλησία τοῦ θείου 
βαπτίσματος τὸ μυστήριον, by τῷ ᾿ρδάνη, ἢ iv 
τῷ σταυρῷ: 

ΚΑΘ. Τὸ tv τῷ ἸἹορδάνῃ βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ, 
ἀτελὲς ὃν * ὑπὸ γὰρ τοῦ Προδρόμου ἀδαπτίσθη ’ 
λέγει γοῦν ὁ θεολόγος ρηγόριος ἐν τῷ λόγῳ τῷ, 
Πάλιν Ἰησοῦς ὁ ἐμός * « ἸΚδάδτισε καὶ Ἰωάννης, 
οὐχέτι μὲν Ἰουδαϊκῶς, οὐ γὰρ bv ὕδατι µόνῳ, ἀλλὰ 
xa εἰς μετάνοιαν". eon δὲ ὅλον πνευματιώνι e 
ràp προσείθὴσι τὸ ἐν τῷ πνεύματι. ) 


ΘΕΩΡ. θαυμάζω πῶς τοῦτο λέγεις᾽ o0 κατῆλθε 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν εἶδει περιστερᾶς, Οὐκ ἐφώ- 
γησεν ἄνωθεν ὁ Πατήρ; Obx ἓν ὁ βαπτιζόμενος 6 
Υιός: Ὅπου ὁ Πατὴρ, καὶ ὁ YU, xai τὴ ἅγιον 
Πνεῦμα, τῆς ἁγίας Τριάδος fj ἀκραιφνεστάτη 
φανέρωσις, οὐκ ἣν sb βάπτισμα τέλειον; Πότε οὖν 
λέγεις. τελειωθῆναι τὸ βάπτισμα. τοῦ Χριστοῦ ; 


ΚΑΘ. Ἐν τῷ πάθει, ὅτε ἐζῆλθεν αἷμα καὶ ὕδωρ * 


tum enim Adami crimen abluit, Quam- ϱ «xe γὰρ τῆς παραδάσεως τὸν ᾿Αδὰμ ἀπέλουσε. διὸ 
obrem et in Calvario mortem per crucem pertulit, 


xai ἐν τόπῳ κρανίου τὸν διὰ σταυροῦ θάνατον xat- 
εδέξατο, ἵνα τοῦ θείου. αἵματος παραῤῥεύσαντος 
«by Αδὰμ ἀποπλύνῃ τοῦ παραπιώµατος. λέγει 
γὰρ ὁ μέγας Βασίλειος iv τῇ εἰς τὸν 'Ησαΐῖαν ἔἕρμη-. 


vela * « Λόχος ἑστὶ τοιόσδε χατὰ τὴν ἄγραφον pvf- 
"μην ἐν τῇ Ἐχκλησίᾳ διασωζόµενος, ὡς ἄρα πρώτη 
ille paradiso ejectus fuerat, et in hac collocatus, - 


*louba(a ἄνθρωπον εἶχε οἴχητήριον τὸν Αδὰμ μετὰ 
«5 ἐχδληθῆναι «οῦ παραδείσου, iv ταύτῃ χαθιδρυ-- 
θέντα εἰς παραμυθίαν ὧν ἑστερήθη ' πρώτη οὖν 
καὶ νεκρὺν ἐἑδέξατο ἄνθρωπον ἐχεῖ τὸν ᾿Αδὰμ τὴν 


- καταδίνην πληρώσανται » 


. EQP. Τὸ λέγειν ὅτι τὸ βάπτιόµα τοῦ Κυρίου τὸ 
ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἀτελὲς ἦν, σφόδρα µοι δοκεῖ τολµη- 
iv. καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἀλλότριονν φησὶ γὰρ ὁ 


sostomus ín secunda ad capitulum Moatthzi. pri- D θεῖος Χρυσόστομος ἐν τῇ δευτέρᾳ ὁμιλίᾳ τοῦ χατὰ 


wum homilia ait : « Namque hoc lavacrum partim 
veius quid, partim novum continebat : siquidem 
baptizari a propheta , vetustatem pri $e ferebai ; 
Spiritus autem adventus, novitatem ostendebat. Ae 


veluti aliquis inter duas medius distanies res collo-- 


catus, ambabus utrinque extensis manibus illas 
capiens connectit , ita. Jesus vetus Testamentum 
novo, divinam naturam humans, sua nostris an- 


nesuit. Præterea quos Theologus Cregorius cóm-- 
posuit de baptismo sermones duos , Luminum (20). 
tempore noo Passionis legere Ecclesia solet: « tur» 

sus Jesus , et rursus niysteriuim. 2 Et. paulo post :- 


Ματθαῖον πρώτου * « Kal γὰρ τὸ λουτρὸν τοιοῦτον, 


lys γάρ τι τοῦ παλαιοῦ, εἶχέ τι xol τοῦ νέου» τὸ 


μὲν γὰρ ὑπὸ τοῦ προφήτου βαπτισθῆναι, τὸ παλαιὸν 
ἐδείχννε τὸ δὲ Πνεῦμα κατελθεῖν, τὸ vlov ὑπέγρα- 
qe. Καὶ χαθάπερ τις àv, μεταιχμίῳ στὰς δύο τινῶν 
ἀλλήλων διεστηχότων, ἀμφοτέρας ἁπλώσας τὰς χεῖ- 


peo ἑχατέρωβεν λαδὼν, συνάψε-εν, οὕτω χαὶ αὐτὸς 
| rolas, τὴν Ι]αλαιὰν τῇ Καινῇ συνάπτων, τὴν θείαν 
. φύσιν τῇ ἀνθρωπίν 


η τὴν αὐτοῦ τοῖς ἡμετέροις. » 
'AXÀà xal o0; ὁ Θεολόγος Γρηγόριος δύο λόγους 
αυνέθετο περὶ τοῦ βαπτίσματος, bv τῷ χαιρῷ τῶν 
Φώτων f) Ἐχκλησία παρέλαδεν, οὐκ iv. τῷ καιρῷ 


(20) Neinpe die solemni eatechumenoram baptismatis , quam illuminationem Græei vocant, 





953 DISPUTATIO If. | 954 
*o5 Πάθους ἀναγινώσκχεσθαι * «Πόλιν Ἰητοῦς, καὶ A « Etenim sancta Luminum dies, quain hodie Deo 
πάλιν  qioctfpuw. » Καὶ μετ ὀλίγα” « 'H δρ favente solemnem agimus, a Christi mei baptismo 
ἁτία ἡμέρα τῶν Φώτων εἰς fy ἀφίγμεθα καὶ fy eriginem duxit. « Rarsusque : » Tempus regenera- 
ἑορτάζειν ἠξιώβημεν σήμερον, ἀρχὴν plv τὸ τοῦ . tionis, gignamur eclitus, » llzccine tibl regenera- 
ἁμοῦ Χριστοῦ βάπτισμα λαμθάνει. Καὶ πάλιν Χαι {ο imperſeetas videtur ? De aique sub orationis 
px ávsisvvío:o, γεννηθῶμεν ἄνωθεν.» "Ape ἡ nem hzc 2it: « Baptizat Jesus, sed in spiritu. 
ἀνατένντάις αὕτη ἀτελῆς χατὰ cé, Καὶ πγὺς τῷ — Hac demum perfectio est. Quidni Deus? » Quo- 
τέλει τοῦ λόγου τοῦτό φησι" εΒαπτίζεί καὶ "In — nrodo igitur baptismum Christi imperfectum fuisse. 
εοῦς, ἀλλ᾽ ἓν πνεύµατι”' τοῦτο fj τελειότης * « Καὶ  contendis? - mE 
πῶς οὗ Θεός : » Πῶς οὖν λέεις ὅτι οὐκ Ty τέλειον 
tb τοῦ Χριστοῦ βάπτισμα; — | | | 

ΚΑθ. Q5 λέγει, ΒαΚτίζεται Ἰησοῦς, ἀλλὰ, Βαπτί- GEN. Non sit Gregorius, baptizatur Christus, 
ἔτι: καὶ τοῦτο δῆλον ὅτι ob τὸ tv Ἰορδάνῃ βάπτι- — sed baptizat, Atque binc constat , non de baptismo. 


cua λέγει, ὃ ἐχεῖνος ἐδαπτίσατο, ἀλλ ὃ αὐτὸς ὃ — verba feri, quo ipse fuit baptizatus, sed de ille quo. 
Χριστὸς ἐ6άπτιζεν, ὥς φηαιν ὁ εὐαγγελιστῆς, Merá |, Christus alios baptizabat, αἱ ait Evangelista :.Ῥοει 
εαῦτα ᾖλ1εν ὁ "IncoUc xal οἱ μαθηταὶ. αὐτοῦ D hac venit Jesus cum. discipulis suis in. Jude re- 
εἰς thy Ἰουδαίαν γῆν, καὶ &xei διέεριθε µετ aü- — gionem, ibique cum ipsis divertaus baptizat '*. 
tor καὶ &&datur. | | 

OEGP. ᾽Ανάγνωθι μικρόν τι πρὸς, xal süpfstig THEOR. Tu vero leze paulo inferis , moxqne 
ὀλίγον αροελθὼν, ὅτι 6 Ἰηαοῦς οὐκ ἑδάπτιζεν- — comperies Jesum haud baptizasse, Scribitur. enim 
vp&qu: γὰρ ὅτι Ίχουσαν οἱ Φαρισαῖο. ὅτι 6 .Ἴησους — sudisse Phoriszxos quod Christus multos discipulos 
Άλτίονας μαθητὰς ποιεῖ xa βαπτίσει ὁ Ἰωάννις, sibi conciliaret , et quod Joànnes baptizaret. Cæto- 
xi( τοι yt Ἰησοῦς αὐτὸς οὐκ ἐδάπτιζεν, ἀλλ ob — roquin ipse Jesus haud baptizabat, sed discipuli 


μαθτταὶ αὑτοῦ ejus. 
.KA8. Καὶ εἰ ἐκ τούτου, ἓὰν διὰ τῶν μαθητῶν GEN, Quid vero, si per discipulos suos bapti- 
α τοῦ ἐθάπτιζεν ὡς νῦν UU ἡμῶν: z:bat, ut nunc per nos? — 


ΘΕΩΡ. Καὶ πῶς ἑδόπτιζον µήπω βαπτισθέντε: — THEOR. At quomodo ii baptizarent, nondum 
Mz γὰρ τὴν ἀνάστασιν τὰ θεῖα Λόγια λέγουσι βα- ipsi baptizati ? Etenim post Ghristi resurreciionem 
ατεσθῆναι τοὺς ἀποστόλους ' φησὶ Υὰρ ὁ Λουχᾶς iv — alunt divinæ Littere baptizatos fuisse. 2postolos. 
ταῖς Πράξεσι: Παρήγτει.1ε’ αὐτοῖς ἀπὸ  "Iepoco- ϱ Ait euim ín kctibus Lueas : Præcepit eis abs Hiero- 
Λύμω» μῆ ἸΧωρίῶσθαι, ἀλ-ὰ περιμένει τὴν — solymis ne discederent , sed exspectarent Patris. pro- 
ἐπαγγελίαν τοῦ Πατρὸς fiv ἡκούσατέ µου ὅτι — missionem quam ex me audistis : etenim Joannes 
páàr d Ἰωάννης ἐδάπτισεν. 00ati, ὑμεῖς δὲ fa- — quidem aqua baptizavit, vos autem. Spiritu sancto 
πεισθήσεσθε ἐν Πνεύματι ἁγίῳ ob μετὰ soAAac — haud multis abhinc diebus baptizabimini'*, 


τὰς ἡμάρας ταύέας. mE . 
ΚΑΘ; Ἔδει οὖν «εἰπεῖν τὸν Θεολόγον Γρηγόριο, —— GEN. Oportuit igitur a theologo Gregorió dici 
Ἐδαπείσθη καὶ Ἰησοῦςν οὐκ ἐδάπτισεν. B.ptizatus est Jesus, non baptizavit. 


GEQP. Ἔθάπτισεν ὤφειλεν εἰπεῖν, τουτέστι τὸν 'ΤΗΕΘΗ. Imo baptizavit dici oportuit, id est Ada- 
*Ajip καὶ ἡμᾶς * αὐτὸς vip οὐχ ἐδεῖτο καθαρσίων. — mum et nos. Ipse enim purgatione non indigebat. 

ΚΑΘ: Ὑμεῖς δὲ απὖθεν τοῦτο παρελάδετε, xb xal GEN. Age die mibi : Undenam vos consuetudi- 
Όδωρ τιθέναι; m hem admiscendi aquam: didicistis? 

GEOP. Πρῶτον εἴπομεν δι fv alsíav ὁ Χρυσόστο» THEOR. in primis causam dicam quamobrem 
yos efenxsv, ἄλλην αἴρεσιν ovr py πρύῤῥιζον &va- Chrysostomus ait, pravam aliam bserosiim funditus 
6 τῶν. "Hoáy τινες ol τὸν olvov ἔλεγον εἶναι τοῦ δια- delens. Nonnulli erant, qui vinum. opus creaturam. 
6/29 Épiov xaV δημιούργημα *. δὸ καὶ παραίτων D que diaboli esse aMfirinabant; ideoque et multis. 
τοῦτον πολλῶν átomnuá:uv εἶναι, xai ev Χριστὺν — absurditatibus a vino ansam praberi. "Christum 
ἔλεγον οἶνον uj πιέῖν, τὸν ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ γεωρ- — auiem aiebant vinum non bibisse, quod est opus 
χούμενον, ἀλλ' ὃν ἐχεῖνος φέον ἐδημιούργησεν £x τοῦ Satanz, sed novum quod ipse ex aqua creaverat. 
ὕδατος. ὑδτοι ἓν τοῖς θέίοις µνστηρίοις ἔδατι póvp — Hi homines divinis. mysteriis aquam ACantummodo 
ἑχέχρήντο διὸ xal ὑδροπαραστάται ὑπὸ τῶν ἁγίων — exhibebant: quare aquarii a sanctis Patribus appel- 
Πατέρων ὠνομάσθησαν. Ταύτην *hv πονηρὰν αἴρεσιν — lati fuerunt, Hanc pravam heresim divus Chryso- 
ἀνατρέψαι βονλόμενος ὁ θεῖος Χρυσόστομός, φησὶν à 510mus ut everteret, verba dizit qux superius scri 
ἀνωτέρω εἴκομέν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο fiv, εἰς χρεία τοῦ psimus. Nisl. enim id ei propositàm fuisset, quid 


εἰπεῖν» Kal ἠνίχα áva acá χωρὶς. μυστηρίων καὶ Φί- — opus erat dicere : Et surgens pos! peracta mysteria 
hv τράπεζαν παρετίθετο, οἵνῳ ἐχρῆτοι Παρεισάγει communi immensa apposita ,- vinum bibit? Nobis 
γοῦν τὸν Κύριον μὴ βδελυξάμενον τὸν οἵνον. Nüv οὖν — igilur Christum sistit Chrysostomus a vino uon 
δεϊξόμεν πόθεν ἡ Εκκλησία παρέλαθε μετὰ οἴνου x3 — abhorrentem. Nunc jam demonstremus, uude 


[. Jean. nl , 38. "u "Act. ) , á , 3. 


255 


ΤΗΕΟΠΙΑΝΙ 


256 


Ecclesia morem acceperit viuo et aqua divinum Α Όδατος τὴν θείαν μυσταγωχίαν τελεῖν. Ὁ ἀδελφόθεος 


mysterium peragendi. Frater Domini Jacobus in 
conposita a se liturgia sic ait : « Similiter post- 
quam conavit, accipiens calicem, vinumque cum 
aqua miscens, elevatis in coelum oculis, tibique Deo 
el Patri ostendens, gratias agens, benedicens, san- 


ctifieans, Spiritu sancto implens, tradidit aanctís 


heatisque suis discipulis et apostolis dicens : Di- 
bi'e ez hoc omnes, hic est sanguis meus, Novi Testa- 
menti. Et reliqua. 


. GEN. Undenam constat, liturgiam hanc fratrem 


Domiul Jacobum habere auctorem? Certe in spo- 
&tolicorou canonum calce catalogus scribitur libro- 
rum, quorum usus in Ecclesia est, neque tamen 
bujus liturgie fit ibi mentio, sed unius tadtum- 
moo sancti Jacobi epistola». 

THEOR. lIauc liturgiam eecumenica synodus, qua 
sexta. dicitur, ratam habuit, 

GEN. Ego vero hanc synodum ad hune usque 
diem non adiisi. Aveo tamen intelligere quidnam 
hac super re synodus narret. 

TIIEOR. Coustantinopol. tana in Trullo regii pa- 
latii congregata synodus sub Justiniano piissimo 
imperatore, que — sexta dicitur propterea , quod 
sext synodi complementum est, canoues de Eccle- 
sim disciplira edidit, Hzc igitur catholica sancta 
*ynodus in 32 canone sit : « Ad notitiam nostram 
perlatum esi, in Armenia viuum tantummodo íu 
sacra mensa exhiberi, aqua non admista, ab iis 
qui incruentum sacrificium peragunt, pratextui 
habentibus Joannem Chrysostomum, qui in inter- 
pretatione | Evangelii secundum Matibeum ait: 
Cur aquam consurgens non bibit sed vinum? ut 
allam scilicet pravam hæresim funditus everteret. 
Nam quia sunt nonnulli qui aqua mysteria peragunt, 
demousiravit Jesus, se et cum mysteria traderet, 
et cum absque mysteriis communent mensam ín- 
iret, vino uti, ex vitis, inquit, genimine; vitis au- 


tem vinum non aquam giguit, » Atque hoc dicto. 


putant Armenii damnari a. sancto doctore aqua 
admistionem in sacro altari. Ne diutius itaque ve- 
rx rcli inscitia Jaboreut, saucti. Patris sententiam 
oribodoxo sensu explicamus. Cum enim prava »qua- 
riorum lizresis jamdiu exstaret, qui pro vino aquam 


Ἰάχωθδος ἐν τῇ ὑπ᾿ αὐτοῦ συντεθείσῃ θείᾷ λειτουργίς, 
οὕτω φησίν» « Ὡσαύτως μετὰ τὸ δειπνῆσαι λαδὼν 
ποτήριον xai xepása; ἓξ olvou καὶ ὕδατος, ἀναθλέ- 
Ψας εἰς τὸν οὐρανὸν χαὶ ἀναδείξας σοὶ τῷ θιεῷ xat Πα- 
τρὶ εὐχαριστήσας, εὐλογήῆσας, ἁγιάσας, 141; sa; Πνεύ- 
µατος ἁγίου, µετέξωχε τοῖς ἁγίοις χαὶ µακτρίοις 
αὑτοῦ μαθηταῖς xat ἀποστόλοις εἰπών * Πίετε ἐξ αὐ- 
τοῦ πάντες ' τοῦτό µου ἐσεὶ τὸ αἷμα cà τῆς και» 
γῆς Αιαθήχης, xal τὰ ἑξῆς. ) 

ΚΑΘ. Πόθεν δῆλον ὅτι τοῦ ἁδελφοθέου Ἱαχώθου 
ἑστὶν ἡ λειτουργία αὕτη; Καὶ μὴν ἐν τῷ τέλει τῶν 
κανόνων τῶν ἁγίων ἁποστόλων ἀπαρίθμησίς ἐστι 
τῶν βιδλίων της Ἐκκλησίας, χαὶ μνεία τῆς λειτουρ- 
χίας ταύτης οὐχ ἔστιν ἐχεῖ, ἀλλὰ µόνον μιᾶς ἔπι- 


B στολῆς τοῦ ἁγίου Ἰακώδου. 


GEOP. Ἑδέχθη παρὰ τῆς συνόδου τῖς οἰκουμενι- 
κῆς τῆς λεγοµένης ἔχτης. 

ΚΑΘ. Ἐγὼ ταύτην μέχρι τῆς σήμερον οὗ xapsbs- 
ξάμην ' βούλομαι ὅμως ἀχοῦσαι τί περὶ τούτου δια- 
γορούει. . 

GEGP. Ἡ àv. Κωνσταντινουπόλει dv. τῷ Τρούρ 
τοῦ βασιλικοῦ παλατίου συστᾶσα αύνηδος ἐπὶ Ἰου- 
στινιανοῦ τοῦ εὐσεδεστάτου βασιλέως, Ἆτις ἕχτη λέ- 
γεται xol αὐτὴ διὰ τὸ ἀναπληρῶσαι τὸ εἲς ἕχτης 
ὑστέρτμα, Χανόνας ἐξέθετο el; χατάστασιν ἔχχλη- 
σιαστιχἠν. Αὕτη οὖν fj χαθολιχὴ καὶ ἁγία σύνοδ.ς ἓν 
κανόνι τριαχοστῷ δευτέρῳ φησίν’ « Ἐπειδὴ elc γνῶ- - 
ety ἡμετέραν ἆλθεν ὅτι ἐν τῇ ᾽Αρμενίων χώρᾳ οἵνον 


σ µόνον ἐν τῇ ἱερᾷ τραπέζῃ προσάγουσιν, ὕδωρ αὐτῷ 


μὴ μιγνύντες οἱ τὴν ἀναίμαχκτον θυσίαν τελοῦντες, 
προστιθέµενοι τὸν Χρυσόστομον Ἰωάννην φάσχοντα 
διὰ τῆς εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιον ἑρμηνείας 
ταῦτα. Τίνος ἕνεχεν οὐχ ὕδωρ ἔπιεν ἀναστὰς, ἀλλ᾽ 
οἵνου; ἄλλην αἴρεσιν πονηρὰν πρ΄ῤῥιζον ἀνασπῶν. 
Ἐπειδὴ γάρ εἰσί τινες kv τοῖς µνστηρίοις ὕδατι xs- 
χβηµένοι, δειχνὺς ὅτι καὶ fjvixa τὰ µνστίρια παρ- 
έρωχε, χαὶ ἠνίχα ἀναστὰς χωρὶς μυστηρίων χαὶ φιλὴν 
τράπεζαν παρετίθετο, οἵνῳ ἐχρῆτο Ex τοῦ γεννήµα- 
τος, φῃαὶ, τῆς ἀμπέλου, ἄμπελος δὲ οἵνον, οὐχ ὕδωρν 
γεννᾷ. » Ἐκ τούτου τε τὸν διδάσχαλον οἴονται ἀνα- 
τρέπειν τὴν τοῦ Όδατος iv τῷ ἱερῷ θυτιαστηρίῳ 
προσαγωχἠν. Ὡς ἂν οὖν pij xol ἀπὸ τοῦ νῦν xat- 
έχοιντο τῇ ἀγνοίφ, τὴν τοῦ Πατρὸς διάνοιαν ὀρθοδό. 


tantummodo in euis sacrificiis adbibebant, vir p ξως ἀποχαλύπτομεν. Τῆς γὰρ πονηρᾶς τῶν Ὕδροπα- 


divus ob refutandam bujusce hzreseos doctrinam, 
deinonstrandumque eos imo ab apostolica traditione 
aberrare, predicta verba protulit, Etenim suam 
quoque ecclesiam, in qua ipse pastoralem gradum 
tenebat, aqvam vino admiscere docuit, cum in- 
cruentum (leri sacrificium opus foret : causa ad- 
dita, quod e latere Liberatoris Servatorisque nostri 
Christi Dei sanguinis aquaque misiura manaverit. 
Quin adeo per universam Ecclesiam, in qua spiri- 
talia l'auum luminaria effulserunt, divinus lic 
ordo constanter servatur : nam et Jacobus frater 
Domini, et magnus Basilius, qui mysticas liturgiag 
scripto consignaverunt, sic omnino sacrum calicem 
ln divino mysterio aqua οἱ vino miscere docuerunt, 


ραστατῶν αἱρέσεως παλαιᾶ; ὑπαρχούσης, ol ἀντὶ 


olvou τῷ Obat. µόνῳ ἓν τῇ αὐτῶν θνσίᾳ κέχρηνται, 


ἀνασκευάζων οὗτος ὁ θεῖος &vhp τῆς τοιαύτης alpé- 
σεως τὴν παράνοµον διδαχἡν, xat δειχνὺς ὡς ἔξτναν- 
τίας τῆς ἁἀποστολικῆς οἴονται παραδόσσως, τὸν elpn- 
µένον χατεσχεύασε λόγον ' ἐπεὶ χαὶ τῇ xat' αὐτὸν 
ἐχχλησίᾳ, ἔνθα τὴν ποιμαντιχὴν ἐνεχειρίσθη γεμο. 
viav, ὕδωρ οἴνῳ, µιγνύναι παρέδωχεν, ἠνίκα τὴν 
ἀναίμακτον θυσίαν ἐπιτελεῖσθαι δεῄσειε, τὴν ix 


τῆς τιµίας πλευρᾶς τοῦ Λυτρωτοῦ ἡμῶν xal Σωτῇ- 


pos Χριστοῦ τοῦ θεοῦ, ἐξ αἵματος xal ὕδατος χρᾶσιν 
παραδειχνύς. Καὶ χατὰ πᾶσαν δὲ Ἐχκλησίαν, ἔνθα 
οἱ πνευματιχοὶ φωστῆρες ἐξέλαμφαν, d θεόσδοτος 
αὕτη τάξις xpatel* xal γὰρ xal Ἰάχωδος ὁ ἁδελφό- 








7 DISPUTATIO I. — | 958 
0:07, χαὶ ὁ μέγας Βασίλειος, ἐγγράφως thv µὺστι- A Tum saucti Patres Cartbsgine congregati sic diserte 


χὴν ἱερουργίαν παραδεξωχότες, οὕτω τελειοῦν Ev τῇ 
θεἰᾷ λειτουργίᾳ τὸ ἱερὸν ποτήβιον ἐξ ὕδατος xat οἵ- 
νου ἐχδεδώχᾳσι.. Καὶ οἱ ἐν Καρθαγένῃ συνελθόντες 
ἅτιοι Πατέρες οὕτω ῥητῶς ἐπεμνήτθησαν, ἵνα iv 
κοῖς ἁγίοις μηδὲν πλέον τοῦ σώματος χαὶ αἵματος 
τοῦ Κυρίου προσενεχθείη, ὡς xal αὐτὸς ὁ Κύριος 
παρέδωκε, τουτέστιν ἄρτου xal οἵνου Όδατι μεμιγμέ- 
νου. Εἴ τις οὖν ἐπίσχοπος ἡ πρεαθύτερος μὴ χατὰ 
thv παραδυθεῖσαν ὑπὸ τῶν ἁποστόλων τάξιν ποιεῖ, 
καὶ ὕδωρ οἵνῳ μὴ μιγνὺς, οὕτω τὴν ἄχραντον προσ- 
άνει θ.σίαν, χαθαιρείσθω à; ἀτελῶς τὸ µυστήριον 


χαταγγέλλων, xal χαινίζων τὰ παραδιδόµενα. "lóob - 


xil αὕτη i, µεγάλη xal οἰχουμενιχὴ (21) σύνοδος vt- 


locuti sunt, nempe ut in sacrificio nihil prater 
corpus et sanguinem Domini offerretur, ut ipse- 
met Dorninus tradidit, id est pauis et viuum aqua 
admista, Si quis ergo episcopus aut presbyter, con- 
tra traditum ab apostolis ordinem egerit, id est 
si omissa aqua cum vino mistione immaculatam 
hostiam ob'ulerit, deponatur; utpote qui imper- 
fectum mysterium peragit, et novis rebus contra 
veterem traditionem studet. En hzec quoque magna 
et ocumenica synodus liturgiam Jacobi agnoscit, 
quam tu ignoras. Admitte igitur tot tantorumque 


sanctorum Patrum testimonium; neque jam diutius * 


de hoe capitulo verba faciamus. 


νώσχει τὴν λε:τουργίαν τοῦ Ἰαχώδου, fiv σὺ ἀγνοεῖς  δέδεξο οὖν τῶν τοσούτων xal τηλιχούτων ἁγίων Πα- 
τέρων τὴν paptuplav* χαὶ πλέον περὶ τῶν τοιούτων χεφαλαίων p εἴπωμεν. 
ΚΑΘ. Ἑγὼ πάντας τούτους ὡς ἕνα ἄνθρωπον ἔχω Β GEN. Ego lios omnes, instar unius hominis ba" 


γράφαντα τὸ ἑαυτῷ παριστάµενον. 


GEOP. Tou; τοποτηρητὰς τοῦ µαχαρίου πάπα τῆς 
παλαιᾶς Ῥώμης, καὶ τὸν Κωνσταντινουπόλεως, 
παὶ Αλεξανδρείας, τὸν Αντιοχείας, xal τὸν Ἱερο- 
σολύµων, xal τοσούτους ἁγίους Πατέρας, χαὶ «bv 
βα:ι)έΣ Ἱουστινιανὸν, πάντας τούτους ὡς ἕνα ἄν- 
θρωπον ἔχεις; cb δὲ, ἕνα ὄντα, οἰχουμενιχῆς συνόδου 
χρείττονά τε xal ἁσραλέστερον ; 

ΚΑΘ. Εἶπόν σοι, οὐδένα τούτων δέχομαι. 

ΘΕΩΡ. Ἐγὼ δύναμιν ἄλλην 00x ἔχω ἀλλ' ἢ τὰς 
διδασχαλίας τῶν ἁγίων Πατέρων καὶ τὰ συγγράµ- 
pata- θαύματα yàp ἑργάσασθαι ἁμαρτωλὸς Qv οὐκ 
ἰσχύω, ἵνα θαύμασι καὶ σηµείοις πείθω τοὺς ἀντι- 


beo, qui suam privatam sententiam scripto protu- 
lerit, 
TIIEOR. Ergone legatos beati Pap: veteris Romæ, 


patriarehas Constantinopolitanum, Alexandrinum, 


Antiochenum, Hierosolymitanum, tot sanctos Pa- 
tres, Justinianem imperatorem , omnes, inquam, 
hos instar unius hominis habes? temet vero, qui 
unus es, cecumenica synodo potiorem minusque er» 
rori obnoxium esse arbitraris? 

GEN. Jam tibi dixi , horum nemini obsequor. 

THEOR. Ego vero, aliis viribus non sum instru« 
cius, quam sanctorum Patrum doctrinis atque 
libris : miracula enim patrare, cum sim peceator, 
nequeo ; ut prodigiis seilicet atque signis adversa- 


πἰπτοντας ᾽ ἂν οὖν τοῖς λόγοις οὗ πείθῃ τῶν θεοφό- C rios expugnem. Nisi tu ergo sanctorum Patrum 


(ov ἀνδοῶν, µάτην πρὸς ὑμᾶς χεχοπίαχα. 


ΚΑΘ. Ἑάσωμεν τὸ περὶ τοῦ ὕδατο; ζήτημα" οὐ 
Υὰρ πρὸς τὴν πίστιν ἀντίχειται. 

GEQP. Σφόδρα ἐστὶν ἀναγχαῖον * ἄνεν γὰρ αὐτοῦ 
τελεία (22) ἱερουρχγία οὗ γίνεται. 

ΚΑΘ. 'Exv οὖν ἔχῃς ἄλλας χρήτεις, el; μέσον εἰσ- 
χομιζέσθωσαν. 

GEOP. Τί yov τὸ κέρδος ix τοῦ πολλὰς παρεισ- 
άγειν χρήσεις, ἐπεὶ ταύτας o0 παραδέχῃ; Ὅμως ἴδω- 
μεν, εἰ δοχεῖ, τί περὶ τούτου ὁ Νύσσης Γρηγόριος 
φυσιολογῶν δογµατίζει περικαλλέστατα. Ἐν γοῦν 
τῷ χατηχητικφλόγῳ οὗ ἡ ἀρχὴ,« 'O τῆς χατηχήσεως 
Àéyo; ἀναγχαῖος μέν ἐστι τοῖς προεστηχόσι τοῦ μυ. 
Ἱστηρίου τῆς εὐσεδείας,» φησίν (23): «Ὥσπερ γὰρ οἱ 
δηλητήριον δι ἐπιδουλῆς λαδόντες ἄλλῳ φαρμάκῳφτὴν 
φθοροποιὸν δύναμιν ἔσδεσαν (χρὴ δὲ καθ) ὁμοιότητα 
τοῦ ὀλεθρίου χαὶ τὸ ἀλεξιτήριον ἐντὸς τῶν ἀνθρωπί- 
νων γενέσθαι σπλάγχνων, ὡς ἂν δι’ ἐχείνων ἐφ' 
ἅπαν Χλταμερισθείη xb σῶμα d τοῦ βοηθοῦντος 
ὄσναμις)΄ οὕτω τοῦ διαλύοντος τὴν φύσιν ἡμῶν ἀπο- 

(21; Καταχρηστικῶς generalis dicitur hæe 5yuo- 
dus Carthaginiensis. 

(23) Intellige imperfectum sacriticium ad ritum 
quod attinet, non ad rei essentiam, 

(25) Sequentem Nysseni tractatum. qx. vaticano 


Theorini codice profero; nam Paris;.acus textus 
a HMorellio editus flagitiosissimis mendis scatet ; 


sermonibug acquiescis, ego frustra apud vos |9- 
boravi. | 

GEN, Omittamus hanc de aqua quzstionem, neque 
enin fides hic violatur. | 

THEOR.. lino res capitalis est, sine qua perfecta 
liturgia non evadit. 


GEN. Alffer igitur, si quas habes praterea, iu. 


medium auctoritates. 


TIIEOR., Quid mihi jam prodest multas 2uctori-. 


tates coacervare, siquidem has non reecipis ? Nihi- 
lominus videamus, si placet, quid hac super Nys- 
senus Gregorius elegantissime, sumpto a naturali- 
bus rebus exemplo, doceat. Is igitor in oratione 
catechetica, cujus initium : « Catechetica oratio 


necessaria est illis qui religioso mysterio pre- 


sunt, » sic ait: « Sicuti enim qui venenum dolo 
alicujus sumpserunt, aliu medicamento mortiferam 
vim exstinguunt (porro oportet sicut exitiale, ita 
etiam salutare medicamentum admiti intra viscera 
hominis, ut ex ipsis distribuatur in universum core 
pus salutaris vis); iia cum id gustaveriuus quod 


ne quid dicam de invenustate quoque Latinæ inter- 
preiationis, quam sque fuuditus debui relurmare. 
»eleroquin ego textus editi errores vix semel aut 
iterum, speciminis causa, in scholiis meis appellabo. 
Desiderari vero aliquot apud nos commata nemo 
miretur; etenim ea Theorianus ut proposito inutilia 
detraxit. 


299 


TIIEORIANT 


200 


nostram dissolvit naturam, vicissim accidit ut opus A Υευσάµενοι, πάλιν ávarxalus καὶ τοῦ συνάγοντος xb 


"habeamus eo quod colligit ac conciliat id quod 
erat dissolutum : ut cum intra nos fuerit boc sa- 
lutare medicamentum, veneni damnum quod corpori 
fuerat inditum, per contrariam repellat affectio- 


neu. Quid ergo hoc est? Nihil aliud quam. illud. 


corpus, quod et morte evasit potentius, el nosiræ 
vita fult initum. Sicut enim modicum fermentum, 
ul ait Apostolus ?*, universam massam sibi similem 
facit; ita illud corpus a. Deo immortalitate dona- 
aum, cum fuerit intra nostrum, totum ad se trans- 
inntat et transfert, Veluti enim si res exitialis com 
6284 admisceatur, universe mistio corrumpitur ; 
ita corpus immortale eum fuerit intra eum qui sum- 
psit, universum quoque transmutat Ín suam natu- 
ram. Sed fieri non potest ut sit aliqoid intra cor- 
pus, aisi per esnm aut potum visceribus admiscea- 
tur; ergo prorsus eportet, per idoneam natura 


rationem, vim viviflcam intra corpus recipere. Jam⸗ 


vero quuin. illud ianiummodo deiferum corpus banc 
gratiam .acceperit; cumque exploratum slt, aliter 
fieri non posse ut nostrum corpus immortalitatem 
consequatur, nisi propter consertium cum immor- 
tali iucorruptam evadat, opere pretium est displ- 
cere quomodo fleri possit, ut illud unicum tot fide- 
lium millibus in toto orbo disyributum jugiter cor- 
pus, totum sigillatim in unoquoque exsistat, idem- 
que apud se integrum manest. 


τα Ur ergo fides, id quod uobis usgvenit $peciaus, ᾳ 
de re proposita haud dubitet, oportet nostram ora- 


tionem paulisper immorari ip naturali corporis con- 
sideratione. Nostri videlicet natura corporis haud 
jpsa per se vitam habet in. quadam propria. sua 
substantia, sed. per affiuentem extrinsecus slbi vir- 
(nie ei se sustentat οἱ esseutiam retinet, dum 
wotu perpetuo ei quod utile est ad se attrabit, et 
supervacaneum expellit. Porro illa virtus, nutri- 
meuitum est et dicitar. Age vero uon idem omnibus 
quz aluntur corporibus nutrimentum est, sed suum 
cuique congruens ab eo qui nawram regit attribu- 
wm fuit. Nai alia quidem animalia effossis 


vescuntur radicibus, alis herbis ; conem alunt car- 


nes : præcipuus hominis. cibus. panis est ; tum ob 

reüueudum conservandumque homorem , potio; 
" meque bc aque iantummodo, sed vini quoque 
sdbibitó condimento, ut interno calori opem fera- 
mus, Qui ergo hzc considerat, is. de nostri cor- 
poris, incremento videlicet cogitat : namque ista 
alimenta jura nos recepta, sauguis caroque fluul ; 
ium alimonia propter vim sui commutandi, in 
corporis Uguraiu iranaii. | 


« llis a nobis ĩia enucleatis, ad propositum mens 


1*1 Cor. v, 6. 


διαλελυµένον ἐπεδεήθημεν, ὡς ἂν bv. ἡμῖν γενόμενον 
τὸ ἀοιοῦτον ἀλεξητήριον τὴν προεντιθεῖσαν τῷ σώ- 
ματι τοῦ δηλητηρίου. βλάδην διὰ τῆς οἰκείας ντι» 
παθείας ἀπώσπητχι. Τί οὖν ἐστι τοῦτὸ ; 07δὲν ἕτερον 
3j ἐχεῖνο τὸ σῶμα, ὃ τοῦ «& θανάτου «κρεῖττον ἔδει- . 
χθη, καὶ τῆς ζωῆς ἡμῶν. προχατήρξατο. Καθάπερ 
γὰρ μιχρὰ ζόμη, καθώς φησιν à Απόστολος, ὅλον τὸ 
φύραµα πρὸς ἑαυτὴν ἐξομοιοῖ, οὕτω τὸ ἆθανατι» 
σθὲν (24) ὑπὸ τοῦ θεοῦ σῶμα, ἐν τῷ ἡμετέρῳ Ys- 
νόµενον, ὅλον πρὸς ἑαυτὸ μεταποιεῖ xal µετατίθησ:ν. 
Ὡς q&p τῷ φθοροποιῷ πρὸς τὸ ὑγιαῖνον ἄναμε- 
χθέντι, ἅπαν τὸ ἀνακραθὲν αννηχρείωται, οὕτω καὶ 
«b ἀθάνατον σῶμα, Ev τῷ ἀναλαξόντι αὐτὸ γενόµενον, 
πρὸς την ἑαυτοῦ. φύσιν τὸ πᾶν µετεποίησεν ᾿ ἀλλὰ 
μὴν οὐκ ἔστιν ἄλλως ἑντός τι γενέσθαι τοῦ σώματος, 
ph διὰ βρώσεως 1| πόσειος τοῖς er) A yvot; χαταµι” 
γνύµενον» οὐχοῦν ἑπάναγκες xatà τὸν δυνατὺν τῇ 
φύσει ερόπον τὴν ζωοποιὸν δύναμιν τῷ αώματι ὲ.» 
ξασθαι. Μόνου δὲ τοῦ θεοδόχου σώματος ἐκείνου ταύ- 
την δεξαµένου τὴν χάριν, ἄλλως δὲ δειχθέντος μὴ 
εἶναι δυνατὸν ἓν ἀθανασίᾳ Ἰενέσθαι τὸ ἡμέτεραν 
σῶμα, μὴ διὰ τῆς πρὸς τὸ ἀθάνατον κοινωνίας kv 
µετουσίᾳ τῆς ἀφθαρσίας Ὑενόμενον, σχοπήσοι προσ» 
ήχει πῶς ἐγένετο δυνατὸν τὸ ἓν ἐχεῖνο apa. val; 
τοσαύταις τῶν πιστῶν µνριάσι κατὰ migav τὴν ol 
χουµένην εἰσαιὶ χαταμεριζόµενον, ὅλον iv ἐκᾶστῳ 
διὰ τοῦ μέρους γίνεσθαι, καὶ αὐτὸ μένειν ἐφ᾽ àau:t 
ὅλον, 

« 0ὐχοῦν ὡς ἂν, πρὺς τὸ ἀκόλουθον ἡμῖν d) πίστις 
βλέπουσα, μηδεμίαν ἀμφιδολίαν περὶ τοῦ προκει- 
µένου νοήµατος ἔχῃ, µιχρόν τι προσήχει 5αρασχθ» 


"λῆσαι τὸν λόγον εἰς «hv φυσιολογίαν τνῦ δώμτθςο 


Tig γὰρ οὐκ οἶδεν ὅτι fj τοῦ σώματος ἡμῶν φύσις 
αὐτὴ xab' ἑαντὴν iv. ἰδίᾳ τι ὑποστάσει ζωὴν οὐκ 
ἔχει, ἀλλὰ διὰ «τῆς ἐπεισρεούσης αὐτῇ δυνάμεως 
σννέχει τε ἑαυτὴν xal ἓν τῷ εἶναι μένει, ἀπαύστῳ 
κινήσει τὸ τέλειον πρὸς ἑαυτὴν ἐφελχομένη, καὶ τὸ 
περιττεῦον ἀπωθουμένη; Ἡ δὲ δύναµις αὕτη τροφῇ 
καὶ ἔστι καὶ λέγεται. "Ἔστι δὲ οὐχ fj αὐτὴ πᾶσι τοῖς 
τρεφοµένοις σώμασαιν, ἀλλά τις ἑκάστῳ κατάλληλος 
παρὰ τοῦ τὴν φύσιν οἰχονομοῦντο; ἄποχεχλήρωται, 
Τὰ μὲν yàp τῶν ζώων ῥιζωρυχοῦντα τρέφεται" 
ἑτέροις δὲ ἐστιν ἡ πόα τρόφιμὸς ' χυνὸς δὲ d) τροφὴ 


U σάρκες εἶσίν» ἄρτος 0b κατὰ τὸ προηγούµενον ἀν- 


θρώπῳ - καὶ εἰς τὴν τοῦ ὑγροῦ διαμονὴν καὶ συντί» 
ρησιν ποτὸν γίνεται οὐχ αὐτὸ µόνον τὸ ὕδωρ, ἀλλ 
olv πολλάκις ἐφηδυνόμενον, πρὺς «tv τοῦ θερμοῦ 
τοῦ ἐν ἡμῖν συμμµαχίαν. Οὐχοῦν ὁ πρὰς ταῦτα βλέ- 
πων δυνάμει πρὸς τὸν ὄγχον τοῦ ἡμετέρου σώμα- 
τος βλέπει’ ἐν ἐμοὶ γὰρ ἐχεῖνα γινάµενα, αἷμα xal 
sopa γίνεται καταλλήλως, διὰ τῆς ἀλλοιωτικῆς ὃν- 
νάµεως πρὸς τὸ τοῦ σώματος εἴδος τῆς τροφῆς µεθ- 
ισταµένης. 

« Τούτων ἡμῖν τοῦτον διευχρινθένζων τὸν τρόπον, 


(448) Recüssime codex. Perrnime vero. Nysseni editio θἀνατισθὲν. ei ridicule interpretatio. α΄ Deo 


—. ecrte affecion. 





261 


DISPUTATIO IT. 


262 


bxayaxtíoy πάλιν πρὸς τὰ noozs!usva τὴν διάνοιαν * A nostra revocanda est, Quærebamus euim quanaiu 


ἐζττεῖτο yàp, πῶς τὸ ἓν ἐκεῖνο σῶμα τοῦ Χριστοῦ 
αἆδαν ζωοποιεῖ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν, ἐν ὅσοις 
$ πίστις sci, πρὸς πάντας µεριζόμενον, xal αὐτὸ 
οὐ µειούμενον. Τάχα τοίνυν ἐγγὺς τοῦ εἰχότος λό- 
γου γινόμεθα. El γὰρ παντὺς τοῦ σώματος ἡ ὑπό- 
στασις ix τῆ; τροφῆς γίνεται, αὕτη δὲ βρῶσις xol 
φόαις ἐστίν * Eccc δὲ ἐν μὲν τῇ βρώσει ἄρτος, ἓν δὲ 
sf] πόσει ὕδωρ ἐφηδ.σμένον τῷ οἵνῳ *. ὁ δὲ «05 θεοῦ 
Λόγος τῇ ἀνθρωπίνῃ συνεχράθη φύσει, καὶ iv τῷ 
σώματι τῷ ἡμετέρῳ γενόμενος, οὖχ ἄλλην τινὰ παρ- 
εχαινοτόµηαε «]j φύσει τὴν σύστασιν, ἀλλὰ διὰ τῶν 


δυνήθων τέ καὶ χαταλλήλων δέδωχε τῷ καθ᾽ ἑαυτὸν 
σώματι τὴν διαµονὴν, βρώσει xal πόσει περιγρατῶν 


«hy ὑπόστασιν: ἡ δὲ βρῶσις ἄρτος fv* ὥσπερ ἐφ' 


ἡμῶν, χαθὼς ἤδη εἴρηται, ὁ τὸν ἄρτον Ιδὼν τρόπον B 


φινὰ τὸ σώμα τὸ ἀνθρώπινον βλέπει, ὅτι, Ev τούτῳ 
ἐκέῖνος Υινόµενος, τοῦτο γίνεται * οὕτω χἀχεϊ τὸ θεο- 
δόχον σῶμα, τὴν τροφὴν τοῦ ἄρτου παραδεξάµενον, 
Ἀόγῳ τινὶ ταὐτὸν fy ἐχείνῳ, τῆς τροφῆς, καθὼς εἴρη- 
ται, πρὸς τὴν τοῦ φώματος φύσιν μαθισταµένης. Τὸ 
Υὰρ rov [otov χαὶ ἐπ᾽ ἐχείνης τῆς σαρχὸς ὦμο- 

Ἀογήθη, ὅτι ἄρτῳ κἀχεῖνο τὸ σῶμα διἐχρατεῖτο - τὸ 
δ) σώμα τῇ ἑνοιχῆσει τοῦ Θεοῦ Λόγου πρὸς τὴν θεῖ- 
&hv ἀξίαν µετεποιήθη. Καλῶς οὖν xal νῦν τὸν τῷ 
Ἀόγψ τοῦ θεοῦ ἁγιαζόμενον ἄρτον εἰς σὤμα τοῦ θεοῦ 
Λόγου µεταποιεῖσθαι πιστεύοµεν ' χαὶ γὰρ ἐκεῖνο τὸ 
σῶμα ἄρτος τῇ δυνάµει ἦν * ἡγιάσθη δὲ τῇ ἐἔπισχη» 
νώσει τοῦ Λόγου τοῦ σχηνώσαντος Ev τῇ σαρχί. Οὐχ- 
οὖν ὅθεν ὁ (y ἐχείνῳ τῷ σώματι μεταποιηθεὶς ἄρ- 
Φος, εἰς θείαν µετέστη δύναμιν, διὰ τοῦ αὐτοῦ xal 
viv τὸ ἴσον γίνεται. Exi τε TÀp 1j τοῦ Λόγοῦ χάρις 
ἅγιον ἐποίησε σῶμα, ᾧ x τοῦ ἄρτου 1j σύστασις ἦν, 
xai τρόπον τινὰ καὶ αὐτὸ ἄρτος dv: «ἐνταῦθά τε 
ὠσαύτως ὁ ἄρτος, χαθώ; qua à Απόστολος, ἁγιά- 
Cata: διὰ A600 θεοῦ χαὶ ἐντεύξεως, οὗ διὰ βρώσεως 
προϊὼν εἰς τὸ σῶμα γενέαθαι τοῦ Λόγου, ἁλλ᾽ εὐθὺς 
πρὸς *b σῶμα διὰ λόγου µεταποούμενος,. χαθὼς 
εἴρηται ὑτὸ τοῦ Λόγου, ὅτι Τοῦτό ἐσει «à σῶμά 
pov (23). 

« Πάσης δὲ σαρχὸς s xai διὰ τοῦ y poU τρεφοµένης 
(οὗ γὰρ ἂν δίχα τῆς «pi; τοῦτο συδυγίας τὸ ἐν ἡμῖν 
γαῶδες ἐν τῷ Cfv διαμηίνῃ), ὥσπερ διὰ τῆς στεῤῥᾶς 
«& xal ἀντιτύπου τροφῆς τὸ στεῤῥὀν: τοῦ σώματος 


ratiane uuicum illud Christi corpus universam 
lomiuum naturam vivificet (modo in iis ſides sit) 
cunctis videlicet. distributum et ipsum minime 
diminutum, Nunc vero haud procul, ut reor, ab- 
sumus s probabili explicatione. Nam si cujusvis 
corporis subsistentia nutrimento, id est cibo po- 
tuque, constat; si nutrimentum. panis est, potus 
autem aqua viuo exhilarata; si Dei Verbum cum 
humana natura coujunctum est, assumptoque cor- 
pore nostro haud aliam quamlibet conservand:s 
pature sue excogilavit rationem, sed consuet's 


 congruisque alimentis semet susten(avit, cibo ni- 


mirum potuque subsistentiam suam conservas ; 
cibus autem panis erat; profecto qui spud. nos, 
uti jam dictum est, panem videt, i$ humanum quo- 
dammodo corpus videt; quia panis in hominein 
introductus, corpus humanum fit. Sic ergo et dei- 
ferum corpus illud cum panis nutrimentum sume- 


fet, panis quodammodo erat, quia nutrimentum ut 


diximus in naturam corporis commotabsatur. Nam 
quod est omuium hominum proprium, id in carne 
pariter Verbi usuveniebat, nempe ut illud quoque 
corpus pane conservarelur : corpus autem divini 
inhabitatione Verbi ad divinam tran:latum est 
dignitatem,. Recte ergo nune quoque Dei verbo 
sancüificatum panem in divini Verbi credimus cor- 
pus commutari. Etenim illud quoque corpus vi sua 
naiurali panis erat, quanquam divini Verbi inha- 
bitstione, quod in carne hospitatum est, sanctum 
evasit. lgitur sicuti in illud olim corpus ,wansmu- 
tatus panis, ad divinam transiit dignitatem ; ejus- 
dem virtute. Verbi nune idem ft. Nam ei tunc 
gratia Verbi sanctificavit corpus, quod ex pauis 
natura constabat, imo et pauís quodammodo erat ; 
el nune similiter panis, ut ait Apostolus.'*, verbo 
Dei ei invocatione sencüificatur : oon quod sane 
panis propter esum in corpus Verbi commutetur, 
sed quia *i verbi statim) corpus effücitur, sicuti 
Verbum ipsum dixit : Hoc esi corpus meum. 

« Àge vero eum omnis caro humore quoque nu- 
tristur (neque enim «aine bumoris societate pars 
nostra terrea vitam retinebit); sieut per durum ac 
solidum alimentum soliditatem corporis fulcimus, 


ὁποστηρίζομεν, τὸν αὐτὸν ερόπον καὶ τῷ ὑγρῷ τὴν D ita etiam bumori ex bomogenea nalura accessio- 


προοθήχην ἐκ τῆς ὁμογενοῦς ποιούμεθα φύσεως, 
ὅπερ ἐν ἡμῖν γινόμενον διὰ τῆς ἀλλοιωτιχῆς δυνά- 
µεως ἐξαιματοῦται, xal µάλιστά ye εἰ διὰ τοῦ οἵνου 
λάξοι thv δύναμιν πρὺς τὴν εἰς τὸ θερμὺν μετα» 
Sois. "Erst οὖν χαὶ τοῦτο µέρος ἡ θεοδόχος ἑκείνη 
σὰρξ πρὸς τὴν αύστασιν ἑαυτῆς παρεδέξατο, ὁ δὲ 
φανεῤωθεὶς θεὺς διὰ τοῦτο κατέµιξεν ἑαυτῶν τῇ iv 
κήριρ φύσει, ἵνα τῇ τῆς δεότητος χοινωνέᾳ συναπο- 
θεωθῇ τὸ ἀνθρώπινον' τούτου χᾶριν πᾶσι τοῖς πε - 


16 | Tim. iv, 5. 


iliac cognoseimns, Nyasenum vim consti- 
(isse im Christi. verbis : Hoc est corpus meum ; qua 
gravissimi Pawis auctoritate sonaullorum error 


new curamus : qui sene intra nos receptus per sui 
commutandi vim sauguis evadit; presertim siquando 
a vino transeundi ad substantiam calidam aeceperit 
facultatem. Quoniam igitur banc quoque nutrimenti 


partem deifera ila caro ob sui conservationem 


sumpsit; manifestatus autem orbi Deus propterea 
se wortali naturz admiscuit, ut communione divi- 
nilatis deificaretur simul humanitas, Idcirco omnibus 
qui gralize dispensationí credunt, inserit se per car- 


refellitur Grecorum et Orlentaliumn, qui per subse- 
quentes preces trausmulationem fleri autumant, 


263 


THEORIANI 


264 


nem suam, quie vino, aqua et pane constat, creden- A π.στευχόσι τῇ olxoyoga τῆς χάριτος ἑαυτὸν ἑωσπεί» 


iium corporibus semet adiministrans ; nempe ut pro- 
pter conjunctionem cum re immortali, particeps 
fiat incorruptionis homo. Atque hoc beneficium 
suppeditat, dum virtute benedictionis, apparentium 
rerum naturam in suam commutat.» 


llujus audita intérpretatione sermonis, ait Gene- 
ralis : vere hic sermo sapientis ingenii foetus est, 
et plane Nysseni videtur, qui solet iaxime natu» 
ralium rerum exemplis uti, Verumtamen lunc Ár- 
meniacum factum nondum nactus sum. 

TUEOR. Olim mibi dixisti, habere vos Nysseni 
Commentarios in Canticum canticorum : quare, si 
placet, audiamus quid in his dicat de aqua. Nam- 
que illa verba explicans : Ubi pascas, ubi cubes ín 
meridie '! ait : [Indica milii ubinam gregem pascas, ut 
salutari pabulo invento, zterno cibo abunde fruar, 
q:om-qui non edit, ad vitam pervenire nequit ; et 
.| te currens fontem ebibam divinz potioniz ; siqui- 
dem scatebras sitientibus elicies, fundens e latere 
uquam, ferro scilicet venam hauc aperiente ; qnam 
qui gustat, (it aque fons salientis jn vitam zeter- 
pau !5, 


GEN. Miror quomodo Dominus nusquam sque 
mentionem fecerit : Qui manducat, iuquit, meam 
carnem, ei bibit meum sanguinem !?* aquam. autem 
nón commemorat. ltem in convivio : Hic est meus 
sanguis ** aquam prorsus reticuit, Denique Apo- 
stolus : Qni indigne bibit, inquit, sanguinem Domini **, 
de aqua nibil adjecit, Cur, inquam, neque Doiwinus 
neque Apostolus de aqua locuti sunt? 

THEOR. Cum sanguinem dixit, rem dixit ex vino 
et 3qua conversam : non enim ex vino tantummodo 
veruin etiam ex aqua sanguis Domini conflcitur, ut 
Nyssenus demonstravit Gregorius. Si ergo dixisset 
Dominus : Hoc est vinum meum, prorsus oporiuis- 
set et aqua mentionem adjicere : nune cum vinum 
non appellaverit, necessario et aquam relicuit ; sed 
sanguinem dixit, id quod ex utraque substantia 
conversum est. Quare frustra expetitur aque etiam 
nominatim mentio, Przier quam quod Scriptura sic 


pit διὰ τῆς σαρχὸς, $1; fj σὐστασις ἐξ οἵνου τε χαὶ 
ὕδατος (26) xaX ἄρτου ἐστὶ, τοῖς σώμασι τῶν πεπι- 
τευχότων χαταχιρνώµενος, ὡς ἂν τῇ πρὸς τὸ θά» 
νατον ἑνώσει xal ὁ ἄνθρωπος τῆς ἀφθαρσίας µέτο- 
yos γένηται. Ταῦτα δὲ ὃ.δωσι τῇ τῆς εὐλογίας δυνάμει 
«pb; ἑ κεῖνο μεταστοιχειώσας τῶν φαινομένων τὴν 
φύσιν. » 
Τούτου τοῦ λόγου οὕτως ἑρμηνευθέντος (37), εἶπεν 
ὁ Καθολικός "Όιτως ὁ λόγος οὗτος σοφῆς φρεύύς 
ἐστι ἀποχύημα, χαὶ ἔοιχε τοῦ Νύσσης εἶναι * φυσι;- 
ὰογεῖ yàp ἐχεῖνος τὰ μάλιστα" πλὴν ᾽Αρμενιστὶ 
τοῦτον οὕπω εὗρον, 
GEOP. Πέρυσι εἶπές µοι ὅτι ἔχετε τὴν ἑρμηνείαν 
τοῦ Ἀύσσης εἰς τὸ "Aspa τῶν ἁσμάτων, xat, εἰ κ:- 


B λεύεις, ἀχούσωμεν cl xal ἓν ἐχείνῃ λέγει περὶ τ.ῦ 


ὕδατος. Ἑξηγούμενος οὖν τὸ, Ποῦ ποιµαίγεις ποῦ 
ἑγκοιτάζεις éy µεσημόρίᾳ, φησί. Δἰδαξόν µε ποῦ πο:- 
µαίνεις, ἵνα εὑροῦσα τὴν σωτήριον νομὴν ἑμφοριθώ 
[cod. ἐμφορηθῇ| τῆς αἰωνίου τροφῆς, f; ὁ μὴ ἑμφᾖ- 
γὼν οὐ δύναται εἰ; τὴν Cuv εἰσελθεῖν * καὶ δραμονσα 
πρὸς ck τὴν πηγΏν σπάσω τοῦ θείον πόµατος, εἰ 
led. ὃ σὺ] τοῖς διφῶσι πηγάζεις προχέων τὸ ὕδωρ Ex 
τῆς πλευρᾶς, τοῦ σιδήρου τὴν φλέδα ταύτην ἀνασ;.ο 
µώσαντος, οὗ ὁ γευσάµενος tr, rij γίνεται ὕδατος άλλο» 
µένον εἰς ζωὴν αἰώνιον. 

ΚΑΘ. θαυμάξω πῶς οὔδαμονυ ὁ Κύριος ὕδατο; 
μνείαν ἐποίησεν O τρὠγων µου τὴν σάρχαν Meyer, 
καὶ πίνγων µον τὸ αἷμα, ὕδατος οὐχ ἐμνημόνευσς’ 
xaX kv τῷ δείπνῳ, Τοῦτό ἐστι τὸ αἷμα, καὶ Όδατο; 
Μνσίαν οὐδαμοῦ πεποίηχε" καὶ ὁ Απόστολος, 'O 
yàp dxa£(uc πίνων τὸ αἷμα τοῦ Κυρίου, φησὶ, ui 
προστιθεὶς xal τὸ ὕδωρ :Πῶς οὔτε ὁ Κύριος οὔτε 
ὁ Απόστολος τοῦτο εἶπεν. | 

GEOP. Εἰπὼν αἷμα, τὸ ἓξ οἵνου xai ὕδατος Υεγο» 
νὺς ἑδήλωσεν : οὗ Υὰρ ἐκ µόνου οἴνου τὸ τοῦ Κυρίου 
αἷμα συνἑστη, ἀλλὰ ἐξ ὕδατος, ὡς ἔδειξεν ὁ Νύσσης 
Γρηγόριος. El μὲν οὖν ἔλεγε, τοῦτό ἐστιν ὁ οἶνός µου, 
ἔδει προσθεῖναι πάντως xal tb ὕδωρ ἐπεὶ δὲ οὐχ 
εἶπεν οἶνον, ἐξ ἀνάγχης καὶ τὸ ὕδωρ ἀπεσιώπησε»" 
ἀλλ' αἷμα εἶπε τὸ ἐξ ἀμφοτέρων τὴν αύστασιν ἐσγτο 
xóc. Περιττὸν οὖν ἔστιν ἀπαιτεῖν xat ὕδωρ 6v.» 
μαστὶ λέχειν ὁ πλὴν ἔστι καὶ τοιοῦτον ἰδίωμα τῆς 
Γραφῆς tv ταῖς θυσίαις τῆς παλαιᾶ; Διαθήχης * xai 


loqui solet eum de Veteris Testamenti sacrificiis p κατ ἐχεῖνο Όδατος οὗ γέγονε χἀνταῦθα μνεία. σχιὰ 


sermo (iL Quare sicuti tunc, ita ne postea quidem 


** Cant, 17, 0, '* Joan. 1v, 148, !* Joan. vi, 55. 

(26) Dictio καὶ Όδατος, quam Theoriani codex 
liabet, in. Morelliana Nyssceui editione desideratur. 
Ego vero cousultis Vatican: bibliothec:e novein 
codicibus , in quibus hæc  Nysseni oratio scribitur, 
nempe Vat. 401. p. 550, 444, p. 200, b, 445, p. 
85, 519, p. 82, 1248, p. 27, b, 1435, p. 25, b; item 
Urbin. 9, p. 70, b; 14. p. 105; Ouob. 119, p. 75; 
dictionem χαὶ ὕδατος sque abesse comperi. Érgoné 


de Theoriani fide dubitabimus? Minime genium, 


judicio meo. Etenim, prater quam quod jam dixi- 
"mus Theoriani hoc codice plurimis in locis Nysse- 
Hun verissime emendari ; si forte hanc dictionem 
de suo Theorianus addidisset, nihil magnopere 
egisse, quia jam Nyssenus in supcrioribus nou 


ràp ἦσαν ἐχεῖναι τῶν παρ ἡμῖν, Γράφῳν οὖν ὁ gae 


** Matth, xxvi, 38. 3) I Cor. xi, 27, 


semel dixit, nutrimentum hominis aqua, vino, et 

sane constate; quod evidenter Nyssenus refert ad 

ucharistiam, qu:& pane, vino, et aqua conlticitur, 
Est igitur genuina lectio xat ὕδατος. Codices item 
Vaticaai septem habent veram lectionem 3$: ἡ σύ» 
στασις pro falsa ot; fj σύστασις quam Mureiliana 
editio cuim duobus nostris recentis elatis codicibus 
exhibet, Denique ad catecheticze orattonis clausu- 
lam quod attinet, quam  Morellianus liber aliena 
lacinia auctam ostentat, septem quidem Vaticaui 
co.lices illam praetermittunt ; unus recens separatam 
retinet ; unus denique sque recens confusam , ut 
est apud Morellium, habet, 

(31) CoJ. τοῦτο τοῦ λόγου οὕτως ἑρμπνεύοντος, 








«5 DISPUTATIO II. 


206 


χάριο; Παῦλος πρὸς Ἑδραίους φπαῖ' Λαδὼν τὸ Α sque mentio facts est : etenim illa sacrificia 


αἷμα τῶν τράγων xal τῶν µόσχων, μετὰ ὕδατος 
καὶ àplov κοχκίνου καὶ ὑσσώπου, αὑτό τε τὸ 
fi6Alov καὶ πάντα τὸν Aabr ἐῤῥάντισε «έγων" 
Τοῦτοτὸ αἷμα τῆς διαθήκης ἧς Κύριος évecsiAato 
αρὸς ὑμᾶς Ó θεός * xal τὴν σχη» hr δὲ καὶ πάντα 
τὰ σχεύι τῆς «ειτουργίας τῷ αἴματι ὁμοίως ép- 
ῥάντισε. Καὶ σχεδὸν ἐν αἵματι πάντα καθαρίζδ- 
ται κατὰ τὸν νόμογ, καὶ χωρὶς αἱματεκχυσίας 
οὗ vívszas ἄφεσις. ΄Ἔχουσας ὅτι πρῶτον τὴν σόγχρα- 
c: ἐξ αἵματος xat ὕδατος γεγενῇῆσθαι * tv δὲ τῷ 
ῥαντίζειν, ὕδατος µνείαν πεποίηχε. Τοῦτο, qr, 
τὸ αἷμα ες διαθήκης. Καὶ πάλιν τὰ σχεύη τῆς 
λειτουργίας τῷ αἵματι ὁμοίως ἑῤῥάντισε, xal σχε- 
ὃν αἵματι πάντα χαθαρίζεται κατὰ τὸν νόµον, xai 
χωρὶς αἷμα”εχχνσίας οὗ γίνεται ἄφεσις ' xal τετρά- 
xi; αἵματος μνημονεύσας, οὐχ ἑμνημόνευσεν ὕδατος. 
"Apa διὰ τοῦτο εἴπαμεν, οὐκ εἶπεν ὕδωρ ἑἐχεῖ; xal 
πῶς φησι μετὰ ὕδατος χαὶ ἐρίου χοχχίνου. Mt] οὖν ξεν’- 
ζου, δέσποτα, εἰ καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοιςτὸ ὕδωρ οὐκ 
ἐξεφώνησεν ὁ Σωτὴρ. Ἐμάθομεν γὰρ ἀπὸ τῆς χατη- 
χήσεως τοῦ Νύσσης ΓὈρηγορίου, ὅτι ἐξ ὕδατος xai 
evo) *b τοῦ Κυρίου σῶμα συνἑστηχεν. Εἰπὼν οὖν 
αἶμα, τὸ ἐξ ἀμφοτέρων τὴν γένεσιν baynxb; ὑπεσή- 
μανεν. 

Ὁ ΚΑΘ. Αρχετῷς περὶ τοῦ χεφαλαίου τούτου εἴπο- 
μεν ' ὅταν δὲ σὺν Θεῷ ποιήσωμεν τὴν πἀγκοινον 
σύνηδον, προθήσοµεν τὰ περὶ τοῦ τοιούτου χεφα- 


adumbratio nostrorum erant, Scribens itaque bea- 
tus Paulus ad Hebreos ait : Sumpto sanguine hir- 
corum ac vitulorum, cum. aqua. εἰ vellere coccineo 
aique hyssopo, librum ipsum cunctumque populum 
aspersit dicens : Hic est sanguis ſæderis quod Domi- 
nus vobis imposuit, Tubernuculum quoque et omnia 
sacri ministerii instrumenta sanguine pariter aspersit, 
Imo cuncta propemodum sanguine expiuri solent ex 
legis norma, et eine sanguinis. effusione non fit re- 
missio !*. Audisti primo sanguinis et aqux factam 
misturam, nullam tamen in aspergendo aque men- 
tionem : Hic, inquit, sanguis faderis. Rursusque, 
vasa ministerii sanguine pariter aspersit, et omnia 
propemodum sanguine purgantur ex legis prascri- 
pto, et sine sanguine non fit remissio. Quoter, in- 
quam, memorato sanguine, aquam silentio pressit. 
Num ergo negabimus, primo quoque aquam com. 
memoratam ? Atqui dixit : Cum aqua et lana €occi« 
nea. Ne igitur mirum tibi videatur, domine, quod 
in Evangeliis aquam non appellarit Servator. Quippe 
jam a Nysseni Gregorii catechetico edocti sumus, 
Christi corpus ex aqua et vino fuisse conversum. 
Cum ergo Christus sanguinem dixit, rem utramque 
unde file est effectus subindicavit. 

GEN. Satis de hoc capitulo diximus. Cum autem 
generalem synodum Deo favente celebrabimus, ea quae 
a te super hac re dispulata fuerunt referemus, et 


lalou παρὰ αοῦ λαληθέντα, xaX εἴ τι 6 πανάγαθος C si quid przterea Deus optimus annuet, Nunc age, 


θὺς εὐδοχὴσει, NOv οὖν, εἴ τι ἔχεις ἄλλο χεφάλαιον, 
εἰς μέσον τιθέσθω. 

0 8EQP. Ἔχουσα ὅτι προχθὲς κατὰ τὴν ε|κοστὴν 
ἕκτην τοῦ Δεχεμθρίου ἑωρτάσατε τοῦ ἁγίου Στεφά- 
νου τοῦ πρωτοµάρτυρος ἑορτὴν, xal ἀνέγνωτε τοῦ 
Νύσσης λόγον εἰς αὐτὴν αὐτῷ πονηθέντα, οὗ ἡ ἀρχὴ, 
ε Ὡς χαλὴ τῶν ἀγαθῶν fj ἀχολονθίαίὶ » Καὶ ἐθαύμασα 
πῶ, τοῦτο πεποιήκατε, ὃτι àv. τῷ λόγῳ τούτῳ ἀναμφι- 
λέχτως δείχννυται ὅτι πρῶτον ὀφείλεις ἑορτάσαι τὰ 
Γενέθλια τοῦ Κυρίου, καὶ οὕτω τὴν ἑορτὴν τοῦ ἁγίου 

πεφάνου τοῦ πρωτοµάρτυρος. Ὑμεῖς plv χατὰ 
τὴν Χς᾿ τοῦ Δεκεμθρίου ἑωρτάσατε τοῦ πρω- 
τομάρτυρος thv ἑορτὴν, τὰ δὲ τοῦ Κυρίου Γενέ- 
θλια µέλλετε ἑρτάσαι εἰς τὰς EE τοῦ Ἰανουαρίου. 
Πῶς οὖν συνᾷδει ὑμῖν ὁ Νύσσης ; Λέχει γὰρ, «Ὡς 
χαλη τῶν ἀγαθῶν ἡ ἀκχολουθία, ὡς Ὑλυχεῖα ἡ 
"τῆς εὐφροσύνης διαδοχἠ. δοὺ γὰρ ἑορτὴν ἐξ ἑορτῶν, 
xà χάριν ἀντιλαμθάνομεν χάριτος ^ χθὲς ἡμᾶς ὁ 
τοῦ παντὸς Δεσπότης εἰστίασεν, σήμερον ὁ μιμττὴς 
τοῦ Δεσπότου. » Αχούεις τί λέγει; Σὺ δὲ τὸν µιµη- 
την ἑώρτασας, τὸν δὲ Δεσπότην παρέδλεφας΄ xal 
πἰστευσόν µοι, αἰσχύνομαι ἀνθ᾽ ὑμῶν, ὅτι, τοῖς οὕτω 
προφανέσιν ἐλεγχόμενοι, διορθωθῆναι οὐχ ἐδουλή- 
ῥητε. Συμθουλεύσαιμι δ᾽ ἂν ὑμῖν, ἐπεὶ τὰ ὑπὸ τῶν 
ἀναγνωσμάτων δηλούµενα 0) φυλάττετε, prb τὰ 
ἀναγνώσματα ἔχειν καὶ ἀναγινώσχειν, ἵνα ui ὑπὸ 
τούτων διηνεκῶς ἑλεγχόμενσι πλέον κατάχριµα ἔχητε. 

O ΚΑΘ. Ἐν τούτοις ὁ Καθολιχὸς µειδιάσας ἔφη * 


5 Hebr. ix, 19-93. 
PATROL GR. CXXXIII. 


δἱ forte aliud capitulum in promptu habes, ex- 
pone. 

THEOR. Audivi nudiustertius, die Decembri 
sexta supra vicesimam, sancti Stephani protomar- 
tyris festum vos celebrantes, quo dio Nysseni ser- 
monem legebatis de illo festo, cujus initium : 
« Quam pulchra est bonorum successio! » Mirabar 
sutem qui id faceretis, quandoquidem in hoc ipso 
sermone perspirue demonstratur, debere te primo 
Domini Natalia celebrare, deinde saucti protomar- 
tyris Stephani festivitatem. Vos autem die Decem- 
bris 26 festum Protomartyris agitatis; Domini au- 
tem natalia sexta demum Jauuarii die celebraturi, 
Qui ergo vobis Nyssenus consonat dicens : « Quam 
pulehra est bonorum successio, quam dulcis lzetitize 
continuatio! En aliud ex alio festum, en gratiam ex 
gratia excipiwus, Heri nos universalis Dominus 
festo convivio excepit, hodie Domini imitator. » 
Audin quid dicat? Tu vero imitatorem solemuitate 
celebras, Dominum preterraittis ? Crede mihi, pudet 
me vestri, qui manifeste adeo convicti, corrigi non 
patimini. &uctor equidem vobis sum, ut quandoqui- 
dem ea qua lectiones liturgicze docent nen obser- 
vatis, lectiones ipsas omittatis, ne ab his perpetuo 
redarguii, gravius judicium patiamini. 


GEN. Ad hæc Generalis arrideus ait : Habemusorae 


261 


THEORIANL 


268 


Uonem sancti. Procli Constantinopolitani in proto- A Ἔχομεν λόχον τοῦ ἁγίου Πρόχλου Κωνσταντινουπό- 


martyrem, cujus initium «Sensibilis quidem so!.»At- 
que, liic sermo hagd secius uebis adversatur, οἱ 
cnim ; « O novi regisadwiranda facta! Heri mater 
cum peprrit, et hodie ipsi gloriosus Stephanus obla- 
tus est. » Sed. enim ad festa quod. attinet, ut olim 
quoque tibi . dixi, vivente adhuc beato illo Generali 
fr:ire meo in. familiaribus inter nos colloquiis sic 
dicebamus : Cur præter omnium consuetudinem nos 
festa peragimus? Franci, Romani, Syri, quavis 
gens Christiana, couspirani in festis atque consen- 
tiunt ; soli Arinenii a cunctis differimus. 


THEOR. Jam si forte vosuonjpulet, quod cum omne 
genus Christiauorum laboribus sbsiinet, sacris lau- 


dibus occupatum, et teto orbe terrarum festis con- B 


cionibus ketatur, vos soli cum Hebraeis ac Sarace- 
nis servilia opera facitis (presertim quia gens ves- 
wa divinis Seripturis magnopere studet ; crede 
enim mihi, nibil ad gratiam loquor, cum vos in 


sacris Dibliis valde eruditos dico; ) quid cum ait. 


Theologus Gregorius : «Christus natus est, laudate;» 
ei paulo post; «lloc nobis panegyrim convocat, 
hoc hodierua solemaitate recolimus, adventum sci- 
licet Dei. ad homines ; » deinde in. sermone olio : 
« llerom Jesus. meus, iterum mysterium; » cum 
ergo : « Iterum, ».auditis, nondumne intelligitis, 
quod non eodem die Christi Natale ac Baptisma 
celebraudum sit ? 

GEN. Caput hoc in. priore disputatione satis jam 
tractatum, reete. compositum fuit. Ne igitur acum 
Ἀδ1δ. 

THEOR. Profecto actum non ago; sed quse tunc 


ob niiniam copiam nos fugerunt, ea Dunc complere. 


fert animus. Nam et de sacro unguento tunc locuti, 
$acra auctoritale non confirmavimus, oportere id 
δι ilicet ex oleo olearum fleri ; sed tua tantummodo 
verba refutare contenti fuimus. Nunc, si placet, au- 
eioritatem quoque recitabimus, ne quid videamur, 
ut ail proverbium, ex ventre loqui. In Exodo scri- 
pium est : Locutus es! Dominus Moysi dicens : Sume 
tibi aromala, prime myrrha et electe quingentos si- 
clos, et odori cinamomi dimidiam poriionem, id est 
ducentos quinquaginta siclos, et odorati calami simi 


Ἴλεως εἰς τὸν πρωτομάρτυρα, οὗ ἡ ἀρχὴ,ε Ὁ μὲν αἱσθη- 
τὸς ἡλιος. » Οὗτας οὖν οὐχ ἕλαττον ὁ λόγο; τούτου ἀν. 
τίχειται ἡμῖν’ λέγει γάρ’ D ξένου βασιλέως παράδοξα 
πράγματα | χθὲς ἑτέχθη, xal σήµερον αὐτῷ Στέφανος 
ἔνδοξος προσηνέχθη. » ᾽Αλλὰ περὶ τῶν ἑορτῶν, ὥς 
co: xal πέρυσιν εἶπον, ἔτι περιόντος τοῦ µακαρίου 
Καθολικοῦ ἐχείνου τοῦ ἐμοῦ ἀδελφοῦ πρὸς ἀλλήλους 
κοινολογηύµενοι τοῦτο ἑλέγομεν., "Iva τί χεχωρισµέ- 
v; ἀπὸ πάντων ἡμεῖς ἑορτάζομεν ; Φράγγοι, "Po- 
μαῖοι, Σύροι, καὶ πᾶν ἔθνος Χριστιανῶν ὁμοφρονοῦσι 
καὶ ὁμογνωμονοῦσιν b» ταῖς ἑορταῖς, μόνοι δὲ οἱ 
Αρμένιοι διαφωνοῦμεν πρὶὸς ἅπαντας. — 

O ΘΕΩΡ. Kàv τοῦτο οὗ παιεῖ ἐρυθριᾷν Ope, ὅτι, 
ὁπότε πᾶν γένος Χριστιανῶν ἀργίαν ἔχει, xol ταῖς 
πρὸς θεὸν δοξολογίαις ἑνασχολεῖται, καὶ ἕνα γάλλεται 
ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰχουμένην πανηγυρἰζον, ὑμεῖς pó- 
vot ἑργάζεσθε μετὰ τῶν Ἑδραίων καὶ Σαραχηνῶν 
(καὶ μᾶλλον ἔθνος ἀσχολούμενον ταῖς θεία:ς Γρα- 
φαῖς) xaX π[ττευσό» µο., οὗ πρὸς χάριν λέγω, πε- 
πυχνωµένους ὑμᾶς εὑρίσχω εἰς τὴν θείαν Γραφήν, } 
τί οὖν ὅταν λἐγῃ ὁ θεολόγος ΤρηἹόριος * εΧριστὸς ΄ 
γεννᾶται, δοξάσατε * » χαὶ µετά τινα. « Τοῦτό ἐστιν 
ἡμῖν ἡ πανήγυρις, τοῦτο ἑορτάζομεν σήμερον, ἅπι- 
δηµίαν Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους } εἶτα ἓν ἅλλῳ λόγῳψ 
ε Πάλιν Ἰησοῦς ὁ ἐμὸς, xai πάλιν μυστήριον * » 
ὅταν οὖν ἀχούητε τὸ « Πάλιν », &pa οὐ νοεῖτε ὅτι οὗ 
κατὰ τὴν αὑτὴν ἡμέραν ἑορτάζεται τὰ Γενέθλια xal 
«ὺ Βάπτισμα: | | 

"U ΚΑΘ. Τὸ χεφάλαιον τοῦτο Ev τῇ προτέρᾳ διαλέξει 
τραχταϊσθὲν ἱχανῶς εἰς πέρας Ίχθη χρηατόν - οὗ δεῖ 
χαῦν ἔτι ταυτολογεῖν εἰς χενόν. 

*0 ΘΕΩΡ. Obx ἔστιταυτολογία, ἀλλ᾽ ὅσα τότε fiu de 
διὰ τὸ πλῆθος παρέδραµε, νῦν ἀναπλιγρῶσαι προ- 
πεθυμήμεθα. Καὶ γὰρ περὶ τοῦ µύρου τότε εἰπόν- 
τες, οὐχ ἔδωχαμεν χρῆσιν, ὅτι ἐξ ἐλαίου τοῦ ἐξ 
ἑλαιῶν τὸ μύρον ὀφείλει χατασχευάδεσθαιι, ἀλλά 
μόνον τὸν σὺν ἀνεσχευασάμεθα λόγον, Nüv οὖν, εἰ 
χελεύει;, εἴπωμεν xal τὴν χρῆσιν, ἵνα. μὴ δόξωµεν 
ἀπὸ χοιλίας χατὰ τὴν παροιµίαν λαλεῖν. Γέχβακται 
ἐν τῇ Ἑξόδφ, ᾿Εὐάλησενκ ὁ θεὸς αρὲς Μωση JA 
qur: Καὶ σὺ 1άδε ἡδύσματα, ἄνθας σμύργης 
ἑκλοεχτῆς πεντακοσίους σἰκ.ους, καὶ κι αμώμον 
εὐώδους τὸ ἥμισυ tovtov, διαχοσίους πενγτή- 


liter ducentos quinquaginta, εἰ casie sicíos quingen- p κοντα. καὶ καλάμου εὐώδους διακοσίους αεντή» 


ios ad sanciuarii pondus exacios, et oleum olearum, 
conficiesque unctionis oleum, unguentum compositun 
arte. wiguentarii, Hoc oleum. unctionis. sanctum 
erii *****, Audisti? Oleum olearum, nou sesami, dixit. 


GEN. Sacra hec auctoritas, ante etiam quam res 
citares, nota nobis erat, Sed age, trade nobis scri- 
pta, si placet, capitula omnia, quæ sanctus impera- 
tor et Romanorum sancta Ecclesia a nobis probari 
postulant, ut fiat unio. His enim communiter cou- 
sideratis, uostram de omnibus sententiam dicemus. 


194133 Exod, xxx, 23-25. 


xorta, καὶ ἱρέως [cod. ἱερέωςί cíxAovc sercta- 
κοσἰους τοῦ ἁγίου, xal ÉAavr. ἐξ ἑλαιῶν, καὶ 
ποιήσεις αὐτὸ ὅ.Ίαιον χρίσμα ἅγιον μύρο» µιρ- 
ϱἡιχὸν τάχνῃ μυρεφοῦ. ἔ]αιο” χρἰσμα ἅγνον 
ἔσται. Ἔχουτας; Ἔωαιον ἐξ ἑλαιῶν εἶιεν. οὐκ ix 
σησάµων. ) 

0 ΚΑΘ. Την χρῆσιν ταύτην, xat pb τοῦ σε εἰπεῖν 
ἐγινώσχομεν πλὴν el χελεύεις, δὺς ἡμῖν ἐγγράφως 
τὰ κεφάλαια ἅπαντα ὅσα ὁ ἅγιος βασιλεὺς καὶ d 
ἁγία Ἐχχλησία τῶν Ῥωμαίων ζητεῖ παρ ἡμῶν, 
ἐπὶ τῷ γενέσθαι τὴν ἕνωσιν, ἵνα ταῦτα χοινῇῃ 
σχοπῄσλντες, εἴπωμεν τὸ ἡμῖν παριστάµενον περὶ 
πάντων. 





$69 | . DISPUTATIO 11. - 2170 
'0 8EQP. Ἔδωχα χεφάλαια ταῦτα" "Iva ἄναθεμα- Α THEOR. Tum ego hzc capitala tradidi : nempe 


citus, τοὺς λέγοντας µίαν φύσιν τὸν Χριστὸν, Εύ- 
ευχέα τε xal Διόσχορον, Σεθῆρον χαὶ Τιεμόθεον τὸν 
λΏουρον xai πάντας τοὺς ὀμόρρονας τούτου’ καὶ 
ἵνα ὁμολογῶσι τὸν Κύριον ἡμῶν ἈἹμσοῦν Χριστὸν, 
ἵνα Χριστὸν, ἕνα Vidv, ἕνά Κύριον, ἓν πρόσωπον, 
μίαν ὑπόστασι» ix δύο τελείων φύσέων ἐνωθεισῶν 
εἰς µίαν ὑπόστασιν, ἀχωρίστως, ἁδιαιρέτως, àv- 
αλλοιώτως, ἀσυγχύτως οὐχ ἄλλον τὸν Υἱὰν τοῦ 
θιοῦ xal ἄλλον τῆς Παρθένου, ἀλλὰ τὸν αὐτὸν Υἱὸν 


φοῦ θιοῦ xai Ylàv ἀνθρώπου, Φφύσεις δυο, τὸν ἕνα. 


θὲν xat. ἄνθρωπον καὶ &v δυοὶ φύσεσι τὸν αὐτὸν 
zat ἵνα Χριστὸν ἔχοντα 020 θελήσεις φυσιχὰς, θείαν 
xat ἀνθρωπίνην, oóx ἑναντιουμένας ἀλλήλαις ἀλλ 
"ἑπομένην τὴν ἀνθρωπίνην θέλησιν τῇ θείᾳ θελήσει» 


ut Armenii anathema dicerent ils qui unam Christi 
naturam affirmant, Eutycheti, Dioscoro, Severo, 
Timotheo ÆEluro cunctisque asseclis eorum. Ut con- 
fiterentur Dominum nostrum Jesum Cliristum, unum 
Christum, unum Filiuim, unum Dominum, unain 
personam, unam hypostasim ex duabus naturis 
unitis sub una hypostasi, inseparabiliter, indivisibi« 
liter, invariabiliter, inconfuse : neque alium esse 
Filium Dei, alium Virginis, sed eumdem esse Fi- 
lium Dei et Filium hominis, duas naturas, unum 
Deum et hominem ; atque in duabus naturis unum 
eumdemque Christum duas expromentem naturales 
operationes divinam atque humanam ; duas naturae 
les voluntates divinara atque humanam, liaud invi 


χαὶ ἵνα λέγωσι τὸ τρισάγιον χωρὶς τοῦ, d c'ravpuo- D cem adversantes, sed ita comparatas ut divlus τος 


θεὶς δι ἡμᾶς (28), καὶ χιορὶς τοῦ xal συνδέσμου. 
Καὶ ἵνα ἑορτάζωσι τὰ; ἑορτὰς μετὰ τῶν Ῥωμαίων, 
$)v Εὐαγγελισμὸν τοῦ Κυρίου τῇ εἰχοστῇ πέµπτῃ 
$00 Μαρτίου, τὴν Γέννησιν τῇ κε τοῦ Δεχεμδρίου, 
ὧν Περιτομὴν κατὰ ὀγδόην τῆς Χριστ:ῦ Γεννήσεως, 
τουτέστι τῇ πρώτῃ τοῦ Ἰανουαρίου, τὴ» Βάπεισιν 
εἰς τὰς c^ τοῦ Ἱανοναρίου, τὴν 'Υπαπαντὴν εἰ; εὰς 
B τοῦ Φεθρουαρίου , χαὶ ἁπλῶς ἁπάσας τὰς Δεσπο- 
τιχὰς ἑορτάς, xal τῆς ὑπεραγίας θΘερτόχον xal τοῦ 
Προδρόμου xai τῶν ἁγίων ἁποστόλων ’ ἵνα ποιῶσι 
εὖν θείαν Χοινωνίαν μετὰ ἄρτου ἀζύμου χαὶ οἴνου 
χαλ Ὁδατος ^ ἵνα ποιῶσι τὸ ἅγιον μύρον μετὰ ἑλαίου 
οὗ ἐξ ἑλαιῶν ἵνα ἰστῶνται πάντες οἱ Χριστίὰνοὶ 
ἐντὺὸς ἐχχλησίας ὅτε τελεῖται dj θεία λειτουργία, 
αλὴν τῶν χεχωλυµένων παρὰ τῶν θείων χανόνων, 
ὁμοίως χαὶ εἰς τὰς λοι πὰς ἀχολουθίας τῆς Ἐκκλησία E. 
ἵνα δέχωνται τὰς ἑπτὰ οἰχουμενιχὰς συνόδους * tva 
ὑέχωνται τὴν πρόθλησιν τοῦ καθολιχοῦ μόνου παρὰ 
οὗ βασιλέως τῶν Ῥωμαίων. Τούτων τῶν χεφαλαίων 
ὀοθέντων τῷ Καθολιχῷ, ἠρώτησεν ἡμᾶς ὁ Καθ 
ολιχός. 

'0 ΚΑΘ. Ταῦτα πάντα ἓξ ἀνάγχης ἀπαιτοῦσιν ἡμᾶς 
κοιῆσαι, ὡς, ἐὰν ἓν τούτων λεἰΨῃ, οὐ γενήσεται ἡ 
Ένωσις; ἡ ἔστι τινὰ τούτων, ὧν χωρὶς παραδέξονται 
judo εἰς τὴ» ἕνωσι»; 

Ὁ GEQP. Ταῦτα μὲν. εἰοὶ τὰ ποιοῦντα τὸν χωρισ» 
pé: ἡ Ἐκκλησία δὲ xo) ὁ βασιλεὺς ἐξουσίαν ἔχει «wá 
ίσως τούτων ἑᾶσαι δι οἰχονομίας, xav μὴ περιχόφαι 
τὴν ἕνωσιν δι αὐτὰ ὥσπερ Υέγονε xai ἀπὶ τῶν 
υύγγρων. ὅταν γὰρ ἐχείνους ἑθάπτισεν ὁ παρ᾽ αὖ- 
τῶν ἅγιος Στέφανος, ἵνα μὴ τὸ ὅλον ζημιωθῇ, παρ- 
εχώρησςεν ἵνα οἱ ἐπίσχοποι αὐτῶν ἔχωσι γυναῖχας 
νοµίµους, ὥσπερ νῦν οἱ ἱερεῖς ἡμῶν ΄ xal τοῦτο 
πεποίηχε μετὰ βρεθιλέχου τοῦ τότε πάπα , ὃ xai 
χρατεῖ µέχρι: τῆς σήμερον εἷς τινας τῶν ἐπισχόπων 
αὐτοῦ (29). 


(38) Lege priorem dispatationem, p. 411. 

(29) Yana hzc est οἳ inaudita de maritis Hunga- 
mrum episcopis, concedente Pontifjce, fabula quam 
sacri coelibatus his: oria prorsus uon agnoscit. Ne- 
quue llerele res iam insiguis sive in saucti regis 
via copiosissime a diversis euita, sive in fasiig 


luniati obsecundet humans. Insuper ut irisagium 
recitarent absque verbis : Crucifixus pro nobis, et 
absque copula, et, Di festos dies eodem ac Romani 
tempore agitarent, Domini Annuntiationem die 25 
Martii; Natalia die 295 Decembris, Circumcistoneni 
die octava post Christi Natalia, id est Januarii dje 
prima ; Baptismum die 6 Januarii; Virginis Ρυτίῆ- 
cationem die 2 Februarii; atque omnino cunctag 
Domini solemnitates, itemque sanctissimae Virginis, 
Præcursoris, et sanctorüm apostolorum. Ut divi» 
nani Eucharistiam in pane fermentato et vino cuni 
aqua consecrarent. Ut sanctum chrisma ex oleo 
olearum conficerent. Ut Christiani omnes intra ec- 
clesiain cónsistérétt, dum sacra liturgia peragitur, 
iis exceptis quos sacri canones arcent; pariterque 
cwteris Ecclesie officiis adesseut; ut septem cecu- 
menicas synodos adinitterent ; denique ut electio- 
nem solius Generalis ab imperatore Romanorum 
fleri permitterent. Postquam haic capitula Generall 
tradidimus, is ita nos sciscitatus est. 


GEN. Haccine omnia necessario [Πού] a nobis Ro- 
mani postulant, ita ut si quid horuní desit, unio non 
sit futura ; an aliquod ex his est, quo pratermisso, 
nihilominus ad unionem nos admittent ? 

THEOR. Nempe bsec sunt quæ schisma faciunt. 
Cteroquin Ecclesia οἱ imperatori licebit quædam 


ex his fortasse remittere, prudenti: gratia, néque- 


horum nominé unionem preecidere : sicuti apud 


D Hungaros quoque factitatum est, quo tempore san - 


ctus ipsorum Stephanus eos baptizandos curavit, 
qui ue res üniversa pessumdaretur, sivit ut eorum» 
dem episcopi legitimas uxores haberent, sicuti 


.nunc presbyterorum nostrorum mos est : idque egit 


impewato brevi ab 60 qui tunc erat papa : qus 
adbuc consuetudo apud nonnullos regionis illius 
episcopos viget. 


Blungaricis, sive in Annalibus ecclesiasticis scripta 
non essel : neque hoc exemplo, post excitatas de- 
nuo de re quostiones, usi non essenL cœlibatus 
hostes, lllud mihi potius cunctisque constat, sui» 
nium fuisse omni tempore Romanorum Poutificum 
Sjudium atgue conatum pro cogseryanda in ecc]e- 





211 


CEN. Dic perspicue, ecqua sint ex his eapitulis, A 


quibus sepositis, nos tamen ad integram unionem 
excipieni? | 

THEOR. Puto quod tu sicuti twummet animum 
exploratum babes, ita voluntates quoque subditos 
rum pervides, probeque nosti quidnam ex his ad- 
missuri sint, quidve secus. Quare tu potius, si vis, 
indica inihi, quænam Armeniis gravia visum iri pu- 
tes, quaeve nunquam sibi persuaderi rassuri sint. 

GEN. Nescio. Foriasse quedam mihi videbuntur, 
de quibus aliter synodus existimebit. 

THEO. Si tu, qui capat es, hoc ignoras, quo- 
modo ego qui pes sum, imo ne pes quidem, apud 
Romanorum synodum, quod rogas cowpertum ha- 
beam? Nihilominus conjectans dicam. Capitulum 
illud de Generalis electione, honoris ergo atque uti- 
litatis tuæ et succedentium Generalium perscriptum 
est : namque ad sedis siabilitatem flrmitatemque 
spectat, quia liec defensorem sanctum imperstorem 
paucisceretur. Romani tamen, ut puto, vim vobis 
ju boc. haud facient ; sed ne in questione quidem 


THEORIANI 


212 

ὉὍ ΚΑΘ. Εἰπὶ ἡμῖν φανερῶς, εἰ ἔστι τούτων τῶν 
χεφαλαίων τινὰ, ὧν yup; δέξονται ἡμᾶς εἰς τε- 
λείαν ἕνωσιν. 

O GEQP. Ὑπολαμθάνω ὅτι ὥσπερ γινώσχει; σὺ 
τὴν χαρδίαν σου, οὕτως γινώσχεις καὶ τῶν ὑπὸ cà 
ἀρχιερέων τὸ θέληµα, xal γινώσχεις τίνα τούτων δέ- 
ξονται, xaX τίνα oO * xal, el χελεύεις, εἰπὲ ἡμῖν tiva 
τούτων tol; ᾽Αρμενίοις δοχεῖ φορτιχὰ, καὶ οὐχ ἂν 
συνέλθοιεν ὥστε παραδέξασθαι αὐτά. 

O ΚΑΘ. Οὐκ οἴδα ’ ἴσως δοκοῦντα buo! τινα, τῇ 
συνόδῳ οὐ δόξει οὕτως. 

Ὅ ΘΕΟΡ.Σὺ χεφαλὴ ὧν, ἀγνοεῖς τοῦτο, πῶς ἐγὼ 
ToU; Qv τῆς παρὰ τῶν Ῥωμαίων συνόδου, μᾶλλον 
δὲ οὐδὶ ποῦς, δύναμαι γνῶναι τοῦτο ὃ ἑρωτᾷς; Πλὴν 
στοχαζόμενος εἴπω; τὸ τῆς προθλήσεω; χεφάλαιον 


B ἀφορᾶ εἰς ειμὴν χαὶ ὠφέλειαν ahv xal τῶν μετὰ ob 


Καθολιχῶν εἰς σύστασιν γὰρ τοῦ θρόνου τοῦτό 
ἐστι xoi διαμονὴν, ὡς μέλλοντος ἔχειν δεφένσορα 
τὸν βασιλέα τὸν ἅγιον * χαὶ οἶμαι ὑμᾶς εἰς τοῦτο οὐχ 
ἀναγκάσονσιν ἀλλ’ οὐδὲ περὶ τῶν ἀξύμων Brácovaw 
ὑμᾶς, ἐὰν εἰς τὰ ἄλλα συνέἐλθητε. 


de Azymis vos cogent, si cerle de cæteris consensoritis, 


GEN. llc omnia ad synodi eognitionem perfe- 
Tam : et cum legatos ineos àd regiam urbem inittam, 
seripio siguificabo tum vestrae synodo tum etiam a 
Deo coronato imperatori qua admissa fuerint capi- 
tula et qua secus, simulque causas aperiam propter 
quas aliqua fortasse repudiata fuerint, Et nisi pra- 
vus hominum hostis demon magnum hoc negotium 


'0 KA8. Ταῦτα πᾶντα προθῄσω ἑνώπιον τῆς ουν. 
όδου * καὶ ὅταν µέλλω ἀποστεῖλαι τοποτηρητὰς εἰς 
τὴν βασιλεύουσαν, δηλοποιῄσω ἐγγράφως τῇ τε ἁγίᾳ 
συνόδῳ xa τῷ θεοστεφεῖ βασιλεῖ τὰ παραδεχθέντα, 
xal ri, χεφάλαια ᾿ xal δώσω καὶ τὰς αἰτίας δι’ ἃς 
τὰ uh παραδεχθέντα οὗ παραδέχοµαι” xai εἰ ὁ πο- 
νηρὸς καὶ µισάνθρωπος δαίµων οὐ παρεμποδίσει 


disturbaverit, ad nos quidem quod attinet (sic Deus C τουτὶ zb µέγα χρῆμα, ἐξ ἡμετέρας αἰτίας, σὺν 8 


adjuvet) non impedietur. Oportet enim neque nos 
suinmo jure agere, neque item vos, siquidem unio- 
nem exoptatis; sed in quibusdam indulgere, quæ 
fidem non violaut : quippe rituum differentia eccle- 
siasticorum, hominem a Christiana religione non 
submovet, Nunc vero, si placet, reditum parate, 
Post enim discessum vestrum, ad meos omnes epi- 
$copos scribam, ut vel ipsi veniant, vel legatos mit- 
tant, quotquot gravis causa ad synodum convenire 
prohibet, Porro opus est ut ego unionis negotium 
non sine Albahiw Generali transigau : hic enim se- 
defn Gregoril illius insidet qui sancti Gregorii nepos 
fuit, in Armenia magna, quicuu mibi spiritalium 
peguudorum perpetua comiunio est, ita ut neuter 
inscio altero quidquam agat. Est autem inter nos 
intervallum iter mensium, ut reor, trium. 


THEOR. Quandonam syuodam coacturus es? 
Tempus enim deünite nobis designari oportet, ut 
imperatori et Ecclesie signilicewmus. 


siasticis viris hac virtute convenientissima ; cujus 
rei cumulare testimonia non interest, Sylvester 
certe ll in. celebri ad S. Stephanum regem Bulla 
nibil de czlibatu dicit. Idem vero in sermone ad 
episcopos (apud Mabillonium Anecd, ed. nov., 
p. 104 ) veiba Pauli unius uxoris vir litteraliter ex- 
plirat, ne bigamus (id est qui duabus uxoribus jam 
dclunctis copulatus luerit) ad episcopatuu ascen 


λέγω, οὐχ ἐμποδισθήσεται, Aet γὰρ µήτε ἡμᾶ; τῆς 
ἄγαν ἀχριθείας μήτε ὑμᾶς τὴν ἕνωσιν βουλομένους 
ἀντέχεσδαι, ἀλλά τινα παρορᾷν, ὅσα τὴν πίστιν οὐ 
παραθλάπτει ' σννηθειῶν γὰρ διαφορὰν ἐχχλησιαστι- 
κῶν, ἄνθρωπον τοῦ Χριστιανισμοῦ οὖκ ἁλλοτριο. 
Νὺν οὖν, εἰ χελεύετε, ἀπὸ τοῦ νῦν ἐτοιμάσθητε πρὸς 
ὑποστροφήν  χαὶ μετὰ τὴν ὑμῶν ἀναχώρησιν, 
γράψω πρὸς ἅπαντας τοὺς ἐμοὺς ἀρχιερεῖς, ? ἵνα 
αὐτοὶ ἕλθωσιν, f) τοποτηρητὰς ἁποστείλωσι», ὅσοι 
δηλονότι δι ἀναγχαίας αἰτίας εἰς τὴν σύνοδον παρα” 
γενέσθαι οὗ δύνανται. Ἐγὼ δὲ πρὸς ἀνάγχης μετὰ 
τοῦ Καθολικοῦὺ τοῦ ᾿Αλθὰκ (50) τὴν ἔνωσιν ταύτην — 
ποιῄσω οὗτος γὰρ ἐπέχει τὸν θρόνον Γρηγορίου τοῦ 
ἐγγόνου τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τῆς µεγάλη: ἉΆρμε- 
νίαςι καὶ ἀεί ἑσμεν ἓν ταῖς πνευματικαῖς ὑποθέσεσι, 
καὶ οὐδὲν ἅτερ ἀλλήλων ποιοῦμεν, στι δὲ ὁδοῦ 
δ.άστηµα ám ἐντεῦθεν Eo; (xil οὐχ ἧττον οἴμαι 
μηνῶν τριῶν. 

0 6EQP. Καὶ πότε μέλλεις ποιῆσαι τὴν σύνοδον ; 
Δοῦναι γὰρ ἡμῖν ὀφείλεις ὀνομαστὶ τὸν χαιρὸν, ἵνα 
πρὺς τὸν βασιλέα καὶ thv Ἐκχλησίαν τοῦτο γνῶ» 
ploupev. 


dat; allegorice vero, ne episcopus post catholicum 
dogma, sensum hereticum sutniat ; scilicet ut unius 
uxoris, id est Ecclesi, vir appelletur. 

(90) De origine Armeniaci patriarchatus Albanis, 
qui secundus inter patriarchatus Armenios dignitate 
erat, legesis doctum opus, cui titulus : Compendio 
storico di memorie cronologiche conceruenii la reli- 
gione e la morale della nazione Armena, t. 1l, p. 9. 








M 


DISPUTATIO II. 


214 


'0 KA8. Οὐδὶ ἐγὼ οἶδα, εἰ yu ἐρωτήσω λεπτοµμε.Α GEN. Neego quidem novi, prius quam eos accu- 


ρῶς τοὺς Υινώσχοντας τὰ διαστήµατα τῶν χωρῶν. 

'0 GEQP. Καὶ μάλιστα πλείονα χαιρὸν ὀφείλεις 
δοῦναι, διὰ τὸ ποιῆσαι ἔχαστον τὴν οἰχονομίαν αὖ- 
τοῦ ἀρχοῦσαν. 

Ὁ ΚΑΘ. Ἐξαπάντως οὕτως ὀφείλει γενέσθαι, πλὴν 
Ἰγὼ μέλλω μειὰ τῶν ἀνθρώπων µου ἁποστεῖλαι 
{ραφῆν πρὸς τὸν βασιλέα, καὶ δηλώσω τὴν διωρίαν 
τῆς συν/δου. 

Ὁ GEQP. Δεῖξον ἡμῖν, εἰ χελεύεις, ἣν μέλλεις ἆπο- 
στεῖλαι πρὸς τὸν βασ.λέα ἐπιστολήν. 

'U ΚΑΘ. Τοῦτο ποιῄσω * νῦν δ' ὑπάγετε, διανα- 
παύσθιτε, xal ὅτε ἐχθήσομαι τὴν ἐπιστολὴν δείξω 
ἡμῖν, 

Tfj ἑπαύριον ἔατειλεν ἡμῖν ὁ Καθολιχὸς τὴν Ex- 
θ15.ν τῆς πρὺς τῶν βασιλέα ἐπιστολῖς, ἧς ἡ ἕννοια, 
να ἓν ἐπιτομῇ εἴπω, αὕτη. — Obx ἑνομίζομεν σχκαν- 
δχλί-εσθαι ἡμῶν τινας λεγόντων µίαν φύσιν τὸν Χρι- 
c:óv* ὀρθῶς γὰρ ἑρμηνευόμενον τοῦτο οὐχ ἔστι κα- 
xy * bns! δέ τινες σκανδαλίζονται, παντελῶς ἔγχα- 
τλιμπάνομεν µίαν φύσιν λέχειν τὸν Χριστόν (51). 
Eta ἠθέλησεν ὁ Καθολιχὸς χατὰ póvaz τῷθεωριανῷ 
ουντυχεῖν * xal μεταχαλεσάμενος ὀψὶ Σαδδάτῳ λίαν, 
εἶπεν αὐτῷ * Ἑσκανδαλίσθησαν οἱ ἐμοὶ ἀρχιερεῖς 
xit ἐμοῦ, xai ἔστιν ἀναγχαῖον ἐξελέσθαι τὸ oxáv- 
ἕαλον ἐκ τῶν χαρδιῶν αὐτῶν * ἑσχανδαλισμένοι γὰρ 
ὄντες, οὑδαμῶς ὑπαχούσωσί µου ὡς χεφαλῆς, ἀλλὰ 
σινάσουαιν ola. γένος ἁτέραμνον xal σκληροτράχη- 
lov * ἁλλ᾽ αΌριον ἐστὶ Κυριαχη, χαὶ µέλλουσι συν- 


rate rogavero qui locorum intervalla sciunt. 
THEOR. Sane tempus a te spatiosum conceden- 
dum est, ut singuli víaticorum suorum rationem 
habeant. 
GEN. Sic prorsus agendum est, Verumtamen ego. 
per homines meos familiares imperatoti scribam, 
tempusque synodo pre(nitum significabo. 


TIJEOR. Ostende nobis, si tibi placet, quam ad. 
imperatorem missurus es epistolam. 

GEN. lia sane. Nune vero ad requiem secedite; 
siatim ac enim epistolam scripsero, vobis osten- 
damn. 

Postero die misit ad nos Generalis literarum ad 
imperatorem exemplar, quarum summa baec erat : 
Existimavimus neminem offensum Iri adversus nos 
qui unam Christi naturam dicunt, quandoquidem 
id recta interpretatione explicatum, vitio caret, 
Sed quia nonnulli seandalum binc patiuntur, nos 
quidem unam dicere Christi naturam prorsus jam 
desinemus. Exin Generalis secretum optavit cum 
Theoríano colloquium, quem Sabbato hora valde 
serotina ad se vocauum ita allocutus est : Mel mihi 
episcopi offensi sunt, ideoque opus est ex illorum 
auimis scandalum revellere ; quamdiu entm ita se 
habuerint, nequaquam mihi ut prwsuli morem ge- 
rent, sed cavillabuntur, utpote genus hominum 
pervicax et obduratum. Sed enim cras die Domi- 


αχθῆναι ἀρχιερεῖς πολλοὶ, xot ἄρχοντές µου σχεδὸν C nica conventuri ad Synaxim sunt multi episcopi, 


ἅσαντες. Λάλησον οὖν, εἰ χελεύεις, αὐτοῖς χατὰ τὴν 
ix θεοῦ σοι δεδοµένην σοφίαν πληροφορῶν,αὐτοὺς, 
οὖτι γραφὲν μυστιχὴν οὔτε λόγους ἀπέστειλε πρὸς 
τὸν βασιλέα ὁ Καθολιχὸς, ἁλλ᾽ $ τοῦτο µόνον ὅτι, 
ἐὰν ἡ βασιλεία σου θέλῃ τὴν ἔνωσιν, οὐχ ἧττον κἀγὼ 
ταύτην θέλω χαὶ ἐπιθυμῶ χαὶ σπο.,δάζω ἵνα γένηται. 
Ὑπέσχετο yàp ὁ θεωριανὸς τοῦτο ποιῆσαι ' τῇ 
ἱπαύριον ἐκχλησίαν ἁγείρας λαμπρὰν, μετεχαλέ- 
cavo ἡμᾶς, καὶ ἀνοίξας τὸ στόµα αὐτοῦ ὁ θεωρια- 
vic εἶπεν. 
Δημηγορία θεωρ!αγοῦ. 

Οὐδὶν οὕτω λυσιτελὲς τοῖς ἀνθρώποις xol πολλῶν 
καὶ μεγάλων πρόξενον ἀγαθῶν, ὡς τὸ φυλάττειν 
τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. Διὰ τοῦτο xal θεράποντες τοῦ 
θιοῦ χρηµατίζοµεν, χαὶ τῆς ἀχαταλήπτου βασιλείας 
χληρονόμοι, xai ἀδελφοὶ τοῦ Χριστοῦ, xal υἱοὶ τοῦ 
θ1οῦ xai εἶναι xai λέγεσθαι ἀξιούμεθα ’ οὗ τί ἂν 
Ὑένοιτο μαχαριώτέρον χαὶ εὐκταιότερον , Τοῦτο τὸ 
τηλιχοῦντον ἔργον xal δυσχατόρθωτον, τὸ µυρίων 
ἡμῖν παραίτιον ἀγαθῶν ὑπισχνεῖτο ποιῄδειν θεῷ ὁ 
προφήτης χαὶ βασιλεὺς χαὶ θεοπάτωρ Δαθὶδ, cl µό- 
ον συχοφαντίας ἀνώτερον τοῦτο φυλάξει. Δύτρω- 
cal µε ἀπὸ συκοφαντίας ἀνθρώπων λέγων, καὶ 
φυ]άξω τὰς ἐντο.λὰς σου. Tí οὖν ἰδιῶται ποιῄσου- 


9?! Psal, cxvini, 154. 
($1) Egregia sane disputationis conclusio, fruc- 


Óutquo pretiosus ! Prorsus enim, quia dux sunt Chri- 
sli natorze, unam dicere ( praesertim post. agitata 


presulesque mei prope omnes. 'Tu igitur, si libet, 
pro ea quam tibi contulit sapientia Deus concionare 
apud eos, iisque suade, neque arcanam epistolam 
neque dictum aliquod ad imperatorem a Generali 
missum fuisse, nisi boc tantum, nempe quam tua 
majestas optat fleri unionem, ego quaque et volo 
et cupio, atqueut fiat operam do. Igitur Tbeoriano 
excipiente negotium, crastina die Generalis splen- 
dida concione coacta, iuvitavit nos, Tum ibi Theo-. 
rianus bac verba fecit. 


Theoriani oratio. 

Nihil que vtile hominibus, totque ac tantorum 
bonorum causa est, ut prrceptorum Dei observan- 
tia. Propter hanc enim et Dei servi sumus, et 
incomprehensiblilis regni heredes , et Christi 
fratres, et Dei filii esse dicique meremur : qua qui- 
dem re nihil beatius aut optabilius esse potest. Hano 
preceptorum Del observantiam, rem sane magnam 
atque difficilem et infinitorum bonorum fontein, 
præstiinrum se spondebat Deo Propheta rex et 
theopater David, si modo calumpiz vim vitare po- 
tuiseet : fledime me, inquit, a calumniis hominum, ut 
custodiam mandata (ua **, Quid ergo privati facient, 
8i rex caluuniam estimescit, atque ut ab ea libere- 


cum monophysitis controversias) nulla subtilis in- 
terpretatio vel elaborata excusatio concedere Ar« 
mcbiis nunc videtur, 


$15 


THÉEORIANI 


216 


inr, perdilficilem sponsionem facit ? Haud sibi postu- Α σιν, ὅταν βασιλεὺς δέδοικε την συχοφαντίαν, xai 


Jat longzvam vitam, puta quingentorum vel amplius 
&uhorum, vel universi orbis dominationem, neque 
2fiud quidquam optabile aut admirablle, sed adver- 
süs talumnias bominum defensiorism ; quam si im» 
petret, mandata Dei servaiurum se promittit, 
Maximum reapse malorüm calumnia est; ideoque 
mens illa apprime prophetica et regalis hanc expa- 
velia, neque se ab ea tutum totius regni sui 
viribus crdebat, qui ceteroquin victoriis innumeris 
potitus fuerat, Mater enim scandalorum calumnia 
infünitis malis orbem obruit : [fratres invicem 
distrabit, parentes & liberis, hos a parentibus, a 


dilectis uxoribus viros, Quippe hoc validissimum 


diaboli atque antiquissimum telum est, unde etiam 
nomen homicida ille nactus est : neque enim aliud 
 ealumniator significat quam diabolum. Neminem 
quamlibet reverendum reveretur Satanas, honorabili 
bonorem denegat audax ille et procacissimus. Quam» 
obrem inimicus ne venerabili quidem Patri nostro 
sanctissimo Generali pepercit, quem reverentur 
ongeli tanquam suum smulatorem, qui ipsorum 
mores luteo in corpore imitari contendit : sed 
vetere suo adversum illum telo, calumnia scilicet, 
tisus est. Audivi enim fartivos quorumdam sermun- 
culos dictitantium, quod secreto Generalis impe- 
ratori signillcaverit, se quartam synodum recipere, 
atque od Romanas partes accedere, sive Arinenii 
sequantur sive secus. Et bas quidem fraudes apud 


*os contra Generalem draco nexuit, Rureus nobis C 


lanc calumniam imposuit, qued eum ipsum lizreti- 
cum per universam Romaniam dictitaremus, O Sata- 
nie improbitatem! Quis apud nos Generalem hæreseos 
jusimularet, quem ego sancüiasiioum in disputa- 
lione scripta appellavi, qna in palatio ac synodo 
lecta foit, ex qua licet contrariam prorsus caluin- 
niantlbus sententiam conficere. Sed hzc quidem 
machinatus est pacis et eoncordiz liostis, qui recte 
factis. semper adversatur. Nos vero Generalem et 
sancitum judicamus οἱ dicimus : neque quidquam 
jpse ad imperatorem, prater hoe scripsit : Quam 
tua majestas vult unionem, nos quoque volumus ac 
peroptamus; et cuim synodum nostram celebrabi- 
mus, legatorum majestatis tus sermones coram 


ὑπὲρ τοῦ λυτρωθῆναι ταύτης, ὑπόσχεσιν ποιεῖ ὅυσ- 
κατόρθωτον; O0 ζητεῖ ζωὴν µακροῄμερον ἐτῶν 
savcaxoo[toy fj πλειόνων, ἢ τῆς ὅλης οἰχουμένης τὴν 
βααιλείαν, οὗδ' ἄλλο τι τῶν ἑπαράτων xal θαυμα» 
στῶν, ἀλλὰ ὀυχοφἀντίας ἀνθρώπων ἀἁπολύτρωσιν, 
καὶ ἀντὶ ταύτης φυλόττε(ν τὰς ἑντολὰς. τοῦ θεοῦ 
ἐπανγέλλεται. "Ovro; máppeya χακῶν dj σνχοφαν» 
ta * xal διὰ τοῦτο ὁ προφητιχώτατος xal βασιλι. 
χώτατος νοῦς ἐχεῖνος ἑδεδίει αὐτὴν, ph πάνυ θα» 
ῥῶν κατ αὐτῆς bg" ὅλην τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, ὁ 
µυρία χατωρθωχὼς xai στῆσας ἀνδραγαθήματα. 
Γεννητικὴ γὰρ σκανδάλων fj συχοφαντία, xal ἐσμοῦ 
καχῶν τὴν οἰκουμένην ἑμπίμπληαιν * διίστησιν ἁδελ- 
φοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων, γονεῖς «εέχνων, τέχνα γονέῶν, 
ἄνδρας περιποθήτων συνευνῶν, ὡς πρόχειρον ὅπλον 
τὀῦ διαδόλου καὶ ἀρχαιότατον ἐξ οὗ xal τὸν ἔπω: 
νυµίαν ὁ ἀνθρωποχτόνος ἐκτήσατο * οὗ yàp ἄλλο δη: 
λοῦν ἐθέλει τὸ ες συχοφαντίας ὄνομα, àX fj τὸν 
διάδολον. Οὐκ αἰδεῖται τί τῶν αἰδοῦς ἀξίων ὁ Σατα” 
vlc, «à τῆς τιμῆς ἄξια οὐ τιμᾷ, ἀναίσχυντός ἐστιν, 
αὑθάδης, πάντολµος.. Διὰ τοῦτο οὐδὲ τοῦ τιµίου 
Πατρὸς ἡμῶν τοῦ ἁγιωτάτου Καθολικοῦ ἑφείσατο 
ὁ ἐχθρὸς, ὃν αἰδοῦνται xol ἄγγελοι ὡς αὐτοῖς ἁμιλ» 
λώμενον, xai τὴν ἐκείνων διαγωγὴν bv πηλίνῳφ σώ- 
µατι κατορθῶσαι φιλονειχοῦντα * ἀλλὰ καὶ κατ 
αὐτοῦ τῷ ἀρχαίῳ αὐτοῦ ὅπλῳ τῇ συκοφαντίᾳ ἑχρή- 
gato, "Hxouca Ὑάρ τινων ὑποψιθυριζόντων ὅτι ὁ 
Καθολικὸς ἑμήνυσε λάθρα Ἀρὸς τὸν βασιλέα, ὅτι 
Δέχομαι τὴν εετάρτην σύνοδον, xal ἀπὸ τοῦ νῦν 
Ῥωμαῖος ἔσομαι, xiv τε ἔψονται οἱ Αρμένιοι 
χἄν τε xai pf. Καὶ ταῦτα μὲν xav! αὐτοῦ ὁ 
µισόχαλος ἑτεχτήνατο δράκων . χαθ' ἡμῶν δὲ ὅτι 
τὸν Καθολιχὸν αἱρετιχὸὺν ἐλέγομεν ἐν δῃ τῇ "Pe 
paviq* ὢ τῆς χαχίας τοῦ Σατανᾶ! Πῶς ᾖθελον 
αἱρετικὸν εἰπεῖν «bv Καθολικὸν ὃν ἐν τῇ διαλέξεί 
ἁγιώτατον ἐμαρτύρησα, hric ἀνεγνώσθη ἐπὶ παλα» 
τίου xàti συνόδου} Καὶ ἑναντίος αὐτὸς iv αὑτῇ 
ἐλεγχθῆναι * Αλλά ταῦτα μὲν ὑπέδαλεν ὁ τῆς εἰ» 
ρήνης καὶ τῆς ὁμονίας ἐχθρὸς, ὃς ἀεὶ ταῖς kata 
πράξεσιν ἀντιτάσσεται. "AXX ἡμεῖς μὲν ἅγιον 5bv 
Καθολωὸν xal ἔχομεν καὶ ὀνομάζομεν ' xat αὐτὸς 
οὐδὲν ἄλλο πρὸς τὸν βασιλέα ἔγραφεν ἀλλ) f| τοῦτο" 
: Ἐπεὶ fj ἁγία βασιλεία σου ἐθέλει τὴν ἕνωσιν, δὲ- 


sistemus ; et quod Deus rectum esse demonstravc- D λομεν xat ἐπιποθοῦμεν αὐτὴν * καὶ ὅταν σὺν θιῷ 


rit, faciemus; idque totum potenti majestati tux 
per nostros antistites significabimus, He per 
scriptum Generalis siguificavit. Pax autem Dei quae 
superat omnem sensum, quam et Dei esse didici- 
mus, ét cujus Deus ipse Deus est, queque ipsa 
Deus est, tanquam in pace Dei nostri, suos quidem 
hostes in zeternum exterminet, amatores autem in 
Christo Jesu Domino ac vero Deo nostro concordes 
servet. 


θροὺς αὐτῆς εἰς τέλος χαταθαλεῖ, φρουρήσει δὲ τοὺς 


Ἱησοῦ τῷ Κυρίφῳ καὶ ἀληθινῷ θεῷ ἡμῶν. 

GEN. His dictis, Generalis ait; Neminem frugi 
jgnorare arbitror, quod origo malitizg serpens 
Uhrisianorum wuoionem spectare non sustinel : 


τὴν ἡμετέραν ποιήσωμεν σύνοδον, τοὺς λόγους tüv 
ἀνθρώπων τῆς βασιλείας σου εἰς μέσον προθᾖσο- 
μεν * xai ὅπερ ὁ θεὸς ἡμῖν ἀπο[δείξει] καλὸν εἶναι, 
ποιῄσοµεν, xal δηλώσοµεν πάντα δι ἡμετέρων áp- 
χιερέων τῇ χραταιᾷ βασιλείᾳ aou. » Ταῦτά εἶδιν à 
ἐγγράφως ἐμήνυσεν ὁ Καθολιχός. 'H δὲ εἰρήνη 
τοῦ Θεοῦ ἡ ὑπερέχουσα πάντα νοῦν, fv θιοῦ τε e 
ναι ἀχούομεν, xal ἧς 8sbv τὸν θεὸν, χαὶ αὐτῖῃ 
θεὺν, à; ἐν τῇ εἰρήνῃ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, τοὺς μὲν uc 
φιλοῦντας αὐτὴν ἓν τῇ αὐτῆς ὀµονοίᾳ, iv Χρισφ 


'0 ΚΑΘ. Τούτων οὕτω ῥηθέντων, εἶπεν ὁ Καθολι 
κής 0ὐδένα τῶν εὖ φρονούντων ἀγνοξῖν olpar, ὅτι ὁ 
ὀρχέκακο; ὅψις χαθορᾷν οὐ φέρει την ἕνωσιν τῶν 











2 | DISPUTATIO IT. 


Χριατιανῶν * σφάττεται yàp τῇ bpovolg τῶν τέκνων A enecatur enim a filiorum Dei coneorilia ; leibalem - 


τοῦ θεοῦ, xal ῥομφαίαν χατὰ καρδίας εἰσδέχεται 
χαιρία», θάλλουσαν τὴν εἰρήνην ὁρῶν. Καὶ εἰ καθ 
ἡμῶν τοιαῦτα ἐμηχανήσατο, παραθλάψαι θέλων τὴν 
ἔνωσιν, θαυμαστὸν οὐδέν' ἀλλ ἡμᾶς οὐ διέλαθον 
τὰ σκάνδαλα αὐτοῦ. Διὸ τῶν χαθ ἡμῶν ῥηθένεων 
οὐδένα λόγον ποιοάµεθα, ἀλλ᾽ ὅπερ ἐμηνύσαμεν vip 
βασιλεῖ, xai πάλιν μηνύομεν. ᾿Απὺ τοῦ vuv, εἰ 
χελεύετε, ἀποχαιρετίσατει 


Ἀποχαιρετίσαντες οὖν ἆλθομεν sl; «5 Κεδσού- 
vov * εὕρομεν δὲ ἐχεῖ τὸν μοναχὺν βεόδωρον τὸν φι- 
λόσοφον τοῦ Καθολικοῦ τῶν Ἰπχωδιτῶν fito Σή- 
puv (32) περιµένοντα διασῶσάι ἡμᾶς sl; τὸν Καθυ- 
λαὺν αὐτοῦ ὄντα τότὰ Év τινι ααστελλίῳ αὐτοῦ 


gladium visceribus accipit, sí prosperam pacem 
cetnat. Ergo quod nobis hujusmodi fraudes struxe- 
rit, unionis eausa distarbands», nil est mirandum : 
sed tamen nos ejus scandala non. latoerunt. Quare 
dictorum séverens nos nallam rationem habemus, 
sed qood olim imperatori sighificavirhus, nunc ἵιε- 
rum siguificarias. Vos nutem, si plàeet, join 
valete. 


Igitur vale dicto, Cessunium profecti sumus; 
quo inloco monacbum "Theodorum  plilosophuui 
Generalis jatobitarum seu Syrorum olfendimua 
przstolantem, ài nos incolumes ad Generalem suum 
perduceret, it quódam oppidulo commorantem , eui 


λεγομένῳ ὁ ἅγιος Ἡαλσαμών. Μαθόντες δὲ ἡμεῖς p nomen sanetua Balsamon. Veruintamen nos indiciis: 


δει δαχαπετῖνος ὁ ἁμηρᾶ-ς ἑνεδρεδει τοῦ χρατῇσαι 
ἡμᾶ;, ἐφοδήθημεν ἐχεῖ ἀπελθεῖν, ἀλλὰ καὶ ἆπε- 
ὀτάλκαμεν πρὸς αὐτὸν τὴν βασιλιχῆν γραφὴν, xal 
ab: ἡμῖν ἀπέστειλεν ἐγγράφως Ἑλληνιστὶ τὴν 
ὁμολογίαν τῆς αὐτοῦ πίστεω;, xal πιττάχιον πρὺς 


ἡμᾶς, ὅτι ze οὐχ ἠδνυνήθητε ἐλθεῖν πρὸς ἡμᾶς, 


ἐπεστάλη παρ᾽ ἡμῶν πρὺς αἱ ὁ μοναχὸς Θεόδωρος 
συντυχεῖν σοι πρυσώπῳφ ἡμῶν περὶ πάντων. Ἡ δὲ 
ὁμολογία τῆς πίστεως αὐτοῦ ἔχει χατὰ ῥῆμα οὔ- 
vus (35). 


(2) Hic erat Michael patriarcha cognomento 
Maguus, de quo. Assemanus loco mox laudando, 

(55) De hac tum Syris Tüeoriani disputatione 
msigne atque prelisum exstat testimonium Bar- 
IHebræi in. secunda Chronici sui parte. adhuc ine- 
dita (nam primam edidit Kirschins) cujus vatica- 
num eodicem bahés deseriptüm in hujus mese col- 
leetionis tomo V, part. n, p. 49. Interim sero dam 
adhuc opus desiderat typorum lucem, pr&clara 
bsbemus Assemani excerpta in Biblioth. ofient., 
t. 1l, eujus locum p. 564, vei nostrse maxline ido- 
neum recitare hic opus est, prssertim quia testa- 
Iur nobis de secundo itinere Tbeoriani-in Orientem 
ad disputandum, ne quis forte Id conflictum a Grzecis 
putet, com ex perraro Graeco codice 3 me nuper 
observato et. edito res gesta minc divulgetur ; qui 
quidem codex tam priscus est, ut ab ipsius disputa. 

onis zetate haud valde abesse videatur. Sic ergo 
adud Assemanum Bar-flebrzus. 

Anno fsriecorum 1481 [Imo 1482, Christi 1170.) 
Manuel Comnenus imp. per Christophorum litteras 
ad Michaelem patriarcham de religione scripsit. 
Theorianum insuper ad enmdem 6ἱ Ad Nersetem 
Annchiorom Generalem misit, qui cum in Ρωμαίων 
χουλά, Castrum Romanum, pervenisset, signilicavit 
Michaeli, ut in. Syriam ad colloquium properaret, 
quoniam ipsi ih Mesopotamiam proficisci &on lice- 
μαι, Michael Joannem episcopum  Chisumensem 
nie in prima .dispatatione Thepriani apparet] ad 

beoriauum allegavit. Theoriauus Byzantium rever- 
$us, roue ab imperafore in Syrjam missus 
[n. 1179.] Michaeleur a: Castrum. Romanum pef 

Ueras denuo arcessit. 1s vero Theodorum mena- 
chum cognomento Bor-Vehebun, discipulum suum 
milit, ut ad Theoriani qussiiones responderet. 


Pisceytatum est de subst;ntia et natura ez do-- 


etrina Arb»totelies, Theoriaho az Theodori argu- 
meot ut Bar-Bebraus ex amore suc secte. fabula- 
Wr, obmetescente, Hinc Ármenioriu Generalis, 
qui vietas Theoriano manus dederat, viribus re- 


Sumplis, sic 3d eumdem acripsisse dicitur : e Cum. 


syuedum celebravero, sententiam meam imperatori 


acceptis quód Sacliapetinus amerás ut nos caperet 
insidias struxisset , timuinius illoire; sed regias 
literas ad Generalem misimus, qui vicissim dei 
suæ confessionem Grae scriptam mobís misit 
cüm epistola qua significabat, quandoquidem nos 
ad eum profie!sel non potuerimus, witti α se Theo 
dorüm monachum qui Generalis domine de re tota 
cum Theoriano disserctct. FiJei vero confessio b:ec 
ad litteram continebat. 


declarabo. » Epistolam qnoque Nerses ad Michse- 
lem patriarcham misit in bec verba : » Graecorum 
jmpérastor decerh nobis qnæstiones proposult ; 
quibque de fide , ut nimirum duas ín Ghristo uni- 
(46 naturas dicamus, dues voluntates, duos opera- 
tiones; ut cum tribus synodis et quartam et quin- 
lam et sextam et septimam priedicemüs : αἱ denique 
e trisagio hymno appeudicem illam : Qt crucifizus 
e& pro nobis, expungamus : ut $cilicet festum Noti- 
vitatis cum cæteris nationibus celebremus : ut 
fermentum in Eucharistia, et aquam ín calice 
penamus : ut chrisma ex oleo olivie conficiamus : 
ut in ecclesiis oremus : ut liturgiam palam facia- 
mus. Et ritus quidem relormare pro bono paeis 
lacile nobis esset, dvasque nesturas juxta Theolo- 
fom [Gregoriam Na£.] dicere. Verum ut particulam 
llam : Qui cruci es pro nobis, expungamus, aut 
sanctis virís anáthema «dicamus, fieri nulla ratione 
potest. His tamen hon ebstantibus quidquid tu fe- 
ceris, etiam nos faciemus. 

Quid post hxc Norseti Michael rescripserit, haud 
exprimit Bar-Hebrzus, Vero tamen siwile est, ho- 
minem Jacobitan nil intentatüm reliquisse, ut Ar- 
menios, quos pracessores sui Monophysiticis errori- 
bus infecerant, ab Ecclesise communione averteret. 
Id certe egit cum Jacobitis suis : « vam ai litteras 
imperatoris per Theorianum et alterum quendam 
Graecum Caloenuit udmine transmissas, quibus ad 
wDitstem Ecclesise incitabauur ,— Hà respondisss 
fertur. Nos pacis summopere studiosi sumus, nec 
eam fugimus : modó cum iis flat, quí Gdem Pa- 
trum haudquaquam mntént, eC cum Átlianasio 
atquo Cyrillo ugam Verbi incarmati naturam: di- 
cun. » 

Hic exitus foit wissionis Theoriani justa Bar- 
Hebreuut : cui eonsonate videntur que ex Metolo- 


gie Armeniorurt scribit Galauus tono I Concil. ec- 


clesie Ármene cum Latina, p. 249, ubi Neiísetem 
Armeniórum patriarenam obiisse affirmat, ante: 
quam synodam su» gentis episcoporam cogeret, iu 
qua oriodoxam ipsis de incarnatione ſidem pro- 
ponere decreverat. ASsEMANUS. 


"orta 


Tic vtm n 
* un 


^ l1 


"E T. ο απ 586 LS 
E d "s P? .7 


— 
^ 


-— a 
ze 
* 


279 THEORIANI 230 
Confessio fidei Generalis Jecobitarum. Α  'OpoJorí(a τῆς πίστεως tov Ka0oAtxo0 τῶν 
Ἱακωδιτῶ 


Credimus, sancte imperator, atque confitemur 
Patrem, Filium, et sanctum Spiritum, unuin Deui 
verum, initio 2c flne carentem et in nomine sancto 
ejus baptizamur, secundum apostolorum doctrinam, 
quam α veraci doctore auribus suis acceperuni 
dicente ipsis : Euntes docete omnes populos, bapti- 
&üntes eos in nomine Patris, et Filii, et sancti Spiri 
tus. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvabitur ; 
qui vero non. crediderit condemnabitur **.. Recepi- 
mus autem ei amplexi sumus nos majoresque no- 
stri banc fidem, eamque retinemus, proque ipsa 
periculum quodvis ab iis, qui nos tyrannide oppri- 
munt, perepetimur : et immobilem conservamus 
fidei definitionem secundum consensum et eonfirma- 
tionem divorum sanctorumque Patrum Niczsorum : 
Patrem omnipotentem agnoscimus, Filium οἱ con- 
substantialein pradicamus, Spiritum sanctum ejus- 
dem naturz cum Patre ac. Filio. confitemur, tres 
hypostases, unam substantiam, unam nsturam, 
uuam divinitatem. Pater est generans, genitus Fi- 
lius, Spiritus procedens. Non exstitit Pater ante Fi- 
lium. neque item ante Spiritum ; sed secundum do- 
cirinam affirmationemque Gregorii Theologi alio- 
rumque veracium magistrorum, simul Pater, aimul 
Filius, simul Spiritus sanctus. Generat Pater sine 
tempore, sine principio; gignitur Filius sbsque 
tempore ; procedit Spiritus ipenarrabiliter. Unum 
sunt precedente omne zvum natyra; incomparabi- 
lis natura ; hic est Deus noster, factor angelorum 
omnium atque hominum, visibilium rerum et invi- 
sibiliom : bujus substantia est intermina atque 
infinita, presens omnibus, nemini comprehensibilis : 
credimus esse, neque tamen intelligimus quid sit : 
nam inscribitur quidem in mente et anima, cuncta 
autem In se ipso continet; 40 omnibus ei adoratio 
debetur. Sed enim quamvis infinita in sacris Li- 
bris theclogica oratio est, qua incomprehensibilem 
Deum laudat, qui pro suo beneplacito tautam 
$ui cognitionem ereaturis impertitus est quantam hæ 
capere poterant; nos tamen rem brevissime in hac 
Triuitstis expositione attigimus, ut hinc vestra 
sapientia fldei nostra cognosceret rectitudinem. 


Quod autem attinet ad magnum mysterium hu- 
ynanati propter nostram salutem Verbi (incarnaiio- 
nem dico) quod suam revelavit demonstravitque ma- 
gnitudinem, ita credimus. Confitemur quod ex la- 
comparabili sanciæ Trinitatis natura, una de ado- 
randis hypnstasibus sanctus Filius de sancto Patre, 
sua Patrisque et Spiritus voluntate, novissimis 
temporibus propter nostram salutem descendit de 
colis, habitavitque in sancte Virginis Maria utero, 
secundum edita de hoc magno mysterio proplietica 
vaticinia, $uscepitque carnem mente et animo in- 


αἱ Marc. x1, 45, 16. 


ιτῶν. 

Πιστεύομεν, ἅγις βασιλεῦ, χαὶ ὁμολογοῦμεν εἰς 
Πατέρα, xai Yiov, xai ἅγιον Πνεῦμα, ἕνα θεὸν ἆλη- 
θινὸν, μήτε ἀρχὴν ἔχοντα µήτε τέλος, xai ἐν τῷ 
ὀνόματι τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ ἑδαπτίσθημεν , χατὰ «hv 
ἀποστολιχὴν διδασχαλίαν ἢ ἤχουσαν xat ἔμαθον παρὰ 
τοῦ ἀληθινοῦ διδασκάλου εἰπόντος αὐτοῖ;. Πορεύ- 
θέντες µαθητεύσατεα xávca τὰ ἔθνη βακπτίζονεας 
αὐτοὺς εἷς τὸ ὄνομα τοῦ Παερὸς, καὶ τοῦ Ylob, 
καὶ τοῦ ἁγίου Πγεύματος. Ὁ πιστεύσας καὶ βα- 
ατισθεὶς, σωθήσεται ’ ὁ δὲ ἀπιστήσας, xacaxpi- 
θήσεται. Ἐδεξάμεθα δὲ χαὶ ἐπιστεύσαμεν just; 
xai οἱ πατέρες ἡμῶν ταύτην τὴν πίστιν xal ἐπέχο- 
μεν, xai ὑπὲρ αὐτῆς πάντα χίνδυνον ὑπερφέρομεν 
ix πάντων τῶν τυραννούντων ἡμᾶς xal ἆμετα- 
χίνητον ἔχομεν τὸν ὅρον τῆς πίστεως χατὰ τὴν 
ἕνωσιν καὶ βεδαίωσιν τῶν θεοφόρων χαὶ ἁγίων 
Πατέρων τῶν iv Nixalg* τὸν Πατέρα παντοχρἆ- 
τορα ἐπιγινώσχομεν, καὶ Ὑἱὸν ὁμοούσων αὑτοῦ 
κηρύττομεν, xat Πνεῦμα ἅγιον ὁμοφυὲς Πατρὸς xai 
Υιοῦ ὁμολογοῦμεν. Τρεῖς ὑποστάτεις, µία οὖσία, 
µία φύσις, καὶ µία θεότης' Πατὴρ γεννήτωρ. Υἱὸς 
γεννητὸς, xaX Πνεῦμα ἐχπορευτόν. Οὐ προῦὔπῖρχε 
Πατὴρ Υἱοῦ, ἁλλ᾽ οὐδὲ πρότερόν ἐστι τοῦ Πνεύμα: 
τος, ἀλλὰ χατὰ τὴν διδασκαλίαν καὶ βεδαίωσιν 
Γρηγορίου τοῦ θεολόγου χαὶ τῶν ἑτέρων ἀληθινῶν 
διδασχάλων, ὅτι ἅμα Tacho, ἃμα Υἱὸς, ἃμα Πνεῦμα 
ἅγιον * γεννᾷ ὁ Πατ}ρ ἀχρόνως, ἀνάρχως ^ γεννᾶται 

C ὁ Υἱὸς ἀχρόνως * καὶ ἐχπορεύεται «b Πνεῦμα ἄνεξε- 
ρευνῄτως. "Ev slo: τῇ προαιωνίῳ φύσει, φύσις 
ἀσύγχριτος * αὐτός ἐστιν ὁ θιὸς ἡμῶν, 'ποιητὴς 
πάντων ἀγγέλων χαὶ ἀνθρώπων, ὁρατῶν xal ἀορά- 
πων * οὗτός ἐστιν ἀπέραντος xol ἀόριστος τῇ οὐσίᾳ, 
ἐγγύς ἐστι τοῖς πᾶσι, χαὶ ἁχατάληπτος τοῖς πᾶσι * 
πιστεύοµεν ὅτι ἁστὶν, οὐ χαταλαμδάνεται δὲ τὸ τί 
ἐστι’ περιγράφεται μὲν μεταξὺ vou xai duy. χω- 
pet δὲ ἐν αὐτῷ [cod. αὑτῃ.] τὰ πάντα, χρεωστεῖται 
δὶ αὐτῷ προσχύνησις Ex πάντων. ᾽Αλλ’ εἰ μὲν καὶ 
ἄπειρός ἐστιν ὁ τῆς θεολογίας λόχος &v τοῖς ἁγίοις 
βίθλοις, ὁ δοξάζων αὐτὸν τὸν ἀκατάληπτον, χαθὼς 
εὐδύχησε µετέχειν τοῖς χτίσµασι τῆς ἑαυτοῦ γνόὸ- 
σεως µετέδωχεν, ὅσον χωρεῖν ἠδύναντο, ἀλλ ἡμεῖς 
ἐν βραχυτάτῳ ταῦτα τεθείκαµεν ἓν τῷ περὶ Τριάδος 

D λέχῳ, ἵνα ἐξ αὐτῶν καταλάδῃ ἡ ὑμετέρα σοφία 
τὴν τῆς ἡμετέρας πίστεως ὀρθότητα. 

Περὶ δὲ τοῦ μεγάλου μυστηρίου τοῦ οἰχονγομηθέν- 
πος διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν , τῆς ἑνανθρωπή» 
σεως λέγω τοῦ Λόγου, τοῦ ἀποχαλύφαντος xal 
δείξαντος τὴν ἑαυτοῦ µεγαλε.ότητα, πιστεύοµεν 
οὕτως. ᾿ὐμολογοῦμεν ὅτι kx τῆς ἁσυγχρίτου φύσεως 
τῆς ἁγίας Τριάδος µία τῶν προσχυνητῶν ὑποστά- 
σεων ὁ Υἱὸς ἑ ἅχιος, ὁ ἐχ τοῦ ἁγίου Πατρὸς, εὖδο-. 
κίᾳ αὑτοῦ τε καὶ τοῦ Πατρὸς xai τοῦ Πνεύματος, 
ἐν ἑσχάτοις χαιροῖς διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν xas- 
ᾖλθεν ἐκ τῶν οὐρανῶν, xal ἑσχήνωσεν ἐν τῇ 
μήτρα τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας χατὰ τὰς προ: 





381 | D!SPUTATIO II. 9:9 
φητικὰς πρ.ῤῥήσεις τὰς περὶ τοῦ μεγάλου pvctn- À formatam, perfectum hominem, quem sibi inconfusa 


ρίου «oícou * xal ἔλαδε σάρχα Évvovv καὶ ἔμψυχον, 
ἄνθρώπον τέλειον, καὶ Ίνωσεν ἑαυτὸν ἑνώσει ἁσυγ- 
χύτῳ οὗ προπλασθείσης τῆς σαρχὸς, εἶτα ἠνώθη 
abt] Gehe, &) kv μυστηρίῳ μεγάλῳ χαὶν ὑπὲρ 
λόγον γέγονεν ἄνθρωπος τέλειος, πλὴν τῆς ἆμαρ- 
tla; χαὶ µόνης * xal μετὰ ἐννεαμηνιαίου χαιροῦ 
χατὰ v τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως vópov ἐγεννήθη 
lx τῆς Παρθένου, xai τετήρηχεν αὐτὴν παρθένον, 
ài χαὶ θεοτόχον ὁμολογοῦμεν τὴν ἁγίαν Παρθένον 
Ναρίαν, χαὶ «ὅτι τὸν Θεὺν Λόγον Ὑενόμενον ἄνθρω- 
πον ἐγέννησε * xal τραφεὶς ἐν ἡλιχίαις ἀνθρωπί- 
wit, τελέσας thv σωτήριον οἰχονομίαν, αὐτὸς ὁ 
θιὺς Λόγος ἄνθρωπος Ιησοῦς Χριστὸς, ὃς ἐστιν ix 
ἐυοῖν, θεότητο; χαὶ ἀνθρωπότητος, ix δύο ὑποστάσεων 
xi φύσεων, µία ὑπόστασις xal µία φύσις, εἷς 
Χριστός. 

Ἁλλ' ὅτι τινὲς ἀχούουσιν ἡμῶν λεγόντων αὐτὸν 
μίαν ὑπόστασιν χαὶ µίαν φύσιν, ἐνταῦθα καθ) ἡμῶν 
ὑμνοῦντες λέγουσιν ὅτι κατὰ τὸν Εὐτυχῆ ἀποθαλλό- 
µεθα, χαὶ πάντας τοὺς λέγοντας τὴν σύγχυσιν ἓν 
τῇ ἁγίᾳ ἑνώσει' ἀλλ᾽ ὁμολογοῦμεν ὅτι τετήρηται ἡ 
διαφορὰ τῶν φύσεων ἐᾷ ὧν ὁ Χριστός ΄ xol οὐχέτι 
λέχομεν ὅτι dj θεότης Ἠλλοιώθη εἰς τὸ γενέσθαι 
δλρξ, ἀλλ' οὔτε d σὰρξ µετηλλάγη εἰς θεότητα " 
ἀλλ ἡ θεύτης διέµεινε θεότης * xal ἡ σὰρξ σὰρξ 
τετήρηται. Καὶ káv τις ἡμῖν ἐνταῦθα εἴπῃ, πῶς 
ἐοτι δυνατὸν εἰδέναι τὰ τῶν φύσεων γνωρίαµατα, 
ἴκιιδῇ µία φύσις λέγεται ὁ Χριστὸς,  δεῖξαι αὐτῷ 


unione copulavit : neque ante formata fbit caro, 
cui deinceps uniretur Deus, sed mysterio magno 
atque ineffabili factus est homo perfectus, peccato 
tantummodo excluso : el post novem mienses, 
juxta humanæ naturz legem, natus est. de Virgine, 
eui suam conservavit virginitatem, Quare et Dei- 
param  confliemur sanctam Virginem Mariam, 
ipsamque Dei Verbum, hominem factum, genuisse : 
qui exactis human: setatis temporibus, salutarem 
cconomiam consummavit: Dei, inquam, Verbum, 
homo Jesus Christus, qui est ex duabus rebus, 
divinitate scilicet et humanita e, ex duabus hypo: 
stasibus et naturis, una hypostasis et una natura, 
p Christus unus. 


Sed quia nonnnlli cum nos audiunt unam hypo- 
$'asim dicentes et unam natnram, continuo adversus 
nos occinunt, quod cum Eutychete explodendi οἱ” 
mus et cum iis omnibus qui confusionem in sancta 
unionc factam dicunt ; nos utique con(itemur natu- 
rerum ex quibua est Christus incolumem esse dif- 
ferentiam ; neque dicimus divinitatem immutatam 
ut caro fleret, neque carnem mutatam in divinita- 
tem : sed divinitas, mansit divinitas; caro autem, 
eoro peretitit, Quod si quis nolis hic objiciat, qui 
fieri possit αἱ naturarum proprietates cernantur, 
siquidem una natura dicitur Christi ; hoc ei respon- 


ἔομεν xal εἰπεῖν ὅτι πάντα τῷ 8eip. δυνατά slo C demus, omnia scilicet. Deo esse possibilis, juxia 


χατὰ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀρχαγγέλου Ta6pui. Τὸ 
lb xi; συνέλαδεν fj παρθένος xal ἔτεχε, xalmap- 
ῥένος διέµεινε, νοῦς ἀνθρώπινος εἰπεῖν ἀτονεῖ, ἀλλ 
€ γέγονε μὲν θεῖχῶς. Οὕτω xal τὸ τὰς φύσεις 
πηρεῖσθαι àv γνώσει" xal πιστεύεται µία διὰ «b 
ἀμέριστον (54) * πιστεύεται δὲ χαὶ dx διαλέξεων 
φυσιχῶν * εἰ xal τὰς μαρτυρίας τὰς Ex τῶν θείων 
Γραφῶν ἐρευνᾷν τις μεθ) ἡμῶν θελήσειεν, ἔχομεν 
Alix χατὰ τὴν bv ἡμῖν ἑλπίδα ἐκ τῶν φυσικῶν 
ῥαλέξεων. Καθὰ ψυχἠὴ xal opa ἕνα ἄνθρωπον 
τελοῦσι , καὶ εἰσὶ δύο φύσεις, οὕτω xal περὶ Xpi- 
στοῦ τοῦ Θεοῦ Λόγου λέγομεν * xal χαθὼς Ίνωται 
ἡ φυχὴ τῷ σώματι, xat οὐκ ἀπόλλυσι τὴν ἑαυτῆς 
φύσιν, οὕτω xal περὶ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ Λόγου 


Gabrielis archangeli testimonium. Nam quomodo 
virgo conceperit ac pepererit simulque virgo per- 
manserit, mens humana effari non potest, et tamen 
divinitus factum est. Ita naturas quoque conservatas 
apparet, creditur autem una propter indivisibilita- 
tem. Idque credere possumus naturalis qnoque ratio- 
cinii ductu. Plane enim si quis meeum divinse 
Scripture testimonia scrutari velit, demonstrare 
rem ut spero licebit naturali ratlocinatione. Nam 
sicuti anima et corpus unum hominem efficiunt, et 
cum hz due nature sínt, fleri tamen nequit, ut 
homo dicatur due nature; sic et de Christo Dei 
Verbo loquimur, quod neque divinitas mutata sit 
neque corpus. 


λέχοµεν, οὔτε ἡ θεότης µετηλλάγη , οὔτε ἐὸ σῶμα. D 


Οὗτως ὁμολογοῦμεν τὸν ἕνα Χριστὸν µίαν ὑπό- 


δτασιν, xal pav φύσιν, Osbv τέλειον, καὶ ἄνθρωπον . 


Ἠλειον, ὃ xai ὑμεῖς οἴδατε, ὅτι αἱ θεῖαι Γραφαὶ 
ἵνα Κύριον, ἕνα Χριστὸν ἰἐδίδαξαν ὀμνεῖν, εἰ xal 
lx ὀνοῖν αὐτὸν ἑγίνωσκον * ἀλλ οὐχέτι αὐτὺν εἰς 
δύ0 πρόσωπα µερίζουσιν, Ἡ εἰς δύο ὑποστάσεις τὸν 
Λόχον τὸν γενόμενον ἁδιάθλητον ἄνθρωπον, χαθά 
qunv ὁ ἁπόστολο; Ἰωάννης, ὅτι Ὁ Λόγος σὰρξ 
ἐέγετο, xal ἑσχήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ἐθεασά- 
µεθα τὴν δόξαν' αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς 
παρὰ Πατρός * ὃ καὶ πάλαι ὁ αὐτὸς Κύριος xal 


9 Joan, 1, 14. 


Atque ita videlicet unum Christum con(itemur, 
unam hypostasim, unamque naturam, Deum perfec. 
tum, itemque perfectum hominem : id quod vos 
quoqne scitis; quia divine Scripture unum Domi- 
nom, unum Christum, cantare docuerunt quanquam 
eum ex duabus esse agnoscant : sed deinceps iu 
duas personas non dividunt vel in. duas hypostases 
Verbum effectum absque peccato honinem, sicuti 
apostolus Joannes ait: Verbum caro factum eat, et 
habitavit in. nobis, et vidimus gloriam ejus, gloriam 
quasi Unigeniti a Patre **. Quod idem olim Domim $ 


($4) Consonat tíec Syri affrmado cum illa Armenii p. $22, v. 15; nisi qued Armcnius dicil 


ἀχώριστον inseparabile, pro. ἀμέριστον indivisibile, 


283 


THEORIANI ^ 88 


ipse et Dens noster Philippo dixerat; Tante. teme & θεὶς ἡμῶν αρὲς «bv Φίλιππον εἴρηχε * Τοσοῦτο» 


pore vabiscum sum, e! nondum cognovisti me, Phi- 
lippe? Qui vidit. me, vidit κι Patrem meum **, Non 
quod Verbum absque carne vulerent epostoli, sed 
quia inearnalum Deum, ut onum indivisumque, 
&g ἱβολλαι. 

Pruterea pastores ab angelo nuntiante audierunt : 
Natus est nobis hodie Servator **, Yos quoque fate- 
mini humanam naturam haud esse Servatorem, el 
divinam naturam sine carne in mundo non esse 
natam : superest igitur ut Servatorem ipsum appel- 
lemus qni de Virgine natus est. Unas a nobis cre- 
ditur ipse, juxta fidel definitionem a sanctis Patribus 
in Spiritu sancto Nicez congregatis edilam, Jesus 
Chrietus, unigenitum Verbum, lumen de lumine, 
Deus verus de Deo vero. Velimque vos probe scire, 
Jesu uomen non de divina tantummodo natura dici, 
sed de incaruato Deo, qu] est Jesus Christus. Alia 
plurima sunt in divinis Scripturis, qux» dogma pro- 
hant ; sed nos pauca hsec. verba vobis obtulimus, ut 
cognoscatis nos inculpabiles, cum ipsum confitemur 
"nam esse bypostasim, id est unam Christi natu- 
raw, Nam de cztero scimus et credimus, ex duabus 
ipsum esse inconfuse, indivise, immnptabiliter, in» 
converübiliter, Hunc credimus vetus fadus com- 
plevisse, 'juxta prophetarum vaticinia. ldem cor- 
pore circumcisus est, quod nostro simile circum- 
ferebat passioni obnoxium mortale et corruptibile : 
quanquam revera non sivit carnem suam experiri 
corruptionem. Eadem ia earne Jejunavit, tentato- 
rem superavit, miracula virtutesque patravit, passug 
est, crucefisus, mortuus, sepultus, tertia deuique 
die resurrexit, a 


Quia vero nonuulli a nobis existimant, Passionem 
divinitati obtrudi, quod absil ut unquam dieamus; 
ain nog, prout divine Seripiuræ solent, dicere 


Deum passum et mortuum, sicuti et. Paulus testa-- 
Wr, $ed im carue humana ; veluti sanctus quoque 


Basilius Cappados ait; Sicul] ferrum igni unitur, 
«i9 tamen ignia ca, qui ferrum, patistur. Rur- 
sus sicuti. anima in cerpore recipit. inürmitatuum 
passiones, famem, mertem, quin lamen anima ab 
his patiatur, quia spiritalis et incorruptibilis natura 


χρόνον. μεθ) ὑμῶν slp« καὶ cix ἔγγωκάς µε, 


ΦΙιππε; Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε tv Πατέρα. 
Οὐχ ὅτι τὸν Λόγον ἄνευ capxbc ἐθεώρουν ol . ἀπό» 
στολοι, ἀλλὰ τὸν σεσαρχωμένον θΘεὸν ὡς ἕνα xal 
ἀμέριστον ἐδήλου, 

Ἔτι δὲ οἱ ποιμένες ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου εὐαγγελι- 
ζόμενοι fjxovov * Γενγᾶται ἡμῖν σήμερον Σωτήρ: 
καὶ ὑμεῖς μαρτυρεῖτε ὅτι dj ἀνθρωπίνη φύσις Σω- 
«hp οὐχ ἔστι, xal ἡ θεία φύσις ἄνευ σαρχὸς οὐκ 
ἐγεννήθη * λοιπὸν ἕνα Σωτῆρα αὐτὸν. καλεῖν τὸν 
γεννηθέντα ἐκ τῆς Παρθένου. "Eva πιστεύοµεν 
αὐτὸν κατὰ τὸν ὅρον τῆς πίστεως τὸν ἑκτεθέντα 
ὑπὸ τῶν ἐν ἁγίῳ Πνεύματι ἀθρὀισθέντων ἐν Νικαίφ 
ἁγίων Πατέρων * Ἰησοῦς Χριστὸς μονογενὴς Δόγο», 
φῶς ix φωτὸς, sb; ἀληθινὸς ἐχ Θεοῦ ἀληθινοῦ, 
Καὶ χαλῶς γινώσχετε ὅτι τὸ "Inaoüc ὄνομα οὐκ ἐπὶ 


τῇ θείᾳ φύσει µόνῃ ὁμολογεῖται, ἀλλ᾽ ἐπὶ Θεὸν σε. 


σαρχωμµένον, ὃς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός. Καὶ ἕτερα 
πλεῖστά -εἶσιν ἐν ταῖς θείαις Γραφαὶῖς τοῦτο δηλοῦν. 
τα” ταῦτα τὰ ὁλιγοατὰ ῥήματα Ἠνέγχαμεν ὑμῖν, 
phe τὸ Ὑνῶναι ὅτι ἁθῶοί ἐσμεν ὁμολογοῦντες 
αὐτὺν play ὁπόστασιν, Ίγουν μίαν φύσιν, τὸν ρε 
στόν. Καὶ γὰρ Υινώσχοµεν xal πιστεύοβεν ὅτι Ux 
δύο ἐστὶν ἀσυγχύτως καὶ ἁμερίστως xol άμετα- 
θλήτως χαὶ ἄμετατρέπτως. Τοῦτον πιστεύομµον τὴν 
παλαιὰν πεπληρωχέναι κατὰ τὰς προῤῥήσεις τῶν 
προφητῶν, xal περιετµήθη τῷ οώματι, [δ] χαθὰ 
καὶ τὸ ἡμέτερον παθητὺν θνητὺν xol φθαρτὸν 
ἑφόρει ^ xal o08' ἑγχατέλιπε τὴν ἑαυτοῦ cápxa 
ἰδεῖν διαφθοράν * xal ἐν αὐτῇ τῇ capul νηστεύσας 
xai πειρασθεὶς καὶ νικήαας ἑτέλεσε θαύμαία καὶ 
δυνάμεις; καὶ ἔπαθεν, ἑσταυρώθη, ἀπόθανεν, bxágr, 
xai ἀνέστη τριήµερος. 

Ἐπεὶ δὲ ὧδέ εινες χαθ᾽ ἡμῶν ὑπολαμδάνονσιν ὅτι 
πάθος «fj θεότητι προσάγοµεν, ὅπερ μὴ Τένοιτο 
ἡμῖν λέχεινἰ ἀλλ ὥσπερ καὶ ol θεῖαι Γραφαὶ, 
οὕτω λέγομεν, ὅτι ἔπαθε θεὺς xal ἀπέθανεν, xaüà 
καὶ Παῦλος μαρτυρεῖ, ἀλλ ἐν τῇ ἀνβρωπίνη 
σαρχὶ, χαθά φησι xal ὁ ἅχιος Βασίλειος Καστα- 
δοχίας, « Κἀθὼς ὁ σίδηρος, λέγων, τῷ απυρὶ ἐνοῦται, 
καὶ ob τὸ πῦρ πάσχει ὅσα xai σίδηρος. "Ajax 
πε χαθὰ ψυχὴ iv σώματι δέχεται τὰ πάθη τῶν 
ἀσθενειῶν, τὸν λιμὸν, xal τὸν θάνατον, xal οὐχέτι 


esi; sic. cum Paulo fatemur. Deum mortem ριδ- D fj quxh ἐκ τούτων πάσχει, διότι πνευματικὴ φύσις 


tasse, quin ejus divinse quidquam paesa fuerit. 


Porro sufficit. nobis magni bujus viri testimonium 
(quin plura scrutemur) qu] üsque ad tertium cœ- 
lum, ut narrat, sublatus audivit ineffabilia, Simul 
meminimus & sancto Pauló £ommonem maturam 
appellari οἱ proprias : propria vero natura hypo« 
siasim signileat. Nequaquam igitur dicimus, Deum 
eotmuni nslura unitun essa humans natura. 
fuod uisi fta sit, tota Trinitas toti. humanitati 
uuita fuisset; cum contra reapse ju propris na- 
Ίωνα Verbum hypostatice. carni unitum fuerit, Et 
vos quoque, uti se. res habet, ex duabus unam 


ο Joan, xiv, 8... Luc. ας 11, 


ἑστὶ καὶ ἄφθαρτος, οὕτω μετὰ Παύλου ὁμολογοῦμιν 
τι θεὸς ἐγεύσατο θανάτου, μηδ’ ὅλως παθούσης 
τῆς αὐτοῦ θεότητος. Ἱκανὸς ἡμῖν ἐστιν οὗτος ὁ 
μέγας εἰς µαρτυρίαν, à καὶ ἕως τρίτου αὐρανοῦ 
ἀναδὰς, xoV «à ἄῤῥητα ἀχούσας τοῦ εἰπεῖν, ὡς 
εἴρηχε, xai πλέον μὴ ἐρευνᾷν. Σὺν τούτοις ύπομι” 
µνήσχομεν ὅτι ὁ ἅγιος Παῦλος κοινὴν φύσιν 
Ιφηαὶ] καὶ ἰδιπήν - καὶ ἰδικὴ μὲν φύδις τὴν ὑπό- 
ατασιν δηλοϊ. Οὐκέτι οὖν λέγομεν ὅτι τῇ xoi 
φύσει ἠνώθη à Geb; τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει. Εἰ ὃ 
οὗ μὴ οὕτως, εὀρεθήσεται ὡς ὅτι ὅλη ἡ ἁγία Τριὰς 
ὅλῃ ti ἀνθρωπότητι ἠνώθη * ἀλλ’ ἐν ἰδικῇ φύσει 








340 


DISPUTATIO 1I. 


286 


ἐποσιατιχῶς ἠνώθη ὁ Λόγος τῇ σαρχἰ. Kal ὁμεῖς, A liypostasim et unam personam Christi. fatemini, 


ὡς xat ἡ ἀλήθεια ἔχει, £x. δύο µίαν ὑπόστασιν xal 
ly πρόσωπον ὁμολογεῖτε τὸν Χριστόν. Ἡ αὑτὴ οὖν 
ὑπόστασ.ις ἄνευ Λόχου ἰδικὴ φύσις ἐστί. Λοιπὸν 
quo dj μµεγαλειότης ὑμῶν, ὅτι µάτην ἡμᾶς µι- 
ροὔσιν οἱ μισοῦντές * Ev γὰρ τὸ μυότὴριόν ἐστι τῆς 
φἰστεως τὸ οἰχοδομηθὲν ἐπὶ τῷ θἐµελίῳ τῶν ἆπο- 
στόλων’ ἕνα ὁμολογοῦμεν τὸν Χριστὸν, lv tf συλλή» 
(et, ἐν Ὑεννήσει, ἓν ἀνατροφῃ, kv. πάθει καὶ Ev 
σταυρῷ xai ταφῇ xal ἀναστάσει xal ἀναλίψει * 
εοὖτον ἐλπίζοντες ἐλθεῖν ἓν d ἔλαδεν σώματι τοῦ 
χρῖναι ζῶντας xal νεχρούς * τοῦτον τὸν ὅρον ἐδεζά» 
pita ἐξ ἁποστολικῶν χειρῶν, χαὶ βεδαιωθέντα ὑπὸ 
τῶν τριῶν ἁγίων χαθολικῶν συνόδων. 

Nat μὴν xq τὸν νόμον καὶ τὰς τάξεις ἐμάθομεν 
εῶν Δεσποτιχῶν ἑορτῶν, τῆς Χριστοῦ γεννήσεως, 
τῆς Περιτομῆς, τῶν Φώτων, τὴν Σταύρωσιν, τὴν 
Ἱλνάστασιν, τὸν ᾽Ανγάληψιν, τὴν Πεντηχοστὴν, τὴν 
Μιταμόρφωσιν, τὴν τοῦ τιµίου σταυρού Ὕψωσιν, 
εν τῆς θεοτόχκου Γέννησιν, τῆς Θεοτόχου τὴν Κοι- 
ῥῆσιν, xal τὰς τῶν ἁγίων ἁποστόλων, ἔτι δὲ xol 
τὰς τῶν μαρτύρων ἑκάατην àv χαιρῷ ἰδίῳ μεθ) 
ὑμῶν «ελοῦμεν, xai τῆς μυστικωτάτης θυσἰας τῶν 
ἁγίων παράδοσιν τῆς ἐξ ἄρτου καὶ οἴνον σὺν ὕδατι 
τιμῶμεν, «b προσχνυνητὸν µυστήριον τῆς ἡμῶν σω- 
«ηρίας. Καὶ πάντα τὸν ὁμολογοῦντα ὅτι Ἰησοῦς 
θεές ἐστι xal Yibg Θεοῦ, xal προσχυνοῦντα τὸν 
εἶμιον ὁταυρὺν, τοῦνον ριστιανὺν γινώσχομευ καὶ 


ἐκοδεχόμεθα. Kai οὐδέ τινα τῶν Χριφτιανικωτότων ᾳ 


ἰνῶν μισοῦμεν, μᾶλλον δὲ καὶ τοὺς μισοῦντας 
ἡμᾶς ἑλεοῦμεν, καὶ ὑπὲρ ἑχείγων εὐχόμεθα, Καὶ 
tiv ἁγίαν θυσίαν, hric ἐδτὶ δόξα τοῦ ζωοποιοῦντος 
ἡμᾶς, «ροσφέροµεν ὑπὲρ πάντων τῶν πιστῶν' χατ" 
έχομεν δὲ xal νοὺς κανόνας tv ἁγίων ἁἀποστόλων, 
καὶ τοὺς ὀρθοὺς θεσμοὺς ἔχομεν, xol τάξιν τοῦ 
εελεῖν ἱερουργίαν τοῦ ἁγίου µύρου, xal χαθιεροῦν 
ἰχχλησίας κατὰ τὴν ἀκολουθίαν xai ἑρμηνείαν τοῦ 
ἀληθοῦς μαθητοῦ τῶν ἁγίων ἁπαστόλων Διονυσίου. 
Καὶ ταῦτα ἁάντα dv ἀγάπῃ θεοῦ καὶ πίστει xal 
ef τελεῖ ὁ ἡμέτερος ὀρθόδοξος λαὺς ἀπὸ «fg 
μεγάλης Αντιοχείας καὶ πάσης Συρίας, Μεσοπο- 
εαίας, xat ως τῆς μεγάλης Περσίας. Ταῦτα χαὶ 


Ergo ipsa hypostasis sbsque Verbo, propria natura 
est. De czetero sciat. magnitudo vestra, immerito 
nos ab odientibus odio haberi : unum quippe est . 
fidei mysterium, illud seilicet quod super aposto- 
lorum fundamento zdiflcatum egt: unum couſſie- 
mur Cbristum in Conceptione, in Nativitate, ín 
Nutritione, in Passione, in Cruce, in Sepultura, 
in Resurreetione atque Ascensione : atque hunc 
venturum, in eo quod sumpsit corpore, speramus 
ad judicandos vivos ac mortuos, Hoc dogma acch- 
pimus ab apostolicis manibus, a tribus deinde san- 
ctis universalibus synodis conürmatum. ——— 


Uuque etiam legem ordinemque didicimus Do- 
minicarum festivitasgum, Christi Natolium, Circum: 
cisionis, Daptismi, Palmarum : Crueifixionem, 
Resurrectionem, Ascensionem, Pentecosten, Transe 
figarationem, venerande Crucis Exaltatiopean, Deipae - 
re Nauvitatem, Deipara Dormitioncm : item sancto- 
rum Apostolorum nec non sanctorum Martyrum sgin- 
gula festa suo tempore seque ac vog celebramus : et 
de sacratissimo sacrificio, sanctorum traditjoniobse- 
quimur, ut fiat ex pane vino et aqua, adorandum 
dico salutis nostre mysterium. Álque omnem 
hominem, qui Christum Deum et Dei Filium con - 
fitetur, et venerandam crucem adorat, lune Chris» 
tianum agnoscimus et amplectimur. Neque vero 


aliquam Christianissinarum genium odimus, imo 


potius qui nos odio habent miseramur, et pro 
his oramus, Tum et sanctam hostiam, que est 
vivificantis nos Christi gloria, pro fidelibus cunctis 
offerimus. Canones quoque sanclorum apostolorum 
retinemus, reciasque regulas, εί ordinem sanc 
unguenti peragendi ; nec non ecclesias consecrandi - 


juxta. ritum. et interpretationem veri sanclorum 


apostolorum discipuli Dionysil. Atque hec omuia 
cum Dei amore ei fide ac ümore facit nostet 
populus orthodoxus a magna Antiochia et Syria 
ac Mesopotamia usque ad magnam Persidem. 
Hac οἱ alia quedam libello ad imperatorem 
scriplo a Syrorum seu Jacobitarum generali con- 


ἕλλα εινὰ ἡ phe tiv βασιλέα Γραφὴ τῶν Σύρων D Hinebantur. 


toy Καθολικοῦ heot Ἰακωδιτῶν περιεῖχε (35). 

'üc οὖν Δνέγνωμεν ταύτην τὴν τούτων ὁμολογίαν, 
οὐδὲν ἐν atf] οὐχ ὀρθῶς ἔχον εὕρομεν προφανῶςν 
XMy τούτου, Ἔγραφε γάρ’ «Αὐτὸς ὁ θεὸς Λάγος 
ἄνθρωπος Ἱηαυῦς Χριστὸς, ὃς ἐστιν ἐκ δύοιὲκ θεότη- 
ve; χαὶ ἀνθρωπότητος, ix δύο ὁποστάσεων καὶ φύ- 
δτων, µία ὑπόστασις xal µία φύσις. » Φηοὶν ὁ θεω- 
ριανὸς πρὸς τὸν μοναχὸν θεόδωρον τὺν φιλόασοφον. 
Εχτὺς τούτου τὰ ἄλλα δοχεῖ pot ὀρθά, Ὁ δὲ θεό- 
lupo; εἶπεν : "Qvav πρώτως εὗρόν as ἓν τῇ συνόδῳ 
toj Καθολικοῦ τῶν Ἁρμενίων, Ἰθέλησα περὶ τηύτου 
ἑλεχθῆνεί αοι (86), σὺ δὲ οὐκ ἐδουλήθης * ᾗ γὰρ 
ἂν Ίδειδά σον ὅπι οὕτως ὀφείλει Ado Χριστιανὸς τὸν. 


ο Lege! hanc inculegtam fidei confessionem, 
] Lege priorem disputationem, p. 461 sq1. 


Com honc legissemus coufessionem, nihil in ea 
prorsus non rectum reperimus, uno excepto. Seri» 
bebat enim Generalis « ipsum Dei Verbum, homo 
Jesus Christus, qui est ex divinitate scilicet et 
humanitate, ex duabus hypostasibus- atque naturis, 
una bypostasis et una natura, » Ait ergo philoso. - 
phus Theorianus ad monachum Theodorum philo- 
sophum : hoc excepto, caetera mibi recta viden. 
tur. Theoderus respondit: Equidem cum te primo 
in Generalis Armeniorum synodo inveni, hac de 
re volueram tecum disserere, nisi tu renuisses 1 
profecto enim tibi demenstrassem, Chrisuar.ung 


quz Jacobitarum dogma planissime nobis edlsserit 


981 


ΤΗΕΟΒΙΑΝΙ 


288 


omnem ita Clristum confiteri debere; et eom qui Α Χριστὸν ὁὀμολογεῖν καὶ gh οὕτως ὀμολογῶν τῖς 


aliter confitetur, procul veritate aberrare. 

ΓΗΕΟΠ. Quia (tu ex norma librorum Aristotelis 
disputare volebas, non ex norma doctorum Eccle- 
sim, merito ego tecum nolui de fide Christianorum 
disserere. Nam de luto unguentum hauriri, nunquam 
est auditum, 


THEOD. An tu nescis, Ecclesie principes viros 
doctrinam ab ethnicis sapientibus hausisse; eos 
autem de nostris sanctis, qui disciplinis ethinico- 
rum non fuerunt instrueti, ídiotas esse atque illit- 
ter3tos? Nunc tibi repeto, quod tum dixi; si ex 
norma sapientum ethnicorum mecum congredi 
vis, paratus sum demonstrare dogina Syrorum esse 
orthodoxum. Sin minus, ego tecum verbum com- 
mutare non patior. 

TIIEOR. Si de alio quovis proposito meeum vis 
dispulare ex ethnicorum norma sapientium, non 
recuso; verum enimvero de Christianorum (ide, 
nisi secundum definitiones theologorum Ecclesi:e, 
sanctorum apostolorum , sancti Dionysii Areo- 
pagite, sancti Athanasii, sanctorum Gregoriorum, 
magni Basilii, sitque reliquorum, disputationem 
iustituere vis! ne ego quidem verbum tecum 
commutabo. Quod si tu adeo philosopbizx tuæ con— 
fidis, definíiamus in primis quatuor hzc, substan- 
tiam, naturam, hypostasim , et persooam, juxta 
divos Patres ; stque has definitiones ceu propositlo- 
num terminos ponamus : 
morum pugnam ex norma ethnicorum sapientium 
conseremus. 

THEOD, Hac ipsa quatuor, qus dicis, intelligi 
a me necesse est ex eorum ethnicorum sententia 
qui invenerunt : pugnam item syllogismorum juxta 
cosdem fleri. 

TIIEOR. Nisi ethnicorum theologi à nostris 
differrent, tuo jure id faceres : s»d quia maxima 
dissonantia inter illos nostrosque est, non debes 
ita te gerere. Nam et Joannes Philoponus dum 
profanos seqnitur, veluti tritheita de Ecclesia 
pulsus est. Tum et alii multí ob hanc ipsam cau- 
sam a fide aberraverunt, Veluti scribit magnus 
quoquo Paulus sd Timotheum : Ο Timethee, 
depositum custodi, devitans profanas vocum novi- 
tates, et oppositiones falsi nominis scientie, quam 
quidam promittentes circa fidem exciderunt **, 


His dictis, monachus Theodorus discessit. Po- 
stero. autem die venit Elias Cessunii episcopus ad 
Theoriani hospitium , et ait : Miror cur nolneris 
cum philosopho nostro disputare, sed expaveris; 
in Armeniorum autem synodo tantum hominum 

"1 Tim. vi, 90. 


(37) Jacobita hunc morem a Severo parente ac« 
ceperant, de quo Nyssenus in illa assuta, ut dixi- 
sus p. 71, catechetici clausula ait: οὗτος παρὰ 
Σεθήρῳ κράτιστος θεολόγος γνωρίζεται, ὃς ἂν τὰς 
κατηγορίας Αριστοτέλους, xal τὰ λοιπὰ τῶν ἕξω 
Φιλοσόζων χομψὰ Πσχημένος τυγχάνοι» [s apud 


ἀληθείας ἀποπλανᾶται. 

Ὁ GEOP. Ἐπεὶ ἀπὸ τῶν βιδλίων τοῦ ᾿Αριστοτέ- 
λους (57) ἠθέλησας διαλεχθῆναι, καὶ οὐχὶ ἀπὺ τῶν 
διδασχάλων τῆς Ἐχχλησίας, εὑλόγως οὐχ ἠδουλήθην 
περ) τῆς πίστεως τῶν Χριστιανῶν μετὰ σοῦ συντυ- 
χεῖν ' àx yàp βορδόρου μύρον ἀντλεῖν οὐδέποτε Ἰχού- 
σθη. 

GEOA. 05x olla; ὅτι ol τῆς Ἐκχχλησίας φωστῆρες 
τἣν γνῶσιν ἀπὸ τῶν ἔξω σοφῶν ἑχαρπώσαντο; xai 
ὅσοι τῶν ἁγίων τῆς ἐπιστήμης τῆς ἔξω οὐχ ἔπαι- 
δεύθησαν, ἰδιῶταί εἰσι xal ἀγράμματοι; Nov δὲ πά- 
λιν λέγω σοι ὃ καὶ τότε εἶπον, εἰ μὲν ἀπὺ τῶν ἔξω 
σοφῶν αἱρῇ μεθ) ἡμῶν συντυχεῖν, ἔτοιμός εἰμι δεῖ- 
ξαι ὅτι τὸ δόγµα τῶν Σύρων ὀρθόδοξόν ἐστιν" εἰ δὲ 
μὴ, οὐδενὸς ἀξιῶ σε λόγου. 


"0 ΘΕΩΡ. Ἐὰν θέλῃς περὶ ἄλλης τινὸς ὑποθέσεως 
μεθ) ἡμῶν διαλεχθῆναι ἀπὸ τῶν ἔξω σοφῶν, ξτοιμός 
εἰμι’ περὶ δὲ τῆς πίστεως τῶν Χριστιανῶν, εἰ μὴ 
χατὰ τοὺς ὅρους τῶν θεολόγων τῆς Ἐχχλησίας, τῶν 
ἁγίων ἀπο]τόλων, τοῦ ἁγίου Διονυσίου τοῦ Ἄρεοκα- 
(zov, τοῦ ἁγίου ᾿Αθανασίου, τῶν ἁγίων Τρηγορίων, 
τοῦ μεγάλου Βασιλείου, xai τῶν λοιπῶν, τὴν διάλε- 
Ev ἐθέλεις γενέσθαι, οὐδ' ἐγώ σε ἀξιῶ λόγου ποτά. 
El δὶ τοσοῦτον θαβῥεῖς τῇ φιλοσοφίᾳ σου, ὁρισώμε-» 
θα ταῦτα πρῶτον τὰ τέσσαρα, τὴν οὐσίαν, τὴν φύ- 
ety (98), τὴν ὑπόστασιν, xal sb πρόσωπον, χατὰ 
ποὺς θείους Πατέρας, xal θῶμεν ταῦτα ὡς ὅὄρους 


tunc. demum syllogis- C προτάσεων, xal τότε τἩν συμπλοχὴν τῶν σνλλο- 


γισμῶν χατὰ τοὺς ἔξω σοφοὺς πυιησόµεθα. 


ΘΕΟΛ. Αὐτὰ τὰ τέσσαρα ἃ λέχεις ὀφείλω νοεῖν ὥς 
οἱ ἐφευρεταὶ αὐτῶν οἱ ἔξω σοφοί» εἶτα xal τὴν 
συμπλοχὴν κατ’ αὐτοὺς ἐχείνους ποιεῖν τῶν συλλος« 
γισμῶν. 

'O GEOP. El μὴ διεφἑέροντο πρὸς τοὺς ἔξω οἱ θεθλό- 
Υοι ἡμῶν, χαλῶς ἂν τοῦτο ἑποίησας * ἐπεὶ δὲ µεγί- 
στη διαφωνία μέσον τούτων χἀχείνων iav, οὐκ 
ἐφείλεις τοῦτο ποιῆσαι xal γὰρ ὁ φιλόπονος Ἰωάν- 
νης, τοῖς ἔξω ἀχολουθήσας, ὡς εριθεῖτης τῆς "Ex- 
Χλῃσίας ἐχδέδληται. Αλλὰ καὶ ἄλλοι πολλοὶ 6 αὐτὸ 
εοῦτο περὶ thv πίστιν Ἱστόχησαν * ὥς που χαὶ ὁ 
μέγας Παῦλος πρὸς Τιµόθεον γράφων φηαίν' *Q Τί- 
µόθεε, τὴν παρακαταθήκηγ φύ.αξον, ἐκτρεπόμα- 
voc τὰς βεθή.Ίους και’οφωνίας [cod. xsvog.] xal 
dxti0éesic τῆς γευδωνύµου yrrócsoc, fiv turec 
&zxarryeAAópevoi, περὶ τὴν πίσευ ἠστόχησαν. 

Τούτων οὕτω ῥηθέντων, ὁ μοναχὸς θεόδωρος ἄνε- 
χώρησε. Tfj δὲ ἑπαύριον ἦλθεν Ἠλίας ὁ ὀπίσχοπος 
Κεσσουνίου sl; τὸ χατάλυµα τοῦ θεωριανοῦ, xal 
φησι πρὸς αὐτόν. θαυμάζω πῶς οὐχ ἠθέλησας δια- 
λεχθῆναι μετὰ τοῦ Λμετέρου φιλοσόφου, ἁλλ᾽ ἐδει- 


Severum optimus agnoscitur theologus, qui in prer- 
dicamentis Aristotelis ceterisque eihntcorum philo- 
sophorum pompalicis disciplinis exercitatus. fuerit, 
(58) Recole adnoiationem p. 588, ubi Theoria- 
nus dicitur disputavisse eum Syro Theodoro de 
substantia et natura, ex doctrina Aristotelica., 


l 


289 DISPUTATIO IT. | 900 
λίασας, εἰς δὲ «hv σύνοδον τῶν ᾽Αρμενίων τοσοῦτον A numerum non timueris, Seito autem, nullo in popolo 


πλῆθος οὐκ ἐδειλίασας. Γένωσχε δὲ ὅτι οὐδενὶ ἔθνει 
οὕτω σοφία ἐμπολιτεύεται νῦν ἓν τοῖς χαθ) ἡμᾶς 
χρόνοις, ὡς kv τῷ ἔθνει τῶν Σύρων. Διὰ τοῦτο οὗ 
παραδιχόµεθα ἄλλως διαλέγεσθαι. Γίνωσκε δὲ καὶ 
«oto, ὅτι ὁ Θεόδωρος ἐμὸς μαθητής ἐστι, xat ὡς 
νέος ἔτι ζητεῖ πρὸς τὸν διαλεχθησόµενο». 

Ὁ GEQP. Γίνωσχε, δέσποτα, ὅτι ol Ῥωμαῖοι εἰς 
plv τὰ ἄλλα ἁἀνδριχώτατοί εἰσὶν, εἰς δὲ τὸ παραθῆναι 
ὅρια τῶν ἁγίων Πατέρων καὶ σφόδρα δειλο[. 

'O ἘΠ. Καὶ ποῦ χεχώλυται ἐχ τῶν ἔξω σοφῶν 
περὶ πίστεως διαλέγεσθαι ; 

'U GEOP. *O θεῖος Γρηγόριος kv τῷ πρὸς Εὐνόμιον 
λόγῳ φησίν « Βάλλε pot Πλάτωνος τὰς ἰδέας, xai 
«τὰς μετενσωματώσεις xal περιόδους τῶν ἡμετέρων 
φυχῶν, καὶ τὰς ἀναμνήσεις, xal τοὺς οὐ χαλοὺς διὰ 
εῶν χαλῶν σωμάτων ἐπὶ φυχὴν ἔρωτας, Ἐπιχούρου 
&hváfstav xai τὰς ἁτόμους, χαὶ τὴν ἀφιλόσοφον 
ἡδονὴν, Αριστοτέλους thv σμιχρολόγον πρόνοιαν, 
καὶ τὸ ἔντεχνον, xal τοὺς θνητοὺς περὶ φυχὴν λό- 
ἵους, xal sb. ἀνθρωπικὺν τῶν δογμάτων. » Ταῦτα ὁ 
θιολόγο; περὶ τῶν ἔξω. Τὰ δὲ ἡμέτερα τίνα, xal πῶς 
ὀφείλομεν διαλέγεσθαι, ἄχουπον αὐτοῦ Ἀέγοντος ἐν 
«9 δευτέρῳ εἰρηνικῷ  εΤαῦτα ὡς ἐν βραχέσι δογµα- 
ειχῶς ἁλλ᾽ οὔκ ἀντιλογικῶς, ἁλιευτιχκῶς ἀλλ ox 
ἀριστοτελικῶς, ἐχχλησιαστιχῶς ἀλλ’ οὖκ ἀγοραίως, 
ὠφελίμως ἀλλ᾽ οὐκ ἐπιδειχτικῶς. » Ἑν δὲ τῷ λόγφ 
vip περὶ τῆς &v ταῖς διαλέξεσιν εὐταξίας φησί’ «Tác 
Πύῤῥωνος ἑνστάσεις, ἡ ἑφέξεις, 7 ἀντιθέσεις, xol 
τῶν Χρνσίππου συλλογισμῶν τὰς διαλύσεις, 3) τῶν 


tantam esse hodierna zlate sapientiam, quanta apud 
Syros versatur. Quare non patimur alia ratione dispu- 
tare. Przterea scito Theodorum illum meum esse dig- 
cipulum qui utpote adolescens adhuc avet tecum 


disputarc. 

ΤΗΕΟΠ. Scito, domine, Romanos ut ad cetera 
sunt audacissimi, ita ad transgrediendos saneto- 
rum Patrum fines, valde esse meticulosos. 


EPISC. Qui porro est vetitum, ex norma proſa⸗ 


norum sapientium de flde disputare? 

THEOR. Divus Gregorius in oratione adversus 
É£unomium ait : Apage mihi Platonis ideas, anima- 
rum nostrarum ad alia corpora transitiones el pe- 


B riodos, et reminiscentias, et non pulchros per pul- 


chra corpora in animam subenntes amores, Epicuri 
atheismum et atomos atque indignam philosopho 
voluptatem, Aristotelis avaram providentiam et ar- 


tificiosam, et mortales de anima sermones, et hu- 


manam dogniatum rationem. » Hzc theologus de 
ethnicis, Nostra autem que sint, et quommodo 
tractari debeant, audi ab ejusdem verbis in secundo 
sermone de pace: « flec paucis dogmatice non 
contentiose, piscatorio more non Aristotelico, Ec» 
clesiae non fori stylo, utiliter non pompatice. » In 
sermone autem de moderatione in disputationibus 
servanda ait; « Pyrrlionis oppositiones aut assen- 
tendi retentiones ac oppositiones, et Chrysippi 
syllogismorum solutiones, aut Aristotelici artis ar- 


Ἀριστοτέλους τεχνῶν τὴν καχοτεχνίαν, f| τῆς Πλά- C tificium pravum, vel Platonice suadeke prsestigia, 


τωνος εὐγλωττίας τὰ γοητεύµατα, οἳ χαχῶς εἰς τὴν 
Ἐκκλησίαν ἡμῶν εἰσέφρησαν, ὥσπερ Αἰγυπτιαχοί 
τινες µάστιχες. 2 Ὑμεῖς δὲ βούλεσθε àx τῆς xaxo- 
τιχνίας τῶν ᾿Αριστοτέλους τεχνῶν διαλέγεσθαι, xal 
µάστιγας Αἰγυπτιαχοὺς εἰς φθορὰν τῆς Ἐκκλησίας 
ἐπάχειν, τῶν χηρύχων τῆς πίστεως χαταφρονοῦντες ; 
Ἐγὼ δέ σοι χαριζόµενος, εἰ χελεύεις, xat ἐκ τῶν τοῦ 
Ἀριστοτέλους διαλεχθήσοµαι, ὡς ἂν ἴδω τίνα εἰσὶν 
ἐφ' ol; ἑπερείδεσθε. | 

'O Ἐῑ. Ei τοῦτο ποιἠσεις, θεραπεύεις ἡμᾶς * lao 
δὲ xat σύµφρονες εὑρεθησόμεθα. Ὑπισχνοῦμαι δέ σοι 
ὅτι οὔτι σοφιστιχῶς οὔτ ἐριστιχῶς διαλεχθησόµεθα., 

΄06ΕΟΡ. Εὖ λέγεις ' ἀπόχρινε οὖν, τὸν Χριστὸν 
µίαν οὐσίαν λέγεις, ἢ δύο; . 

O ἘΠ. Μίαν xai ἄτομον, 

Ὁ ΘΕΩΡ. Τὴν µίαν καὶ ἄτομον, τὴν οὖσαν ἓν τῷ 
ἀριθμῷ, λέγει Αριστοτέλης ἐπιδέχεσθαι ἅμα τὰ ἕναν- 
tla, 4 00; Οἷον λέγω, τοῦτο τὸ mop, xat θερμὸν ἅμα 
χαὶ ψυχρόν * fj χτιστὸν xal ἄχτιστον τὸ αὐτὸ, καὶ τὰ 
το'αῦτα, ἢ o5; 

υ "Efl. Οὐδαμῶς, 

'0 GEOP. Ἐπιδεχόμενος οὖν ὁ Χριστὸς ἅμα τὰ δύο 
ἑναντία * ἔστι γὰρ χτιστὸς xal ἄχτιστος, θνητὸς xal 
ἀθάνατος, Éva pyoc καὶ ἄναρχος, ὁρατὸς xaX ἀόρατος, 
οὐχ ἔσται µία οὐσία. Καὶ δηλον ἐκ τῆς ἀντιστροφῆς. 
El γὰρ ἡ µία οὐσία xat ἄτομος ἅμα τὰ ἑναντία οὐχ 
ἰπιδέχεται. ἀλλ᾽ ἀνὰ µέρος τῶν ἑναντίων εἰσὶ δεχτιχὰ 
χατὰ «b; Σταχειρίτην, τὸ ἐπιδεχόμενον ἅμα τὰ ἕναν- 


malo sane omine in ecclesiam nostram irrepserunt, 


ceu quedam JEgyptie plagm. » Vos vero avetis 


malitioso Aristotelis artificio disserere, et flagella 
Agyptiaca ad Ecclesi perniciem inducere, con- 
temptis fidei preconibus? Ego nihilominus ut tibi, 


si vis, grstificer, more quoque Aristotelico dispu- - 


tabo, ut quz sint fundamenta vestra cognoscam. 


EPISC. Hoc agens, nos demereberis, et in eadem 
fortasse sententia esse videbimur. Porro tibis pondeo, 
neque sophistice nos disputaturos neque contentiose, 

THEOR. Recte. Responde igitur 2 Christum, 


p unam substantiam dicis an duas? 


EPISC. Unam et indivisibilem.. . 

THEOR. Unum et indivisibile, quod ad numerum 
pertinet, aitne Aristoteles recipere contraria, nec 
ne? Exempli causa, hic ignis simulno calidus est ct 
frigidus? aut ide creatusne est et non creatus? et 
alia similia Jicine queunt, nec ue? 

EPISC. Nequaquam. 

TIIEOR. Cum ergo Christus duo simul contraria 
in se recipiat; est enim creatus et increatus, mor- 
talis et immortalis, cum principio et sine principio, 
visibilis et invisibilis; una substantia non erit, 
ldque ex converso argumento patet. Si enim una 
substantia et indivisibilis, simul contraria non re- 
cipit; sed contra quod est divisibile contrariorum 





* P" U 
Aa 4^; md 


ω,--- 


— — 





uu 


* 
— 


DatLE 


- 


Tod 
* 





291 


ΤΠΕΟΒΙΑΝΙ 


2392 


en capax seeondum Stagiriten , Sequitur et quod A «fa, ox ἔστι µία οὐσία, Ἀύο ipa οὗσίαι ὁ Χρισὺς, 


&imul coniraria recipit, una substantia non sit. 
Duz igitur subetantie Chrislus, etsi unus Christus 
— esi οἱ secundum quidem unani creatus, secundum 
alteram increatus : siniiliter mortalis et immortalis, 
eum priucipio et sine principio, et eodem modo 
reliqua. . 

His dictis, interrogaliat Théorianum episcopus 
quidnam de Armeniis judicáret ? Qui respondit : In 
divinis quidem Scripturis versatos sdtnodum Arme- 
pios comperi, tum jejunio et orandi studio magiio- 
ram sauctorum aemulos : sed ad disputandum plane 
rudes; videntur enim mihi rhetorica arte et dialec- 
tica rcliquisque disciplinis expertes. Quare cud 
ipsi silii fucum faciant, ballucinari se non intelli- 


εἰ χαὶ εἷς Χριστός ἐστι * xal χατὰ μὲν τὴν μίαν, χτι» 
ὁτὸς, χατὰ δὲ την ἑτέραν, ἄκτιστος * ὡσαύτως θνη. 
τὸς xai ἀθάνατος, ἔναρχος xai ἄναρχος, xal τὰ λοί- 
πὰ ὁμοίως. 


Τούτων οὕτω ῥηθέντων, ἡῤώτα ὁ ἐπίσχοπος τὸν 
Θεωριανὸν περὶ τῶν ᾽Αρμενίων λέγων Ποταποὺς 
διέγνως τοὺς Αρμενίους; 'O δέ φησιν’ Εἰς μὲν τὴν 
θείαν.Γραφὴν πεπυχνωµένους εὑρίσχω, καὶ εἰς νη- 
στείαν xal προσευχὴν τοῖς µεγάλοις ἁγίοις ἁμιλλω» 
µένους εἰς δὲ τὸ συλλογίξέσθαι παντελῶς ἁμυή- 
τους. ἀμέτοχοι Yáp pot δοχόῦσι ῥητοριχῆς καὶ δια» 
λεχτικῆς καὶ τῶν λοιπῶν µαθηµάτων. Διὸ xat αὐτοὶ 


gunit. Αἰσπί enim naturam quidefm esse unisersalá B ἑαυτοὺς παραλογιζόµενοι οὐκ [σὰσιν ὅτι παραλογί- 


quid et commune ; personam autein, patlíale utpote 
indivisibile, sicuti etiam saucti viri definierurit. 
Deinde Christum aiunt esse unam personam, utpóté 
quid parti«le, Et hactenus quidem recte ratioci- 
uainur. Exin dicunt Cbristi unam naturam, quam 


jam fessi fuerant esse quid universale : neque in- 
telfigunt, quod si Christus est quid partizle, utpote 


qui est persona, uns naturs esse non potest ; alio- 
quin quod partiaie est, esset universale; ludivisibile, 
essei species; quod prorsus fleri nono potest. Etsi 
enim dicimus, superiora praedicari de inferioribus, 
hoc tamen in philosopbico tantufn vocabulo, quod 


et physicum dicitur, verum evadit; nori autem in ar- 
tificiali vocabulo, quod etiaur logicum appellant 


hujus. discipline professores : artificiale nimirum, 
utpote artis inventum non natutæ; logicum autem 
quía spévtsi ad logicám disciplinam, qu£ est philo- 
seopbic organum, uon philosophia. In philosophico 
quidem vocabulo, universalia praedicantur de par- 
tialibud ; id est inferiora accipiunt et uomen ac de- 


finitionem superiorum : exempli causa, Petrus est 
homo, homo est. animal, ergo Petrus est liomo el 
animal. Similiter definitionem: quoque hominis et 
: est enim auimal rationale 


animalis Petrus recipit 
ei mortale Petrus, ac substantia animala et sentiens, 


En ut in pbilosophico vocabulo inferiora recipiunt 


etíam superiorum nonren et definitionem, Verumta- 
men in logico vocabulo id non usuvenit. Nam quod 
est indivisibile, neque species dicitur, neque genus, 


neque est plurale, neque numero differt, neque 


Jtem specie, cum quid sit praedicatur. Sic et in 
Christo aceidit : nam personam quidem ipsum di- 


cimus et bypostasim, non tamen naturom : neque 


enim natura nomen yel definitionem reeipit; siqui- 
dem Christus noi est ojus et quietis principium, 
quz naturze definitio est, Nam persona, hypostasis, 
indivisibilitas, species, genus οἱ similia, non perti- 
neut ad philosophica vocabula seu physica, sed ad 
Jogica seu artificialia : porro universalitas communis 
vocabuli, de partialibus non predieatur. ltaque 
philosophici vocabuli differentiain a logico ignoran- 
Les Armenii, imperite miscent pugnaMia, quia neque 
quid dicant neque quid affirment, inielliguut, 


Covtas, Λέγαμσι Yàp τὴν μὲν φύσιν καθόλου τι xol 
χοινὸν, τὸ δὲ πρόόωπρυ μεριχὸν ὡς ἄτομον, κἀθὼς 
καὶ οἱ ἅγιοι ταῦτα ὡρίσαντα. Riga τὸν Χριστὸν ὁμο- 
λογοῦσιν ἓν πρόσωπον ὡς µερικόν. Καὶ µέχρι τού. 
του χαλῶς λέγουσιν, Έπειτα λέχουσι τὸν Ἄρίστὸν 
μίαν φύσιν, fjv ὡμολόγησαν καθόλου τι εἶναι, καὶ οὐ 


νοοῦσιν, ὅτι ἐπεὶ ὁ Χριστὸς pepixóv ἐστι, ὡς ὃν πρήσ. 


tov, οὐ δύναται εἶναι µία φύσις ' h γὰρ ἂν ἔσται 
τὸ μερικὸν καθόλου, καὶ τὸ ἄτομον εἶδος, ὅπερ àbv- 
νατον. El γὰρ χαὶ λέγοµεν ὅτι τὰ ἑκάνω χατητορεῖν 
ται τῶν ὑποχάτω, ἀλλὰ τοῦτο ἀληθεύει κατὰ τὴν 
φωνὴν τὴν φ.λόσοφον póvov, τις χαὶ φυδιχὴ Myt- 


ται, οὐ μὴν κατὰ τὴν τεχνικὴν φωνὴν fiy xal λοχι» 


κὶν ὀνομάζουσιν οἱ περὶ ταῦτα δεινοί * τεχνιχὴν μὲν, 


ὡς εΌρεμα τέχνης, οὗ φύσεως» λογικὴν 06, ὅτι τῆς 


λοχικῆς ἐστι πραγµατείας, fjv; ὄργανόν ἔστι quo- 


«σοφίας, οὐ φιλοάοφία. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς φιλοσόφων 


φωνῆς τὰ καθόλθὺ κατηγορέΐἶται τῶν μεριχῶν, τουτ- 
ἐστι τὰ ὑπόκάτω ἐπιδέχείαι χαὶ τὸ ὄνομα xal τὸν 


ὅρον τῶν ἑπάνω * oTov ὁ Πέτρος ἐστῖν ἄνθρωπος, ὁ 


ἄνθρωπός ἐστι τὸ ζῶον, ὁ Πέτρος ἄρά χαὶ ἄνθρωπός 
lovi χαὶ ζῶον, 'Ωσαύτως χαὶ τὸν ὅρον 160 ἀνθρώπου 
καὶ τοῦ ζώου ἐπιδέχεται ὁ Πέτρος * καὶ γάρ ἐστι ζῶον 
λοχιχὸν θνητὸν ὁ Πέτρος, χαὶ οὐσία ἔμφύλος αἰσθη» 
τιχή. Ἰδοὺ ἐπὶ τῆς φιλοόόφσυ φὠνῆς τὰ ὑποχάτν 
ὑποδέχεται καὶ τὸ ὄνομα καὶ τὸν ὅρον τῶν ἑπάνω. 
"Exi δὲ τῆς λογιχῆς φωνῆς τοῦτο οὗ γίνεται τὸ 
γὰρ ἄτομον οὔτε εἶδος λέγεται, οὔτε γένος, οὔτε 


Ρ' ἐστὶ τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντὠν τῷ ἀριθμῖ, 


$j τῷ εἴδει ἓν τῷ τί ἐστι χατηγορούµενον. Οὕτω xal 
ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀρόσωπον μὲν λέγομεν αὐτὸν χαὶ 
ὑπόστασιν, οὐ μὴν xai φύσιν * οὔτε γὰρ τὸ ὄνμα 
τῆς φύσεως, οὔτε τὸν ὅρον ὑποδέχεται: οὐδὲ γὰρ 
λέγεται ὁ Χριστὸς ἀρχὴ κινήσεως xal Ἀρεμίας * 
τοῦτο Ὑάρ ἐστιν ἡ φύσις. Τὸ γὰρ πρόσώπον, ij ὑπόν 
στασις, χαὶ τὸ ἄτομον, xai τὸ εἶδος, xal τὸ γένος, 
καὶ τὰ τοιαῦτα, οὐκ εἰσὶ τῆς φιλοσόφου φως, fite 
τῆς φυσικῆς, ἀλλὰ τῆς λογιχῆς, hrot τεχνιχῆς · τὰ 
δὲ χαθόλου τῆς καθολιχῆς φωνῆς οὐ Χατηγορεῖται 
τῶν μεριχῶν. Οἱ γοῦν ἁγνοοῦντες τὴν διαφορὰν οὓς 
φιλοσύφου φωνῆς, ἣν ἔχει πρὸς τὴν λογιχὴν, gt« 
Ὑνύουσι τὰ ἅμιχτα ἀμαθῶς, μὴ γινώσχοντες LI. 
τίνος λέγονσιν, ἡ περὶ τίνος διαδεθα.οὔῦνται. 





203 


DISPUTATIO Il. 


294 


Ὁ ΕΠ. Τί σοι δοχεῖ περὶ αὐτῶν ; Ἑνωθήσονται Α EPISC. Quid tibi fe Armeniis videtur ? Vobiseum. 


μεν ὑμῶν, ἢ οὗ: 

'0 ΘΕΩΡ. "σον χατὰ τὸ θέληµα τοῦ Καθολιχοῦ ἐξ 
ἅπαντος ἔσται d) ἕνωσις. 

'0 'EH. Δύσχολον τοῦτο αὐτοῖς' πολλὰ γάρ εἰσιτὰ 
διείργοντα * ὅμως ἀχηχόαμεν παρὰ πολλῶν ὅτι σνν- 
έρχονται ὑμῖν νῦν iv ἅπασιν. 'Ἡμεῖς δὲ οἱ Σύροι 
θεοῦ χάριτι ἠνωμένοι ἐσμὲν κατὰ πάντα τοῖς Ῥω- 
μαίοις ὑμῖν, πλὴν ἑνός ' τὸν Χριστὸν οὗ λέγομεν 
δύο οὐσίας, ἵνα µή τις ἐν τῇ Τριάδι ποοσθήχη v£- 
νηται, xai εὑρεθῶμεν τετράδα xal οὗ Τριάδα σέ- 
6r; * Μονάδα γὰρ χαὶ Τριάδα παρὰ τῶν Πατέρων 
χαὶ πιστεύειν «καὶ ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὗ μὴν 
μονάδα καὶ τετράδα. xai διὰ τοῦτο λέγομεν Óp.ooU- 
cw τ). σῶμα τῷ Λόγῳ, ἵνα μὴ ἑτεροσύσιόν τι τῇ 
Τριάδι πρυσάψωµεν. 

Ὁ ΘΕΩΡ. Προείρηχεν ἄνωθεν ἡ ἁγιωσύνη σου ὅτι 
ἐν οὐδενὶ ἕἔθνει οὕτω σοφία ἐμπολιτεύεται νῦν, ὡς ἓν 
τῷ ἕθνει τῶν Σύρων * xal νῦν ἀχούω, ὅτι διὰ τοῦτο 
€) λέγετε δύα οὑαίας τὸν Ἄριστὸν, ἵνα μὴ γένηται 
υτρὰς ἡ Τριά; * τοῦτο τοιχαροῦν ἐχφυγεῖν βουλό- 
juvet, λέγετε τὸν Λόγον τῷ σώματι ὁμοούσιον * tau- 
τὸν δὲ εἰπεῖν ὁμοούσιον τὸ σῶμα τῷ Λόγῳ. 

Ὁ Ἔπ. EG λέγεις, οὕτω λέγομεν. 


Ὁ θΕΩΡ. Καὶ μὴν ἐὰν λέγηται τὸ σῶμα ὁμοούσιον 


*$ Apu, τότε μᾶλλον ποιεῖτε τὴν Τριάδα τε;ρᾶδα, 
x1 ἐμπίπτετε εἰς βόθυνον ὃν διαφυγεῖν δίασπου - 
Mise xal vav9bv σπουδύζετε τοῖς ὑπὲρ τοῦ ph 
ἀποθανεῖν πένουσι xüvetov.. Καὶ νοῦτο βουλομένῳ 


B 


. né conjungeutur, necne? 


THEO, Quod quidem attinet ad Géneralis votum, 


eprorsus flet uulo. 


EPISC. Arduum lioc. est Armtenlis; multa enim 
eos arcent : nibilominus a ntullis audivimus, illos 
nunc vobiscum in omnibus cónspirate. Nos autem 
Syri, Dei beneficio, vobiscum in. omnibus concordes 
Sum:s, uno excepto, nempe quod Christi duas 
sulistantias non dicimos, une quod additamentum 
Trinitati fiat, nobisque accídat ut quaternioncm 
pro Trinitate cotlamus. Namque Unitatem ac Trini- 
tateur credere et confiteri a Patribus edocti sumus, 
non 3utem unitatem et quateruionem : ideoque 
consubstantisle dicimus corpus Verbo, mne quid 
alterius substantie Trinitati adjungamus. 

THEOR. Modo dixerat sanctitas tua, nulla in 
gente æque mune versari sapientiam atque spud 
Syros. Ecce autem audio, vos. duas substantias 
Christum nen dicere, ne Trinitas evadat quaternio, 
Ut ergo id vitetia Verbum corpori consulstantiale 
dicitis : perind& enim es( corpus coónsubstantiale 
Verho dicere. | 

RPISC. Recte aís, sic dicimus. 

TIIEOR. Aiqui εἰ corpus eonsubstaritíale . Yerbo 
dicatur, tunc potius de Trinitate facitis quaternie- 
nem; et quam foveam vitare studetis, in eam deci- 
ditis : idemque facitis cicutam bibeniibus, ré nio- 
riantur. Quam reni volenti tibi perfacile est intelti- 


vx ῥᾷδιον χαταμαθεῖν. Τὸ ὁμοούσιον ἐφ᾽ ἑνὸς προσ- (, gere. Consubstantiale, in uua personx nori dicitur; 


πω o) λέγεται * οὐδὲ γὰρ λέγεταί τι ὁμοούσιον 
αὐτὸ ἑαυτῷ, ἀλλὰ πἀντωφ πρὸς ἕτερον πρόσωπον 
τών πρός τι γάρ ἐστωώ * οἷον τὸ ὁμοούσιον. όµοου- 
clo. ὁνοούσιον λέγεται.. Tolvov ὁ Λόγος λέγεται 
τῷ Πατρὶ ἐμοούσιος ’ ἕτεραν πρόσωπον δήλονότι ὁ 
Πατὴβ, xui ἕτερον ὁ Yib; ὁ τῷ Πατρὶ ὁμοούσιος. 
Ἐὰν οὖν δώσομεν καὶ τὸ σῶμα χαθ᾽ ὁμᾶς, ὁμοού- 
ev» τῷ Λόγῳ, εὑρίσχεται xal «b opa ἕτερον πρόσ- 
ωσον παρὰ τὸν Ylóv. Ὥσπερ γὰρ 6 Υἱὸς, ὁμοούσιος 


ὧν τῷ Πατρὶ, ἕτερον πρόσωπόν ἐστι παρὰ τὸν Πα- 


τέρα, οὕτω καὶ τὸ σῶμα, ἐὰν ὁμοούσιον fj τῷ Λόγῳ, 
ἕτερον πρὀσωπόν ἐστι παρὰ τὸν Ylóv ^ xal εὑρίσχε- 
τατ ὁ Υἱὸς δύο πρόσωπα ἔχων, ὡς ὁ Νεστόριος ἔλε- 
Ttv. ΄Ἔχομεν δὲ xai τὸ Πνεῦμα ὁμοούσιον τῷ Πα- 
τρὶ xal τῷ Yi * καὶ ἰδοὺ τετρὰς f) Toce προρανῶς 
χαβ’ ὑμᾶς * προσώπων γὰρ, obx οὐσιῶν, fj Τριάς. 
Κάχτούτου εὑρίσχεται τὸ σῶμα ὁμοούσιον οὐ µόνον 
τῷ Υῷ, ἀλλὰ xat τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι. El 
γὰρ ὀμοούσιος ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ xatà τὴν τῶν 
Πατέρων ὁμολογίαν, ὡσαύτω, χαὶ τῷ Πνεύματι, ὡς 
ἆλασε πρ/δηλον. Ὁμοούσιον δὲ τὸ σῶμα τῷ Υἱῷ 
καθ) ὑμᾷ;, ὁμοούσιον πάντως ἐστὶ τὸ σῶμα τῷ Πα- 
«ρὶ xai ἁγίῳ Πνεύματι. Καὶ εὑρίσχονται τέσσαρα' 


ἀλλάλοις ἁμοούσια. Καὶ φεύγοντες τὴν τετράδα, εἰς - 


αὐτὴν οἱ φιλόσοφοι ἐμπέπτώχατε, ὥς φησιν ὁ μέγας 
Ἀδανάανος ἐν τῇ πρὸς. Ἐπίχτητον ἐπίσχοπον Ko- 
plo) ἐπιστολῇ ^ « Ταῦτα οὕτω λέγοντες, οὐ 
νοοῦσιν ὅπως ἑαυτοῖς περιπίπτουσιν.» Ἐγὼ θαν- 
βάζω πῶς iv φιλοσοφίᾳ, ὡς phy, ἁσχολούμενο:, 


meque enim quidpiam dicitut sibimét: consubstaiu:- 
tiale, sed omnino hoe vocabutum 1n alteram rem 
temdit; est cnim ex iis qus ad aliud referuntur : 
jta ut quod est consubstantiale consabstentiuli, id. 
consubsiantiate dicstur. Jamvero Vergum dicitur 
Patri consubstantiale : est ergo alia persona 


Paier, alia Filius qui Potri consubstantialis est, Si 
- ergo ex sententia vestra concedamus, cerpus quóque 


cousubstantiale esse Verbo, jam et corpus alia: 
personam esse comperimus, preter Filium. Nam 
sicuti quia Filius est Patri consubstantialis, diversa 
4 Patré persona evadit; ita etiam corpus siquidein 
Verbo conaubstantiale sit, diversa a Filió persona 
erit : sequiturque ot Filius duas personas habeat, 
ut Nestorius aiehat. Sed liabemus etiam Spiritum 
sancitum Patri Filioque consubstantialem : en igitur 
manifeste in sententia vestra quaternio pro Trini- 
tate, Est enim personarum, non substantiarum, 
Trinitas. Sic ergo accideret ut corpus non Filio 
solui esset consubstaniiale, sed etiam Patri et Spi- 
ritui. Si enim Verbum Patri est consubstantia!e, 
juxta Patrum confessionem, zque est consubsian- 
tiale Spiritui, ut omnes sentiunt, Itaque. si corpus, 
ut vos dicitis, consubstantiale Filio est, idem sine 
dubio corpus Patri quoque et Spiritai sancto con- 
substantiale erit. Et en quatuor inter se consub- 
stantialia, Quare, o philosophi, dum quaternionepi - 
fugitis, in eum inciditia; ut ait magnus Athanasius 
in Epistola ad Epictetum Corinthiorum episcopum 1 


295 


THEORIANI 


2.6 


« Hec dum alunt, qaod se ipsos evertant , A ἑαυτοὺς ἀτέχνως παραλογίζεσθε, Πέρυσιν ὁ «pb σοῦ 


nesciunt, » Ego vero miror, quomodo vos ut 
dicitis in philosophia nutriti, incaute vobis ipsi 


τοῦ Κεσσουνίου ἐπίσχοπος Ἰωάννης, παραγενόµενος 
ἐν τῇ συνόδφῳ τῶν Αρμενίων ἀπόντος ἐμοῦ, καὶ 


negotium facessitis. Olim Joannes, tuus in Cessunii ,φωνῆς ἁλογίστου τὴν σύνοδον διετάραξε. xal µετά 


episcopatu decessor, Armeniorum synodum me 
absente ingressus, imperitissima voce missa con- 
.sessum omnei perturbavit, Paucis vero interjectis 
diebus rursus adfuit me presente in synodo: 
cunque ille congredi nollet, utpote qui in aliena 
syuodo versaretur, ego ad Armeniorum Generalem 
verba feci : tum sermoni& mei summam in pra- 
dictum episcopum detorquens, deprompsi, domine, 
quasitum illud quod iu priore disputatione scriptum 
est usque ad verba : « Sine patriarcha meo. » 
Sed cum illo quidem philosophie ignaro, tunc 


τινας ἡμέρας πάλιν παρΏν αὐτὸς κἀγὼ τῇ αυνόδψ” 
ἐπεὶ δὲ συντυχεῖν ἐχεῖνος οὐχ ἠδουλήθη, ὡς δῃθεν 
συνόδῳ προστυχὼν ἀλλοτρίᾳ, πρὸς μὲν τὸν Καθολι- 
xbv τῶν ᾽Αρμενίων τὸν λόγον ἐποιησάμην ἑγώ * τὸν 
νοῦν δὲ τοῦ λόγου πρὸς τὸν ῥηθέντα ἑπίσχυπον ἅπο- 
τεινόµενος ἔφην, δέσποτα, ἐρώτημα ὅπερ ἐγράςη 
ὄὕπισθεν, ἕως τοῦ « "Avtu τοῦ ἐμοῦ πατριάρχον (39) ». 
Αλλ' ἐχείνῳ μὲν τότε παραδειγματικῶς ὡς άφιλο- 
σόφῳ, Gol δὲ vov ὡς φιλοσόφῳ λογικῶς ἀποδέδειχα * 
ἐχείνῳ μὲν ὅτι οὗ γίνεται τετρὰς fj Τριὰς, διὰ τὴν 
προσθήχην τῆς ἑτέρας φύσεως (40) * cot δὲ ὅτι τότε 


exemplo abusus sum; nunc vero tibi philosopho, B μᾶλλον γίνεται τετρὰς fj Τριὰς, ὅταν ὁμοούσιου εἴ- . 


logicam obtuli demonstrationem. Et illi quidem 


suasi, non fleri de Trinitate quaternionem ob alterius nature  adjectionem ; 


πωμεν τὸ σῶμα τῇ τοῦ Λόγου θεότητι. 
tibi vero ostendi, 


tunc maxime deTrinitate fieri quaterpionem , cum corpus dixerimus consubstantiale Verbi divinitati. 


His dictis, respondit episcopus Elias : nos 
Christum unam substantiam compositam dicimus, 
ut sancii Patres docent. Ceeteroquin ego haud veni 
disputaturus, sed fraterno more hunc commovi 
serinonem, ut Romanorum de hac re sententiam 
cognoscerem, Philosophus autem Theodorus, qui a 
nostro patriarcha ad te missus est, pro suo 
lequatur libito. 

THEOR. Dixisti, domine, vos unam compositam 
substantiam affirmare. Ast oro ne explicare mihi 
graveris quid sit quod ait theologus Gregorius in 
suo de Spiritu sancto sermone : « Si autem sub- 
stantia est, et non aliquid eoruim qux substantize 
accidunt, superest plane ut vel ereatura sit vel 


Deus. Nam mediua uid inter bæe, vel neutrius C 


particeps, vel ex ambobus composium, ne ii quidem 
cogitabunt qui centaures sibi conflngunt, » Cur 
ergo vos compositam substantiam Christum dicitis, 
quum theologus compositam substantiam prorsus 
ignoret ? 

EPISC. Dixi jam, me ad pisputandum huc non 
venisse. Aio tamen haud magnam esse nostram a 
vobis discrepantiam. Ilis dictis, Syrus quidam sa» 
cerdos exsurgens ait Theoriauo : Cur frontem 
signatis duobus digitis? nonne digiti singillatim 
divisi sunt? ut dux Christi nature separate? apud 
vos credantur, Cuj Theorianus quasi jocabundus 
respondit : Non ut duas Christi naturas significe- 


Τούτων ῥηθέντων, εἶπεν ὁ ἐπίσχοπος  Ἠλίας" 
Ἡμεῖς τὸν Χριστὸν μίαν οὐσίαν σύνθετον λέγοµεν, 
ὡς οἱ ἅγιοι Πατέρες διδάσχουσι’ πλὴν μὲν ἐγὼ οὖχ 
ἦλθον πρὸς τὸ διαλεχθῆναι, ἀλλ᾽ ἀδελφιχῶς κεχίνηχα 
τὸν περὶ τούτου λόγον, βουλόμενος μαθεῖν παρὰ σοῦ 
τί περὶ τούτου λέγουσιν ol Ῥωμαῖοι, Ὁ φιλόσοφος 
δὲ Θεόδωρος, ὁ καὶ παρὰ τοῦ ἡμετέρου πατριάρχου 
ἁἀποσταλεὶς πρὸς cb, λεγέτω τὸ δοκοῦν αὐτῷ (41). 

"0 GEOP. Εἶπας,δέσποτα, ὅτι μίαν σύνθετον οὑσίαν 
λέγετε * καὶ παραχαλῶ, μὴ ἀπαξιώσῃς ἑρμηνεῦσαί 
pot, τί ἐστιν ὃ λέγει 6 Θεολόγος Γρηγόριος ἐν τῷ 
περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λόγῳ * « El δ᾽ οὐσία τις, 
οὗ τῶν περὶ τὴν οὐσίαν, τοι χτίσμα ὑποληφθῆσε- 
ται 3] θεός * μέσον γάρ τοι τούτων, ἦτοι µμηδετέρου 
µετέχον, fj ἐξ ἀμφοῖν σύνθετον, οὐδ' ἂν οἱ τοὺς 
τραγελάφους πλάττοντες ἑννοήσαιεν. » Ilo; ὑμεῖς 
μὲν σύνθετον οὐσίαν λέγετε τὸν Χριστὸν, ὁ θὲοχόγος 
δὲ σύνθετον οὐσίαν ἠγνόησεν ὁλικῶς ; 


Ὁ ἘΠ. Προείρηκά σοι, ὅτι οὐχ ᾖλθον διαλεχθησόἁ- 
µενος * λέγω δὲ ὅτι μέσον ἡμῶν xal ὑμῶν οὐκ ἔστι 
μέγα σφάλμα. Τούτων οὕτω ῥηθέντων, ἀναστὰς ü- 
ρεύς τις τῶν Σύρων εἶπε πρὸς τὸν θεωριανόν * Aux 
τί σφραγίξετε δαχτύλοις δυσίν; Obx tlatv οἱ δά» 
Χτυλοι διαχεχωρισµένοι ἀνὰ µέρος ; Λοιπὸν xol αἱ 
δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ χεχωρισμέναι εἰσὶ καθ) 
ὑμᾶς. Ὁ δὲ θεωριανὸς οἷον ἁἀστεϊζόμενος εἶπεν * 


mus, id agimus ; sed quia tyrannide diaboli liberati, p Οὐ τὰς δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ σηµαίνοντες οὕτω 


edocti fuimus aciem adversus illum bellumque 
instruere : et manibus quidem justitiam, eleemosy- 
nam, ceterasque virtutes operamur, que est veluti 
. acies instructa ; cum autem digitis signum Christ 


. (99) Ante hoc ajamussim vocabulum hiatus est 
ediia prioris disputationis, quem ergo defectum 
ope codicis Yaticani explevi, 

(40) Videsis hxc in priore disputatione, p. 406. 

(4t) Recte episcopus Theodoro disputandi partes 
cedit, quem sui temporis fuisse doctissimum et 
eloqueutissimum, linguasque Grzcam, Syriacam, 
£i Saracenicam calluisse, ait Bar-Hebreus apud 


ὁρῶμεν, ἀλλὰ τῆς τυραννίδος τοῦ διαδόλου ἁπαλλα- 
γέντες, ἐδιδάχθημεν παράταξιν ποιεῖν κατ ἐχείνου 
καὶ πόλεμον, ταῖς μὲν χεροὶν ἐργαζόμενοι διχαιο» 
σῦνην xal ἑλεημοσύνην xal τὰς λοιπὰς ἀρετὰς, 


Assemanum Biblioth. orient., 1. 11, p. 913. Attamen 
ego miror, nullam deinceps a Theoriano scribi 
Theodori disputationem, excepta clausula in qua 
idem Theodorus ad. cattiolicorum partes se prope- 
modum transire dicit. Mihi igitur Theoriani tractatio 
cum Jacobitis inchoata potius quam perfecta 
videtur, 








29] ^ |... . ΤΕ JEJUNIO SABBATI. 298 
ὅπερ ἑστῖν ἡ παράταξις, διὰ δὲ τῶν δαχτύλων τοῖς A imponimus frohU, prelium ciemus, atque ita diabo- 


µετώποις ἐπίτεθέν-ες τὴν τοῦ XpusroU: σφραγῖδα, . 


Φννιστῶμεν τὸν πόλεμον, καὶ οὕτω τοῦτον καταγω- 


νιζόµεθα, xat μετὰ τοῦ Δαθὶδ εὐλογοῦμεν τὸν Κύ- . 


piov, Εὐλογητὸ; Κύριος ὁ θεός µου, λέχοντες ἕχα- 
στος. ὁ διδάσκων τὰς χεῖράς µου εἰς παρἀϊάξιν καὶ 
ἀλλὰ τοὺς δαχτύλους. . 

Ἐπὶ τούτοις εἶπεν ὁ Θεόδωρος "Ezi τῷ Θεῷ mf» 
ποιθα, ὅτι τὸ τῆς pide φύσεως σχάνδαλον ἆφαιρε” 
Ὀήσεται ix. μέσού fj μῶν, xa δεξόµεθα τὴν τετάρτην 
σὐνοδον, xal τὸν πάπαν Λέοντα (48), ἐὰν οἱ Ῥω- 
μαῖοι οὗ καταναγχάσουσιν ἡμᾶς ἀναθεματίόαι Σε- 
6ήρον, διότι οὐδαμοῦ εὐρίσχεται Σεθῆρος µίαν φύσ'ν 
ἢ οὐσίαν λέγων τὸν Χριστὸν, ἀλλὰ μίαν ᾠπόστασιν 


παὶ  ἓν πρόσωπον ἄλλως τε πᾶσαν ἀχολουθίαν Ex- . 


κλησιαστικὴν , στιχεβὰ, καὶ κανόνας twv ὅχων 
ἁγίων, παρ᾽ ἐχείνον ἔχομεν, καὶ πάν ὃν σχερὲς 


ἡμῖν ἀναθεματίσαι ὃν ἔχομεν διδάσκαλον * πλὴν. - 
τοῦτο λέγω, ὅταν ὁ Καθολιχὸς τῶν; Αρμενίων ἀπο- — 


στείλῃ εἰς τὴν βασιλεύουσαν ὥστε χυρωθῆναι συν: 
οδιχῶς τὰ τῆς πίστεως, ἀποστελεῖ [Cod. ἆ ποστε[λει], 


xai ὅ ἡμέτερος, ὡς ἂν ἀποτελεσθῇ τὸ δοχοῦν εῷ — 


θεῷ (43). 


(42) Falsa igitur, ob partium eguarum studium, 
narrat Der-Hebrzeus a nohis citatus in.adn. p. 583, 
qi ait victoriam penes Tlieodorum suum stetisse, 

heoriauum autem convictum .obmutoisse. Thoo- 
dorum Jacobitam post varios casus in Cosirum 
Romanum, seu Romelam, apud patriarcham Arme- 
-iorata se recepisse, ejusque ope, et. regis Ciliciæ 
..auctoritate, pairiarcham Jacobitarum in Cilicia 
proclamatum, et anno Christi 1199 (vicesimo scili- 
cet post. hanc. disputationem) obiisse, . narrat Bar- 
"Hebraeus apud Assemanunm. Biblioth, Orient. t. ΙΙ, 


p. 216. 

(45) Autequam a Theoriano Jiscedo, placet ex 
inedita ejasdem epistola quam ad sacerdotes mon- 
 Micolas de nonnullis ecclesiastice tantum disciplinae 


capitibus -sceripsit, verba aliquot recitare, quibus - 
ejus vel catholicus animus, vel certe a schismate . 


shhorrens, et Latins Ecclesie amantissimus de- 
claratur. Sic ergo Theorianus sub epistole initio ; 
Βρῶτος παραχαλοῦμεν ὑμᾶς φιλονιχείας uh καταδέ- 
Xeo0a4 * f γὰρ τοιαύτην συνἠθειαν οὐκ ἔχομεν, 
| ets ἡ ᾿Εκκλησία τοῦ θεοῦ * ἀλλ) εἰρήνην µετά πάν- 
των διώκειν, ἔχοντες εἰρήνην Χριάτὸν τὸν ποιοῦντα 
αὐτὰ ἁμφότερα ἓν ' xol ἀγαπᾶτε τοὺς Λατίνους αὑ- 


lum debellamus, et eum Davide Dominum laudamus, 

Benedictus Dominus Deus meus, dicentes, qui docet 
mánus meas ad struendam aciem, digitos nieos ad 
pralium. Haud digitam, ait, sed digitos. 


τοὺς δαχτύλους μου «ig. mÓA6 [40v * οὗ τὸν δάκτυλον 


Post hæe Theodorus ait : Hoe a Deo spero, fore 
ut unius nature scandalum de medio nostri tolla- 
tur, et quartam synodum ac Leonem papam reci- 
piamus, si certe Romani anathematizare Severum 
mos haud cogent, quia nusquam Severus in suis 
scriptis unam Christi naturam vel substantiam dicit, 


"sed unam hypostasim el unam personam. Jam vero 
cum universum nos ecclesiasticum officium, hy⸗ 
minos et cantica de ómnibussanctis ab ipso habea- . 
B mus, valde iólestum foret illum anothematizare 


quem magistrum babemus. Tloc tamen àio : Statim 
ac Armeniorum Generalis legationem ad ' regiam 
urbem miserit, ut fidei. articuli synodice confir 
mentur : tunc nostrum quoque Generalem lega- 


ciatur. 


τοῦ συναδελφοὺς * ὄρθόδοξοι váp slot, καὶ. τέχνα᾽ 


rhe κἀθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας ὥσπερ 
ἡμεῖς ' αἱ γὰρ ζητήσεις αὗται σννήθεις, «C τινὲς 
£ict; τῆς πίστεως nte ig καθαπτόµεναι ' πάντα 
γὰρ χαλὰ, ἐὰν εἰς δόᾷαν θεοῦ. ποιῶμεν αὐτά ' οὐδὲν 


γὰρ οὔτε ἐν Λατίνων ἐκχλησιααστίκών συνηθείᾳ. οὔτ᾽ . 


ἐν ἡμετέρᾳ, ἔξω τοῦ καλοῦ ἢ τοῦ πβάποντος, βἶληφεν 
ἐπιχράτειαν, ἀλλὰ θειοτέρου Éyov τοῦ: σκοποῦ xal 


νοήματος * τοῖς οὖν ἐγέφροσι, πάντα ὀρθὰ, τοῖς δὲ . 


pf ἐοιούτοις, σχάνδαλών τε xol mpósxoupa. In 


primis. vobis auctor sum, ut contentiones non susci · 


piatis ; nos. enim hujusmodi morem non. habemus 
megue Ecclesia Dei. Sed pacem sectamini, pacem 
Chris retinentes, qui. (acit utraque unum. Dirijite 
autem Lotinos, qui vestri. in Christo fratres. sunt - 
orthodoxi enim sunt, ei catholica atque apostolicae 
Ecclesie filii, sicuti et nos. Rtenim si quee egsurgunt, 


ul fieri. solet, quastiones, fre. fidem non ladunt : . 


quippe cuncta sunt bona, ai certe. ad. Dci laudem 


fiant. Nihil porro eive in Latinorum ecclesiasticorum . 


consmetadine síve jn nostra.est, quod ab honesto et 
decoro recedat ; sed omniapreclarum habent scopum 
atque propositum. Sopienitbus igitur, reciu omnia; 
siultis autem, scandalum et offensio, 





THEORIANI 


PHILOSOPHI: 


EPISTOLA 


DE'JEJUNIO SABBATI. 


Vide Patrologiz tom. XCIY, col. 405, in P. Michaelis Lequien Dissertatione Vl, 
| Damascenica. | 





PATROL. Gn. CXXXIII. 


10 


tos missurum, ut id quod Deo visum fuerit per(i-- 


wo —ccoT—— Wm 





ANNO DOMINI! MCLiXII. 


S. NERSES CLAIENSIS. 


S. Nersetis Opera, Armenice et La'ine Venetiis a Patribus Mechitaristis edita, complectitur - 
peculiaris Patrologie nostre series quæ Patrologia Orientalis audit. lbi vide ad annum 


suprascriptum. ' 





ANNO DOMINI MCLXXY. 


JOANNIS CINNAMI 


EPITOME 
RERUM A JOANNE ET ALEXIO COMNENIS GESTARUM. 


CAROLI DUFRESNE EPISTOLA. 


Illustrissimo viro domino D. Joanni Baptiste COLBERT, regi ab intimis consiliis et 
secretis, generali erarii moderatori, summo regiorum redificiorum prefecto, regiorum or- 
dinum quasstori, marchioni de Seignelay, Carolus Du FRESNE. 

Exigit officii mei ratio, vir illustrissime, ut vulgandam lucubrationem hane meam 
auspiciis non aliis committam quam tuis, cujus moderationi auctoritatique precipuze 
quodcunque in re traria munus gero, subjectum est. Alque ad patrocinium quidem 
tüum pre ceteris ambiendum cum id me satis per se superque impellat, tum adducor 
in primis amore ac studio isto singulari, quo et litteras et litteratos omni data occasione 
prosequeris. Qua enim es amplitudine animi, non minus in liberalium quam in ceetera- 
rum etiam inferiorum arlium renovationem .incubuisti haclenus : οἱ quantum felicitatis 
attulisti advecta per bas restitlutas rerum omnium affluentia, tantum decoris illarum patro- 
cinio conciliasti regno universo, cujus nomen ab eruditis quibusque ad immortalem gloriam 
favilius traducatur. Certe cum amplissima laudum accessione aucta sit atque locupletata 
Galli», ex quo Ludovicus subditorum sibi populorum splendori et commodo tanta cum 
animi contentione invigilat, id diligenti presertim et industrie tues, vir illustris- 
sime, memori animo illa ascribit, quod ardua tanti principis consilia strenuus plane 
fidusque administer exsequeris. Si redditum ab rege populis terra marique commer- 
cium ; si príncipatum illum eloquentiae, quem etiam Romani Gallis aliquando detulere, 
nunc quasi postliminio recuperatum ; si restitutam denique suam artibus omnibus cele- 
britatem merito illa gloriatur : hoc opera quodammodo tua perfectum agnoscit, qui omnem 
ingenii ac solertie vim in mandalis regiis conficiendis tam operose impendis. Eodem 
pariter jure obstrictam se tibi Wroftetur bibliotheca Regia, quam a Francisco ἆ inchoatam, 
ab Henrico 1 et Catharina Medicea non mediocriter adauctam, rex idem noster nova 
manuscriptorum voluminum accessione locupletavit. Ea enim et numero propemodum 
infinita, et raritatis laude omnium haud scio an præstantissitna, ita studio tuo incredibili 
sunt couquisita, ut non tam auxisse, quam novam bibliothecam etfecisse dicendus sit, at- 

ue adeo divisam in majoribus suis, in se collectatn, te procurante, gloriam conjuuzisse. 
dod et precipuurm bibliothece islius decus pretiosa illa raraque numismala, qu& 8 sere- 
nissimo Aurelianensium duce Gastone collecta tanto labore tantoque delectu, tum corone, 
ut aiunt, regie legata, nunc asservantur ibi diligenter, quotidie δὺ rege consiliis tuis inci- 
tato mirifice multiplicantur. Ac ne reconderetur fons ille eruditionis uberior, eodem quo 
bibliotlieca constructa est loco, Academiee virorum totius Europe peritissimorum, te 
suadente, constitute; qui cum eo porati aecedant cerlis quibusdam diebus ad omne 
humatüioris doctrina genus tractandum, (um si quid inter disputandum dubii forte 
eontroversique acciderit, ilico ad librorum auctoritetem, quasi ad decretorium judicium 
confugiant. Atque hoc in memoriam revocat, haud absimilem olim imperatorum quo- 
rumdam Byzantinorum pro re litteraria curam ; qui insignero Constantinopoli bibliothecam 
instituerant, et ipsi curandæ perficienda jue preefecerant viros omnino duodecim, ut 





301 JOANNES CINNAMUS. — PR.EFATIO. 302 


lectissimos totius imperii, sic omnibus disciplinis quam excultissimos. Etsi autem, vir 
illustrissime, minime dubitem, quin tanta pro superandis litterarum molestiis commoda 
sint ejusmodi, ut iis ad susclpiendss egregias lucubrationes plerique ingenii doctrinaqne 
laude illustres 1mpeMantur acrius; haud seio tamen an ista facilitate, henignoque aditu 
inflammentur maxime, quo tuin. ipsos, tum ipsorum opera soles benevolus amplecti, 
Equidem licet id mihi non arrogem, ut me in tantorum virorum numero collocare ausim, 
henignitatis tamen istius specimen nuper jám sensi luculentum, curn illustratam utcunque 
a me sancti Ludovici historiam, dicatamque regi nostzo Christianismo, tibi que oblatam, 
escepisti amantissime, In quo ut profuerint multum et majestas augusti quod prefert 
nominis, οἱ argumenti nobilitas atque sanctimonia, plus tamen, mea sententia, profuit 
raaxima viri illustrissimi Caroli Colbert fratris auctoritas, cujus commendatio tanto plus 
habuit apud te ponderis, quando te et arctiori conjunctione sanguinis, et veriori pruden- 
tie, ingenii, modestis, virtutisque similitudine complectitur. uas quidem in eo dotes 
cum tota passim Gallia suspiciat, tum rex ipse adeo perspectas habet atque exploratas, ut 
amplissimis eas muneribus ornaverit : quorum omnium instar hee duo sunt, demandata 
nupere& pacis sanciend:e cura, et solemnis quam apud serenissimum magne Britannim 
regem nunc obit legatio. Cui quidem utrique provincias, quod non modo przfectus fuerit 
ab rege perspicacissimo rerum estimatore, sed etiam satisfecerit undecunque summo 
principum plausu, et publica omnium gratulatione, vel inde conjicere licet quanta apud 
omnes existimatione floreat, Ceterum qua in me passim usus est benevolentia, easdem 
uoque, vir illustrissime, adducor, ut sperem te mihi nunc facilem ac benevolum adfore, 
(uod quidem hau ere prastiteris, si has tibi inseriptas qualescunque in historiam 
Comnenicam et in Paulum Silentiaiium exercitaliones benigno exceperis animo, et 
nominis tui quasi auctoritate proteseris. Hanc spem meam auget in primis: preclara 
consiliorum tuornm factorumque ratio, qua eo .duntaxat ex conmuni omnium consensu 
pertinet, ut regni regisque nostri invictissimi gloriam amplitadinemque, si tamen acces- 
sionem aliquam admittunt, quocunque modo amplifiees. Nam cum in hoc opere elaborando 
nibil aliud mihi propositum fueril, quam ut egregia quaque Gallorum facinora, ut 
suscepta olim incredibili animo, ita felicius toto Oriente, laudabiliusque perfecta, collo» 
carem in meliori lumine, tum hoc pergratum tibi, perque jucun.um fore confido, ad 
commendandam quippe Gallie gloriam, cui uni inservis, omnino accoinmodatum. 





EJUSDEM PRAEFATIO. 


Cum propensus erga litteras omnes artesque ingenuas amor, nom decorus solum 
principibus viris, iisque quos ad hominum imperia magnasque res et arduas capessendas, 
seu virtus, seu nalura genuit, sed etiam perutilis jure censeatur : tum is maxime qui 
versator in hoc studio, quod in hislorie et antiquitatis scientia situm est. Ex ea quippe 
non superiorum modo nolitiam elatum, sed et certa civilis prudentiee petunt documenta, 
el alienis exemplis et casibus in suis vel communibus gerendis rebus nullo sno periculo 
cautiores evadunt, Et vero historia magistra mornm, et regula posteris est, ad quam vitam 
dirigere suam jubentur ; et queam clara lux veritatis, quæ sicubi aberrent, sut degene- - 
rent, pravitatem erroremque in obscuro esse non sinit. Pre reliquis autem Constantino- 

litanorum imperatorum annales frequenti rerum humanarum fortuneque, quam in iis 
,ezere est, vicissitudine, quid tenendum vitandumque sit, attentis variorum eventuum 
gstimatoribus haud obscure demonstrant. Hujus porro Byzanünarum historie rerum in 
eam ego parlem studiose mihi, ac sane, ni fallor, utiliter incumbendum putavi, que et 
videbatur 8 nostris hominibus adhuc aut ignorata, aut relicta, et arctiori cognationis nexu 
cum Gallicis devincla atque conjuncta, lucis iisdem plurimum afferre posset. Eos igitur - 
commentariis οἱ animadversionibus auctores illustrandos constitui, qui in id precipue 
. stylum contulerunt, ut eam lilleris consecrarent : ut appareat non frustra amplissimos 
viros, qui universam Byzantinam historiam typis regiis hactenus edendam curarunt, 
operam collocasse, quo non senescentem modo, sed exstinctam prope, scriptorum tau 
illustrium laudem et memoriam ab oblivione hominum atque silentio vindicarent, qui 

ermulta de nostris rebus, Gallorumque toto fere Oriente laudabililer ac preclare gestis, 
haud compertaà memorie prodiderunt. Que certe digna sunt, ut in iis commendandis 
imimortalitati scriptorum omnium certeL industria, cuin acres sepe aculeos ad gloriam 
habuerint aliene, aut, ut verius dicam, cognate virtutis monumenta; nec omnino 
ferendum sit, ut tot clarissimaruim exempla virtutum in tanta tamque diuturna apud 
posteros obscuritate delitescaat. Scribere autem orsus sui ab expugnata captaque a Gallis, 
tum Venetis Constantinopoli, partim editis ad eam rem in Villharduinum, qui expeditio- 
nis hujus, cujus el ipse pars magna exstitit, exordia descripsit, ebservationibus; partim 
eliam e probatis scriptoribus Grecis ac Latinis, tum veteribus quoque monumentis β 
regiis labulariis, que harum expeditionum consilia alque acta. conservant, depromptis, 


303 JOANNES CINNAMUS. 304 


totius historia illius continuatione serieque contexta, que et salebris impedita exprcaret, 
ac obscurata peneque obruta in lucem proferret. Jain. vero en ad novum aggredior opus 
scholiis notisque illustrandum, quod propter vel eventuum varietatem, vel! rerum: quas 
complectitur .prasstantiam, vel: eorum qui id elucubrarunt illustrem dignitatis gradum. 
precipuam quamdam apud eruditos gratiam meretur et commendationem. Ea est historia 
Comnenica, seu imperatorum - Constantinopolitanorum ex nobilissima Comnenorum 
familia, que pre ceteris, que hujusce imperii gubernacula tenuerunt, nostris potissimum 
innotuit, tum ob bella quae cum Francis 86 Normennis gessit tum propter varia cum iis 
acis, atque &deo connubiorum et affinitatum inita foedera. Gentis istius incunabula ac 
. jncrementa primus publicavit Nicephorus Bryennius Cesar, Anne Comnenæ Porphyro- 
genit Alexii Comneni imperatoris (ilia conjux : vir non modo splendore natalium 
inclitus ac magistratuum prerogativa, sed omni etjam disciplinarum genere quam 
excultissimus : in cujus quidein commentariis, que ad priscos illos nostrates Normannos, 

ui in Oriente non modica bellica virtutis'edidere documenta, speclant, plurima occurrunt 
íntermista. Historiam a conjuge Bryennio exaratam excerpsit et prosecuta es( Anna 
Comnena Casarissa, eamque in quindecim libros partita est, quibus Alexiadis appellatio- 
nem indidit, seu de rebus gestis Alexii Comneni imperatoris parentis sui, qui una cum 
1saacio Comneno decessore Comnenoruu potentie viam aperuit; quos quidem acri 
.profecto supra sexum judicio ac singulari elegantia conscripsit. Quippe, ut fidem faciunt 
scriptores ejus evi, litterarum laude apprime floruit, av cultu presertim Atticae limáteeque 
dictionis. Alexio autem imperaute e Gallia Normanni in illius principatu, totoque Greéco- 
rum iinperio, cum in [talia, atque adeo in Dalmatia, preeclaris patratis facinoribus 
plurimum inclaruerunt, turn vero potissimum Franci, cum iis Gotefrido ducein Palæstinam 

roperantibus Alexius obsti;it, qui non semel cum ingenti suorum strage repulsus est. 
Rebus proinde ipsis, quás cum laude descripsit, et variis utriuque cum imperatore vafro 
initis foederibus interfuit, oculisque ipsis plerosque usurpavit ex inelytis illis ducibus ac 
belli fulminibus, quorum appulsu Oriens totus eohorruit. Quin et singulorum notavit 
uomine, dignitatem generis et que gerebant munera designavit. lllusirissimum hoc par 
copnjuguin éorumque annales e tenebris priraus eruit et Romana civitate donavit Petrus 
Possinus soc. Jesu presbyter, vir utriusque lingua peritissimus et omni eruditionis 
genere instructissimus, qui, ut multa alia scriptorum monumenta, Georgii Pachymeris 
Historiam a se luculenter illustratam, diuque ab eruditis exspectatam, hoc ipso tandem 
quo scribimus anno luce publica donavit. Alexiadem Anneam excipit Joannes Cinhamus 
imperalorius grammaticus, qui ab excessu Alexii. Comneni imperatoris, Anna. parentis, 
historiam suam exorsus, resque ab Joanne imperatore, Alexii filio et Anne fratre, carptim 
et libro unico complexus, eas potissimum describendas suscepit , quee Manuele Comneno, 
Joannis filio, imperante accidere, cum et iis interfuerit, ipsique Manueli militarit , in 
omnibus quas ille obiit expeditionibus fidissimus comes. Nemo porro ex tot principibus 
qui Constantinopoli imperarunt, in Latinos eque propenso fuit animo, atque Manuel, 
cum et uxores Latini generis binas sibi adjunxerit et cum Latinis federa plurima pepi- 
gerit et Conradum imperatorem Germanicum in castris primum, deinde Adrisnopoli; ac 
regem denique Fraucie Ludovicum VII Constantinopoli exceperit magnifice, ipsiusque 
Ludovici Bliam Agnetem Alexio filio in uxorem expetierit et obtinuerit. Et sane ea volun- 
tatis et animi [ropensione fuisse Manuelem in Latinos profientur scriptores omnes, ut 
inde non semel subditarum sibi gentium invidiam ac odium conflarit. Αἱ cum Cinnaimi 
historia, haud ita pridem ex mss. codicibus eruta, nondum regiis typis ac Lupareis 
ornamentis donata esset, hanc iis committere opere pretium visum est, ne quid hac in re 
ad historie Comneuica laudem deesset εἰ coinmendationem. Verum oum ea omnia que 
sparsim. de rebus potissimum nostratibus in hac nobilissimorum scriptorum triade 
jnterseruutur, ut dicam quod res est, non ita sint explicata, in. medioque posita (quia de 
rebus exteris ἀκριδῶς et enucleate scribere oppido difficile est), ut & scriptoribus cosvis 
arcessito lumine non indigeant, eorum cum Bryennii Anneque et Cinnarmi narrationibus 
comparationem institui, ul rerum que describuntur veritas elucescat et eorum infirme- 
tur fides, si quando socero gener, párenti filia et principi subditus, plusculuin etiam quam 
ccncedit veritas, iadulserint. Quanquam nuda hac et simplici collatione minime conten- 
tus, difficiliores insuper magisque perplexos elegantis istius Historie Comnenica nodos 
pro virili extricare studui, atque e tenebris eruere multa qua ad res Byzantinas spectant, 
non obvia cuivis el expedita. Porro ut imperatorum aec principum, tuui Graecoruin, tum 
Latinorum et Turcorum, quorum passim in tota hac Historia injicitur mentio, familia et 
sterumata facilius dignosceren!ur, non gentis duntaxat Comnenicee, sed etiam Bryenniane, 
aquo adeo Normannicorum Apuliae ducum et reguin Sicilie et Turcicorum ac Iconiensium 
sultanorum indices genealogicos premittere consultum putavi ; interim dum totum quod 
de familiis Orientalibus digessi opus in publicum prodeat. lis denique adjungere visuui 
est topographiam et descriptioneu Constantinopoleos, aliquot annis antequam urbs iu 
Turcorum potestatem concederet a Chrisiophoro de Bondelmontibus Florentino exaratam, 
brevioribusque notis illustratar ; ut et preclarum Pauli Silentiarii de Sophiana ede poera, 
quodin manus mems affecta pene hujusce operis editione pervenit, cum rem gratam 
lacturum me eruditioribus arbitratus sim, si hac inedita historie Byzantine monumenta 


in publicum proferrem. 


905 PRAEFATIO. 906 








-- — — 


DE CINNAMO. 





De Cinnamo hujusce historie que elegantissimis et vore regiis typis nunc prodit , 
scriptore quaedam observaturus, ordiar a verbis Leonis Allatii, qui in Diatriba de Symeo- - 
nibus illius elogium perstrinxit. « Cinnamus, » inquit vir eruditissimus, « nescio quo fato 
a quibusdam Sinnamus dicitur, veluctante apertissime Vaticano codice, ex quo exempla 
cæalera exscriplà sunt. Cinnamorum . familia ad hec usque tempora. non contemnenda . 
it Grecia agnoscitur; Sinnamorum nulla est, que eliam sí esset, cum. illa historia 
Cinnamum praeferat auctorem, frustra operam ludunt, qui aliter proferunt, posterioris 
exscriptoris. incuria. decepti. » Cerle Cinnamorum familiam in [talia pridem notam 
constat ex Martiale, apud quem occurrit nescio quis Cinnamus tonsor, eques Roma- 
nus effectus, nomine licet tacito notatus a Juvenale sat. 1, in quem ila lusit lib. vu 
Epigr. 63: | | | | 

| Qui tonsor fuerss tota notissimus urbe, 
— Et post hec domine munere factus eques : 
Sicanias urbes, Æinæaque regna petisti, 

Cinname, cum fugeres tristia jura fori. 

. Qua nunc arte graves tolerabis inutilis annos * 

Quid facit infelix et fugitiva quies? 

Non rhetor, non grammaticus, ludive magister, 

Non Cynicus, non tu Stoicus esse potes : 

Vendere nec vocem Siculis plausumque theatris ; 
. Quod superest, iterum, Cinname, tonsor eris. 


Exstat preterea Rome vetus inscriptio, que Cinnamorum. familiam [Italicam asserit, 
hisce concepta verbis : ReLiQUIE. CiNNAMI. Ti. Cxsanis. Λσα, FausriANt, Sed et senescente 
Grecia. sedem fixisse in Apulia docet Joannis archiepiscopi Barensis diph ma, quod 
descripsit Ferdinandus Ughellus in Episcopis Juvenacensibus n. 1 exaratum : « Quadra- 
gesimo anno imperii Constantini, simulque cum eo regnante. Romano Porphyrogenito. 
ilecto filio ejus, serenissimis imperatoribus, » proinde 8. Chr. 951 in quo mentio habetur 
« Pandonis clerici, filii Cinnami imperialis spathbe » (id est spatharii ) « quondam, et 
judicis Juvenacim. » Ex quibus perspicuum etiam fit Cinnamos sub imperatoribus Con- 
stantinopotitanis in Italia munia non cohtemnenda obiisse, unde postea Constantinopolim 
et in Thraciam concesserunt. Quippe preter Joannem Cinnamum hujusce historie scri-. 
.ptorem, qui Manueli imperatori meruit, nonnullos alios Cinnamos memorat Joannes 
- €an(saeuzenus, lib. i, cap. 26, 89, 95 οἱ 97, quos iis qui vulgo "Apyovzec indigitantur, 
florebantque seb Paleologis, accenset, ut et Michael Psellus hisce versibus ab Allatio 
' Jaudatis: - | | | 
. Tol; ἓν πνέουσι xa συνουσιωµένοις, 
Συγχλητικοῖς, ἄρχουσι "is ἐχχλησίας 
. Βάρδαις, Προχοπίοις τε, Πιννάμοις πλέον, etc. 


Ex Cinnamorum igitur nobili satis et antiqua gente ortus Joannes Cinpamus vixit sub Ma- 
nuele Comneno, cujus res gestas aliquot libris digessit, quemadmodum et Joannis parentis. 
Sed Joannis vitam leviter unicoque libro perstrintzit, quod, ut ipse ait, eo imperante ac ne- 
dum plane fatis functo, nondum. ad maturam «statem pervernisset. At Manuelis hi- 
storiam eo libentius scribendaia suscepit, quad et virerit illius etate, eique meruerit ab 
ipsa adolescentia, et plurimis in utramque conlinentem ab eo susceptis expeditionibus 
interfuerit; adeo ut neminem alium majori cum fide et diligentia istud operis aggredi 
posse existimaret. Huc accedebat quod litteris non modo Hhumanioribus, sed eliam divinis 
apprime esset instruclus, proindeque historie scribendo perquam idoneus. Nam, ut 
Aliatii de Cinnemi scriptoris charactere judicium appingam, « auctor est elegans si quis 
alius, formulis dicendi peregrinis sepius utitur, figuris ex sophistarum penu. Periodi 
illi concise, plane, nisi cum compositionis novitste asperantur et obscurantur, Totum 
se, ut verbo exiricem, ad Procopium componit. Et mirum est inter tot alios posterioris 
seculi scriptores tumultuarie in dicendo scribendoque delirantes, hunc tantum sapuisse. » 
Cinnsmi vero in rebus theologicis eruditionem commendat Nicetas Cboniates iu Andro- 
nico Tyranno, lib. 1, n. 5, cujus etiam specimen non unum in historia sua suppeditat. 
cum de iis. disserendi sese offert occasio. Gerte in isto opere, ut in enarrandis Grecorum 
'gestis nimium síbi videtur indulsisse, dum ea longe majora, quam erant, facil. it in 
pontifices Romános, imperatores Germanicos, atque adeo in Laünos omnes, ex innato 
Græcauicis ingeniis in illos odio, seu potius invidia, parum equus, imo semper et 
acriter intemperans est. Sed id, ul dixi, non Cinnamo duniaxat, sed cseteris etiam. 
scriptoribus Grecis seu Byzantinis familisre est. Militari studio.operam dedisse Cinnamum, 


30] JOANNIS CINNAMI $08 


ex ipsiusmet scriplis arguitur. Scribit eniui lib. 1, cap. 1, se vizdum adolescentem una cum 
Manuele in utramque continentem profectum esse, ihitisque in iis bellis interfuisse : Ἐκεὶ 
καὶ οὕπω μειραχίῳ ve ὄντι µοι πλείστας συνεχδεδηµηκέναι οἱ τῶν εἰς ἤπειρον ἑχατέραν συνέδαινεν Ex» 
ατρατειῶν; et lib. v. cap. 18 ait se in Manuelis comitatu fuisse, cum Zeugminum oppugna- 
vit. Denique Nicetas loco laudato Lestatur Josnnem Cinnamutm, quem Ktvápoy Ἰωάννην τουσίὁ 
Audronico Tyranno militasse,.cum ad Lopadium in Bithynia castra posuit. Unde forte 
miretur aliquis, quod vir rebus bellicis, militarique officio tote vita sua impeditus, regii 
seu potius imperatorii grammatici munus obierit, quod idem fuit ac notarii seu secretarii, 
Nain, ut auctor est Hieronymus Blanca in prologo ad Commentarios rerum Aragonensium, 
« ipsi notatii ac privilegiorum hujusmodi scriptores, tum scribe regii, tum et quandoque 
grammatici regum eppellari, Greco nomine retento, consueverunt. » Atqne hac notione 
γραμματικοῦ vooem usurpasse videtur Pachymeres, lib 1, cap. 19; lib. nm, cap. 11; οἱ lib. v, - 
cap. 26 ; qure quidem appellatio notariis indita est, quod id muneris lilteratos potissimum 
viros spectaret : nam, ut ait Diomedes, lib. 1, De arte grammat. : « Grammaticus Latine 
litteratus est appellatus. » Graminatici igitur imperatorii dignitas palatina fuit, etsi in 
catalogis officiorum «aule Constantinopolitanee nulla illius occurret mentio. Cinnami 
historiam primus e Vaticane bibliothece codice exscripsit Isaacus Vossius majoribusque 
distentus curis Cornelio Tollio Ultrajectensi tradidit Latino donandam proferendamque 
ín lucem. Hanc ille tandem emisit Trajectensibus typis anno 1652 cum levioribus aliquot 
notis, que non tanti vise sont, ut eas buic adjüngerem editioni, cum nihil fere eorum 
que ad historie Cinnamice illustrationem aat locorum difficilium enodationem pertinent, 
contineant. Sed ct illius versionem tumultuaria quadam , ut ipsemet fatetur, opera exara- 
tam recensere opere pretium duxi, cum multis in locis scriptoris mentem vix sit assecu- 
(us, in aliis paulo obscurior visus sit. Qua quidem in elucubretione ita sum versatus, ut 
nihil laudandis interpretis conatibus detractum velim. Cum vero codex ms. Cinnami, qui 
servatur in bibliotheca Vaticana, in sex libros dividatur, in totidem historiam hanc, 
librosque in sectiones, aut capita sum partitus, cum in editione Tolliana in quatuor tan- 
tum libros divideretur, quorum ultimus sua mole tres alios ferme excedit. Quippe in ins. 
codice in tres pariter distinguitur, ut auclor est Allatius, qui preeterea principium septitni 
in eo legi, nec ultra, adnotat. QuoJ inde factum existimat, « quod ille codex exscribebatur, 
cum Coustantinopolis terra marique obsessa , tormentis bellicis a Mabumetanis oppugna- 
hatur, ut exsceriptor in margine adnotaverat. Dei postmodum justo judicio urbe hostibus 
Iradit&, exscriptio qnoque illa post aliquot paginas finem habuit, vel expugnatioue urbis, 
vel infortunio, utinam non cede exscriptoris interturbata. » Et sane post Manuelis exces- 
sum historiam se concinnásse ipsemet testatur Cinuamus, |. 1, c. 1, cum ait Manuelem 
sua etate defunctum, relicto filio impubere. Hanc autem au absolverit et ad Manuelis 
mortem necne perduxerit, etsi videtur probabile, non lamen omnino id constat, quan- 
quam variis in locis, ac presertim p. 150, ubi de Alexio, Manuelis filio, quadam a se 
diéenda et enarranda proponit, qua in codice Vaticano non exstant. Utcunque sit, libri 
epigraphe ila concipitur, ut, vivo adhuc Manuele ac nedum ezstinclo, videatur apposita, 
cuim Ἐπιτομὴν reruto 80 Joanne imp. nuper fatis functo sestarum et Manuelis, Joannis 
filii, bistoria dicatur continere. Nam siManuel tum vivendi finem fecisset, cum historiam 
&hsolvit, aut illius titulum ascripsit Cinnamus, non tàm Joannein, quam Manuelem µαχα- 
Ρίτην apPellasset; solent enim Greeci viros potissimum illustres, qui haud ita pridem deces- 
- Serünt, τῶν gaxaplsov appellatione donare, ut ex Synesio et aliis constat : quemadmodum 

feminas nobiliores τῶν µαχαριτίδων; qu&ám ultimam vocem usurpant ideam Synesius epi- 
Flola bk οἱ Pachvmeres t iv, c. 29. 





C. TOLLII PRAEFATIO. 


Exsolvo nuoc promissi fldem, quam ante biennium, cum Palzplatum ederem, de publicando etiam 
Cinnamo dedi, lector amice et benevole. Scriptor is, seu regius, ut se ipse vocat, grammaticus, memoria 
sane et posteritate dignissimus, Vitam Joannis Comneni, imperatoris Constantinopolitani, brevi com- 
pendio tradidit ; sed. imperium ac res gestas filii ejus et successoris Manuelis, cui per Asiam alque 
Europam bellanti adolescens admodum comes adfait, cujus facta pleraque oculls suis vidit, longa serio 
prosecutus est, Dictio ejus pura ac tersa satis, Ilerodoti, Xenophontis, aliorumque veteris Graecis in 
historia principum, aula : ut vel hac solum virtute immenso post se spatio relinquat Glycam, Constan- 
tinum Manassem, Tzeizem, Chouiatem Nicetam, et qui alii ejus νο, aut paulo posi, seripsere tumidi 
homiues et salebrosi. Fidem profitetur incorruptam, sine amore cojusquam, sine odio; quauquam 
indu! entior visus est quibusdam in laudando Manuele, depredicandoque magnis ausis, ezpe etiam 
tewerariis, promptum ejus animum ; cum tamen hanc a se et principe suo avertere suspicionem conetur, 
producta ad exemplum Alexandri Magni et reliquorum audacia, qui gloria sublati, pericula In pra:liis 








$09 HISTORIARUM LIB. I. 310 


sua esse, non militum, voluerunt; Quidquid sit, habes certe erutum tenebris ac carcere 93960 omnibus 
equalibus ingenio et. claritate sua przlucentem scriptorem; et, quod. habes, gratias hoc ages nomine 
industrise et liberalitati amplissimi atque inclyti nominis viri Isaaci Vossii, qui eum e codice Vaticanze 
bibliothecae" exseriptum majoribus. distentus curis mihi, ut juris facerem publici, donavit : meum si in 
verteudo. illusirandoque studium modo agnoveris, amplum satis collocatze operz premium videbor 
retulisse. Omnibus enim bonis. et amantibus eorum, qui laudem assequi ex studiis connituntur, satisfe- 
cisse me pro mediocritate mea spero. Si qui supercilium induere volent, et in vitia tam cernere acutum, 
quam aut aquila, aut serpens Epidaurivs, illi suain sibi austeritatem sxvitatemque magis fore vitio sciant, 
quam errorem aut lapsum juveni; cui, subacto nondum ad remotissima quazqne per ætatem ingenio, 
ul est errare inter bomines facillimum, ita primus quoque ante omnes veniam indulgentiamque meretur. 
Accedit, quod pars magna operis con(ücienda fuerit visdunt firmatis ex longo ac gravissimo morbo 
viribus. Simul namque prodire e funebri quasi lecto, et manum admovere tabule potui, exercui me et 
defatigavi, ne quo alio, ut nonnulli metum admovebant, preveniente, oleum et operam atque aliquo.l 
foriassis inde meritum perderem, Nunc vero spem nostram utcunque exsecuti, damus bic tibi quidquid 
hoc libri aut loboris est, utquo equus ac libens fruare, humanitatem tuam rogamus. Vale lector, et 
quantum mihi Dei benignitate vitz, deinceps dabitur, illud omne publico me bono, 8i qua prodesse potero, 
crede trausmissurum. 





JOANNIS CINNAMI 
HISTORIARUM LIBRI SEPTEM 


ΕΠΙΤΟΜΗ TON ΚΑΤΟΡΘΩΜΑΤΩΝ TQ MAKAPITH. BAEZIAEI 
ΚΑΙ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΝΗΤΩ 


ΚΥΡΙΩ. ΙΩΑΝΝΗ TO ΚΟΜΝΗΝΩ 
ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΣΙΣ. 
ΤΩΝ ΠΡΑΧΘΕΝΤΩΝ TQ AOIAIMQ YIQ ΑΥΤΟΥ TQ ΒΑΣΙΛΕΙ ΚΑΙ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΝΗΤΩ 
ΚΥΡΩ MANOYHA TQ KUMNHNQ 
ΠΟΝΗΘΕΙΣΑ 
ΙΩΑΝΝΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟ TPAMMATIKQ TQ KINNAMQ. 


EPITOME RERUM PRLECLARE GESTARUM A DIVA MEHORLE 
ETPORPHYROGENITO . 
DOMINO JOANNE COMNENO, 
ET NARRATIO 
RERUM QUAE GESTÆ SUNT AB INCLYTO IPSIUS FILIO IMPERATORE ET PORPHYROGENITO 


DOMINO MANUELE COMNENO, 
| CONSCRIPTA 
A JOANNE IMPERATORIO GRAMMATICO CINNAMO. 


BIBAION Α. 


LIBER I. 


[P. 4 ] a'. Οὐδὲ τὸ τῆς ἱστορίας ἔργον ἀφιλότιμον 1-4 !. Historiam scribere gloriosum jampridem 
τοῖς πάλαι ἑνομίσθη σοφοῖς,. Πλείστου; μὲν οὖν — visum est sapientibus, quorum plurimos contigit 
αὐτῶν χαὶ ἐντεῦθεν εὐδοκιμηχέναι συνέδη. 'O μὲν — non mediocrem indc famam laudemqae consequi, 


3/1 


JOANNIS CINNAMI 


312 


llic enim exarandze Grecorum historite dedi ope- A γὰρ τὰ Ἑλλήνων εἰς ἑατορίαν. ἔλαδεν ἔργα. ὁ δὲ 


ram : ille Cyri 3 puero institutionem resque ab illo. 


Jam viro præclare gestas enarrabdas suséepit, et 


A ubi periculum erat, ne quæ lóngo aüte tempore 
facia eraut rursum oblivione delcrentur, ea libris 


tanquam perennibus insculpta columnis, posteritati 


commendaruni, Ας tale quidem cousilium est fiistó- 
riarum scriptoribus, Oportere autem arbitror, nt 
qui aliqua. cum laude hoc in studio verssri velit, 
et scientia rerum, qua 60 pertiaent, singularum: 


instruetas, et variis que huie viz perpetuo adhze 
resCuni curis ac negotiis solulus, ad id accedat; 


quoram negtrum nobis quantum opus est suppelit. 


Neque propterea silentio praterconda. videntur quas 
nostro acciderunt szculo ; iino curandum. iut oblata 


Κύρου διεζῆλθεν ἀλωγήν.το τήν ἐκ παίδων. καὶ 
πράξεις, ὅαι εἰς ἄνδῥας ἤχονει eot ἐξεπονήθη- 
σαν * xaV χαθάπερ ἐπόσα «lp χβόνῳ φἀνέντα sis. 
αὖθις ἐπιχρυθήσεσθαι αἰνλονόν eTyov, ταῦτα ἐχε]- 
vot χαθάπερ ἐν ἀθαλάῖοις στζλαις ταῖς βίἰθλοις b: 
τυπωδἀμένοι τῷ ἑκῆς παρέδοσαν βίῳ. Τὸ μὲν 5i, 
ἔργον τεῦτὸν. Χρὴ v3p οἶμαι τούς γε ph πάνυ ἂνα- 
ξίως τούτῳ ἐπιχτιρήσοντας elbfos c τε τῃς {περ 
Έχαστα εὖ ἥχειν xat πραγμάτων ὡς ἐπίπαν ἀφ- 
εστάναι (1) ὅσα βίῳ «déc [Ρ. 5.] συνέζευχται διηνὲ- 
χές "ὧν οὐδέτερον ὅπως οἴμαι χρεὼν ἡμῖν πάρεστιν. 
—* οὐδὲ διὰ τοῦτο παγτάπασιν ἔργα σιγητέον, 
ἃ τῷ ἡμετέρῳ δή που συνέπεσεν αἰῶνι, ἐπιμελητέον 
V ὅχως. ph καὶ τῆς ἐνούσης ἄρα εὐκαιρίας κατόβιν 


nobis occasione utcunque fleri potest utamur. Id B ἡμῖν ἐλθεῖν vévorto, Γένοιτο δ' ἂν, sl τῶν ἄλλων 


autem Jta εοηβοὶ omnino poterit, si caterarwm 
rerum maxime, que in communi hac mortalium 
wita frequentius eveniunt, omissa narratione, qua - 
a duobus gesta sunt imperatoribus degcribamus, 
qq uorum alter nobis necedem nails decesserst, alter 
nostra siate et floruit et exstinctus est; filio adhue 
impubere imperii herede relieto. Fuerunt illi Joanues 
et Manuel, ex Comnenorum família. Quid avtem 
egeritis a quo uterque proguati sunt, quorum ille 
patri, ille avo acceptam referebat imperii succes- 
 wionem, Utque rem Romanam adminisiraverit, satis 
superque enarratum esse ab iis arbitror, qui rerum 
: ab illo gestarum historiam litteris consignarunt, ut 
supervacaneum sit earum memoriam Ὦ revocare : 
ut.et quemadmodum in Nicephorum ea feinpestate 
"imperantem, adeoque jam state confecium  rebel- 
larit : omnia enim, ut jam priemonül, accurate ab 
lis periractata sunt, qui ab omni odio et simultate 
ju scribendo alieni fuerunt. Josnuis quidem res 
gestas breviter et summatim attingam, cum illius 
etate, quod supra innui, non vixerim, At Manuelis, 
qui Joannem excepit, historian haud scio an quia- 
quam veraeciori stylo persequi valeat, quippe qui 


vixdum adulescens susceptis ab eo. plurimia in 


utramquo continentem expeditionibus interfuerim. 
Hæe igitur prefari operam pretium fuit : res vero 

Postulat ut ad propositam inde: narrationem ag- 
grediar. . 


χαθάπαξ ἁπάντων xal ὅσα 4e τὸν χοινὸν fxe τῶν 
ἀνθρώπων ῥίον τὴν ἀφήγησιν ῥκερθδάντες δυεῖν ἔργα 
παραστηαόµεθα βασιλέοιν, ὧν ὁ μὲν ἔφθη πρὸ τῆς 
εἰς τὸν βίον ἡμῶν προόδου tb ζὴν ἁπολιπὼν, ἅτε- 
poc A ἠχρασέ τε ἐφ᾽ ἡμῶν xal ἀπῄει τοῦ βίου «hv 
βασιλεῖαν ἀνήθῳ λιπών τῷ παιδὶ (3). Ἰωάννης 
οὗτοι xaX Μανουὴλ, ol. Κομνηνοί. Ὅπως μὲν Τὰρ 
εἴχεν ἐξ οὕπερ ἄμφω ἐγινέσθην (ὁ μὲν ἐς πατέρα, 
ὁ δὲ ἐς πάππον αὐτὸν ἀναφέρων τὴν βασίλειον 
ἀνεζώσααιο ἀρχὴν), xal ὡς τὰ xowà Ῥωμαίων 
διῴχῆσε πράγματα, avis oipat διηγηθέντα ἐπὶ 
τῶν τὰ &xslvou ἀναγραψαµένων o0 yph xal πάλιν | 
ἀναλαμθάνοντας ἐχτιθέναι, ἁλλ᾽ οὐδὲ ὅπως ἐχεῖνος 
Νιχηφόρῳ (3) ἐπανέστη τῷ τηνικάδε τν βασιλείαν 
διέποντι, ἀνδρὶ πόῤῥω τῆς ἡλικίας (4) Άχοντι καὶ 
ἐπὶ δυαμαῖς βίου γεγονότι. — 
, Ἠάννα γὰρ Ac τὸ ἀκριδὲς «ἤδη, παθάπερ ἔφην, * 
διήγηνται τοῖς Ye μὴ πρὸς ἀπέχθειαν ἐχείνῳ e 


Yqerpzs óotv (a). Βἱρήσεται δὲ pov τὰ μὲν τοῦ * 


άννου χατ᾽ ἐπιτομὴν χαὶ ὥσπερ iy ρωσ ott 
dnb ἓν tol; xa ἐχεῖνον, ὅπερ ἤδη ἔφην, 1έγοια 
χρόνοι. Τά γε μὴν τοῦ μετ ἐχεῖνον Μανουλλ 
οὖα οἶδα εἶ τις ἐμαῦ χάλλιον ἐξιστορῆσαι ἔχει, ἐπεὶ ᾿ 
xaX οὕπω μειραχίῳ ve ὄντι µὸν πλείστας συνεχδε- 
δηµηκέναι οἱ τῶν εἰς ἥπειρον ἑχατέραν συνέδαινεν 
ἐἑχστρατειῶν. Ἡ μὲν οὖν πρόθεσις αὕτη, χαιρὸς ὃ ἂν 
εἴη λοιπὸν εἰς ἀρχὴν τὸν λόγον ἀναγαγόντας. ἐντεῦ- 


D θεν τῆς ἱστορίας ἀπάρξασθαι, 
2. Alexio vita functo, destinatum jam ante sibi : 


p. Αλεξίου αἂν βίον χακαλύσαντος, Ἰωάννης 


Du Caügii note. 


(4) |P. 429] ης ἐπίπαν ἀφεστάναι. Petrus Diaco- 
mus in przfat. adl. iv Chron. Casin. : Historia a venuti 


decoris altitudine rael, si mens cogitationibus obum- 


brala et pressurarum mundialium tenebris offuscata 
fuerit. Yufra : Mens. vero | historiographi elucescere 
minime valet, quandiw terrenis curis εἰ lucris 
insudat, quia cum homo mundi turbinibus quatitur, 
movetur pariter ei mena, el cum quiescil, similiter et 
ipsa quiescit, etc. ! 


(2) Ἀνήδῳ xai. Alexio Comneno, Manuelis 


imp. filio, ci Andronicus Tyrannos vitam et im- 


péritin alistulit. 
(5) Νιχηφόρφι Dotaniata, cui successit Alexius 
Joennis parens. 
(4) Πόῤῥω τῆς ?J:xlac. Erat quippe Nicephorus, 
cum imperium occepit, admodum senex. Vide not. 
ad Alexiadis p. 45. 


Cornelii Tollii note 


(a) A πρὸς. ἀπέχθεισαν ἑκείνῳ συγγεγρα- 
φύσιν. Apposite in hanc mentem Tacitus. liisioria 
prima: Mihi Galba, Otho, Vitellius, nec beusficio nec 
injuria cogniti, Dignilatem nostram a Vespasiano 


- inchoatam, a Tito auctam, a Domitiano longius pro- 


veciam non. abnuerim :. sed. incorrptam fidem ρτο- 
ſestis mec amore. quisquam, εἰ sine odio, dicendus 


e«t, 





313 


σαν (5) τὴν βασιλείαν παρέλαδεν, ἐφ᾽ ὅσον τε 6 χαιρὸς 
ἐπεμέτρει τοῖς πολιτικοῖς ἑαυτὸν ἐπιδοὺς πράγµασιν 
ἐπὶ τὴν 'Ασίαν (6) ἐξώρμησεν. "Ἔστι δέ τις ἄγχιστα 
«Ἀύχου καὶ Κάπρου τῶν Φρυγίων ποταμῶν χειµένη 
πόλες ὄνομα Λαοδίχη (7). Ταύτην δὲ χρόνῳ ttv πρό- 
τερον Πέρσαις ἀλοῦσαν τῇ Ῥωμαίων ἀνασώσασθαι 
ὁ βασιλεὺς διανοηθεὶς, ἀξιόλογον ἐπὶ αὐτῇ στρα- 
τείαν ἤλασε». Ἐπειδή τε πόλεως ἀγχου Φιλαδελ-- 
φείας ἦν, αὐτὸς μὲν αὐτῃ που χάραχα περιδαλὼν 


ἑστρατοπεδεύετο, τῶν δέ τινα εὐνουστάτων αὐτῷ 
Ἰωάννης ἐς Πέρσας τὸ γένος ἀναφέροντα ἃμα στρα- 


:τεύματν τῆς πόλεως ἀποπειρασόμενον ἔπεμψε. 
Acerca» δὲ ὀλίγῳ ὕστερον πανστρατὶ xal αὐτὸς ἐπι- 
τὰς αὑτοδοεὶ ταύτην εἶλεν. Ἔνθα Βαρδάρων τε 
ἄλλων πολὺν τετύχηχεν ὅμιλον εἶναι xai τῶν iv 
αφίσεν Ἱπιφανεστέρων οὐκ ἑλάττους τῶν ὀχτακοσίων, 
[P. 5.] ἓν οἷς καὶ Πιχαρᾶς (8) Av πολέμων ὡς ἄγαν 
πολλῶν Έμπειρος. Τότε μὲν οὖν φρουρὰν ἀποχρῦ- 


σαν τῇ πόλει καταλιπὼν τῶν ἐπιτηδείων τε διαρ- 


πῶς ἐμπλησάμενος lc Βυζάντιον ἑπανέζενυξε. Χρόνῳ 
δὶ ὕστερον Σωζόπολιν (9) ἐπιστρατεύσας πόνῳ οὐ. 
δενὶ xal ταύτην ὑπὸ Ῥωμαίοις ἔθετο. Τὸ δὶ ὅπως 
αὐτὰ χαὶ δή iov λελέξεται. Σωζόπολις αὕτη πόλις 
μέν ἐστι τῶν ἓν "Acla πάλαι ἐπισήμων, ἐφ᾽ ὑψη- 
λοῦ δέ τινος καὶ ἀποχρήμνου ἱδρυμένη χωρίου τῷ 
μὲν ἄλλῳ ταύτης µέρει πανταχόθεν ἄδατος γίνεται, 
'μίαν δέτινα χομιδῇ στἐνωτάτην παρέχεται εἴσοδον, 
io fjv οὔτε μηχανῆν ἄν «qv; ἑλχύσαι δυνῄσεται οὔτε 


HISTORIARUM ΣΙ. | : 
xai πρότερον πρὸς τοῦ πατρὺς αὐτῷ pvnatevtet- Àa patre imperium Joannes suscepit. Rebus ille 


3M 


urbanis quaotum licebat compositis, in Asiam 


transiit. Proxime autem Lycum, Caprumque, Phry- 
 gim flüvios, est civitas nomine Laodicea, quam a 
. Persis antea captam Romano rursum asserere im- 
perio constituens imperator, idoneum exercitum 


eo transmisit, Cumque hasd procul abesset Phila 
delphia, castra illic posuit valloque urbem eircum- 
dedit. Misso deinde quodam ex intimis, natione 
Persa, cum eopils, qni obsidionem aggrederetur, . 


Ipse mox cum universo subsecutus exercitu, urbem 


primo impetu Q expugnavit. Hic non modica Bar- - 
barorum Inveuta multitudo, quos inter exsttere ex 
illustrioribus. octingenti ut minimum, atque in iis 
Picharas, militari scientia insignis. Relieto itaque 


ad eoptinendam urbem valido prsesidio, rebusque 


necessariis prout decebat procuratis, Byzantium 


. rediit. Tum versa ad Sozopolim acie, urbem labore 


nullo Romanis subjecit. Quomodo autem id [actum 
sit, nobis promendum. Sozopolis, et ipsa inter civi- 
tates Asiæ quondam praecipuas, excelso preruptoque 


sita loco, czteris quidem locis praclasa undique et 


jmpervia, unicum duntaxat, sed angustum admodum 
praebet aditum, per quem aut machina duci, aut 
quidquam eorum quas ad murorum oppugnationem. 
pertinent, appararji nequaquam potest, eum homi- 
nibus raro agmine incedentibus vix pateat. Ejusmodi 
fuit orbis situs. Ac primum quidem Joannes illius 
capienda spem abjecit. Mox subiit cogitauo, qu: et 


ει τῶν εἷς τειχοµαχίαν εὐτρεπίσασθαι' καὶ ày- (; Romanis urbem nullo negotio asseruit et imperatori 


Όρώποις yàp ὅτι pil) xav! ὀλίγους πορευομένοις gó- 


àug ἐπὶ τὴν πόλιν εἰσηγητὰ  vlvesas, Ἡ μὲν δη 


£t; οὕτως εἴληχε θέσεως. Βασιλεῖ δὲ Ἰωάννῃ τὸ 
μὲν πρῶτον ἀπέγνωστοτὰ τῆς ἐπιχειρήσεως, ἔπειτα 
ἄννοιά τις ἐπῆλθεν αὐτῷ, fi τήν τε πόλιν Ῥωμαίοις 
οὐ σὺν πόνῳ παρεστῄσατο καὶ αὐτὸν µέγα χλέος ἐς 
Ανθρώπους πάντας περιδαλέσθαι πεποίηχεν. τις 
U αὕτη δηλώσω. Δύο bh δορυφόρων προσκαλεσά- 
Ἴμενος τῶν αὐτοῦ, ὧν ὁ μὲν Πακτιάριος, ἅτερος δὲ 


Δεκανὺς ἐπεκέχληντο, ἐχέλευεν ἅμα τῷ pe! αὐτοὺς 
ατρατεύµατι. εὐθὺ τῶν τῆς πόλεως όντας πυλῶν. 


ἀκροδολίζεσθαι πρὸς τοὺς kv τῷ τείχει, ἑπεξιόντων 
δὲ αὐτῶν φεύγχειν μηδὲν αἰσχυνομένους «ἕως ἐπὶ 
πλεῖστον ἐχπεσόντες εἰς δίωξιν «b στενὺν ἁπολί- 
ποιεν, τὸ δὲ ἀπὸ τοῦδε ἁγχιστρόρῳ ἐπελάσει τῇ τῶν 
πυλῶν προτερήσαντας διαχκληροῦσθαι χώραν. Ol 
μὲν οὖν ἀπῄεσαν ὡς ἐπὶ τὴν πόλεν * οἱ δὲ βάρδαροι 
ἐπειδὴ προσιόντας αὐτοὺς ἐἶδον, τὰς πύλας εὐθὺς 


ἀναχλίναντες ὡς εἶχον τάχους ἐξέθεον ἐπ᾿ αὐτούς. 


᾿Τῶν δὲ νῶτα δόντων αὐτοῖς. Εννέδαινε τὴν δίωξιν 
ἐπὶ πολὺ Ὑίνεσθαι, "Ατερος τοίνυν «olv. εἰρημένοιν 


apud omnes liomines gloriam non'niediocrem pepetit. 
Qua vero ratione id contigerit, paucis perstringam. 
Accersitis duobus ad se satellitibus, quorum alteri 
Pactiario nomen alteri Decano erat, jussit dt con- 
festim portis urbis cum copiarum parte subeuntes 
leti eos. velitatione, qui in moenibus stabant, 
provoearent : quod si egredéreptur, terga verterent 
nullo pudore, donec longius ad persequendos 7 
ipsos effasi hostes excessissent locorum angustiis ; 
tum repente conversis inde ad portam equis locum 
eaperent. Profectos itaque quasi ad urbem oppu- 
gnandam jamque advenientes simul atque conspe- 
xerunt Barbari, reseratis e vestigio portis, quanta 
poterant celeritate in illos irrupere. Romanis terga 
dantibus longiusque i!lis persequentibus, alter 
eorum, quos dixi, statim retro cessit, et cum eo 
non modica Romanorum multitudo. Cumque Jam 
portis. proximi essent, ex equis desiliunt ibique 
consistunt, Mox. czteri e Romanorum copiis, intel- 
lecto quid ab sociis gereretur, retractis equis clta- 
tum impetum in hostes fecerunt, qui ab ipsis inter- 


. Du Cangii nota. 


8) Μνηστευθεῖσαν. Joannes enim statim atque 
ia lucem est editus, imperator a patre. acclamatus 
est, Anoe, l. vr, p. 167,108... . 

(0) 'Eai τὴν "Ac(ar. Conferendus Nicetas in 

. 430] Λαοδίκη, Laedieen Phrygiz urbs 

1) TP. Λαοδίκη. odieea Phrygiz urbs, 
ac eid 'l. ὃν e. 29: Celeberrima vrbs Lao- 
dicsa imposita est Luco flumini, latera alluentibus 


Asopo εἰ Capro, appellata primo Diospolis, deinde 
fihoas, - 


(8) Πιχαρᾶς. Qui Nicetas ᾽Αλπιχαρᾶς, apud quem, 
αλ, prepositio est, quam crebro Árabes nominibus 
propriis praeponunt. Vide Vaterium in Praefatione 
ad El-Macinom. | | 
. (9) Zwtóxudw. Pampbylie oppidum. Vide Ni- 
cetanm. $07 .. 


zis | JOANNIS CINNAMI — 316 
elusi, alii alio per. circumjacenles campos fugerunt, A αὐτίκα ὀπίσω Σχώρει, καὶ Ῥωμαίων αὐτῷ πλεϊστοι 


hacque ratione urbs expugnatur. 


εἴποντο. Ἐπειδὴ τε πρὸς ταῖς πύλαις ἐγένοντο, τῶν 


ἵππων ἁποδάντες αὐτοῦ ἵσταντο» ἑξῆς δὲ xai τὸ ἄλλο 'Ῥωμαίων στράτευμα τῶν πραττομένων αἱσ- 
θόμενοι δρόµῳ πολλῷ ἐχώρουν, καὶ ol πολέμιοι Ev. µέσῳ λοιπὸὺν ἑναπειλημμένοι ἄλλης ἀλλαχηῃ γατὰ 
τῆς προχειµένης ἑἐθέοντο πεδιάδος, fj τε πόλις ἠλίσχετο. 


$. Digressus inde imperator Hieracoryphiten ca- 
strum sic dictum aliaque complura qua Attali 
finitima sunt cepit, posteaque Byzantium reversus 
€st, Pauco deinde elspso tempore in Macedoniam 
inovit, Nam Scytlie. ingentibus copiis Istrum trans- 
gre8si iu fines irruperant Romanorum. Verum quod 
hiems tum erat, circa Beroem civitatem in hibernis 
militem collocavit, cunctisque interim ad bellum 
instructis, quosdam ex illorum phylarchis sibi 


q'- Βασιλεὺς δὲ ἐχεῖθεν μεταδὰς Ἱεραχορυγίτην 
τε εἷλε τὸ Φρούριον xal πλείστων ἄλλων & τῇδε 
ἵδρυται τῇ Αττάλου ἐπὶ πλεῖστον ἁγχιθυροῦντα, 
οὕτω τε λοιπὸν ἐς Βυζάντιον ἀναχομίζεται. OD. δὴ 
ἐπ) ὀλίγον διατρίφας ἐπὶ τὴν Μαχεδονιχὴην ἐχώρει. 
Σχύθαι γὰρ πανατρατὶ τὸν ἼἽστρον διαθάντες εἰς τὰ 
Ῥωμαίων εἰσέδαλον δρια. Άλλὰ τότε μὲν χειμῶνος 
ἐπιλαθομένου ἐνταῦθά που περὶ πόλιν Βερόην δι» 


εχείµαζε, τὸ μὲν τὰ πρὸς τὺν πόλεμον ἑξαρτύων, 


conciliare maxime annixus est, ut caeteros ab his B [P. 2.] τὸ δὲ πλέον ἤθελε τῶν lv. σφίσι φυλάρχων 


divisos tanto facilius debellarct. Sub vernum tempus, 
cum ex iis complures legationibus sublnde subwissis 
οὐ suas allexisset partes, in czteros profectus est, 
rerumque & summam cum iis statuit experiri, 
Couunissa utraque acie, cquo aliquandiu Marte 
pugnatum, ipseque imperator jaculo in crure per- 
cussus est. Tandem Romanis aoriter certantbus 
superantur Scythe, quorum alii In ipso prelio 
interiere, alii vivi capti sunt, Pars vero quidam 
non iguobilior ad casta reversa, fuge se dare 
nequaquam voluit : quin potius cum conjugibus et 
liberis quidquid reglaret perículj sustinere decrevere, 
comnpositisque et apto iuter se connexis plaustris, 
qua desuper boviuis contexerant pellibus; positisque 


(10) τινὰς ἑταιρίσασθαι, ὡς ἂν οὕτω τοὺς ἄλλους 
χωρὶς ἀπολαθδὼν οὗ σὺν πόνῳ καταγωνίσηται. Ἔα- 
pos δὲ πολλοὺς ἤδη διὰ πρεοδειῶν αὐτῷ προσχω- 
ρῆσαι ἀναπείσας ἐπὶ τοὺς λοιποὺς ἐχώρει, πολέμῳφ 
χρῖναι θέλων τὰ πράγματα. Συῤῥαγέντων τοίνυν 
ἀλλήλοις τῶν στρατευμάτων, µέχρι μέν τινος ἰσοτά- 
λαντος ἡ μάχη ἑγίνετο, ὅτε xal αὐτὸς βασιλεὺς βέλει 
τὸν π/δα ἐπλήγη * τῶν δὲ 'Ῥωμαίων εὐθύμως ἆγω- 
νιζοµένων ἠττῶνται κατὰ κράτος οἱ Σχύθαι, xai 
αὐτῶν οἱ μὲν ἔπισον, οἱ δὲ ζωγρείᾳ ἑάλωσαν. Μοῖρα 
δέ τις οὐχ ἁγενὴς. ἐπὶ «b. στρατόπεδον ἑπανιοῦασ 
οὐχέτι φεύχειν ἡδίου, ἀλλ᾽ αὐτοῦ σὺν. γνναιξι καὶ 
τέχνοις τοῖς αὐτῶν τὸν κίνδυνον ὑποστῆναι εἴλοντο 
προπονούµενοι τῶν ἁμαξῶν, ἃς βοείοις ἄνωθεν βύρ- 


in iis uxoribus et liberis, pralium instauraut. Rur- C σαις περιλαδόντες ἐς τὸ ἀχριδὲς τε ἁρμοσάμενοι 


anni igitur atrox conseritur pugna et utrimque fit 
multa czedes. Scythze quippe curribus veluti muni- 
mento usi non minimum Romanis damnum intu- 
lerunt. Qua cum adverteret iinperator, statuit equo 
descendere pedesque cum caeteris militibus dimicare. 
Verum nequaquam id probantibus suis, precipit 
bipenniferig qui sibi astabant (gens ea est Britan- 
norum, qua a multis retro seculis Romanis militat), 
ut instarent securibusque suis currus dissecarent. 
Jussa iis statim exsequentibus , Scytharum castris. 
potitus est imperator. Tunc plerique ex iis qui fuga 
sibi consuluerant, popularium desiderio adducti, 
vliro ad eum coufluxere. Romanorumque sedibus 
illati et numeris inserti militaribus diutissime in fide 
perseverarunt. 


9 4. Atque isto quidem modo sese habuit Scy- 
tharum ad Romauos iransitio. [linperatorem autem 
rursus detinuere res Asie, Ubi Barbaris inexspe- 
etatus, sub hiemis maxime tempus, aliis in servi- 
tutem redactis, pluribus ad Christisnam fidem 


ἐπ᾽ αὐτῶν τὰς γυναῖχας xai τὰ τέἐχνα ἑνέθεσαν. 
Αὖθις οὖν μάχη συνίσταται χαρτερὰ xal φόνος ἁμ- 
φοτέρωθεν γίνεται. Σχύθαι γὰρ ὥσπερ ἐπιτειχίσματι 
ταῖς ἁμάξαις χρησάµενοι μεγάλα Ῥωμαίοις ἑλύπουν. 
*O βασιλεὺς ἑννοησάμενος ἤθελε μὲν αὐτὸς «oo 
ἵππου ἀποδὰς tof] σὺν τοῖς στρατιώταις τὸν ἀγῶνα 
διαθλῆσαι. Ῥωμαίων δὲ οὐδαμῆ ἑπαινούντων ἑχέ- 
λευε τοῖς ἀμφ᾽ αὐτὸν πελεχυφόροις (11) (Έθνος δέ 
ἐστι τοῦτο Βρεταννιχὸν βασιλεῦσι Ῥωμαίων δο.- 
λεῦον ἀνέχαθεν) πελέχεσιν ἐπιστάντας διαχόπτειν 
αὑτάς. Tov δὲ αὐτίχα ἔργου ἐχομένων, οὕτω δὴ xal 
αὐτοῦ τοῦ Σκυθῶν στρατοπέδου ἐγχρατὴς βασιλεὺς 
γίνεται. "Oce xal τῶν ἄλλων, ὅσοι φυγῇ τὴν σωτη- 
βίαν ἑπραγματεύσαντο, οἱ πλείους τῷ φίλτρῳ τῶν 
ἑαλωχότων αὑτόμολοι βασιλεῖ veyovótt,, εἰς ἤθη 
et τὰ Ῥωμαίων ἀπήχθησαν xaX στρατιωτικοῖς ἐγ- 
γραφέντες χαταλόγοις ἐπὶ μαχρὸν διετέλεσαν. 

δ. Ἡ μὲν οὖν τῶν Σχυθικῶν ἐθνῶν ἐς Ῥωμαίων 
διάδασις ταύτῃ πη Eoyse * βασιλεὺς δὲ καὶ αὖθις τῶν 
κατὰ τὴν ᾿Ασίαν εἴχετο πραγμάτων. ᾿Απροσδόχητος 
γὰρ τοῖς τδε βαρθάροις χειμῶνος μάλιστα ἔπιτι- 
θέµενος ἄρδην ἠνδραποδίζετο, πλείστους τε αὐτῶν 


Du Cangii πουν. 


(10) d$vJAápxor. Nam in plures tribus distributi 
erant, nec. uni parebant duci, inquit Nicetas. Pro- 
copius, 1. t De bello Persico : Οὐδεὶς δὲ obvs Ῥωμα- 

στρατιωτῶν ἄρχων, οὓς δοῦχας Χχαλοῦσιν, 
οὔτε Σαρακηνῶν τοῖς Ῥωμαίοις ἐπισπόνδων ἡγούμε- 
vot, ol. Φύλαρχοι ἐπικαλοῦνται etc. Caeterum expe- 


ditionem Joannis Macedonicam ad 8. 5imperiirefert 
Nicetas, qui cadit in ann. Chr. 1195. 

. 418) ΠεΙεχυφόροις. Varangis. Bryennius, f. s, 
c. 290: Ασπιδιφόρον ξύμπαν xal πέλεχύν τινα ἐπὶ 
ὤμων φέρον. Vide not. ad Villbard. et Annam. 


ου. μ5ι 








317 


HISTORIARUM LIB. I. 


318 


ἐπὶ «hv εὐσεδῃ µεταφέρων δόξαν αὕξην στρατευμά- A perductis, non. modicain Romano exercltoi 40068: 


των ἐντεῦδεν Ῥωμαίοις πεποίητο. Οὕπω γὰρ γεη- 
πονιχοῖς ἑνησχημένοι ἔργδις γἀλαχτός τε ἀπεῤρῥό- 
φουν xal χρεῶν ἑἐσιτοῦντο, χ192ὰ τοὺς Σχύθας, ἀεὶ 
σποβάδες ta ἀνὰ τὸ πεδίον ἑσχηνημένοι ταύτῃ τοῖς 
βουλομένοις αὑτοῖς ἐγχειρεῖν προχειρότᾶτοι ἐγίνοντο. 
Πέρσαις μὲν δὴ οὕτω συνέδαινε βιοῦν πρότερον * 
Ῥωμαίοις δὲ χαὶ Οὄννοις (12), οἳ ἐπὶ τῆς ὑπὲο τὸν 
"]etpov χώρας οἰχοῦσι, πόλεμος ἀπ αἰτίας ἑνεῤῥάγη 


εοιᾶσδε. Λαδισθλάδῳ (13) τῷ Παννονία; ῥηγὶ παῖΐδες᾽ 


ἄῤῥενες ἤστην δύο, ᾽Αλμούζης xal Στέφανος. ᾽Αλλὰ 
Στέφανος μὲν, ἐπειδήπερ 6 macho αὐτοῖς ἀποθάνοι, 
τὸν ἀρχὴν αὐτὸς ἀναλαμδάνει πρεσθύτερος v, 
ἅτερος δὲ φυγὰς ἐπὶ βασιλέα παραχίνεται, Ἔθος 
11ρ [P. δ.] Οὔννοις ἐστὶ, τοῦ ἓν σφίσιν ἄρχονιος 


ἐπὶ παισὶ τετελευτηχότος, ἕως μὲν ὁ τὴν ἠγεμονίαν B 


ix τούτων παραλαδὼν ἄῤῥενος οὐκ εἴη πατὴρ mat- 
δὲ, ξυνεῖναί τε ἀλλήλοις τοὺς ἁδελφοὺς xai τῆς 
φαρ᾽ ἀλλήλων τυγχάνε:ν εὐνοίας, ἐπειδὰν δὲ ἤδη 
«al; αὐτῷ γένηται, οὐχέτι ἄλλως τὴν ἐπὶ τῆς χώ- 
pac ξυγχωρεῖν αὐτοῖς διατριδὴν, dXX 9) τὰς ἴἵψεις 
ἐχκεντηθεῖαιν. ᾽Αλμούζης μὲν οὖν τούτου δη ἕνεχα 
χαρὰ βασιλέα ὖλθεν. 'O δὲ ἄσμένός τε τὸν ἄνθρωπον 
εἶδε xu ξὺν φιλοφροσύνῃ ἑἐδέξατο, Ἑτύγχανε γὰρ δὴ 
βασιλεὺς Ἰωάννης Βἱρήνην «ἣν Βλαδισλάδου παῖδα 
γυναῖχα γαμετὴν Ίδη πεποιηµένος, σωφρονεστάτην 
τε εἴπερ τινὰ χαὶ ἀρετῆς ἐς τὰ μάλιστα µεταποιου- 
µένην. Ὅσα γοῦν kx βασιλέως τε ξυνοίχου καὶ τῆς 
βασιλείας ἑπεπόριστο, οὔτε τοῖς παισὶν εἰς χλήρους 
ἀφώρισεν οὔτε περιττότητι χόσµων Ἰνάλωσε καὶ 
«gov. Εὖ δὲ ποιοῦσα διετέλει τὸν πάντα τῆς ζωῆς 
αἰῶνα τοὺς ὅσοι ἐφ᾽ ὀτψοῦν ἑἐχείνης δεόµενοι ἧσαν. 
Ἡ δὲ xa φροντιστ/ριον (14) ἐπ' ὀνόματι τοῦ παν- 
«οχράτορος (15) &v Βυζαντίῳ συνεστῄσατο, ἐς κἀλ- 


sionem fecit. Agrienlturas enim prorsus imperiti, 
lac sorbebant carnibusque vescebantur, atque vagi 
Scytbarum more in campis sub tentoriis degentes 
facili opera cujuslibet inipetu expugnari poterant, 
Eam igitur Persa olim vivendi rationem secuti sunt. 
Inter Romanos vero et qui trang ]strum regiones 
incolunt Hungaros bellum hac dé causa exarsit, 
Vladislao Hungaris regí filii duo erant, Almus et 
Stepbanus. Illorum alter Stephauus, exstincto pa- 
rente, ut natu major regnuu accepit, alter patria 
elapsus adiit imperatorem. Moris quippe est apu 
Hungaros, ut cum princeps superstitibus liberis 
vita fungitur, quandiu prolis mascul:e exsors esi 
qui in hnperium succedit, conveniant inter. se 
fratres mutuamqne benevolentiam exerceant : simul 
ac vero natus illi filius, non alias iis intra regui 
lines nisi excecatis oculis habitare concedatur. 
Espropter ad imperatorem confugit Alius, 5 quo 
et visus libenter et beuigne exceptus est. Quippe 
jam uxorem duxerat joannes imperator [Irenem , 
10 Vladislai filiam, modestia singulari cumprimis 
feminam et virtutibus decoratam. Quidquid illa 
sive ex conjugis Augusii liberalitate coinparavit 
sive ex imperii reditibus, nou transmisit In liberos, 
aut in superfluos sumpius luxumque immodicum 
expeudit 5 sed observata semper eadem vivendi 
ratione indigentioribus erogavit, £adem monaste- 
rium CP. exstruxit. dicavitque Oimnipotenti, opus 


6 Strueturz elegantia et amplitudine nulli secundum : 


hujusmodi quidem moribus fuit Augusta. Πες Hun- 
garie interim, perceptis iis qua de fratre fere- 
bantur, per legatos imperatorem rogavit ut finibus 
expelleretur ftomanorum. fteuuente idque dene. 


Du Cangii note. 


(12) Οὕννοις. De boc bello Hungarico Nicetas 
in Joan. n. 5. | 

(15) ΛαδισθΛάδω. Ladislaus seu Vladislaus, Hun- 
garim rex, non fuit Almi pater et Stephani, uti 
vult Cinnamus : unicam quippe filiam sustulit 
Pyriscam, Joanni Comneno imperatori nuptam et 
a Graecis Irenes nomine donatam. Vladislau vero 
in num successit ex illius testamento Almus, 
ex Geisa [ratre Vladislai nepos, qui, — in 

ni consortium Calamano fratre, ab eodem oculis 
privatus οἱ exactus, ad imperatorem Germania 
primom, deinde ad Joannem Constantinopolitanum 
Augustum fuga dilapsus est, auxilii expetendi gra- 
tia. Exstincto demum Co»lamano, Stephanus. filius 
regnum  adepius est, is nempe de quo hic agit 
Cinnamus, qui proinde non fuit Almi frater, licet 
eodem in errore versetur Nicetas. Consulendi in 
primis ad. hee firmandum stemma regum Hunga- 
vicorum, Otho Frising. 1. vu Chr., c. 15 et 21 et 
Thwroczius in Chr. Reg. Hung. ο. 65, ubi Stephano 
bellum a Grecis illatum pluribus persequitur. 
Adde Uspergeusem et Albericum an. 1135 et notas 
ad Annæ p. 416. 

(14) Φροντιότεήρων. Perperam hoc loco, ut. ei 
L. u, scholam verit Tollius; rectius sacra loca |. 
δι: est enim Grecis idem quod µοναστήριον. 
Suidas : Δροντιστήριον, διατριδὴ. f), µοναστήριον, 
ὅπερ οἱ ᾿Αττικοὶ σεμνεῖον καλοῦσι. quasi locus 
cogitationwimn seu commentationum, iu quo monachi 
cegitatioues commentationesque suas ad virtutem 


erigunt ; unde Athanasio ἀσχηταὶ xa τῆς ἀρετῆς 
φροντισταί dicuntur. Acta SS. Philee et Philoro- 
ii, Rufüno interprete n. 8: Jam immolavit ín 
phrontisterio. Hac notione vocem istam usurpant, 
Anua. p. 156, 489, 485; Theophylactus Símoc. 1. 
1 Hist. Maur. c. 14 ; Nicetas iu. Man. l. «i, c. 5; 
Cantacuzenus, |. 1, c. 92 et alii, 

(15) Παντοκράτορος. À Joanne exstructum mo- 
nasterium — Pantocratoris, seu Dei omnipotentis, 
narrant Nicetas in Man. |. 1, c. 1 et Innocentius 
HI PP. ]. xii, epist. 162, apud quem nuncupatur 
pantocraton, ut et in alia ejusdem pontificis epistola 
apud Odor. Raynaldum in Annal. Eccl. aa. 1207 
n. 19 et 90, usitato Latinis et Francis »vi medii 
scriptoribus more, qui Græcas voces in op desinentes 
in wm efferunt, ut pridem a nobis observatum ad 
Villhard. in eo humatum Manuelem tradunt idem 
Nicetas et Cinnamus 1l. ἐι. Ad Manuelis monu- 
mentum lacrymas Tfudisse Audrouicum Tyrannum 
auctor est idem Nicetas. Monasterium virorum fuit, 
cujus hegumenus seu abbas olim fuit patriarcha 
Autiochenus, ex Villharduinorum familia oriundus, 
ut prodit Georg. Paclymeres |. v. limaginis Deiparee, 
quam a D. Luca depictam asserebant, in bac aede 
magno populi concursu culte, mewinit idem. scri- 
ptor |. n. c. 51. [ν 413] Agunt etiam. de hoc mo: 
nasterio Gregoras |. vit, Codinus, De offic. aulz 
CP. c. 15, οἱ Ducas c. 26; in 1l urbis regione sta- 
luitur a Gyllio l. 1v, c. 2, a quo pluribus descri- 
bitur : juxta templum SS. Apostolorum, in narra- 


. 919 B 


. JOANNIS CINNAMI 


320 


 gante Joanne, transmisso Istro Belegradam, civi- A λος καὶ μέγεθος bv τοῖς μάλιστα τῶν Επιαημοτά- 


1atem fluvio adjacentem, expugnat, dirutaque illa a 
fundamentis ipsis lapides inde navigio avexit et ex 
fis urbem Zeugmen condidit in Sirmio, qua exinde 
multis annis substitit : donec imperante. Manuele a 
fundamentis perinde erersa, tanquam vicissitadine 
quadam, murorum Belegradensium instaurationi tota 


inserviil, Yerum ista deinceps commemorabuntur, ^ 
. eum ad ea tempora historia pertigerit. Hac post- 


quem comperit imperator, Istrum versus cum uni- 


verso exercitu profeetus est, ex Ligurinis equitibus, . 


quos nostri Lombardos vulgo. appeltant, et Persis, 
ascitis in socielatem copiis, sedit aliquandiu ad 
fluvii ripas sese camparans ad prelium. Interea 


11 Stephanus, etsi corpore invalidus, in interio- | 


. vibus regni partibus xgritudine detineretur, nulla in- 
' terposita mora, vires quam potest maximas contra- 
Vit, quibus imperatorem progredi ultra prohiberet, 
suis hoc dans in mandatis uL in transisttjana regione 


manerent, Jussis paruerunt Hungari. Imperator vero, - 


ut que negori videbantur absque vi ulla exsequere- 


jubet retro a flumine veluti ad Tempum locum sic di- 
etum progredi et qua collis quidam ex Hungarorum 
terra exsurgens. ad fluvium usque protenditur, am- 


nem superare : dum ipse cum reliqua parte exerciLus. 
ex adverso Chrami castelli consistens, fingit eo sese. 


. confestim suos iransmissurum. (Quo facto uullo 
negotio Homani transiverunt : ac ne primum qui- 


^to Uv. Ἡ μὲν δὴ Λὐγοῦστα τοιάδε τις ἦν. Ὦ δὲ τῶν 


Ούννων ῥὴξ ἐπειδὴ τὰ κατὰ τὸν ἁδελφὸν ΄Ἴκουσε, 


πβέσδεις ἐς βασιλέα πέμψας γῆς τῆς Ῥωμαίων 


ἀπελαύνεσθαι τοῦτον ἡξίου. Ὡς δ obx εἴχε ποίθειν͵, 
ποταμὸν “Ίστρον περαιωθεὶς Βελέγραδα πόλων παρ᾽ 


| αὐτῷ χειμένἠν. ἐχπολιορκήσας εἶλεν, εἰς ἔδαφάς τε 


αὐτὴν καθελὼν ναυσὶ τοὺς λίθους ἐχεῖθεν µετήνεγχε, 


«δν ὧν Ζεύγμην (16) ἐν Σιρµίῳ (47). πόλιν. ἀνλγει- 


ptv, fi πολλοῖς μὲν ἕχτοτε διήρχεσε χρόνοις, ἐπὶ δὲ 
τῆς MavouhX βασιλέως αὐτοχρατορίας ἓχ βάθρων 
χατενεχθεῖσα ὡς ἐκ περιτροπῆς τινος ὅλη πρὸς 
τειχοδοµίαν πόλέως. τῆς Βελεγράδων ἐγένετο. ᾿Αλλὰ 
ταῦτα μὲν εἰσέψειτά pot λελέξεται, ἐπειδὰν ß λόγος 
βαδίζων ἐπὶ ἐχείνους ἔλθῃ τοὺς χρόνους, Βασιλεὺς δὲ 
τοὔτων ἀχαύσας πανστρατὶ ἐπὶ τὸν Ἴστρον ἐφέρετο, 
συμμαχιχὸν ἐπαγόμενος Ex τε Λιγούρων (18) ἱππέον, 
οὓς Λομπάρδους ἡμῖν ὀνομάζουσιν ἄνθρωποι, xal 
Περσῶν. Καὶ ὁ μὲν αὐτοῦ που ἐπὶ ταῖς ὄχθαις 
ηὑλίζετο τὰ πρὸς τὴν µάχην εὐτρεπιζόμενος * Στε- 


.- «φάνῳ δὲ ξυνέπεόε τ) σῶμα µαλαχισθέντι: περί πον 
tur, heec comininiscitur. Separata sociorum auxilia - 


τὰ τῆς χώρας αὐτῷ µέαὰ νοσοχομεῖσθαι. O0. μέντοι 
οὐδὲ ὥς χαταμελεῖν Ίθελεν, ἀλλὰ δυνάµεις ὅπως 


. εἶχε τάχους ἐξέπεμπεν ἐμποδὼν βασιλεῖ ἐς τὴν πε- 


ραίαν στήῄσεαθαι σφίσιν . ἐγχελευσάμενος. Οὗννοι 
μὲν οὖν κατὰ τὸ χελευσθὲν bxolouv* βασιλεὺς δὲ 
ὅπως αὐτῷ μὴ ξὺν βὶᾳ τὰ τῆς ἀποφάσεως Ὑίνοιτο, 
ἐνενόει τοιάδε. Τὸ ζυμμαχιχὸν ἀποτεμόμενος ἅπαν 
ἐχέλευε τοῦ ποταμοῦ κατόπιν ὡς ἐπὶ χωρίον. Τέμπον 


dem Hungari sustinentes. impetum totis viribus in C οὕτω χαλούμενον ἑλθάντας, ἔνθα βουνός τις ἐκ τῆς 


fugam se conjecere. insequentibus ad (lumen usque 


Romauis, universaque Hungarorum turba in pon- 


tem qui Istrum jengit confluente, pons ipse disru- 
ptus complures in amnem przcipitat et exstinguit : 
plurimi in manus Romanorum veniunt, quos inter 
. viri fuere magni apud. Hungaros nominis, Ácuses 
et Celapes. His felieiter gestis imperator, Chramo- 


que caátello primo Impetu-expuguato, confestim in 


Romanorum reglonem rursum transvolat, urbeque 
Branizova militari presidio, cui Curticium præ- 
posuit, munita Cousiantinopolim 19 revertitür. 
At non multo post obsessam Branixovam oecu- 
parunt Hungari, cæsis partim. qni in ea reperti 
sunl Romauis, captis aliis, aliquot etiam fuga ela- 
psis. ld factum graviter accipiens imperator Cur- 


terguinque illius flagris cædi imperat, licet ille non 
. prius, quam hostes cum üniverao exercitu urbem 


. Du Cangii note, 


tione ms. de Belissario : "Exit yàp ὑπεστρέφετο 
ti; ἵνα µοναστήριον. Πολλὰ γὰρ ἑνδοξότατα Baa- 
Ἰικὸν xal µέγα τὸ λέγουν παντοχράτο 


στόλων. - 
(40) Z: | 
z&0yutvov. Vide eumiem io Man. l. t1, ο. 7. 


47) Ἑν Zpplo. Sirmieusis ager medius inter- 


jacet inter Saviim et. Danubium, non vini solum 


toto septentrione Jaudatissimi , sed etiam rerum 


omnium, quis ad asum linmanum pertinent, ferax, 
fnquit Sambucus in Descriotione Hungari:e. 


Ἐγγιστά - 


του w' εἰς ἄλλόν. ὡραῖὸν  povactfpioy ἁγίων ἆπον — inilitarunt. 


». Nicelas hahet fioc loco et alibi 


τῶν Οὕννων φυόµενος χώρας ἄχρι ἐς τὸν ποτα- 
μὸν (19) διήἠχει, ἐντεῦθεν περαιοῦσθαι ' ὁ δὲ σὺν 


| τῷ ἄλλφ Ῥωμαίων στρατῷ ἀντικρὺ φρουρίου [P. 6.] 


Χράμου ἑστὼς δόχησιν παρεῖχεν ὡς ἐχεῖθεν αὐτίχα 
μάλα περαιωθησόµενος. OU. δη γεγονότος ἀμογητὶ 
Ῥωμαῖοι διέδαινον, Οὗννοέτε μηδὲ τὴν πρὠτην αὖ- 
τοὺς ὑποστάντες ἀνὰ κράτος λοιπὸν ἔφευγον, xal 
fj δίωξις ἄχρι Eq ποταμὸν ἐγένετο, Eva τῶν Οὕννων 
τῇ Υεφύρᾷ ἀθρύον f| ὧν ποταμὸν ἐζεύγνν Eup- 


. πεπτωχότων, αὐτὴν μὲν χατασπασθηναι ξωνέδη, τῶν 
δὲ πλείστους μᾶν τῷ ποταμῷ παρασυρέντας * ἓν- 


ταῦθα 5* τὰς ψυχὰς ἀπερεύξασθαι, πολλοὺς δὲ καὶ 
χεροὶν ἁλῶναι Ῥωμαϊκαῖς, ἂν oí; ᾿Αχούσης xai 
Κελαδὶς (20) στην, ἄνδρες ὀνομαστότατοι “αρ' 


D Οὕννοισ.. Ταῦτα κατωῤθωχὼς ὁ βααιλεὺς τὸ Χράμον 
ticium die indicta proditionis reum condemnat - 


τε αὐτοθοεὶ παραστησάμενας φρούριον αὐτίχα ἐπὶ. 
thv Ῥωμαίῶν αὖθις µετέδαινε, πόλιν τε Βρανιτζοθὰν 
στρατιωτῶν ὀσφαλείᾳ κρατυνάµενος, ὧν Κουρτίχιος 


- 


(48) "Ex τε λιγούρων. Nicetas : Καὶ elysv olxtta- 
odpevoc τν παραλίαν Ἱταλίαν. Lombardos seu 
Genuenses intelligit, qui hoc in . bello Joanni imp. . 


(19) 'Ec τὸν xorapóv. Ad Casrasum. amnem 
commissum. prelium refert Bou(inius decad. 92, 
Ovis 2000 007 
0) Αχούσης xal Κελαδής. Thwroczius c. 21 - 
ei Bonfinius, de hac Hungarorum clade scribentes, 
comitem nescio quem. Cis nomine, tradunt in. eo- 
praelia occubuisse, qui forte idem fuerit cum .᾿Αχού- 
c»: Cinnami. 





321 


ὕστερον Βρανιτζοδάν τε περικαθίσαντες εἶλον, xat 


| HISTORIARUM LIB. I. E 329 
ἦρχεν, ἐς Βυζάντιον ᾖλθεν. Οὗννοι δὲ οὐ πολλῷ A irrupissent incendisseutque zdificia, cessisset moe- 
nbus. ^ z 


τῶν ἐν αὐτῇ Ῥωμαίων οὓς μὲν ἔχτειναν οὓς δὲ ἐζώγρησαν ἦσαν δὲ ol καὶ φυγῇ τὴν σωτηρίαν ἑπραγματεύ- 
σαντο. Ἑφ οἷς χαλεπήνας βασιλεὺς Κουρτίχιον (21) μὲν προδοσίας ἐγχλήματι ὑποδιχάζει χαὶ πολλὰς 
αὐτῷ ξαΐνει κατὰ τῶν νώτων, καἰτοι οὗ πρότερον ἐχεῖνος τειχέων ἀφίστατο πρὶν 3| (φασὶν) οἱ πολέμιοι 
εἰσεῤῥέοντο πανστρατ) ἐπὶ τὴν πόλιν καὶ πυρὶ τὰς οἰχοδομὰς ἔφλεγον, .. ! 


ε’. "Y b τοῦτον «bv χρόνον καὶ Σέρδιοι, ἔθνος Δαλ- 


patixbv, ἐς ἁποστασίαν ἰδόντες τὸ Ῥάσον κατεστρέ- 


Ψαντο φρούριον. OD δη ἕνεχα xal Κριτόπλον (22) 


βασιλεὺς ἀμυνόμενος, ὃς τὴν τοῦ φυλακτηρίου τοῦδε 


ἐπετρέφατο τήρησιν, Ὑγυναικείαν ἑνδεδυχότα στο- 
Av (35) διὰ τῆς ἀγορᾶς Ίγεν ὄνῳ ἔποχον (b). “Ὁ δὲ 
ἐν Βρανιτζόδῃ τὸ δεύτερον γεγονὼς ἀνοικοδομεῖν 
αὐτὴν σπουδή ἐποιεῖτο,. Χρόνου Ὑγοῦν ἐς τὸ ἔργον 
τριξοµένου ξυνέδαινε χειμῶνι xal σπάνει τῶν ἀναχ. 
χαίων δυσπαθοῦν τὸ στραττωτιχὸν ἐς ἄγαν ταλαιπω- 
pelo at. Ὅ πυθόµενος ὁ τῶν Παιόνων ῥὴξ ἔγνω thv 


ταχίστην τὸν. "Ἱατρὸν διαθὰς οὐδὲν προειδοµένοις 


ἐκιθήσεσθαι τούτοις. Ην δέ τις lv τῇ τῶν Οὕννων 
χώρᾳ Ὑυνὴ Λατίνα μὲν γένος, πλούτῳ δὲ xdi τῇ 
ἄλλῃ περιφανείᾳ διαφέρουσα,. Αὕτη παρὰ βα- 
σιλέα πέµφασα δῆλα χαθίστη τὰ μελετώμενα. Ὅ 


δὲ ἐπειδὴ μὴ εἶχεν ἐξ ἀντιπάλου δυνάµεως αὐτοῖς 


ξυμπλαχήσεσθαι, ἅτε νόσῳ καὶ σπάνει τῶν ἀναγ- 
χαΐων ἦπερ εἴρηται προχατεργασθέντος. αὐτῷ τοῦ 
στρατεύματος, τὴν πόλιν ὅποι δυνατὰ τειχισάµενος 
ὀπίσω ἐχώρει. Ὅπως μέντοι μὴ τῶν Οὕννων στρά- 
τενµα συμμῖξαι αὑτῷ γένοίτο,. διά τινων ἐρυμνῶν 


5. Eadem ferme tempestate Servii, Dalmatica 
gens, a fide deficientes Rasum castellum everteruni. 
Qua de causa imperator in Critoplum, cui demau- - 
data fuerat loci custodia, animadvertit, indutumque 
muliebri stola et asino impositum per forum tra- 
duxit. Branizovam deinde versus expeditione 
iterum sumpta, instaurari urbem quantocius curat. 
Diebus vero compluribus in hoc opere consumptis, 
pra hieme el rerum necessariarum penuria exerci- 
tum vehementer laborare contigit. Quod ut compe- 
rit Hungarize rez, statuit Istro quam citissime su- 
perato inopinantes ac nihil metuentes tale inva- 
dere. Erat autem apud Hungaros mulier natione 
Latina, qua divitiis οἱ generis nobilitate cæteris 
antistabat, Illa hostium consilia per legatos aperuit 
imperatori. At ille cum viribus longe impar signa 
conferre cum hoste non auderet 13 (morbi quippe 
et rerum necessariarum inopia, uti ante dictum est, 
cxereitum illios non modice imininuerant) , urbe 
utcunque munita retro cessit : neve cum Hungaro- - 
rum copiis congredi necesse haberet, per loca im- 
pedita ac praerupta iter instituit, unde et Mala scala 


xai à ποχρημνων χωρίων τὴν πορείαν ἐτίθετο ᾽ ἁμέ-- 6 »b incolis locus iste oppellatur. Ibi in. novissimi 


Àet xal Kaxij σχἆλα ἐγχωρίως ὁ τόπος ὠνόμασται. 
ἛἜνθα ὁ τῶν Οὕννων στρατὸς αἰφνίδιος ταῖς οὖρα- 


agminis cohortes de improviso irruentes Hungari, 
celera quidem nihil Romapis.nocuerunt, raptisque 


Du Cangii note. 


(291) Κουρείχιον. Fuit Curticiorum familia illu- 
stris 3dmodum in aula .Constantinopolitana, qua 
Adrianopoli, unde prima ei origo, in urbem transiit, 
ut habet Anna, |. v. .. | 

(22) Κριςεόπ.Ίον. Qui alius et diversas videtur ab 
eo, qui non semel Juaunacius Critoples nuncupatur 
Cinnamo. mE . 

(35) Γυναικείαν ἐνδεδυκότα στο λήν. Lez ma- 
jesiatis pracipit, eum qui majestatem publicam læ- 
seril, teneri, qualis est ille qui in bellis cesserit, aut 
arcem non tenuerit, aul castra. concesserit. L. 11. 
Dig. ad Leg. Jul. Majest., apud Valecium Maz. 1. 
u, ο. 7: fiutilins cos. eo bello, quod in Sicilia cum 
[ugitivis gessit, 0. Fabium generum suum, quia 
negligentia Tauromitanam arce amiserat, provincia 
jussit decedere. Vita Lud. Pii a..828 : Balurico duci 
Forojuliensi dum objicerelur, et probatum essel, ejus 
ignavia et incuria vastatam α Dulgaris nostram re- 
gionem, pulsus est ducalu.. lguavia enim culpae 
mquiparatur, nec minori dignus est pana qui 


commissam sibi provinciam aut arcem non tuetur, . 


quam qui per proditionem in hostium potestatem 
wadit Leo in Tact. c. 8, $ 16: Ef τις πόλιν, k 
κάστρον πιστευθεὶς εἲς πἈραφυλαχὴν τοῦτο προδώ- 
cst ἡ χωρὶς ἀνάγκης τῇ ζώῃ «συντεινούσης άναχω- 
ρῇσει, δυνάµενος τοῦτο ἀπδικῆσαι, χεφαλικῇ τιµω- 

ία ὑποδαλλέόθω. Adde Leges militares Tull c. 
fo. Et sane cum femineani molliiem sapiat: igna- 
via, jure egisse videtur Joannes Comuenus, qui 


stola et veste. muliebri virum inertem οἱ ignavum 


induerit. Tradit Nicetas in Man. 1. vi, n. 8, parum 
abfuisse, quin Manuel imperator Andronicum Λη- 
gelum, qui Tercis Grecos, quibus præerat, ag- 
pressis, turpi fuga dilapsus fuerat, muliebri babitu 
per urbem circumduci juberet. Sic olim Irene 
mperatrix Narseti patricio. liuliæ przfecto, qui 
fiscum et pecunias publicas bellis iugruentibus in- 
epte dissipaverat, fusum. et colum misit, Λάδε 
ταῦτα, inquiens, ἃ xal ἁρμόζει σοι νῇθειν σε γὰρ 
μᾶλλον ἐχρίναμεν, fj μετὰ ὕπλων ὡς ἄνδρα διεχδιχεῖν 
xai διευθύνειν xal ὑπερπολέμεῖν Ῥωμαίων, apud. 
Gonstautiuum Porphyrotg. De admin. itp. sic etiam 
llormisdas Persarum rex, spud Strmocautam l, 31, — 
c. 8, Varauum exercituum Persieorum ducet, qui 
prælio contra Romanos inito cladem passus erat, al- 
σχίσταις ὕθρεσι ἐξουθένησε, γυναιχείας ἐσθῆτας. 
ἔπαθλα τῆς ἀδοξίας Ἀλιεοδοτήσας αὐτῷ. lta Muchu- 
met, Persarum seu Turcorum sulianus, milites 
qui mals pugnaverantin sltéro contra ftomanos 
prelio, et bostibus terga dederant, minatus est 
ignominiose Lraductarum se muliebribus [P. 432] 
ad ſudibrium stolis indutos, Yuvatxelac περιδεθλη- 
µένους στολάς, apud Bryenuiua, |. 1, c. 8. Sic de- 
nique Michael: Paismologus suos, qui male num 
arcem defenderant, ΄γυναιχρίας ἀτιμώσας στολαίς, 
ἀπὺ προσώπου ἑἐποίει, apud Pachymerem, 1. 11. c. 
25. Vide Savaron. ad |. 1 Sidon. epist. 8. 


Cornelii Tollii note. 


(b) Διὰ τῆς ἀγορᾶς Trev ὄνφ ἔποχον. Con- 
stáutiilus Copronymos, Leonis Isaurici filius, occiso 
Artavasdo imperii æmulo, eodem ignominie ac 


supplicii genere affecit. patriarcham Constantino- 
politanuin ; postea pristing eum dignitati resti- 
tuit. 


323 


JOANNIS CINNAMI 


321 


tantum au!sorum, quibns insterni solet imperatoris A yoósat; ἐπεισπεσὼν φάλαγξιν, [P. 7] ἄλλῳ μὲν οὐξ - 


tabernaculum, fragmentis, qua inopia jumentorum 
relicta neglectaque erant, redierunt : sicque Roma- 
norum exercitus nullo periculo inde excessit. Haud 
multo post. in Asiam contendit imperator, urbem 
Castamouem Paphlagonibus fiuit:mam expugnare 
statuens, Persze enim qui eom incolebant, regiones 
ο vicinas et imperatori subditas excursibus variis 
fatigabant, indeque Romanos non paucis officiebant 
incom:nodis, Hos magnitudine apparatus bellici 
exterritos et se et urbem dedere compulit, ac By- 
Zantiuns deinde reversus magnificum egit trium- 
phum. Carpentum enim argento compactum , ob- 
ductumque auro undique, tanquam in eo sessurus, 
patari -jussit. Non ascendit illud tamen, fortasse 


ενὶ "Popafos; ἑξημίωσαν, τεμάχια δὲ τῶν th» Ba- 
σιλικὴην ξυμπληρούντων αὐλὴν παρα-ςτασµάτων 
ὑποξυγίων ἁπορίᾳ περιαραβέντα ἀνελόμενοι ἀνεχώ- 
ρησαν, xai τὸ Ῥωμαίων στράτευμα ἀσινὲς ἐχεῖθεν 
διαγέγονεν. Ὀλίγῳ δὲ ὑότερον (24) ἐπὶ τὴν 'Aafav 
βασιλεὺς διέδη, πόλιν Καστάµονα Παφλαγόσι πρόςσ- 
οιχον ἐξελεῖν ἐπειγόμενος. Πέρσαι γὰρ οἱ ἐν -αὔθα 
ᾠχημένοι ἀπὶ τὴν πλησιόχωρον xai βασιλεῖ κατ- 
1j«oov ἑξορμώμενοι ἐχεῖθεν ἀεὶ καχῶς τοὺς {ᾖδε ΄Ῥω- 
µαΐους διετίθεσαν. Ἐκτλήξας τοίνυν αὐτοὺς τῷ µε- 
γέθει τῆς ἐς τὸν πόλεµμον παρασχευῆς, τὴν τε πόλιν 
καὶ αφᾶς αὐτοὺς προδοῦναι Ῥωμαίοι;ς ἠνάγκασεν, 
οὕτω τε ἐς Βυζάντιον ἑπανιὼν µεγαλοπρετέστερα 
ἑπόμπευσεν. "Ότε xal ἅρμα ἀργύρου μὲν πεπηγµέο 


ue in superbiæ crimen incurreret; sed imagine B vov χρυσῷ δὲ χατακόρως ἀληλιμμένον ἠτοίμασε μὲν 


Dei Genitricis imposita, ipse crucis signum pras 
manibus gestans antecessit. Sic processit carpen- 
tum, resque miraculi instar a Byzantinis 1A visa, 
quód a nemine, nl opinor, faetitatum noverant, 
ex quo Heraclii et Justiniani imperium obtinuere. 


6. Dum hæc spud Romanos gererentur, Tanis- 
man, qui ea tempestate Cappadocie imperabat, 
Castamonem obsidione cingit et oppugnat. Impe- 
ratorem autem bellicis jam consiliis occupatum 
acerbus casus afflixit, quippe lrene Augusta cxcese 
serat e vivis, ipseque acri conflictatus morbo 
Byzantium fuerat relatus. Urbem igitur fame prius 
attritam, deinde et vi expugnando cepit Tanisman 5 
qua res principis animum graviter afflixit, Interea 
nescio quo casu exstincto Tanismane, eum inter 
Machumetum qui imperium erat adeptus et Iconii 
phylarehum, quem sultanum cxteris anteponentes 
principibus vocant Perse, simultas intercederet, 
imperator missis Iconium legatis, ut secum ami- 
citiam et societatem adversus Machumetum con^ 


traberet, illi persuasit. Venit itaque non multo post 


quidam ex primatibus sb illo subimissus cum 
exercitu, et obses et belli pariter socius futurus, 
Imperator igitur cuis 9 copiis Gangram profectus, 
castra fixit. ante urbis moenia, seque hac ratione 
composuit, tanquam oppugnationem sequenti anno 
suscepturus : at Machumet, cum se ltomano prin- 


ὡς ἐπιθησόμενος, οὗ μέντοι xal ὠχήσατο τούτῳ Sc 
ὑπεροφίας ἴσως παραίτησιν (c)* ἀμέλει χαὶ εἰχόνὰ 
τῆς θΘεοτόχου (25) ἐνθέμενος αὐτῷ, ἃ μὲν σὺν τῷ 
ὁταυριχῷ προῆλθε σηµείῳ, τὸ δὲ ἐχώρει, θαὕμά τε 
ἦν Βυζαντίοις ópdv, ὅπερ οἶμαι οὕπω µέχρι xai xóts 
κατεῖδον ἐξ ὅτου 'Ἠράκλειοι xai Ἰουστινιανοὶ tv 
Ῥωμαίων δίεῖπον ἀρχήν. 

ς’. Ῥωμαίων οὖν ὁ δῆμος ἐν τούτοις ἦν. Τανι- 
σμὰν (26) δὲ ὃς Καππαδοχίας ὑπὸ τοῦτον ἠρχ: τὸν 
χρόνον Καστάμονα στρατεύματι περιλαδὼν ἐπ- 
ολιόρχει, Ἐπειδή τε βασιλεῖ ἐς τὸν πόλεµον ἤδη καθ- 
ισταµένν τύχη τις ἐμποδὼν ἐγένετο (fj τε γὰρ 
ξύνοιχος Εἱρήνη ἐξ ἀνθρώπων ἡφάνιστο, ὃ ok vóau 
ἁλοὺς ἐς Βοξάντιον ἀνεχομίσθη), λιμῷ τὸ πρότερον 


C αὐτὴν χατατρίψας, εἴτα xal τειχοµαχήσας εἶἷλεν, "O 


δὴ Εξυνενεχθὲν μεγάλα τῆς βασιλέως χαθίχετ» due 
χῆς. Ἐπειδὴ γοῦν τύχῃ τινὶ Τανισμὰν μεταξὺ τὸν 
βίον καταστρέψαντος Μαχούμετ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς xa- 
ταστὰς διάφορος τῷ φυλάρχῳ τῆς Ἱκονίου (27) γέ- 
νοιτο πόλεως, ὃν δὴ Σουλτὰν τῶν ἄλλων ὑπερτιθέντες 
ὀνομάζουσι Πέρσαι, πρέσδεις εἰς Ἰχόνιον στείλας, 
ἐπειδήπερ ἐς τὸ φίλιον αὐτῷ ξυνεγένετο, Ῥωμαίοις 
ξυμμµαχήσειν χατὰ Μαχούμετ ἀνέπεισεν. "Hxs τοί- 
νυν o)x ἐς μαχρὰν τῶν παρ᾽ αὐτῷ τι; ἐπιφανῶν Kir 
στρατεύµατι ὀμηρεύσων τε ἅμα xal τοῦ πολέμου 
συνεφαψόµενος. Βασιλεὺς μὲν οὖν οὕτω Εὺν tolg 
εἰρημένοις ἐπὶ Γάγγραν ἐλθὼν πρὺ τοῦ ταύτης πε- 
ριθόλου τὴν στρατοπεδείαν ἐπήξατο, bv mapasxsuti 
(y ὡς ἓς νέωτα τειχοµαχήσων. ᾽Αλλὰ Μαχούμετ 


tipi cerneret imparem, necessarium censuit sulta- D οὕχουν ἀξιόμαχον ἑαυτὸν βασιλεῖ ἐπιφτάμενος δεῖν 


Du Cangii note. 


(94) 'OAly«p. δὲ ὕστερον. Nicetas n, 15. 

(25) Eixóra τῆς 85ocóxov. Joannis triumphum 
accurate exsequitur Nicelas. At quod addit Cinna- 
mus neutiquam post Justiniani et Heraclii tempora 
ejusmodi actos Constantinopoli triumphos, in qui- 
bus videlicet praecipuus Deiparentis imagini cultus 
et Jocus datus fuerit, haud ægre refellitur ex Scy- 
litze, et Zonara, tradeutibus Joannem Zemiscem, 
devictis Bulgaris, ita triumphum duxisse, ut totam 
rerum beue gestarum gloriam Deiparæ ascripserit, 


* 


cujus imaginem in curru collocatam ipse subsecutus 
est; Ἐν δὲ τῷ ἅρματι τὰς Βουλγαρικὰς θεὶς τῶν βα- 
σιλέων στολὰς, καὶ ἄνωθεν τούτων εἰχόνα τῆς θεοµή- 
τορος, ὡς πολιούχου, προπορεύεσθαι ἑαυτοῦ ἑτάξατο. 
ld ipsum postea imitatum Manuelem, debellaus 
Pannonibus, tradit Nicetas, |. v, n. 5. 

(26) Τανισμάν. Vide not. ad Anne p. 565. 

(27) Tp. φιυλάρχῳ τῆς Ἰκονίου. Masuto [co- 
niensi sultano, Cliziesthlanis H fratri Notho, et suc- 
ces:ori. 


Cornelii Tollii note. 


(ο) Δι ὑπογίας ἴσως παραίτησι’. Meminit et 
similis in triumpho currus infra ejusdemque civi- 
liiatis in Manuele. Ceterum quod de cruce lata 


ait, in superstitione id imperatoribus Byzantinis, 
qui pro victrici lauro, crucem Christi triumphantes 
circumferebant, 





325 


HISTORIARUM LID I. 


326 


ἔγναπε τὸν Σουλτὰν ἑταιρίσασθαι ἄλλως τε xaX χατὰ A num ad euas partes. allicere, cui ceteroquin affini - 


γένος αὐτῷ προσήἠχοντα. Καὶ τοΐνυν τὰ διάφορα λύ- 
σαντες χατὰ ᾿Ῥωμαίων xai ἄμφω ξυνεπνευσότην, 
ot τε ξύμμαχο; Πέρσαι µετάπεμπτοι πρὸς τοῦ Σουλ- 
tiv γεχονότες νυχτὸς (pyovro φεύγοντες. Γνοὺς οὖν 
τὸν ἐπιθουλὴν [Ρ. 8] βασιλεὺς àv ἀθυμίᾳ πολλῇ ἣν 
xai ᾿βιθούλευται παρ) αὐτὰ ἐχεῖθεν ἀναζευγνύειν. 
ἸΑ.λά τινες μοναχοὶ χατά τινα τύχην ἐνταῦθα παρ» 
όντες ἀπέλεγον πρὸς τὴν ἐγχείρησιν, µονονουχὶ 
θᾳρσεῖν αὐτῷ τὰ ἐπὶ τῆς Γάγγρας ἁλώσει διατεινό- 
µενοι. Οἷς ἀναπεισθεὶς τῇ ὑστεραίᾳ τῷ περιδόλῳ 
προσέδαλεν, ἐχεῖθεν δὲ ἁἀποχρουσθεὶς ἐπὶ ἜῬυνδα- 
χηνην µετέδη, ἐνταῦθά τε παντὶ τῷ στρατῷ διεχεί- 
µαζεν. ΄ΈἜνθα Ῥωμαείοις πολύν τινα διατρίδουαι 
χρόνον, ἐπειδὴ μὴ εἶχον ὅθεν χειμῶνος ἑσχομίσονται 
τὰ ἑπιτίδεια, ξυνέθαινεν ἤδη λ.μῷ πιέζεσθαι. Apac 
τοῖνυν ἐχεῖθεν ἐπὶ Καστάμονα ᾖλθεν, ὁμολογίᾳ «s 
ταύτην ἑλὼν ἐπὶ Γάγγραν μµετΏγε τὸ στράτευμα. 
Πέρσαι τοίνυν o! την πόλιν χατεῖχον δυνάμεις ἐπὶ 
Ῥυνδακηνῆς ἀθρο:ζοµένας xat πάλιν µεμαθηχότες, 
τὸ μὲν πρῶτον ὤκνουν βασιλεῖ τὴν πόλιν ἑνδοῦναι, 
ἑλπίσιν ἐπικουρίας el; τοῦτο φερόμενοι. "Enel δὲ αἱ 


μὲν εἰρημέναι δυνάμεις οὕπω ἔτι ἐς ταὺτὸν ξυνελ- - 


θοῦσαι διελύοντο αὖθις (χειμῶνος γὰρ ὥρᾳ στρατεύειν 
ἀδύνατα εἶχον, χαθάπερ iv τοῖς ἆμπροσθέν por δε- 
διήγηται), ὑπ ἀνάγκης ἀτειρηχότες τὴν πόλιν αὑτῷ 
παρέδοσαν ἐπὶ ὁμολογίᾳ τοῦ αὐτοὺς τε xal τοὺς 
ὅσοι Τανισμὰν ἔτι περιόντος δορυάλωτοι Ῥωμαίοις 
ἐγένοντο ἀθώους τῆς ᾿Ῥωμαϊχῆς ἁπαλλάξαι χειρός. 
Αλλά Πξρσαι ἀντὶ τῆς kv χερσὶν ἐἑλευθερίας a00al- 
Ρετον προελόμενοι δουλείἰαν εὐνοίας τε τῆς παρὰ βα- 
σιλέως ἔτυχον xal προσθήχη δυνάµεως ὁὺύκ ἁγενὴς 
Ῥωμαίοις ἐγένοντο. 

Q. Τὸ 8 ἐντεῦθεν (28) τὰ τῶν Ἰσαυριχῶν πελέ- 
pov ἀρχὴν Ῥωμαίοις εὕρατ». Λεθούνης (39) γὰρ 


taie junctus erat, Diremptis igitnr simultatibus 
in Romanos una conspirant, ac 15 Persæ auxi- 
liares revocati a sultano noctu fuga dilabuntur. 
Dolo coguito, imperator non mediocri animi anxie- 
tate perculsus, castra inde movere confestim sta- 
tuerat, nisi quidam monachi, qui tum forte aderan!, 
a consilio avocassent, persuasissentque ut ceptis 
Insisteret οί Gangrensis. urbis expugnationem cuin 
fiducia aggrederetur. His obsecutus monia postri- 
die adoritur : verum inde repulsus ad Rhyndacum 
recedit, exercitumque in hibernis locat, Remani 
longo istic tempore commorati, atque abs re fru- 
mentaria, cujus propter hiemem haud facilis erat 
Iransvectio, non modice laborarunt, adeo ul fames 
complures oppresserit. Castamone itaque inde repe- 
tita et certis recuperata conditionibus, Gangram 
exercitum reduxit. At Perse, qui civitatem tene- 
baut, cum resciissent congregatas rursum ad Rhyn- 
dacum militares copias, urbem iinperatorí tradere 
primo quidem deiractarunt, auxilium inde sibi 
submittendum rati. Verum ut ha copia, antequam 
in unum convenirent, rursum dissipata sunt (in- 


Stante quippe hienmli tempore, ut supra commee 


moravimus, bellum geri non posse putaut), necessi- 
taie. adacti, hac urbem conditione dediderunt, ut 
et ipsi et qui, superstite adhuc Tanismane, bello 
capti erant à Romanis, ex eorum manibus et pote- 
&tate innoxii dimnilterentur. Sed enim Persa cnm 
cessa sibi libertati spoutaueam praeferentes ser vi- 
tutem, imperatoria gratiam promeruere, et oon 


C ignobilem copiis Romanis fecere accessionem. 


1G 7. Exinde res Isaoricz initium belli dede- 
ruut. Nam Livo, vir Armenius, complura oppida ex 


Du Cangii noiæ. 


(38) Τὸ 0' ἐντεῦθεν. Nicetas, n. 5. . 
(29) Λεδούνης. Leo Annse |. xit. uuncupatus, 
ævo Villelmo Tyrio |. xiv, c. 5, cujus stemma de- 
libandum hoc videtur loco, ex onere nostro De fa- 


N. 


Constantinus Armepis princeps potentissimus. Tyr. 
Albert. Aq. etc. 


Leo, seu Livo Toros,seu Theo- Milo,seu Melier, 
Armenig prin- dorus Armenis vel Mclich, pu 


ceps. post fratrem — Thoma nepote, 
princeps, Armeniam in- - 
γ 


οἱ 
Rupinos principatum Armenis consequitur A. 1180 
'bulc uxor fuit Isabella, fiia Humfredi 1I dom. ' 
u Thorop. 


Aleidis nupta Raimudo, Boemundi 
li] Antiocheni principis filio 
primogenilo. 


Pbili nopeit 
Theodoro Labcari 
imp. Græcorom. 


Le — — ——— — — — — —— ——— 
kwpinus Armeni» rex a Leone Constantinus Lasca- 
coropatus et renuntiatus. ris. 


iliis Oriental., ad prineipum Armenie, quorum 
in Comnenica historia sat frequeus occurril mentio, 
pleniorem notitiam ;. 


Taphnutius, seu Taphroc, Armenis perinde 
pr "epe. 


N. uxor Balduini | regis Hierosol. 


Stephanus a. N.mater Thome N uxor Iosce- 
Graecis occisus. — Armenis prin- lini 1 Edessani 
cipis. comitis. 


Leo, seu Livo, primus Armenis rex, Doleta uxor Rer- 
uxorem duxit'Isabellam, Almerici — trandi de Giblet. 
regis Hierosol. filiam. 





Isabella, Olia unica, nupsit Philippo, Boemundi 1V An- 

uoch. principis filio, quo im ordinem acto, Constans 

Leonis consanguineus Ármebis regnum in Aithonem 
fülium transfudit, data eidem in uxorem [Isabella 

| Leonis filia. 


3221 


JOANNIS CINNAMI 


Wis quee Romanis parebant subegerat ; ipsamque A ἀνὴρ Αρμένιος ἄλλας τε ὡς πλείστας τῶν Ῥωμαίοις 


Seleuciam statuerat obsidere. Quae postquam impe- 
ratori comperia sunt, contractis confestig? copiis, 
obviam proficiscitur. Cum hac igitur tum alia. de 
. eausa, quam nunc ipsam dicam, imperator In Cili- 
ciam contendit. Boeinundo, qui. "Antiochi: praeerat, 
exstincto , regionis primores ad imperatorem mit- 


. tunt nuntiantque, si Boemundi flliam cum Manuele, 


ultime ex liberis, matrimonio copulari pateretur, 
- Antiochenum principatum ih sua potestate fore. 
At nondum ille in Ciliciam venerat, cum Antioeheni 
mutato cousilio e sociis et. amicis Monueli facti 
sunt hostes infensissimi. Viribus autem inferiores 
se Romanis videntes, Livonem in suas portes per- 


ducendum putarunt, Eductum igitur carcere ho- 
minem, (uem bello captum in vinculis liabebant,. 


libertate donant, hac eonditione fideque in id in- 
 terposita, ipsum amicum et socium fore In poste- 
 fUm, el contra Romanos uns secum militaturum. 
liuperator vero Ciliciam ingressus, Mopsuestiaque- 
ει Tarso οἱ Adana potitus ad Anazarbum castra 


ponit, Interea dum bac aguntur hoc accidit. Picta- - 


vorum, quz regio est ad sinum lonium, comes 
filios habebat duos, querum alter exstincto parente - 
paternum adeptus est. principatum, alter. mendici 
Sssumpto 11 lisbitu templum adiit 'Hierosolymita- 
num. Eum simul ac conspicatus est ædituns, mira- 
tus staturam. viri et formam, accessit et. percon- 


tatus est quis esset. Ille vero respondit primum, e- 


κατηχόων πόλεις εἶλεν. Ἱσανρικὰς καὶ δὴ xal τὴν 
Σελεύκου πολιορχεῖν ἐπεθάλετο. 0) πνθόµενος βασι- 
λεὺς τὰς δυνάμεις ἀγείρα; τάχει πολλῷ ἐπ' ἐκεῖνον 
ἵετο. Τούτου δὴ ἕνεχα βασιλεὺς ἐπὶ τὴν Κιλίχων 
ἐσεέλλετο χαὶ οὗπερ ἄρτι. δηλώσω, Βαϊμούνδου (30) 
ὃς ᾽Αντισχέων ἦρχεν ἐξ ἀνθρώπων ἠφανισμένου, οἱ - 
, "e χώρας. προὔχοντες ἐπὶ βασιλέα πέμψαντες έφα- 
παν, ὣς εἴτε βουλομένφ αὐτῷ stg θυγατέρα τὸν 
Βαϊμούνδου τῷ. ὑοτάτῳ τῶν παίδων ξυναιχαῖν «ip: 
Μανουἡλ, αὐτίχα μετᾶ χῆδος τὰ Ἀντιοχέων ὑπ' 
αὐτῷ πράγματα ἔσται, Ἁλλ' οὕκω ἔφθη τῇ Κιλί- 
Xov (51) αὐτὸς ἐπιθῆναι, xal τοῦ σχοποῦ µεταθέ- 


΄μενοι ἀλτὶ φίλων as. καὶ ξυμμάχων πολεμιώτατοι 
τούτῳ κατέστησαν. Οὐκ ἁξ.ομάχους γε μὴν ἑαυτοὺς 


τῇ Ῥωμαίων εἰδότες στρατιᾷ δεῖν ἔγνωσαν καὶ Λε- 
Θούνην (63) σφίσιν ἐπιστήσασθαι. ᾽Αμέλει καὶ τῆς 
φρουρᾶς τὸν ἄνθρωπον ἑξελόντες, ἔνθα ἐπειδὴ πο- 
λέμῳ περιχεγόνασι χαθεἰρξαντες αὐτὸν ἑτήρουν, τὰ 

πιστά τε παρ' αὐτοῦ λαθόντες ἐφ᾽ ᾧ qDov καὶ &üp- 
Ἴμαχον [P. 9] κατὰ βασιλέως αὐτοῖς ἔσεσθαι, ξὺν φι- 
λοφροσύνῃ ἀπέλυσαν. Βασιλεὺς δὲ ἐς τὴν Κιλέκων 
παρελθὼν Μοψουεστίαν τε εἷλε, xoi Ταραοῦ καὶ 
᾽Αδάνης περιγεγονὼς πρὸ ᾿Ἀναζάρδου (33) τὸν χά» 
- paxa. πήγνυται. "Ev ᾧ δὲ ταῦτα ἑγίνετο ξυνέπεσέ τι 
τοιοῦτον. Td κόμητι Πετούης (34) (d), fj περὶ χόλ- 
mov ἵδρυται τὸν Ἰόνιόν, παῖδες γίνονται δύο. "Qv $ 
μὲν τοῦ πατρὸς τετελευτηχότος εἰς τὴν πατρῴαν 


καθίσταται ἀρχὴν, ἅτερος δὲ ἐν πένητος εχήµατι ἐς 


quibus minime se agnitom Iri arbitraretur. Verum C τὸν ky. Ἱεροσολύμοις νεὼν παραγίνεται. Ἐπειδή τε 


ubi persuaderi non pesse ædituo perspexit, que 
vera essent tandem omnia de 96 retulit. Quibus 
cognitis zdituus confesüim ad regem perrexit vi- 
rumque prodidii. Rex vero accito Raimundo (id 
ením {ρεῖ nomen) suasit, ut uxorem duceret Boe- 
mundi filiam, que nondum pubertatis annos atti- 
gerai. Atque ille dum iter instituit. versus Antio- 
chiem, furte incidit in speculatores Romanos, nec 
mültum abfuit quin captus fuerit. Aggredienti enim 
miles quidam obversus galeam percussit, ut, nisi 
.Utraque mauu comprehensa equi cervice præca- 


αὐτὸν ὁ νεωχόρος ἴδοι, κάλλους τε xal μεγέθους ἐκ- 
πεπληγµένο; ἐπυνθάνετο προσιὼν ὅστις en δηλῶ- 
σαι αὐτῷ, ὃ δὲ συνεῖρε μὲν ἐξ ὧν ἤχιστα δηλωθή- 

σεσθαι ῴετο, πείθειν δ' οὐκ ἔχων ἔχφορα λοιπὺν τὰ 
περὶ ἑαυτοῦ χκαθιστᾷ. Ὁ δὲ τούτων ἀκούσας, δρο- 
μαῖος ἐς τὸν ῥῆγα παρελθὼν παρ) αὐτὰ τὸν ἄνδρα 
ἐμήνυσε, xai ὃς ὡς ἑαυτὸν τὸν 'Ραϊμοῦνδον µετα- 
πεμψάµενος (τοῦτο γὰρ αὐτῷ ὄνομα Σχειτο) τῇ Bol- 
μούνδου αυνοικήσειν ἀνέπειθε θυγατρὶ οὕπω ἔτι εἰς 
λλικίαν ἀφιγμένῃ. Ὁ μὲν gov ἂπῄει ὡς tj "Avttó- 
you λοιπὺν ἐπιθησόμενος, xa roxn τινὶ τοῖς Ῥω- 


| Du Cangii noie. | ' 
(50) Βαϊμούνδον. Obiit Boenundus ΙΙ princeps D Philippa, seu Mathilde, Tholosana filius secun doge- 


. Antiochenus an. Chr. 1130. 

(61) 'Ec KiUxtar. Hanc Joaunis. ip. in Ciliciam 

expeditionem pluribus exsequitur. Will. Tyrius, l. 

xiv, C. 24, attigit etiam Odo de Diogilo de profect. 

Lud. Vil rey. Franc. in Orient. |. iv. | 

.. (32) Καὶ Αεδούνην. Belli iuter. Livonem οἱ An- 
tiochiz principem Boemundum ll meminit Ordericus 
Vitalis |. 11. 

(95) |P. 435] Ἀναζάρδου. 'Anavarza, Tyrio, Ni- 
cete, T eophani et aliis dieitur, seconds Cilioize me- 
tropolis, ' | e 

(54) Τῷ κόµητι Πετούης, Fui Raimundus An- 
tiochig princeps, Willelmi IX, Aquitaniæa ducis ex 


Cornelii 


(d) Τῷ «κόμηει Πετούης. Latinis Pictavis, ad 
Sinum Adriaticumi. Scribit Tyrius, |. xiv, c. 9, 
Haimundum bunc flium fuisse Guliclmi Pictavien- 
sium comitis ; fratrem primogeuitum, ejusdem cum 


nitus, natus Tolosz, utest in Chronico Malleacensi 
3n. 1099, cujus res gestas fusius prosequimur in 
laudato opere De famil. Oriental, Interim hic ad- 
notandum venit, noo solius duutaxat peregrinatio- 


. nis τυρί, quod vult Cinnamus, 5n Syriam profe- 


eumi Raimundum, sed a Fulcone, Hierosolymitano 


' rege, cui junctus erat affinitate, ad Constautize nu- 


lias evocatum. lta enim diserte Tyrius, l. xiv, ο. 

et 20; Willelin. Gemetic. 1. vii, c. 43; Math, 
Paris. ah. 1139 et Robertus de Monte an. 1430. 
Errat porro toto codo Cinnamus, qui Pietones sia- 
tuit ad sipum lonium. 


Tollii note. 


patre nominis, Aquitaniz jure haereditario impe» . 
rasse, jpsum Raimundum, militasse sub Henrico se- 
niore, Anglia rege. 








HISTORIARUM 118. I. 


330 


μαϊχοῖς σχοποῖς lpazsoóy ἑἐτγὺς μὲν ἀλῶναι kyl- A visset lapsum subvenissentque non pauci comitom, 


wto* tüv γάρ tt; στρατωτῶν ἑπιόντα τοῦτον 
ἐκιστὰς malti χατὰ τοῦ χράνους, καὶ εἰ μὴ ἄμφο- 
ςέραις τοῦ ἱππείου ἐπιλαθόμενος αὈχένος ἐπίέσχε 
by ὅλισθον πλεϊστοί τε δη τῶν ἑπομένων συνέστη- 
σαν, Όπτιος ἂν παρ᾽ αὐτὰ ἐξεχυλίσθη. 'O μὲν οὕτω 
τὸν πίνδυνον ἐκχφυγὼν ἐς ᾿Αντιόχειαν ἦλθε, βασι- 
λεὺς δὲ ᾽Ανάζαρδον ἑνέχειτο πολιορχῶν, Ἁλλ' οἱ 
ἔνδον ἁπρακτῆσαί ol μηχανώμενοι τὴν ἐγχείρησιν, 
σιδίρια ἰκανῶς τῷ πυρὶ διαχαίοντες ἐπὶ τὰ πετρο- 
60x τῶν μηχανημάτων Ἠφίεσαν, τὰ δὲ ταῖς ἔμπρο- 
οθίοις αὐτῶν ξυλίναις πελάζοντα χίοσιν ἑνεπίπρων 
αὐτίχα. Ἱοῦτο πολλάχις Ὑινόμενον εἰς ἀθυμίαν 
ἑνῆχε «bv βασιλέα. Ὀφὲ γοῦν ἀλύοντι προσελθὼν 


Ἰοαάκχιος, «Ἀλλὰ ἄγε, ὦ πάτερ, πλίνθοις (55), ἔφη, | 


pronus baud dubie ad terram decidisset, Ha vitato 
perieulo Antiochiam pervenit. Imperator interca 
Anazerbi oppugnationi totus incumbebat. Oppidani 
contra irritos facere impetus hostiles conantes, 
candentia igne ferramenta in machinas quibus 
emittuntur lapides jaculantur, qua anteriores earum 
e ligno columnas extemplo incenderunt. Res illa 
sepius repetita animum imperatoris graviter pupu- 
git. Anxium tandem et sollicitum sic adorsus est 
Isaacius fillus : « Quin jubes, pater, lignamenta 
obdaci tegminibus limo 18 confectis. » Quod obi 
factum, ad frequentem depellendam vim non am-- 
plius tdonei oppidani, portis apertis copias Roma- 
norum Freceperc. 


περιειλῆφθαι χέλευε τὰ ξυλώματα * » οὗ veyovósoz οὐχ ἔτι ταῖς συχναῖς προσθολαῖς οἱ ἔνδον ἀντέχειν 
δεδυνημένοι τὰς πύλας ἀναπετάσαντες τὸν Ῥωμαίων εἰσεδέχοντο στραττ’ 
η. ᾿Ανάζαρδος μὲν οὖν τοῦτον εὺν τρόπον ὑπὸ B 8. Sic in Romanorum jus concessit Anazarbus. 


'PPopalou; ἐγένετο. 'Ῥαϊμοῦνδος δὲ καὶ Βαλδουϊ- 
ves (56), ὃς Μαρανσαίου κατ ἐχεῖνον τὸν χρόνον ἠγε- 
µονεύων ἣν, ἕως μὲν οὕπω. ἐπὶ θύραις à χίνδυνος 
(ovato, στράτευμα ἁγείραντες Ixavbv ἐπὶ Παλαι- 
στίνην ἡπείγοντο τὸν τῇδε ῥῆγα τοῦ χινδύνου ἔξαι- 
gnoópsvot. Σαραχηνοὶ àp ol ΠἩαλαιστίνοις προσοι- 
χοῦσι πολέμῳ περιχεγονότες αὐτοῦ, Ec τὸ Μουντά- 
φαρα (51) φρούριον ἀνασωθέντα ἐπολιόρχουν. Ἐπεὶ 
δὲ βασιλεὺς ᾽Ανάζαρδον Ίδη παραστησάµενος ἐπὶ τὸ 
Baxd ἐχώρει χρησφύχετον, [P 10] δείσαντες περὶ 
τἡ Αντιόχου σπουδῇ xai πάλιν ἐπ ἐχείνην Πεσαν. 
Ἐν τούτῳ δὲ καὶ ὁ Ῥωμαίων στρατὺς τὴν Βαχᾶ 
ὑπερθέμενος πολιορκίαν περὶ ποταμὸν ὃς τὴν πόλιν 
αὐτοῖς παραῤῥεῖ τὸν yápaxa ἐπήξατο. Αντιοχεῖς 
δὲ τὸ μὲν πρῶτον ἄτρεστοι ἦσαν τειχέων τε xapst- 
ῥότητι xal τῇ ἅλλῃ ἀσφαλείᾳ πιστεύοντες. "O0sv 
χαὶ ἐπειδή ποτὲ τῆς πολιορχίας ἓφ ἰχανὺν παρα” 
τεινοµένης τῶν bx καταλόγου εινὲς, ὁποῖα kv πολλῷ 
ο-λατεύματι Ὑίνεσθαι εἴωθεν, ὃς τοὺς πρὸ τῆς mó- 
Ἱεως ἑχδραμόντες χήπους ἑδρέποντο τῶν ὁπωρῶν, 
αἰφνίδιοι xat' αὐτῶν ἑπελάσαντες πολλοὺς ἔχτειναν. 
Σωναισθήσεως δὲ γενομένης καὶ τῶν 'Ῥωμάίων 
στρατιωτῶν σπουδῇ βεδοηθηκότων, ταῖς πύλαις ἑνέ- 
ςεσον φεύγοντες πολλοὺς τῶν αφετέρων kv τῷ φεύ- 
χει ἀποδαλόντες. Ἐπεὶ δὲ ᾿Ῥωμαῖοι τειχοµαχίας 
Ίδη Ώπτοντο, εἰς πολλἠν τινα ἑνέπεσον ὀῤῥωδίαν, 
Ὃθεν xa συχνὰ ἐπὶ βασιλέα 'Ραϊμοῦνδος ἐξιὼν θερ- 
puo; ἑλιπάρει τὴν πόλιν αὐτῷ παραδιδοὺς ἐφ᾽ ᾧ βα” 


Raimundus interea et Balduinus, qui ea tempestate 
Maresim praeerat, cum nondum praesens adesset 
diserimen, cum exereitu propero itinere in Palæ- 
stinam contendunt, quo regi, qui istic periclitaba- 
tur, subvenirent. Hunc enim Sarraceui Palastinis 
contermini , prslio faeii superiores in castello 
Montisferrandi, quo se foga contulerat, oppugna- 
bant. Imperator Anazarbo potitus ad castrum Ba- 
cam progreditur, cujus presidiarii milites Antio- 
ο] meiuentes, eo se denuo receperunt. Roma- 
norum interea exercitus, postposita Hacæ obsidione 
ad flumen quod urbem allambit, castra locat, An» 
tiocheni primo quidem apparuere intrepidi, mu- 
rorum robori czterisque confisi munimentis : unde 
proiracta in longum tempus obsiJione, dum qui- 
dam ex numeris militaribus, ut fleri solet in nume- 
roso exercitu, in vicina et urbi adjacentia prorum- 
punt pomaria decerpuntque fructus, improviso eos 
adorti, complures ceciderunt. Verum re percepta 
Romanisque militibus aliis subvenientibus, portas 
tumultuario repetunt, mnltis suorum [n fuga 
amissis, At instituentibus oppuguationem Romanis 
In magnam trepidationem venere, adeo ut 19 Rai- 
mundus ad imperatorem accederet crebrius sup- 
plexque deprecaretur, urbem acciperet hac condi- 
tione, ut imperater quidem illius esset dominus et 
diceretur, ipse autem jure illam regeret vicario : 
sed nihil horum impetrato re infecta ad suos rediit. 


σιλέα μὲν κύριον εἶναι xal λέγεσθαε, «bv δὲ διχαίῳ p Paucis postea interjectis diebus, relato ad Roma- 


τῷ ἐξ αὐτοῦ ταύτης ἐπιτροπεύειν. ᾽Αποτυγχάνων δὲ 


ὧν ἑδεῖτο ἄπρακτος ἀνεχομίζετο * ἡμέραις δὲ ὁλί- ᾿ 


qa: Όστερον τῆς Ῥωμαίων βουλῆς περὶ τούτου 
φηφισαµένης, αὐτόν τε προσεδέχθη ig' ol; εἴρη- 


norum consilium negotio, Raimundus petíta tan- 
dem obtinuit, Exindeque reliqua Latinorum copia 
in partes transierunt. imperatoris, atque adeo ipsi 
qui Fratres ab iis vocantur, et qui regiones istos 


Du Cangii not. 


(85) Π1ΐνθοις. Nicet. in Joan. n. 7: Παραπετά- 
Spatza xai μαντώματα ix λέων πλίνθων. 

36) BaACoviroc. Qui Willelmo Tyrio |. xvt, ο. 
4& ex 16, Balduinus de Mares nuneupaiur, sir, in - 
quit ile, nobilis et potens. V. infra p. 254. De Ma- 
pasia dixi ad Annam p. 5324. | 

131) Μουγτάφαρα. Preesidium in comitatu Tripoli- 


PATROL, Gn, CXXXIII, 


tano, cui nomen Mons Ferrandus, ait Tyriusl. «iv, 
ο. 6 25 et 26, ubi eam rem enarrat. Cinnamus 
expressit Gallicum  Meniferrant. Brocardus in Dc- 
script. Terra Sancte quatuor ab Acconensi civi- 
tate dissitum leucis refert. Α.Ιάο Sanutum, l. in, 
part. 6, c. 15. et 16, et. Vincent. Delvac, |. axat 
Spec. Hist. 144, . 
11 


331 


JOANNIS CINNAMI 


332 


incolunt. ka sic se habueruut. Joannes imperator A ται (38), χαὶ al. λοιπαὶ Λατίνων δυνάµεις βασιλεῖ 


tam opportunam minime dimittendam occasionem 
ratus, cum iisdem copiis in superlorem irrumpit 
Syriam, Pizam castrum belli jure ac lege capit, 
multiplicique istic potitur praeda, quam cum mul- 
titudine captivorum Antiocbiam premittit, prefecto 
iis Thoma, viro genere quidem iguobili, sed a pueris 
iuter imperatoris scribas allecto, Jpse interea ad 
Berrhoeam pergit, urbem an:iquam et celebrem ; 
sedenim Thomas initio statim itineris ab hostibus 
oppressus, et przda οἱ spoliis quibus przerat ere- 
ptis, amissaque captivorum, quam abducebst, tur- 
ba, egre ac vix tandem periculum effugit, Berrhoes 
cum appropinquaret imperator et aquarum penuría 
laborare circumjacentem videret regionem, hanc 
preteriit. Chaina ↄautem εἰ Chabarda castellis im 
transitu expugnatis, Seserim adortus est, civitatem 
tum aliarum rerum tum hominum copia florentem, 
Hanc quidem 94 oppugnando cepit, sed ab arce 
repulsus cum denuo tentare vellet, supervenere 
legati, qui et presentem pecunia vim offerrent, et 
in futorum annuam stati tributi nomine soluturos 
sese Romanis pollicerentur. Ejuscemodi fuit lega- 
tonis sumina; sed oblata respuit imperator, spe- 
rans fore ut et ipsos tandem expugnaret, Verum 
cum variis factis impressiouibus urbem Len(asset 


πρυσεχώρησαν, of τε παρ᾽ αὐτοῖς δρέριοι (59) λεγό- 
µενοι καὶ ol τὴν χώραν περιοιχοῦσι, Ταῦτα μὲν ὧδε 
ἐγένετο. Βασιλεὺς δὲ Ἰωάννης τηλικαύτην καιροῦ 
ξυντυχίαν μηδαμῆ χαταπροῄσεσθαι θέλων ξὺν δυνά- 
µεσι ταῖς εἱἰρημέναις εἰς τὴν ἀνωτάτω ἑμβάλλει 
Συρίαν, τὸ Πιξᾶ τε φρούριον πολέμου νόµμῳ λαδὼν 
καὶ λαφύρων μέγα τι χρΏμα ἐντεῦθεν περ'δαλόµ:- 
voc. τὰ μὲν Rua τῷ πλήθει τῶν ἀνδραποδιαθέντων 
ἀνθρώπων ἐπὶ ᾽Αντιοχείας ἔπεμψε θωμᾶν ἐπ.στί- 
σας αὑτοῖς, ἄνδρα ἐξ ἁσήμων μὲν γεγονότα, τοῖς δὲ 
βασιλέως ὑπογραμματεῦσιν ἐκ παίδων οἶμαι κατει- 
λεγμένον * ὁ δὲ ἐπὶ Βέῤῥοιαν ἐχώρει πόλιν ἀρχαίαν 
καὶ λόγου πολλοῦ ἀξίαν. ᾽Αλλὰ θωμᾶς μὲν οὐχ εἰς 
μαχρὰν πολεμίων afovn; ἐπιθεμένων αὐτῷ. ἆ τε 
ἑπήγετο λάφυρα καὶ τῶν αἰχμαλώτων €bv ὅμιλον 
ἀποθεθληκὼς µόγις αὐτὸς τὸν χίνδυνον ἔφνγε ' βασι- 
λεὺς δὲ πρὸς Βέῤῥοιαν γεγονὼς ἐπειδὴ παντάπασιν 
ἄννδρον χώβα τῇ ὀχτὸς αὑτὴν χατενόει, τὴν μὲν 
παρῆλθε, Χαμᾶ δὲ xat Χαθαρδᾶ ἐξ ἑγόδου παραατη- 
σάµενος φρούρια ἐπὶ Σέσερ (40) µετέδη, πόλιν εὖ- 
δαίμονά τε xai πολυάνθρωπον. ᾽Αλλά τὴν μὲν πόλιν 
τειχοµαχήσας εἶλεν, àv δὲ τῇ ἀχροπόλει Ὑεγονὼς 
ἀπεχρούσθη. Μέλλοντι δὲ καὶ δευτέραν προσάχειν 
πεῖραν αὐτῇ ’.ρέσθεις ἀφίκοντο χρήματα τὰ μὲν αὐ- 
τίκα παρέχειν ἐπαγγελλόμενοι, τὰ δὲ χαὶ ἀνὰλ πᾶν 


Du Cangii note. 


8) "Ez" οἷς εἴρητάι. Pacta inter Joannem imp. 
et riheipem Antüochenum refert pariter Tyrius. |. 
xiv, C. | 
et 915, ubi bellum Antiochenum pluribus exsequi- 
sor. Porro id potissimum observandum, inito Μα. 
nuelem inter et Raimundum foedere, imperatorem 
in Antiocheno tractu. vicarium seu praefectum con- 
stituisse, qui suo nomine, qus, ad supremum iin- 
perii jus spectarent, exsequeretur: qui quidem 

refectus ducis Anliochig titulo el dignitate gau- 
debat, perinde, ac ejusdem provinciz praefecti ante 
expuguatam a Turcis Antiochiam. Certe hac digni- 
tate donatus legitur Leo Maiopolus in Diplomate 
Raimundi Pictavini priucipis Autiochiz et Constan- 
stim uxoris m. April A. 1140 ind. 5, quod ille sub- 
scribit, exstatque in Tabutario S. Sepulcri Hiero- 
20l. et in elio Htainaldi Antiocheni principis et uxo 
ris Constanti an. 1154, qued refertur ab Ughello 
iu archiepiscopis Pisanis p. 464, in. quo quidem 
diplomate Leo Maio olus dux tantum dicitur. 

(59) Φαόριοι, "Tollius, sed nemo non videt le- 
gendum, δρέριοι. Sic porro Nicetas in Andren. l. 1, 
u, 4; Pachymeres 4, v, c. 8 et 41; |. vi, 14; Gre- 
goras, |. v ; Cautacuzenus, l. n, c. 12, εἰ Manuel 
Palaeol. imp. Orat. in. Theodorum despot. milites 
militiæ templi, aut hospitalis Hierosolymitani ap- 
pellant, ex Gallico, Fréres, quo nomine religiosos 
voto astrictos monastico vulgo nuncupamus. Emma- 
nuel Georgillas in Monodia ins. de epideinia, quae 
Ruodum insulam invasit A. 1496 meuse Sept. 


"hpyovtte, πλούσιοι, καὶ πτωχοὶ, μικροί τα 
[καὶ µεχάλοι, 
Καὶ ἐσοῖς αὐθέντες φρερίδες οποῦσθαι τὸ κε- 
| [ga Ah 


Statuta. Hierosolvmitana part. m, c. 26 : et aprés 
recewt le serment des. Freres, et. de tous les autres 
qui serment li devoient, et tint leroyaume de lHieru- 
aulem quitte et en. paiz. L. militum ltospitalariotum et 
et Templariorum sacramenta exegit. eti c. 24 : frai- 


30, ut. el Ordericus Vitalis, l. xut, p. 914 C 


ries, millHw i nuncopantur. Fratrés Sancti Se- 
pnicri, In edictis Nunonis Sancii camitis Rossitionis 
et Petri reg. Aragon. de pace el jtreuga, quae ha- 
bentur tom. VIII Spicilegii Acheriani, p. 568 et 581. 
Sic porro milites istorum ordirum appellabantur, 
P. 454] quod essent revera monaclii, ac, ut vulgo 
icimus, religiosi, voto obstricti, qui ea tempestate 
fratres. indigitabantur, Grecis posterioribus Φρέ- 
tot, uti. vocantur a Michaele Anchiali patriarcha 
n Dialogo ; uude fratfes. minorés, φρατομενού- 
pvo, apud Georgium  melrepolitam  Coicyrensem, 
φρεμενούριοι apud anonymum «de dissidio Graco- 
rum et Laünorum dicuntur. lpsa etiam monacho- 
rum congregatio . fraternitas app.llatr ; fraterniies 
monacha, apud Panlinum epist. 9, ad Severum. 
ldem carm. 13 : Martinianum suscipit fraternitas, 
tectoque apricat et cibo. Hieronymus ad Theophilun, 
epist. 61 : Te universa fraternitas suppliciter salutat, 
Liberatus Diacou. c. 11 : Quibus euntibus ad se 
tale Eutgches reddidit responsum, hoc apud se esse 
decretum, ui nunquam egrederetur. a sua fraterni- 


D (ate, sed tanquam in sepulcro degeret in monasterio. 


lta Greci ἁἀδελφιχόν usurpant. Corcilium Constan- 
tinopolitanum sub Menna Act. 5; Πολὺ καὶ ἄπει- 
pov πληθος, καὶ ἀἁδελφιχόν, καὶ μοναχιχὸν ἐξήτησε 
καὶ ἑνώρχωσε ταῦτα γνωρίσαι τὴν ὑμῶν ἑξουσίαν. 
Τὸ γὰρ m χαταθέσθαι τοὺς ἀδειφοὺς xat μοναχούς, 
τοῦτο ἔθος ἄνωθεν κρατήσαν. Ἀδελφότης eadem 
notione occurrit apud Palladium in Hist. L'ausiaca, 
c. 9 et 14 et alibi passim. ld vero uanavit a. primis 
Christianis, qui sese invicem fratres appellabant, 
ut indicant Tertullianus, iu Apol. c. 59 ; Lactantius, 
l. v, €. 15 : Minutius Felix, Athenagoras, Prudeh- 
tius, et alii ; unde ipsa Ecclesia fraternitas diciwr 
apud eumdem  Teriulliagum, Cyprianum, Ambro- 
sium etc. 

(40) Ρέσερ. Cæsareensem obsidionem narrant ρο- 
riter Nicetas, n. 85; et Willelm. Tynus, I. xv, c. 4 
et 2 pe Caesarea urbe vide notas ad Alexiauis 
p. 442. 





333 


RISTORIARUM 118. I. 


! 


334 


ἐπεῖθεν Ῥωμαίοις χοµίσεσθαι £to; ταχκτόν τινα φό- A frustra, admissis iterum legatis, in proposi:as coa 


pov. Τοιοῦτας μὲν τῆς πρεσθείας αὗὑτοῖς νοῦς fv* 
195 141] βασιλεὺς δὲ τότε μὲν ἀπεπέμφατο τούτους 
ἁλπίδα ἔχων πολέμῳφ περιγεγονέναι χαὶ αὐτῶν. 
Ἐπεὶ δὲ πολλάχις αὖθις προσθαλὼν ἀνηνύτοις ἔπι- 
αειρεῖν ἔγνω, δεξάµενος τὴν πρεσθείαν ἐπὶ συµθά- 
σεις ἐχώρει ’ χοµίζονται γοῦν αὑτῷ μεγάλα μὲν 
χρήματα, προσάγεται δὲ xal σταυρὸς, ἑξαί[σιόν τι 
χρημα καὶ βασιλεῦσι δῶρον ἀντάξιον. Λίθος ἣν λυ- 
χνίτης (44) μεγέθους μὲν ἱκανῶς ἔχων, ἐς σταυριχὸν 
&& ἄιαλαξευθεὶς σχῆμα ὀλίγον τῆς φυσικῆς ἐν τῷ 
λαξεύεσθαι ἁἀποδεθλήχει χροιᾶς. 0D ὁ ἐν βασιλεύσί 
Φασιν ἁπόστολος ἐφιλοτεχνήσατο Κωνσταντίνος (e), 
«pózx δὲ (48) ὅτῳ δὴ Σαραχηνοῖς εἰς χεῖρας 305. 
Ταῦτά τε οὖν δεξάµενος, tX πιστὰ δὲ χαὶ περὶ τῶν 


ἑξῆς φόρων λαδὼν ὡς ἐπὶ τὴν Κιλίκων αὖθις ἐχώρει. P 


Τὸ Baxd τε xai τὸ Καπνισχέρτι φρούρια παραστη- 
σάμενος ὀχυρὰ ὃ μὶν ἐπὶ χώρας ἔμενε, μοῖραν δὲ 
τοῦ στρατεύματος ἀποτεμόμενος ἐπὶ χαταδρομῇ τῶν 
λοιπῶν ἔστελλεν. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν πρὸς ἀκρίδειαν 
ἱστορεῖν ὑπόσχεσιν οἶμαι ὑπερδαίνει τὴν ἡμετέραν. 


ditiones concessit. Magna igitur obtulere illi mu- 
nera, atque in iis crucem, rem sone mirandam. 
donumque quod imperatorem deceret. Lapis era; 
lgehnites juste magniludinis, qui cum in crucis - 
speciem efformaretur, paululum nativi splendoris 
in ipea elaboratione perdiderat. Hxc a Censtantino, 
inter imperatores apostolo, adornata nescio quo 
medo in manus venerst Saracenorum. His itaque 
omnibus acceptis, flde etiam solvendi deinceps tri- 
buti interpositz, Ciliciam versus iterum proficisci- 
tur : et Baca et Capnisceril validis munitionibus 
esptis, ipse in ea regione manet, partem vero exer- 
citus míttit. ad carteras incursandas. Sed enim 
accaratius Hla tractari videtur a proposito nostro 
prorsus alienum , eum id nobis consili potissimum 
fuerit, historiam rerum presentium, quas aut ipsi 
non usurpavimus oculis, 41 aut quarum propterea 
fides non adeo certa, summatim enarrare. ſiæe 
quaoutumvis multa, tamen faxente fortuna biennio, 
ut opinor, gesta sunt. 


Ὡς yàp ἐν κεφαλαίῳ προὔκειτό µοι περὶ τῶν παρόντων εἰπεῖν, ἅτε μηδὲ αὐτοπτήσαντι ταῦτα μηδὲ 
τὸ πιστὸν ἐντεῦθεν λαδόντι. Τοσαῦτα δ᾽ οὖν ὅμως τῆς τύχης εὐμενῶς προσθλεψφάσης αὐτῷ ἐνιαυτοῖς, 


ὤμαι δυσὶν (45), εἴργασιο, —— 

€. Οὕτω δὴ βασιλεῖ Ἰωάννῃ τάς γε lv ᾿Ασίᾳ εὖ- 
δοχιμεῖν ξννέδαινε µάχας, πλήν γε δὴ ὅτι μὴ τὰ 
ἁμςὶ τῇ νέᾳ Καισαρείᾳ χανὰ σχὀπὲν τούτῳ ξυνόπε- 
σον. "Ibv μὲν γὰρ ἀμφὶ τροπὰς Ίδη χειμερινὰς, ὁ δὲ 
οὐ μαχρὰν ἄποθεν αὐτῆς αὐλισάμενος πολιορχίᾷ xa- 


ραστῄσεσθαι ὤετο, Ἐπεὶ δὲ Πέρσαι τε οἳ τὴν πόλιν ' 


εἶχον ἰσχυρότατα τούτῳ ἐνέχειντο πολεμοῦντες , xal 
χειμὼν ἑἐξαίσιος οἷος ἐπιγεγονὼς ἐπίεζε τὸ στρατιω- 
ειχὸν, τῆς μὲν πόλεως ἀπῆρεν, ἐς δὲ τὴν παραχει- 


9. Asiaticó igitur bello ingentem consecutus est 
gloríam Joannes imperator, preterquam in.ea quam 
ad Neoczsaream suscepit expeditione, in qua non 
pro votis cessere omnia. Nam positis circa solsti- 
tium hibernum non procul ab urbe castris, liaud 
segre expugnari illam posse in animum induxerat. 
Sed cum Persæ oppidani crebris ipsum eruptioni- 
bus impeterent acrius, attereretque exercitom hiems 
validior, castra movit et in cireumjectam regionem 


Du Cangii note. 


(44) Αίθος ἦν Avxv(rnc. Ejusmodi est crux illa, 
quae in sacra capella Borboniensi iu Boiis asserva- 
ier et colitur. 

(is Τρόπῳ δή. Supplendus hiatus ex Niceta. 

A3) Εγιαυτοῖς δυσίν. Triennioconfectam Orien- 


Lem versus Joannis expeditionem scribit Nicetas, 
quí Neoczsariensem perinde refert n. 9 et 10, ut 
et quod de Manuele, postmodum imperatore, habet 
Cionamus. . | 


Cornelii Tollii notte. 


(e) OS ὁ àv βασιλεῦσί paci ἁπόστο.ῖος &gido- 
ato Korotavtiroc. Crucem (xit mihi hic 

de cruce locus, quia miris ductibus in scripto co- 
dice expressum erat Constantini nomen. Tandem 
dMlastris vie, David Blondellus, atque ipse in se- 
nentibus Cinnamue, juverunt hzerentem penitusque 
estricarunt. Crucem vocat inventum Constantini, 
eam in ccelo vidit, et simulacrum illius ex- 
pressit ea forma, qux ex Eusebio aliisque scripto- 
ribus vulgo nota est. Ipse dicitur ὁ àv ῥασιλεῦσιν 
ἁπόστολος, quia coelesti visione, Pauli apostoli 
exemplo, compulsus ad fldem, Christi Evangelium 
propegavit : ideo a Nicephoro, Alexandro monacho, 
emterisque vocatur ἱσαπόστολος, quasi parem cum 
Paulo gratiam assecutus. Cinnamus, |. iv, de Pape 
Romaui potestate disputaus, ut hic apostolum, ita 
;bi primum inter imperatores Christianum appellat : 
Eig ἐστιν, ᾧ ταῦτα ἔδθξε, Κωνσταντῖνος, ὁ πρῶτος 
kv βασιλεῦσι Χριστιανός. De Sarracenis qua sub- 
jungit, lacera sunt. Poterit autem supplere non- 
οί] Choniates, qui in eodem hoc Joaune, oclavo 
espita,-ejusdem don! mentione lacta? continuo ad- 
dit: Ἔφασχον ὃξ ol χατὰ τὸ ΣῬέτζερ Lapaxnvot, 
πάλαι ποτὲ τοὺς προγόνους αὐτῶν &x τῶν προσενε- 


— δώρων τῷ βασιλεῖ δορύχτητον σχεῖν τὸν ix 
ἴθου ἀχτινώδους αταυρὺν, χαὶ τὴν πολυτελή τε xat 
οἵαν ἐχπλῆξαι τράπεζαν, ἠνίχα "Popavóv «Doy τὸν 
Διογένην, τὴν αὐτοχράτορα ἀρχὴν χειρίξοντα, τήν 
te βασίλειον ἐχείνου σχηνὴν ἐσχύλευσαν, xal τοῦ 
χάραχος κερανηχότες τὰ ἑνόντα διείλοντο » Aiebant 
autem Seserini Sarraceni, majores suos olim cruce 
illa rudianii inter celera munera imperatori oblata, 
et pretiosa a(que' admirabili mensa, capto Romano 
Diogene imperutore, ejusque vallo expagnato, et 
imperatorio tabernaculo direpto, potitos [uisse. Sum- 
mi prelil donum crux Pomini temporibus | istis 
fuisse liquet, et offerri solitum ingentis meriti 
hominibus. Theophylactus, :Historie Mauritianæ 
|. 1v, de Chosroe ad Sergium Martyrem : Άπαρ- 
ác το τροπαίων χαθι πισχνεῖτο προσφέρεσθαι τοῦ 
υριαχοῦ πάθους τὸ ἐπίσημον σήμαντρον. Σταυρὸς 
δὲ τοῦτο ἀναγορεύεταων τεχτοπε arat τε τοῦτον 
ατον, µαργαρίτην τε περιθαλεῖν αὐτῷ, xal 
X ΝΑ) HM AG διαυχεῖς * Se illi Doiinica 
Passionis illustre monumentum, crucem 64 auro 
puro confectam, et margaritis pellucidisque ex [ndia 
lapillis variatam, victori sue primitias oblatae 
rim. . 07 


335 


JOANNIS CINNAMI 


336 


effusus, predas inde abstulit ingentes turbamque A µένην Περσῶν εἰσελάσάς χώραν, λείαν Exslüsv πολ- 


non nodicam bominum, qui diu sub Persarum 
jugo servierant, Romanis asseruit. Iu expeditione 
illa, cum adhuc seilicet circa Neocasaream castra 
baberet, accidit relatu res digna perinde ac auditu. 
Cum enim Romanos ínter et Persas conflictu. ha- 
bito, superiores forte evasissent l'erse, Manuel, 
qui ut non. semel monui liberorum Joannis mini- 
mus erat, hæc advertens, patre inscío, cum iis qui 
tum sibi aderant, in. medios sese hostes intulit : 
quibus validius repulsis, Romanorum demissos aute 
animos plurimum erexit. ld facinus zgre tulit 
parens, nec filii probavit audaciam : etsi rem mi- 
raculi instar esse secum animo reputaret, adole- 
scentem duodeviginti annos vix natum tanta fidu- 
cia presentibus sese objecisse periculis, palamque 
exercitus servatorem 22 profiteretur. lta non sem- 
per virtus ztatibus circuuscribitar. Ex eo prelio, 
nihil fere equitatui Romano accidit, 


λὴν Έλασε, καὶ ἀνθρώπων ὅμιλον μαχροῦ τοῦ χρόνου 
Πέρσαις δουλεύοντα τῇ Ῥωμαίων ἀπέδωχεν. Ἐν ταύτῃ 
δὴ τῇ ἑκστρατείᾳ, λέγω δὲ ὀπηνίκα ἔτι αἱ νέας Και- 
σαρείας ἐπαύλεις εἶχον αὐτὸν, ξυνέπεσέ τι λόγου xa 
ἀχοῆς ὄξιον. Ἐπειδή ote, ξυµδολῆς μεταξὺ "Pox- 
µαίων καὶ Περσῶν χαρτερᾶς Ὑενομένης, τύχῃ τινὶ 
τὰ Περσῶν χαθυπέρτερὰ σαν, τὰ πρασσόµενα Ma- 
νουᾗλ κατιδών, ὃς ὕστατος, ὥς uot πολλάκις ἐῥῥέθη. 
παίδων βασιλεῖ ἐγένετο Ἰωάννῃ, τοῦ πατρὺς οὐδὲν 
αὑτῷ ξυνειδότος, 6c µέσους σὺν τοῖς ἆμφ᾽ αὐτὸν ἐμ- 
πίπτει τοὺς πολεµίους ' xai αὐτοὺς μὲν ἀπεώσατο, 
τὸ δὲ τῶν Ῥωμαίων στρατιωτῶν fj ἐχλελοιπὸς 
ἀνέῤῥωσε φρόνημα. 'Eg' οἷς ἑδυσχέρχινε μὲν ὁποῖα 
εἰχὸς 6 πατὴρ xoi ἐν δεινῷ τὴν τόλµαν ἐποιεῖτο, 
θαῦμα δὲ αὐτὸν ἔνδον ἔπεῖχε καὶ ἐξεπέπληχτο µονον” 
ουχί, εἰ ὀχτωχαίδεχα οὕπω γεγονὼς ἔτη τηλίκοις 
ἑαυτὸν παραδάλλειν χινδύνοις τολμᾷ, ῥύστην τε αὐ- 
«bv δηµοσίᾳ τοῦ ᾿Ρωμαίων ἀπεχάλει [P 12] στρα- 


τοῦ. Οὕτως οὐκ οἵδε παντάπασιν ἡλιχίαις ἀρετὴ αεριγράφεσθαι. Ἐκ τούτου δὲ πολέμου σχεδὸν οὐδὲν 


'Ῥωμαίων ἐφ' ἵππῳ ἑπανιόντι ξυνέπεσε. 

10. His ad Neocæsaream gestis, imperator, cum 
Suzopolim a Persis iterum oppugnari accepisset, 
propero illuc agmine contendit. Sed cum nullus 
adesset hostis (jun enim adventu Romanorum 
percepto inde excesserat), copias ad: Pasgusam 
paludem traduxit, que longitudine et latifudine 
supra quam dici potest proteuditur, cirea medium 
paribus ferme intervallis eminentibus supra aquas 
iusulis interstincta, in. quibus antiquitus exstructa 
suni valida castella, Qui eas inhabitant homincs 
munitionum loco aquis utuntur, facilcquo illis leo- 
nium venientibus eadem die domum redire. Hac 
maxime de causa neeessarium duxit imperator pa- 
ludem expugnare 3 quam éum ultwo uon dederent 
Rowani, ut qui Jam olim Persis permisti eorum ut 
plurimum mores amplexati erant, id tandem ex- 
cogitavit. Lembis et actuariis coactis compluribus, 
jisque lignis desuper invicem connexis, machinas 
imponit ae recta ad eastelln progreditur, Agitata 
tum ventis vehementiorlbus palude, non pauci in- 
weriere Romanis ex militibus : tandem, nec sine 


t, Τὰ μὲν δη νέας Καισαρείας ἐνταῦθα Στελεύταο 
Βασιλεὺς δὲ, Πέρσας ἐς αὖθις Σωζόπολιν πυθόµενος 
πολομεῖν, πασίῤῥωμος ἐνταῦθα ἐφέρετο. Ἐπειδή τε 
οὐδενὶ πολεμίων ἐντετυχηχέναι αὐτῷ ἐγένετο (ἤδη 
γὰρ ἐπιέναι δφίσι Ῥωμαίους πυθόµενοι ᾧχοντο ἀπ. 
(όντες), ἐπὶ τὴν Πασγούση (34) χαλουµένην λίμνην 
διεθίδαζε τὸν στρατόν. Αὕτη γὰρ δὴ, kc ἄφατόν τι 
μῆχος καὶ εὖρος ἐχτεινομένη, νήσους xavà μέσον παρ- 
έχεται διαχριδὺν ἀλλήλαις τοῦ Όδατος ἀνεχούσαις, 
ἐν alc φρούρια x. παλαιῶν ἀνφχοδόμηται χρόνων. 
Οἰκοῦσί τε kv αὐτοῖς ἄνθρωποι τὸ ὕδωρ ἀντὶ τα- 
φρείας πεποιηµέ,οι’ ἔξεστι & αὐτοῖς ἐς Ἰκόνιον &v- 
εοῦσιν αἐθημερὸν ἐχεῖθεν ἐπανελθεῖν. OO δὴ ἕνεχα 
μάλιστα βασιλεὺς περὶ πλείστου τὴν τῆς λέμνης ἔπι- 
κράτησιν ἐποιεῖτο. Τῶν ὁ' iv αὐτῇ Ῥωμαίων οὐκ ἓν- 
διδόντων ταύτην αὐτῷ (χρόνῳ γὰρ δὴ καὶ ἔθει µα- 
xpip Πέρσαις τὰς γνώµας ἀνακραθέντες σαν), τοιάδε 
τινὰ ἑνενόει. Λέμδους ὡς πλείστὀυς xal ἀχάτια Cuv- 
αγαγὼν ξύλοις ἄνωθεν ἐπεζεύγνν ' ἐπὶ τούτων δὲ 
τὰς Κηχανὰς θέµενος, εὐθὺ τῶν εἰρημένων five φρου- 
ρίων. Ἔνθα ξυνέδη, πνεύματι ξηρῷ τῆς λίµνης ἕκτα. 


labore, iis potitur. Ας cum Raimundum Antioche- D ραχθείσης, πολλοὺς τῶν Ῥωμαίων ἀἁπολωλέναι στρα- 


norum principem percepisset res novas 23 moliri, 
contiuuo Ciliciam repetit, eo animo ut non Ciliciam 
duntaxat, sed οἱ Antiochiam, Attaliam. εἰ Cyprum 
Manueli flio in Lsereditatem daret, Unde vero id 
ei venerit in mentem, paucis expediam. Alexio 
primogenito Romanum imperium jam pridem tra- 
dere decreverat: sed nato Manuele liberorum pos- 
tremo, de eo stalim predictiones in volgus sparsæ, 


τιωτῶν * μόγις δ' ὅμως καὶ ξὺν Bla πολλῇ xax ταῦτα 
εἷλεν. Ἐπειδή τς ᾿ΡῬαϊμοῦδον (46) τὸν Αντιοχείας 
πρἰγχιπα νεωτερίζειν ἐπύθετο, εὐθὺ χαὶ πέλιν Κιλί- 
κων ἐχώρει, κατὰ νοῦν ἔχων τὴν Κιλίχων xal Ἂν- 
«ιοχέων ξὺν Αττάλου καὶ Κύπρῳ εἰς χλῆρον ἆπο- 
δώσεσθαι τῷ Μανονἡλ. "Όθεν δὲ ἐπὶ ταυτηνὶ τὴν 
ἔννοιαν Άλθεν ἐρῶν ἔρχομαι, Φθάνει μὲν Αλεξίῳ, ὃς 
πρεσθύτατος αὑτῷ παίδων ἐγένετο, τὰ 'Ῥωμαίων ἐκ 


Du Cangii note. 


(4M) Παστούση. Duas cirea Iconium paludes 
recenset Strabo À an, quarum uwajor Κώραλις, 
minor Τρωγίτις vocabatur. lta ex descriptione 
Pasguse paludis, quam hie ézhibet Cinnamua, 
conjicere est. eamdem esse Pascusam cum Corali, 
cui inzedilicatum hodie oppidum, Acrioteri in char- 
tis geograpbicis nuncupatum. 

445) "PaigobrCor. De hac secuuda Joannis An- 


tiochena expeditione agant iidem Nicetas. n. 41 
et Nicolaus Trivettus, Α. 1142; Tyrius, l. xv, e. 
$23 οι 33, ubi etiam de Alexii et Andronici filiorum 
Joannis, atque adeo ipsiusmet Joannis interitu Ciu- 
namo consoua tradunt, Cinna! calculos de Joanuis 
imperii annis accurate expendimus in stemunate 
Cewnenico. 





931 


HISTORIARUM. LIB. 1. 


938 


πολλοῦ μνηστευσάµευος σχῆπτρα. Ἐπεὶ δὲ καὶ Ma- A et in puero non pauca Imperii agnita sunt auguria, 


vouti ἔσχατος αὐτῷ γένοιτο, φάσεις αὗὐτίχα ἑφοίτων 
xat ξύμδυλα βασιλείας εἰς τὸν παῖδα ἐγνωρίζετο, ὧν 
Mde ij δυοῖν ἐπιμνησθῆναι οὔ pot ἔδοξεν &no εἶναι 
χαιροῦ. Ἐπειδή ποτε πρὸς ὕπνον κατέδαρθεν ὁ Ma- 
voutà, γυνή τις ὄναρ ἐφίαταται τούτῳ, ὄψις σεμνῇ, 
µέλαινα ἐσθὴς, kv δὲ χεροὶ πέδιλα ὁπυῖα βασιλεῦσιν 
ὑποδεδέσθαι νόμος. Καὶ παρείχετο τῷ Μανουἡλ χρῆ- 
οθαι χελεύουσα ἁποσεισαμέ»ῳ ταυτί * ἑδείχνυε δὲ τὰ 
συνζθη χυανά. 'O δὲ, θορύδου µεστλς ἀνεγρόμενος, 
ἐπειδὴ μὴ ἐντυγχάνειν τοῖς ὁραθεῖσιν εἶχεν, ἐχλαυθ- 
μυρίζετο κατὰ τοὺς παΐδας xai ἀφῃοῆσθαι ταῦτα 
παρά του τῶν περὶ τὴν ἑατίαν (peo. Τοῦτο μὲν δὴ 
τοιοῦτον, ἕτερον δὲ οὐδὲν αὐτῷ ἔλασσον. "Hv τις µο- 
γαχῶν ΄ πατρὶς αὐτῷ Γαλιλαία, βίος ἀναχωρητικός 
τε xal bpctoz * οὗτος, ἐπειδή ποτε ἐς ὀμιλίαν βασιλεῖ 
χαθίστατο Ἰωάννῃ, τοὺς παΐδας ἐς αὐτὸν παρελθέν- 
τας ἰδὼν, τοῖς μὲν ἄλλοις ὅσα xal ἰδιωτιχοῖς προσδ- 
ηνέχθη, MavovtÀ δὲ τοῦτον σὺν εὐλαθείᾳ τροσιὼν 
ἐπευλόχει. Πυνθανοµένου [P 15] δὲ βασιλέως ὅτου 
ἕνεχα ταῦτα ποιοίη, ὑπολαθὼν ὁ μοναχὺς, « "Ott » 
ἔφη, « μόνοι ἐξ ἁπάντων Μανουἡλ βασιλεὺς ἐμοὶ 
φαίνεται. » Ἐκ δὲ τούτων χαὶ τοιούτων ἄλλων iq 
ἁπεράντους ὁ βασιλεὺς ἑννοίας ἐξέπιπτεν, ἀναλύειν 
ὃ οὔκ ἔχων ἅπερ αὐτῷ δόξειεν ἀρχῆθεν, ἐς τὸν εἰρη- 
βένον σκοπὸν ἔδθλεφεν. ᾽Αλλ’ ἔοιχεν ἀνθρωπίνης ἄρα 
ἐπινοίας τῶν πάντων πραγμάτων ἠρτῆσθαι μηδέν, 
Οὕπω γὰρ τῆς Κιλίχων ἐφίστατο, χαὶ δυεῖν μὲν ág- 
{βρετο παίδων ol χρόνῳ προῇχον, ἅτερος δὲ «olv ἀπο. 
λελειμμένοιν, ἐπεὶ μηδ αὐτῷ ξυνέδαινεν ἐς τὸ σῶμα 
χαλῶς ἔχειν, ἀπῄει τοὺς νεχροὺς ἐς Βυζάντιον àva- 
χοαίζων. Βασιλεὺς δὲ ἐπὶ τῆς Κιλίκων τὸν βίον £uv- 
εµερίσατο, χαὶ ΜανουᾖΏλ λοιπὸν εἰς τὸν βασιλείας 
ἄνεισι θρόνον. ΄Αξιον δὲ χαὶ τὸν τῆς τελευτῆς αὐτοῦ 
«póxov διηγἠσασθαι. Ἐξιόντι πρὸς θήραν αὑτῷ σῦς 
ἁπκήντα, µέγα τι χρημα, ὁποῖα πολλὰ ἡ Κιλίχων 
τρέφει Tj xal ὄρη τὰ Ταυρικᾶ. Ὁ μὲν οὖν ἀχόντιον, 
ὥς φασι, χειρισάµενος ἐπιόντα τοῦτον ὑφίστατο" ὁ 
δὲ, τῆς αἰχμῆς τῷ στέρνῳ ἐγχρυφθείσης, θυµαΐνων 
ἐπὶ «fj πληγῆ ὡθισμῷ μᾶλλον ἐχρῆτο, ὡς ἐντεῦθεν 
τὴν βασιλέως χεῖρα διὰ σφοδρὰν τὴν ἀντέρεισιν τοῦ 
εὐθέως ἑκτραπεῖσαν ἐφ᾽ fjv παρήῄρτητο παρενεχθῆναι 
φαρέτραν πλήρη βελῶν οὗσαν. Εὐθὺς οὖν τραῦμα 


quorum unum atque alterum recensere haud abs re 
erit. Dormienti aliquando Manueli apparuit mulier, 
vultu severo, nigra induta veste, manibus tenens, 
calceamenta, quibus imperatores indui moris est. 
Ea Manueli obtulit, indueretque przecepit, rejectís, 
quibus utl consueverat et quæ monstrabat mulier, 
czeruleis. Excitatus cum ingenti perturbatione, ubi 
que viderat non reperit, puerorum more plorabat, 
eaque e domesticis aliquem credebat abitulisse, 
Ejusmodi fuit augurium, cui haud istud cedit. Mo- 
nachus gente Galileus, qui vitam monasticam ín 
silvis ac montibus agebat, dum forte una cuim 
imperatore colloqueretur, videretque accedentes ad 
se illius liberos, czteros veluti privatos habuit, 
Manueli vero humaniter accepto benedictionem 
impertiit. Rogatus a principe quorsum hæc egisset, 
respondit monachus, unum ex omnibus Manuelem, 
sibi imperatorem videri, Hzc et siimnilia etsi varie 
imperatoris 4/4 animum versarent : cum tamen 
qua antea decreverat nollet rescindi, priori propo- 
sito stetit, Sed ità comparatum est, ut rerum exi- 
tus ex humanis non pendeant consiliis, Nondum enim 
attigerat Ciliciam, cum duobus filiis natu majoribus 
orbstur : superstitom vero alter, qui nee ipse od- 
modum corpore valebat, Byzantium mittitur. (ra- 
trum cadavera deducturus. Moritur etiam in Cilicia 
imperator, imperiumque adipiscitur Manuel. Quo. 
pacto antem vitam (inierit, enarrare videtur oper 
pretium, Ad venationem egresso obvius fit aper 
ingentis magnitudinis, quales in Cilicia multi et 
montibus Tauricis ; advenientem, ut fert fama, telo 
quod manu tenehat excipit * contra ille mucrone 
jo pectus adacto ex plaga furibundus vehementius 
instet, adeo ut inde manus imperatoris, quae dum 
foriius obnititur a recto deflexa in pharetram $2- 
gittis plenam, quam ex humero suspensam gerebat, 
impegerii, quarum cuspidibus vulnerata perstri- 
ctaque est pars carpo proxima. Ex eo vulnere cru- 
enta sanie effluente, tenuis membrana, quam vulgo 
eederam vocant, imponitur, qua divisam cogere 
carnem, et cicatricem contraheret, ne inflammata 
dolores concitaret; sed hac fait postea inflam- 


ἐπηχολούθει ταῖς ἀχίσι ξυσθέντος αὐτοῦ τοῦ Emixap- p) mationis causa : nam venenum quo telom infectum 


«lou * xai ἀφρὸς μὲν ἐντεῦθεν ἐξεμύσατο Όφαιμος, 
ὑμὴν δέ τις λεπτὸς, ὃν ἐχδηρὰν οἱ πολλοὶ ἰδιωτιχῶς 
ὀνομάζουσι, προσήγετο 07,08v συνάξων τὸ διεστηκὸς 
xai συνουλώσων τὸ τραῦμα, ὡς μὴ φλεγμῆναν ὁδν- 
vac kyelpt. ᾽Αλλ’ ἦν ἐκεῖνο τῆς εἰσέπειτα φλεγμονῆς 
αἴτιον. Τὸν γὰρ τῆς ἀχίδος ibv ἔνδου τῇ ατυφότητι 
ἑναπολαθὸν ἐπὶ τὸ ἄλλο μετέφερε σῶμα. 'AXAX ταῦτα 
— μὲν ὕστερον τότε δὲ µηδεμίαν ἔτι ὀδύνης συναίσθησιν 
ἔχοντι τεράπιζά τε αὐτῷ παρετίθετο, xal f) χλίνη 
τοῦτον εἴχεν ὡς ἀριστήσονιφ. Προθαίνοντος δὲ τοῦ 
ἀρίστου παῖδες ἰατρῶν ἐνταῦθα περιεστηχότες ὡς τὸ 
ἐπίθεμα εἶδον, ἐπννθᾶνοντό vs τὴν τοῦ τραύματος 
αἰτίαν χαὶ µαθόντεςτῇῃ τε τραπέζη ἐπεμέμφοντο xal 
Ἀξίουν αὐτίχα τῆς χειρὺς ἀπεῶσθαι τοῦτο. ὁ δὲ 
προσφύναί τε «b τραῦμα ὀἑνταῦθα διετείνετο xal 


erat, ipsa astrietione 39 arctius inclusum, in 
reliquum transfusum est corpus. Ita cum nullus 
dum »desset dolor, paratuc ipsi mensa, eique velut 
prausurus accumbit. Inter. prandendum, qui cir- 
cumstabant inedicorum filii, ut. appositum empla- 
strum conspexere, cicatricis causam sciscitati et 
edoci, removendam illud a manu, et a meusa ah- 
stinendum censuerunt. Contra ille hoc medicamento 
coisse vulnu& nec quidquam mall de tumore et 
iuflammatione sese metuere dicebat, Post prandium 
somno se dedit, statlinque acutissim] dolores sub- 
orti, totaque manus intamuit. Convenit Illíco uni- 
versa medicorum turba, quidque facto opus variis 
invicem disputavere sententiis. Quidam enim cen. 
sebant resecandum tumorem, alii nondum matu.» 


939 


JOANNIS CINNAMI 


rim, proindeque emolliendum prius instabant. Sed A τοῦ λοιποῦ μηδὲν ὄγχου xai φλεγμονῆς πέρι δεινὸν 


euim fato constitutum videbatur dt male res gene- 
relur, viciique eorum aententia qai resecsndum 
statuerant. Perscta sectione ουσια’ tumur in majus 


augerelur, manus chirurgicis vinctis obligata est. 


Imperatoris vero mortis jam imminentis metu non 
inodice concutitur animus, maxime quod jam ante 
co:ceplam animo in Pakestinam peregrinationem 
nón confecisset, cujus gratia lucornam viginti talen. 
tofum sex. auro conflatam loci templo offerendum 
paraverat, Cum jam ín extremis laboraret, mopa- 
ehuih. quemdam ex Pamphylia oriundum, vitae 
sánctitàte celebrem Jubet acciri, qui continua prece 
Detur placaret. Ferunt huoc exaudisse voces ca- 
n'ntiatn. 460 Sed et conspecta est ez. alto lucerna, 
visusque divinus adolescens, compesceus tumultum 
et perturbatum illorum animum. Ita res fuit. Im- 
peratot vero cum se in extremis esse videret, 
ecceréitis niagnatibus, ducibus, virisque pracipuis, 
hane ad illos orationem habuit : « Non ignoratis, 
viri Bomani, quotquot hic adestis, complures, atque 
adeo qui apud nos retro jinperarunt, principes, ad 
liberos imperium, paternam veluti hereditatem, 
transmisisse. Utque ego principatum bunc a parente 
imperatore in me (ranslatum accepi, ila nemo ve- 
strum facturum me aliter opinatur. Idcirco fortassis 
existimatis me quoque In extremo viue constitutum 
discrimine duorum superstitum filiorum majori, 
prout spud cxteros homines fleri. consuevit, im- 


ὑφορᾶσθαι. AJ)! &pev πρὸς ὕπνον χατέδαρθεν 
ἀριστήσας, καὶ ὀδύναι δριμεῖαι ἀνέθαινον αἴρνης καὶ 
ὄγκος ἀνίστατο τῆς χειρός. Συνῄει τε κᾶς ὁ τῶν. 
ἰατρῶν χύχλος xal ἀγὼν προῦκειτὸ πὲρὶ ἐοῦ κρά» 
xtéou, Tol; μὲν οὖν τέμνειν ἐδόχει (46) τόν ὅγχὸν, 
τοὺς δὲ τὸ ἀπέπαντον ἑδυσώπει χαὶ ἄλλως µαλᾶασε- 
σθαι τοῦτο προὐτρέποντο. 'ÀXI ἔδει γὰρ, ὡς ἔοιχε, 
γενέσθαι καχῶς. ἑχράτει τῆς χειρσυργίάς fj Φῆφος. 
Τμηθέντος γοῦν ὄρχος IP 14] ἀνέδαινε μείζων, καὶ 
1j χεὶρ ὀργανοῦτο. Καὶ ὁ βασιλεὺς ἐλπίσιν ἤδη θα. 
νάτου (47) «hv φυχὴν «κἁτασείεσδαι Πρχετο, xa 
μάλισθ) ὅτι μηδὲ πέρατι tbv σχοπὺν ἔδωχε, ὃν περὶ 
τῆς ἐς Παλαιστίνην ἐπιδημίας πάλαι ὡδινῆσας ἔφθη. 
Οὗ δὴ ἕνεχα xai εἴχοσι ταλάντων ἀπὸ χρυδοὺ λν- 
χνίαν εἱργασμένος ἔτυχεν, ἀνάθημα τῷ sf. vao 
κατασχευαζόμενος. Ἐπειδὴ γοῦν àv ἁμηχάνοις Tiv, 
povaxóv τινα ἐκ Παμφυλίας ἄνδρα μειαπεμφᾶμενος 
ἱερὸν παννύχιψ δεῄσει τὸ θεῖον {λάσχεσθαι ἡξίου. 
Τὸν δὲ τῇ δεήσει προσεσχηχότἃ φωνῶν ἀχοῦσάι M- 
γεται ἁδόνίων τινῶν. Ὡράθη ὁ λυχνὸς µετηρμένος(ῷ 
καὶ θεῖος νεανίας καταστέλλων τὸν θόρυδον αὐτῶν 
εῆς ψυχῆς. Τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτον» βασιλεὺς δὲ 
αἰσθόμενος ἤδη Ev xaxol; ἑαυτοῦ γεγονότος παρεῖναι 
εοὺς iv τέλει χελεύσας xai ὅσον kv μεγιστᾶσι xal 
στρατηγοῖς xai ἄλλως ἁπόδλεπτον fjv, Έλεξ: τοιάδε" 
: Άνδρες Ῥωμαῖοι, ὅσοι ἐπὶ ταυτηνὶ ξυνελἐγητέ 
pot τὴν ἀχρόασιν, ὡς μὲν πολλοῖς ἤδη xal ἄλλοις 
τῶν παρ) ἡμῖν βασι) εὔσιν ἐπὶ τοὺς παΐδας τοὺς 


perium concessurum. Verum tanta est apud me C αὐτῶν ὥσπερ τινὰ χλῆρον πατρῷον τὴν ἡγεμονίαν 


vestri cura, ut si neutri eorum deberetur ex merito 
' virtutis, lecturus ultro alium fuerim, qui et meo 
et. vestro judicio ejusmodi dignitati idoneus proba- 
relur. Neque enim gloriosum esse arbitror seu 
danti seu accipienti, sí quis navem, quam guber- 
uandam ab alio susceperit, prz inscitia undis sub- 
mergat, atque adeo ipse cum dono perest et 
infelicis muneris datori baudquaquam gratiam 
liabeat. Nam prudentis non est imperito quidquam 
demandare, imo mera insania. Eo me erga vos 
affectum esse animo, vel inde vobis constabit, cum 
si opus fuerit 9'7 vel postposito nature ordine 
 wuüilitati vestre consulam, Filii mihi sunt duo, 
uterque probis moribus, quorum alter ztate prior. 


διαδιδάζειν ἑδόξεν, αὐτὸς δὲ οἶδα πρὸς πατρὺς Ba- 
σιλέως τήνδε παραλαδὼν τὴν ἀρχὴν, xat ὑμῶν δὲ 
ἑχάστῳ ταὐτά µοι περὶ τούτου γινώσχειν ξυμθαῖνει. 
Ταύτῃ ἄρα xal ofa" ἐμὲ ἴσως ἐς πέρατα τὴς ταρ- 
οὖσης ὡς ὁρᾶτε ἀφιγμένον ζωῆς παίδοιν ἐμοὶ ἆπο- 
λελειμμένον δυεῖν ἐπὶ τὸν χρόνῳ προῄχοντα, ὥσπερ 
ἀνθρώποις νόμος ἑἐστὶν, ἀρχὴν τήνδε xoi θρόνου 
μεταγαγεῖν. Ἐμοὶ δὲ τοσοῦτον ἐμέλησε ὁ μῶν., ὡς el 
μηδετέρῳ τοῖν εἰρημένοιν τὸ χρΏμα τοῦτο προσῆχεν 
ἐξἀρετῆς, εἱλόμην γε ἂν ὅσπερ ἂν ἐμοί τε χαὶ ὑμῖν 
οὐχ ἀπὸ γνώμης εἶναι φανείη, Ὠννοίσει γὰρ. olpat, 
οὔτε τῷ δόντι οὐδὲν οὔτε τῷ δεξαµένῳ, ἐπειδὰν ἆμα- 
θίᾷ χυδερνήτης τὴν ναῦν καταδύῃ, el μὴ καὶ μᾶλλον 
προσαπολεῖται τῷ δώρῳ καὶ καάρτερεῖ τοῦ δεδωχό- 


. Sed temporis praerogativam meos mea respuit, D τος οὐκ ἀγαθά. Απειροχαλίαν μὲν οὖν (g) καὶ τοῦ 


Du Cangii note. 


(46) Τέμγειν ὀδόχει. Sed ei ipsam manum, in 
qua vis tota mali continebatur, przecidendam cen- 
"suerant medici, antequam reliquas corporis illzesas 


partes inficeret. Sed id renuil Joannes, dicens :. 


Indignum esse ut. Romanum. imperium una manu 
segalur. Will. Tyrius, |. xv, c. 22. 


2 
(47) 'Επίσι ἤδη bardrou. Ubi inc sumitue 


pro metu. Cantacuzenus, l. 1, c. 21 : Διὰ τὸ ἐν ἑλ- 
πίσιν ἡμᾶς εἶναι διαφθαρῄσεσθαι, sperare, pro cre- 
dere. Coneilium Compendiense an. 757 can, 5: Si 
quis homo accepit. mulierem, et sperat. quod ingenua 
sit. Ita non semel apud. Hiucinarum. Consule notas 
nostrzs ad Joinvillam p. 81. 


. Cornelii Tollii note. 


(f) Ὡράθη ὁ Ai0oc µετηρµένος. Equidem non 
i ligera quis ille lapis. Sed hene odoratus 
est acutissimi vir πυοὶ, ουἱ οἱ ego et Cinnamus 
plorimam debemus, Joannes Fredeficus Gronovius, 
scribendnni esse, ὁ λύχνος psene 
ehus ille per visionem viderit illam lucernam, ut 


. Ut. wona- ^ 


io templo erat suspensa ac dedicata, reprsesenta- 
tam. ldem et infra in iisdem verbis error, περὶ 
λίθων ἀφάς, pro λόχνων, sicud nos ibi correxi- 
mus. 


(ϱ) Απειροκαάία» μὲν obr. Locus nen. sanns,- 
«ui vulnus haud dubie fecerít librarius. Cieteruut 





A. 


HISTORIARUM LIB. I. 


319 


δωρεῖσθαι ἀμαθίαν xal Σννόλως - οὐδὲν οἶμαι ὑγιές. A quarit quod optimum est, suadetque ut virtus cum 


Οὕτω μὲν δὴ γνώμης αὐτὸς περὶ ὑμᾶς ἔχω. Τεχμή- 
pev δέ’ καὶ yàp ἐπὶ ξυμφέροντι τῷ ὑμῶν διῆ- 
εαν τάχα καὶ φύσιν ἁδιχήσων ἰδοὺ πάρειµι, 
Παϊδέ µοι ἄμφω καλὼ, ἕτερος δ᾽ αὑτοῖν xai χρόνῳ 
προάχει. "AXI" fy γνώµη τὸ πρεσδεῖον ἀποσεισαμένη 
τὸ βέλτιον ἰχνηλατεῖ καὶ πείθει ἀρετὴν ἀρετῇ παρα- 
θάλλοντα (4). Δυσχερὲς δὴ τοῦτο τῶν ἁπάντων ἀγώ- 
vaga τὴν κρείττω πειρᾶσθαι λαδεῖν. Ἐπεὶ xal χρὴ 
τῷ βελτίστῳ προσνεῖμαι τὸ βέλτιον (βασιλείας δὲ τί 
ἄν τις θεῖτο σεµνότερον ἕτερον |) βουλοίµην εντ ἂν, 
ἄνδρες συστρατιῶται, τῷ χρόνου πρεσδείῳ xal τὸ ἐξ 
ἀρετῆς μᾶλλον προσεῖναι ἐντελές. Αλλ᾽ f γε φῆφος 
ἐπὶ τὸν τελευταῖον ὁρᾷ, xal ὁ βααιλείας χανὼν τῷ 
ἱσχάτῳ μᾶλλον προσφύεται. Καὶ οὗ δἠ που ὀφθαλμίαν 
ipo! τὴν LE εὐνοίας δεδιέναι ἔπειστ. Παΐδε,γὰρ ἄμφω 
χαὶ [P 15] φίω πάντως ἀπὸ ταυτοῦ, xal τοῦτό γε 
τὸ µέρος οὐδὲν ἅτερος προήχει. Ἑηφον μὲν δὴ τὴν 
ἐκ ἀμφοῖν ἐμοὶ χα) μᾶλλον διὰ ταῦτα «nep ὁμῖν 
πιστσυτέον αὐτοῖς, Ἔχεῖνο δὲ χοινῇ xal μάλιστα 
περιεργαστέον, λέγω δὲ μή ποτε ἁδελφοῦ μὲν xpa- 
Ὅ τιστεύειν δήπου «bv παῖδα ξυµδαίνῃ , ἐς δὲ τὸν θρό- 
yov παραδαλλόμενος Ίσσων ἑλέγχηται. Ἐμαυτῷ γὰρ 
θὐχέτι xal τοῦτο θαῤῥώ, δεινῶς μονωθεῖσαν ὑπειδο- 
pévo τὴν εὔνοιαν  ἰχανὴ γὰρ μάλιστα φῆφον δεχά- 
em κηνίχα μὴ παρὰ ἴσης ἐχκρούοιτο, Βούλεσθε 
εοίνυν αὐτοὶ μὲν ὑμῖν τῶν αὐτοῦ χαταλέγοιµι, ἔπι- 
ψηφιεῖσθαι δ' αὐτοί; Ἰσχύος μὲν δ καὶ ῥώμης καὶ 
οὗ ἐς τὰ πολέμια θἀρσους ὁπόσον αὐτῷ µέτεστι, 


viriuté conferatur; ardua sane et prz ceteris 
difficilis contentio potiorem senteutiam investigare. 
Cum igitur quod melius est optimo debeatur, im- 
perioque nihil quidquam videatur excellentius : 
, optarem "quidem, commilitones, adesset cumulata 
virtus cum satis prerogativs. Sed hæe minorem 
spectant, .et in illum propendet calculus, qui ge- 
nuiga pre se fert imperandi symbola * quo ín 
judicio nulla me affectum protestor invidentia vel 
amore immoderatiori. Uterque enim fil, ung 
charitatis gradu dilecti, proindeque nee alter alteri 
preferendus. Quamobrem suffragium mihi potius 
super iis, quam vobis Ipsis eoncredendum videtur. 
ld vero communi consilio studiose, diligenterque 
explorare convenit, ne si seniori preeferatur minor, 
tamen[ad imperium capessendum, si eum fratre 
comparetur, hoc minus deprehendatur idoneus. 
Neque enim tantum mibi soli fido," cum nescio 
quam verear singularem propensionem, quao et 
plurimum recta pervertit consilia, pisi a pari 
altera reprimatur. Vuliis igitur vobis commensorem 
quz illi insunt snimi et corporis dotee, ut inde - 
decernatis. Quanta sit illius fortitudo, et in rebus 
bellicis audacia omnibus sat est eompertum. Te- 
$iantur bzc gesta ad Neocæsaream, ubi inclinatas 
penitus Romanorum res suspte manu erexit et 
servavit. 9& Qu: vero nemo prster onum paren- 
tem attestari potest, ea jam, quaeso, audite. Non 


καντί που δὴλόν ἐστι. Καὶ μαρτυρεῖ µοι τὰ Nsoxqt- C semel enim mibi baud levibus rerum difficultatibus 


φαρέων τοῖς λόγοις, ἕνθα ἐπιδήλως ἐς γόνυ τὰ Ῥω- 
µαίων χάμψαντα ὑχπὺ δὴ τούτῳ ἀνωρθωχότα περι- 
σωθείη. “Α δὲ προσμαρτυρεῖν αὐτῷ μόνου. ἂν εξη 
τοῦ Πατρὸς, ἀκούσατε δή. Πολλὰ πολλάχις àv οὐ 
µετρίαις ἐμοὶ πονουμένφῳ πραγμάτων δυσχολίαις 
οὗτος τῶν ἄλλων ἀπειρηχότων μέγας iv βουλαῖς 
ὤφθη, ἰκανὸς μὲν χειρῶνα προϊδέσθαι Υινόµενον, 
διξιὸς δὲ ζάλην ἀποχλῖναι χαὶ βίᾳις πνευμάτων 
ἀντισχεῖν. Ὅ δ᾽ ἂν πρὸ τῶν ἄλλων ἐπ᾽ αὐτῷ σχο- 
χεῖν δίκαιοι ἂν εἴημεν, βραθεῖα θεοῦ ἐπὶ τὸν µεί- 
paxa Oh πίπτει. Σχοπεῖτε δ' ὅπως  ἐμοὶ μὲν Ἀλέξιος 
ἐπὶ τὴν βασιλείαν ἐχλήθη, χαὶ fj γνώμὴ χρόνοις τι- 
⸗w ἁποδέδειχτο πρότερον. θεὸς δὲ xal πρώην ἐμοὶ 
τὸν ἐφ᾽ ὃν ἀναπέπαντο προδειχνὺς τελευταῖον δὴ xal 


involuto, cum czteri animos desponderent, optima 
ille subministravit consilia, in previdendis tempe- 
$tssibus prudens, in declinandis vitandisque procellis 
industrius. Quod vero pre eseteris considerare par 
est, Deus ipse impense favet juvenl. Nam Alexium 
quidem ad imperii ; fastigium evehendum decreve- 
ram, meumque jam ab aliquotannis hac de re 
prodideram cousilium; sed enim Deus quem imperio 
dignum przviderat constituens, rebus tandem hu- 
manis juvenem exemit. Quiedam preterea vobis 
referrem portenta, qus presentem illi fortunam 
pollicita sunt : nisi talia meras nugas ab imperitia 
multitudine hsberi scirem : nibil enim aliorum 
obtrectationibus magis expositum est quam somnio- 


ἐκ µέσου µοι τὸν νεανίαν ἐχεῖνον πεποίηται. Ἐΐπον D rum specieset ostenta futurorum. Hojusmodi sunt 


ἂν ὑμῖν καὶ τῶν ξυµθόλων τινὰ ἃ τύχην τὴν παρ- 
οὖσαν αὐτῷ προῦφαινεν, εἴχε μὴ] λόγον ἄλλως αὐτὰ 
γομισθῆναι τοῖς πολλοῖς ἠπιστάμην * οὐδὲν γὰρ οὔ- 
Stc ἐς διαδολὴν ῥάδιον ἀνθρώποις ὡς ὀνείρων φά- 


quz defilio meo et comperta et dicenda habui : restat 
ut hzc calculo vestro comprobetis. » Postquam 
jmperator finem loquendi fecit, gratantes illi nec 
sine laorymis assensum prsebuere. Manuel vero, 


Du Cangii note. 


mens eadem, qus» Fabio Maximo ín animosa illa 
eratione apud Livium, 1. xav? Magis nullius in- 


&) Καὶ πείθει dperü zapa6dAAovra. Suspicor. 
τελη legi παραθάλλουσα, sc. ἡ γνώµη. ld est,- 
eam 


przferendum esse persuadet, quem, compa- 
rando virtutech ejus cum virtute alterius, depre- 
benderit pracellere. Galba smbiriose quidem, sed 
egregie, »pad Tacitum, 1 Histor. ad Pisonem: Au- 
quatus in. domo successorem. quasivit, ego in. rezu- 


terest, quam (κα, T. Olacili, non imponi cervicibus 
tuis onus, sub quo concidas. 


Drnelii Tollii notae. 


blica. Non quia propi wos, aut. secios belli, nom 
habeam ; sed neque ipse imperium ambitione accepi, 


: el judicii mei documentum sinl non mea tantum 


necessitudines, quas libi postposui, sed et tace » est 
libi (rater pari mobilitate, natu major, dignus kae 
[ortuna , nisi tu potior esses. ] 


243 | 


JOANNIS CINNAMI 


«qui singular| pr» ezeris [9 parentem amore fla- A σεις xat µελλόντων ὀμφαὶ γΐένεται. "A. μὲν οὖν αὐ- 


grabat, nature leges reveritus, demissis oculis, 
pronoque in pectus capite, profusis lacrymis pavi- 
mentum rigavit. Chlamydem tamen indutus, sum. 


ptoque diademate ab universo ezxerci.u. imperator 


29) proclamatur. Josnnes vero paucis post diebus 
moritur, cum totos viginti quinque annos, men- 
sesque septem Romanis iniperasset , ociavo die 


mensis, quem Xanticum Grscl, Romani Aprilem ' 


vocant. 


τὸς παιδὶ τὠμῷ ξυνειδέναι εἶχον, καὶ δή uot εἴρηται» 
ὑμέτερον O0 ἂν εἴη τὴν γνώμην ἐπιθεῖναι λοιπὸν 
τὴν ἑαυτῶν. » Βασιλεὺς μὲν τοσαῦτα εἶπεν, οἱ δὲ 
οὖν ἡδονῇ τε xal δάχρυσιν ἐπένευον. 'O δὲ παῖς (fv 
γὰρ φιλοπάτωρ εἴπερτις ἄλλος) xai φύσεως θεσμοὺς 
εὐλαδούμενος κάτω νενευχὼς xal ἐπὶ στέρνα «hv 
χεφαλὴν ῥίπτων δάχρυσι τὸ δάπεδον ἔπλυνε. Τὴν 
χλαμύδα (48) & ὅμως περιδυθεὶς χαὶ ταινιωθεὶς τῷ 
διαδήµατι βασιλεὺς ὑπὸ παντὸς ἀνηγόρευτο τοῦ 


στρατεύματος. Βασιλεὺς δὲ Ἰωάννης ὀλίχαις τὸ ἐντεῦθεν ἐπιδιοὺς ἡμέραις πρὸς τὴν ἐχεῖθεν λῆξιν 
µεθίστατο (49), ἓφ᾽ ὅλοις πέντε xal εἴχοσιν ἐνιαυτοῖς καὶ μησὶν ἑπτὰ Ρωμαίων ἄρξας, ὀγδόην &yov- 
τος μηνὺς ὃν Ἕλληνες μὲν Νανθιχὸν, Απρίλιον δὲ Ῥωμαῖοι καλοῦαυ», 


Du Cangii note. 


(48) th» χάαμύδα. Adde Willelmum Tyrium, |. 
xv, c. 25 


(49) Μεθίστωτο. Kit Tyrius defunctum Joanoem 
sub Anavarza secundz Cilicize metropoli, in eo loco. 





qui dicitur Pratum  Palliorum. Quo spectat Leonis 


imp. de illius interitu vaticinium, τόποι; δ' kv ὑγροῖς 
xai παρ' ἐλπίδα πεσεῖς. 





BIBAION BD. 


LIBER II. 


4. hune finem habuere res Joanne imperatore B 


geste. Manuel vero sceptro potitus, etsi adolescens 
vix prima aspersus lanugine, minime tamen tanta 
imperii mole perterritus est, nihilque egit maje- 
state regia indignum. Isaacio enim Constantinopoli 
sgenie, cum multos subilsset suspicio fore ut neu- 
tiquam se a rebus novandis contineret, utpote et 
ad turbas suopte pronus ingenio et quodam animi 
vehementioris impetu omnia exsequi solitus, tum 
maxime quod id presens suaderet occasio, hac 
tamen neglezit imperator. Triginta autem post 
parentis obitum diebus illic commoratus non prius 
excessil, quam justa eidem pro more peregis:et 
(inter alia enim monasterium exstruxit eo loco, ubi 
pater vitam. finierat), et Ciliciss res in tuto posuisset. 


[P. 16] α.. Τὰ μὲν 65 βασιλέως Ἰωάννου ἐνταῦθά 
μοι πέρας ἑχέτω. Ἑασιλεὺς δὲ Μανουἡλ τῶν σχἠ- 
πτρων ἤδη ἐπιλαθόμενος, µειράχιον ἔτι, πρώτως 
ἄρτι Υενειάζων, οὔτε ξυνεταράχθη πρὸς τὸν ὄγχον 
τῆς ἀρχῆς οὔτε τι ἁγεννὲς ἔπαθεν. Ἰσααχίου γὰρ 
κατ ἐχεῖνον τὸν χρόνον idv. Βυξαντίῳ διατρίδοντος 
ὑποφίας τε ἐντεῦθεν τοὺς πλείστους εἰσιούσης, ὡς 
οὐχ ἄν ποτε ἀνάσχοιτα ph αὐτίχα τι νεωτερίσαι, 
φύσει μὲν καὶ ἄλλως δύσερις Qv καὶ θυνμῷ τὰ πλεῖ- 
στα διοιχούµενος, τότε δ’ οὖν xal προφάσεως εἰς 
εοῦτο λαδόµενος, 6 δὲ τούτου μὲν Έττον ἑφρόντισεν, 
ἐφ) ὅλαις δὲ τριάκοντα (50) μετὰ εν τοῦ πατρὸς 
τελευτὴν τῷ χώρῳ ἑνδιατρίφας ἡμέραις οὗ πρότερον. 
ἐχεῖθεν ἀπῆρε, πρὶν ἂν τῷ πατρὶ τὴν ὁσίαν ὡς τὸ 
[P 17] εἰχὸς ἐξετέλεσε (πρὸς yàp τοῖς ἄλλυις καὶ 


20 Antiocheni autem, qui Joanue adhuc superstite C φροντιστήριον ἐπὶ τοῦ τόπου ἱδρύσατο, οὗ δὴ ἐχεῖ. 


defeciionem paraverant, per legatos Manuelem 
rogant, ut agri sui (finibus, quem et ad urbem per- 
tinere contendebant, nec nisi per vim a Romanis, 
nulloque jure possidéri, decederet. Hzc fuit le- 
gationis summa. Quibus eontra imperator in hane 
sententiam respondit : « Palam est omnibus, legati, 
uihildum mali a nobis perpessos esse Antiochenos; 
si vero qua» cui ablata sent ab aliis, sequam sit 
prioribus dominis restitui : cur non et vos Romanis 
uliro reddidisus, Antiochiam, sedjrem eo deduxistis, 
uj vi et armis parenti meo repetenda esset? Quid 
enim? nonne eam Pers» cum nobis pareret, ex- 
pugnarunt ? ejus autem in potestate esse creditis 
hos, ques 3 nobis repetitis, fines? scilicet Antiocbiz 


voy τὴν duyhv ἀφεῖναι τετύχηχε), xol τὰ Κιλίχων. 
πράγματα ἐν τῷ ἀσφαλεῖ χατεστήσατο. ᾽Αντιοχεῖς 65 
καὶ πρότερον uiv. βασιλέως Ἰωάννου ἔτι περιόντος 
χειρὸς τῆς bxslvou ἀποσχιρτᾶᾷν Ἡρξαντο, τότε δὲ ἐπὶ 
βασιλέα πέµψφαντες Μανου]λ xal óp'ov alos γῆς 
ὑπεχστῆναι ἠξίουν, & πόλει μὲν τῇ αὐτῶν ἀνήχειν 
ἔφασκον, βίᾳ δὲ καὶ οὗ ξὺν τῷ διχαίῳ πρὸς τῶν 
Ῥωμαίων τὰ νῦν ἔχεσθαι, Οἱ μὲν ταῦτα ἔλεγον, 


"βασιλεὺς δὲ el; ἀπολοχίαν αὐτοῖς καταστὰς Date 


τοιάδε. ε Ὡς μὲν οὐδενὺς ἔτι φλαύρου παρ ἡμῶν 
Ἁντιοχεῖς πειραθῆναι ξυνέπεσεν, ὦ ἄνδρες πρε- 
σδευταὶ, παντί που ὅΏλόν ἐστιν. El δὲ & τις παρ' 
ἑτέρων ἀφῄρηται, ταῦτα δῆ παρ) ἄλλων ἀποφέρεσθαι 
δίχαιον ἂν εἴη, τί μὴ xal ὑμεῖς. Αντιόχειαν tíos 


Du Cangii note. 
(50)|P. 455] Τριάκοντα. Nicetas in. Man. 1. s, n. f. 





345 RISTORIARUM LIB, IT. 946 
Ἔωμαίοις ἀπέδοσθε πρότερον, ἀλλὰ χειρὶ καὶ βίᾳ Α esse dicetis, que quidem et ipsa quondam pars 


ταύτην πρὸς πατρὺς ἀφῄρεαθε τοὺμοῦ ; Ἡ οὐχ ἡμῖν 
Πέρσαι δουλεύουσαν ἀφείλοντο πρότερον; "ÀJ; δὲ 
εἶνος ὄντα ταυτὶ ἐξ ἡμῶν λαμόδάνειν αἰτεῖσθε; πό- 
λεως Αντιοχείας; Ἡ δὲ xal αὐτὴ φθάνει χράτει 
δουλεύουαα τῷ ἡμῶν. Εἰ δὲ τὰ ὑμῖν αὐτοῖς ὦώμολο- 
Υηµένα (01) παραδαίνειν ὑμῖν αἰσχύνη οὐδεμία, εί 
τῶν διχαίων παρόρασιν ἐπικαλοῦντες ἡμῖν πάριτε, 
ot γε εὐθύνας μᾶλλον ἐξ ὑμῶν διχαίως ἂν ἀπαιτοῖ- 
μον; ἸΑλλὰ τὰ μὲν περὶ τούτου χαιρὸς ὁ προσῄχων 
ἡμῖν παραστῆσαι ἱκανὸς Bavar ^. τὸ δὲ νῦν ἁπόστητε 
τῶν οὗ προσηχόντων κελεύω» ἐμοὶ γὰρ αὐξῆσαι ἃ 
πρὸς πατρὸς εἰς χεῖρας ἦλθον ἐμάς, μὴ ἂν ἑλαττῷ- 
σαι γένοιτο! » Tol; πρέαδεσι μὲν ταῦτα εἶπεν, ὁ δὲ 
ἐπὶ τὰς ναῦς at παρὰ «tv Πύραμον ὠρμίζοντο ο- 
ταμὸν, ὃς διὰ Μοφουεστίας φερόμµενος ἐπὶ θάλασσαν 
ποιεῖται τὴν ἐκθολὴν, αὖν προπομπῇ τὸν νεκρὸὺν 
χατῆγεν αὐτὸς ἅμα τοῖς Ὑνησιωτάτοις τὸν ὤμον 
ὑποσχὼν τῇ σορῷ. Ἐπειδή τε ἐχεῖθεν οἱ δρόµωνες 
ἐπὶ θάλασσαν ἤδη ἀφῆχαν, λύσας καὶ οὗτος λοιπὸν 
τὴν στρατοπέδείαν διὰ µέσης ἐχώρει τῆς Περσῶν 
γῆς ἀχηρυκτὶ δ.αθιθάζων τὸ στράτευμα. Πρὸς ὃ 
Ηάέρσαι χαταπλαχέντες τῆς τόλμης τε τὸ περιὸν 
ἀγασάμενοι οὐδ' ἀντιδλεπτῆσαι Ῥωμαίοις ἑτόλμων, 
συνέδαινέ τε αὐτοὺς ὡς δι’ οἰχείας λοιπὸν ἱέναι τῆς 


ἀλλοτρίας. Ὁ μὲν οὖν εἰς τὴν Ῥωμαίων οὐ διὰ. 


πολλῶν εἰσέδαλε γῆν; al δὲ τερι]ρεις ἐς Βυζάντιον 
ἀναχθεῖσαι τὴν βασιλέως κόνιν τῇ yépatp ἀπέδοσαν, 
ἣν ἡ Ῥωμαίων γερουσία μεγαλοπρεπῶς ἀπολαδοῦσα 


Imperii nosiri fuit, Quod si quie vos ipsi pepigistis 
federa violare nibil vos pudet, quid posthabita 
justitie crimen nobis ingeritie, qui longe sequiori 
jure poenas a vobis debebawus repetere? Sed bas 
forte tempus opportunius nostro pendet imperio. 
Vos interim ab iis qua vestra non sunt. abstinere 
jubeo : nam qux mihi a patre tradita sunt augere, 
non minuere est animus.» lta ille legatis responiit. 
Inde ad naves in Pyramo fluvio, qui Mopsuestiam 
dividons in 31 mare effunditur, subsistentes pa- 
re:is funus cum magna subsequentíum turba 
deducit, ipso pariter et agnatis feretro humeros 
supponentibus. Inde ut cursoriz maro attigerunt, 
movit et ipse castra copiasque per medias Persarum 
lerras, ron petito per legatos commeatu, deduxit, 
quo ejus facto attoniti Persas licet talem mirarentur 
audaciam, nihil tamen contra Romanos vicissim 
aUuentare ausi sunt, lia illi per hostium — nihilo 
securius quam per propriam ditionem transgressi 
sunt. Neque ita multo post imperii flnes Manuel 
ipse atügit. Triremes autem Byzantium appuls:e 
principis eineres in terram exposuerunt, quos ma- 
gnillee susceptos senatus Romanus in monasterium 
intulit, quod impersiriz Irene, ut supra indicatum, 
exstruxerat dicaratqne Deo omnipotenti. At cum 
inperator reditum institueret, ac necdum de seba- 
stocratore quidquam audisset, utque lyraunidem 
affectantem nonnulli, quibus rerum publicarum 


εἰς τὸ ἱερὸν παρέπεμψε φροντιστήριον, ὅπερ ἡ Ba- C cura demandata erat, dolo aggressi in omnipotentis 


σιλὶς , Χαθάτερ ἔφην, Εἱἰρήνη ἐπ ὀνόματι τοῦ παν- 
φοχράτορος ἐτύγχανεν Ίδη δοµησαµένη. Βασιλεῖ δὲ 
Mavovh ἔτι περὶ τὴν ἐπάνοδον ἔχοντι, ἐπειδὴ µη- 
δέπω τὰ χατὰ τὸν σεδαστοχράτορα πύθοιτο, καὶ ὡς 
ἤδη τοραννίδι ἐπιθέσθαι βουλευσάµενον δόλῳ ὑπελ- 
θόντες, οἷς τὰ βασιλέως ἐπιτέτραπτο πρότερον, 
ἔμφρουρον τῷ τοῦ παντοχράτορος τεµένει Emodfj- 
σαντο, ἔννοια γέγονε µίποτε τῶν σὺν αὐτῷ τισι xal 
μάλιστα τοῖς τὰς ὑπερηφάνους [P 18] διέπουσι δυσ- 
µεναίνων ἀρχὰς, ὁράσῃ τι xal ἄχαρι τοῖς ἀνὰ τὸ 
Βνζάντιον οἴχοις αὐτῶν. ᾽Αμέλει xol ἑσχέπτετο πῶς 
ἂν ἁμηχάνως τῇῆσδε τῆς ἐγχειρήσεως ἀπαγαγεῖν αὐ- 


templo custodiendum ineluserint, subiit illius ani- 
mum cogitatio, ne quid temere sebastocrator in 
quosdam qui cum eo erant, et illustriores preser- 
tim, ipsorumque ædes decerneret. Anxius igitur 
quo pacto fratrem ab hoc consilio dimoveret, 
tandem libellos Byzantium mittere decrevit, qui 
homines damnationi subjicerent, eoque ipso bono- 
rum ac possessionum jactura 39 multarent. Sic 
enim futurum est (inquit) ut sua ipsius causa illos 
adversus principem insidias molitos ratus sebasto- 
crator res eoram domesticas conservet diligentius, 
quo ipios In suas partes traducat. 


τὸν γένοιτο,. Ἔδόχει τοίνυν αὐτῷ τόμους ἐς Βυζάντιον ἐκπέμφαι (i) καθοσιώσει δῆθεν τοὺς ἄνδρας x20- 
υποδάλλοντας χρημάτων τε διὰ τοῦτο xal χΧτηµάτων ἑχπτώσεσι ζημιοῦντας. Οὕτω γὰρ (ἔφασχεν) 
ὑπὲρ αὐτοῦ βασιλέως τὴν ἐπιδουλὴν ποιῄσασθαι τοὺς ἄνδρας ὑπειληφὼς 6 σεδαστοχράτωρ τὰ οἴχοι avv 
φηρήσει μᾶλλον αὐτοῖς, (y ἐπὶ πλέον ἔχῃ πρὸς εὔνοιαν αὐτοὺς ἐπισπᾶσθαι. 

B. 'AXX ἦν ἄρα τὰ τῇ προνοίᾳ καθάπαξ δειδο- D — 2. Enimvero qua semel divina Providentia cons- 


γμένα δυσανάλυτα πάντη xal λογισμοῖς ἀνθρώπων 
δυσεπιθούλευτα. Ὁ μὲν γὰρ ταῦτα ἑνενόει, καὶ τοῖς 


περὶ αὐτὸν δὲ ἤδη τὴν βουλὴν ἐξεχάλυπτεν. "Loaa- 
χίους δὲ ἀμφοτέρους τὸν μὲν τὸ σεμνεῖον ἑτῆρει 


titoit, nullo modo convelli neque hominum argutiis 
everti possunt, Nam ille quidem hujusmodi consilia 
agitabat, et jam cum suis communicabat ; Issacius 
autem uterque in vinculis babebatur, alter quidem, 


Du Cangii note. 
(δι) épolornpéva. Vide not. ad Anns p. 335 A. 
Cornelii Tollii note. 


Τόμους ἐς Βυζάντιον éxxápyai. Familiare 
velum: (innamo hae significatione, pag. 51 : "Ov 
ἐπιχόλπιον εἶχε τόμον, chartam quum sinu abditam 
gerebat. Circa (inein libri quarii De donatione ct 


bulla aures, qua monasteria Byaantina ipsosque 
monachos ium — gent : Thv μέντοι 
ρεὰν xa τόµῳ ἑστήριξεν, ὃν ἅτε χρυσῷ ἔντεσημα- 
σµένον, χρυσόδουλον ἔθος χαλεῖν ἐστιν. 


J 


JOANNIS CINNAMI. 


348 


ipra diximns, ij templo : alter. vero, linpers- A φθάσαν, ὡς ἔφσμεν, τὸν δὲ, τὸν πρὸς πατρός φηµι 


patruus, Heracle:e Pontica, ubi citra infamiam 
at primum, 60 a Joanne fratre et imperatore 
e in vivis agente in exsilium actus, quod regni 
lia agitans, alias ex aliis insidias struere non 
ret. Tunc autem ad hanc calamitatem redaetus 
t eorum qoi Constautínopoli summ: rerum 
rant, decreto, quod iterum et ipse res novas 
? deprehensus erat. Sed divina Providentia 
ut modo dictuin est, facilem Manueli aditum 
nperium fecit, Hic autem ubi quid de sebasto- 
ribus factum esset rescivit, Byzantium in- 
jus, accersitum continuo fraurem fraterne ex- 
, ejusque in. amplexum ruit, Patruum etiam 
:at ab exsilio, et oblitterata' ejus criminis me- 
a, cujus gratia relegatus a paire fuerat, 93 
im concessit. Militem deinde pecuniis donatum 
im remisit, binos etiam aureos Dyzantinis in 
μα singulas largitus. Cumque vacaret poatriar- 
$ sedes Constantinopoli, Michaelem illi imponit, 
isterio ip insula, quam Oxiam ος situ vocant, 
| praefectum, virum liberalibus diseiplinia 
inioribusque litteris leviter quidem imbutum, 
orum elegantia rerumque divinarum scientia 


ne inferiorem eorum, quorum ad eam latem: 


9 fuit maxime conspicua. Hujus manibus cum 
clesia imperatorio diademate fuisset insignitus, 
sito tum in sacra mensa auri centenario, inde 
isi, omnibus uno ore liberalitatem illius et 
iificentiam przdicantibus. Postea clero etiam 
am ex palatio duorum centenariorum pensio- 

assignavit, id numismatis vulgo secundum 
upant. 


C 


τῷ βασιλεῖ θεῖον, σιδηροπέδαι πρὸς Ἡραχλείᾳ (529 
παθειργμένον εἶχον τῇ Ηοντικῇ. Ἔνθα o0 ξὺν ἀτιμίᾳ 
μὲν διῆγε τὸ πρότερον πρὸς τοῦ ἁδελφοῦ xa βασι- 
Mex; ἔτι περιόντος ὑπερόριος γεγονὼς, δι Ko οὖχ 
ἀνίει ἔρωτι βααιλείας ἄλλοτε ἄλλας ὑπορύττων 
ἐπιδουλάς. Τότε δὲ xai εἰς τοῦτο τύχης ἦλθε γνώµῃ 
τῶν ἐν Βυζαντίῳ τὸ τηνικάδε ἐφεστώτων, ἔπειδῃ 
νεωτέροις αὖθις xal αὐτὸν ἐγχειρεῖν ἐπύθοντο κρά- 
γµααιν. .Αλλὰ τὴν μὲν εἰς τὴν βασιλείαν πάροδον 
οὕτω καθάπερ Ίδη ἔφην ἡ πρόνοια φθάνουσα εὔοδον 
βασιλεῖ ἐποίει. Ὁ δὲ ἐπειδὴ τὰ χατὰ τοὺς σεόαστο- 
χράτορας Ώκουσεν, ἓν Βυξαντίῳ λαιπὸν γενόμενος 
μεταχαλεῖται μὲν παραχρῆμα «bv ἀδελφὸν χερσί τε 
περιδάλ)ει καὶ ἀδελφικῶς περιχέεται' μεταπέμπι- 
ται δὲ xai τὸν θεῖον τῆς ὑπερορίας , τὰς αἰτίας τε 
λύσας ἐφ᾽ alc φυγῇ τὸ πρότερον ὁ πατὴρ αὐτὸν ἐζη- 
µίου, συγγνώµης ἡξίωσεν. Eta δὴ χρήµασι τὸ 
στρατιωτιχὸν δωρηαάµενος οἴχαδε ἀπέλυσεν, ἑκάστῃ 
15 μὴν τῶν ἀνὰ τὸ Βυζάντιον οἰχιῶν χρνσίνους παρ- 
έσχετο δύο. Ἐπεὶ δὲ xal ποιµένος ἴδει τῇ Κώνσταν- 
τίνου, Μιχαλλ (53) ἐπὶ τὸν θρόνον ἀνάχει (j), ὃς τοῦ 
κατὰ τὴν νῆσον, fjv Ὀξεῖαν (54) ix τῆς θέσεως xa- 
λοῦσιν, fot φραντιστηρίου, Παιδείας μὲν τῆς ἑγ- 
χυκλίου xai µαθηµάνυν τῶν ἐχτὸς ἄχρῳ, φασὶ., Yeu- 
σάμενον δακτύλῳ, ἠθῶν δὲ χοσµιότητι xal τῇ τῶν 
θείων µελέτη λογίων οὐδενὸς ἑλάσσω τῶν εἰς ἐχείνην 
τὴν ἡμέραν ἐπ ἀρετῇ μάλιστα διαφανῶν, οὗ ταῖς 
χερσοὶν ὕστερον ἐπ ἐχχλησίας τῷ βασιλιχῷ ται- 
νιοῦται διαδήµατι, Ὅτε xal χρυσίου κεντηνάριον (55) 
τραπέζῃ τῇ ἱερᾷ χαταθεὶς τότε μὲν ἑξῄει τὸ ἔλευ- 
θέριον αὐτοῦ xol μεγαλοπρεπὲς àv volg ἁπάντων 
χαταλελοιπὼς στόµααιν. Ἐἰσέπειτα δὲ xol ἑτησίαν 


λήρῳ ix παλατίου χεντηναρίων δύο προπαφώρισε δόσιν» χαλοῦσι δὲ τοῦτο τὸ νόμισμα δεύτο- 


56). 


Du Cangii note 


|) Πρὸς 'HpaxAsig. Vide Nicetam in Joan., 
οἱ 10. et stemma Comnen, 

) Μιχαή.. Exstineto Leone Styppita  pa- 
για CP. suffectus est à Manuele imp. Michael 
is, uti scribit Nicetas, |. r, n. 9. Catalogus Pa- 
cb. CP. in Jure Græco-ſtom. Mtyab) μοναχὸς ὁ 
τιχώτατος, ὁ ἐπίχλην Κουρχούας. ἐπὶ τοῦ, Πο 
γεννήτου Mavoot τοῦ Κομνηνοῦ, ἔτη β, μῇ- 
|. Sub boc patriarcha coactum Coustantinopoli 
lium (an. 1143) scribit Theodorus Balsamon 
lomocan. Phot. in quo Bogormilorum damnata 
eresis, ipsique Bogomili ignis supplicio addi- 
juod ultimum improbat B3lsamon, quod ncllus 
πι legatur csnon, qui ponam quampiam 
alem, aut. corporalem iudixerit, cum id præ- 
n ad legum civilium auctoritatem pertineat. 
spectant ista Hildeberti episcopi Cenemanens. 
, 90 : Heos tormentis. afficere , vel auppliciis ex- 
ere confessionem, censura curia est, nan eccle- 
lisciplina. Vide Allatium de Eccl. Occid. et 
i£. perp. consil. i1, c. 12 p. 671. 

)) Hv. 'O£siav. Monasterii τῆς ᾿Οξείας memi- 
"achymeres Ἱ. 1v, €. 8. Erat autem ín monte 
em nominis situm, Chalcedoni proximo, qui 
nodum Auxentii appellationem sumpsit , uti 
1t Menza Basili Porphyr. 16 Kal, Mart. 


Cornelii Tollii note. u | 
MiyafA ἐπὶ εὖν θρόγον ἀν ἆγει. Post moriem — cetas non monasterii in insula Acuto, sed 


rum Leonis Styppiote. Hunc Michaelem Ni- 


D 


55) Χρυσίον "t ert Auri centenaría ha- 
bel Tüeopbanes, p. 99, 147, 148, 555, etc. ; Pro- 
copius, |. ! De bello Persic. et in Hist. Arcana; 
Nicetas in Man. |. i, n. 7; |. v, n. uit. ; S. Grego- 
rius |. u iud. 9 epist. 1205 Grnter. inscr. 1120 17 
et alii quos paseiin laudant Scaliger lib. de re num- 
moria, Meursius et Fabrotus in plossariis, Auri 
pondo interpretatur Álamannus. Isidorus centum. 
ibrarum fuisse centenarium scribit, atque ex eo . 
appellata: : qnod, peser Procopium, testantur 
Clossz Baail. : Κεντηνάριον, λίτραι 4 * xávxvov γὰρ 
Ῥωμαῖοι τὰ o' qaot. Paulus Warnefridus 1, m De 

estis Langob. e. 18 : Inveniunt magnum thesaurum 

abentem mille auri centenaria. Chronicon Reichers- 
pergeuse : Si imperator el exercitus darel ei cente- 
narios auri, Arnoldus Lubee. . xit, c. $7 : Cyprus 
est regio mari eircwndata, regi Constantinopolitane. 
subdita, persolvens ei annuatim septem agri poudera, 
que centenere dicuntur. 1n. cbaria Α. 1208 apud 
Ughellum tom. VII. Ital. Sacra, p. 214 ; Centum 
quinquaginta Turenos Amalphie, et duo centenaria 
cere , elc. Vide Georgium Agricolam, ἱ. τν De 
pand. Rom. p. 95, Cesaubonum ei Salmasium ad 
Histor. August. et notas ad Aleziadis p. 414. 

(58) Δεύτερον». Quo sibi clerum demereretur 
Manuel, et in uas paries perdueeret, annuum ei- 


ς 
τῆς Ὀξείας, acuti monauerii, monachum voci 





99 


UISTORIARUM 118. II. 


350 


Υ- Τὰ μὶν οὖν ἐς thv βασιλείαν προοίµια τοιάδε Α 5. Ejusmodi fuere Manuelis imperii primordia. 


εινὰ αὑτῷ [P 19]. véyovev. Ὁ δὲ 'Ραϊμοῦνδον (57) 
τν ᾿Αντιοχείας πρίγχιπα τῖς εἰς τὸν πατέρα µετ. 
ελεύσεσθαι θέλων ἁμαρτάδος (οὕπω γὰρ ἔφθη ἐχεῖ- 
νος δίχην αὑτῷ ἐπιθεῖναι τὴν δέωυσαν, χρέους αὑτῷ 
εοῦ φυσιχοῦ τὴν ὁρμὴν ἀναχόφαντος), στρατὺν ἐπ 
ἐχεῖνον Ἀπειρώτην τε xal ναυτιχὸν ἔπεμφεν. "Hpyov 
ἃ «οὐ μὲν ᾽Ανδρόνιχός τε xol Ἰωάννης ἐς Κοντο- 
στεφάνους ἀναφέροντε xal Προσοὺχ (58) ἰκανὸς τὰ 
ευλάμια. Τοῦ y& μὴν ναυτιχοῦ Δημήτριος ἡγεῖτο ᾧ 
Ἑρανᾶς ἐπίκλησις ἔχειτο. ᾽Αλλά Προσοὺχ μὲν καὶ 
ἄμφω οὗ Κοντοστεφάνω, ἐπειδὴ πρὸς τοῖς Κιλίχων 
(te ἐγένοντο, ἃ τε πρὸς ᾽Αντιοχέων Ῥωμαῖοι 
ἀφαερεθέντες ἔτνχον ἐν ὀλίγῳ ἀνεσώσαντο φρούρια, 
xe "Ραϊμούνδῳ ἐς χεῖρας ἑλθόντες ἑτρέγαντό τε 
atv καὶ πολλοὺς τῶν σὺν αὐτῷ ἔχτειναν. Τὸ 8" 
ὅχως ἄρτι δήλώσώ. Ἐπειδὴ τὰ εἰρημένα Ῥωμαῖοι 
παρεστήσαντο φρούρια, μηδενὸς ὅθεν δήποτε ἄντι- 
στετοῦντος αὐτοῖς ἄχρι καὶ ἐς Αντιόχου ἦλθον τὴν 
πόλιν, λείαν Μυσῶν (59) (4) καὶ τὰ àv ποαὶν ipya- 
ζόμενοι, 'Ῥαϊμοῦνδος δὲ ἕως μὲν προσιόντας Ῥω- 
paloug ἑώρα, ἑντὸς τειχέων ἀτρέμας εἶχεν. "Enel 
V ἐχεῖθεν συσχευασάµενοι ἀνεχώρσυν (ἔπεξῄει γὰρ 
αφίαιν οὐδὲ εἷς), τότε χατὰ νώτου ἐπιθήσεσθαι αὐ- 
τοῖς ἐννοι,σάμενος εἴπετο ἐν τῷ ἀφανεῖ. Καὶ ᾿Ρωμαῖοι 
μὲν ἐπέ «ινα χῶρον ἑλθόντες, ἔνθα σφίσιν σκηνοῦν 
ἑδόχει, χάραχα ἐπήγνυντο. 'O δὲ kv ἐπιχαίρῳ xal 
αὐτὸς τὸ στράτευμα χαταθεὶς ὀλίχοις ἅμα ἑτὰ xa- 
«ασχοπἣν τῶν πολεµίων ἐχώρει. 00 μὴν Dac Ῥω- 


Uleiscendam vero statuens illatam Joanni parenti 
& Raimundo Antiochi principe injuriam (quippe 
illum dignam aetis ponam rependere volentem. 
mors prehibuerat) terrestres navalesque copias in 
eum misit. His Demetrius cognomento Branas, illis 
Joannes et Andronicus ex Contostephanorum gente, 
nec non Prosuchus rerum militarium usu insignis 
prepositi sunt. Prosuchus quidem et uterque 00η» 
tostephanus, postquam in Cilicix fines pervenerunt, 
castellis, 3, qux: Romanis erepta fuerant ab An- 
tiocbenis, intra breve tempus receptis, consertis 
cum ftaimundo manibus, ipsum verterunt in fugam, 
plurimosque ex ejus exercitu obtruncarunt, His 
igitur arcibng obsistente nemine expugnatis, ad 
urbem usque Antiochiam, facta Mysorum, ut aiunt, 
preda, et raptis que obvia erant, penetravere, 
Raimundus interim ingruentes Romanos conspica- 
tus, intra urbis monia substitit, Ut vero, collecta 
preda, parant reditum, quod ne unus quidem in 
cos egrederetur : Raimundus clam 8 tergo rece- 
dentes est insecutus. Ae Romani quidem idoneo 
reperto loco, ubi pedem figere possent, in eo taber- 
nacula collocarunt. Ipse vicissim opportune cum 
suis castra faciens, cum ' paucis ad explorandum 
hostem proleiscitur. Non latuit ejus adventus. Ro- 


"manos: nam pabolantium nonnulli, non p?ocul a 


castris obviam facti, confestim ducibus id renun- 
tiarunt: qui tum. quidem (nox enim jam aderat) 


paleuc éxubv* tv γὰρ ἐπὶ χορταγωγίαν ἐξιόντων C vigiliis dispositis sese continuere. Sed orta vixdum 


τινὲς οὗ μαχρὰν ἅπωθεν τῶν yapaxupuátov tvtetu- 
χηχότες αὐτῷ δρομαῖοι τοῖς στρατηγοϊῖς ἀπήγγειλαν. 
Οἱ δὲ τότε μὲν (νὺξ γὰρ fn) ἣν φυλακὰς τάξαντες 
ἀνεπαύσαντο. Ἑξῆς δὲ οὕπω Ἱέρας χαταλαθούσης 
«αβάμενοι ὁπισθόρμητοι ᾖεσαν, Ὑνώμην ἔχοντες 
σχηνουµένοις ἔτι τοῖς ἀμφὶ 'Ῥαϊμοῦνδον ἔπεισπε- 
οεῖν. Ob μὲν οὐδὲ 'ΡῬαϊμοῦνδος ἡμέλει, ἀλλὰ xal ὅς 
ὀρθριαίτερον τοῖς περὶ αὐτὸν τὰ δοχοῦντσ ἐπιτείλας 
αὐτοὺς μὲν αὐτοῦ ἔλιπεν, ὁ δὲ ἐπὶ χατασχόπησιν 


luce, instructo agmine retro cesserunt, quo Rai- 
mundi eopias in propriis tentoriis opprimerent, 
Raimundus contra nibilo segnius sese habens, 
primo diluculo, qu essent ageuda suis precipit, 
iisque ibi relictis, ipse denuo speculatum exit. 
Sed enim ià Romanos nec opinatus ineidens, con- 
tieuo fagam capessit: missisque ↄd castra nuntiis 
suos hortstur, inde qusm 35 celerrime excedant. 
At supervenientes evestigio Romani fugarunt fude- 


Du Cangii note. 


dem duorum centenariorum reditum largitus est, 
quee quidem, inquit. nawmorum species, δευτέρου, 
seu secundi, appellatione vulgo innotescit, Nicetas 
illud ipsum enarrans, γράμμα ἐρυθροσήμαντον 
— τῷ χλήρῳ zo0 μεγάλου ven ἐπιδίδωσι, τυποῦν 
atxolz Δργύρεα ἱτήαια χέρµατα, εἰς μνᾶς δὶς ἑκατὺν 
κορυφούμενα. Quis verba idem sonant, cum cen- 
tenarium sit ceutum librarum pondo, mina vero, 
idem quod libra, juxta Badæum, etsi quidam re- 
clamant. At quod centenarium argenti, secundum 
dicatur, id videtur forte respectu centenarii auri, 
quod primum vocatum fuerit ex inetalli dignitate : 
vel eerie, quod ejusmodi nummi, aon ex prob:to 


et exaiminato argento, quod primum, sed ex dete- - 


riori, quod secumdum dicebatur, conBati οφ). 
ΙΡ. 436) Uiriwsque argenti meminit auctor narra- 
tionis de Salvatoris Imagine dicta Antiphonetes, 
editas a Combefisio : 'O μὲν γὰρ κασσίτερος só- 
píón μµεταθληθεὶς εἰς ἀργύριον πρώὠτιστον, shy 


χαλούμενον πεντασφράγιατον * ὁ δὲ µόλυόδος εἷς 
ἔλαττον μὲν, δόχιµον δέ: ὅμως δέ αὐτὸς µεταπε- 
ποίηται εἰς δεύτερον ἀργύριον, Sic porro antea cle- 
rum et patriarcham sibi deviuxerat Michael Rhan- 
gabe, qui, ut auctor est. Theophanes, siatim atque 
a patriarcha coronatus est, τῷ πατριάρχη χρυσίου 
λίτρας πεντῄήχοντα, xal τῷ χλήρῳ εἶκοσι πέντε 
concessit, Rogas etiam a poutificibus Roinanis clero 
diswributas, cum recens electi essent, non ung 
testatur loco Anastasius Bibliothecarius. 

51)'0 δὲ 'Ραϊμοῦνδον. Nicetas l. 1. n. 2. 

58) Προσούχ. Fit Prosuchus iste origine Tur- 
cus, ut scribit iufra Cinnamus, et, ut opinor, Pro- 
suchi alterius, precipui Pargiaruchi, seu Belcia- 
rochi Turcorum sullaui exefcituam ducis filius, 
cujus memiuit Auna l. vi. . 

(59) Aslav Μυσῶν. Proverbium de iis qui misere 
exspoliantur. V. Diogen., Zenob. et alios paroemio- 
graphos. 


Cornelii Tollii note. 


ης Ἁγτώχου 3400 τὴν xd. Jslav Mv- 
σῶν. Disüngue ἄχρι καὶ ἐς ᾿Αντιόχου ᾖλθον τὴν 
sw, λείαν Μνσῶν xal τὰ ἐν ποσὶν ἑρναζόμενοι. 


Notum proverbium, Μυσῶν λεία, ev Suida οἱ 
Zenobio. 


351 


JOANNIS CINNAMI 


395? 


runtque magnam partem, ad portas usque Ántio- A αὖθις ἑχώρει . Ῥωμαίοις δὲ ἐξ ἁπροσδοχήτου 


ehiæ fugientes perseeuti. Raimundus ipse ος ho- 
stium manibus ægre dilspsus, de nocte in civitatem 
pervenit. Ea clade affecto Raimundo, Prosuchi 
milites Ciliciam repetiere. Interea Demetrius cum 
classe adveniens, loca maritima incursat, oramque 
totam depopulatur, captivos abducit complures, 
navesque ipsas iucolarum maguo numero in littore 
stantes incendit. Sed et publici apud illos tributi 
exactor in potestatem venit Romanorum. Hac 
postquam ad Raimundum perlata sunt, summo 
animi ardore, ad classem hostilem contendit, quam 
ubl cognovit jam 4 statione avectam, rebus infectis 
inde regressus ost. Romani autem, reflante vento, 
diebus decem percurrere eum tractum : cumque 
aquarum penuria premerentur, rursum ex insperato 
applicatos ad terram hostes in fugam dederunt, 
direptisque maritimis duobus castellig, magna vini, 
et fluvialis aqua copia impletis navibus, ventum 
nacti secundum , sd Cyprum lusulam appulere, 
Quas ibi gesta sunt R»imundum coegerunt Byzan- 
tium proficisci. Advenientem vero ad colloquium 
admittere renuit imperator, antequam ;ad parentis 
imperatoris monnmentum, venia impetrata, sibi ín 
posterum fidem et clientelam prefessus esset. 


συμπεσὼν αὐτός τε via δοὺς ἔφευγε xol b 
λοιπὸν στράτευμα πέµψας χατὰ τάχος ἑνθένδεν 
ἁπαίρειν προὐτρέπετο » ἀλλὰ παρὰ πόδας αὐτεῖς ὁ 
Ῥωμαίων στρατὸς ἐπελθὼν ἑτρέφατό τε xaX qóvov 
αὐτῶν πολὺν εἰργάσατο, xai µέχρι τῶν Αντιοχείας 
πυλῶν f) δίωξις ἐγένετο. ᾿Ῥαϊμοῦνδος καὶ αὐτὸς pó- 
λις τοὺς πολεµίους διαδρὰς νυχτὸς ἐπὶ thv πόχιν 
εἰσήλασεν. Οἱ μὲν δὴ ἀμφὶ τὸν Προσοὺχ ταῦτα 'Pat- 
μοῦνδον εἰργασμένοι ἐπὶ τὴν Κιλίχων ἀνεχώρησαν, 
Δημήτριος δὲ σὺν τῷ στόλῳ ἐπελθὼν τὴν περίοιχον 
χαὶ θαλάσσῃ γείτονα ἑληΐσατο, xoi πλῆθος ἀνθρώ- 
πων ἀνδραποδίσατο, ναῦς τε τῶν ἐγχωρίων ὡς πλεί- 
στας παρὰ τὴν θαλάσσης ἀνειλκυσμένας ἀχτὴν πυρὶ 
ἔφλεξεν * ὅτε 65 xal ὁ τὸ δηµόσιον σρἰσιν εἰσπρατ- 
«όμενος νόμισμα αἰχμάλωτος [P 20] ᾿Ῥωμαίοι;ς 
ἐγένετο. Ῥαϊμοῦνδος δὲ ἐπειδὴ ταῦτα ἤχουσε θυμῷ 
μεγάλῳφ ἐπιὼν, ὡς τὰς 'Ῥωμαϊκὰς vauc ἁποσχομέ- 
vae Ίδη τῆς χέρσου χατενόει, ἄπραχτος ἔχεῖθεν 
ἀνιχώρει. '᾿Ῥωμαῖοι δὲ τῆς θαλάσσης οὗ συγχωραύ- 
σης αὐτοῖς ἡμέραις δέχα τὸν χῶρον ἐχεῖνον παρα- 
πλεύσαντες, ἐπειδὴ λειφυδροῦντες σαν, τῇ xépse 
αὖθις αἰφνίδιοι προσοχείλαντες τούς τε πολεμίους 
ἑτρέφαντο χαὶ δύο τῶν ἐπιθαλασσιδίων ἑκπορθήσαν- 
τες φρούρια olvou τε ὡς πλείστου xai ποταµίου τὰς 





ναῦς ἐμπλίσαντες ὕδατος πνεύματός τε ἐπιφόρου ευχόντες ἐς Κύπρον ἀνήχθησαν. Ταῦτα δη συµπε- 
σόντα Ῥαϊμοῦνδον τὴν ἐς Βυζάντιον στείλασθαι Ἰνάγχασαν ἀφικομένῳ δὲ οὗ πρότερον βασιλεὺς 
προσχεῖν Ἠξίωσε, πρὶν ἐς τὸ τοῦ βασιλέως xal πατρὸς ἀπιὼν μνῆμα ἐντεῦθεν δὴ τὴν συμπάθειαν ἑχομίσατο 
καὶ λίξιον (60) λοιπὸν ({) αὑτὸν ἐποιῄσατο. 
9G 1. Sob idem ferme tempus Irenem, quam C ὅ. Ὑπὸ τοῦτον τὸν χρόνον καὶ Elpfjvnv (61) τὴν αὐτῷ 


privatus adhue sibi desponderat, conjugem accepit, 
regio ortam genere feminam, moribusque et animi 
dotibus nolla sus ztatis iuferiorem. Hulc paulo 
ante Byzantium venienti tradunt obviam effusas, 
cum alias natalium splendore conspicuas matronas, 
tum eam maxime qua Alexio imperatori nupserat, 
Induta erat illa byssina veste, auro czeteroquíin et 
purpura intertexta; sed ob colorem in byssino cz- 
ruleum, cum atrata mulicr nov» nuptz videretur, 
quanam illa esset monacha magnifico habitu, ex iig 
qua circumstabaut percontata est. Omen id parum 
felix visum audientibus, quod subsccutus non multo 
post comprobovit eventus. Manuel trajecto freto in 
Asia οἱ Bithbynorum finibus versabatur et ne ille 


ob xo βασιλεῖ μνηστευθεῖσαν βασιλεὺς fváyeto, xó- 
pn» ἐς ῥῆγας μὲν ἀναφέρουσαν, 90v δὲ χοσµιότητι 
xa φυχικαῖς ἀρεταῖς οὐδεμιᾶς ἑλάσσω τῶν τότε 
Υεγενηµένην. Λέγεται δή τι περὶ ταύτης τοιοῦτον. 
Ὁπηνίχα tc Βυζάντιον ἄρτι παρῄει, ὅλλαι τε τῶν 
ἐπ εὐγενείᾳ διαφερουσῶν ὁπήντων αὑὐτῇ καὶ 4 
Αλεξίῳ (03) βασιλεῖ ἤρμοστο, ἠμφίεστο δὶ ἑσθῆτα 
μὲν ἀπὸ βύσσου, τἆλλα δὲ ix χρυσοῦ xal πορφύ- 
pac χεχόσµητο. ᾽Αλλὰ τὸ τοῦ βύσαου xvavavyt; (63) 
µελαμφόρον ταύτην ἑἐποίει τῇ νεήλυδι χαταφαίνε- 
σθαι, ΑἉμέλει καὶ ἐπυνθάνειο civ παρόντων, fiu; 
ποτὲ εἴη ἡ µονέρης αὕτη xol μεγαλοπρεπὴς 24. 
γουσα. Τοῦτο δὴ ξύμδολον τοῖς ἀχούσασιν οὐμενοῦν 
ἀγαθὸν ἔδοξε, χαὶ τὸ τέλος οὗχ εἰς μαχρὰν Ἰκολούθει. 


' terrarum tractus Persarum incursionibus pateret D Βασιλέα δὲ fj τῆς ᾿Λοίας εἶχε regala χαὶ τὰ Ἐιθυ- 


curabat. Nam cum prioribus szculis Barbarorum 
irruptiones munitionibus subinde exstructis propul- 


Du Cangii note. 


(60) Kal Ai(tov. Occurrit voz ista Infra p. 335. 
v. notas ad Annz p. 406. 

(61) Εἰρήνην. Vide stemma Comnen. 

(62) Kal ἡ 'AAs£(q. Alexii Comneni, Joannis 
imp. filii primogeniti, qui Attali: paulo ante deces- 
serat, conjux. Βδασιλεὺς dicitur Cinnamo Alexius, 
quia 4 patre imperaterio titulo donatus fuerat, ut 


νῶν ὅρια σχεπτόµενον ὅπως ἂν µηκέτι ἑἐσδατὰ τῷ 
Περσῶν Ὑένει τὰ τῇδε Ὑένοιτο, Τῶν γὰρ &v τοῖς 


auctof est Nicetas. De Alexii uxoris morte, non- 
nulla a nobis observata in przífato stemmate Com- 
nenico, | 

(65) Τὸ tov βύσσου κυαναυγές. Purpura fer- 
ruginei coloris. Gloss. Gr. Lat. : πορφύρα µέλαινα, 
[εγγκφο. Virgil. 


Cornelii Tollii note. 


(I) Kal Αίξιογ αὐτὸν Aoczór. Λίξιος, qui. semi-- 
Barbaris -Latinis ligius. vel vasallus. Manuel libro 
Φιλί) aratiane ad Vladislaum ; Καὶ δοῦλος οὐ 


Bla Auybv ὑποδὺς, ἀλλὰ δοῦλος ἐθελόδουλος . . 
Veit: δέ σοι τοῦτο «b λίξιον. : ος” depen 





253 


BiSTORIARUM LIB. II. 


9M 


Évo χρόνοις εὰς τῶν βαρθάρων ᾽ ἐπιτειχιζόντων Α sarent, neglectis iis, pervia omnia erant Persis Gni- 


ὁυμὰς ἀμελείᾳ περιοραθέντων, εὐέφυδα Πέρσαις τὰ 
εἶδε ἐγένοντο. 'AJ)à τοῦτο μὲν χρόνοις Όστερον 
φιλοτιµότατα πρὸς βασιλέως ἀνεκλήσθη πλείους 
ἁνοικισαμένου πόλεις τότε δ᾽ οὖν ἔγνω πολίχνην 
ἐν τοῖς οὕτω Μελαγγείοις (64) χαλουµένοις ἀνεγεῖ- 
pat. Τοῦ μέντοι ἔργον προθαΐνοντος Ἠγγέλη αὐτῷ, 
ὡς τῇ πρεσθυτάτῃη τῶν βασιλέως Ἰωάννου θυγατέ- 
pov, fiv ^ Kalsap Ἰγάγετο ᾿Ῥοχέριος (65), νόσος 
ἐτιγεγονυῖα ἄγφυχτον ὑπογράφει τὸν κἰνδυνον. Ei, 
ὅσον οὖν πέρατι δοῦναι τὸ ἔργον τῷ χώρῳ ἑνδιατρί- 
ψας τῆς ἐπὶ Βυζάντιον εἴχετο. Αλλὰ μεταξὺ τὸ χρεὼν 
ἐχείνη ἀπέπλησε, γυνὴ µεγαλόφρων ἓν ταῖς μάλιστα 
xai πολὺ τὸ ἀῤῥενωπὸν ἔχουσα. Ἐγὼ δ' ἐνταῦθα τοῦ 
λόγου γενόμενος εἰς µνήµην ἆλθον τοῦ Épyov τῆς 
[P 91] γυναιχὺς ταυτησὶ καὶ εἰσέπειτα θαυμάζεσθαι 
ἀξίον. Φασὶ τὸν Kalcapa Ῥογέριον τῇ βασιλείᾳ καὶ 
αὐτὸν κατ ἐχεῖνον ἑποφθαλμίσαντα τὸν χρόνον, 
ὀπηνίχα οὕπω μετὰ τὴν βασιλέως Ἰωάννου τελευ. 
τὴν 4$ Κωνσταντίνου τὸν νέον αὑτοκράτορα εἴχε, 
συασιώτας ἑαυτῷ ἄλλους τε περιστῆσαι ουχνοὺς, 
xai δὴ χαὶ τῶν τινα Ἰταλιωτῶν Ὑένους συµπα- 
τριώτην αὐτῷ τὸ πατρόθεν ὄντα αὑν τοῖς ἀμφ᾽ αὐ- 
4by ἑταιρίσασθαι εἰς τετραχοσίους μάλιστα ἀχει- 
ροµένους. "Hv δὲ ὁ Ἰταλιώτης Ὑένει μὲν περιφα- 
vhe καὶ ἑπίδοξος, Καπύης δὲ πόλεως ἐξάρχων 
Ἰταλιχῆς πολνανθρωποτάτης ἄγαν καὶ εὐδαίμονος. 
Αἰτία δὲ αὐτῷ τῆς ἐν Βυζαντίῳ διατριδῆς αὕτη Ἶν' 
ὁ τῷ «εηνιχάδε Σιχελίας τυραννῶν Ῥοχέριος, οὗ 


timis, sed postmorlum restitutze sunt illg imperato- 
ria liberalitate, compluraque ab eo ibi instaurata 
oppida. lli» autem tempore in ea quam Melangia 
vocant regione oppidum condere constituit, Quod 
opus dum urgetur, nuptiatar Manueli filiam natu 
maximam Joannis imperatoris, quam Rogerius 
Cxsar uxorem habebat gravissimo morbo ad proxi- 
mum vitae. periculum adductum. 37 taque. isthic 
aliquandiu, quo absolveret qua inceperat, erat com- 
moratus, dum Byzantium festinat, fato fungitur fe- 
mina ingentis spiritus, quzeque virilem omnino ani- 
mum præ se ferebat. Αἱ cum illius mibi boc loco 
recurrat memoria, opere videtur pretium unum 
quod eam spectat deinceps adiiratione dignum 


B commemorare. Rogerium Cæaarem ferunt, mortuo 


Joanne imperatore, necdum Byzantium ullo obti- 
nente principe, imperium cogitantem, collectos ρία- 
rinos ad suas partes allexisse, atque in his gentilem 
quemdam Jtalum, ipsique a teneris annis fami'ia- 
rem, qui numero ad summum quadringenti, Erat 
autem et ille gente perinde Italug, natalium splen- 
dore illustrig et conspleuug, Capuss civitatis in 
Italia potentissimae clarissimzque deminus, coi 
Byzantii commorandi ld causm potissimum fuit. 
Rogerius tunc temporis Sieilis tyrannus, de quo 
multa deinceps memoranda occurrent, cum ad belía 
pervenerimus [talica, Capuano inbians principatui, 
acri bello hominem impetiit : cul cum ille resi- 


€oÀUy ἐν τοῖς ὄπισθεν — xotyaóps0a λόγον Ertibàv C stendo non esset, Byzantium se contulit, His igitur 
Du Cangii note. 


(64) ΜεΛαγγείοις. Vide notas ad Annæ p. 44d. 

(65) 'Porépioc. Maria Comnens natu maxima 
flliarum Joaunis imperatoris, Alexii soror gemella, 
Joanni Rogerio Cesari uxor data est a patre, cui 
illa haud diu superstes fuit; excessit enim, ut ait 
hoe loco Cinnamus, sub primos imperii Manuelis 
annos. Fuit Rogerius, si eidem scripi&ti hac in re 
üdes aliqua, Capus criiatis in Jtalia princeps, 
qui cum a Rogerio Sicilia rege bonis oinnibus exu- 
tus [uisset, Byzantium, seu auxilii impetrandi, 
seu ibidem commorandi gratia, sese coniulerat, 
Verum in eo faili coustat, quod αρα principis 
dignitatem tribuit Rogerio, cum princeps, cui Ro. 
gerius Capuam abetulit, fuerit Kobertus IIl, qui, 
uL mulüs narrat Alexander abbas Celesinus, l. 1, 
34 et ui rerum a Rogerio gestarum, in Sicilia oculis 
privatus, sub rege Willelmo 1 in tetro carcere vi- 


Rogerius de Surrento dicitur Alexandro abbati, 
l. ui, €, 60, qui Nuceriam principis Roberti oppi- 
dum aliquandiu tutatus, tandem reddere compulsus 
est Rogerio regi, pacta impunitate, "e 451] Quod 
sane coguomen facit ut fratrem Koberti fuisse 
existimem, cum illud ipsum tribustur Roberto ab 
Hugone Falcando p. 645 et Willelmo Tyrio, |. xvin, 
c. 9 propter materuam originem; duxerat enim 
Jordanus II Hoberti pater, Gaitelgrimam Sergii 
principis seu ducis Surreniini, cujus meminit Leo 
Ost. l1. 11, ο. 50, liam, ut auctior est Petrus Dia- 
con. l. 1v Chron. Casin. c. 98 et Camillus Peregri- 
nus ad Faleonem Benevent. primas obtinuisse 
Joannem Rogerium Cesarem in. aula Constautino- 
politana, arguineuto esi, quod in ea syuodo, in 
qua Cosmas Atticus patriarcha CP. abdicatus fuit 
A. 1144 primus post Mauueleu imperatorem asse- 


tam finivit, quod tradunt Falcandus p. 647 et Wil- D derit, Quadrienuio post fatis fuucto Raimundo - 


limus Tyrius, |. ται, e. 7 et 8. Neque potuit is 
esse filius ejusdem Roberti ; siquidem, ut prodit 
idem Alexauder, |. 11, c. 64, cum Capua in Rogerii 
yegis potestatem venit, anno scilicet 1154 supererat 
Roberto tantuin fllius Robertus in minoribus con- 
stilutus annis, tamelsi constet Robertum principis 
filium Constantinopolim pariter demum concessisse, 
atque in aula. Manuelis vitam exegisse, ex iis quae 


babet card. Baronius sub A. 1160. Fuit par 
ex 


Joannes Rogerius non princeps Capuanus, s 

eadem qua Capuani priucipes oriuudus stirpe, quae 
gente Normannica, origindm trahebat ab. Ausche- 
utto de Quaurellis Averseno comite, qui una cuin 
Ranulpbo a Gaiwario Salernitano principe iu auxi- 
Lum evocatus, cum aliis nobilibus ejusdem. gentis 
in Haliam tansiit, ut est apud Ordericum, 1, ii, 
p. 472 483, οἱ Leonem Osi., |. 1, c. 68. Proiude 
Joannem bunc Rogerium eum csse. arbitror, qui 


Pictavino Antiochie principe, cum Constantia ejus 
Uxor seque et principatum eidem Manueli tradi- 
disset, missus est illico Joannes Rogerius Caesar, 
ut illam sibi in secundam uxorem adjungeret. Sed 
Constantia Cesarem, quod in senium vergeret, 
aspernata est, ipseque rebus infectis Byzautium 
rediit, et tonsa post morbum coma monacbicaut 
vestem induit, ut pluribus refert Cinnamus, |. 1u, 
Rogerii Cæsaris (ilius, ni fallor, fuit Rogerius alter, 
quei Mauuel iinperator in Dalmatiau misit, cui 
eum przfecit, sub titulo ducis Sclavonie, qua digui- 
tate gaudebat ille an. 1180, ut ex variis diploma- 
tibus colligitur a Joanne Lucio allatis, l. 1n Hist. 
Dalmat., c. 10; |. 1v, c. δ. ld euim suadent et 
Hogerii nomen, et quo vixit Rogerius ssculum, 
pratereaque demandata 4 Manuele, cui merebat, 
preefectura. 


355 


JOANNIS CINNAMI 


395 


& Cesare tentatis, ul eum conjox post multas. ad- Α τὰς Ἱταλεκὰς ἀναγράφοιμεν páyas, bri vis Ræ xvnc 


moniuones obstinatiorem vidit, imperiumque vali- 
dius affectantem, ni provideretur, nequidquam a 
proposito posse dimoveri, accersilis quibus tum 
summa rerum 36$ erat, quæ agebantur, prodens, 
Aut. mihi, inquit, virum tradite, aut vobis curz sit 
imperatoris filiam fratri meo reservare. Hi modis 
omnibus Cesarem adorti, in propinquum Byzantio 
suburbanum adduxeruut, quasi res quapiam illic 
agenda instare ; tuni ubi 60 accessere, ibi dimisso 
illo, in urbem rediere. 

τὠμῷ. Ἡ μὲν ταῦτα εἶπεν ol 0k τὸν Καΐσαρα 


λιχνευσάµενοξ ἀρχὴν πολὺς ἑνέχειτο τῷ ἀ9δρὶ «o- 
λεμῶν. Ἐφ' οἷς οὗτος ἆ ποιρηκὼ;ς τῆν εἰς Βυνάντιον 
ἑστείλατο. Καΐσαρι μὲν οὖν ταῦτα ἑἐπρόσσετο. Ἡ 
δὲ σύνοιχος ἐπειδὴ μετὰ πολλὰς παραινέσεις loyu- 
ρογνώμονα τοῦτον ἑώρα καὶ δεινῶς ῥασιλειῶντα 
xai οὐδ' ἂν εἴ τι καὶ Υένηται µεταθησόµενον τοῦ 
σχοποῦ, τοὺς τῶν κοινῶν ἐπιμελητὰς ὡς ἑαυτὴν 
μεταπεμφαμένη κοινοῦται τὸ πρᾶγμα χαὶ, "H (qnot) 
αὑτοί pot τὸν ἄνδρα παράδοτε, 1) γοῦν µελήσει πάν- 
τως ὑμῖν τοῦ τὴν βασιλείαν τῷ ἀδελφῷ συντηρΏσαι 
παντοδαπῶς ὑπελθόντες ἐπί τινα τῶν ἀγροῦ Βυζαν - 


τίου προαστείων ἐξῆγον χρείας δῆθέν τινος ἕνεκα. Ἐπειδή τε ἐπὶ τοῦ τόπου ἐγένετο, αὐτὸν μὲν ἐνταῦθα 


διατρίδειν ἀφῆχαν, οἱ δὲ ἐπὶ τὴν πόλιν fov, 


δ. Ejusmodi ingenii fuit Maria. illius sutem co- B 


Qnito obitu Byzantium princeps rediit, Nec niulto 
interjecto tempore, locatis au. Rhyndacenos campos 
castris, ubi eastellum de novo exstruxerat Joannes 
imperator, quod Lopadium vulgo appellaut, copias 
togit, et in Persidem impetum facere constituit. 
Perse siquidem, posiliabitis foederibus, Pracanam 
expugnavefant, urbem saure, et alia iusuper 
damna Romanis intulerant. Rebus ut par erat ad 
bellum compositis, castra inde movens, in ulteriora 
progreditur, quo incautos jnopináte aggressus, 
puberes omnes internecione deleret, Nec aberravit 
omniuo a proposito, etsi ad inanus ventum non est. 
Superato enim Olympo Mysize monte, ad Pithecam 
cum pervenisset, ubi validam ipse arcem condiderat, 
noctu in €os secessit montes, qua confragosi, præ- 
roptique sunt, atque arbustis consiti : verum accidit 
4t ascendentes crebri e tesquis vapores caput ipsius 
adeo occuparent, ut. subito eoncideret neque sur- 
gendi potestatem haberet, et ad mediam usque no- 
ctem omnis sensus 99 fere cxpers permaneret. 
Tum recreatus paululum, recuperateque consequente 
die valetudine, ipse quidem substitit; suorum vero 
partem dimisit, praefectis ad rem peragendam ido- 
neie ducibus. Hi confestim hostibus obviam facti, 
lisque prefligatis, victorem exercitum cum multi- 
pítci prieda, ovantes reduxerunt, Dum hac aguntur 
ab imperatore, Persa, rebus ad bellum paratis, cum 
ingenti militum multitudine in Thracesiorum terrain 


ε’. 'H piv δὴ Μαρία τοιάδε τις fjv. Βασιλεὺς δὲ, 
τοῦ πάθους ἀγγελθέντος αὐτῷ, τότε μὲν ἐς Βυζάν- 
τιον ᾖλθε' μετὰ δέ τίνα χρόνον ἐς τὴν ἐπὶ Ὅννδα- 
κοῦ αὐλισάμενος πεδιάδα, ἔνθα βασιλεῖ Ἰωάννῃ 
φρούριόν τι Ex. χαινῆς ἀνῳκόδομήθη, ὃ Λοπάδιον 
ὠνόμασται τοῖς πολλοῖς, ἐνταῦθα τὸν στρατὸύ Ίγει- 
psv, ἐς τὴν Περσιχὴν ἐμδαλεῖν διανοούμενος. Πέρ- 
σαι γὰρ τὰς μεταξὺ Ῥωμαίων σπονδὰς παραλί- 
σαντες Πράχανάν τε πόλι) Ἱσαυριχὴν ἐκπορθήσαν» 
τες εἶλον καὶ πλεῖστα ἄλλα Ῥωμαίους προσεζηµίω- 
σαν. Ἐπειδὴ Υοῦν ἄριστα παρεσχεύαστο Ίδη, ἄρας 
ἐχεῖθεν σπουδῃ ἐπὶ τὰ πρόσω ἑχώρει, χατὰ νοῦν 
ἔχων ὡς ἂν ἀφυλάκτοις αὐτοῖς ἑἐξαπιναίως ἐπελθὼν 
$6559)» ἀπολέσειε, Πλὴν ἀλλὰ τοῦ μὲν αχοποῦ οὗ 
πάντη διἠµαρτεν. OD μὴν xal χεῖρας ἔχρησε τῇ 
páyn &xelvp. Ὡς Υὰρ ὀξέως τὸν Μύσιον διαδὰς 
Ὄλυμπον ἄχρι τε ἐς τὸν Πιθηκᾶν (60) γεγονῶς, 
ἔνθα φρούριον αὐτὸς ἐδείματο καρτερὸν, νόκτωρ 
διὰ τῶνταύτῃ ὁρῶν ἑπορεύετο, & τδε ἀποχρέμαται 
ὑψηλὰ xa δεινῶς λάσια, Εννέδαινεν ἐκ τῶν κατὰ 
τὰς λόχµας ἀναγομένων ἀτμῶν ἐμπιπλαμένης αὐτῷ 
τῆς χεφαλῆς,ἀθρόον κατενηνέχθαι, ὡς μηχέτι μηδὲ 
ἀναστῆναι δύνασθαι. Μέχρι μὲν οὖν xal περὶ µέσας 
νύκτας αχεδόν τι χαὶ ἀνεπαισθήτως εἶχεν αὑτοῦ, 
[P 99] μετὰ δὲ ὀλίγον ἀνασφήλας εἶτα ῥᾷων ἐς τν 
ὑστεραίαν Υεγανὼς, αὐτὸς μὲν ἡσυχῆη ἔμεινε, μοῖ- 
pav δὲ τοῦ ατρατεύµατος ἁἀπολεξάμενος ἱκανὴν 
ἅμα στρατηχοῖς ἐπὶ τὸ ἔργον διαςἢχεν, οἳ καὶ οὐκ 
ἐς μαχρὰν ῥυνάμεσι περιτετυχηκότες ἐχθρῶν., 


irrumpunt, et resistente nemine (uam Theodorus p ἐπειδὴ καθυπέρτεροι τῇ µάχῃ ἐγένοντο λαφύρων τε 


cognomento Contostephanus, ad id ab imperatore 
missus, exercitu comparato, nondum advenerai) 
castellum illi oon longe a mari dissitum, quod Cel- 
bisnur vocant, populabundi ineunt, factaque non 
modica praeda, regrediuntur. His imperator cognitis, 
impos sui statim cum universis copiis citato impetu 
Iconium contendit, scriptis prius ad sultanuim litte- 
ris, quibus censilium suum nuntiaret. Harum Ίσα 
fuit sententía : « Scire te volur.us nosirz huie ad- 
versus le. expeditioni molimina iua causam præ- 


péva τι περιεθὰλοντο χρημα καὶ οὖν *pomnalot 
ἐκεῖθεν : ἀνέστρεψαν. Βασιλεὺς μὲν ταῦτα Έπρασσι. 
Πέρσαι δὲ ἐν τούτῳ συσκενασάµενοι στρατῷ μεγάλφ 
«f θρᾳχησίων ἑμδάλλουσι γῇ, οὐδενός γε σφίσιν 
ἀντιστρατοῦντος (Θεόδωρος γὰρ ᾧ Κοντοστέφανος 
ἐπίχλησις ἣν, τούτου δὴ ἕναχα πρὸς βασιλέω; πεµ- 
φθεὶς, oU xt ἔφθη τὸν στρατὺν ἁγείρας τῇδε χατα- 
λαδεῖν) ἄχρι καὶ ἐπί τι τῶν οὐχ ἀπὸ θαλάσσης χω- 
ρίων, ὃ Κελδιανὸν (07) ὀνομάζεται, προνοµεύοντις 
ᾖλθον, λείαντε ὡς πλείστην ἑπαγόμενοι ἀνεχώρησαν 


Du Cangii nota. 


(06) Πιθηκᾶν. Gowferendus plane ad hanc Ma- 
nuelis expedit. Hist. Nicetas, 1. 1, n. 2. 

(67) Ke.JA6iavóv. gr » $eu Asia Miuor, sic 
dicia, ut auctor est. Pachymeres, |. ix, c. 8. Cel- 


biaul tractus mentio est apud. Nicetam in Isaacio 
l1, n. 4, Acrop. e. 15 οἱ al. Vide hotas a 
Álexiadem. | 





391 


HISTORIARUM 115. IJ. 


358 


Τούτων ἐπειδὴ βασιλεὺς ἤχουσεν, οὐχέτι χατέχειν Α buisse. Neque enim tantam Pracauam haud tui 


ἑαυτὸν οἷός τε ἐγένετο, Ταχὺ γοῦν συσχευασάµενας 
Ox. ὀρμιῖς thv ἐς Ἰχόνιον ἐφέρετο, γράμμασι 
περὶ τούσου t? σουλτὰν μεμηνυχὼς πρότερον. Είχε 
δὲ τὰ γράµµατα ὧδε. « Βἰδέναι βουλόμεθά σε πρά- 
γµασιν ἐγχειρεῖν ἃ τὴν ἡμετέραν χατὰ σοῦ διερεθί- 
ζουσιν ἔφοδον. Πράχανάν τε γὰρ οὐδὲν σοι προσ- 
ἤχουσαν αὐτὸς ἀφελόμενος ἔχεις, xal πρός γε Ῥω- 
µαίων ἔναγχος ἐκῆλθες τῇ vi. ZU δὲ xat Ἴαγονπα- 
σὰν ἀνδρὶ Ῥωμαίοις ὑποσπόνδῳ πλείστοις τε ἄλλο:ς 
τῶν τῇδε φυλάρχων οὐχ ἀνίεις τρόπῳ ti πολεμῶν. 
Καΐτοι ἔδει σε ἄνδρα ξυνετὸν ὄντα ἐχεῖνο χατανοεῖν 
ὡς odx ἄν ποτε Ῥωμαῖοι τοιάδε περιρρονούµενοι 
χαταδέξοιντο ἂν, χαὶ λελείφεταί σε πολυπλασίσν 
ἅμα θιῷ εν xotvnv ἀποδυῦναι. Ἡ τοἰνυν ἁπόσχου 
τῶν παραλόγων, f) μὴν iv παρασχειᾗ ἔτο ὡς αὐτίχα 
Ῥωμαίους ὑποστησόμενος. » Τὰ μὲν 55 γράµµατα 
Ev τούτοις σαν. Ὁ δὲ ταύτην αὐτῷ κομισθεῖσαν 
ἀνολεξάμενος τὴν ἐπιστολὴν ἀμείδεται ὧδε * ε Ἐδε- 


ξάμεθά eov τὰ γράµµατα, µέγιστε βασιλεῦ, καὶ δὴ 
xai παρεσχευάσµεθα ὥσπερ ἐχέλενες. Σὸν δ' ἂν ef 


λοιπὸν ἐπιταχήσειν τὴν ἄφιξιν, μηδὲ μακραῖς ἡμᾶς. 


ἐνταῦθα διάγειν "ἐπαγγελίαις. Τᾶλλα 5 ὅπως ἕσται 
Gs) xax ἡμῖν µελήσει. Χῶρος δ᾽ ἡμῖν εἰς ξυντυχίαν 
Φιλομίχιον τόδε Ecce, οὗ δὴ kv τῷ παρόντι ἡμᾶς 
ἑστρατοπεδεῦσθαι ξυμµθαίνει. » Τούτοις ὁ σουλτὰν 
φορτιχώτατα βασιλεῖ διαµειφάµενος, 6 μὲν αὐτοῦ 
που kv Φιλομιλίῳ, ἕνθα τὸ πρῶτον ἑνστρατοπεδευ- 
σάµενος ἔτυχε, σὺν τῷ πλείονι τοῦ Περσῶν ἔμεινε 
στρα:οῦ, μοῖραν δέ τινα τούτων ἆ Ξοτεμόμενος ὑπαν- 
τιάζειν Ῥωμαίοις ἐπιοῦσιν ἐξέπεμπεν. OT xal οὐχ 
&l; μαχρὰν ἀγχοῦ πόλεως ᾿Ακρουνοῦ περί τινα 
χῶρον ᾧ Καλογραίας βουνὸς fj χλῆσίς ἐσοι βασιλεῖ 
Υεγονότι συμμµίξαντες ἠττήθησάν τε χατὰ χράτος 
xai φυγαδίαι ἐπὶ «bv σουλτὰν Ίλθον. Πολλοί τε 
ἆλλοι καὶ Χαιρῆς παρὰ Πέρσαις ὀνομαστὺς Ῥωμαὶ- 
κῆς ἔργον ἐγένετο µαχαίρας. 'O δὲ τῷ συµπεσόντι 
χαταπλαχγεὶς τὴν φυχὴν, οὐδ' ὅσον ἐνσκευάσασθαί τι, 
οὐδ' ὅσον κοµίαασθαι τῶν πρὸς τὴν χρείαν τῷ χώρῳφ 
ἐπεμείνας ᾧὤχετο [Ῥ 95] φυγὰς ἐχεῖθεν ἀπιών, *O 
πυθόµενος βασιλεὺς ἀμφοτέρων «€ ἐπιχερτομῆσαι 
αὐτὸν διανοηθεὶς, θράσους τε τοῦ πρότερον xat δει- 
λίας τῆς εἰσέπειτα τοῦ μετρίου πέρα Υεγενηµένον, 
ἐπέστειλεν αὐτῷ τοιάδε’ « Ἔδει μέν σε, ὦ γενναῖε, 


juris civitatem, ate pridem expugnatam, detines, 
scd et in. Romanos agros nuper. irrupisti. lagonpe- 
sanem quoqte socium nostrum, compluresque alios 
ibi phylarchos {μμ bello lacessere non desinis. Tibi 
autem viro prudenti cogitandum fuit, nequaquam id 
neglecturos Romanos, muliiplicemque a Deo vindice 
istiusmodi facinoribus poenam rependendam. Proiude 
vel ,abstine hujusmodi iniquitatibus, vel ad susti- 
nendos extemplo Roraanos te prepara. » Litterarum 
jd fuit argumentum : quas simul 9ο ille traditas 
perlegit, in hunc modam rescripsit : « Littbras tuas 
accepimus, maxime imperator, paravimusque omnia 
qu: jussisti. Reliquum tibi est accelerare adven- 
tum. Nobis autem crebris identidem inissis legatio- 


B uibus bic morari non convenit, cetera el Deo οἱ 


mihi cure erunt. Locus vero congressui Philome- 
lium erit, ubi modo costra posuimus..» Arrogantis- 
simo boc misso ad imperatorem responso, sultanus 
Philemelii, ubi castra prius locaverat, cum majori 
Persicarum copiarum parte consistit, reliquas vero 
mittit, qui adventantibus «Romanis occurrerent. 
Aue illi haud multo post cum imperatore qui 
prope Ácrunum aderat, civitatem in ea sitam rcgione 
que Calogres collis nuncupatur, pralium conse- 
funt, fonditusque deleti ac superati, quam -celer- 
rime fugiunt ad sultanum ; complures, quos inter et 
Clieres, magni vir apud Persas neminie, Romano. 
rum gladiis interiere. Ille ax accepta clade animo 
confusus, nec instaurare axrens aciem, aut rebus 
loco uecesssriis providere, fug:e et ipse se dedit. 
Quo cognito &1 imperator, utrumque illi expro- 
brare gestiens, et quod andatiæ primum et iews 
deinde excessisset fines, litteras ad eum in hanc fere 
sententiam dedit : « Non decebat te, geuerose prin- 
ceps, qui probe noveras per se turpem metum fieri 
turpiorem, cum prazcessit ferocia, bellum adeo se- 
gniter gerere. Quandoquidem igitur propositi prioris 
immemor, et iis quæ paulo ante ad mojestatem ne- 
strem rescripseras, negleetis, nescio quo recedis, 
ecce tibi horum memoriam refricamus. Nisi itaque 
sdventum nostrum, sieuti nobis jam antea nuntiasti, 
Pbilomelii epperiaris, reliquum erit, ut palam pro- 
llteamur magnanimitatem istam tuam degeneri ti- 


ἐχεῖνο χαλῶς εἰδότα, ὡς ὅσον alaypóv ἐστιν fj δειλία D more elanguisse. » Literarum ea fuit summa, 


τοσούτῳ μᾶλλον αἴσχιον γίνεται, ὁπηνίχα θράσος 
αὐτῆς προηγησάµενον τύχοι, μὴ οὕτως ἀνεπιστρό- 


φως τῶν ἐς τὸν πόλεμον ἔχειν. Ἐπεὶ δ ὥσπερ παν- 


τάπασιν ἐπιλελησμένος λἡματός τε τοῦ προτέρου, ὧν 
σε ἔναγχος b; τὴν ἡμετέραν ἐπέστειλάς βασιλείας λόγον 
πεποιηµένος οὐδένα ἀποτρέχεις οὐχ οἶδα ὅπη, fusis 
ἰδού σοι τούτων ἀνάμνησιν φἐρομεν. El μὴ τοίνυν 
ἐν Φιλομιλίῳ, ὥσπερ ἤδη φθάνεις ἡμῖν ἐπηγγελμέ- 
νος, thv ἡμετέραν ἀναμενεῖς ἄφιξιν, λείπεται πάν- 
τως ὡς τὸ γενναῖον ἐχεῖνο xal µεγαλόφυχον αὐτὸ 
σφόδρα δειλὸν xaX ἁγεννὲς ἀντιπερίεστί σοι.» Τὰ 
õn γράµµατα ἐν τούτοι; σαν, Βασιλεὺς δὲ ἐν Φι- 
λομ.λίῳ Ὑενόµενος αὐτὸ μὲν χατὰ κράτος τε εἷλε 
χαὶ ἱνέπρησεν ἅπαν. Ῥωμαίων δέ τινας μακροῦ 


Mannsel vero Philomelium progressus, urbem vi 
expugnat, totamque incendit, et e Romanis aliquot, 
qui coptivi jandudum detinebantur, pristinz resti- 
tuit libertati. Perse quippe freti primo viribus suis, 
atque alio terrarum abeunte imperatore, de trans- 
fereadis iis nequidquam cogitarant. At ubi illos 


- incessit metus, non captivos modo, verum etiam 


propria neglezerunt. Períatis ad sultanum litteris, 
sive ex castigatioue principis pudore suffusus, sive 
alia nescio qua de causa, retulit pedem, regio- 
nemque 49 Aadrachmam a Persis nuncupatam 
magnis itineribus petiit, ibique castra posuit. ld 
postquam accepit imperator, apparato confestim 
exercitu, urbem Adrianopolim supergressus (istud 


959 | JOANNIS CINNAMI 380 
quippe nominis ad Lycaoniam usque excurrit), in A τοῦ χρόνου ἐνταῦθα ὁπὸ φρουραῖς xaüstpypévouc 


quadam regione, quam Gaitam vocant, fixit taber- 
nacula. Postera die, cum levi utique intervallo 
utraque deriimeretur acies, instructo agmine, castris 
excedit, signisque cum hostibus collatis, prelium 
init, Ac Perse quidem primum Komanorem non 
sustinentes ia petum, ad receptum sese comparant. 
Instant contra Romani a tergo, alios occidunt, alios 
capiunt vivos. Sultanus non ante destitit a fuga, 
quam perculsus metu intra Iconii moenia sese abdi- 
disset. Sed neque ibi adhuc in tuto positus, hae 
secum animo volvit, Cum nempe vereretur, ne si 
intra menia sese pateretur includi, Romanis urbem 


obsidione cingentibus, nullus sibi superesset eva- 


dendi locus : ancipites preterea mente versans 
bellorum eventus, incertusque quo inclinatura esset 
fortuno, angusto coerceri loco haud opportunum 
arbitrabatur. [taque relicto ad prasidium civitatig 
idoneo militum numero, reliqnos bifariam dividit. 
Partem unam 4 tergo urbis, loco arduo, stare jubet ; 
aliam, cui ipse praerat, ad dexteram locat, fretus 
maxime positione montis, qui Iconium Caballamque 
castrum ínterjacet. 


ο 


εὑρὼν ἕλυέ τε τῶν θεσμῶν τοὺς ἁθλίους καὶ φῶς 
ὁρᾷν παρεῖχεν ἐλεύθερον. Πέρσαι γὰρ τὸ μὲν πρῶ- 
φον δυνάµει τῇ σφῶν θαῤῥεῖν ἔχοντες ἄλλοθι γῆς 
βασιλέως ἐπιόντος µετοιχίζειν αὐτοὺς οὐδεμῆ ἔγνω- 
σαν ἐπεὶ δὲ τὸ δέος αὐτοὺς Ώπειγεν, οὐχ ὅπως 
αὐτῶν κατηµέλουν, ἀλλὰ καὶ τὰ σφέτερα περὶ ἐλᾶσ- 
σονος ἔθεντο. Tov δὲ γραμμάτων ἀπενεχθέντων εἰς 
σὺν σουλτὰν, εἴτε τὴν ἑντεῦθεν ἐπίπληξιν αἰδεσθεὶς. 
εἴτε καὶ ἄλλο τι ἐννοησάμενος ὀπίσω ἑχώρει. Ἔπί 
τινά τε χῶρον ᾿Ανδραχμᾶν Περσικῶς ὠνομασμένον 
«αχὺ Υγεγονὼς, ἐνταῦθα ἑστρατοπεδεύετο. Ταῦτα 
ἐπειδὴ βασιλεὺς Ίχουσε, παραντίχα διεχόσµησε τὸ 
στράτευμα, πόλιν τε ᾿Αδριανούπολιν (68) ὑπερδὰς 
(διαθαίνει γὰρ καὶ ἐς αὐτὴν Λυχαονίαν τὺ ὄνομα 
τοῦτο [m] ) v τινι χώρῳ Γάΐϊτα ὄνομα τὴν παρεµδο- 
λὴν ἑποιῆσατο, Tjj 9 ὑστεραίᾳ (ἤδη γὰρ οὗ πόῤῥω 
ἀποσχηνοῦν ἀμφοτέροις συνέδαινε τοῖς στρατεύμασι) 
ταξάµενος προσώτερον ἑχώρει, ἐπειδὴ τε ὁμόσε 
τοῖς Πέρσαις Ἴλθεν, ἔργου εἴχετο. Πέρσαι τοίνυν 
μηδὲ εν πρώτην Ῥωμαίους ὑποατάντες ἐς ὑπ- 
αγωγὴν ἔχλιναν. Οἱ δὲ χατὰ νώτου αὐτοῖς ἑφεπὸ- 


ψενοι οὓς μὲν ἀνῄρουν, οὓς δὲ ἐἑζώγρουν. 'O δὲ σουλ- - 


τὰν ob πρότερον ἀνῆχε φεύγων πρὶν Ἡ τεταραγµένος ἐς "Ixóvtoy ἐλθὼν ἑντὸς τειχέων εἰσπεσεῖν' ἐπειδή τε 
δη bv τῷ ἀσφαλεῖ καθεστήχει, βουλην βουλεύεται τοιάνδε, Μένειν μὲν ἔνδοθι οὐ πἀνν τι ἑθάῤῥει, ὡς 
μὴ ἐνταῦθα χαταχλείαας ἑαυτὸν ἁπρόῖτον πολιορχοῦαι Ῥωμαίοις &pyácntat, ἄλλως τε καὶ τὸ τοῦ 
πολέμου τέλος οὐκ εἰδὼς εἰς ὅ τι τύχης αὐτῷ περιστῄσεται, ἓν στενῷ περισχεθῆναι ἀξύμφορον (eto. 


Καὶ δὴ τὸ μὲν τοῦ στρατεύματος ἐπὶ φυλαχῇ τῆς τοῦ στρατεύματος ἐπὶ φυλαχῇ τῆς πόλεως ἔταξε, . 


4» δ ἄλλο διχη διελὼν τὸ μὲν χατὰ νώτου τῆς πόλεως [P 24] ἐπὶ τοῦ χατάντους ἔστησεν, ὃ δὲ αὐτὸς 
ἔχων ἓν δεξιᾷ παρετάξατο τῇ τοῦ ὄρους ὀχυρότητι μάλιστα πεποιθὼς,ὃ μεταξὺ πόλεως  Ixovíou καὶ 
τοῦ φρουρίου Καδάλλας ὑπερτείνει. 


6. Dum hzc agebantur apud Persas, pervenit C. c'. Πέρσαι μὲν οὖν ἓν τουτοις ἠσαν βασιλεὺς 65 


imperator ad Caballam, ibique nescio quo cestro 
percitus, in sulianum invadere decrevit ; sed quo 
is M3 loco consideret, cum statim non potuisset 
rescire, animi impetum paulisper inbibuit. Tuin 
militari, qua potissimam praestabat experientia , 
edoctus, ad dexteram civitatis praeesse illum mili- 
tum cuneo, signiferum freno apprehensum eo con- 
ſestim trahit, rapitque. Stupuit ad ejusmodi facinus 
Ronianus exercitus, magni instar miraculi ratus 
esse, quod tantas copias, et qua suas numero longe 
excederent, inopinato vellet aggredi atque ita przlii 
aleam subire. Terrebat enim quod non appareret 
agmen illud hostile, eosque quos videbat, præeur- 
sores esse arbitraretur copiarum hostilium, qua 


ἐπειδὴ πρὸς τῇ Καθάλλᾳ ἤδη ἐγένετο, δαιµονίᾳ τινὶ 
xexivngévo; ὁρμῇ τὴν ἐπὶ τὸν σουλτὰν ἑσφάδαζεν 
Ἰέναι. Obæ ἔχων δ &x τοῦ παραχρῆμα στοχάσασθαι 
ὅπη αὐτὸν ξυνέδαινεν εἶναι, πρὸς βραχὺ μὲν &x- 
εσχέθη τῆς ὁρμῆς, στρατηγιχῇ 0 ἐμπειρίᾳ τῆς ἐν 
δεξιᾷ τῆς πόλεως ἑἐξηγεῖσθαι φάλαγγος αὐτὸν δι- 
εγνωχώς (ὀξὺς γὰρ εἴπερ τις τὰ τοιαῦτα ἐτύγχανεν 
ὦν], αὐτίκα τοῦ σηµειοφόρον λαδόµενος (κ) εἷλχε 
τοῦ ῥυτῆρος Ex ἐκεῖνο τὸ µέρος ἐπιστρέφων αὐτόν, 
Διαπορουμάένου δὲ τοῦ Ῥωμαίων στρατοῦ xal ἐν 
θαύματι μεγάλῳ ποιουµένου τὸ πρᾶγμα, [ὅπως ἐς 
τηλικαύτην ἀνυπέρθλη.υν ἰσνὺν ἁπροοράτως οὕτως 
παραχινδυνεύειν ἐθέλοι (ἐξεπλήττετο γὰρ αὐτοὺς τὸ 
μηδαμοῦ τοῦ στρατεύματος ixtivou διαφαίνεσθαι, 


Du Cangii note. 


nopoli in Asia silent, opinor, geographi. Porro 
Adrianus, cum titulos in operibus non amaret, in- 
quit Spartianus, multas civitates. Aurianopolis ap- 
ellavit. Sed an regio circumvicina nomen istud 
abuerit, iu dubium vocat Tollius, licet id diserte 


(68) Πόλιν τε "AópiavoóxoAw. De hac Adria- D) videatur dicere Cinnamus. Verum quid vetat Adria - 


nopolim, ab urbe sic nuncupata, tracium istum 
vocatum existimare, cum Lyciam, ab urbe Chowate, 
Choma appellatam fuisse ostenderimus ad Anne 
p. 92 compluraque istius usus exempla prostent 
apud Porplhyrogenuetam in libris de Tbematibus? 


Cornelii Tollii note. 


(m) Δισδαίνει γὰρ xal ép αὐτὴν Λυκαονίαν τὸ 
ὄνομά τοῦτο. Capiendum hoc de nomine regionis, 
in quam Persz coucesserant, nou autem de civi 
tate Audrianopoli; cujusqui dici potest nonien ali- 
quo excurrere ? 


(5) Abtixa tov σηµειοφόρου «Ἰαὐόμυνος. Sic |. 


tit, Συντονώτερον fàauve, ἐπείγων ἔπεσθαι xal τὸν 
σηµΣ.οφόρον. Idque adhuc e veteri militiæ Romans 
more. Livius l. 1x, c. 15: Vadunt igitur in prelium 
urgentes. signiferos. Et 1. x, c. 56: Tum alii alios 
hortari ut repeterent pugnam : centuriones αὐ signi- 
[eris rapta signa inferre. 





361 HISTORIARUM LIB. IT. 362 
χἀντεῦθεν Qovto πρὀδροµα ταῦτα τῆς σὺν τῷ σουλ- A forte in montium fsucibus delitescerent. Ea auuira- 


τὰν ἴσεσθαι παρατάξεως τῷ τοῦ ὄρους ὡς εἰχὺς 
ἀμφιλαφεῖ χρυπτοµένης), θαυμαζόντων oSv, αὐτὸς 
Ἀρέμα διακεχυµένος τὸ πρόσωπον’ «Άνδρες, ἔφη, 
Ῥωμαῖοι, μὴ δὴ τέχνη βαρδαριχὴ δεδιττέσθω τὴν 
ἡμετέραν ἀγχίνοιαν, μηδ ἐπὶ τὰς σημαίας ἀπεῖναι 
ξυμδαίνει τοῦ χατὰ µέτωπον ἡμῖν ὁρωμένου τούτου 
στρατεύματος, ἀλλαχόθεν που ταύτας σὺν στρατεύ» 
µατι ἄλλῳ παρεῖναι οἴεσθε. Οὗτε γὰρ ἑτέρα τις 
μοῖρα δυνάµεως ὑπολέλεεπται, οἶμαι, Πέρσαις, xat 
τὰ σημεῖα δὲ σφίσιν αὐτοῦ που καὶ ἐπὶ τῇ λόχμῃ 
ἑστᾶσιν ἐν τῷ ἀφανεῖ, (v! ἐπιδείξει πλήθους ἐκπλῆτ- 
ttv ἡμᾶς ἔχοιεν. Mi, τοίνυν τοῦ πλήθους θαμθεῖσθε 
τὸ βάρδαρον, περιφρονεῖτε δὲ μᾶλλον τῆς ἆαθε» 
νείας * οὗ γὰρ πέφυχεν ἀλήθεια φαντασίᾳ συγγίνε- 


tione deflxis, leniter subridens : « Viri, inquit, Ro- 
mani, animorum nostrorum solertiam ne perturbet 
Bacbarorum strategema, Neque enim propterea quod 
ab exercitu, qui e regione conspicitur, abesse sizna 
contingat, ea aliunde cum alio exercitu adfore exl- 
stiinandum est, Nullam, ut arbitror, aliam exerci- 
tus partem habent Persa» : sed intra arbusta et in 
obscuro babent militaria signa, ut ostentatione mul- 
titudinis terrorem nobis incutiant. Nolite numerum 
extimescere Barbarorum, spernite potius imbecilli- 
tatem; iis enim que fucum faciunt, adest raro ve- 
ritas. Contendo igitur cum bis qui coram sunt con- 
serturus f manus. Vestrum erit cum cazteris copiis 
subsequi, ne alias hostium insidiis cireumveniamur. » 


σθαι. "AXI ἐχὼ μὲν cov τῶν ταγμάτων τοῖς B Hac locatus imperator impetu magno in hostes fer- 


ἐμπροσθίοις ἄπειμι map! αὐτὰ αυμµίξων αὐτοῖς, 
ὑμᾶς δέ μοι ξὺν τῷ ἄλλῳ στρατεύματι Ευντεταγµέ- 
νους ἐπιέναι χρεὼῶν, μή ποτε πολεµίων ἑνέδρας πε» 
ῥιπεσεῖν γένοιτο, » Tav εἰπὼν ὁ αὐτοχράτωρ ἐπὶ 
τοὺς πολέμους ἵετο, χώραν αὐτὸς τὴν ἓν ἀριστερῷ 
χληρωσάµενος, ἅτε τῷ µεσαιτάτῳ ἀντιμετωποῦσαν 
φοῦ τῶν ἑναντίων στρατεύματος, ἔνθα πλεἰστους 
τε χαὶ ἀρίστους ξυνέδαινεν εἶναι Περσῶν. Πέρσαι 
«δένυν µόχαις, οἶμαι, ταῖς προλαθούσαις περιῃρη- 
pl vot τὴν τόλµαν, ἐπειδὴ τὴν 'Ρωμαϊκὴν εἶδον ῥομ- 
qa fav, τὴν τάξιν ἀπολιπόντες οὐδενὶ χόσμῳ ἑφέρον- 
το, ὅτως αὐτὺς ἕχαστος πρῶτος ἐνθένδεν ἁπαλλάσ- 
«οιτο σπουδὴν ἔχοντες. Ἔνθα χαὶ τὸν σουλτὰν ἡ 
φήμη παρεῖναι διῇΥΥελλε, Φευγόντων οὖν Ῥωμαῖοι 
τῇ διώξει ἐγχείμενοι πολύν τινα χατέτριφαν χρόνον. 
Καὶ οἱ μὲν ἐν τούτοις ἦσαν * τὸ δὲ ἄλλο ᾿Ρωμαίων 
ατράτευµα χατὰ νώτου αυντεταγµένως, ὥσπερ εἴρη- 
«at, kv τὸ μὲν πρῶτον λόχοις τισὶν ἐξ ἄπροσδο» 
χήἠτου περιτυχὸν ἑτρέφατο, εἶτα xo τῶν ἄλλων 
χατόπιν ἐπιθεμένων αὐτοῖς, ὅσοι [P 95] τε "Ixovíou 
ἑντὺς φυλάχὴν εἶχον (ἐπεξῄεσαν γὰρ ἤδη καὶ οὗτοι 
θαρσήσαντες τῷ τὸν αὐτοχράτορα μαχρὰν ἄποθεν 
Ἱκχονίου ποιεῖσθαι τὴν δίωξιν) καὶ ὅσοι ἓν τῷ κατ: 
άντει τῆς πόλεως ὀπίσω, χαθάπερ εἴρηται, ἑτάξαντο, 


χλονεῖσθαι Ίδη ἠρξατο. Ὅπερ ἐπειδὴ τάχ.στα βα- 


σιλεὺς fjxovcs δυνάµεις τῶν σὺν αὐτῷ τὴν ταχίστην 
ἐξέπεμπεν ἐπ αὐτοῖς, Qv Πυῤῥογεώργιός τε Ίρχεν 


&vip δραστήριος μάλιστα, ὃς xal τῷ τοῦ πριµιχη- 


ρίου τῆς αὐλῆς ἑσύατερον τετίµηται ἀξιώματι, καὶ 
ὁ Χουροὺπ ἐς τοὺς βασιλέως xal πρὸς τῆς ἁλουργί- 
δος ὑκηρέτας τελῶν (69). ᾽Αλλὰ xal τούτων βεθοηθηκό- 
«ων οὐδὲν Ttov καὶ πάλιν χλονεῖσθαι συνέδαινεν 
ἅπαξ πεπονηχὸς τὸ στρατιωτιχόν. Ἁλλά βασιλεὺς, 
qv γὰρ ὀξύτατος τὸ δέον εὑρεῖν καὶ κσταστοχάσασθαι 


tur, locumque occupat sinistrum medis illorum 
obversum aciei, in qua plurimi stabant optimiquo 
Persarum, At hi superioribus, ut opinor, praliis 
attríti repressaque audacia, ubi Romanos micare 
gladios vident, relictis ordinibus, dissipantur passim, 
unoquoque militum inde evadere inter primos ad- 
nitente. In quihus ipsum etiam aiunt adfuisse sulta- 
num. Romani dum fugientibus acrius instant non 
parum temporis consumpsere,. Átque ita quidem 
sese res babuit. Alie interim Romanorum copia 
instructis, ut retuli, ordinibus a tergo succe.lentes 
primo quidem in insidias quasdam, necopinato de- 
lapse fugantur. lugruentibus quoque a tergo aliis 
turbari etiam ceperunt : nam et quotquot erant 
lconii presidiarii milites excesserant, ea fiducia, 
quod imperatorem longius ab urbe insequendi ardor 
abripuisset : ut et quotquot post civitatem, uti mc- 
moratum, in declivi steterant. ld simul accepit 
Manuel, partem copiarum quanta potest celeritate 
mittit, quibus prepositus fuit Pyrrogeorgius, vir 
maxime industrius, qui postmodum primicerii aulae 
dignitate auctus est, et Churupus, inter ministros 
imperatoris, qui 4 purpura sunt, allectus. Illis licet 
adjuvantibus, nibilo secius rursum A55 contuibatur 
acies. At imperator animo perspicacissimus »t in 
rebus iuvestigandis solertissimus, consilio poiius 
quam armis rem tum egere animadvertit, Advocato 
igitur cuidam e militibus, nomine Bempilziotz, qui 
Adrianopoli oriundus erat, jussit ut demptam capite 
galeam, et manibus in altum sublatam circumferret 
ubique, captumque eise sullanum magna per exer» 
citum voce proclamaret. ld strategematis Romano- 
rum extemplo sublevavit animos, vimque bostium 
acrius insistentium retudit. Iia sazpe numerosis co- 


Du Cangii note. 


(69) P. 44 v. 25. "Ec τοὺς βασιλέως καὶ πρὸς 
£9(c ἀ1λουργίδος ὑπηρέτας εε1ῶν. Tollius vertit, 
inter purpuratos imperatoris allecius. Verum, aut 
fallor, dignitatem istam spectavit vestis regie cura, 
qua qui donatus erat, a veste regia dicebatur. Velus 
inscriptio ; Τι. CLAUDIO. AUG. L!B, CORINTHO. A. 
VESTE. REGIA. BERMES. LIB. PATRONO 2500. B. M. FECIT. 
Conira, penes quem private erat, a veste privata 
dicitur in alia inscript. : 918. BANIBUS οξείας DYNA- 


PATROL. G5. CXXXIIL. 


TE. M. ULP.US, AUG. LIB. VALENS. A. VESTE IMP. PRI- 
VATA. CONJUG. KARISS. etc. Est igitur a veste, idem 
qui vestiarivs. Papias, vestiarius, qui vestibus pre- 
est. VESTIABIUS AUG. in inscriptionibus aliquot. Pro- 
Inde ἁλουργίδος ὑπηρέτης erit & purpura impera- 
foris, seu peues quem vestis imperatoriz cura 
fuit; nisí quis malit hisce verbis designari restia - 
riam, de qua dignitate abuude diximus ad Alexta- 


em. 
13 


363 


JOANNIS CINNAMI 


364 


piis uülius fuit conailium prudens, virique unius A τοῦ πρακτέου δεξιώτατος, ἔγνω ἐπινοίας μᾶλλον D. 


virtus clypeorum robore validior. A deficiente die, 
ibi perhboctatum. inde primo inane profectus ad 
Jconium castra posuit, quod eum undique explorasset 
adituque baud facile esse vidisse(, rumore ad hæe 
increbrescente in dies, Occidentis populoé patriis 
excitos sedibus Ingenti multitudine ad fines Roma- 
norum contendere, áb oppagnatione quidem destitit 


Jongioré tempore et majore appáratu, quam qui. 


aderat, opus sibi fore animadvertens; sed obviis 
quibusque incensis et perditis recessit, Ferunt tunt 
militibus Romanis fede ac contumeliose Persarum 
posita juxta urbem sepulera tractantibus, nec nom 
ex iis multa refodientibus cadavera, principem eu 
difficilium temporum momento, 46 magnanimltatis 


ἰσχόος ἐνταῦθα χρῄζειν τὸ κρᾶγμα. Αὐτίχα «olvov 
τῶν τινα στρατιωτῶν χαλέσας, Βεμπιτζιώτην (70)μὲν 
ἐπικεχλημένον, πόλεως δὲ ὠὡρμημένον Αδριανοῦ, 
ἑχέλευε τὸ χράνος τῆς χεφαλῖΏς ἁἀποθέμενον µέτέ. 
ωρόν τε αὐτὸ ἐπὶ τῆς χειρὸς πανταχόσε περιδι- 
νοῦντα τὴν τοῦ σουλτὰν δῆθεν ἐπὶ τοῦ στρατεύματος 
διακηρυχεύεσθαι ἅλωσιν. OD γεγονότος ἀνεβαροτσέ 
τε παρἀχρημα τὸ Ῥωμαϊκὸν καὶ τοὺς ἑναντίους 
ἰσχυρῶς ἐγχειμένους ἀπεώσατο. Οὕξω πολλάκις tv 
βούλευμα συνετὸν ὑπὲρ μυριοπληθεῖς ὤνησε χεῖρας, 
xal ἀνδρὸς ἑνὸς pesi) πολλῶν ἁσπίδων δυνατωτέρα 
γίνεται. Ἀλλὰ ούτε μὲν, ἐπειδὴ τάχιστα νὺξ ἐγένετο, 
αὐτοῦ που ηὐλίσαντο: δρθροὺ δὲ ἄρας ἐχεῖθεν πρὸς 
Ἰκονίῳ ἑστρατοπεδεύσατο. Ὡς δὲ χύχλῳ περιελθὼν 


non oblitum s$uz, inviolatus αἱ servaretur matris D οὐχ εὐέφοδον εἶναι αὐτὴ κατενόει͵ f τεφἠ µη, ἢ ἔθνη 


sultani cinis, praecepisse : dixisseque, vel minimum 
sapientibus reverendam esse Wobilitatem infelicem. 
Scriptas itaque officiosas adinodum lftteras ad δυ]- 
tani conjugem mittit, in hanc eehtentiam : « Scias 
velim, sultanum majestatis nosirz servum vivere; 
ét superesse adhuc, vitatis belli periculis. » llla vero 
pecudum circiter duo millia, boum copiam ingen- 
tem, et cibaria alia complura, quibus exciperet Im- 
peratorem, apparaverat. Sed ubi ædiſſcia subur- 
bana, uti memoravimus, Bomani iíncenderunt, haud- 
quaquam exsecufa est propositum. His ita coustite- 
tis, eum jam reditum moliretur imperator, iterum 
ad sulianum scribit litteras, eo argumento: « Μυ]- 
tum te saepenumero: quzsivimus, necdum inveni- 
mus. Fugis enim: semper, atque instar umbra te 
uobis subdueis. Ne itaque videamur bellum gerere 
eum umbra, domum denuo repetimus : proximo 
sutem vere majori cum apparatu ad te revertetur: 
Providendum tibi ne et tum quoque fugam ihertem 
quaquaversum capessas. » 


τὰ πρὺς δύοντα fütov ἐξ ἐθῶν ἐπαναστάντα τῶν 
πατρίων bet τὴν Ῥωμαίων πάμπλὴθεὶ ἐμήνυε φί- 
ῥεσθαι, ἑκάστης πῦξανεν ἡμέρας, to) μὲν πολιορ- 
xély ἀπέσχετο, Χρόνου τε Πλείονος καὶ μείζονος 
ἄλλης J| xav. ἐχείνην δῆθεν νοµίσας παραακευῖς, 
δηώσας δὲ xài ἀφανὶόμῷ τὰ ἓν πὸσϊ παραδοὺς, ixst- 
θεν ἀπήλαυνεν. Ὅτε δὴ λέγεταὶ ὡς τοῖς πρὸ τῆς 
πόλεως Περσῶν τάφοις So εοῦ "PuptatxoU Évo- 
6ρίσαντος ἔχθετά τε τῶν σωμάτων ὡς πλεῖστα xe- 
ποιηχότος, ὁ δὲ οὐδ ἐν τηλικαύζαις kat piv ὑξύτῆσι 
κἀθυφεῖναν θέλων΄ τοῦ µεγαλὀπῥεποῦς τῆς τὸν δούλ-. 
τὰν Ἠγειναµένης παντάπασίν ᾽ἀνύθρίστον. τηρηθῆναι 
την xóviv ἐχέλέυε, χθῆναί τοῖς xoi χατὰ βραχῦ 


σ σωφρονοῦσιν εἰπὼν αἰδεῖσθαι pios δυστυχοῦσάν 


εὐγένειαν, γράμμα τε χαρᾶξας o0 πόῤῥω θρύψεως . 
ὃν παρὰ τὴν τοῦ σόνλτὰν ἔπεμπε γἀµετήν. Elye 
δὲ ὧδε: τὸ γρᾶμμα * « Εἰδέναι βουλόμεβά σε, ὥς τὸ 
τῆς ἡμετέρας πἀιδίον βασιλείας ὁ σουλτὰν CR καὶ 
ἔτι περίεστι τὰς τοῦ πολέμου χεῖρας διαπεφευγώς. » 
Ἡ δὲ κρόδατᾳ περί που τὰ ἀιρχίλια xai θᾳοῶν μἐγά 


τε χρημα καὶ πλεῖστα ἄλλα τῶν ἑδωδίμων ἓν παρασχευῇ μὲν εἶχεν dg? ᾧ βασιλέα τούτοις δεξιώσα:το' 
ἐπεὶ δὲ πυρὶ τὰς πρὺ τῆς πόλεως οἰκοδομᾶς, χαθάπερ εἴρηῖαι, τὸ "Popatxby ἔφλεξεν, [P 26] οὐχέτι πέρατι 
τὸν σχοπὺν ἔδωχε. Καὶ ταῦτα μὲν τοιάδε τινὰ σαν. Βασιλεὺς δὲ, ἐπειδὴ τῆς ἁποπορείας ἠρξατο, γράμμα 
καὶ πάλιν ἐπὶ «bv σουλτὰν ἔπεμψεν. Ἐδήλου δὲ ἡ Υραφὴ τάδε’ «Πολλά ac πολλάκις. ἀναζχτήδαντες 
' onu ἐτύχομέν σοι. Φεύχεις γὰρ ἀεὶ xol χαθάπερ σκιὰ διολιαθαίνεις ἡμῶν. *]v' οὖν μὴ xai δοχὀίηµεν 
σχιαμαχεῖν, τῷ τέως μὲν ἄπιμεν παλινοστοῦντες * ἔαρος δὲ σὺν µείζονι τῇ παρασχευῇ ἐπὶ ci ἡξομιν. 
Μελήσει δὲ σοι τοῦ μὴ xal τότε ἀναξίως οὕτως ξαυτοῦ φεύγοντι οἴχεσθαι διόλου. » 

1. Hæc ille; interea Persarum magna vis, que D ὅ. Ταῦτα μὲν οὖν Ev τούτοις fisv τὰ γράμματα" 


regiones ulira Iconium sitas incolebat, ubl impe- 
raverat Tanisman ille, auxilium ut ferret sultanus 
venit, illiusque copiis adjungitur. Quibus ille elatus, 
nen fugere, ut 47 ante, voluit : quin potius ordi- 
nato agmine cum Romanis, qui tuin ad locum per- 
venerant, quem Tzibrelitzeman barbarico vocabulo 
nuncupant, prelium initurus deproperat. Est vero 
is, si quis alius, difficilis accessu, nec explicato 


duíitaxat agmini, sed et paucis incedentjbus, egre 


pervius. Dum castra. comimunire occupat müles, 
imperator, quem acrius puongebat aatis vigor, 
quique paulo ante duxerat uxorem ex Latinorum 


Περσῶν δὲ οἳ ἀνωτάτω πόλέως ᾠχοῦντο, Ἰκονίου, 
ἔνθα Τανισμὰν Ίρχεν ἐχεῖνος, δυνάµεις ὡς πλεῖστας, 
ἐπὶ ὁμαιχμίαν παρὰ τὸν σουλτὰν ἀφικόμέναι συν- 
ἐμιξαν ἤδη τούτῳ, αἷς ἀπαρῦεὶς οὐχέτι φεύγειν ὡς 
tb πρότερον Ίθελε, ταξάµενος δὲ Ῥωμαίοις περί. 
τινα χῶρον Τζιδρηλιτζημανὶ βαρδαρικῶς ὠνομασμέ- 
voy ἤδη γεγενηµένοις ἐπιθέαθαι ἠπείχετο. Ἔστι δὲ 
6 χῶρος Ὀυσπρόσοδός τε εἴπερ τις. xal ἀνδράσι μὴ 
ὅτι γε ουντεταγµένοις, ἀλλ οὐδὲ πορευοµένοις κατ 
ὀλίχους ῥᾳαδίως διεξίτητος. Τὰ μὲν οὖν ἄλλο ἜῬω- 
Μάΐων στράτευμα ἤδη ἀμφὶ τῷ χάραχι ἐπονεῖτο ' 
βασιλεὺς δὲ tb μὲν τῇ ἡλικίᾷ τυρφννούμενος, τὸ δέ 


Du Cangii notæ. 


(10) Βεμπιτζιώτην. Vide notas ad Anne p. 488. 





36b 


HISTORIARUM 115. II. 


966 


τι καὶ γυναιαὶ οὗ mo)34j. ξυνοικήσας. πρότερον, κατὰ & gente, militari aquo, fasiaore , seoundym. eorum 


ἔθος τὸ αὐτῶν αὑτουργῆσαί τι ἐς τὴν μάχην Ἠθολεν. 
Ανδρὶ τὰρ Λατίνῳ (71) ἄρτι γυναῖκα εἰσοιχισαμένῳ 
ph ob ἀριστέα φανῆναι αἰσχύνην οὐχὶ τνχοῦσαν 
ἑπάγεται. CO. μὶν οὖν λόχους παρ) ἑχάτερα iv 
φάραγξι δυαὶ χαταθείς, ὃν μὲν ix τῶν καθ) αἷμα 
xal ἐγγυτάτω αὐτῷ συνεστῶτα, ἓν olg ἄλλοι τε ἦααν 


giorem, vires quas. decrevit experigi. Viro quippe 
Latino, qui. πυρος. conjugem eibi. noptiarum jnre 
adjunxerit, uullum edere goserositatis specimen, 
nou modicum est dedecus, dnsidias igitur iy 
vallibus binis loe24, quarum alieræ constabant ος 
agnats, sibique aretissimo. Sapguinis nexu proxi» 


τῶν αὐτῷ οἰχειοτάτων πολλοὶ xal ol ταῖς ἀδελφαῖς — mis, ac eliam. sorotiis : alters ex duabus wilitw 
αὐτοῦ ξυνοικαῦντες, ὃν 8b xal ἐκ καταλόγων Büo — ribus cohortibus conflatg erant, quibus proerat 
δτεροτιωτικῶν, ὧν ἡγεῖτο Νικόλαος, (72) ἐπίχλησιων — Nieolaus eognomento Angelus, vir imp'ger menu, 
Άγγελος, ἀνὴρ τήν τε χεῖρα γενναῖος xal ἀνδρείας -οἱ fortitudine insignis. Hos omnes isthic subsistere 
€) ἔχων, αὐτοὺς μὲν αὐτοῦ ἡσυχῆ µένειν ἐχέλευεν, — Jubet, donec se conspiciant equo ipsidentem contra 
ἕως ἐπὶ τοὺς ποχεµέους αὐτὸν ἱππαζόμενον ἴδοιεν. Ὅ — hostes progredi. Vix autem rogantibus Isaacio fratri 
A µόγις ἀξιοῦσιν Ἰαπαχίῳ τε πειαθεὶς τῷ ἁδελφῷ οἱ Joanni. Orienjalium atque Oecidentalium dome- 


καὶ Ἰωάννῃ τῷ τῶν ᾿Ανατολικῶν (16) xal Δυτεκῶν 
δοµεστίκῳ, ἃμα αὑτοῖς ἐπί τι χωρίον ἦλθεν, οὗ ἃλ 
χορταγωγίας ἕνεκα τῶν τινας Ῥωμαίων απαράλας 
ἑόντας ἑώρα, ἐνταῦθά ; τς τὰ ἅπλα καλυψάµενος, ὡς 
ph ix τοῦ παραλλάσσοντος Πέρααις αατάδηλος εἴη, 
τῶν Περσῶν τιναςὡς sb εἰκὸς χαχονργίτοντας lévat 
ἐξιξέχετο. Ὡς δὲ οὖδεὶς οὐδαμάθεν αὐτῷ κατεφαί- 
νετ, τῶν τινα Ῥωμαίων μθτατεμφάμενος στρατιω- 
τῶν, Πέρσην μὲν τὸ γένος, Πονκάχην (74) ὄνομα, 
ἀδρεῖον. δὲ ὄλλως καὶ πολὺ «b δρᾳστήριον ἔχοιτῳ, 


stice assensus, simal cum ipsis in locum quemdam 
proficiscitur, ubi Romanorum turmas aliquoL spare 
aim pabulari animadvertit, ibique absconditis ar- 
mis, ne a Persis ex eorum comparatione. agnosce; 

rejur, oppesiebaiur, dum Perse, uti erat vero - 
simile, in pabulatores irruerept. Ubi vero gemo 
ABS in conspecuim. venit, militem. vocat ad. se, 
Persam quidem genere, virum eseteroquin magna- 

nimurg, manuque. strenuum, nomine Pupacem, - 
huie praecipit, ut progredistue longius, speculetur- 


ἐχέλευε προσωτέρω χωρῄαοντα, εἴπαν Περσῶν τινας — que diligentissime, num forte adventaptes aliunde ’ 
ἐπιόγτας προσίδοι, kxtpaAéq:avadunaxoxeta0a:.[P27] — Persas conspjeeret, Abit ille, et exiguo past, tem. 
'O μὲν οὖν ἀπῄςς, καὶ μιχρῷ ὕστερον ἑπανιὼν Περ — pore, haud amplius octo. $e vidisse renuntiat. Tum 
σῶν οὗ πλείονας τῶν ὀκτὼ ἱδεῖν Ισχυρίσατο Ὁ δὲ — vero pripcopa,: reliquis, ut. ante diclum, esi, in 
βασιλεὺς vob, ἄλλους πρὸς ταῖς ἑνέδραις,  καθάπερ — Insidiia relictis, cum. fratre et domestico, peemon- 
εἴρηται, ἁπολιπὼν αὐτὸς σὺν. τῷ ἁδελφῷ. καὶ τῷ G sirante. viam Pupace, quant& potuit celeritate in 


fogeax buy τοῦ Tooráxy τὴν ὁλὸν σαφίσιν ὑποδειχνόν- 
τούς B τάχους .εἶχεν ἐπ) ἐχείνους ἤλαννε, Γαμθροῖς 
Βέντοι τοῖς αὐτοῦ ἐπὶ τραρῦτον ἁγαναχτῆσας περιο- 
θαθεῖσιν ἐγένετο, ὡς χαὶ ὄρχοις φρικωδεστάτοις αὐ- 
τῶν τε ἕχασταν xal πάντας ὁμοῦ. ξυνδΏσαι xal κατα- 
λαδεῖν, Ἡ μὴν μηδὲ βοιλομένῳ ἂν οὕτω τύχῃ ταύτην 
ξυνάρασθαι βασιλεῖ τὴν µάχην. Βασιλεὺς δὲ οὕπω τοῖς 
ὁραθεῖσιν ἀνεμίγνυτο τῶν Περσῶν, xol εἰς óxvoxal- 
ὄκχα τούτους ἠθροΐσθαι συνέδαινεν. "Ηθελε μὲν οὖν 


eos cqutendit. At illius conganguinei, quod nullo. 
Joco habüi visi essent, tonta exacserunt indigná- 


Mone, ut horrendjs sacramentis &e, el. quotquot 


aderant omnes, constringerent, etiam si juberet, 
deinceps una cum imperatore non 60 amplius 
certaturos. lile visos Persas non ante est adortus, 


quam colvissent numero octodecim. Cum igitur 


vellet; gestiretque illos atatim invadere, ne cum 
essent expeditiores, fuga se proriperent ; nec posset 


Du Cangii note. 


(11) Ἀγδρὶ γὰρ Aazirq. Slemne fuigse ait Cin- 
samus, Latinis proceribus, sive, uii vocabantur, 
baronibus, ut statim post initas nuptias, fortitu- 
dinis sua» sc dexteritatis specimen uliquod ederent, 
in novarum nuptarum graliam : quod potissimum 
flebat in equestribus decertationibus ac tornea- 
mentis, quz plurimo non modo cum apparatu, sed 
ei fenerosorom militnm concursu solebant peragi, 
ei festivas nuptiarum «eaeremonias ludosque com- 
plere, in quibus nova nupta, ceterisque matronis 
spectantibus, novus conjux vires suas experieba- 
tur : eujus. ritus infinita prostant exempla. [nter- 
dom etiam, quo amasiarum suarum, edita pra- 
elaro aliquo bellico facinore benevolentíam sibi 
eoneiliarent, beliorum ocoastones quaerebant, ut in 
iis hellieæ virtuue laydem consequerentur, vel de- 
nique.in solemaj aliqua venatione contra feras ipsas 
dexteritatem suam ostentabant. Eo euim spectant 
qua habet vetus poema vernaculum ms. de Alberico 
Bargundie duce Reitio: | 

Dit la roine, ains sist molt grant. folaige 
Qui por un porc a mis son cors en gaige, 
Auberi l'oisl, si respont sans outraige, 


Dame, i'avoie prins ai haut mariaige, - 
Que bien devoie monstrer mon vasselaige. 


(3) NixóAaoc. Frater forte Constantini Angeli 


D Philadelpli. de quo infra p. 224. | 


(19) Ἰωάννῃ τῷ tor Ακφτολικῶν, ete, Joannes 
Axuchus, cnjus meminit Nicet. in Joan. n. 11 12 
in Man. 1l. 1, n. 1, etc. : Erat, inquit Tyrius, l. xv, 
ο. 95, inter principes [P. 458] vir magnificus mega- 
domesticus Joannes nomine. De magni domestici 
dignitate nihil hic congero , cum multa viri docti 
adnotarint; tantum. addo protodomesticum, alium 
videri a m. domestico in hac inedita, quas Medio- 
lani in æde S. Vitalis exstat, inscriptione : 


B. M. FL. AURELIUS PROT (sic) nox. 
ESTICUS. QUI. VIXIT, ANNIS, 

L, M. un. D. nu. AP 

CUTIO. L'BERTUS Ε.Ο». 

POSUIT CONTRA νο 

TUM. EJUS BENEMEREN 

Ti. PATRONO auo. 


(74) Πουπάχην. Solymapnni iconiensis proceris 
ex fratre nepotem. infra p. 144. | 


361 


JOANNIS CINNAMI 


308 


cum iis collato pede preliari, quod ipse adhuc À xal ἑσφάδαξεν En' αὐτοὺς ἱέναι * ὅπως μέντοι μὴ ἅτε 


distaret procul, tandem id comminiscitur, Pupacæ 
imperat, ut. Persis accederet. quam proxime, et 
simul ae illos cerneret advenire, fogam arriperet, 
mec desisteret, donec sibi adjungeretur. Mandata 
llle exsecutus, Barbaris insequentibus, paulatim 
cessit, non tamen ita maturavit fugam, ut sui 
attingendi spem prxriperet hostibus; cum vero ii 
Írandis nescil ad imperatorem 49 usque fuissent 
pertracti, nihil inde tamen ex animo ille conse- 
cutus est. Ipso quippe animadverso, statim fuga 
se dedere. Mox adjuncti. quinquaginta aliis sub- 
sequentibus, numero confisi, consilium capiunt 
epperiundi imperatoris. Ille, etsi comites ut pluri- 
mum facinus improbarent seque dictarent procul 
xemotos ab exercitu, tamen laxis habenis, ne tan- 
illum quidem moratus, insequitur. Aliquandiu 
quidem etiam sebastoerator ipsi aderat et una eum 
vo fugientes hostes equo vectus sequebatur. Ubi 
vero fatigato jam equo pergere ulterius non potest, 
despondens animum saluteque quodammodo de- 
sperata, fratrem obsecrat, uxorisque ac liberorum 
«uram habest bortatur. At ille succensens fratri 
exprobransque metum : « Frater, inquit, eharis- 
eime, mene dum superstes sis existimam sub ma- 
nibus te hostiym relicturum? noli, quzso, tam 
indigne de me aut sentire, aut loqui. » Tum ille : 
« Mane igitur, ait, donec tecum Barbaros aggre- 
diar. » Imperator autem : « Post initum przlium, 


εὐζωνότεροι ὄντες ἁποδρᾶναι δυνηθεῖεν (có. γὰρ 
εἶχεν kx τοῦ σχεδὺν αὐτῶν χαθιππάσασθαι ἁπωτέρω 
ἔτι ἑστώς), τοιάδε τινὰ ἑνενόει. Ἐχέλενε τὸν Που- 
πάχην ἔγγιστα αὐτῶν γεγονότα, ἐπειδὰν προσιόντων 
αἴσθοιτο, φεύγειν δυνάμει τῇ πάσῃ ἕως ἤδη παρ' 
αὐτὸν Ὑέἐνοιτο. Ὁ μὲν οὖν χατὰ «b κχελενσθὲν 
ἐποίει, Exel τε διώχεσθαι πρὸς τῶν Βαρθάρων Ἡρ- 
tato Ίδη, ἔφευγε λοιπόν οὐ μέντοι παντάπασιν 
χατετάχει τὸν δὀρόµον, ἀεὶ δὲ ἑλπίδα τοῦ χαταλτφθή- 
σεσθαι σφίαιν ἐμπαρεχόμενος ἔλαθεν οὕτως ἄχρι xal 
εἰς βασιλέα τούτους παρελχυσάµενος οὗ μὴν οὐδὲ 
ὡς τοῦ κατὰ σχοπὺν βασιλεὺς ἔτυχεν. Ἐπειδὴ γὰρ 
αὐτὸν εἶδον θἄττον ἢ λόγος ἐξικσπασάμενοι ᾧχοντο ὡς 
δὲ πεντήχοντα ἑτέροις χατόπιν αὐτῶν ἰοῦσι σννΏλθον, 
τῷ πλήθει θαρσῄσαντες ἑλογίζοντο ἤδη ὡς ἐπιόντα 
τοῦτον ὑποστησόμενοι. Ὁ δὲ χαΐτοι πολλὰ τῶν ἀμφ' 
αὐτὸν οὐκ Ἱπαινούντων τὸ ἐγχείρημα (πολλῷ v*p 
.ἔφασχον ἤδη ἄποθεν τοῦ στρατεύματος αὐτοὺς γε- 
γενῆσθαι), ὅλοις ὅμως ῥυτηρσιν ἑδίωχεν οὐδένα και- 
pv ἀνιείς, Μέχρι μὲν οὖν τινος συμπαρῆν αὐτῷ 
xai ὁ σεδαστοχράτωρ καὶ συνιππάξετο *. ἐπεὶ δὲ τοῦ 
ἵππου ἤδη αὐτοῦ χεχµηχότος οὐχέτι προσώτερον 
χωρεῖν ἠδύνατο, αὐτὸς μὲν αὐτοῦ που ἑλέλειπτο, 
τήν τε σωτηρίαν Ίδη ἀπογνοὺς πολλὰ τὸν ἀδελφὺν 
παρεχάλει γυναιχός τε xai παίδων περὶ τῶν ἑαυτοῦ. 
Ὁ δὶ αὐτῷ μὲν ἐπετίμα καὶ τὴν ὁλιγωρίαν ὠνείδι- 
ζεν, «Elza, λέγων, ὦ φίλτατε ἀδελφὲ, ζῶντά µε ὑπεί- 
ληφας ὑπὸ ταῖς τῶν πολεµίων σε λελοιπέναι χερσί; 


inquit, quam cito Deus dederit ad te redibo. Nune ϱ Μὴ σύ γε μὴ οὕτως ἀναξίως ἑαυτοῦ xal φρόνει xal 


quidem alia animo obversantur, ac nescio qua 


preclari cujuspiam edendi facinoris me tenet li- 


'bide. » His fratrem allocutus irruit in hostes. 
Atque ille tum casus imperatori obvenit : qui vero 
in insidiis, uti memoravimus, positi erant, quem- 
dam e magnatibus Cotertzem nomine confestim 
mittunt 50 qui sciscitaretur quem exitum babuis- 
. sent ab imperatore tentata, Verum hunc iniferator 
ad eos rursus missum, quam eito jussit celerare. 
Praiergressus ille adjacentem collem, incidit in 
sgmen Persicum militum quiogentorum, quod a 
tergo baud procul cum universa acie subsequebatur 
sultanus. Hos αἱ vidit, directa statim hasta ín 
bostes ruit pluresque fortiter dimicando in terram 
prosternit, Tantum facinus admirati illi, nescio 
quo stupore perculsi sunt. Interea dum liec ge- 
runtur, jam .prope conspiciebantur accite jussu 
4mperatoris Romanorum, quie latuerant, ut dictum 
est, in insidiis, copia, «quas postquam advertere 
Perse partem exercitus imperatori in. tergum im- 
mittunt eamque ut adventantes Romanos prohiberet 
.jube..t. Jam enim intra retia conclusum illum esse 
arbitrabantur. Dum suas.sic componunt acies, im- 
perator deür» in terram haste innixus, dat in 
mandalis Pupacz, qui tum ipsi aderat, ut curaret 
sedulo, pe Romanos a proximo colle arcerent 
Perse : ita quippe fore, ut omnis sibi interclude- 
retur exitus. Sed enim Pupaces consilium respuens 
imperatoris : « Desine, inquit, desine ; nonne vides, 


λέγε.» Too δ', « 'AX1à x&v μεῖνον vovv ὣς συνέφο- 
pal σοι τὴν ἐπὶ τοὺς Bap6ápouc lóvtt,» προστιθέντος 
τοῖς λόχοις, « Μετὰ τὴν συμπλοχὴν, » ἔφη, « θἄττον 
ἣν διδῷ θεὸς, ἐπὶ ck ἤξω, ὡς νῦν γε πρὺς ἑτέροις 
«bv νοῦν ἔχω, xal µε fj τοῦ ἀνδραγαθίζεσθαι ἐπιθν- 
µία δεινῶς ἐφ᾽ ἑαυτὴν Doi» Ταῦτ εἰπὼν τῷ 
ἀδελφῷ τὴν ἐπὶ τοὺς πολεμίους ἤλαυνεν. Καὶ τὰ μὲν 
κατὰ *bv βασιλέα τῇδε ἐφέροντο. ol δ' ἐπὶ εῶν λόο 
Xov, χαθάπερ εἴρηται, τεταγµένοι τῶν «ἐπὶ δόξης 
τιν ἐπίχλησιν Κοτέρτζην ὅπη ποτὲ τύχης ἔσχε[ρ.28] 
τὰ χατὰ τὸν βασιλέα μαθεῖν σπουδῇ ἔπεμφαν. Ἁλλ' 
αὐτὸν piv βασιλευς αὖθις ἐπ ἑἐχείνους ἔπεμψεν 
fxev τὴν ταχίστην χελεύσας αὐτούς. 'O δὲ ἄρτι 
βουνόν τινα παρακείμενον διελθὼν ὅλῳ Περσικῷ 


D ἐντυγχάνει στρατεύµατι ic πεντακοσίους μάλιστα 


ξυνισταµένῳ, οὗ κατόπιν οὐ φπολιῷ ἄποθεν παν- 
στρατὶ ὁ σουλτὰν ἑπορεύετο "Αμα τε οὖν εἶδε xal 
ἅμα «b δόρυ Ιθύνας κατ αὐτῶν ἵετο πολλούς τε 
δορατίσας εἰς, γῆν ἔδαλλεν. Οἱ δὶ ὥσπερ εἰς ἀφασίαν 
ἐμπεπτωχότες, ἑστήχεσαν ἀτρεμοῦντες. Ἐν ᾧ δὲ 
ταῦτα ἑγίνετο Ῥωμαίων δυνάμεις αἱ τὰς ἑνέδρας, 
καθάπερεῖἴρηται, συμπληροῦσαι ἐγγὺς παρεφάνησα»ν, 
βασιλέως αὐτὰς, καθάπερ εἴρηται, μεταπεμφαμένου» 
ὃ συμβαλλόµενοι Πέρσαι, µέρος ἀποτεμόμενυι τῆς 
στρατιᾶς, χατὰ νώτον τούὐτῳ Ὑεγονότας ἐκέλενον 
ἐμποδὼν Ῥωμαίοις ἐπιοῦσιν ἵστασθαι. "Qovro γὰρ 
hôn ἀρχύων ἐντὸς αὐτὺν περιποιησάµενοι ἔχειν. Oi 
μὲν οὖν xazà ταῦτα ἁἑποίουν * 6 δὲ ὁρθίῳ τῷ δόρατι 
χατὰ γῆς ἱἐρεισάμενος ἵστατο, τόν τε Πουπάχην 











909 


HISTORIARUM LIB. 11. 


3T0 


ἱκαρίστατο γὰρ ἤδη τούτφ) ἐκέλευς τηρεῖν ἀχριδῶς À domine, quanta In mala praecipites ruamus } salu(is 


ph καὶ ἀπὸ τοῦ ἄγχιστα βουνοῦ διεῖρξαι Πέρσαις τὸ 
Ῥωμαϊχὸν γένοιτο, χἀντεῦθεν παντάπασιν ἁδιεξί- 
τητα αὐτῷ ἔσται. Άλλ' ὁ Πουπάχης τοὐναντίον 
ἥπερ αὐτὸς ἐδούλετο προφερόµενος. « Μέθεςτὸ λίαν, 
Dsye, µέθες, ὦ δέσποτα. Οὐχ ὁρᾷς of χαχῶν γενοί- 
pra ; Μνῖσαι δὴ σωτηρίας τῆς ἑαυτοῦ,.:» Ὁ μὲν 
οσαῦτα xal πλείω τούτων εἰπὼν, ἐπειδὴ μὴ πείθειν 
εἶχε, χατὰ τὸ χελευσθὲν ἑποίει. Ὁ δὲ βασιλεὺς (οὗ 
yàp ἐξῆν αὐτῷ μὴ οὐχὶ σὺν ἀτιμίᾳ τοῦ λοι- 
ποῦ διαδρᾶναι ) τοῖς μὲν λεγοµένοις προσέσχεν 
οὐδεμοῦ, τῶν δὲ πολεμίων αὖθις χαθιππευσᾶµε- 
Ίος χαὶ αὐτῶν ἕνα χτείνας, τοὺς λοιποὺς συν- 
ετάραςεν, ἀδείας τε οὕτω λαδόµενος ἐπί τι γἠ- 


loge» ἀνιὼν ἕστη, ἕνθα 'Ῥωμαῖοι ἄλλοι τε αὐτῷ B 


συνέστησαν xal πρό Ύε πάντων Ἰωάννης, ὃν ἅτε 
ἀδλφιδοῦν αὐτῷ Üvta b; τὸ τῶν πρωτοσεθάστων 
χρόνοις Όστερον ἀνεγράψατο ἀξίωμα. 'O μὲν οὖν 
βασιλεὺς τοῦτον τὸν τρόπον περισωθεὶς ἐχεῖθεν 
ἀπηλλάττετο, ἱδροῦντος αὐτῷ χὸµιδῇ τοῦ ἵππου xal 
δεινῶς πνευστιῶντος. Ὅ δὲ δοµέστιχος Ἰωάννης 
τοῦ βασιλέως ἔτι τοῖς πολεμίοις ἐμπλεχομένου κατό- 
ziv ἀπολειφθεὶς, δείσας μὴ τῶν πολεμίων ἄλλοτε 
ἄλλων ἀεὶ κατὰ συστήµατα ἐχφαινομένων ἔρημος 
βοτθείας ὧν ὑπὸ χεραὶ Υένοιτο ταῖς αὐτῶν, σχίψεις 
οὐχ ὑγιεῖς τινας ἐπὶ ξυμφἑροντι τῷ αὐτοῦ ἀνέπλατ- 
τε, φάαχων μάλιστα ὣς ἐπίχαιρον εἶναι τὸν χῶρον 
οὗ 6 αὐτὸς ἑστὼς ἔτυχε, χαὶ δεῖν αὐτοὺς βασιλεῖ 
χατάντηµα ποιουµένους ἐνταῦθα μᾶλλον ἠθροῖσθαι, 
Πολλοὺς οὖν τῶν Bc βασιλέα ix τοῦ στρατοπέδου, 
χχθάπερ εἴρηται, lóvcuv τούτῳ τῷ τρόπῳ παρ) Eau- 
τῷ χατασχεῖν ἴσχυσε, πρὸς αὐτῶν τε διασωθεὶς ἐπὶ 
βασιλέα λθεν, Ὅτε 8h αὐτὺς Ἰωάννης καὶ τῶν 
ἄλλων Ῥωμαίων πολλοὶ ὠνείδιζόν τε αὐτῷ τὴν τόλ- 
pav xal οὐ πόῤῥω θράσους εἶναι τὰ τοιαῦτα διετεί- 
voveo, Ἐμοὶ δὲ ταῦτα διασχοπουµένῳ θαυμάζειν 
ἔπειτιν, ὅπως ἐν μέσῳ τηλικούτων Υγεγονότι κ.νδύ- 
νων [P 29] οὐδὲ τετρῶσθαι γοῦν οὐδὲ βεθλήσθαι 
ἐχείνης τῆς ἡμέρας συνέπεσεν αὐτῷ * εἴτε οὖν ἐκ 
τοῦ συχνὰ κατὰ τουτωνὶ τῶν Ἡαρδάρων ἀνδραγαθί- 
6ασθαι πεῖραν τῆς αὐτοῦ παρασχόμενος σφίτι γεν- 
γαιότητος ἀπρόσιτος μονονουχὶ τούτοις ἐγένετο, εἴτε 
xii τῆς προνοίας αὐτὸν περιεπούσης τρόποις ol; 
εὔτη ἐπίσταται, λέγειν μὲν οὗ πάνυ θαῤῥώ, Τό γε 
μὴν πεπραγµένον οὐχ v ἑπαινετέοις αὐτὸς τίθεμαι. 
Ούχουν οὐδὲ τὴν ᾿Αλεξάνδρου τόλμαν ἐπαινεῖν ἔχω, 
ὁτότε μὴ σὺν τύχῃ (ο) τὰ χατὰ τὸν ἄνδρα δ,εξετάζοι- 
μι, εἰ µή τις διδῷ τι καὶ ἡλικίφ νεότητος, ἅμαχον 
Ἱάρ τι χρῆμα νεότης ἐστὶν, ἰσχύῖ δὲ καὶ ῥώμῃ 
συνεργούμενον δυσμαχώτερον γίνεται. ᾽Αλλὰ ταῦτα 
plv ὥς πη φίλον ἑκάστῳ φρονείσθω τε καὶ λεγέσθω. 
Βασιλεὺς δὲ πολλὰ πρὸς τῶν ἀμφ) αὐτὸν, ὥσπερ εἷ- 
peat, χαχιζόµενος, « Ob χρεία τοιούτων ἡμῖν ἓν τῷ 
παρόὀντι, ἔφη, βουλευτέον δ' ὡς ἔνι μάλιστα μὴ xat 
Ἠλείυς Ῥωμαίων ἀπολέσθαι συµδαίη ἐς ταυτηνὶ 


tandem menineris tuz. » Hzc igitur aliaque εου](ὰ 
id genus clamitans, posteaquam nihil persuasit, 
jussa exsequitur. Cum enim non absque probro !ó- 
cum 89 deserere posse putaret imperator, ejusmodi 
monitis aurem prasbere noluit. Rursum 51 igitur 
In hostes progressus, uno ex iis occiso cseteris ter- 
rorem injeeit. Auctis inde animis collem petit, quo 
et alii e Romanis conveniunt et ante omnes Joanncs 
fratris filius, quem postea sebastoeratoris dignitate 
donavit. Ita liberatus periculo princeps inde ab- 
| 8cessit, sudante non modicum acriusque anhelante 
equo. Joannes vero domesticus implicito hostibus 
imperatore relictus post tergum, veritus ue hostibus 
subinde turmatim subeuntibus, cum nulla adesset 
preterea auxilii spes, veniret in eorum potesta- 
tem; haud sanos in his rerum angustiis suz salutis 
causa pretexius meditatus, locum in quo tum erat 
esse dicebat maxime opportunum, ac necesse esse 
ut qui ad regem se conferre vellent, eo potissimunr 
loco sese colligerent. Cum igitur plurimos ex iis 
qui 3 castris pergebant ad principem, detinuissef, . 
eorum ope servatus ad imperatorei venit. Joannes 
autem Romanique alii imperatoris damnarunt au- 
daciam, quod ad temeritatem propius. accederet. . 
Mihi sane hxc percensenti mirari subit, qua ratione 
in mediis versatus periculis neque vulneratus illo 
die neque kesus fuerit. An vero, quod crebrius rem 
fortiter adversus Barbaros gerendo, generosilatis 


C sux non poues bactenus dedisset documenta , ab 


iis nequaquam sit impetitus : vel quod divina illum 
circumsteterit Providentia, tutataque fuerit, modis 
ipsi soli cognitis, non ausim 59 plane definire. 
Ego quidem ut nequaquam id laudo facinus, ita nec 
Alexandri commendare ausim audaciam, ai absquo 
fortuna quacunque al illo gesta sunt spectentur, 
nihilque detur adolescentize. Res quippe invicta est 
juventus : et qui cum viribus et animi fortitudine 
fulcitur, omnino nequit superari : sed de his prout 
libitum fuerit quisque sentiat velim ac scribat. & 
suis igitur, ut dictum est, objurgatus princeps: 
« Nibil hac, inquit, in praesens juvant : quin po- 
tius videndum maxime, ne plures hodie pereant cx 
nostris, cum multi adhuc a tergo relicti veniant. » 
Itaqne placuit ibi. in valle proxima insidias poncre, 
qwe pone venientibus ferreut opem, dum eæleri 
pedetentim castra repeterent. His ita constitutis, 
eum paucis ex suis imperator ulterius progreditur. 
Nicolaus vero, cujus supra memini, mansit in in- 
sidiis eum duabus cohortibus, quibus a principe, 
cum primum in Persas movit, praefectus fucrat, 
Neque ita multum perrcxerat, cum ubi ad vallem 
quamdam perügit, adveutantes conspicit Persas. 
Quare paucis ex iis qui secum erant assumptis, 
parten vallis occupat : czeteros collem superare, ei 


Cornelii Tollii note. 


(ο) Α1εξάνδρου τόΛμα» ἐπαινεῖν ἔχω, ὁπότε 
ph σὺν εὐχῃ. Huc facit Q. Curtii Kufi de. Alexau- 
dro elogium : Fatewfum est cum plurimum. virtuti 


debuerit, plus debuisse fortune ; quam solus omnium 
mortalium in potestatem habuit. 





81 


JOANNIS CINNAMI 


ju hostes recta progredi jubet. Simul atque illi A τὴν Jpipav* πολλοὶ Υὰῤ κατόπιν ἡμῶν ἀπολε] 


. eouffizere cum Barbaris, qui. in insidiis erant, con- 
ſestim auxilio venerunt : Nicolaus autem, de quo 
supra retulimus, Persam quidem percussit hasta, 
sed non poluit de sella dgicere, 83 quod fuisset 
. etus ος asperitate loci remissior. ltaque ne lon- 
gius illos propelleret, suos jubet ad vallem usque 
Jaxis habenis, sed non ultra, progredi, Quod wbi 
aunimadvertunt Persz, sensim retro cedunt, Interea 
sagittarii, qui erant cum Coterize, et ab impera- 
tore, ut dictum est, sulnnissi fuerant ad ferendarm 
opem qui pone relicti erant Romanis, fam se im- 
peratori  adjunxerapt : quibus suffultus prælium 
eum hostibus rursum iustaurat. Qoos .pesiquam 
vidit conversis protinus equis {ραπ meditari : 
« Bono, inquit suis, astoie animo; tota enim exzer- 
citus nostri moles ad nos venit. » Quidam vero qui 
diclis aurem prebere nolebant dixere : « Pers», 
nvilo impellente metu. (neque enim viribus hacte- 
nus ipsi fuimus pares), de repente sic passhn tevga 
verlunt, abeuntque, quod liceat iis fi alto consti- 
tatis, quæ hactenus nobis occelt [uerunt explo- 
rare, » Nec imperatoris conjecturam fefellit even- 
tus. Nam qui castra servabant Romani, 5on inodicis 
imperatorem implicitum angustiis edocti, citato 
agmie opem Inturi properabant. Quo tempore tra- 
dunt Iseacium sebastocratorem imperatoris pa- 
irnum, αἱ tom in ipeis aderat castris, ubi en super 
principe, ipsumque adeo in extrenr adductum pe- 
ricula aeeepisset, in imperatorium venisse taber- 
naculum, ibique in confecto e supellectile oratorio 
eventum rei, imperii jam avidum exspectasse ; illius 
quippe 8/44 invadendi jsm pridem virum invaserat 
hbido, sdoleveratque, ui ita dicam, et cum ipso 
fuerat eputrita, unde postmodum in liberos patria 
jwstar hereditatis transfusa est. Sed bxc a nobis 
deineeps «ommenorabuntur. 


µένοι χωροῦσιν.» 'Ebóxst tolvuv λόχον αὐτοῦ που 
καὶ παρὰ τῇ ἔγχιστα καθἰσάντας φάραγχι, ὡς «el; 
«ατόπιν ἰοῦσιν ἐπιθόηθεξν ἔχοιεν, τους ἄλλους ἑρέ- 
pa ἐπ] τὸ ὀτρατόπεδον (vac. θὕτω 55 ταῦτα elys. 
Καὶ βασιλεὺς μὲν οὖν ὀλῖγοις τῶν παρὶ αὐχὸν πρόσώ ᾿ 
ἑχώρει * Νόλαας δὲ, οὗὖπερ δη ἐμνήνθην, ἑνεᾶδροό- 
otov ὀπίθω ἐχείφθη φάλαγθιν Άμα ὀνοὶν, ἃς καὶ τὴν 
ἀρώτην óxtvixa Περοὼῶν ἱκατεφέρετο ὑπ αὐτῷ fs 
σιλεὺς ἔταξεν. Αλλ) οὕνω ἐπὶ σλεῖσιον βὰσιλεὺς 
«pot de, κἀποιδὴ περί τινα φάραγγα «ἐγένντο Πέρ- 
σας ἁπιόντας ἰδὼν Χατὰ τάδε ἔποίε. Ὁ μὲν ἐπὶ 
θάτερα τῆς φάραγγος ῥλέγδις ἅμα τῶν ἀμφ' αὐτὸν 
ἕστη, τοὺς δ᾽ ἄλλοος.ἐχέλευεν ὑπερθάντας «ὑθὺ νῶν 
πολεμίων ἀέναι. "Apa τες Ὀὖν ἐπεῖνοι ὁμόσε τοῖς 


B Βαρθάροις ἐχώρουν καὶ οἱ ἑκὶ τῶν -ἐνεδρῶν αἱσθόμε- 


vot ἐόοήθουν 6pótup. Νικόλαός τε, οὕπερ ἤδη ἑμνή 
σθην, Πέρσην ἄνδρα τῷ δόρατι ἔδαλε μὲν, οὗ μὲν 
χαὶ ἁποσφαιρίσαι τῆς ἔδρας ἠδυνήθη, ἅτε μηδὲ 
σφοδρᾶς διὰ τὸ τοῦ χώρου ἄναντες Ὑενομένης sf 
ἀντερείσεως. "Iv οὖν μὴ xal ἐπὶ πλέον ἁπώσαιτο 
αὐτοὺς μηχανώμενος, ἔκέλευεν ἤδη xal τοῖς σὺν αὐ- 
τῷ SX δῆθεν ῥυτῆρι ἄχρι xal ἐπὶ τὴν φάραγγα |έ- 
ναι, μὴ µέντο: xal ὑπερδαίνειν. *O Ἱέροαι χατά- 
νοῄσαντες ἀνεχώρουν δρέμα. "Ev τούτῳ δὲ xoà οἱ 
ἀμφὶ τὸν Κοτέριζηήν τοξόται, οὓς τοῖς κατόπιν, xa0d- 
περ εἴρηται, ἀπολειφθεῖσι Ῥωμαίων ἐπιδοηθεῖν β:- 
αιλεὺς ἔπεμφε, συνέµιξαν ἤδη τῷ βασιλεῖ, καὶ λου- 
πὸν αὖθις ἀντεπεξήει τοῖς πολεµίοις. Ἁλλ᾽ ἐχεῖνοι 
αἰφνίδιον τὰς ἡνίας στρέφαντες φεύχειν ἤρξαντο. 
*Qmep ὁ βασιλεὺς χατιδὼν' εθαρσεῖτε, τοῖς σὺν αὖ- 
tip ἔφη, δύναµις γὰρ ἐς ἡμᾶς ἔρχεται στρατοπέδου. » 
Τῶν δὲ μὴ προσιεµένων τὸν λόγον τινὰς ἔφησαν» 
« Πέρσαι, δέους αὐτοὺς ἐπείγοντος οὐδενὸς (οὐδὲ 
γὰρ ἀξιάμαχοι αὐτοῖς τέως τυ(χάνομεν ὄντες) ai- 
ονίδιον οὕτω [P 30] νῶτα στρέφαντες οἴχονται ἤδη 
πάντως, ὅτι ἔξεστι σφίσιν ἅτε ἀφ᾽ ὑφψηλού σχοπου- : 





Μέγοις τὰ ἡμῖν τέως ὁρᾷν ἀφανὴ (p). » Καὶ ἔτυχέ γε «o5 ἀληθοῦς εὐστοχώτατα «b πρᾶγμα vexpu- 
puosápevoc. Ῥωμαῖοι γὰρ of ἐπὶ τοῦ στρατοπέδου ἦσαν, àv στενῷ Χομιδῇ τὸν βασιλέα περισχεθῆναι 
µεµαθηκότεες σπουδᾷῇ  βεδοηθηκέναι ἠπείγοντο, Ὅτε Bh λέγεται ὡς ὁ πρὸς πατρὸὺς τῷ βασιλεῖ θεῖος 6 
αεθαστοκράτωρ Ἰσαάχιος τῷ στρατοπέδιρ τηνικάδε παρὼν, ἐπειδὴ τὰ κατὰ τὸν αὐτοχράτορα ἐπύθετο 
καὶ ὡς ἓν ἑσχάτοις en κινδύνοις, εἰς τὴν βαδίλειον αὐλὴν παρελθὼν, εἴσω δὲ τοῦ δι ἐπίπλων σχεδιαζο- 
pávou εὐχτηρίου γεγονὼς ἐκαραδόχει «b µέλλον, ἐπιθέσθαι τῇ βασιλείᾳ διανοούμενος. Ἔρως γὰρ αὐτῆς 
kx πολλοῦ, χαθάπερ εἴρηται, τὸν ἄνδρα τοῦτον εἰσιὼν συνἠχμασέ τε αὐτῷ καὶ συνανετράφη μενουσυχ], 
ἔδη δὲ xal εἰς «οὓς παΐδας . τοὺς αὐτοῦ, καθάπερ τις πατρῷος διέδη κλῖρός. Ἀλλά xà μὲν περὶ τούτων 
à λόγος ἑξῆς διηγήσεται προϊών. 

B. Imperator, υἱ eo unde deflexit revertatur ora- D — v. Βασιλεὺς δὲ (ἐπάνειμι γὰρ ὅθεν τὴν ἐχδολὴν 


tio, adjunctis uli diximus qux e castris adveneraut 
copiis numero confidens rursum ín hestes sese 
jnfert; editisque preclaris ibi facinoribus, compo- 


Cornelii 


(p) Τὰ ἡμῖν τέως ὁρᾷν douvn. Sepe solitum 
Cimamo post aliquam ambagem inserere. verba, 
qua praecedere debebant. Pers», inquit, ex alto 
(Vospictentes, vident ea, puta sequeutein exercitus 

omani totam molem, qua nos adhuc, plano ni- 
. mirum campo euntes, videre non possumus. ltaque 
TX ἡμῖν τέως ὁρᾷν ἀφανῆ, pro ópdv τὰ ἡμῖν τέως 
ἀνανῆ, sic infra, ubi de Musalone patriareha abro- 


τοῦ λόγου ἐποιησάμην), ἐπειδὴ al παρὰ τῷ στρατο- 
πέδῳ, ὥσπερ ἔφην, σονέµιξαν ἤδη τούτῳ δυνάμεις, 
τῷ πλἠθει θαρσἡδάς χαθιππεύσατό τε αὖθις τῶν πο- 


Tollii note. . | 


gato et suffecto ejus ín locum Theodoto :'AvO* οὗ 
Βεόδοτος, àvho ἐπὶ πλεῖστον ἀσχητιλοῖς ἔγγυμνα- 
σάμενος προχειρίζεται πόνοις. ltem libro quarto : 
Ἐπεὶ δέ τις ἐ ράτει φήμη πρότερον ὡς Βασαδίλας 
Ῥιτζάρδῳ ἔτι περιόντι προδοῦναι Ῥωμαίους σκέπ- 
τοιτο, δεῖν ἔγνωσαν xdi δευτέροις αὐτὸν ὄρκοι 
Ῥωμαῖο: χαταλαθδεῖν. Plura supt, in quz unum con- 
gerere prelium opera noh esset. 


373 


᾽συνεσιαἸῥένως λοιπὸν ἐπὶ τὸ στρατόπεδον fry. 
Ὄρθδρου δὲ ἀγαρτὰᾶς ὁδοῦ εἴχειο. Πέρσαι τοίνυν (ἔγ- 
quita Ἱάρ που χαὶ οὗτοι ἑνστράνοπεδευσάμενοι ἔτν- 
yov) πέῤί τινα δυσχωρίάἀν αὖθις γενομένῳ tp. Ἔω- 
Rabe» στρατῷ Ex τὀῦ παρ) ἑχάτερα ἐπιθέμενοι 
Ἱσχυρῶς ἔθλιδον, ὅτε 03 xal πολλοὺς τῶν Ex. πεξιχῶν 
χὰταλόγων πεσεῖν ἐγένετο ἐξ αἰτίας τοιᾶσδε. "Hv 
Τις ἓν τῷ Ῥωμαίων σεῥατοπέδῳ ἂν]ρ ἀγαθὸς 4à 
ποχέμια ᾧ Κριτόπλης ἐπίχλησις ἔχειτο. Όὗτος δὴ ὁ 
ἀ-ἡρ πεζιχῶν μὲν τῷ τότε δυνάµεων Ίρχε * thv 
τἀξώ τε παρεκχλίνας Πέρσαις ix τοῦ σχεδὺν ἑπομέ- 
You; elc χεῖρας Ἰλθε, τῷ πλήθει τε βιασθεὶς εἰς φυ- 
Thv ἁπαραχάλνυπτον ἔθλεφε, τούὐτφ τε τῷ «ρόπῳ 
φολλοὺς τῶν ἀμφ) αὐτὸν ἀποδεθληχὼς µόγις ἑσώζετὸ, 
"O*&p ἀἱόθόμενος ὁ αὐτοχράτωρ «hv ἀμφ αὐτὸν 
ῥάχαγγα τῷ ἀδελφῷ πιστεύσας ἄλλοις τε τῶν Ίνη- 
δτωτάτων πολλόϊς, αὐτὸς σὺν ὀλίγοις «b. πεπονηχὸς 
τοῦ στραεοῦ ἀνάἀχτήσασθαι Ἀπέίγετὀ, Ἔς μέσους 
Φούνον αὐτοὺς παρελθὼν .στῆναί τε θαρόαλέως kvexe- 
"ἀξύσατοὸ καὶ Πέρσαις ἀντεπεξῆγε,. Ὅπερ ἐχεῖνοι 
κατάνοᾖσανίες οὐχέτι &fh χωρὺς Ῥωμαίοις ἑμά- 
Χονεο. Τῷ & βασιλεῖ ἑπιμελὲς ἐγεγόνει ὅπως dv 
ἀναθαρσῆσαι «b Ῥωμαὶκδν γένοιϊτο * Ίδη γὰρ ὡς 9ὸ 
περὶ tà; πεζικᾶς, ὣς εἴρηται, τῶν δυνάμεων συµπε- 
σὺν ὑποχλέπτειν ἠρέμα τὸ γενναῖον αὐτοῖς ἤρξατό, 
ἐπεὶ μηδὲγ οὕτω φυχἠν ἐστι χατασεῖσαι ἱκανὺν (g) 
ὡς τὸ συμφύλων αἱμάτων ἀχχύσεις ix τοῦ σύνεγγύς 
καθορᾶσθαι, "Apé)st xal ὃν ἐπιχόλκιον εἶχε τόµον 


: HISTORIARUM LIB. 1I. 
λεμίων xoX γενναίων ἁὐτουργὸς qeyovüs; kovsteluv A sito agmine revertitor iu castra, indeqüe postridie 


ο 


sub auroram discedit, Δι Persæ, quorum : haud 
procul sberant.acies, Romarnos qui rursum iu diffi- 
elli quodam stabant loco sb utrzque perte adorti, 
nonnullos e peditibus cecidere, eujus quidem cládis 
ea narraiur eausa. Vir erat in Rothánorum exercitn 
armis prs citeris sirenuüs, cul. nomen Critoples, 
copiis aliquot pedeswibus prapositus. Relicto lile 


- grdiue cutn Persis e propinquo subsequéntibus con- 


gressus tandemque multitadine cirqumfüsus, palam 
fuge se commisi vixque mullis sworum amissis 
s$óspes évasit. Quod ubi fritellexit imperator, com- 
ivissá fesui aliisque sliquot ex condanguineis acie, 
laborantibus opem latürus cum paueis ipse festinat, 
In medios igitur illos sese inferens, fortiter stare 
jussos rursum in Persas edueli. AL illi re animad- 
versa corbinus rem gerére detrectont. Tum impera- 
torem subiit cura, quo pacto Romanorum demissos 
animas pis recrearét, Jam enim illa peditum clades 
Imifinuérb innàtam eorum virtutem eaperàt; nibil 


quippe tam validum ad temibovéndam mentem 


quam effusi popularium sasguinib e propinquo. 
conspectas. Ad vlumum protrabit e eina chartam 
omnium ordinum nomina continentem, inque &jus- 
modi rerum angustiis, quid cüique 3genduni éssef, . 
singalis tránsmittit. Magna enini Jam militum pars. 
qué continuis cum ljoste prálile congredi nolebat, 
relictis ordinibus ad impedimenta se exercitus re- 
tuleràt, neglectis usque udeo Imperbtoris mandatis, 


asveyxov, ᾧ πρὺς ὄνομα τῶν ταγμάτων |P. 51] C ut étiamsi nonnulli bactenüs espropter pasnas de- 


ἐγένετο ἕκαστα, &v οὕτως ὀξείᾳ πρἀγμάτων ῥοπῇ 
ἔχάστῃ τὸ ποιητέον ἐπέστελλεν. "Ἠδή γὰρ τῶν ταγµά- 
V ὡς πλεῖστα πανηµέρια τοῖς πολεμίοις ἀντιτάτ- 
Μεσθαι ἀπειρηχότα ἀπέλιπόν τε τν τἆξιν xal ἐπὶ 
τὸ σχενοφοριχὸν μετέθεντο τοῦ στρατοῦ, ἐτὰ τοσοῦ- 
(φον τῶν βασιλέως ἀφρόντιστήσαντες χελευσμάτων, 
ὡς κλαΐοι πολλῶν bg ἑἐχεῖνὴν τὴν ἡμέραν dg τὸ 
gügm πρὸς αὐτοῦ διὰ ταῦτα ζἠμίωθέντων, εοὺς 
ἆλλους υὐδ ἐκαῖειν τῶν πραξτοµένων µονονουχ!. Τὸ 
.qàp λίαν φιλόφνχον παντάπασιν ἀνεπίμνηστον τῆς 
ἀρετῆς γίνεται. Tov οὖν τράπον doütov del Ἰῶν 
“χατόπιν τοῖς ἕἔμπροσθεν ἐπιμιγνυμένων, ἅπαν Àot- 
«bv οὗ τοῦ πολέμου βάρας sic τὸν βασιλέα Περιστὰν 
«δεινῶς «otov ἐπίεζεν ^ ἀλλὰ σερατηχιχῇ ἐμπειρίᾳ 
τοῖς πολεμίοις ἀντεπεξιὼν ἁσινὴς οὕτω διαγενέσθαι 
Ίσχνσε, Τότε 065 τοῖς μὲν Bot αὐτοῦ που σχηνοῦν 
"ὑδόνει μηδὲ «προσωτέρω χωμεῖν' τὸν βασιλέα δὲ 
ταῦτα οὐδαμῆ Άρεσχεν, ὡς μὴ Ev ἀνγχύσει καὶ τα- 
póyp «Φερόµένοις χαταπολεμήσεσθαι μᾶλλον ἜῬω- 
Ἠαΐοις γένηται dj αὐτίχα ἢ Ὑοῦν ἐς νέωτα κάντως 
ἐς τὴν ἁπορίαν σοσχεὐαζομένοις ἑπεξεέναι δὲ μᾶλλον 


dissént, eæieri tamen. eoremà (4 flebant nullam 
propemodum rationem haberent. 3mmodicus quippe 
vite amor virtutis oblivionem omnino inducit, Dum 
igitur dui agmen elandebaat lta continuo se adjun- 
gunt prioribus, tota etsi in imperatorem incemberét 
befli moles, wilitari iamen arte subindé bostes ag- 
gresáus ab eorum inanibus incofomis evssit. Ill 
tum iocanda castra censebant quidam néque pro» 
grediendum ulterius, Bed non placuit ea principi 


. Sententia, quin potius Romanis esse bellandum cen- 


$ebat, dum halla sSdhue consternatio tumultusve 
illorum invasissel snimós, quam primo quoque 
emipore; &üt 2nno sSeqüéuti, cum angustiis omnino 
premereuntut. Satius itaque sibi 8G videri hostibus 
océurrendem , iis pühis habitoros tutiora castra 
atque in loco liberiore consessurós. llis dictis, etsi 
non ómnes $ibi assentiri animadverteret, Tzican- 
dylem, Sinopitem et Critoplem aliosque 6 dacibus 
complures castris præſieit. lpse arrepto imperatorio 
vexillo, toto impetu cum suis 1n hostém fertur, 
crebraqoe irroptione fatigatum, tandem ad fugam 


Cornelii Tollii note. 


(q) 'Exsl µὴδέ ὀὕζω Ψυχήν ἐστι κατασεῖσαι 
Turrór. Rescribe μηδέν. bot buc adducere Livii 
loeum, l1. xxxi, c- 95: Nihil tam incertum nec tam 
inestinabile est, quam animi multitudinis. Quod 
promptiores ad subeundam ohnem dimicationem 


videbatur facturam, id metum pigritiamque incussit ; . 


jem qui kastis sagitlisque, et rara. lanceis vulnera 


[πεία vidissent, cum Graecis. lifgriisque pugnare 
assueti, posteaquam — gladio Hispaniensi detruncata 
corpora, brachiis abscisais, aut tota cerv ce desecta, 
divisa a corpore capita, palentiaque viscera, et [α- 
ditatém aliam vulnerum viderunt ; adversus qua lela 
osque Viros pugnandum esset, pavidi valgo ceyna- 
nt, . " 


315 


JOANNIS CINNAMI 


316 


compellit, Protracta longius insecutione, Romani a A ἔλεγεν εἶναι χρεὼν, εἴ πως τοὺς πολεμίους ἁπωσά- 


tergo instantes multes occidunt, quosdam et ca- 
piunt vivos, quos inter fuit Pharcusas, magui vir 
apud Persas nominis, qui diseumbenti sultano po- 
enlum porrigebat. Pincernam hunc Romani vocant, 
Erat autem quidam In Barbarorum exercita, qui a 
Romanis oriundus, apud Persas vero enutritus et 
educatus, forte proviuciam quamdam sub bac 
tempora ab ipsis regendam susceperat, nomine 
Gabras. Hunc posteaquam ea die occiderunt Ro- 
mani, amputatum illius caput in castra secum atta- 
lere. lnperator, quoniam multa jam mox erat, 
fugientes non longius persecutas, cum tropzis iude 
revertitur : Romanisque in summa rerum pertur- 
hatione et absque ullo ordine inventis (necdum 
enim sarcinis Jumentorum dorsa exuerapt), uni- 
versa confestim circumequitans castra singulis or- 
dinibus opportuaum locum assignat. Sed non pauci 
interim e militibus noctem in equis transegere, 
quod adeo compressi confertique starent, 57 ut ab 
iis nequirent desilire. Sic igitur nox illa transacta. 
At orto jam sole imperator equo in medium exer- 
citum invectus, ut solent militarium ordinum duces, 
ia bunc modum verba fecit : « Viri strenui, non 
quod timiditatem ullum in animis vestris vel quam- 
plam aliam deprehenderim ignaviam, ad virtutem 
et audaciam vos excitaturus venio (absit enim ut 
degeneres sint Romani partamque a majoribus glo- 
riam deturpen!), sed ut consuetum ducibus servem 
morem et adversum futura pericula vos reddam 
obfirmatiores. Quod enim improviso supervenit ma. 
lum vel fortissimam mentem interdum potest per- 
turbare. Scitote igitur, commilitoneg, imminere 
nobis hodie bellum ante actis czteris longe majus, 
illudque postremum et ultimum veluti esse certa- 
men, quod quam optime apparari deceat, tum 
propter priora quæ hactenus gessimus bella, tum ne 
vilescat tot praeclare factis probata virtus nostra, 
utque nobis ipsis ingentes paremus utilitates. Ut 
enim priorem infelicitatem auspicatior deinde emen- 
dat fortuna, ita priorem felicitatem subvertit subse- 
cula calamitas. Igitur ne hujusmodi quid nobis 
eveniat, viri prastantissimi , curandum in primis, 
ut suos quisque ordines teneat, sibique inducat in 


μενοι κατ ἐδουσίαν τε τὸν χάραχα πῄξονται xal 
αχηνώαουσιν οὐχ iv στενῷ χώρου εἰρχθέντες. Ταῦτα 
λέγων, ἐπειδὴ uh χαὶ πάντας ἑνδεχομένους τὸν λόγον 
ἑώρα, Τξικανδύλην μὲν χαὶ Σινωπίτην, πρὸς δὲ xat 
Κριτόκλην xal τῶν ἄλλων πολλοὺς στρατηγῶν τῷ 
στρατοπέδῳ ἑφίστα, ὃ δὲ αὗτὸς τὴν βασιλιχὴν ἀνελό- 
μενος σημαίαν σὺν τοῖς ἀμφ) αὐτὸν Cup ῥυτῆρι ks 
τοὺς ἑναντίους ἤλαυνε,. Καταπλήξας τε τῷ ἀθρόῳ 
τῆς ἑπελάσεως slc φυγὴν βλέφαι ἠνάγχασε. Λαμ- 
πρᾶς tolvoy γενομένης τῆς διώξεως, χατόπιν ἔπι- 
σπόµενοι Ῥωμαῖοι πολλοὺς ἔχτειναν, τινὰς δὲ καὶ 
ζωγρείαν εἶλον, &v of; xoi Φαρχουσᾶς ἣν ἂνλρ 
παρὰ Πέρσαις ἐπιφανὴς, ὃς δειπνοῦντι τῷ σουλτὰν 
ἑνετίθει τὸ ἔχπωμα ταῖν χεροῖν  πιγχέρνην τοῦτον 
Ῥωμαῖοι καλοῦσιν. "Hw δέ εις lv «fj Βαρθάρων 
στρατιᾷ εἰς Ῥωμαίους μὲν ἀναφέρων t5 γένος, ἓν 
δὲ Πέρσαις xa τραφεὶς χαὶ αὐξηθεὶς τύχη τινὶ σα- 
εραπείαν xav' ἐχεῖνο χαιροῦ παρ αὐτοῖς διεῖπε * 
Γαδρᾶς αὐτῷ ἐπίχλησις fjv. Τοῦτον ἐπειδὴ χατ᾽ Exsl- 
νην τὴν ἡμέραν Ῥωμαῖοι ἔχτειναν, χεφαλὴν ἅἄγον- 
«ες τὴν αὐτοῦ παρὰ τὸ στρατόπεδον ἦλθον. Βασιλεὺς 
δὲ (πόῤῥω γὰρ ἤδη fjv τῶν νυχτῶν) καὶ ἔτι τοῦ διώχειν 
ἀποσχόμενος αὺν τροπαίοις ἐχεῖθεν ö πέστρεφεν, ἓν 
συγχύσει τε ἔτι xal ἀταξίᾳ πολλῇ Ῥωμαίους εὑρὼν 
(οὕπω γὰρ οὐδὲ τοῦ κατὰ νώτων ἄχθους τὰ σκευο- 
φόρα τῶν ζώων ἁπηλλάττοντο), ἅπαν τὸ στρατόπε- 
δον σπουδῃ περιελθὼν «εῶν ταγμάτων ἐχάστῳ τὴν 
προσήχουσαν ἑνείματο χώραν. 'AJÀà xal ὡς τῶν 
ατρατιωτῶν οὐκ ὀλίγους ἐφίππους διανυχτερεῦσαι 
ξννέπεσε τῷ ὑπερθάλλοντι τῃς πυχνώσεως οὐδ' ὅσον 
ἀποδῆναι τῶν ἵππων ἰσχύσαντας. Τὴν μὲν οὖν 
νύχτα [P 39] ἐχείνην οὕτως ηὑλίσαντο. Ἡλίου δὲ 
ἄρτι πρὸς τὸ τῆς γῆς ἐπανάχοντος πρόσωπον, ἓς 
µέσην ἔφιππος παρελθὼν τὴν στρατιὰν, ὡς ἔθος 
ἐστὶν οἷς στρατιωτιχῶν ἡγεῖσθαι ταγμάτων συµδα!- 
ναι, ἔλεξε τοιάδε: «Άνδρες γενναῖοι, οὐχ ὡς δεελίαν 
ὑμῶν καταγνοὺς fj τινα µαλαχείαν ἄλλην ἐπὶ θάρσος 
Έχω παραχελεύων ὑὁμᾶς td) οὕτως Ῥωμαίους Τέ- 
νοιτο σχεῖν ἁγεννῶς, μηδ οὕτω πάτριον alayovax 
δόξαν ' ἀλλὰ νόμαν τε τοῦτον στρατηγιχὺν ἔχπλη- 
ρῶν, «ph; τὸ μέλλον δὲ ἀσφαλεατέρους ἑνάγων 
ὑμᾶς. ᾽Απροόρατον γὰρ ἐπερχόμενον τὸ δεινὸν xal 
ravvalav ἔστιν ὅτε ξυνετάραξε γνώµην. Ἴστε τοίνυν, 


animum, si illi serventur probe nec a nobis dissol- D ὦ τυστρατιῶται, πόλεµον ἡμῖν ἁπαντήσειν την σή-, 


vaulüur omnino, si. denique operam quisque suam 
junzerit, eertam nos adepturos victoriain οἱ quz 
transmittetur $6 ad posteros gloriam consecuturos. 
Contra si vel minimum ordines solvi contigerit 
nosque ad invicem disjungi, pro certo habete nos 
facile in bostium venturos potestatem. Quemadmo- 
dum enim effracta obsesss civitatis latera aditum 
expugnantibus facilem praebent, ita se res habet in 
castría et in explicato exercitu, Neque porro alíam 
pb causam prisci duces invenere insidias, aciei in- 
structionem, primam vel postremam aciem, dextra 
sut sinistra cornus, squales ordinum series, for- 
manque explicandz aciei, Est enim instar urbis 
exercitus : cui et portis opus et turribus et late- 


pepov τὸν µείζω τε τῶν προλαθόντων xal ὥσπερ' 
ἀγώνισμα τελευταῖον $$ τοῦτο xal ἔσχατον * xal. 
χρὴ παρεσχευάσθαι καλῶς τῶν τε προτέρων ἡμῖν 
ἀγώνων ἕνεχα καὶ ὡς ἂν μὴ xal τὴν φθάσασαν Ίδη 
τῶν ἔργων ἑλέγξωμεν ἀρετὴν, xol αὐτοῖς δὲ ἡμῖν 
ὅπως μεγάλων ἄρτι αἴτιοι ἑσόμεθα συμφορῶν. ἘὩς 
γὰρ κρολαθοῦσαν δυστυχίαν τελευταῖον ἑ καναρθοὺν 
εὐτύχημα πέφυχεν, οὕτως ἀτόχημα Όστερον τὴν 
ἤδη διέφθειρεν εὐχληρίαν. "AXX ὅπως μὴ καὶ ἡμῖν 
αὐτοῖς τηλικοῦτόν τι, ὦ λῷστοι, Ὑένοιτο ὄυμπε- 
σεῖν, τηρητέον ὡς Ew μάλιστα τὴν τάξιν ἑχάστῳφ, 
ἐχεῖνο χαλῶς εἰδόσιν ὡς εἰ μὲν τὰ «ες ταχτιχῆς 
ἁπαράλντα παντάπασιν ἡμῖν γένοιτο ἕχαστός τε τὸ 
ἑαυτοῦ τοῖς ἄλλοις ξυνεισενέγχη, νιχᾷν τε ἡμῖν 





yn 


HISTORIARUM LIB. II. 


$18 


περιλήἠφεται xal χλέος ἑαυτοῖς περιαώζξειν, ὃ xal Α ribus et fossis et ceteris quse ad urbium usus ne- 


εἰς τοὺς εἰσέπειτα πάντως ἀνθρώπους παραμενε]ῖ. 
El δ ob τοὐνάντιον ἡμῖν ἀλλήλων ἀποδιῃρῆσθαι 
συµδαίη, αὐτίχα ἴστε ὅτι δὴ εὐχείρωτοι τοῖς ἐχθροῖς 
ἱσόμεθα. Καθάπερ γὰρ πολιορχουμένης πόλεως 
πλευρὰ διαῤῥαγεῖσα εὐέφοδον αὐτὴν «εοῖς πολεµίοις 
ποιεῖ, οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τῶν στρατοπέδων ἔχει. 
Ἀμέλει xal τούτου ἕνεχα λόχοι καὶ παρατάξεις, 
ὀπίσθιαί τε xal ἐμπρόσθιαι φάλαγγες, τὰ δεξιά τε 
xai εὐώνυμα τῶν χεράτων, ἰσοστοιχίαι τε xal σχἠ- 
gata παρατάξεων (r) τοῖς πάλαι ἀνθρώποις ἔπινε- 
γόηται. Πόλις γάρ τις xal τὸ στρατόπεδὀν ἐστι. Καὶ 
δῖ μὲν αὐτῇ πυλῶν, δεῖ δὲ αλευρῶν, δεῖ δὲ τάφρων, 
χαὶ πάσης ἄλλης πόλεσιν ἀναλογούσης ἀχολουθίας. 
χρὴ τοίνυν οὕτω παρασχευάσασθαι χαὶ ἡμᾶς. "Est 
γὰρ περὶ µέσην που την πολεµίαν ἑαμὲν xal τῶν 
Ῥωμαῖδος μακρὸν ἁποπλανώμεθα ὁρίων. » 1οσαῦτα 
εἰπὼν συντάξας τε χατὰ χόσμον τὸ στράτευμα εὐθὺ 
τῆς λίμνης, fiv πάλαι μὲν τοῦ “Σχληροῦ, κατὰ δὲ 
τοὺς νῦν χρόνους τοῦ Πουγγούση χαλοῦσιν, ὁδοῦ 
εἴχετο, Ἐκεὶ 6 ἐν ταῖς πεδιάσιν fn ἐγένετο xal 
τῆς προτέρας στενοχωρίας ἓν εὑρυχώρῳ καθίστα- 
ται τούτῳ [f. τόπῳ] τὸ στράτευμα, χελεύει τῶν 
δτρατιωτῶν τινι μέγα τε xal ἐξάχουατον άναχρα- 
Ἱόντι Περσῶν τινα χαλέσαι, Ὁ μὲν οὖν χατὰ τὸ 
χελευσθὲν ἐποίει. Ἡροσιόντι δὲ τῷ Πέρσῃ * « Ταῦτα 
πρὸς τὸν σουλτὰν, βασιλεὺς [P 58] ἔφη, ἀγγελεῖς. 
Βασιλεὺς σοι μέγας ταῦτα ἐπιστέλλει OU ἐμοῦ. 
Ἔχομεν ἄχρι χαὶ εἰς Ἰχόνιον αὑτό *. περιἠλθομέν 
eoo τὴν χώραν μετελεύσεσθαί σε τῆς ἐς τὴν ἡμετέ- 
pav βασιλείαν ἁμαρτάδος µάλιατα προθυμούμενοι. 
Σὺ 0 ἀνεχώρεις ἀεὶ κατὰ τοὺς δραπέτας, ἄλλην τε 


cessaria occurrunt, Hzc igitur omnia a nobis appa- 
randa sunt, qui in medio soli hostilis versamur a 
finibus Romanis longo intervallo disparati. » Haze 
postquam est effatus, rite composita ordinataque 
acie, ad paludem, quam olim veteres Scleri nunc 
vero Pungusse vocant, recta iter intendit. Cumque 
in patentes campos pervenisset, et relictis montium 
angustiis, In porrecta planitle collocasset exercitum, 
militi cuidam imperat, ut altiori contenta voce Per- 
sam aliquem advocaret. Is jussa exsequitur. Ácce- 
denti Perse : « Hxc, inquit. princeps, sultano nun- 
tíabis. Haec tibi per me significat magnus imperator, 
ad ipsum usque Iconium venimus : regionem tuam 
percurrimus, summo ardore tua adversus majesta- 
tem nostram peccata vindicaturi. Tu vero proſu- 
gorum more alias aique $9 alias in terras demi- 
gras semper, nec nostrum exspectare conspectum 
audes, Quandoquidem igitar in proprias sedes ab« 
scedimus, preparari te ad bellur; quam optime cone 
venit, scireque cum primum ver advenerit nos 
rursum majore apparatu venturos. » His diolis, 
preeceptisque, sago militari cujusdam e magnatibus 
donatum, quo missus ab imperatore dignosceretur, 
reniisit, Quibus intellectis, sultanus non multo post 
legatos mittit ad imperatorem, qui eum de pace 
rogarent. Át princeps rem utpote majoris momenti 
ei minime sspernandam expendens, cum varia 
pretezeret, de die in diem legatis responsa facere 
differebat ; donec, opinor, quid certi super lis qua 
ex Occidente, ut supra dictum est, afferebantur in 
dies, Inaudivisset, 


ἐξ ἄλλης ἀμείδων οὕπω µέχρι καὶ νῦν ἀντιμέτωπος στῆναι ἡμῖν Ompaivag, "00e  ἡμεῖς μὲν ἄπιμεν ἐπὶ 
thv ἑαυτῶν, ck δὲ χρὴ παρεσχευάσθαι Χαλῶς εἶλότα ὡς Bpa Ἶρι φανέντι σὺν µείζονι αὖθις ἐπὶ σὲ 
ἆδομεν τῇ παρασχευῃ.» Ταῦτα τῷ Πέρσῃ ἐπισχήφας ἀπιθωραχίῳ τε τῶν ἐπὶ δόξης τινὸς δωρησάµενος, 
ὡς ἔχδηλος εἴη πρὸς βασιλέως πεμφθεὶς, ἀπεπέμφατο. Ὁ δὲ σουλτὰν, ἐπειδὴ ταῦτα Έχουσε, πρέσδεις 
ὀλίγῳ Όστερον περὶ εἰρήνης ἑπερωτήσοντας ἔπεμψεν. "AX Ἡν ὁ βασιλεὺς μεγάλων τινῶν καὶ οὖκ 
εὐκαροράτων τὸ πρᾶγμα σταθμώμµενος * ἀμέλει xal ἐπὶ σχΊψεις τε ἄλλοτε ἄλλας ἀνεχώρει, καὶ ἀεὶ ἐς 
τὴν ἐπιοῦσαν τὸ τῆς ᾿πρεσδείας ἀπετίθετο τέλος, ἕως, οἶμαι, σαφές τι περὶ τῶν EG ἑσπέρας, χαθάπερ 


εἴρηται, προσδοχωµέγων μαθεῖν αὐτῷ γένοιτο, 


θ’. Ἐπιὶ δὲ τερί τινα χῶρον ἐγένετο οὗ δὴ 
Μαΐανδρος (15) τὴν ἐχδολὴν ποιεῖται, ἔξω τῶν -πο. 
λεµίων Ἡδη Υεγενῆσθαι νοµίσας εὐὈδρόν τε ἄλλως 
τὺν χῶρον ἰδὼν xa πολὺ τὸ χαρίεν ἀνθρώπων ὄψεσι 
παρεχόµενον, χυνηγεσίων ἀνέσει πόνους τοὺς ἐκ τῆς 
µάχης παραμυθεῖσθαι [ῆθελε. Κινήσεως οὖν τινος 
ἀμφὶ «8 λόχμῃ αἰσθόμενος πόῤῥωθεν, ἐπειδὴ μὴ 
εἶχε διὰ τὴν λίαν ἁπόστασιν ξυνεῖναι τοῦ φαινοµέ- 


9. Postquam ad eam reglonem venit, ubi Mzander 
oritur, Jam sese ab hostibus tutum ratus, conspica- 
tusque locum aquis irriguum, qui amceenitate sua 
bominum oblectabat animos, pristinos ex ante actis 
bellis labores venationum exercitiis demulcere con- 
stituit, Cum vero circa silvam e longinquo moveri 
nescio quid advertisset, nequiretque aceuratius rem, 
quod inde abesset longius, discernere : missis ali- 


νου, «v περὶ αὐτόν τινας ἐπὶ χατὰσχοπᾖσει στείλας — quot ex suis qui specularentur, rescivit tandem 
σχηνὰς piv ἓνταῦθα ἠθροῖσθαι πολλὰς ἤχουσε, τὰ — conferta ibi esse tabernacula, et motum qui conspi- 
& ἐπὶ τοῦ ἅλσους ταράσσοντα ἵππους εἶναι τῶν kv ceretur in silva, ab equis eorum, qui in tabernaculis 


Du Cangii note. 


Malavópoc. Tyrius, Ἱ. xvi, ο. 94 de Mæandro: Supra cujus. ripas in pasculs grate virentibus 
πλ metatus esi. Adde Gesta Ludov. Vil c. 41. i j P P 9 


Cornelii Tollii note. 


(r) Ἱσοσεοιχίαι τε καὶ σχήματα παρατάξεων. τῷ obpayp, Φυλάσαοντας τὰ ἴσα &m' ἀλλήλων 
Quid sit στοιχεῖν ἱη aele, notum, /Elianus Tocticis διαστήματα» Versare. dicitur, cum singuli viri in 
e. 35: Στοιχεῖν δὲ λέγεται, ἕχαστον ἄνδρα àv τῷ κα decuria recta serie consistunt, a lochago et tergi 
ἑαυτοῦ λόχψ, τὸ ἐπ εὐθείας εἶναι τῷ λοχαγῷ χαὶ — duce mqualia inter se spatia servantes, 


$9 . 


. JOANNIS CINNAMiI 380 


erant, avido ore herbas depascentibos. Moz Persas A rate σχηναῖς ἀνέτῳ ᾿οτόμὰτι sf] «ὐφ Eyydoxovsax. 


esse qui :adessent sgnovit, néminataque illorom 
tribu $9 Raman quemdam ipsis prxesse, adeoque 
'seeuhdam morem fihitibios Roranos depopulatum 


vetilise. Confestim itaque delectam bellatorum par- 
tem 44 eos insectandos proficisci jabet : ipse vero 


επι paucis tocum éditiorem conscendit, qus» age- 
Tetitur explotaturus. Contra Pers$ collectis éercinis 


reditum parabant. Sed ut se 4 Romanis jamjam 
comprchendi, illosque effusiore impetu conspexere 
in se ferri, obversa fronte restitere. At Romanis in- 
stantibus, pedem rursum referunt, quo $?pius ejus- 
modi repetito dolo fatigati complures e Romanis 
(lespondere animum reditumque cogitarunt, Quod 
ubi itnperator animadvertit (ex 340 enim, 'ot retuli, 


"eventum rei spcculabàtur), citato quaniam poterht 


cursu ahsque lofica ad illos contendit. Sed ubi Perse 
pferimos Romanorum insecutione jam soin/ío 4εβ- 


cientes et & se inticem divisos conspexerunt, reli- 


quos exigno admodum numero rati, undique cit- 


"tumvehiunt, jamque haud multum àberat quis eos 


delerent omnino, nisi Ἱηορίηα]δ superveniens peri- 
éulo exetriisset priticeps. Tum veto fngientium Per- 
sarüth Insecutione plurimum temporis absumpsit : 
unde cum jam ejeum deflcere animadvertit, sub- 
stitit paulolum donec alius e velocioribus adducé- 
feiur, quem celerititem innuentes Agrimen voca- 
bant. Sequentibus autem pone sigillatim et spersim 
Totbahis imperat ul instarént acrius, neque G3 sb 


Toc τε οὖν Πέρσες όἵτωος εἴεν αὐτίκα ᾽συνεῖδεν ἐκ 
τῆς σφετέρας αὐτοὺς ὀνομᾶσας φυλᾶῆς, "Paudy ένα 
γενεάρχην αὐτοῖς καταλόγων εἶναι, καὶ ὡς κατ) 
ὕθος τὸ αὑτῶν τοὺς ἐκ γειτόνων 'Ῥωμαίων Ίδη καὶ 
«νῦν λῃστεύσαντες λαφύβων πλησάμενοι ἤχουσι. Καὶ 
δὴ τῶν περὶ αὑτὸν συχνοὺς ἁπολεξάμενος στρανω- 
«κῶν σπουδῇ διαφῆχεν ἐπὶ τὴν δίώξιν, 'O δὲ 6C 
ἄποπτόν τι χωρίον ἄναδραμὼν ἐνταῦθα σὺν δλίγοις 
ἁποσχοπῶν ἵστατο. "Ev τούτοις δὲ οἱ Βέρσαι σνσχευα- 
σάμενοι ἐχεῖθεν ἁπήλαυνον. Ὡς δὲ τάχιστα πρὸς 
τῶν Ῥωμαίων χαταλαομθάνεσθαι ἤρξαντο, σποράδτν 
αὐτοὺς φεροµένους ἑδόντες, ἀντισ:ραφέντες ἀντιμές- 
ωποι ἵσταντο. Ἀλλὰ Ῥωμαίων ἐπικαταλαμθα- 
νόντων νῶτα xaX Πάλιν ἐδίδουν.» οοὔτό τε Told; 


B γεγονὺς πολλοὺς Ῥωμαίων ἁκανδῆσαι ἔποίησεν * 


ὅθεν καὶ τοῦ διώκεώ ἀφέμένοι παλινοδίας ἑμέμνηντο. 
*Qnsp ὁ βασιλεὺς χατανὀβσας (ἑστήχει γὰρ ἀνωτάτω 
που, ὥσπερ ἔφη ἁποσκόπῶν) [P δὲ], αὐτίκα ὡς 
εἶχε τἆάχονς ἀθωράκιστος ἐπ) ἐχείνους ἑχώρει. Πέρ- 
σαι δὲ, ἐπειδὴ Πολλοὺς 'Ῥωμαίων τῇ διώξει, ὥσπερ 
ἔφην, Ίδη ἐκκαχήθαντας guplc ἀπ ἀλλήλων γεγονό- 
«ας εἶδον, χομιδῇ ὄλίγους dob ἄλλους χατανοῄσαν- 


Ἶκες ἀμφιδόλους τε Ίδη ἐποιῄσάντο καὶ ΕΥγγὺς fov 


τοῦ μέγα τι καὶ ἀνχεέτον ὁδρᾶσαι, 40 μῇ βασιλεὺς 
ἁπροσδόχητος αὗτοῖς ἑπφανεὶς «o0 κινδύνου διεσώ. 
cato. Φεύγουσι τοίνυν del ἀμφεκόμενος Πέρσαις 
πολύν τινα κατέτριψε «χρόνον. "O0ev iuit ἐπειδὴ «o0 
ἵππου κεκµηκότος Ίδη ᾖσθαοχο, αὐτὸς μὲν αὐτοῦ 


ardoré remitterent. ΑΙΠ quidem cum post plurimaut ϱ «ου ἔμεινε, τὸν tv τοῖς μάλιστα 6poptxby yea. τῶν 


f gectilotieth nihil demum peragerent, et regionem, 
in quam pervenerant, desertam nec facile perviam 
esse viderént, retro eeseere : princeps autem An- 
üroníco patrueli, de quó multa à nobis in superio- 


ribus dicta sunt, in hostem contendenil obviam 


factus equum invito cxtorquet, quem ille insitit, ét 
eum exspectare ibi tantisper jubet, dum Agrimen 
illam jamjam adducendum nactüs secum una eoh- 


tenderet in przlium. Interim in hostem proficisci- 


tur. Copias Persa bifariam diviserant. Priors pars 


Xotstabat eo equitatu, qui libetius sbsque slramen- 


(is gregatim subsequi solét. Reliquas exercitus a 
fergo meedebat, sübeuntes Romanos excepturus. 
Ubi vero nemo Romanorum conspieitur sudactorés 
effecti, coeunt in. unum omnes, eqditatomque, qui 
libertus ut dixi, excurrit, in tocum unum étatuunt ; 
*imul sc sutem impetátorem sólum, nec loríca fn- 
daUm, conira se adventare cernunt, irruunt in 
ipsum ubiversh, sagittisque impetunt, sese invicem 
&ubinde ad virtutem bortat. Sed ille heroico gene- 


-sosoque plusquam rexannpio anime; pestquam aegre 


circumveniri se posse ab hostibus agnovi: (locus 


ἵππων αὐτῷ χοµιόθῆναι xapalioxóv , ὃν καὶ ᾽Αγρί- 
µην (70) «b «άχος αἰνιττόμενοι ἐχάλουν, Ῥωμαίων 
μαὶ τοῖς ὅσοι χατόκιν αὐνοῦ καθ ἕνα xai σνοράδην 
ἰόντες -ἀεὶ ἑπικατελάμθανον, ἐχέλευε διζκεέιν Eu 
μᾶλλον ual! ἀθίεσθαι τῆς πῤοθυρίας. "Άλλδι μὲν 
μετὰ πλείστην ὅσην τὴν δίωξιν Έπειδὴ μηδὲν Bvotecy 
εἶχον τόν τε χῶρον ἔνθα ἐπιπλεῖσνὸν ἔλκπεπτωκότες 
Άλθον ἔρημόν τε καὶ δεινῶς «ἄθατόν ἔγνων, ὀπίσω 
ἑχώρουν. Ὁ δὲ τῷ ἰξαδέλφῳ κεριτυχὼν Ανδρονίκῳ, 
οὗ πολὺν ky τοῖς ἔμροσθεν ἐποιησάμεθα λόγσν, αὰν 
ἐπὶ τοὺς πολεµίους ἰόντι xal αὐτῷ πολλὰ βιασά- 
μένος τὸν ἵππον ἀφεῖται, Ἐπιδὰς -δὲ αὐτὸν μὲν αὐτοῦ 
µένειν εἴασεν Ὑπκισχήψας ὃν εἴρηται ᾽ΑἉγρϊμην ὅσον 
οὐκ ἤδη χομισθηόόµενον λαδεῖν οὕτω νε cov αὐτῷ 


Digi εὴν µάχην ἀλθεῖν, ὁ δὲ τὴν ἐπὶ τοὺς .«όλεμίους 


ἑφέρέτο. Πέρσαις δὲ δίχα διῄρηται τὸ στράτευμα. 
Καὶ τὸ μὲν πρόσθεν τὴν ἴππον ἐπαγόμενον πᾶταν 
ἐχώρει, ὅση ἄνευ ἐπισιρωμάτων ἀγελαία τούτοις 
εἴπετο, «b λοιπὸν δὲ κατόπιν ἑπορεύετο Ῥωμαίους 
ἐπιόντας ὑποδεξόμενον, 'Üc δὲ υὖδεὶς οὐδαμῶς 
ἹῬωμαίωύ ὀπεφαίνετο, θαρσΐσαντες τοῦ λοιποῦ 
συνῄεσἀν τε ἀλλήλοις xal τὴν ἵππον ἄνετον ᾗπερ 


Du Cangii-notis. 


(76) ᾿ 
baro, ἆγρ 
Equus agrestis, indomitus, équifer. Glossar. ms. 
Ecclesi; Parisiensis, de eqais : Sunt antem hi de 
agresti ordi«é orti, quos equiferes dicimus. Glossar. 
Saxonicum Allrici : Equifer, wiidc cynnes hars, id 


Γρίμην, Portius ἵπ Diction. .Grecobar-- 
ps, ἀγριόζονδον, θηράσιµον, δηρίον, θήρ.. 


'€st, indemitus equus. Glossar. Latinogall. equifer, 
mawcheval, id est, malus equus. Agrestis ' 
in epist. 1 Grégorii Ill pp. ad Bonifacium Mogun- 
linum episc. equus sileaticus, in epist. 15 Zacha- 
Tig pp. ad eumdem Dónifacium. 








HISTORIARUM LIB. II, 


382 


εἴρηται φεροµένην ἐφ᾽ ἕνα χῶρον ξυνάχειν διενο- A quippe densis virgultis obsitus sb altero latere iic 


οὔντο, Ἐπειδή τε βασιλέα µόνον ἐκ κάντων Ἔω- 
µαίων ἀθωράκιστον ἐπ᾿ αὐτοὺς ἰόντα κατενόησαν, 
ἀθρόοι λοιπὺν ix^ αὐτὸν ἐξεχέοντο ἑντείνοντές τε 
τὰ «όξα xal ἀλλήλοις ἐγχελευόμενοι, Ὁ δὲ ἡρωϊχόν 
εινα χαὶ ἀνδρείας πρόσω τρόπον ἀναλαθὼν, ἐπειδὴ 
χύχλωσίν τινα αὐτοῦ πρὸς τῶν πολερίων Υεγονέναι 
ἀδύνατα εἶναι χατενόει (χῶρος γάρ τις ἀμφιλαφῆς 
ix «Βακέρου παραχείµενος µέρος ἐκ ποδῶν εἰς 
τοῦτο αὐτοῖς χαθειστήχει), τὴν συμπλοχὴν ἀναδέ- 
χεται, πλείστους. τε αὐτῶν ἐπὶ στόµα χατενεγχὼν 
τοὺς λοιποὺς εἰς φυγὴν βλέψαι ἠνάγχασεν. Ὅτε xal 
τῶν τις Βαρύάρων ἐχείνων "τὴν βασιλέως οὐχ ὑπο- 
μεῖνας ἀκμὴν ὕπτιός τε διὰ τοῦτο τῷ ἑδάφει προσ- 
ερεισθεὶς, ἐπειδὴ. προσωτέρω «ἱππαζόμενον αὑτὸν 
κατενόει, βέλος ἀφεὶς ἄκρου τυγχάνει τοῦ ποδὺς 
ὄπισθεν, ἔνθα μετὰ τὰ σφυρὰ ἐπὶ πτέρναν d) φύσις 
ἀναχωροῦσα τὴν. ἐξοχὴν ποιεῖται. Καὶ ὁ μὲν καὶ 
δευτέραν πέμψειν ἠπείγετο, βασιλεὺς δὲ προτερῄσας 
τὴν ὁρμὴν τῶν τριχῶν εἷλχε ζωγρείαν, σὺν αὐτῷ 
δὲ τὴν ἐπὶ τὸ στρατόπεδον liv 'Ανδρονίκῳ συναντᾷ. 
δη γὰρ τοῦ βασιλείου ἐνεχθέντος αὐτῷ ἵππου 
ὀχησάμενος χατὰ [P 35] Περσῶν καὶ αὑτὸς ἤλαυνε, 
πολλά τε τῆς ἐπὶ τὰ πρώσω πορείας εἴργων, ἅτε 
παντάπασιν ἄνοπλον ὄντα xal αὐτὸν, ἐπειδὴ μὲ 


πείθει» εἶχε (θάρσει γὰρ καὶ οὗτος ἀπείρῳ «διῳκεῖτο — 


χαὶ ἔπνει τὰς µάχας, ἐπιεικῶς τὸ δόρυ χειρίσας xot 
«ἣν ἀσπίδα, -οἷς καὶ αὐτοῖς οὐχ ὡς ἰδίαις ἐχρῆτο 
ἀλλά τινος τῶν ἀπὸ δόξης ἀφελόμενος ἔτυχεν), αὖ- 
τὸν μὲν «ἀφῆχε πορεύεσθα: - à δὲ ὁδῷ προϊὼν xa 
τοῖς λοιποῖς ξυνέµιξε τοῦ 'Ῥωμαίων στρατοῦ. Ἡυ - 
δομένοις τε ὅπως αὐτῷ τὰ χατὰ τὸν πόλεµον ἆπαν- 
τήσεις μόνῳ τῶν ἁπάντων ἐπὶ τοὺς Βαρῦάρους 
Ἰόντι, περὶ μὲν τοῦ τῶν πολεμίων φόνου, οὓς, χαθά- 
περ εἴρηται, ἀπεχτονὼς ἔτυχεν, ἀπέγγελλεν οὐδὲν, 
χαυχῄσεως ἀγεννοῦς ὑποψίαν παραιτούµενος. Ἔργον 
γὰρ οὐχ ὑπ ὄψιν ἐλθὸν τοῖς μὴ εὐμενῶς ἀχούειν 
ἐθέλούσιν ῥᾷδιον εἰς ἀνατροπὴν γίνεται, Τοῦ vs 
μὴν τραύματος ἐπιμελεῖσθαι .αὐτίχα ἐχέλευεν, ὡς 
μὴ φλεγμήνανξεος ἀνήχεστόν τι xal ἐπισυμθῇ ' ὅτε 
δὴ γέγονέ τι καὶ λόγου ἄξιον" ἐπειδὴ yàp ph εἶχον 
ὅπως αὐτῷ. χρῄσηται, τῶν στρατιωτῶν τις ἔγχειρί- 
Jos ἑλχύσας µέρος τῆς αὑτὸς αὑτοῦ σαρχὸς ἀφέλέ- 
σθαι διενοήθη, ὡς ἂν ἔτι διάθερµον τῷ τραύματι 


obversabatur), præliom sggrediter, enultisque ob- 
truncatis, ceteros G9 34 fagam €ompellit, Tum 
Barbarus quidam, non aasus imperatoris &opetum 
experiri, supinus solo. recuthbens, ubi preiesvec- 


tum videt longius, telo emlMo extremam pedis par- 


tem a tergo attigi, ubi cirea. clavieulos, versus 
calcem, quidpiam satura exstans reliquit : cumque 
jlle ad icium repetendum se actingeret, prevenieng 
Anperstor, cemprehensum crinibus hominem vivam 
eepil, Inde ad castra eum illo revertens, obvius fit 
Andronico, qui jam »dduetam equum. nactus, contra 


T'ersas perinde equitabet. Multis autem verbis fru- 


s4a dehortaius ne ulterius inennis et ipse conten- 
deret. ( incredibili enim praeditus audacia totum 
spirabat Martom, haetam tractare pe.mamque. ge- 
stare promplissimus, quibus tune non propriis, sed 
acceptis ab aliquo e magnatibus utebatur), proü- 
ciscentem quidem in prælium dimisM, $pse vero 
continuato quod instituerat itinere, 4d suos tandem 
rediit. Sciseitantibus vero quid sibi accidisset in ea 
quam omnium solus in Barbaros susceperat expedi- 
tione, quaque fuisset clades hogsium, quos, ut. me- 
motavi, occiderat, vanz gloriz suspicionem deeli- 
nans, nihil quidem respondit. Sepe enim contingit, 
ut quodvis egregium facinus, quod .non sub oculos 
cadit, ab.iis qui malevolo animo audiunt, in con- 
trarium facile deflectatur. Curandum autem confe- 
stim vulnus statuit, ne si succederet iuflammatio, 


C quidpiam periculosius accideret : quo tum tempore 


res digna accidit G3 quæ memoretur. Cum nihil ad 
manum esset, quidam miles, accepia sica, sua 
carnis partem aliquam przesecare parat, ut ea calens 
adhuc applicata vulneri tumorem  inhiberet : sed 
imperator laudata viri benevolentia, id abnuit qui- 
dem, jussit vero ut ab uno ex iis equis, qui nimio 
cursu foiigaii erant, abscissum carnis frustulum 
vulneri continuo apponeretur. Productis inde ad 
medias fere noctes itineribus, exercitum repetit, 
qui ad Mzandri fontes considebat, ubi magna ct 
immensa vis aquarum ex petris, radicibus montium 
adjacentibus, velut ex in(initis Tontibus effusa, ma- 
risque instar cireumjacentem hic inundans agrum, 
in lacus speciem primo quidem contrahitur, dein- 


περιθεὶς, οὕτω τὴν φλεγμονὴν ἀποχρούσαιτο. ᾽Αλλὰ D ceps vero paulatim diffluens, profundam fossam 


βασιλεὺς τῆς εὐνοίας τὸν ἄνδρα ἀποδεξάμενος τοῦτο ᾽ 


μὲν διεχώλυσε, τῶν δὲ τῇ ὁδοιπορίᾳ κεχμηχότων 
ἵππων τινὸς τεμάχιον τῆς σαρχὸς ἀφῃρῆσθαι κελεύ- 
σας εὐθύωρον προσῆγε τῷ «εραύματι, | Ἐχεῖθέν τε 
paxghv κατατείνας δρόμον παρὰ µέσας που τὰς νύ- 
κτας ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἀφιχνεῖται πρὸς ταῖς 
Μαιάνδρου ἐχδολαῖς ἱδρυμένον, ἔνθα πολύ τε xal 
ἅματρον ὕδωῤ ῥεῖ μὲν Bx τῶν κατὰ τὴν ὑπωρείαν 
πετρῶν ὡς ix µυρίων ἀναδιδόμεναν στοµάτων, xbv δὲ 
φαραχείμενον ἐχπελαγοῦν χῶρον ἐς λίμνην μὲν τὸ 
πῤῶτον δννίσταται, ἑξῆς δὲ προῖὸν διώρυχά τε βα- 


diffindit, indeque in fluvium. efformatur, Ab Andro- 
nico interea, qui in hostem, ut diximus, processe- 
rat, nibil factum quidem aliud, nisi quod equos 
complures eorum, quos ceciderat imperator, in 
castra egit. Sic sese res liabuere. Versus Byzantium 
reditu instituto imperator, cum in Bithyniam perve- 
nisset, liberatis ex Philomelio, quemadmodum supra 
retuli, Romanis sedes ibi agsignavil, possessiuncula 
a sacro quodam monasterio per commutationem 
compárala, ubi et arcem castrumque exstruxit, cui 
uomen indidit Portarum. | 


θεῖαν τέμνει xal ποταμὸν ἐντεῦθεν ποιεῖ. Ἀνδρόνιχος δὲ, xatüánsp εἴρηται, ἐπίπροσθεν loy. ἄλλο piv 
ἕδρασεν οὐδὲν, ἵππους δὲ συχνοὺς ὧν ἐκιδαίνοντες σαν ol ο βασἰλέως ἀνῄρηνται εῶν πολεμίων, 


πλ τὸ στρατύπεδον ἤλασε, Ταῦτα μὲν οὖν οὕτως ἑἐγένετὸ. 'O 


δὲ βᾳαιλεὺς τὴν ἐπὶ τὸ Βεζάντιον ἴετὸ, 


383 


JOANNIS CINNAMI 


384 


bv Βιθυνίᾳ τε γεγονὼς ἐνταῦθὰ που τοὺς ἐκ Φιλομιλίου, χαθάπερ εἴρηται «πρότερον, ἀναῤῥυσθέντας 
ᾠχίσατο ᾿Ῥωμαίους, Χτησείδιον absol; τῶν ἱερῶν τινος ἀλλαξάμενος αεμνείων * ἔνθα φρούριόν τε ἄνῳ- 


κοδόµησε xal Πύλας αὐτὸ κατωνόµαχεν. 


40. Sub idem tempus Cosas, qui ea tempestate A 


res ecclesiasticas moderabatur, vir vite integritate 
et gravitate sermonis illustris, & sede G/4 hanc ob 
causam depulsus est. Monachus quidam Niphon πο» 
mine, qui liberales disciplinas humanasque scientias 
ne summis quidem labris degustaverat, etsi sacris a 
pueritia litteris imbutus, cum Michaele viro pio vir- 
tuteque insigni ecclesiasticam dignitatem regente, 
haud sana circa Christianam religionem sentire vi- 
sus csset, ideoque judicio synodali fuisset condem- 
natus, barba ad talos usque protensa, derasa, 
carceri mancipatur. Ut vero vita funeto Michaele, 
sedem excepit Cosmas, Niphon liberiori statim usus 
licentia, publicos congressus egit in eompitis, pra- 
vasque suas opiniones ubique diffudit, Hebrzorum 
Deum palam repudians. Amabat hominem supra 
modum Cosmas, admittebatque in sui consortium, 
εἰ superiora in eum decreta injustitiss arguebat, 
quanquam tune etiam immodice in illum et ad pe- 
tulantjam usque propensus atrocissime repulsus 
fuerat, et propter virtutem divinis propemodum 
laudibus eum eflerebat, addebatque jam olim illi 
praedictum ab eo, fore ut patriarchalem thronum 
conscenderet, Hzc multis non placuerunt : unde ex 
iis nonnulli, quibus potissimum Cosma salus curse 
eral, tacite accedentes : « Quid, aiebant, o divine 
pastor, temet ipsum lupo concredis? anuen vides 
propterea te a grege desplci? recede ab exitioss 
societate, G5 Cum homine enim sacris interdicto 


v. Υπὸ δὲ «bv αὐτὸν χρόνον Κοσμᾶς 6 τοῖς ix- 
χλησιαστιχοῖς τὸ τηνιχάδε ἐφεατὼς πραγμάτων, 
&vhp βίῳ xat λόγῳ χόσμιος, τοῦ θρόνου χατεσπά- 
σθη ἐπ αἰτίᾳ τοιᾷδε, "Hv τις ἀνὴρ μοναχιχὴν 
ἐπανελόμενος [P 50] πολιτείαν, ὄνομα Νήφων, παι- 
δείας μὲν τῆς ἐγχυχλίου καὶ µαθηµάτων τῶν ἑχτὸς 
οὐδὲ µέχρι κείρας ἐλθὼν, τοῖς ἱεροῖς δὲ λογίοις kx 
παίδων ἑαυτὸν ἐπιδούς. Οὗτος ὁ Νήφων Μιχαλλ ἔτι 
ἀνδρὸς ἱεροῦ xa πολλοῦ τὴν ἀρετὴν τὸν ἐχχλησιαστι- 
xiv διέποντος θρόνον δύξαν οὐχ ὑγιᾶ τὰ ἐς τὸ Χρι- 
ατιανῶν δόγμα πολλοῖς περὶ ξαυτοῦ δεδωχὼς χρίσει 
«€ συνοδικῇ (77) διὰ τοῦτο ἀποφηφισθεὶς τόν τε 
πώγωνα ixápr ἄχρι xal ἐπὶ σφυρὰ χατατείνοντα xal 
εἰρχτῇ παρεδόθη. Ἐπεὶ δὲ Miyat μὲν ἐχεῖνος ἐξ 
ἀνθρώπων ἤδη fjv, Κοσμᾶς δὲ ἀντ᾽ αὐτοῦ τὸν θρόνον 
ἑχόσμει, αὑτίχα παῤῥησίαν αὖθις 6 Νήφων ἀνελάμ- 
6ανε µείδω χαὶ πολὺς ἓν ἀνλλόγοις xai àv ἀγοραῖς 
ἦν, ἄλλο «& οὐδὲν ἔπραττεν ὅτι μὴ δόγµα ἐχάστοτε 
ἀνεχύχλει τόν τε Ἑδραίων ἀἁποπροσεποιεῖτο 
θεόν (78). Καὶ τὰ v5 τοιαῦτα ἐνεργολαδεῖν Ίθελεν * 
ἑφίλει τε αὐτὸν ὑπερφυῶς ὁ Κοσμᾶς, xat ὁμιλητῆν 
ἐποίει τὸν ἄνθρωπον, τοῖς τε χκατ᾽ αὑτοῦ τὸ πρότε- 
pov ἐπεφηφισμένοις ἁδιχίαν ἐπεχάλει, χαΐτοι xal 
τότε τὰ ὑπὲρ τοῦ ἀνθρώπου προπετευσάµενος μὲν 
πιχρότατα δ᾽ ὅμως ἀποχρουσθεὶς, xol τῆς τε ápe- 
τῆς αὐτὸν ἑπεθείαζε, χἀχεῖνο τοῖς λόγοις προσετίθει, 
ὅτι δὴ ἐτύγχανε πολλῷ πρότερον τὴν ἐς τὸν άρχιε- 
ρατικὸν θρόνονᾳ ἀνάδασιν ἤδη προαγγείλας αὐτῷ. 
Οὐκ ἤρεσχε ταῦτα τοῖς πολλοῖς * ὅθεν xal οἱ μὲν αὖ- 


cobabítare, per se idones satis est accusatio. » Hzc ϱ τῶν, ὅσοι δηλονότι ἐχήδοντο τοῦ Κοσμᾶ, προσιόντες 


εἰ similis illi ingerebant, Qui vero patriarcham 
oderant, obtestabantur palam, appellabantque Dej 
et imperatoris oculos. At ille neglectis iis mordicus 
adlierebat Niphonl; neque etiam si quid immineret 
damni, ab eo se divelli patiebatur : unde ex nimia 
simplicitate, suimet oblitus, magnas incurrit eala- 
mitates. Quippe cum hominem rursum carceri man- 
cipari pracepisset princeps, sdessentque ducturi, 
primo quidem haud multum abfuit quin patriarcham 
vox deficeret. Collectio demum spiritu, ad templi 
usque fores progressus, a satellitum manibus cona- 
tus est avellere; cumque reluctarent ii, una cum 
ino agi in carcerem volebat. Inde enate In Ecclesia 
contentiones, ipso Cosma in judicium vocato, nec 


ante ab ejuscemodi tumultibus liberata est, quam D 


se Byzantium imperator recepit, quem ad hanc us- 
que diem res bellicze. detinuerant. Tum enim ille 
throno excidit, eo quem mox dicturus sum modo. 
At primum quidem separatim przsules allocutus, 


ἐπὶ σχολῆς» « Τί δήποτε, ἔφασχον, ὦ θεῖε morpiv, 
λύχῳ πιστεύεις ἑαυτόν, Ἡ οὖχ olba; ὡς ὑποδλέ- 
«ttal σε διὰ τοῦτο «b ποίμνιο»; ᾿Αποῤῥάγηθι τῆς 
«oU λυμεῶνος δξυναυλίας. ᾿Ανδρὶ γὰρ ἀποθλέτῳ ξυν- 
οἰχίζεσθαι αὑτάρχης κατηγορία. » Οἱ μὲν ταῦτα 
xai τοιαῦτα ἔλεγον » ὅσοις δὲ δε ἀπεχθείας ὁ ἀρχιε- 
ρεὺς fjv, ἀπεδοῶντο διαῤῥήδην ἐπεκαλοῦντό τε τοὺς 
θεοῦ καὶ βασιλέως ὀφθαλμούς., 'O δὲ ἀλλὰ τῶν μὲν 
ὁλιγώρως εἶχε παντάπασι, τοῦ δὲ Νήφωνος ἀπρὶξ 
εἴχετο, οὐδ' ἂν εἴ τι καὶ γένοιτο ἀποχλᾶσθαι θελεν 
αὐτοῦ ' ἀμέλει καὶ ἔλαθεν ἑαυτὸν τῇ λίαν ἁπλότητι 
ἐν οὗ µετρίοις ξηµιωθείς. Ἐπεὶ γοῦν ποτε, βασι- 
λέως χελεύσαντος εἰρχτῇ καὶ αὖθις δοθῆναι τὸν ἄν- 
θρωπον, παρῆσαν ol τοῦτον ἁπάξοντες, tb μὲν 
πρῶτον μικροῦ xat εἰς ἀφασίαν ἐξεπεπτώχει, ἆνα- 
λεξάμενος δὲ ἰαυτὸν πεζή τε µέχρι καὶ ἐπὶ τὴν aO . 
toy τοῦ νεὼ παρελθὼν ἁποαπᾷν ἐπεχείρει τῶν ἆπα- 
γόντων τὸν ἄνθρωπον. Τῶν δὲ οὑκ ἑνδιδόντων Euva- 
πἆγεαθαι τούτῳ τὴν ἐπὶ τὴν εἰρχτὴν ἤθελε. Στάσις 


Du Cangii note. 


(T1) Κρίσει τα συνοδικῃ. Exstant apud Leonem 
Allatimn, !. 1 De eccl. Occid. et Orient. perp. 
cons., c. 12, p. 678, synodalia decreta lata mense 
Octobri an. 1144 et mense Febr. 1145 a Michaelo 
pauiarcha Cp. in Niphonem Bogomilicz hæresis 
reum, quo lectorem amandamus. Vide praterea 
Novam Biblioth. Labbei, p. 190. ᾽ 


(18) Τόν τε "Ἑδραπίων áxozpoctxoiito θεόν. 
Inde potissimum de religione prave sentire depre- 
hensus est Niphon, quod adstante universo synodi 
eciu ἀνάθεμα τῷ θΘεῷ τῶν ᾿Εθραίων elfutierit. 
Synod. an. 1144. Quis autem Bebraorsm Deus dica- 
tur, vile Arnobium juniorem in Conflictu cum 
Serapione l. 1 initio, 





956 


HISTORIARUM LIB. IJ. 


386 


ἐντεῦθεν εἴχε τὴν Ἐκχλησίαν, καὶ 6 Κοσμᾶς ἐν ol- A interrogansque de fide ei pletate Niphonis, singulis 


είαις fjv. Οὐ πρότερὀν τε τῶν ταράχων τούτων 
ἐλύετο, πρὶν ἂν βασιλἐως ἐν Βυζαντίῳ Ὑεγονότος 
(ἐτύγχανε γὰρ τοῖς πολεµίοις ἔτι πονούμενος ἔργοι:) 
ἔκπτωτος ἐγεγόνει (79) τοῦ θρόνου τρόπῳ ᾧπερ αὖ- 
«ὡς ἐρῶν ἔρχομαι. Τῶν γὰρ ἀρχιερέων ἰδίᾳ παραλα- 
Gov ἕκαστον ἐπυνθάνετο ὅπως αὐτῷ Ec εὐσέθειαν ὁ 
Νήφων ἔχειν δοκεῖ. Tv δὲ ἑχάστου [P 57] τὸ αὐτῷ 
κπαριστάµενον σὺν ἀληθείᾳ διαγορεύοντος, τέλος καὶ 
ἐπὶ Κοσμᾶν εν πεῦσιν µετῆγε. Καὶ ὃς αὐτίκα πολὺν 
τοῦ Νήρωνος κατὰ τὸ εἰωθὸς ἑσχεδίαζε τὸν αἰνετή- 
pues, εὐσεδῆ τε ἀπαραχαλύπτως αὐτὸν ἁποχαλῶν 
xoi ἐς ἀρετὴν ἁπαράμιλλον. Τέθειται δὲ ταῦτα ἐπὶ 
Βήματος, xal ὁ βασιλεὺς αὖθις οὐκ ἔτι καθ ἕνα 
τοὺς ἀρχιερέας ἐπηρώτα, ἀλλὰ κοινῇ πάντων &vs- 
πυνθάνετο ὅπως ποτὶὲ περὶ Νήφωνος φρονοῦντες 
εἷεν * οἱ tk διαῤῥήδην ἀσεθῇ τὸν ἄνθρωπον ἀπεκά- 


id quod erat vere enuntiantibus, tandem et ipse su- 
per eo rogatus esi Cosmas; qui in Niphonis laudes 
iminensas, prout consueverat, ex tempore conver- 
sus, pium illum propalam profitetur, virtuteque 
nemini conferendum. Res tandem ad tribunal 6G 
deducta ; jamque non singulos pontifices separatim, 
sed omnes simul princeps interrogat, quid de Ni- 
phone sentirent. Palam illi impium hominem pro- 
clamant. Átque eorum ejusmodi fuit sententia, Con- 
versus inde imperalor ad Cosmam : « Tu vero, 
domine, inquit, quid de homine sentis? » Et Cosma 
eadem simpliciter liberiusque affirmante, concla- 
mavit coetus universus, minime in throno perstare 
illum debere. Eapropter de medio tollitur, vir, prz- 
terquam nimia simplicitate, uti ego quidem existimo, 
reliquis omnibus bonis copiosissime instructus. 


λουν. Οἱ μὲν οὖν οὕτω γνώμης εἶχον * βασιλεὺς δὲ τὸν λόγον ἐπὶ Κοσμᾶν ἤδη µεταγαγών. « Zo δὲ ἀλλά 
«l ποτε, ὦ δέσποτα, περὶ τοῦ ἀνθρώπου φρονῶν εἴης:» Τοῦ δὲ σὺν ἁπλότητι ταῦτα καὶ πάλιν παῤῥησία 
διενίσταµένου, ἐπεθοᾶτο τὸ πλῆθος xal µένειν αὐτὸν ἐπὶ τοῦ θρόνου Ίχιστα Ἰξίου, 'O μὲν οὖν διὰ ταῦτα 
ix τοῦ μέσου λοιπὸν ἦν, ἄνθρωπος πλὴν τοῦ ἀφελοῦς, ὡς οἶμαι, τἆλλα πάντα πεπλουτηχὼς 


ἀγαθά Q). 

ια’. Βασιλεὺς δὲ ὀλίγφ ὕστερον ἐπὶ Πέρσας xal 
πάλιν ἐχώρει. Ῥύνδαχον δὲ καταλαδὼν ποταμὸν ἐν 
παρασχενῇ ἐποιεῖτο ὅπως "Ixóvióv τε ἑχπολιορχήσῃ 
καὶ τὰ πἑριξ καταδραμεῖται πάντα. ᾽Αλλ οὕπω ἐν. 
τεῦθεν ἐκίνει τὸ στράτευμα, xal πρέσδεις ἀφίκοντο 
πρὸς τοῦ σουλτὰν περὶ εἰρήνης ἑπερωτήσοντες. 
"Heye Bi ταυτησὶ τῆς πρεσδείας ἀνὴρ μεγάλα παρὰ 
Πέρσαις δεδυνηµένος ὄνομα Σολυμᾶς, πολλὼν ἐς 
ἄγαν πολέμων ἔμπειρος, ix πολλοῦ τῆς βασιλέως 
χειρὸς πειραθεὶς, ἑξότου, καθάπερ uot δεδιήἠγηται, 
περὶ τὸν οὕτως Καλογραίας λεγόμενον βουνὸν τῷ 
Ῥωμαίων συµµίξας στρατῷ κατὰ κράτος ἠττήθη * 
fjv δὲ τῆς πρεσδείας ὁ νοῦς τοιοῦτος * Πρακανὰν τε 
πόλιν ἀπεδίδοσαν βασιλεῖ καὶ ὅσα ἄλλα Ῥωμαίους 
ἀφελόμενοι ἔφθασαν, Οὕτω τε εἰρηναῖα ὁ λοιπὸν 
Πέρσαις τε xai Ῥωμαίοις ἔσεσθαι ὡμολόγουν. 'Α 
προσηκάµενος βασιλεὺς τὸν πόλεμον λύσας ἐπὶ Βν- 
ζάντιον λθεν. 

εδ’. Ἐντεῦθεν τὸ ἐξ ἑσπέρας ἀρχὴν ἴσχε, Κελ- 
τοὶ (80) γὰρ xai Γερμανοὶ καὶ τὸ Γαλατῶν ἔθνος καὶ 


9) “Εκπτεωτος ἐγεγόνει. Manuel in 
relerQus, Cosmam patriarcham, quod Niphonis 
Bogomilice hseresis rei et damnati pravis opinio- 
nibus assentire compertus esset, coacta in Blacher- 
niano palatio synodo, publice damnavit, et tbrono 
dejecit, 96 die Febr. an. mundi juxta Graecos 6652 
Chr. 1447 ind. 10. Synodum et illius Acta ex ms. 
Eruta recitat Allatius loco eitato, Aliam Cosmæ 

itionis eausam comininiscitue Nicetas, l. 11, 
ο. 3. catalogus patrisrch. Cp. Κοσμᾶς ὁ ᾽Αττιχὸς, 
ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ (Μανουῆλος) ἀρχιερατεύσας μῆνας v, 


41. Νου multo interjecto tempore rursum advere 
sus Persas proficiscitur imperator, atque ad Rhyn- 
dacum amnem euim perveuissel, parat se ad expu- 
gnandum Iconium, et proxima quseque incursionibus 
infestanda. Necdum inde copias abduxerst, cum 
legati superveniunt ab sultano, de pace acturi. Præ- 
fuit huie legationi vit spud Persas potentissimus, 
nomine Soliman, multa rei militaris experientia 
conspicuus, quique pridem expertus fuerat impera- 


C toris vires, ex quo, ut supra scripsimus, sd Calo- 


grææ collem cum Romano exercitu prelio decertans 
omnino deletus eat. Ea autem fuit legationis sen- 
tentia : Pracanam civitatem ab iis restituendam, et 
quecunque alia. Romanis abstulerant ; ita deinceps 
Romanos inter Persasque pacem. 7 fore. Quibus 
acceptis conditionibus, solutoque bello, Byzantium 
princeps reverlitur. 


49, Tum res Occidentales initium novorum mo- 
tuum fecere. Celiæ enim Germanique et Galli, et 


Du Cangii note. 
urbem ἐξεθλήθη, καὶ ἣν ἐχχλησία ύουσα μῆνας t. 
D ἐξε e f xnpr μῆνας f 


(80 ol. Per Celtas Alemannos intelligit 
Cinnamus, per Germanos vero Gallos, ut ex infra 
narrandis patet. Porro Conradi imp. expeditionem 
Syriacam narrant pluribus Otho Frisingensis episc. 

vi eidem interfuit, 1. 1 De Gestis Freder. c. 29, 
3, 44, 45 et 58; Helmodus, |. 1, c. 61; Odo de 
Diogilo, De profect. Lu4. reg. Fr. in Orient. ; Will. 
Tyrius, |. xvi, c. 18, 19, 20; |. xvii, 6. 1, 8; Gesta 
Ludov, VII Franc. reg., c. 4 et seq.; Matthzeus 
Paris. an. 1446: Satnutus, |. 111, park. vi, c. 19; 


Cornelii Tollii note. 


s) IL τοῦ degadobc, ὣς οἶμαι, t&44a πάντα 
o xbc d 204. Cosmas, in uit, omuibus 
abonde bonis locupletatus erat ; sed Ώου unun de- 
flciebat, quod tuta non esaent et secura. ideo Ari- 
stoteles libro prino Rhetorices, ubi de bonis agit 
externis, que beatitudinem sive felicitatem consti- 


tuunt civilem, partem non minimam eorum statuit 
divitias, non quasvis, sed, ut ipse precipit, Ταῦτα 
δὲ (ypfjp.axo) πάντα xal ἀσφαλὴ, xat ἐλευθέρια, xai 
χρήσιμα * Haec vero omnia et secura, et liberalia, et 
utilia esse oportet. 


387 


JOANNIS ΕΙΝΝΑΝΊ: 


338 


qui. vetereta, circumBabitant Komam, Brittiique, αἱ Α ὅσα τὴν. παλανὰν ἀμφινέμρνται Ῥώμον, βρίο 


Brüapni atque adeo universe Occidentis vireu 
moverunt, Tante. expeditionis in specienr eausm 
hzec ferebatur, u& ex. Eurepa in Asiam trajicerent, 
dimicsrentque eum obviis Persis, indeque in Palæ- 
stinara eontenderent, templum Dominicum locaque 
sacrosancta lustraturi. Ceterum vera hujus profec- 
tionis causa fuit, ut in transita Romanorum infe- 
$larent agros, et obvia quaeque everterent. Innu- 
merus autem. illorum erat exercitus. Át ubi jam 
proximos. esse Hungarorum finibus rescivit prin- 
erps, Demetrium quemdam Macrembolitem , et 
Alexandrum. gente Italum, Gravina civitatis Italicae 
olim comitem, quique a Sicilie tyranno cum com- 
pluribus aliis possessionibus, suis exutus, ad impe- 
ratorem hac de causa tronsierat, legatos mittit : 
hoc dato in. mandatis, ut eorum mentem diligentius 
explorarent ; et οἱ ip Romanorum damnum dicerent 
non se advenisse, id sacramentis afllrmarzent : legati 
igitur ad Barbarorum duces perduci, in hune mo- 
dum verba fecerunt ; « Bellum noo indictum inferrd 


jis qui nullam injuriam fecerunt, nulli hominum aut 


Sanctum. unquam fuil, aut decorum : maxime, qui- 
bus nehilitaus et potentie abunde est. Si euim. 
vincere: illos contingat, fortitudini non. aseribetur 
victoria. Contra, si victi fuerint, pon pro virtute 
perieulis G& sese objecisae indicabupntur. Res utrae 
qne iufra laudemy.est, Vobis autem non aliter licebit 
calcare Romanorum terras, quam 869 primum in- 
terposita, nulJam vos jujuriam imperatori illataros. 
Quodsi jurejurando stare decrevistis, cur non pro- 
palam bellum geritis? eum Romanis. enim vel ex 
impreviso depugnare periculosum est : sin illud 
eliam cum perjurio: illis inferis, multo certe gra- 
vius nefas erit ; cujus Deum et Romanorum arms, 
indicta speetabit. At si vestra sincera est amicitia. 
αἱ nullo facatz, dolo, sàcramentis eam conüruianti- 
bus, vohis injegrum erit ut amicis iter per. ditiones 


facere magni imperatoris, hospüilsque ut par δει, 


atque alia quavis benignitate frui. » Hzc legati 
dixere. illi autem omnes, cum in tabernaculum 
Conradi Alemannorum regis convenissent, ut qui 


nter Occidentales nationes principem locum obti» 


tl (81) τε καὶ Βρετανοὶ xat ἅπαν ἁπλὼς τὸ baa. 
Ριον ἐχεχίνητο χράτος, λόγῳ plv. τή; προχείρῳ ὡς 
ἐξ Εὐρώπης ἐπὶ τὴν Ασίαν διαξήσονται Πέρσαις-τε 
μαχησόμενοι τοῖς παρὰ πόδας xai sv ἐν Παλαιατίγὴ 
χαταληφόμενοι νεὼν τόπους ες τοὺς ἱεραὺς Facopfia 
σοντες, τῇ γε μὴν ἀληθείᾳ. ὡς τὴν. τε χώραν "Pun 
paluv ἐξ ἐφόδου χαθέξοντες καὶ τὰ ἓν mot xata 
στρέφοντες. "Hv δὲ αὐτοῖς d ατρατιὰ ἀριθμοῦ 
χρείσσῳν. Βασιλεὺς δὲ ἐπειδὶ ἄγχιατα τῶν Οὐννε- 
x&v ὁρίων γεγονέναι ἐπύθετα τούτους, «πρέσδεις 
ἔστελλε [P 38], Δημήτριόν τέ τινα Μακρεμθολίτην 
xaX ᾿Αλέξανδραν (82) ἄνδρα Ἰταλὸν μὲν τὰ Ὑένος, 
Εραθίνης δὲ πόλεως Ἰταλιχῆς χόµητα ὙΥεγονάτα, 
πρός τε τοῦ Σικελίας τυράννου ἅμα πλείοσιν ἄλλοις 


Β τῆς τε ἀρχῆς ἁποδιδασθέντα καὶ βααιλεῖ διὰ τοῦτο 


αὐτόμολον γεγονότα. Ἐχέλενε ὃλ τῆς τε γνώμης 


:ἀποπειράσασθαι cov, χαὶ εἴγε μὴ ἐπὶ τῷ ποηρῷ 


Ῥωμαίων ἤχουσεν, ὄρχοις τὰ πρᾶγμα βεθαιοὼν. Qf 
xai ἐπειδὴ bci vous τῶν Βαρθάρων τούτων ἡγεμόνας 
λθον, ἔχεξαν τάδε * « "Axfpuxvav πόλεμον ἄγειε had. 
τοὺς μηδὲν ἠδιχηχότας, οὔτε ὅσιον οὔτε ὅλλως εὖ- 
πρεπὶς ἀνθρώποις ἑστὶ qivoug τε περιφανείᾳ καὶ 
δυνάμεως περιουσίᾳ µάλιστᾳ χαχβηµέγοις. Νικῶν» 
τες (&p, ἂν οὕτω vxor, οὰ αὖν ἀνδρείᾳ νικήσωσι, 
καὶ ἠσσώμενοι oig, ὑπλβ- ἀρετῆς, χωνδεγεύσουσιν, 
Ἄμφω δὲ οὐκ ἐπαινετά. Ὑ μῖν Ub οὐδὲ ἄλλως Melo 
σται γῆν τὴν Ῥωμαίων nasal μὴ πρότερον πἰστεις 
περὶ τοῦ μηδὲν. ἀδιχήσειν δέδωκότας βααιλεῖ.. Ὥστε 


ο εἰ μὴ ψευδορχεῖν µάλλαϊτε, εἰ μὴ ἐν τῷ ἐμφαγεῖτὶν 


πόλεμον ἄγετε; Ῥωμαίοις γὰρ xal ἐκ τοῦ εὐθέως 
διαρνήχεσθαι, χαλεπὸν ὑμῖν ἔσται. El δὲ xai οὖν 
ἐπιορχίᾳ τὸν χατ’ αὐτῶν ἀιαφέρετε πόλεµρνι πρλλῷ 
bh χαλεκώτερον᾿ Ori) γὰρ xal τῇ Ῥωμαίων [σχόῖ 
πολεμεῖν λοίπεται ὑμᾶς. El δὲ xai ἀληθίζει τὸ. φί- 
λιον ἐν ὑμῖν, καὶ δόλος οὐδεὶς ὑποχάθηται, ὄρχοις τὸ 
πρᾶγμα βεθαιώσασιν ἑξέσται ὡς διὰ φιλίας τῆς Ba- 
αιλέως μεγάλου Usa: γῆς, ὑποδοχῆς τε ἀπολαύοντας 
εἰς τὸ εἰχὸς καὶ φιλαφροσύνης, τῆς ἄλλης. » Οἱ πρέ- 
αδεις μὲν τοσαῦτα εἶπον * οἱ δὲ συνῄκααν Υὰρ lc 
ταὐτὺν παρὰ τὴν Κοῤῥάδου, τοῦ ᾽Αλαμανῶν ῥη- 
Y*« (50) σκηνην ἅτε τὰ πρεσδθεῖα τῶν àvà τὴν 
ἑσπερίαν λῆξιν λαχόντος ἐθνῶν, ἐπὶ xaxip μὲν τῷ 


Du Cangii note. | 
€hron. Vosiense, e. 52; Roberius de Monte, an. p) gest. Frid., c. 24; 1. 1), c. 14; ev Willelmus Tyrius, 


1447; Gotefridus Viterb., 
Nicetas, in Man,, l. 1, c. 4 et sed: 
(81) Βρίττιοι. Britannos οἱ Brittios promiscua 
appellat Cinnamus Britanni insulz incolas : Brit. 
tiam, seu Βριτίαν, insulam ipsam Procopius, |. 1v 
De bello Gothico. Δά Britanniam, seu Britannos, 
P 439] ferte spectat nummus, in quo scriptuur 
PETTIGQN. Cum T supino, seu inverso, pro D, 
ut in aliero MAZZAAIHTIN. Apud Anton. Áugus- 
tin. Dialeg. 6 Antiquit. Romanarum. ' 
(82) ᾽Α.έξανδρον. Alexander Gravinz in Italia. 
tomes, a Rogerio Sicili$ rege possessionibus suis 
propter rebeltionem exutus, in Dalmatiam primum, 
mox. -Cenatantinopolim ad imperatorem Manuelem 
prefeetus, eidem deinceps militavit, uti pluribus 
narrant Nieeras, in Man. l. i, n. 6; Alexander obb. 
Cclesinus, |. 1. Ker. gest. Roger. Sicil. reg. c. 19; 
l. n, c. 99, 96, 37 et 98; Otho Frising. 1. 1 De 


part, xvi]; praterea 


; €. 4 et 14. Graviuz comiratus datus post 
hzc 3 Rogerio Adz, nobili et strenua adolescent? 
filis su: marito. Alexander Celesinis |. 3 c. 99. 

85) Τοῦ Ἁλαμανῶν ῥηγός. Mirum quam Gra- 
culi isti scriptores principi sua adblaodiuntur, dum 
imperatoris titulum et diguitatem huic soi? asser 
runt, Germanicis Augustis denegant, quos. reguin 
appellatione donandos tantum censeiít et volpn 
quasi Græcorum esset de dignitatuin et. titulorum 
honorariorum przrogativa decernere. Verumr rox 


mperatoriain dignitatem plus satis agnoscit in 


Germanicis principibus, quos 60 nomine supra reges 
fuisse innuit. Vide notas. ad Anus p. 20. Cseterum 
Conradus priusquam iter capesseret per. Graecorum 
provincias, legatum miserat ad Manuetem; compres 
tus et transitus impetandt gratia. De: µας legauoue 
Nicetas in Man. t. 1, n. 4 





289 


δριοίς ed πρᾶγμα πιστοῦσθαι, ἑτοιμότάτα καὶ τοῦτο 
ποιῇσειν διετείνοντον "Ee δὲ Παλαιστίνην ἀὐτοῖς 
ὁρᾷν τὴν ὁρμὴν καὶ τοὺς τὴν Ασίαν λῄστεύοντναφ 
Πέρφας. Δόξαν οὖν οὕτω ᾿Ρώμαίοις χαὶ εἰς ἔργον 
οὓς λόγους ἑἐξὴγόν ὅσοι τε ἐς τοὺς ῥῆγας xat ὅσοί 
ἄλλως ἐπίδοξοι τῶν ἓν αὐτοῖς ἠόαν, δουχῶν φημε 
χαὶ χομήτων. Ἰδιάξουσαι δὲ ταῦτα ἀρχαὶ xal ólóv 
ewe διαιρέσεις bx τοῦ εῆς βασιλείς «καθιέµεναι 
ὕφους, Υενιχωτάτου τινὸς xal ὑπερχειμένου τῶν ἃλ- 
Μον πράγµατος. Κόμητα μὲν vàp δοὺξ.ὁπεραναδέ- 
δηχε, δοῦχα δὲ αὗ ῥὴξ xai ῥῆγα βασιλεύς. Καὶ 
ὑπείχει τὸ καταδεέστερον ἀεὶ φύσει τῷ ἰπέκεινα, 
πθλεμόν τε συνδιαφέρει τούτῳ (84) xal πείθεται τά 
Tt τοιαῦτα. Aib xal βασιλέα μὲν ἰμπεράτορα χαλεῖν 
Ulo, Λατίνοις ἐστὶ τὸν ὑπὲρ ἑπέχεινα αἰνιττομένοις, 
ῥήγας δὲ τοὺς ὅσοι δευτέρας εἰλήχασι τάξεως. ᾽Αλλὰ 
ταῦτα piv [P $9] οὕτω διῃρήσθω. Τελεσθέντων δὲ 
ος πρέοδεσιν ὧν ἕνεχα. παρὰ τοὺς Βαρθάρους ἡλ- 
(ον, αὐτοὶ μὲν ὃς Βνξάντιον ἀπεχόμίσθησαν, οἱ ρῇ-- 
Τες δὲ δδοῦ τὸ λοιπὸν εἴχοντο, Οὐ μέντοι ἀλλήλοις 
khpirvuto τὰ στρατεύματα, ἀλλ 6 μὲν Ἁλαμανὺς 
αρότερος, πολλῷ δὲ κατόπιν ὁ Γερμανὸς (85) ἔπο- 
ῥεύετο, οὐχ οἶδα ὅτου ἕνεχα (66) τοῦτο ἐπιτηδεύον- 
θες, εἶτε καὶ καθ' ἑαυτὸν ἑχάτερος ἀξιόμαχοξ εἶναι 
φιλοτιμούμένος, si: xai χαθ) ἑαυτὸν ἑχάτερος 
᾿ἀξιόμάχος elvai φιλοτιµούμένος) εἴτε «καὶ τὰ ἐπιτή- 
ὑεία μᾗ ἐπιλιπεῖν σφᾶς προνοούμένοι, 'Ἠεσαν δὲ 
ὃμως ἀνάριθμοι καὶ ὑπὲρ τὴν παρὰ θάλασσάν φάμ- 


| HISTORIARUM LIB. II. | | 
Ῥωμαιων ἴχειν οὐδαμῆ ἔφασχον, xàv δεήσοι xaX neret, neutiquam. se $dvenisse dicebant, ut ἆαπισα 


3m 


ullá inferrent Romanis : si necesse id foret, tero 
sacramentis sese üreaturos, idque se libenter fa. 
cturos asserebant, cum Palsstinam et incursanted 
Asiam Persas spectaret ab ipsis suscepta expeditio. 
Hséc Romanis acceptautibus, confestim qus dede- 
rant verba, facto. ipso eonfirmavere quotquot regia, 
aut alia quavis illustri dignitate prsestabset, dueum 
dico et comitum. Gandent autem singulari sua prae- 
rogativa ejusrmodi dignitates, ab irbperatorio fasti- 
gio, quod. exteris preeminet, et 3 quo prefluunt, 
quodammodo. secrete. Comitem 9. enim dux 


,precelit, ducem vero fex, regem imperator: et 


cum illed quod minus est saopte natura potiori sub- 
jacent, belli cum eo partitur onera, in ejusmodi 


B rebus eætera sübditus, Quapropter. quem Graci 


βάσιλέα vocant, Latini imperatorem) appellare so- 
lent, supremam ilius potestatem innuoentes : reges 
$utem, quotquet secundum sortiti: sunt ordinem. 
Hec spud iilos: habetur distinetlo. Rebus expeditis 
quarum causa ad Barbaros venerant, legati Byzan- 
tium redeunt, Reges vero institutum iter prose- 
quuntur, non (amen conjunctis invicem exercitibus: 
prior enim incedebat Alemannus, a tergo: lengiose 
intervallo Germanus subsequebatur, quod cur ab 
iis (επι sii, haud plane mihi cofnpertoro : nisk 
forté qued quisque justas se copias ducere crede« 
rent, 2u(, quod ita providissent, ne forum neeopia- 
riarum ἱορία premerénttr. Ibant doltitudine μου. 


pes. O0 «τόσαις ὁ Ξέρξης ἑχαλλωπίσατο µυριάσιν, α mora οἱ &renam mári$ excedente, ita ut noi tot 


ὄψύτε ναυαὶ τὸν Ἑλλήσποντον ἐζεύγνν. Ἐπειδὴ γὰρ 
πρὸς τῷ Ἵστρῳ ᾿Υείόνασιν, ἐνταῦθα εὐιρεκῇ τὰ 
πρὸς τὴν διάδασιν ὁ βασιλεὺς αὐτοῖς καθιστᾶς bxi- 
leve τῶν ὑπογράμματέων τοὺς αλεἰσίους ἐπὶ θάτερα 
οὗ ποταμὸὀῦ L τὸν ἑχάότης φόρτον ἄπογε- 
Υβάφθαι vede. "EG ἔννενήχοντα (87) τοίνυν ἀριθμη- 
σἀμενοί μυριάδὰς τὸ ἐντεῦθεν οὖχ οἷοί τὲ ἀριθμεῖν 
ἐγένοντο. | s m 
vr. Τὸ μὲν δὴ πλῆθος τοσρῦταν αὐφοῖς Tiv. ᾽Αγχοῦ. 
δὲ κόλεως Ναϊσοῦ veyovóciw, f, μῃτρόπόλις τῶν 


χατὰ τὴν Δακιχὴν τυγχάνει οὖσᾳ, ἐνίαῦθὰ ὁ την τῆς 


milibus gloriatus fuerit olim Xeries, cam Hetle-, 
apontam navibus Jungeret, Ubi 4d Istum pervone- 
font, suppeditátis qme ad transiittendas copias 
necessaria eraht, delectis. scribis dat η mandats 
imperator, υἱ in adversa famisis ripa steutes, ad- 
netirent cujusque onus navigii. Cumque ad: nonae 
ginta usque millia numerassent, uerius deinde 
progredi competando non potuere. 

45. Tanta erat illorum multitudo. Cum ad Nai- 
sur, qua metropolis est urbiumi Dacicaruni, acces- 
síssent, Michael cognomento Branas' cui ab impe- 


. Du Cangíi nous. 


| Πόλε te συνδιαφέρει τούτφ.  Tangit 
— addi vetereu Latinorum norem et 
necoptum usuro, quo vasalli in expeditionibus bel-. 
licis dominos sequi vel comitari tenebantut, 
(85) Γερμανός. Exercitus nempe Francorum, 
duce Ludovico Vil. rege, qui Alemannos. proxime 
us est ' 


(86) Οὐκ οἶδα ὅτου ἔγεκα. Νε populis inter se. 
düssideypiibus. contentiones. orirenlur, él ul. commo- 
&iws tile necessaria. suis procurareni legionibus, 
equisque et jumeniis ad onera deputatis pabula non 
deessent. Iia Wil, Tyrius, |. xvi, c. 19, Gesta Lu- 
dev: Vil, Mai. Paris, et alii. m 
. (81). Ἐς ἐννεγήκοντα. Willelious Tyrius : Ut 
constqpuey asserunt qui. in. ea, expeditione [nerunt, 
in εοίο domini imperatoris. comitatu ad seplwaginia 
millia ſuerunt loricatorum, ex.epiis peditibus, par- 
veulis, et mulieribus, εἰ equitibus levis armatura : 
is, iu yero regis. Francorum, virorum fortium. 
loricis wtenlium numerus ad 10 millia, excepta cíasse 
secunda, esiimabaniur. Otho Frisingeusis de Cou- 


EE LÁ» 


rado: Tantam autem post. se. multitudinem trazit, 
w.el flumina ad navigandum, camperumque latitiulo 
ad anibulandum vig sufficere videretur. Chron, Hei- 
chersperg. an.1147 : Tamque infinitus erat exer- 
citws, quod ex quo gentes esse ceperunt, nunquam 
tantam hominum equitum. simul.ei pedicum» mhiti- 
(udinem in unum congregaiam (ama ait, 049 da 
Diogilo, 1, 11 de Conrado : Valde imperialiter egres- 
$us esl el nàvali apparatu el pedesiri exercitu; el 
bene, habebat enim. lunc Bungaros inimicos. Idem 
l. ui ; Ki licet ego prescripserim el verum sit de 
illius exercitu infnitos jam obiisse, audivimus tamen 
ᾳ Grecis, qui numerarunt transeuntes (brachium. S. 
Georyii) eum cum; mongentis (nouaginta) millibus, 
et.quingentis. 66 transfretasse. Denique Gotelridus 
Viterbiens, part. xvin : 
— —-— numerum ai noscere quaeras, 
millia milleni militis agmen erat, — 

in utroque scilicet esercitu. Alemanuorum et Fran- 
corum. 


301 


JOANNIS CINNAMI 


392 


ratore 760 demandata erat provincie præſecturt, À χώρας πρὸς βασιλέως ἐμπεπιστευμένος ἀρχὴν Mc 


quemadmodur ei imperatum erat, necessaria omnia 
subministravit. Posquam ad Sardicam ventum est, 
accessere duo ex illustrioribus viri, qui et eos hu- 
maniter, ut par erat, exciperent, el commeatum 
praeberi curarent. Alter horum fuit Michael sebastus, 
ex Palazeologorum gente, vir ingenio et multa rerum 
experientia prastans, qui nescio quod ob crimen ab 
imperatore Joanne in exsilium actus, & Manuele 
revocatus fuerat; huic deinceps, rebusque Romanis 
addictissimus. Alter vero dignitate chartularius 
operam suam utrique impenderat imperatori; sed 
Joannis presertim adeo fuerat benevolentiam cx- 
perius, ut Alexio natu filiorum majore rebus hu- 
manis exempto, mandaverit ei imperator, ut post 
excessum suuin Manueli ad sceptra vocato imperium 
resignaret. Hunc illi in ünem Sardicam pervenere. 
Sed enim Barbari, quandiu fuere in locis difficili- 
bus (multi enim ab Istro flumine ad Sardicam usque 
prernpti eminent, vizque non inaccessi montes) 
incedebsnt quietius, nihilque ab iis actum, quod 
Romanis displiceret, At postquam atiigere loca 
plans, qui regionum cirea Dacícam difficultates 
excipiunt, tum demum hostilem animum prodidere. 
Res quippe venales exponentibus injustas injicie- 
bant manus: οἱ si quis rapientibus "71 obsisteret, 
eum continuo ense deiruneabant. Hæe etsi perpe- 
trarentur, nihilominus movebatur rex Conradus, si 
qui essent qui quererentur, nec praebebat aures; 
vel si auscultaret, petulantiz id multitudinis ascri- 
bebat. Ea postquam ad imperatorem pervenere, 
Prosuchum, militari virtute preinsignem virum, 
cum raptim coacto agmine adversus eos mittil : 
qui Juxta Adrianopolim Barbaros assecutus, pri- 
mum quidem baud longo intervallo subsequebatur, 
ac subinde coercebat inordinatius evagautium er- 
cursiones. Tandem ubi eos videt supra modum 
feroces, palam eliam signa confert, tali ocasione. 
Quidam ex illostrioribus Aleiannis, corpore affe- 
cto, Adrianopoli 66 in monasterium receperat, cum 
pecuniis, alioque omni apparatu. id Romani aliquot 
milites ex pedestribus numeris subodorati, domici- 
lium, ipsumque adeo ægrotum igne subdito cremant, 
sieque pecuniis potiuntur. Quam rem ubi accepit 


χαἡλ ἐπώνυμον Βρανᾶς προὐνοεῖτο ἤδη τῶν ἀναγχαίων 
αὐτοῖς, οὕτω προστεταγµένον αὐτῷ. Μέχρι μὲν οὖν 
xal ἐπὶ Σαρδιχῆς tv τούτοις σαν, ἔνθα xai ἄνδρε 
δύο τῶν ἐπὶ δόξης ἠλθέτην παρ) αὐτοὺς, δεξιωσοµέ- 
νω τε τὰ εἰχότα xal τὰ ἀναγχαῖα σφίσιν ἑμπορισο- 
μένω. "Hv μὲν à αὐτῶν Μιχαὴἡλ σεδαατὸς ix [ἴα- 
λαιολόγων, &vhp ἰχανῶς συνετὸς καὶ πραγμάτων 
πολλῶν ἔμπειρος, ὃς βασιλεῖ Ἰωάννῃ οὐχ οἵδ' ὅ τι 
προσχεχρουκὼς πρότερον ὑπερόριός τε διὰ τοῦτο 
γεγονὼς πρὸς βασιλέως ἀνεχαλεῖτο Μανουὴλ εὔνους 
τε αὐτῷ xat τοῖς Ῥωμαίων μάλιστα ἐγένετο πρά- 
γµασιν. 'O μὲν 6h τοιοῦτος fjv. “Ατερος δὲ χαρτου- 
λάριος (88) μὲν ἀμφοτέροιν ἐχρημάτισε τοῖν βασι- 
λέοιν. Τοσούτῳ γε μὴν Ἰωάννῃ βασιλεῖ εὐνούστατος 
γέχονεν ὡς ὁπότε ᾽Αλεξίῳ τῷ πρεσθυτάτῳ τῶν υἱέων 
ἐξ ἀνθρώπων γεγενῆσθαι ξυνέδη, ἑνσχιφαί οἱ v 
βασιλέα μετὰ τελευτὴν τὴν αὐτοῦ τὸν Μανουλλ ἐπὶ 
τὰ σχΏπτρα χαλέσαι καὶ τὴν βασιλείαν ἐγχειριεῖν. 
Οἱ μὲν οὖν τούτων ἕνεχα ἐπὶ τὴν Σαρδιχὴν ᾖλθον. 
Οἱ δὲ Βάρθαροι µέχρι μὲν ἓν δυσχωρίαις ἦσαν (πολλὰ 
γὰρ ix τοῦ ποταμοῦ Ἵστρου ἄχρι καὶ ἐπὶ Zapbuckv 
ὄρη ἀνέχει ὑψηλὰ καὶ δεινῶς ἄδατα), ew) τε ἔπο- 
Ρεύοντο καὶ οὐδὲν ὅτι Ῥωμαίοις οὗ χατὰ γνώµην 
ἐποίουν. Ἐπεὶ δὲ ταῖς πεδιάσιν δη ὦὠμίουν, al 
πολλά τὰ δυσπρόσοδα τῶν χατὰ τὴν Δαχιχὴν διαδέ- 
yovsat χωρίων, παραφαίνειν λοιπὺν τὸ δυσμενὲς fo- 
ξαντο, τοῖς τε xat' ἑμπορίαν τὰ ὤνια σφίσιν ἄπο- 
διδοῦσι χεῖρα ἐπέδαλον ἄδιχον, [P 40] x&v τις ἁπ- 


6 'σχυρίσαιτο πρὸς τὴν ἁρπαγὴν, τοῦτον δὲ ῥομφαίας 


ἔργον ἑτίθεσαν. "O τε ῥῆς Κοῤῥάδος ἀνεπιστρόφως 
πάντη τῶν Ὑινοµένων εἶχε καὶ τοῖς ἐπικαλοῦσιν 1j 


: οὐδὲ προσεῖχεν ὅλως, ἢ xal προσχὼν τῇ τοῦ πλήθους 


ἁλογιστίᾳ τὸ πᾶν ἀπεγράφετο. Τούτων βασιλεὺς 
ἀχηχοὼς στράτευμα f| τάχους εἶχεν ἅμα Προσοὺχ 
ἀνδρὶ ἐμπειρομάχῳ κατ αὐτῶν ἔπεμψεν. "Oc xai 
ἐπειδὴ περὶ πόλιν ᾿Αδριανοῦ τούτοις συνέµιξε, µέχρι 
μέν τινος ἀπὺ διαστάσεως εἴπετο, τὰς ἀτάχτους τοῦ 
πλήθους ἀνασειράζων ὁρμάς. Ὡς δὲ καὶ ἐπὶ μᾶλλον 
θρασυνοµένους αὐτοὺς ἑώρα, xal πολεμίας Ίδη dv 
τῷ ἐμφανεῖ συνέµιξε χεῖρας &n' αἰτίας τοιᾶσδε. Tov 
«ινα ἐπισημοτέρων ᾽Αλαμανῶν (4) μαλαχισθέντα τὸ 
σῶμα σεμνεῖόν τι εἶχε τῶν ἀνὰ τὴν πόλιν ᾿Αδριανοῦ 
σύν τε χρήµασι xal ἀποσχευῇ τῇ πάσῃ ἃ φωράσαν- 


Fredericus, Conradi ex fratre nepos, homo incre- D «£c τινες "Ῥωμαίων τῶν Ex πεζιχῶν χαταλόγων zog 


dibiliter ferox, impetu vehemens, elatoque admodum 
animo, Adrianopolim propere reserit, duorum 
itiner^ dierum Conradum przvertens, ac monaste- 
rium, in quo primum diverlerat Alemannus, incen- 
dit, sicque belli occasionem Romanis simul ae suis 
prebuit. Prosuchus igitur idcirco Fredericum 


s Du Cangii de 4 
(88) "Arspoc δὲ xaprovldpuoc. Basilius ται 


giluces, de quo Nicetas, L i», n. 1. 





τετῇῃ χαταγωγῇ ὑφῆψαν καὶ τὺν ἄνθρωπον οὕτω 
προσαπολέσαντες τὰ χρήματα ἔσχον. Ὡς οὖν εἰς 
ἀκοὰς Φρεδερίκῳ (89) τὸ γεγονὸὺς ἡλβε τῷ Κοῤῥάδου 
ἀδελφιδῷ, ἀνδρὶ ὑπ ἀσυμμέτρον αὐθαδείας εὖν τε 
ὁρμὴν ἀκαθέκτῳ καὶ ἐπιεικῶς φρονηµατία, σπονδῇ 
παλίνοραος ἐπὶ τὴν ᾿Αδριανοῦ ἦλθε καίτοι ὀμοῖν ἡμέ- 


d[uitegregiws |P. 440]. Fridericus dux Sue- 
—* 





(89) Φρεδερίκῳ. 1d. ipsuin refert INieetal 
b, Gotefridus Viterb. - | 






ϐ) Tor riwa £x 


Γη σα τι 












EE γης it agmina Teutonicorum, 
"aj πως, proiegit ipse forum. 


. "t τος ipsius Done 















393 HISTORIARUM LIB. XI. 306 
pav ὁδὺν Κοῤῥάδου προαπιὼν, πυρὶ τε τὸ σεμνεῖον A adortus, in fugam illum conjecit, et eedem ingen- 


φλέξας οὗ δὴ ὁ ᾽Αλάμανὺς χατἑλυε πρότερον, ταύτην 
ποιέµου πρόφασιν 'Ῥωμαίοις τε χαὶ αὐτοῖς ἑντεῦθεν 
ξυνεπορίσατφ. 'O váp τοι Προσοὺχ εἰς χεῖρας διὰ 
τοῦτο Φρεδερίχῳ ἑἐλθὼν ἑτρέφατο αὐτὸν xal φόνον 
Βαρδάρων πολὺν εἴργαστο. "Hv δὲ Φρεδερίχος οὗτος 
ὁ μετὰ Κοῤῥάδον ᾽Αλαμανῶν ἄρξας, ἐξ αἰτίας fj iv 
τέρας "Alapavot καθυφῆχαν ἁλαζονείας, ἔργῳ τὴν 

ιδ’. Ταῦτα μὲν οὖν τίδε ἑπράσσετο. Ανδρόνικος 
& ὃν καὶ Ὅπον ἐχάλονν, ix βασιλέως τούτων δὴ ἕνεχα 
πεμφθεὶς, τῶντε ὅρκων ἀνεμίμνησχε σφᾶς xax ἃ περὶ 
τοῦ μηδὰν ἁδιχήσειν Ρωμαίους διωµολογήκασι πρό- 
τερον συχνὰ προφέρων ὠνείδιδέ τε τὴν ἀπιστίαν αὖ- 
τοῖ», xa εἴγε μὴ εἰς ᾿προῦπτον xaxbv ἐμπεσεῖσθαι 
βαυλομένοις εἴη, kn τὸν ᾿Αδύδου (90) ξυνεδουλεύετο 
πορθμὸν Ἰέναι χἀχεῖθεν αὐτίχα περαιωσομένους, 
λλ' ᾽Ανδρόνιχος μὲν τοσαῦτα εἰπὼν ἐπειδὴ μὴ 
πείθειν εἶχεν, ἄπρακτος ἐς Βυζάντιον ἀνεχώρει. Οἱ 
& εἰς βουλὴν συλλεγέντες περὶ τῶν ἓν χεροὶ πρα- 
γμάτον koxémvovvo. Δόξαν δὲ τῆς ἐπὶ Βυξάντιον 


ἔχισθαι, ἄραντες ἐχεῖθεν ὁδῷ πρυῄεσαν. Οὐδέν το 


ἶσσον αὖθις ἐχεῖνοι χαὶ μετὰ την πληγὴν σαν οἱ 
πρὶν ἁλαζόνες. Τά τε yàp βοσχήµατα συνἐχοπτον 
ἀφειδῶς χαὶ Ῥωμαίων δὲ τῶν ἀνθισταμένων πολλοὺς 
ἔχτεινον΄ fj τε μάχη οὐχέτι λοιπὸν [P. 41) ἐκ τοῦ 
ἀφανοῦς συνίστατο. Ταῦτα ἐπειδὴ βασιλεὺς ἤχουσε, 
δεῖν ἔγνω παρασχευάζεσθαι xol αὐτός. Πόλιν uiv 
οὖν τὴν Κωνσταντίνου αὐτίχα στρατόπεδα ἑφρούρει, 
τὰ μὲν πρὸ τῶν τειχέων αὑλιζόμενα, τὰ δὲ καὶ πυ- 


λῶν ἔνδοθι διατριδὴν ἔχοντα, Βασίλειον δὲ ὃν καὶ ᾳ 


Τζιωελνδύλην ἑπεχάλουν, πολλοῖς kc τὰ πρὸς &vlayov- 
τα Άλων ἀγῶσι χαὶ µάχαις χατὰ Βαρθάρων ἐνενδο- 
χιµηκότα τῶν τῇδε [Κωνσταντίνου], ἅμα τῷ Προ- 
σοὺχ. οὗπερ ἤδη ἐμνήσθην, Πέρσῃ μὲν τὸ Ὑένος, 
τροφὶς δὲ καὶ παιδείας µεταλαχόντι Ῥωμαῖκῆς, ἐπί 
τινα χῶρον ᾧ Λόγγοι ὄνομα ἅμα στρατεύµασιν ἑλ- 
λοχῄσοντα; ἔστελλεν, ἐπισχήψας abro, ἐπειδὰν 
χειρῶν ἀδίχων xal πάλιν χατάρχειν πειρῶνται ἌΆλα- 
p&vol, ἀντεπεξιέναι σφίσι χατὰ τὸ ἐγχωροῦν. Οἱ xal 


ἐπειδὴ πρὸς τῷ χώρῳ ἐγένοντο, τήν τε ᾽Αλαμανῶν 


χατενόουν πληθὺν χαὶ ὅπως ποτὲ τάξεως ἢ ἀταξίας 
τὰ στρατόπεδα τούτοις ἔχοι ἐπιμελέστατα διεσχο- 
ποῦντο. Τά τε γοῦν σώματα αὐτοῖς μεγάλα (91) τς 
ὑπερφυῶς xai τεθωραχισμµένα ἓς τὸ ἀχριδὲς xas- 


tem edidit Barbarorum. Fuit autem ille Fredericus, 
qui post Conradum imperavit Alemannis, ex ea 
quàm in sequentibus trademus occasione. Atque 
inde 3 priore hactenus ferocia remisere Alemanni, 
re ipsa educti Romanorum vires. 


τοῖς εἰσέπειτα λελέξεται λόγοις. Ἐντεῦθεν vij; προ- 
Ῥωμαίων διδαχθέντε; ἰσχύν. 


14. Cum ea istbic; agerentur, Andronicus, quem 
et Opum appellabant, missus est ab imperatore ad 
res componendas. Positis ille ob oculos quz anica 
jurejurando de non offendendis Romanis sancive- 
rant pactis, perfidiam objecit bhortatusque est, ni 
damnum incurrere manifestum vellent, ot Abyde- 
num fretum peterent indeque copias transportarent. 


B Verum cum nihil persuasisset , infe.to negotio 


Dyzantium rediit. At illi coacto concilio, quo de 
rerum prasentium statu. deliberarent, Byzantium 
esse contendendum decrevere, itinerique se inde 
committunt, Neque a pristina rursum remiserc 
arrogantia, quam non fregerunt accepte antea cla - 
des. Nibilo enim secius pecora passim trucidarunt 
ei arcentes vim Romanos complures cecidere : neque 
enim abhinc occulte praelia conserebantur. Qus 


postquam comperit imperator, necessarium esso 


duxit ut ei ipse copias appararet. Itaque urbein 
Constantinopolitanam extemplo firmat exercitu, cu- 
jus pars una excubabat pro menibus, altera sta- 
tionem intra urbis portas habebat. Dasilium autein 
coguomine Tzicandylei, qui militaribus in Oriente 
factis iuitisque 73 adversus Barbaros qul isthic 


habitant, przliis maguam nominis famam adeptus. 


erat, una. cum Prosuclio, cujus modo memiui, na- 
tione quidem Persa, sed qui a pueris mores Romanos 
induerat, ad locum quemdam, cui Longi nomen, 
mittit cum copiis, quas in insidiis collocarent, dato 
ipsis mandato ut si rursum Alemanni predarentur, 
illos prout locus posceret adorirentur. Ut ad locum 
venere, Alemannorum advertunt mulütudinem, et 
ordinatone an confuso agmine proceJerent diligenter 
exploraut. Jam corpora quidem ipsorum supra 
modum procera vident et armis probo instracta. Ut 
vero equitatum minus velocem, nulloque ordiue 
oues in via vagari conspexere, facile a Romanis 


sv6oU V,xal τὴν ἵππον δὲ ἤχιστα δρομικὴν οὗὖσαν, ἔτι D debellari posse exercitum credunt, modo niilitari 


«& ἁταξίᾳ πολλῇ ἐς *hv ὁδὸν χεχρηµένους ἱδόντες, 
εὐχείρωτόν τε Ῥωμαίοις τὴν στρατιὰν αὐτοῖς ἔσε» 
σθαε ὄπειλήφασι σὺν ἐπιστήμῃ συμπλεχομένοις, xat 


arte congrederentar : de his interim adinonendum- 


principem, illiusque explorandam sententiam. At 
ille cum Barbarorum cousilia æquo adhuc animo 


Du Congii note. 


TFæl vóv. Ἀδύδου. Odo de Diogilo : Illi vero 
A ) venientes Andronopolim invenerunt irans- 
2* im partim resistendo, partim 
prolibentes, et apud sanctum. Georgium 
da δέ mare sirictius, εἰ solum fertilius asserentes. 






wi. id ipsum ab.Ludovico deinceps 
seni 'à. Manuel : Ceterum. multo studio, 
7 07070777 de laborabant , st rex 
rgium de Sixto gres- 
| ulilius trans[reta- 


III. 


1A T 


Sedi lpnporator eorum resistentes. et comulentes equa 
len - 


ret. Rez. autem. noluit. incipere, quod Francos au- 


diebat nunquam fecisse. Ad hoc tamen postmoduin: 


fretum copias suas transmisit Fredericus imp. ut 
ex Anonymo, qui expeditioneu illius Α siaticam de- 


scripsit, discere cst. Dicitur autem fretum Abyde- 
num sanctus Georgius de Sisto, quod fretum illud - 


mari sancti Georgii, seu Propoutili immineat, a 
Sesto urbe iia appellatum, quod non advertit vir 
eruditus. Vide notas ad Villhard. n. 65. 

(91) Σώματα αὐτοῖς μεγἀ.ῖα. Vide notata ad An- 


ne p. 24. 13 


301 


JOANNIS CINNAMI 


392 


ratore 70 demandata erat provincie præſecturt, Α χώρας πρὸς βασιλέως ἐμπεπιστευμένος ἀρχὴν Mc 


quemadmoduri ei Imperatum erat, necessaria omnia 
subministravit. Posquam ad Sardicam ventum est, 
accessere duo ex illustrioribus viri, qui et eos hu- 
maniter, ui par erat, exciperent, el commeatum 
praeberi curarent. Altcr horum fuit Michael sebastus, 
ex Palzologorum gente, vir ingenio et multa rerum 
experientia przestans, qui nescio quod ob crimen ab 
imperatore Joanne in exsilium actus, a Manuele 
revocatus fuerat; huic deinceps, rebusque Romanis 
addictissimus. Alter vero dignitate chartularius 
operam suam utrique impenderat imperatori; sed 
Joannis prasertim adeo fuerat benevolentiam cx- 
perius, ut Alexio natu filiorum majore rebus hu- 
mauis exempto, mandaverit ei imperator, ut post 
excessum suum Manueli ad sceptra vocato imperium 
resignaret. Hunc illi in ünem Sardicam pervenere. 
Sed enim Barbari, quandiu fuere in locis difficili- 
bus (multi enim ab Istro flumine ad Sardicam usque 
prerupti eminent, vizque non inaccessi montes) 
incedebant quietius, nihilque ab iis actum, quod 
Romanis displiceret. Αἱ postquam attigere loca 
plans, qus regionum cirea Dacícam difficultates 
excipiunt, tum demum hostilem animum prodidere. 
Res quippe venales exponentibus injustas injicie- 
bant manus : οἱ si quis rapientibus 71 obsisteret, 
eum contünuo ense deiruneabant. Hæe etsi. perpe- 
trarentur, nibilominus movebatur rex Conradus, οἱ 
qui essent qui quererentur, nec praebebat aures; 
vel si auscultaret, petulantiz id multitudinis ascri- 
bebat. Ea postquam ad imperatorem pervenere, 
Prosuchum, militari virtute preinsignem virum, 
cum raptim coaeto agmine adversus eos mittit : 
qui Juxta Adrianopolim Barbaros assecutus, pri- 
mum quidem haud longo intervallo subsequebatur, 
2c subinde coercebat inordinatius evagantium ex- 
cursiones. Tandem uhi eos videt supra modum 
feroces, palam eiiam signa confert, tali ocasione. 
Quidam ex illastrioribus Aleinannis, corpore affe- 
cto, Adrianopoli se in monasterium receperat, cum 
pecuniis, alioque omni apparatu. id Romani aliquot 
milites ex pedestribus numeris subodorati, domici- 
lium, ipsumque adeo zegrotum igne subdito cremant, 
sicque pecuniis potiuntur. Quam rem ubi accepit 


χαἡλ ἐπώνυμον Βρανᾶς προὐνοεῖτο ἤδη τῶν ἀναγχαίων 
αὐτοῖς, οὕτω προστεταγµένον αὐτῷ. Μέχρι μὲν οὖν 
xai ἐπὶ Σαρδιχῆς (v τούτοις σαν, ἔνθα χαὶ ἄνδρε 
δύο τῶν ἐπὶ δόξης ἠλθέτην παρ᾽ αὐτοὺς, δεξιωσοµέ- 
νω τε τὰ εἰχότα xai τὰ ἀναγχαῖα σφίσιν ἑμπορισο- 
μένω. "Hv μὲν ὁ αὐτῶν Μιχαἡλ σεδαστὸς ix. {ἴα- 
λαιολόχων, &vhp ἱχανῶς συνετὸς xal πραγμάτων 
πολλῶν ἔμπειρος, ὃς βασιλεῖ Ἰωάννῃ οὐχ οἵδ ὅ τι 
προσχεχρουκὼς πρότερον ὑπερόριός τε διὰ τοῦτο 
γεγονὼς πρὸς βασιλέως ἀνεχαλεῖτο Μανουἡλλ εὔνους 
τε αὐτῷ xai τοῖς Ῥωμαίων μάλιστα ἐγένετο πρά- 
γµασιν. O μὲν 6h τοιοῦτος ἦν. "Άτερος δὲ χαρτου- 
λάριος (88) μὲν ἁμφοτέροιν ἐχρημάτισε τοῖν βασι- 
λέοιν. Τοσούτῳ γε μὴν Ἰωάννῃ βασιλεῖ εὐνούστατος 
γέχονεν ὡς ὁπότε ᾽Αλεξίῳ τῷ πρεσθυτάτῳ τῶν υἱέων 
ἐς ἀνθρώπων γεγενῆσθαι ξυνέδη, ἑνσκῆφαί οἱ v 
βασιλέα μετὰ τελευτὴν τὴν αὑτοῦ τὸν Μανουᾗλ ἐπὶ 
τὰ σχῆπτρα χαλέσαι καὶ τὴν βασιλείαν ἐγχειριεῖν. 
Οἱ μὲν οὖν τούτων ἕνεχα ἐπὶ τὴν Σαρδιχὴν ἦλθον. 
Οἱ δὲ Βάρδαροι µέχρι μὲν ἐν δυσχωρίαις ἦσαν (πολλὰ 
γὰρ ἐκ τοῦ ποταμοῦ Ἵστρου ἄχρι xal ἐπὶ Σαρδικὴν 
ὄρη ἀνέχει ὀψηλὰ καὶ δεινῶς ἄδατα), ew) τε ἆπο- 
Ρρεύοντο καὶ οὐδὲν ὅτι Ῥωμαίοις οὗ χατὰ γνώμην 
ἐποίουν, Ἐπεὶ δὲ ταῖς πεδιάσιν ἤδη ὠμίουν, el 
πολλά τὰ δυσπρόσοδα τῶν κατὰ τὴν Δαχιχὴν διαδέ- 
χονται χωρίων, παραφαίνειν λοιπὺν τὸ δυσμενὲς fjo- 
ξαντο, τοῖς τε χατ) ἀμπορίαν τὰ üvia σφίἰσιν ἆπο- 
διδοῦσι χεῖρα ἐπέδαλον ἄδικον, [5 40] x&v τις ἁπ- 


6 «σχυρίσαιτο πρὸς τὴν ἁρπαγὴν, τοῦτον δὲ ῥομφαίας 


ἔργον ἑτίθεσαν, "O τε ῥῆξ Κοῤῥάδος ἀνεπιστρόφως 
πάντη τῶν γινοµένων εἶχε xal τοῖς ἐπικαλοῦσιν d 


οὐδὲ προσεῖχεν ὅλως, ἢ καὶ προσχὼν τῇ τοῦ πλήθους 
ἁλογιστίᾳ τὸ xdv ἀπεγράφετο. Τούτων βασιλεὺς 
ἀχηχοὼς στράτευμα ᾗ τάχους εἶχεν ἅμα Προσοὺχ 
ἀνδρὶ ἐμπειρομάχῳ κατ αὐτῶν ἔπεμφεν. "Oc xai 
ἐπειδὴ περὶ πόλιν ᾿Αδριανοῦ τούτοις συνέµιξε, μέχρι 
μέν τινος ἀπὺ διαστάσεως εἴπετο, τὰς ἀτάχτους τοῦ 
πλήθους ἀνασειράζων ὁρμάς. Ὡς δὲ καὶ ἐπὶ μᾶλλον 
θρασυνοµένους αὐταὺς ἑώρα, xai πολεμίας ἤδη Ev 
τῷ ἐμφανεῖ αυνέµιξε χεῖρας àn' αἰτίας τοιᾶσδε. Τῶν 
«tva ἐπισημοτέρων ᾽Αλαμανῶν (4) µαλαχισθέντα τὸ 
σῶμα σεμνεῖόν τι εἶχε τῶν ἀνὰ τὴν πόλιν ᾿Αδριανοῦ 
σύν τε χρήµασι χαὶ ἀποσχευῇ τῇ πάσῃ’ ἃ φωράσαν- 


Fredericus, Conradi ex fratre nepos, homo incre- D τές τινες "Ρωμαίων τῶν ἐκ πεζικῶν καταλόγων «op 


dibiliter ferox, impetu vehemens, elatoque admodum 
animo, Adrianopoliin propere revertit, duorum 
itiner^ dierum Conradum przvertens, ac monaste- 
rium, in quo primum diverterat Alemannus, incen- 
dit, sicque belli occasionem Romanis simul ac suis 
prebuit. Prosuchus igitur idcirco Fredericum 


ςετῇ χαταγωγῇ ὑφῆψαν xol τὺν ἄνθρωπον οὕτω 
προσαπολέσαντες τὰ χρήματα ἔσχον. Ὡς οὖν εἰς 
ἀχοὰς Φρεδερίχῳ (89) τὸ γεγονὸς ἦλθε τῷ Κοῤῥάδου 
ἁδελφιδῷ, ἀνδρὶ ὑπ ἀσυμμέτρον αὐθαδείας τὴν τε 
ὁρμὴν ἀχαθέχτῳ καὶ ἐπιειχῶς φρονηµατίᾳ, σπουδῇ 
παλίνορσος ἐπὶ τὴν ᾿Αδριανοῦ ἦλθε χαίτοι δυοῖν ἡμέ- 


Du Cengii note. 


(88) "Arepoc δὲ xaptovAdpioc. Basilius Tzit- 


giluces, de quo Nicetas, 1. 1, n. 4 


. 


5, Gotefridus Viterb. 


(89) Φρεδερίκφ. ld. ipsum refert Nicetas, |. 1, n. 


Adfuit egregius [Ῥ. 440) Fritariew! dur Sue- 
vorum, 

AEqua suo pairuo regit agmina Teutonicorum, 

Hostibus ingeritur, protegit ipse [orum. 


Cornelii Tollii notes. 
«) Tór τινα éxurqporépor. Αλαμανῶν, Ait Nicetas cognatum hunc fuisse regis ipsius Come 


rau. 





φλέξας οὗ 6h ὁ ᾽Αλαμανὺς χατέλυε πρότερον, ταύτην 
πολέμου πρόὀφασιν ᾿Ῥωμαίοις τε xat αὐτοῖς ἐντεῦθεν 
ξννεπορίσατο. 'O váp τοι Προσοὺχ εἰς χεῖρας διά 
τοὺτο Φρεδερίχῳ ἐλθὼν ἱτρέφατο αὐτὸν xal φόνον 
Βαρδάρων πολὺν εἴργαστο. "Hv δὲ Φρεδερίχος οὗτος 
ὁ μετὰ Κοῤῥάδον ᾽Αλαμανῶν ἄρξας, ἐξ αἰτίας f ἐν 
τέρας "Alapavol καθυφῆχαν ἁλαζονείας, ἔργῳ τὴν 

ιδ. Ταῦτα μὲν οὖν τδε ἑπράσσετο. Ανδρόνικος 
δὲ ὃν χαὶ Ὥπον ἑχάλουν, kx βασιλέως τούτων 6h ἕνεχα 
πεμφθεὶς, τῶντε ὅρκων ἀνεμίμνησχε σφᾶς xal ἃ περὶ 
τοῦ μηδὲν ἀδιχήσειν Ῥωμαίους διωµολογήχασι πρό- 
τερον Guyvà προφέρων ὠνείδιζέ τε τὴν ἀπιστίαν αὓ- 
τοῖς, xal εἴγε μὴ εἰς προῦπτον χαχὸν ἐμπεσεῖσθαι 
βαυλομένοις εἴη, ἀπὶ τὸν ᾽Αδύδου (90) ξυνεθουλεύετο 
πορθμὸν ἱέναι χἀκεῖθεν αὐτίχα περαιωσομένους. 
'AXj' ᾿Ανδρόνιχος μὲν τοσαῦτα εἰπὼν ἐπειδὴ μὴ 
πείθειν εἶχεν, ἄπρακτος ἐς Βυζάντιον ἀνεχώρει. Ol 
& εἰς βουλὴν συλλεγέντες περὶ τῶν àv. χεραὶ πρα- 
Υμάτον ἑσχέπτοντο. Δόξαν δὲ τῆς ἐπὶ Βυζάνειον 
ἔχεσθαι, ἄραντες ἐχεῖθεν ὁδῷ προῄεσαν. Οὐδέν τε 
ἆσσον αὖθις ἐχεῖνοι χαὶ μετὰ τὴν πληγὴν ἦσαν οἱ 
πρὶν ἁλαζόνες. Τά τε yàp βοσχήµατα συνέχοπτον 
ἀφειδῶς καὶ Ῥωμαίων δὲ τῶν ἀνθισταμένων πολλοὺς 
ἔχτεινον  ᾗ τε µάχη οὐχέτι λοιπὸν [P. 41] ἐκ τοῦ 
ἀφανοὺῦς συνίστατο. Ταῦτα ἐπειδὴ βασιλεὺς Ίχουσε, 
δεῖν ἔγνω παρασχευάζεσθαι xal αὐτός. Πόλιν μὲν 
οὖν τν Κωνσταντίνου αὐτίχα στρατόπεδα ἐφρούρει, 
τὰ μὲν πρὸ τῶν τειχέων αὐλιξόμενα, τὰ δὲ καὶ πν- 
λῶν ἔνδοθι διατριθην ἔχοντα. Βασίλειον δὲ ὃν xoi 
Τζικλνδύλην ἐπεχάλουν, πολλοῖς ἐς τὰ πρὸς ἀνίσχον- 
τα ἥλιον ἁγῶσι xal µάχαις χατὰ Βαρθάρων ἕνευδο- 
χιµηκότα τῶν τῇδς [Κωνσταντίνου], ἅμα τῷ ἩΠρο- 
σοὺχ, οὗπερ ἤδη ἐμνήσθην, Πέρσῃ μὲν τὸ γένος, 


τροφῆς δὲ καὶ παιδείας µεταλαχόντι Ῥωμαῖϊκῆς, ἐπί. 


τινα χῶρον ᾧ Αόγγοι ὄνομα ἅμα στρατεῦµασιν ἑλ- 
Ἀοχήσοντα; ἔστελλεν, ἐπισχήψας αὑτοῖς, ἐπειδὰν 
χειρῶν ἀδίχων xal πάλιν χατάρχειν πειρῶνται Άλα- 
μανο], ἀντεπεξιέναι αφίσι χατὰ τὸ ἐγχωροῦν. Οἱ καὶ 
ἐπειδὴ πρὸς τῷ χώρῳ ἐγένοντο, τήν τε ᾽Αλαμανῶν 
χατενόουν πληθὺν χαὶ ὅπως ποτὲ τάξεως ἡ ἀταξίας 
τὰ στρατόπεδα τούτοις ἔχοι ἐπιμελέστατα διεσχο. 
ποῦντο. Τά τε γοῦν σώματα αὗτοῖς μεγάλα (91) ες 
ὑπερφυῶς χαὶ τἀθωραχισµένα ἐς τὸ ἀχριδὲς κχατ- 


HISTORIARUM LIB. Ἡ. | 
pav ὁδὺν Κοῤῥάδου προαπιὼν, πυρὶ τε τὸ σεμνεῖον A adortus, in fugam illum conjecit, el cedem ingen- 


296 


tem edidit Barbarorum. Fuit autem ille Fredericus, 
qui post Conradum imperavit Alemannis, ex ea 
quam in sequentibus trademus occasione. Alque 
inde a priore hactenus ferocia remisere Alemanni, 
re ipsa educti Romanorum vires, 


tol; εἰσέπειτα λελέξεται λόγοις. Ἐντεῦθεν τῆς προ- 
Ῥωμαίων διδαχθέντες loyóv. 


14. Cum ea isthic agerentur, Andronicus, quem 
et Opum appellabant, missus est ab imperatore ad 
re$ componendos. Positis ille ob oculos quæ antca 
jurejurando de non offendendis Romanis sancive- 
rant pactis, perfidiam objecit hortatusque est, ni 
damnum incurrere manifestum vellent, ut Abyde- 
nuin fretum peterent indeque copias transportarent. 


B Verum cum nihil persuasisset ,- infe.to negotio 


Byzantium rediit, Ai illi coacto concilio, quo de 
rerum presentium statu. deliberarent, Dyzautium 
esse contendendum decrevere, itinerique se inde 
committunt. Neque a pristina rursum remiserc 
arrogantia, quam non fregerunt accept: antea cla. 
des. Nihilo enim secius pecora passiu trucidarunt 
et arcentes vim Romanos complures cecidere : neque 
enim abhinc occulte pralia conserebantur. Qus 
postquam comperit imperator, necessarium esse 
duxit ut et ipse copias appararet. Itaque urbem 
Constantinopolitanam exteinplo firmat exercitu, cu- 
jus pars una excubabat pro manibus, altera $ta- 
tonem intra urbis portas habebit. Dasilium autein 
cognomine Tzicandylewn, qui militaribus in Oriente 
factis iuitisque 73 adversus Barbaros qui isthic 
habitant, praeliis magnam nominis famam adeptus. 
eral, una cum Prosucho, cujus modo memini, na» 
tione quidem Persa, sed qui a pueris mores Romanos 
induerat, ad locum quemdam, cui Longi nomen, 
mittit cum copiis, quas in insidiis collocarent, dato 
ipsis mandato ut si rursum Alemanni preedarentur, 
illos prout locus posceret adorirentur. Ut ad locum 
venere, Alemannorum advertunt multitudinem, et 
ordinatone an confuso agmine proceJerent diligenter 
exploraut. Jam corpora quidem ipsorum supra 
modum procera vident et armis probo instructa, Ut 
vero equitatum minus ve|ocem, nulloque ordiue 
ouneés in via vagari conspexere, facile a Romanis 


ενόουν͵, καὶ τὴν ἵππον δὲ fjxtota δρομιχὴν οὖσαν, ἔτι D debellari posse exercitum credunt, modo nilitari 


τε ἁταξίᾳ πολλῇ Eq τὴν 600v. χεχρηµένους ἱδόντες, 
εὐχείρωτόν τε Ῥωμαίοις την στρατιὰν αὐτοῖς ἔσε- 
σθαι ὑπειλήφασι σὺν ἐπιστὴμῃ συμπλεχομένοις, xal 


arie congrederentür : de his interim adinonendum: 
principem, illiusque explorandam sententiam. At 
ille cum Barbarorum cousilia æquo adhuc animo 


Du Cangii note, 


) "Exi τὸν "A6000v. Odo de Diogilo : Ilii vero 
(Alamanni) venientes Andronopolim invenerunt trans- 
itum. Constantinopolim partim. resistendo, partim 
consulendo prohibentes, et apud sanctum Georgium 
de Sisto mare strictius, et solum [ertilius asserentes. 
Sed imperator eorum resistentes el consulentes equa 
lence vilipendit. 1d ipsum ab.Ludovico deinceps 
enixius expetiit. Manuel : Ceterum. multo. siudio, 

uit idem scriptor, consulendo laborabant , ut rex 
ab Andronopoli ad sanctum Georgium de Sizio gres- 
same direrterel, εἰ ibi. celerius. ei utilius trans[reta- 


PATROL. Gn. CXXXIII. 


ret, Rex. autem. noluit. incipere, quod Francos au- 
diebat nunquam fecisse. Ad hoc tamen postmoduin: 
fretum copias suas transmisit Fredericus imp. ut 
ex Anonymo, qui expeditionem illius ASiaticam de- 
scripsit, discere est. Dicitur autem fretum Abyde- 
nuin sanctus Georgius de Sisto, quod. fretum illud - 
mari sancti Georgii, seu Propoutidi immineat, a 
Sesto urbe ita appellatum, quod non advertit vir 
eruditus. Vide notas ad Villhard. n. 65. 

(91) Σώματα αὐτοῖς uerd.la. Vide notata ad An- 


nae p. 24. 
13 


995 


JOANNIS CINNAMI 


296 


expenderet, nempe de expeditione quam in Palzsii- A ἐπὶ βασιλέα πέµψαντες ταῦτά τε ἐδήλουν χαὶ &v- 


nam susceperant, eorum aggressionem diſſerendam 
esse censuit, exspectandumque dum manifestius 
quid molirentur. Ea fuit imperatoris mens. Pro- 
gressi luterea Barbari, ut ad Cheerobacchorum cam- 
pos pervenere (supinatur autem illic regio, her- 
basque uberrime prebet ad equorum pabula), castra 
figunt. Dum lie. considerent, VA ingentem supra 
quam diri potest accidisse illis calamitatem aíunt ; 
unde copjectari liceat iratum fuisse ipsis Deuw, 
propter tot eorum perjuria, atque adeo in ejusdem 
religionis bomines, et a quibus nullam injuriam 
accepissent, inhbumanitatem. Magna quippe imbrium 
vi repente de calo demissa, qui campos illos præ- 
terfiuunt fluvii, quorum alter Melas, Atlyras alter 
.&b incolis appellatur, ultra solitum in immensum 
excrescentes, et in agros effusi, magnam Aleman- 
norum exercitus partem, cum equis ipsis et armis, 
mec non et. tabernaculis in mare de terra abripue- 
ταυι. Qus ut rescivit princeps, hominum calamitate 
. eowmmotus, viros dignitate illustres misit, qui et 
. Couradum de casu. consolarentur, el invitareut ad 
colloquium, quo de rebus majoris momenti invicem 
tractarent.. At. ille remissa nihilo minus ferocia ut 
Byzantium venienti sibi occurreret imperator postu- 
Javit, atque etiam allis ejusmodi officiis congressum 
suum rependi voluit. Imperator igitur damnato ejus- 
. modi immodico fastu, virum. deinceps neglexit. 

Couradus interea cum universis copiis Byzantium 


επυνθάνοντο τὸ πραχτέον. 0 δὲ τὸ τῶν Βαρθάρων 
xal ἔτι εὐλαδούμενος πρόσχηµα, φημὶ 65 τὴν ἐπὶ 
Παλαιστίνην δηθεν πορείαν, ὤχνει διὰ τοῦτο τὴν ἔπι- 
χείρησιν, ἐχδηλότερόν τι νεωτερίσειν αὑτοὺς προσ- 
δεχόµενος. Βασιλεὺς μὲν οὖν οὕτω γνώμης sly:v. 
Οἱ δὲ Báp6apot ὁδῷ lóvtec, ὄπειδῃ E; τὰς ἐπὶ Χοιρο- 
θάχχων (92) παρΏλθον πεδιάδας (ὑπτιάζει γὰρ tv- 
ταῦθα ὁ χῶρος - xal πόαν δαφιλῃ μάλιστα ἐς τὰς ἵπ- 
πων παρέχεται νομὰς), ἐνταῦθα ηὐλίζοντο. Ἕνθα τε 
δυστύχημα λόγου χρεῖσσον αὐτοῖς ξυνενεχθΏῆναι λέ- 
εται, ἐξ οὗπερ ἄν τις εἰχότως στοχάσαιτο μηνῖσαι 
τὸ θεῖον αὐτοῖς, τούς τε ὄρχους ἠδιχηχόσι καὶ πολλῇ 
τῇ ἐς τοὺς ὁμοθρήσχους αὐτοῖς xai μηδὲν ἠδικηκό- 
τας ἀνθρώπους ἀπανθρωπίᾳ γεχρηµένοις. "Όμόδρου 
γὰρ ἑξαισίου (95) χαταῤῥαγέντος ἀθρόον οἱ τὸν χῶ- 
pov ἐχεῖνον παραῤῥέοντες ποταμοὶ, ὧν 6 μὲν Μέλας, 
ἅτερος δὲ ᾽Αθύρας πρὸς τῶν ἐγχωρίων ὠνόμασται, 
πολλῷ τοῦ συνῄθους μᾶλλον ἀνοιδήσαντές μέτρου ἐπὶ 
πλεῖστόν τε τοῦ πεδίου προχυθέντες πολύ τι µέρος 
τοῦ ᾽Αλαμανῶν στρατεύματος αὐτοῖς ἵπποις xal 
ὅπλοις καὶ αὑταῖς παρέσυραν ταῖς σχηναϊῖς ἐπὶ θά- 
λασσάν τε ἀπὺ τῆς ἐξέπτυσαν,φέροντες. Ὁ πυθόµενος 
βασιλεὺς iM τε τῷ εἰς τοὺ: ἀνθρώπους thv quxhv 
πεπονθὼς ἄνδρας τῶν ἐπὶ δόξης παραμυθησοµένους 
Κόῤῥάδῳ τὴν συμφ’ρὰν ἔστελλε, μετεπἐμπετό τε 
αὐτὸν ὡς λόγου τε κοινωνῄήσῃ χαὶ περὶ μεγάλων αὐτῷ 
συνδιασχέφαιτο. Ὁ δὲ καὶ εἰσέτι μηδαμῆ [P. 42] 
χαθυφεῖναι θέλων τοῦ γαύρου, ὑπαντᾷν αὐτῷ ἐς Bu- 


versus contendit, et ad Imperatorium palatium, ς ζάντιον προάχοντι τὸν αὑτοκράτορα ἡξίου, τοιούτων 


quod meenibus urbis obversum est, pervenit. Phi- 
Jopatium illud voeant, seu qued hacce appellatioue 
gratam illius habitationem signillcent, ut qua iis 
qui vitandi urbis tumultus causa eo secedunt, re- 
missionem animi quamdam "5 præbeat et cura- 
rum :seu quod arboribus et virgultis consitus sit 
lecus , herbarumque virentium ubertate passim 
amonissimos. iude ille progressus ad centemplan- 
- dum urbis ambitum, visis turribus ia idoneam al- 
titudinem exsurgentibus, el lustratis que immensa 
profunditate monia circumdabant fossis, summa 


τέ voy ἄλλων ὁμιλίαν τὴν ἑαντοῦ σταθμώμενος Tv. 
Ἐφ' of; ὁ βασιλεὺς ἁλαζονείαν ὅρον οὐκ ἔχουσαν 
αὐτοῦ καταγνοὺς τοῦ λοιποῦ περιεῖδε. Κοῤῥάδος δὲ 
πανστρατὶ ὡς ἐπὶ βυξάντιον ἐφέρετο * ἓν δὲ τῷ χατ- 
αντιχρὺ τειχέων βασιλικῷ γεγονὼς ἑνδιαιτήματι, ὃ 
Φιλοπάτιον (94) ὀνομάζουσιν, οὐχ οἶδα «iss τὴν oi- 
λην αἰνιττόμενοι διατριθὴν (ἄνεσιν γάρ τινα παρ- 
£y:tat xal φροντίδων ἁπαλλαγὴν τοῖς ἐχ τῶν ἆστι- 
x&v ταράχων ἐνθάδε ἁπαλλασσομένοις), εἴτε xal τὴν 
φύλλοις χομῶσαν πόαν τειδαφιλῆ ἀνιεῖσαν (ἆμφιλα- 
φῆς γὰρ 6 χῶρος xal ἐπίχλοον ἁπανταχῆ φέρει sb 


Du Cangii note. 


(93) Χοιροδάχχων. Ut udjacentes Choerobaecho- 
rum oppido campi explicanda eciei, et locandis ca- 
stris idouei fuerint, dixi ad Annam, l. vii, p. 221. 
Otho Frisiug. : Vallem. quamdam juxta. oppidulum 
Cherevach dictum, campi viriditate laetam, amniculi 
cujusdam medio decursu conspicuam ultigimus, cujus 
loci amenitate capti omnes, illo tentoria figere, et 
ibi pausare. constituimus. Et mox : Fateor, loto ex- 
peditionis tempore nunquam latiora habuimus taber- 
nacula, nunquam quantum ad. sensus judicium ma- 
jorem ambitum: occupaverant tentoria, 

(95) "Ομόρον γὰρ &Eawlov. Subitam hanc im- 
brium vim, quie universum peue pessumdedit exer- 
eitum, gfaphice verhis hisce, apræter Nicetam et 
Cinnamum, describit idem Oiho Frisingensis : Et 
ecce circa vigiliam matutinam  nubecula quedan 
parva exoria imbrem mitem produxit. Quem. subuo 
tantus pluviarum. ventorumque impetuosus turbo sub - 
secuiws esi, wt concussis εἰ solutis, seu ad lerram 
dejeciis tabernaculis, gruviesime qui post. malutino- 
rum (audes lectis nos receperamus, excitaret. Clamor 


lolum vicinum. replens aerem atlollitur. Amnieulns 
eliam, an ez reflexione proximi maris, imbriumre 
multudine, an ex. cataractis rupiis in celo, ez. su- 
perng majestatis ultione tantum intumuerat, ez tu - 
moreque preter morem inundaverat, ut totum coope- 
riret exercitum. Quid ageremus ? Divinam id anim- 
adversionem polius, quam naturalem inundatiouem 
esse considerantes, amplius altoniti fuimus. Ad equo- 
run (amen robur convolamus, unusquisque, proat 
poterat, amnem 1ransire gestiens. Videres aiios ua- 
lantes, alios equis adherentes, alios ut. periculum 
e(fugerent per [unes miserabiliter trahi, alios in βι- 


: men inordinate ruentes, ex eo quod aliis impremedi- 


late. inplicarentur demergi, eic. Eamdem imbrium 
vim atügere. eau Odo de .Diogilo, l. 11 ; Heimo- 
dus,l. 1, c. 61, et auctor Chronici Reichersper- 
gensis. 

(94) dilozdrior. Vide notata ad Villebard.et 
Bryeunium |. 1v, ubi plura de hocce palatio cou- 
g ssiumus. 








τν 


37 


HISTORIARUM 118 II. 


398 


αρόσωπον) , ἀντεῦθεν τῷ περιδόλῳ mpoostye τοῦ Α admiratione percellitur : praesertim vero cum mu- 


ἔστιος. Τούς τε οὖν πύργους ἐς Όψος ἰκανῶς ἆνα- 
ερέχοντας κατανοῄσας xai τάφρου μέγα τι χρημα 
βαθείας χύχλῳ περιθεούσης ἰδὼν iv θαύματι μµεγά- 
y (95) ἐγένετο. Ἐπεὶ δὲ καὶ γυναιχῶν ὅμιλον καὶ 
δῆμον ἄνοπλόν τινα xal ἀπερίεργον ἐπὶ τῶν προ- 
πυργίων ἑστῶτα εἶδε (πάντες γὰρ ὅσοι πολεµίων 
εἰώθαθι πόνων γεύεσθαι, οἱ μὲν πρὸς τοῖς τείχεσιν 
ἔνδον Φρουροῦντες ἐχάθηντο, οἱ δὲ πρὸ τοῦ περιδό- 
lo) τῆς πόλεως ἕστασαν χειρῶν ἄρχειν ᾽Αλαμανοὺς 
περιµένοντες). Ἐπειδὴ γοῦν ταῦτα χατενόει, αὑτίχα 
ὅκερ fjv περιουσἰᾳ δυνάμεως ἀνέχπληχτον τὴν πόλιν 
μεῖναι ἑννοήσας, ἐνθένδεν ἀπηλλάττετο, τήν τε γέ- 
wuoav, ἢ τὴν ὑποχειμένην ὣς ἂν εἴποι τις ποῖαµο- 
θέλασσαν ζεύγνυσι, ταχὺ διαδὰς (96) ἐπί τι τῶν àv- 
ειπέρας Βυζαντίου (u) κατήγετο προαστεῖον, ὃ Πι- 
χριδίου ὠνόμασται. "Ecc. δὲ τὸ τοῦ ἐνταῦθα πορθμοῦ 
«τοιοῦτον. Ὁ Εὔξεινος πόντος ἀποῤῥοήν τινα ποιού- 
µενος ἐπὶ τὸ δεξιὸν εἰσπλέοντι µέρος ὡς ἐπὶ δνσμὰς 


lierum viroru:nque turbam inermem et otiosam in 
exterioribus prepugnaculis stare conspexit, Eorum 


enim qui rei bellicze operam dare solent, olii intra 


urbem menia servabant, alii stabant extra ambitum, 
observaturi, sí manus Alemanui priores consere- 
rent. Hæc omnia igitur perspiciens, urbemque, 
quod revera erat, sbundantia virium manere im- 
perterritam, inde recessit, et ponte, qui subjacen- 
tem, ut ita dicam, e mari confectum fluvium jun- 
git, confestim trajecto, in obversum Byzantio sub- 
urbanum, quod Picridium vocant, profectus est. 
Ejusmodi vero est adjacentis sinus forma : qua ad 
Oecidentem vergit pontus Euxinus in dextram in- 
trantibus partem effusus spatiosum Byzantinis por: 
tum facit. Fluvius autem in superioribus locis ortus, 
per circumjacentes campos effusus, haud procul 
Byzantio ad portus caput in eumdem delabitur, 
Ipsique miscetur ubi pons exstrucius est. 


ἄνεισι, λιμένα ἐπιμήχη Βυζαντίοις ἐργαζόμενος (9). Ποταμὸς δέ τις ἄνωθέν ποθεν ἐχδάλλων τὸ ῥεῦμα 
χάτεισι μὲν διὰ εῶν τῇδε πεδιάδων, ὀλίγου δὲ Βυζαντίου ἅποθεν χατὰ χορυφην τῷ λιμένι ξυμδάλλων εἰς 


ταὐτὸν ἔρχεται, ἕνθα τὴν γέφυραν ἵστασθαι ξυµδαίνει. 


κ, Τοῦτο μὲν δὴ τοιοὔτον. Κοῤῥάδος δὲ ἐνταῦθα 
γεχονὼς λόγους ἐς βασιλέα οὐ πόῤῥω θρύψεως ὄντας 
πολλῆς ἔπεμφεν. Είχε δὲ ὧδε τὰ μηνύματα. « Xph, 
βαειλεῦ, ἐπὶ mavit «óv γε νοῦν ἔχοντα οὐ τὸ πρᾶγμα 
εχοκεῖν χαθ) ἑαυτὸ, τὸν δὲ σχοπὺν ὅθαεν γένοιτο πο- 
λυπραγμονεῖν μάλιστα. "0 yàp γνώμης Πρτηταί τι- 
ος, οὔτε ὁγαθὸν ὃν ἐπαινεῖται πολλάκις, οὔτε φαῦ- 


Àow φαινόµενον Φέγεσθαι πέφυχε. Kal τις πρὸς C 


ij6pov μὲν ἀγαθοῦ παρὰ γνώµην ἑνίοτε τυγχάνει, 
φλαύρου δ᾽ a0 πρὸς τῶν φίλων πειρᾶταί τινοι. Mi 
ΙΡ. 435] τοίνυν τῶν τῷ πλήῆθει τῆς ἡμετέρας στρατιᾶς 
χθὲς περὶ thv χώραν ἡμαρτημένων τὴν σὴν τὰς αἱ- 
cla; ἐφ ἡμᾶς ἄγε, μηδὲ διὰ ταῦτα χαλέπαινε, ἓ πεὶ 
οὐχ ἡμεῖς αὗτοί σοι τῶν τοιούτων χαθέσταµεν αἴτιοι, 
ἡ δὲ τοῦ πλήθους φορὰ ἁλόγως ἕνθα ἔτυχε φερομένη 
αὐτοματίζειν αἶδε ταυτί. Στρατεύματος γὰρ ξένου 


45. Atque hzc ita se babent. Cum eo in loco es- 
set Conradus, litteras ad imperatorem misit, quas 
languidum quid ac elfeminatum prz se ferrent, 7G 
quarum erat sententia : « Decet virum prudentein, 
impera!or, non per se res ipsas, seil quo (Ine fiant 
maxime atiendere. Ille enim cujus przoccupatus 
est animus, neque quod bonum est laudare, nec 
quod videlur vitiosum vituperare, szepenumero s0- 
let. Interdum etiam preter mentem quis beneficiam 
ab inimicis, ab amicis vero damnum actipit. Eorum. 
igitur, qu: nuper ab incondita exercitus multitudine 
in agris tuis perpetrsta sunt, causam noli in nos 
rejicere, neque propterea hzc tuum {9 nos animum 
moveant, cum minime in culpa simus, sed inordi- 


. pate multitudinis quaquaversum sese ferentis im- 


petus, quidquid commissum est ultro pauaverit. 


Du Cangii note. 


(95) Ἐν θαύμαει perdo. Simili postea stupore, 
seu admiratione, perculsos Fraucos nostros ac Ve- 
netos, scribit Villharduinus n. 66 cum primum ad 
urbem sppilere : Or poes savoir que muli esgarde- 
rent Constantinople cil qui onc mais ne l'avaient veué, 
que il ne pooient mie cuidier que si riche ville peust 


sui ezcelsas et fortes, adeo sibi invicem propinquas, 
ut puer septennis de una Iurri ad alieram pomwmn ta- 
leat jaculari. lufra, ubi de muris maritimis : ez ea 
parie, quoniam agger esse non poluit, propter frequen- 
tiam porius, quem habet tutissimum acceleberrimum. 
muri sunt. aiti admirande  spissitudinis, et turres 


esire en (ot le monde. Cum ils virent ces hals murs, D densa, educie ad tanlam celsitudinem, ut quivis in 


ει ces riches tours, dont. ele ere close tot entor a la 
reonde, ei ces riches palais, εἰ ces halies yglises, dont 
il ἑ avoit tant, que. nuls ne poist croire, ae il ne le 
eeist a l'oil, eL le lonc et le lé de la ville, que de 
toutes es autres ere souveraine. Et sachiez que il n'i 
ot si hardi, cui le cuer ne [remist. |P. 441] De tur- 
rium muris Constantinopolitapis adjacentium robore 
et altitudine idem testatur Guntherus i» Hist. Cpolit. 
c. 15 : Κάί enim civitas triangula — habens in quo- 
Libet latere magnum milliare vel amplius, ex ea parte 
qua lerram atiingit, vasto aggere, εἰ muro. firmis- 
simo tripliciter clausa. Turres habens per circuitum 


culmen ipsarum aspecium dirigere perhorrescat. De 
turrim. numero vide descriptionem Cpol. ex Bon- 
delmontio. 

(96) Ταχὺ διαδάς. Inviso et insalutato Manuele 
discessit et iu Asiam transiit Conradus, licet per 
suos Alemannici Augusti colloquiuin et congressum 
expetiisset Byzantinus. Sed alius, iuquit Odo de 
Diogilo, ingredi civitatem, alius egredi timuit, aut 
noluit, et neuler pro allero mores suos, aut (astue 
consuetudinem | temperavit. l'roinde hine refellitue 
Tyrius, qui Coustantinopoli habitum a Conrado cum 
Manuele familiare colloquium tradit. 


Cornelii Tollii notae. 


(2) "Es ει τῶν ἁγτιπέρας Βυζαντίου. Cuonia- 
ves (e hocipso : Tjj περαίᾳ ἐναυλιζόμενος, Ἆτις 
«o9 Πιχριδίου κατονοµάδεται. 


(ο) Αιμένα ἐπιμήκη Ευζανείοις ἑργαζόμενος. 
Fjustodi 2stuaria λιμνοθαλάττας in λάμα γο- 
cat Siralo, ut et Cinnamus iu sequentibus. 


JOANNIS CINNAMI 


Exerciis simque peregriso externoque, tum pro- Α χαὶ ἐκήλυδος τὺ μὲν ἐπὶ ἱστορίᾳ τῆς χώρας, τὸ δὲ 


viaciss Ἰαειγδαίο, tum ad comparanda esei occes- 
saria longius evagimte vel excuarrente, strinque 
ſaetas esse injerias, baud equidem mirandum 
existimo, » Hze et similia Alemauni. At imperator 
bac simulate dici existimans , ia. hune modum 
yescripsii : « Majestatem nostram non latet, plebis 
jmpetum qui/piam semper foisse, quod *gre gube:- 
mari possit ac retineri. Quapropter εἰ nobis potis- 
simum cura fuit, αἱ qui advenz estis et. exierni, 
dwm per provincias nostras iter agitis, nullum 
damnum patereinini, pra sertim cum vos ipsi neque 
malo animo veuissetis, neque injuriam nobis facere 
posaeiis, Nec sane res aliter fieri potuit, ne violato 
hospitaiitatis jure male apud bomines audiremus. 


Quandoquidem vero illa vobis, otpote viris prudeu- B 


tissimis, et in investiganda rerum natura solertis- 
simis, 77 videntur carere omni culpa, nos etiam 
gratos rependimus : neque enim curandum sobis 
erit in posterum, ut nostre multitudinis impetus 
cemprimamus, quinimo ascribemus hzc illius in- 
soleutise, quandoquidem id a vobis edocewur. Vestra 
igitur intererit, non dispersos incedere, nec ita in 
alieno evagari solo. Sed cum ita videatur, deturque 
licentia gregarize multitudini utriusque exercitus 
quo relit irruere, necesse erit ut mul a ab indige- 
Bis damua patiantur advenz, » His dictis, legatos 
dimisit, At cum probe sciret, quanto Romauorum 
exercitus nuinero bellatorum inferior esset barba- 
rico, tanto scientia rei militaris ei In praeliis con- 
stantia przcellere, ejusmodi consilium capit. Prosu- 
echo et Tzicandyle aliisque ducum Romanorum 
compluribus jubet, ut idoneum contrahant exerci- 
turn, et Alemapuis a fronte opponant, instructa in 
hune modum acie. Imbellis et gregaria exercitus 
turba lougius, et a quarto circiter staret signo : 
tum gravis armatura et catapbracti, qui deinde ve- 
locissimis equis utuntur equites, denique Scythz in 
fronte, Perſsæque et sagittarii Romani. Ita ordinatas 
copi:$ ut conspexere Alemanni, summo auimi ar- 
dore tumuliuque, in illos pernici celeritate irruunt : 
lit atrox pugna, et cades ingens editur Alemanno- 
rum. Quippe Romani, dum subeuntes hostes militari 
peritia excipiunt, eos cecidere. Conradus nibil 


ἐπὶ πορισµῷ τῶν &varxalwy πολλαχόσε πλανωμένον 
χαὶ περιτρέχοντος, τοιαῦτα ἑχατέρωθεν ἁμαρτάνε- 
6θαι ἀπεικὸς οἶμαι οὐδέν. » Αλαμανοὶ μὲν τοδαῦτα 
εἴκον. Βασιλεὺς δὲ εἰρωνείαν τὸ πρᾶγμα λογισάµε- 
vo; Ἠμείδετο obe - «02δὲ τὴν ἡ αετέραν λέληθε βασ.- 
λείαν ἡ τοῦ πλήθους ῥοπῦ δυσἀγωγόν τι οὖαα καὶ δ.6- 
fv ἀεὶ χρημα. Αμέλει καὶ διὰ φροντίδος ἡμῖν 
ἣν, κῶς ἂν δεὰ τῆς ἡμετέρας ἀθλαδῶς διελθεῖν ὑμᾶς 
qívo:to ξένους xal ἑκήλυδας ἄνδρας xal οὐδὲν 6 τι 
ἀδιχεῖν fud; οὔτε ἐπαγγελλομένους οὔτε ἄλλως ὅε- 
δυνηµένους, ὡς μὴ ξενίαν ἀδιχοῦντες δόξαν οὐχ ἀγᾳ- 
605v (4) παρὰ ἀνθρώτχοις ἀπενεγχώμεθα. ἜἘπεὶ δ' 
ὑμῖν ἅτε ξωνετωτάτοις οὖσι xai τὰς τῶν πραγµά» 
των φύσεις καλὼς ἐξετάζειν ἑπ.σταμένοις ἀνέγχλητα 
εἶναι δήπου τὰ τοιαῦτα δοχεῖ * ἡμεῖς xal χάριτας 
ὑμῖν ὄφλομεν. Οὐ γὰρ ἔτι φροντιούμεν ὅπως ἂν 
τὴν ὀχλιχὴν τῶν ἡμετέρων ἀναχαιτίσωμεν ὁρμὴν, 
ἁλλ᾽ ἐπιῤῥίφομεν ταῦτα τῇ τοῦ τλήθους. ἀλογεστίᾳι 
χαθὼς ὑμεῖς εὖ ποιοῦντε; ἡμᾶς ἐδιδάξατε. Luvoisti 
εοίνυν ὑμῖν µηχέτι αποράδας τὴν ὁδὸν ἱέναι, μηδὸ 
οὕτως ἐπὶ ξένης πλανᾶσθαι. Ἐπειξὴ γὰρ οὕτω δέ” 
δοχται, xaX ἀνεῖται τοῖς πλήθεσι παρ ἁμφοτέρων 
ταῖς οἰχείχις χρῆσθαι ὁρμαῖς, πολλὰ πρὸς τῶν 
αὐτοχθόνων πεπονθέναι τοὺς ξένους εἰχός. » Ταῦτα 
εἰκὼν αὐτοὺς μὲν ἀπεπκέμφατο, τὸν δὲ ᾿Ῥωμαίων 
στρατὸν πλήθει μὲν παρὰ πολὺ τοῦ τῶν Βαρθάρων 
ἑλασσούμενον εἰδὼς, ἐπιστήμῃ δὲ στρατιωτιχῇ xel 
χαρτιρίᾳ τῇ περὶ τὰς µάχας τοσούτῳ δὴ μᾶλλον 


ϱ πλεονεχτοῦντα, τοιάδε ivevóti, Tov Προσοὺχ καὶ. 


τὸν Τζιχανδύλην xa» πλείστους ἄλλους τῶν Ῥωμαίων 
σερατηγῶν ἑχέλευε στράτευμα ἑπαγομένους ἱκανὸν 
ἀντιμετώπους ᾽Αλαμανοῖς ἵστασθαι, τάξασθαι µέ»- 
«οι ὧδε. Τὸ μὲν ἀπολεμώτερον xal ὥσπερ ἁγελαῖον 
τοῦ στρατοῦ πόῤῥωθεν xal ὡς ἀπὺ σημείων στ» 
ναι τεττάρων μετὰ δὲ «οῦτο ὅσον ὁπλιτιχὸν xal 
xatágpaxtov* benc δὲ τοὺς ὅσοι ταχυπόδων ἑτέδαι- 
voy ἵππων' τελευταῖον δὲ xal μετὰ µέτωπον Σχύθας 
ἅμα Πέρσαι; xaX τὸ Ῥωμαί[ων τοξικόν. Ῥωμαῖοι μὲν 
οὖν χατὰ ταῦτα ἐποίουν, ᾿Αλαμανοὶ δὲ ὡς εἶδον θνμῷ 
πολλῷ xal θορύδῳ ἱχόμενοι δρόµμῳ ἑχώρουν. Luv- 
ἱσταται τοίνυν μάχη καρτερὰ, xo φόνος Άλαμα- 
νῶν πολὺς Ὑίνεται. Ῥωμαῖοι γὰρ σὺν ἐπιστήμῃ 
ἐπιόντας αὐτοὺς ὑφιστάμενοι ἔχτεινον. Κοῤῥάδος δὲ 


eorum quz acciderant edoctus, ferox adhue, tumi- p οὕπω τι πεπνσµένος [P. 44] τῶν γεγονότων σοδαρὺς 


dusque 78 et magua spe plenus consederat in 
castris. At iunperator, quo priorem illius superbiam 
retunderet sugillaretque, litteras misit eo verborum 
contextu ; « Ut nemo nostrum ignorat, equum, qui 
frenum non patitur, nihil prodesse sessori suo, imo 
crebrius 3d prarrupta illum deferre ; exercituin, qui 
imperaniium mandata detrectat vel negligit, ipsos 
ut plurimum duces objicere periculis ; ita minime 


ἔτι χαθῇστο xal ἐπὶ μαχραῖς ὠχεῖτο ἐλπίσιν. "Oc 
τοίνυν βασιλεὺς τῆς προτέρας αὐτὸν ἐπιχερτομῆσαι 
θέλων ὑπεροφψίας ἀπέστειλε τοιάδε’ « Ἔδει μὲν ἡμᾶς 
ἐχεῖνο χαλῶς εἰδότας, ὡς οὔτε ἵππος χρείττων φε- 
ῥόµενος χαλινοῦ ὀνῄσειεν ἂν τὸν ἐπ:θάτην, εἰ μὴ xal 
κατὰ κρημνοῦ τοῦτον πολλάχις συγχατενέγχοι͵ xal 
στράτευµα δὲ ἐχεῖνο, ὃ μὴ τῶν στρατηγούντων 
&ratot, χιγδύνοις περ.δάλλειν ὡς ἐπίπαν οἶδε τοὺς 


Cornelii Tollii note. 


(z) Ὡς ah ξεγίαγ ἀδικοῦντες δόξαν οὐχ dya- 
θήν. Sacrum quoudam mortalibus et haud temere 
violandum. erat jus illud hospitalitatis. Inde T. Q. 
Crispiuus Dadio Campauo, aliquando hospiti suo 
Menme, tuum vero laccssentis ei provocauti :. Nec 


sibi, mec illi, hostes deesse, in quibus virtutem os- 
tendant : se ab eo, eium εἰ acie occurrat, doclinain- 
rum, ne hospitali cede dexiram violet ; apu Livium 
l. x1v, c. 18. 








40i 


HISTORIARUM LIB. II. 


402 


ἔρχοντας, μὴ οὕτω ατρατεύμασιν ἐφήσειν τοῖς ἑαυ- A par erat indulgere militibus nostris, ot inter se 


εν πρὸς τὰς οἰχείας ἑκάτερα φέρεσθαι óppác. 
Ἐπεὶ $' οὐχ οἵδ' ὅ τι παθὼν σύ τε πρότερον χατω- 
λιγώρτιχας τούτου καὶ τὸ ἡμέτερον δὲ χράτος ὅσα 
xai φίλῳ προσφερόμενον τῆς αὐτῆς γεγονέναι σοι 
γνώμης ἀνέπεισας, ἤδη συλλόγισαι τίνα ὑμῖν fj τοῦ 
πλήθους προὐξένησεν ἐλευθερία. Πυνθάνομαι γὰρ 
ὡς ὀλίγος Ῥωμαίων στρατὸς ᾽Αλαμανῶν πλήθει 
οὐκ εὐχαταφρονήτῳ περιτυχὼν χαχκῶς αὐτὸ διέθετο. 
Τὸ γὰρ αὐτόχθον xal ἐγχώριον ἐπιχρατέστερον ὡς 
ἐπίπαν τῶν ἐἑπηλύδων xoi ξένων φιλεῖ γίνεσθαι. 
Ἡμῖν δὲ οὐδὲ χολάζειν ἀξέσται τοῖς πλήθεσι τὴν 
ἀσέδειαν. Ilo; γάρ; οἷς χαθάπαξ πρὸς γνώµην 
ἑνέδομεν φέρεσθαι τὴν αὐτῶν. El τοίνυν καὶ αὑτό 
σοι δοχεῖ, ἀνθεχτέον xal πάλιν ἡνίας ἀμφοτέρους 
τῆς ἀρχιχῆς xal ἁνασειραστέον τοῖς στρατεύµασι 
τὰς ὁρμάς. Mh δοχοῦν δέ σοι, ταῦτα μὲν µενετέον 
ἐπὶ τῶν παρόντων. Tó ye μὴν πεπραγμένον σαφῶς 
ἡμῖν δεδηλώσθω. » . 

ες’- Τὰ μὲν δη τοῦ βασιλέως ἓν τούτοις ἐτελεύτα, 
Κοῤῥάδος δὲ οὕπω «ῶν ᾽Αλαμανοῖς συµπεσόντων 
ἑνωτισάμενος οὐδὲν τούτων μὲν οὐδ' ἐπεστράφθαι 
τὸ παράπαν ἑδόχει, Δρόμωνα δὲ τὸν βασίλειον xal 
τὰς συνῄθεις σταλῆναί οἱ πρὺς βασιλέως ἠξίου 
εριβρεις, ἐφ᾽ ᾧ πρὸς τὴν διάδασιν αὐτοῖς χρήσαιτο. 
Καὶ εἰ μὴ θἄττον ἀφίκοντο πρὸς αὐτὸν, ἠπείλει 
πολλαῖς ἐς νέωτα µυριάσι τὴν πόλιν περιδαλεῖν. 
Πρὸς 8 χαλεπήνας ὁ βασιλεὺς οὐχέτι μέχρις εἷ- 
βρωνείας τν ἁλαξόνα ἀμείδεσθαι Ἠθελεν. "ὐθεν 


invicem pro arbitrio collidi pateremur. Àt postquam 
aliud forie cogitans tu hzc neglexlsti primum, 
nostramque majestatem qu$ te ut amleum de lis 
admonuerat, induzisti, αἱ eadem uteremur indul- 
gentia : nunc tandem percipe, quid utilitatis vobis 
contulerit, ejusmodi licentia. multitudinis. Aecepi 
enim exiguam Romanorum manum, cum haud con- 
teimnendis Alemannorum copiis congressam, male 
eas accepisse. Fere enim semper accidit, ut indi- 
gens ipsoque innati solo, advenis et extraneis sint 
longe fortiores. Neque nobis vulgi petulantiam 
castigare licet. Qui enim poterimus, quibus agere 
oro libitu indulsimus ? Verum si et tibl ita videtur, 
discant copi: nunc parere ducem imperiis, e& earam 
coerceatur impetus. Sin alia est sententia, stemus 
presentibus; saltemque vulgare liceat quod a nobis. 
gestum est. » 


46. Ejusmodi fuit epistola imperatoris. Conradus 
interes, nondum percepto de Alemannorum clade 
nuntio, de priori ferocia remisisse non videbatur. 
279 Quinimo dromonem imperatorium, et consuetas 
trireines, quibus ad transmiltendas copías uteretur 
ab. imperatore postulabat; ac ni confestim adduce- 
rentur, proximo se anno multis cum millibus urbem 
ipsam obvallaturum minabatur. Indignissime id. 
ferens imperator, non jam ludicris, sed acerbissimia, 
arroganti respondere huuc in modum litteris de- 


xai πιχροτάτοις αὐτοῦ χαθίκετο λόγοις ἐπιστείλας C crevit: « Non ex multitudine judicare de rebus so- 


οὑτωσί- « O0. τῷ αλήθει τὰ πράγµατα χρἰνειν εἰώ- 
θασιν ol; xaX σµιχρὰ συνορᾷν ἕνεστι, ποιότητι δὲ 
μᾶλλον χαὶ ταῖς ἑντεῦθεν ὑπερδολαῖς τε xa ἑλλεί- 
ᾧεσιν. Οὐχοῦν καὶ τοὺς "Αρεος ἀθλητὰς οὐ πλήθει 
διαερετέον, ἀλλ' ἀρετῇ xal πόνοις καὶ τῇ περὶ ταῦτα 
ἐπιστήμῃ. Αν καὶ σοι τοίνυν πλεῖστον ἀχολουθῇ 
στράτευμα, ἀλλὰ πρὸς τῷ ph πολλῷ τὸ ἡμεδαπὸν 
ὑπεραίρειν, xalzot τοῦ πλείστου πολλαχη τῆς Ῥω- 
μαΐων διῃρηµένου ἀρχῆς , ἁγελαῖόν ἐστι xol τὸ 
πλεῖστον ἀπειροπόλεμον' προδάτων δὲ ἀγέλαι xdv 
slc μυρ.οστύας ὅλας ἀριθμοῖντο σχολῇ àv ἀνάσχοιν» 
το Ἀέοντος ἐπιπηδῶντος αὐταῖς. "H οὐχ οἶσθα ὅτι 
χαθαπερεὶ στρουθ{ον ὑπὸ ταῖς μετέραις γεγένησαι 
ἤδη παλάµαις, xàv θελήσωμεν, οὐκ ἂν φθάνοις 
αὑτίχα παραπολλύμενος ; Ἐννόησον ὡς ἐχεῖνοι τὴν 
χώραν κατέχουσι ταύτην, Gv οἱ πρόγονοι πᾶσαν 
[P. 45] τὴν γῆν περιῆλθον tol; ὅπλ.ις, ὑμῶν vs αὖ- 
τῶν xaX λοιπῶν ἁπάντων τῶν ὑφ᾽ ἡλίῳ ἑχυρίευσαν 
ἰθνῶν. Ταῦτα ὑπολογίζεσθαί σε χρεὼν xal προσέτι 
ὡς οὔτε νεώὠώς ποτε ἐπιθήσῃ τῆς βασιλείου οὔτε 
τι ὧν ἔτησας ἐπιτελὲς ἔαται σοι παρ) ἡμῶν, ἀλλά 
σε τὴν αὑτὴν χαὶ πάλιν οἱ τῶν ἵππων οἴσουσι πόδες. 
Καὶ οὗ δήπου µεμπτέοι πάντως ἡμεῖς, εἰ pi τοῖς 
ἆδ.κεῖν βουλοµένοις ῥάστους ποιοῦμεν ἑαυιούς. Οὐ 
γὰρ ταὐτὸν ἁδικεῖν καὶ ἀμύνεσθαι ' ἀλλὰ τὸ μὲν 
χνώµην Πρτηται φαύλης, τῷ δὲ προηγεῖται πάντως 
ἀσφάλεια. Ἡμᾶς δὲ xal προλαθὺν ἀξιοῖ τὸ ὑπήχρον, 
&xsp ὅσον οὐκ Ίδη Πέρσαις ἁἀποχερδανθήσεται τοῖς 
ἐκ Ἱειτόνων, ταῦτα δη ᾿Ῥωμαίους ἁμογητὶ κτῇσ” 


lent ii qui et modica sepe quid valeant, non iguo- 
rant, sed ex earum natura, et iis quz aut abundant, 
in ilis, aut deficiunt. Neque enim Martis atliletza. 
mumero distinguendi, sed virtute, laboribus, et rei 
militaris peritia pensandi sunt. Quamvis igitur in- 
gens te sequatur exercitus, nobisque vix adsint. 
copie, utpote per omne Romanorum imperium 
militibus distributis, tua illa turba incomposita est,, 
et majorem partem rei bellicze ignara. Pecudum 
greges, et si multorum millium sint, vix leonis. 
jrruentis impetum possunt sustiuere. An ignoras, 
te instar aviculze in nostris fuisse manibus, continuo 
si voluissemus periturum? fas illos incolere re- 
giones cogita, qnorum majores orbem universum 


D bellis peragrarunt , vobisque ipsis, aliisque omni- 


bus sub sole gentibus imperavergnt. Ilaec te scire. 
perinde necesse est, neque imperatoriam ad te un: 
quam navem venturam, neque quidquam eorum 
qux postulasti nos indulturos; sed qua venisti, 
SO equorum pedibus fore tibi redeundum. Neque 
propterea erimus culpandi, si inferre injuriam vo- 
lentibus nos minus faciles ac benevolos przbemus. 
Res enim diversissimx sunt inferre injuriam et 
propellere : illud a prava voluntate pendet, alterum 
securitas suadet. Nos vero jamdudum orant subditi. 
nostri, nt qnae modo ex vicinis Persis vindicavimus, 
ea quiete ac sine molestia possideaat Romani. 
Quod igitor obsecrantibus nostris non indulsimus. 
id nune te suadente statim experiemur, » lis ac- 


403 JOANNIS CINNAMI 404 
ceptis Conradus, intellectaque simul qus paulo A σθαι. Ὁ τοίνυν ἀξισύντων οὐκ tvecyópa0n τῶν 


ante Alemannis acciderat clade, putri circa littus 
protraeta navicula, Damalis fretum trajicit, summa- 
que celeritate in adversam continentem properat, 
pavore quodam Barbarico virum ocius urgente. 
Barbari quippe fluentibus ex. voto rebus, erlguntur 
jn immensum, tumentque : si contra adsit aliqua 
calamitas, plus quam par est dewittuntur animo. 
Sed imperator quo magis adhuc illius supercilium 
contraheret, talia aggreditur. Missis aliquot ex Ro- 
manis ad procedentem a tergo Alemannorum exer- 
citum, data pecunia, mililum, quorum numerus 
pene fuit infinitus, a Courado abalienavit animos, 
Quod ut intellexit Conradus, non ea qua prius fe- 
rócia inflatus, per legatos principem rogat, ut ad se 
Rómanüm quemdam transmitteret, qui monstràret 
viam, et tuto copias suas deduceret. Mittitur itaque 
qui ad id tempus acoluthi dignitate functus fuerat, 
dato insuper mandato, & ut de belli etiam societate 
: ineunda cum Conrado sermones conferret : quam 
si ille admitteret, quandoquidem multum interesset 
Romani an Alemanni bella gererent, auxilia quidem 
submitterel imperatori, ab illo vicissim recepturus 
majora, si arma cum íÍmperatore adversus Persas 
conjungere paratus esset : porro duabus propositis, 
eligeret ille quam vellet viam. Hec Conrado Ste- 
phanus nuntiavit. Ille suis in consilium coactis, 
eommilitium peniius recusavit. ltinere vero Philo- 
melium versus insututo, nihil illi quidpiam sinistri 
accidit, quousque ad Melangia el Doryleum oppi- 
dum pervenit. Tum enim Mamplanes Persa cum 
exiguo exercitu in primam aciem invectus est, quo 
vires hostiles , et pugnandi formam exploraret. 
Alemanni visis primum tum Persis, nullo quidem 
ordine, sed cuin impetu tumultuque in eos irruere. 
llli, quandiu baud proeul a castris eraut Alemanni, 
terga vertunt, fugamque simulant : dein fessis inse. 
quentium equis, atque ipsis longius a czeero exer- 
eitu abstraetis, converso cursu equos cum sessori« 
bus concidunt : idque repetitum pluries immodicum 
Alemannis terrorem incussit, Tum. demum videre 
erat feroces nuper et tumidos, quique ferarum instar 
hostes 8 suos aggrediebantur, jam trepidos ei de- 


ἡμετέρων, τοῦτο νῦν σοῦ προτρεποµένου αὐτίχα 
ποιεῖν χωδυνεύοµεν. » Ταῦτάα Κοῤῥάδος ἑνωτισά- 


µενος xat ἅμα πνθόµενος ἅπερ ἔναγχος δυστυχῶς: 


συνέπεσεν ᾽Αλαμανοῖς, λεμθδάδιὀν τε λυπρὺν αὑτοῦ 
που περὶ thv θαλάσσης ἀνειλχυσμένον ἀχτὴν ἀναθὰς, 
τὸν Δαμάλεώς τε πορθμὸν διέδη xal ἐπὶ τῆς περαίας 
θἄττον ἐγένετο, ὁλιγωρίας τινὸς βαρθαρικῆς ἔπει- 
χούσης τὸν ἄνθρωπον. Φιλεῖ γὰρ. «b. βάρδαρον εὖ- 


ημεροῦν μὲν ὑπὲρ µέτρον ἑπαίρεσθφι xol αὐχεῖν, 


δυστυχοῦν 6b χαταδἀλλεσθαί ve πλέον fy προσήχες 
χαὶ ταπεινοῦσθα:. παρὰ τὸ µέτριον. Βασιλεὺς δὲ τοῦ 
καὶ εἰσέτι μᾶλλον χατασπᾷν αὑτῷ τὴν ὀφρὺν mpo- 


νοῶν, τοιάδε ἐποίει. Tv. τινας Ῥωμαίων εἰς. τὲν 


κατόπιν ἱοῦσαν ἐχπέμψας ᾿Αλαμανῶν στρατιὰν 
ἀριθμοῦ χρείσσω ἀγγελλομένους εἶναι χρήµασι τῆς 
ἐς Κοῤῥάδον ἀποσχέσθαι ἀνέπειθεν εὐνοίας. "O 
Κοῤῥάδος ἑνωτισάμενος οὐχέτι ἐχεῖνος ὁ πρώην 
ὑπέροφρυς Tiv. Πέμφας δὲ πρὸς βασιλέα ἡτεῖτο στα- 
λᾖναι ol Ῥωμαίων τινὰ ὁδοῦ τε αὐτῷ χαθηγησόµε- 


yov χαὶ ἓν τῷ ἀσφαλεῖ παραπἐµφοντα. Ἔσταλται 


τοίνυν ὁ τὺ τοῦ ἀκολούθου (07) εἰς ἐχείνην τὴν ἡμέ- 
ραν. λειτούργημα ἐκπληρῶν. Ἐπιτέτραπτο δέ ol 


xai συμμαχίας πὲρι Κοῤῥάδῳ διειλέχθαι. "Hv ἔπει» . 


6 πολλῷ τῷ διαλλάσσοντι Ῥωμαίους xoi Άλαμα- 
νοὺς ἐυμδαίνει βάχεσθαι, τὴν μὲν βασιλεῖ δοίη, 
πολλῷ δὲ ἀντιλάδοι πλείονα, «C γε αὐτῷ βουλομένῳ 
ἔσται μάχης κατὰ Περσῶν βασιλεῖ κοινωνῆσαι, 
'Οδῶν τε σφίσι προχειμένων δνοῖν, ὁποτέρᾳ ἂν αὖ- 
τὸς βούλοιτο ἰέναι, ταύτην δὴ ἑλέσθαι. Στέφανος 
μὲν οὖν Κοῤῥάδῳ ταῦτα ἀπήγγελλεν. Ὁ δε ἐς Bov- 
λὴν ξὺν τοῖς αὐτοῦ καταστὰς πρὸς μὲν τὴν ópaty- 
µίαν ἀπεῖπεν, ὁδὸν δὲ fj Φιλομίλιον ἄγει αὐτὸς εξλετο. 
Μέχρι μὲν οὖν Μελαγγείων xo Αορυλαίουπόλεως 
οὐδὲν ἄχαρι ᾽Αλαμανοῖς ὑπηντίαζεν. Ἐνταῦθα δὲ 
γενοµένοις Μαμπλάνης (98) ὄνομα Πέρσης &vhp ἅμα 
στρατεύµατι ὀλίγῳ τοῖς ἐμπροσθίοις αὐτῶν προαέ- 
δαλε τάγµασιν, ἁποπειρασόμενός τε τῆς ἰσχύος αὐ- 
τοῖς χαὶ τὸν τῆς παρατάξεως ὅπως ποτὲ ἔχοι µαθη- 
σόµενος τρόπον. ᾽Αλαμανοὶ [P. 46] τοίνυν, ἐπειδὴ 
Πέρσαι τὸ πρῶτον αὐτοῖς παρεφάνησαν, οὐχέτι χατὰ 
αυντάξεις ἐχώρουν' θυμῷ δὲ xal θορύδφ πολλῷ 


᾿ἐχόμενοι κατ αὐτῶν ᾖεσαν. Πέρσαι δὲ ἕως μὲν οὗ 


ΚέάεΓ68, neque agendi animum, neque consilii lo- p πόῤῥω τοῦ σφῶν αὐτῶν στρατοπέδου Αλαμανοὶ 


cum babere. Át Conradus, ut erat in bellis mira- 
bili audacia, in Persas progressus, velocissimos, 
quos ab imperatore acceperat, equos amisil : 


σαν, νῶτα ἐδίδον καὶ τΏν φυγὴν ὑπεχρίνοντο * 
ἐπειδὴ δὲ fj τε ἵππος αὑτοῖς ἐχεχμήχει xol τοῦ 
στρατοπέδου μαχρὰν ἤδη ἐγεγόνεισαν, ἁποστρόφους 


Du Cangil note. 


(97) Ακοούθον. Perperam Tollius pediseguum 
vertit ; id enim vocabuli apud Grecos Byzantinos 
Varangorum ducem seu præfecium designat, de qua 
palatina dignitate multa Codinus, De Off. c. 4 et 5 
et nos quz dam ad Villhard. et ad Annam, Scylitzes, 
P. 181 : στέλλεται — Μιχαἡλ πατρίχιος ὁ ἀχόλου- 

ας. Cinnamo, |. im πελεχυφόρων ἐξάρχων dicitur, 
et Anne, p. 195, ἄρχων Βαραγγίας. Willelmus Ty- 
rius : Tradiderat autem. Constantinopolitanus disce- 
denti ab. eo, et id ipsum petenii, domino imperatori, 
wie duces, locorum peritos, provinciarum finitima- 
ram omnem habentes prudentiam, sed fidei. modice. 


L. στι, c. 92, Gesta Lud, Vil, c. 6, 7 et 8. Ut porro 
Theutonici, Graecorum fraude, in vastas dedueti 
solitudines, sumam perpessi sint inopism, multis 
prosequuntur Tyrius et Odo de Diogilo. | 

(98) Μαμα.ἰάνης. Nicetim, |. 1, n. 6, Παμγλά- 
voc, Willelmo Tyrio loco citato Paramum nuncu- 
patur. Huic tamen tanto negotio, ait. Tyrius, Sold«- 
nus ]coniensis non. interfuit, sed quidam nobilis mi- 
liie sum primicerius, Turcorum magnus satrapa, 
Paramum dictus. hane. plugam domino permittente 
exercuit. Accidit autem. anno. ab Incarn. D. 1146 
(leg. 47) mense Novembri. 








W HISTORIARUM LIB. II. 


"t 


εἰς ἐπελάσεις τιθέµενοι ἵππους τε χαὶ αὐτοὺς A ipseque, quin 8 Barbaris caperetur, parum ub- - 


lxtivov. Ἠολλάχις τε αὐτὸ γεγονὺς ἐς ὀῤῥωδίαν 


fuit. 


pitpov οὐκ Éyoucav τούτους ἐνέδαλεν, "Hy οὔν ἰδεῖν τοὺς χθὲς θρασεῖς xal ἁλαζόνας χαὶ θηρῶν δίχην ἄνυπο- 
πιάτων ἑπιόντας, δειλούς τε xax ἀγειεῖς καὶ οὐδὲν οὔτε πρᾶξαι οὔτε μὴν βουλεύσασθαι ἰχανούς. "Ότε δὴ 
αἱ Κοῤῥάδος (ἦν γὰρ θαρσαλέος τὰ πολέμια) κατὰ Περαῶν ἑλάσας τούς τε ἵππους ἀποθεθλίχει οὓς 
αὐτῷ ὁ βασιλεὺς δρομιχοὺς μάλιστα ἔδωχε, καὶ αὐτῷ δὲ ὀλίγου καὶ ἁλῶναι πρὸς τῶν Παρδάρων τού- 


των ἐδέησεν. 

ιό, ᾽Αλαμανοὶ μὲν οὖν iv τούτοις Ἴσαν. Ὁ δὲ 
οὖν Γερμανῶν ῥὴξ (99) (ΗΥχέλλετο γὰρ Ίδη τὸν 
Ίπτρον διαθὰς προσωτέρω Χχωρεῖν) οὐχκέτι χατὰ 
Κῳῥάδον ὑπὲρ τὸ δἐον ἔγνω φρονηµατίζεσθαι * 
vi; τε γὰρ ix βασιλέως (4) ix! αὐτὸν Ίκοντας, 
eiui Μιχαήλ τε σεθαστὸν τὸν Παλαιολόγον xat Μι- 
yii ᾧ τὸ ἑἐπώνυμ.ον Βρανᾶς ἔχειτο, ἄσμενός τε 
εδι xai χάριτας διὰ ταῦτα βασιλεῖ ὡμολόγει 5735; 
τὴν μηδὲν εἰσέπειτα ἐς ᾿Ῥωμαίους χαχουργἠσων. 
Είπε ὃδξ ix «Ov Κοῤῥάδῳ συµπεπτωχότων Ἡδη 
εωφρονισθεὶς, εἴτε χαὶ φύσει (2) τοιοῦτον τῷ áv- 
(poztp t) $00; fv, λέγειν αὐτὸς οὐδαμῆ ἔχω. 
Πλεῖονος δ᾽ οὖν (3) &X ταῦτα τῆς βασιλέως παρα- 
κολαύων διετέλει δεξιώσεως. "Ens δὲ ἀγχοῦ Βυ- 
ζαντίου Ίδη ἐγένετο, πρἐσθεις ἐς βασιλέα πέμ- 
φις (4) φιλίαν τε ἔτι μᾶλλον ὡμολόχει χαὶ ἐπὶ 
µεγάλοις αυμπράξειν αὐτῷ συνετίθετο" εἰ δὲ συν- 
ἐσεσθαι ἀλλήλοις καὶ λόγου χοινων{σειν kv παλατίῳ 
ῥουλητὸν αὐτῷ ἔσται, οὐδὲ τοῦτο παραλιπεῖν ἤθελε. 
βασιλεὺς δὲ ἤχουσε τῶν λόγων οὖχ ἁηδῶς καὶ σὺν 
πεποιθήσει ἀφιχέσθαι τοῦτον ἐχέλενεν. Εἰσελαύνοντι 
τοἰννν (9) ἄνδρες ὑπήντων αὐτῷ ὅτοι τε κατὰ Υένος 
καὶ τύχην βασιλεῖ Ἠγγιζον xal ὅσοι τὰς ὑπερηφά- 
νους τῷ τηνικάδε διεῖπον ἀρχὰς, προπἐµψοντές τε 
Βεγαλοπρεπῶς αὐτὸ» ἐς τὰ βασίλεια xal τὰ εἰχότα 
τιµήσοντες. Ἐπειδή τε εἴσω τῶν ἀνακτόρων ἤδη 
ἐγένετο ἔνθα βασιλεὺς ἐπὶ τοῦ μετεώρου χαθῆστο, 
χθαραλή τις αὐτῷ ἐχομίζετο ἔδρα ἣν σελλίον (6) 


Ι7. Is rerum Alemannicerum fuit. status. Rex 
autem Germanis, qui transisse jam Istrum, et ultee 
rius progredi nuntiabatur, non ea qua Conradus, 
ultra modum ferocia se gessit : sed legatos ab impe- 
ratore ad se missos, Michaelem Palzologum seba- 
stum, et Michaelem cognomento Branam, exeepit 
comiter, eoque nomine gratias imperatori egit. 
Apparebatque nibil eum damni contra Romanos 


B deinceps moliturum : quod utrum iis quæ Conrado 


acciderant prudentior factus fecerit, an vero quod 
mite illi à natura fuerit. ingenium, haud omníno 
mihi compertum. Utut sit, magnam inde sibi priu- 
cipis gratiam conciliavit, Cum jam Byzantio proxi- 
mug esset, missis ad imperatorem legatis, amici-- 
tiam guam non tantum üliro est professus; sed et 
addidit, sese libenter cum eo de rebus non medio- 
cris momenti acturum, si ille una convenire, inque 
palatio sermones de iis eonferri pateretur. Annuit 
dietis haud gravate princeps, et ut. accederet ille 
fideuter, nuntiavit. Advenienti itaque, effusi obviai 
quotquot erant genere vel fortuna imperatori 
proximi, et quicunque primas tunc temporis obti- 
uebant dignitates, ipsum magnifice, et ut par erat, 
summo cum honore in regiam deducunt. Postquam 
$83 palatium subiit, ubi in excelsiori sedebat loco 
imperator, affertur ei sedes humilior, quam sellam, 
qui lingua Romana utuntur, vocant, Cumque in ea 
consedisse, ultro citroque variis de rebus habito 


Dn Cangii note. 


(99) 'O δὲ τῶν Γερμαγῶν ῥήξ. De. expeditione 


Ludovici Vll Francorum regis in terram sanctam 
consulendi snpra laudati scriptores. Priusquam vero 
Ludovicus itineri in Romaniam sese accingeret, Mi- 
lonem de Caprosia, seu de Cheureuse, militem, le- 
gatum anno superiore miserat, qui et transitum per 
Thracjam, et. commeatum impetraret : quod. ille 
benigne concessit, scripta ad regem perofficiosa 
epistola sub mensem Augustuni, qua exstat apud 
Badulfum de Diceto in Abbrev. Chron. A. 1146. 
(4) Τούς τε yàp ἐκ βασιλέως. À Manuele legatos 
ad Ludovicum missus Demetrium quemdam, et aliwin 
cognomento Maurum, refert Odo de Diogilo,l, n. 
(3) Είτε xal φύσει. Gesta Lud. VII c. 9 de eo- 
dem rege : Erat vir naturaliter patiens. ei benignus. 
Odo de Diogilo, l. iu: Rex Francorum, cui semper mos 
fuit regiam majestatem. humilitate condire. LP. 442] 
Gervasius. Tilleberiensis, De otiis imperial. ms. de 
Ludovico Vll : Cui successit Ludovicus | piissimus, 
aimator cleri, ac verus. Dei cultor, qui a multis de- 
ceytus, nullumque decipiens, in sancta s mplicitate 
transivit ad Dominum, relicto Philippo filio, qui post- 
ponen: paternam simplicitatem, materni generis uſtu- 
lias uuzit in usum. Ludovici epitaphium babes a Ste- 
phauo abbate S. Genovefa Parisieusis exaratum : 


Quantum conjugii permisit copulu, castus, 
Quanimm justitig regula, mitis eral. 


(3) Πμείογος δ᾽ οὖν. Fuit sane Ludovicum inter 


et Mauuelem multa deinceps auimorum consensio, 
cujus argumenta sunt varie uliro citroque imiss:e 
legationes, de quibus tom. 1V Hist. Franc. p. 655, 
6, 687, 691, 692, 697, 698, et 719 ; praterea ini- 
iæ Alexii, Manuelis filii, cum Aguele Ludovici filia. 
nuptiae. ι 
(4) Πρέσδεις ἐς βασιλέα πέµνας. Missi hoc tem- 
oris momento a. Ludovico legati Constantínopo- 
im Aluisus episcopus Atrebatensis , Bartholomasus 


D cancellarius, Archembaldus Burboneusis, et ali- 


quot alii. | 
(b) Εἰσελαύνοντι τοίνυν. Will. Tyrius : Interea 
rez Francorum peue iisdem subsecwtus. vestigiis, 
cum suo exercitu. pervenerat. Constantinopolim, ubi 
gecretioribus cum imperatore usus colloguiis, el ab 
eo honorificentissime, et mulia munerum proseculione 
dimissus, principibus quoque suis plurimum honora- 
tis etc. Odo de Diogilo, 1. 11 : Processimus igitur, 
et nobis appropinquantióus civitati, ecce omnes illiua 
nobiles et divites, tam cleri, quam populi catervatims 
regi obviam processerunt, el eum debito honore 218” 
ceperunt, roganic ut ad. imperatorem intraret, et de 
sua. visione et collocutione desiderium adimpleret. 


(6) Σε.Ί.1ΐον. Prosequitur Qio: flez autem cjus 
timori compatiens, et petitioni obediens, cum paucis 
suorum inravii, et eum in porticu palaiii satis im- 
perialiter obvium habuit. Erant fere εθα οἱ et εοὔφ μα» 
les, solis moribus et vcstibus dissimiles, Tandem post 





40 


JOANNIS CINNAMI 


408 


sermone, tandem in proximum, quod urbis meni- A ῥωμαῖζοντες ὀνομάζουσιν. ἄνθρωποι, bo! ἧς χαθιξἠ- 


bus observatar suburbanum, vulgoque ut retuli 
Philopatium nuncnpatur, concessit, aliquandiu ibi 
moraturns. Paulo post cum imperatore adiit ea 
palatia, qu» in australi parte urbis sita sunt, visu- 
rus in lig quæ admirationem inducunt, lustraturus- 
que sacrosanctas reliquias, quae in templo ibidem 
exstructo religiose coluntur : ea acilicet, qua sacra. 
tissimo Christi corpori qnondam admota, ad Chri- 
stianorum munimentum asservantur, His Byzantii 
peractis, et obstricta insuper jurejurando (ide ami- 
cum se quandiu viveret, ac ín bellis socium impe- 
ratori fore, in Asiam et Ipse trajecit. 


18. Interea dum bsc geruntur, imperator Nico- 
Jaum quemdam, cognomine Mozalonem sd patriar- 
chalem sedem provehit, qui in ecclesiasticis pri- 
ium dignitatibus versstus, ecelesiamque Cyprio- 
rum adeptos, ultro postmodum inde recesserat. 
Verum ut res administrare co»pit, omnium statim 
ora ín eum commota sunt, injuste occupatum: ab 
illo ihronum clanitantium, ut qui cum ecclesias, 
quam nactus fuerat, sacerdotium quoque deposuis- 
set. Sed is obstinatus primo, throno se deturbari 
haudquaquam passus : ubi autem 4$ re ad impe- 
ratoris examen delata, male sibi cessurum agnovit, 
judicium nolens denuo experiri, abdicata ultro di- 
gnitate, ad vitam rursus privatam rediit. Theodotus 
ei sufficitur, vir monachicis institutis apprime in- 


σας τὰ εἰχότα τε εἰπὼν xal ἀχούσας τότε μὲν ἐς οὐ 
πρὸ τοῦ περιθόλου ἀπηλλάττετο προάστειον . O 
Φιλοπάτιον, καθάπερ Ίδη ἔφην ὠνόμασται τοῖς 
πολλοῖς, ἐνταῦθα καταχθησόµενος :ὀλίγῳ δὲ ὕστε- 
pov xal ἐς τὰ pb; νότον τῆς πόλεως σὺν τῷ βασι- 
Ast ᾖλθεν ἀνάκτορα (Ὦ, [P 47] ἱστορήσων ὅσα τε 
ἐνταῦθα θαύματος ἄξια καὶ τοῖς ἐπὶ τὸν εἶδε 
νεὼν (8) ἑἐντευξόμενος ἱεροῖς φημὶ δὴ ὅσα τῷ 
σωτηρίῳ Χριστοῦ πελάσαντα σώματι Χριατιανοῖς 
ἐστι φυλαχτήρια. Τοσαῦτα ἐν Βυξαντίρ τελέσας 
δρχοις τε τὰ πιστὰ δοὺς μὴν φίλος διὰ βίου xal 
σύμμαχος βασιλεῖ ἔσεσθαι, ἐπὶ τὴν ᾿Ασίαν διέδη xal 
αὗτός. 

wy. Ταῦτα μὲν οὖν τδε ἑπράσσετο. Ὁ δὲ βασιλεὺς 
Νιχόλαόν «wa (9) p Μουζάλων ἐπίχλησις ἦν ἐς 
«bv ἀρχιεραχτιχκὸν θρόνον ἀνάγει ὃς εἰς τοὺς ἐκχλη- 
σιαστικοὺς μὲν πρότερον χαταλόγους ἑτέλει, τὸν δὲ 
τῆς Κυπρίων Ἐκκλησίας θρὀνον λαχὼν εἴτα ἔθελον- 
τὴς ἐχεῖθεν ἀφίσταται. ᾿Α)λ' ἅμα τε ἐπὶ τῶν πρα- 
γµάτων ἑγίνετο, xal ἅμα πᾶν χατ αὐτοῦ χεχίνηται 
στόμα, παρανόμως αὐτὸν ἐπιπηδῆσαι λεγόντων τῷ 
θρόνψ, ἅτε ξὺν τῇ λαχούσῃ τοῦτον ἐχχλησίᾳ xal 
«Av ἱερωσύνην δη προσαποθέµενον. Ὁ δὲ τὸ μὲν 
πρῶτον ἰσχυρογνώμων τις Tiv xal τοῦ θρόνου µεθίε- 
σθαι οὐδαμῆ Ἠθελεν. Ὡς δέ ποτε βασιλέως τῷ 
πράγματι διαιτήσαντος τὸν Άττονα ἔγνω χληρούµε- 
vog, οὐχὶ χαὶ εἰσαῦθις ἀναχριθήσεσθαι ἀνασχόμενος, 
ἀφίστατό τε τοῦ θρόνου xal χαθ᾽ ἑαυτὸν αὖθις ἐδίου" 


structus. Alemanni interea, ut supra seripsimus, a (; ἀνθ᾽ οὗ θεόδοτος (10) àvho ἐπὶ πλεῖστον ἁσχητικοῖς 


Persis s:pius repulsi, multisque suorum amissis, 
desperato jam per Philomelium transita, inde retro 
cessere. Ut venerunt Nicæam, Germanis progre- 
dientibus ibi sese adjungunt, regibnsque aliis, qui 
et ipsi non modicos secum ducebant exercitus. 
Horum alter Tzechorum genti imperitabat, a Con- 


ἐγγυμνασάμενος προχειρίξεται «xóvorz. "Alapavel 
δὲ, χαθάπερ εἴρηται, πρὺς τῶν Περσῶν πολλάχις 
ἀποχρουσθέντες πολλούς τε τῶν σφετέρων ἆποδα- 
λόντες, ἐπειδὴ τὴν διὰ Φιλομῖιιον ἀπέγνωσαν Ίδη 
διάδασιν, ὀπίσω λοιπὸν ἐφέροντο Υενόμενοί τε ἐν 
Νιχαίᾳ (14). Ἐνταῦθα Γερμανοῖς τε ὁδῷ oum 


Du Cangii note. 


amplezus. εἰ oscula mutuo habita, interius processe- 
vunt, ubi positis dvabus sedibus pariter subsederunt. 
Verum sellane Ludovico regi data fucrit humilior, 
quod vult Cinnamus, non attigit Odo, neque id vero 
videtar consentaneum, cum Ludovicus ipse in ορ]- 
stola ad Sugerium Constantinopoli gaudenter et ho- 
norifice se ab imperatore susceptum fmisse  insinuet, 
Maxime enim dignitati regize et Francic:e majestati 


quo asservabantur τὰ ἀντάφια τοῦ Χριστοῦ σπάρ- 
ava, qnæ his innuit verbis Cinramus : ὅσα τοῦ σω- 
τηοίου Χριστοῦ πελάσαντα σώµατι Χριστιανοῖς ἐστι 
φυνλακτήρια, Sepulerales porro Christi fsscias a 
Pulcheria Augusta inventas hac in sede depoeitas 
auctor est Nicephorus Callist. |. 1v, e. 2. Vide 4. 
observamus ad Ánns p. 196. : 

(9) Νικό λαόν τινα. Catalogus patriarcharum Ορ. : 


detraxisset Ludovicus, si Byzantiuo principi istius- p Νικόλαος μοναχὸς 6 Μουζάλων, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ (Μα- 


modi praerogativam in Ipsoinet Constantinopolitano 
palatio concessisset, quam quidem denegasse par est 
credere, eum Ludovicus qui jam Propontidis fretum 
cum copiis snis emensus erat, Manueli rogauti, 
ut ad suum palatium pro rerum quarumpiam oblata 
de novo eccasione regrederetur, id plane recusa- 
verit, mondaveritque Manuell, ut ἐπ ripam suam 
descenderet, vel in mari ex. equo (legendum equo) 
colloquium fieret, ui refert Odo, I. 1v, Cujusmodi 
congressus formam admisit post hæc Conradus, qui 
primum Manueli locum concedere ultro, id roganti, 
noluerat. Sed hzc pluribus prosequimur in disser- 
tat, 27 ad Joinvillam. 

() Τὰ — ἀνάκτορα. Palatium Blachernarum in- 
telligit, quod ad urbis partem australem erat, πρὸς 
νότον, Sic enim legendum, non s νῶτον, Ha et 
|. v, n. 14, |. v, n. 71 : χατὰ votos τῆς πόλεως 
jiem palatium statuit, 

(8) Τὸν εῇδε νεῴν. Templum Blachernarum, in 


νουῆλος) ἀρχιεπίσχοπος γενόµευος πρότερον Κύπρου, 
xal παραιτησάμανος, ὡς mola μὲν ἔλεγον, xaX τὴν 
ἀρχιερωσύνην αὐτὴν, πολλοὶ δὲ µόνην τὴν διοίχη- 
σιν τῶν πραγμάτων, xa ἐπὶ τριάκοντα ἆπτὰ ἔτῃ 
σχολάσας, tiva ἀνεθιδάσθη εἰς σὺν θρόνον τῆς Κων- 
6”"αντινουπόλεως, xal τοιλσας χρόνους Y μῆνας LP 
εἶτα παρῃτήσατο ἀμφιθόλως, ix βίας τῶν 
σθέντων ἀπ᾿ αὐτοῦ, πολλῶν ὄντων, xaX t£ ὧν a 
ἐγειροτόνησεν. Nicolai Muzalonis patriarcha Cp. 
meminit Theodorus Balsamon ἵπ epist. Basil. ad 
Amphilochium e. 69. [P. 445] Vide Jus Græco- 
Romanum, tom. J, p. 2321. 

(10) Θεόδοτος. Ahbas et ἡγούμενος τῆς ἁγίας 
Αναστάσεως. Catal. Patr. Ορ. De hoc monasterio 
dixi in notis ad Bondelinontii deseript, Cp. 

(11) Γενόμενοί τε ἐν Νικαίᾳ. Matthieus Poris. : 
Evasit tamen imperator cum principibus suis, et cum 
difficuliate nimia usque Niceam perveni, indeque 
Constantinopolim pro[ectus, usque ad. sequentis. ini- 





409 


HISTORIARUM LID. IT. 


410 


σννέμιξαν xal ῥηξὶ τοῖς ἄλλοις μεγάλα xai αὑτοῖς Α rado ad regiam evectus dignitatem : alter præerat 


ἐπαγομένοις στρατεύματα ὧν ὁ μὲν τοῦ Τζέχων (19) 
χατηρχεν ἔθνους, ῥὴξ πρὸς τοῦ Κοῤῥάδου δηῆθεν 
αροχειρισθεῖς, ἅτερος δὲ τοῦ τῶν Λέχων (13), ot 
Σχυθικὸν μέν clot γένος, Οὕννους δὲ προσοιχοῦσι 
τοὺς ἑσπερίους. Ἐπειδὴ τε ὃς ταὺτὸ συνῄεσαν τὰ 
σ:ρατεύµατα, ῥημάτιόν τι ix μακροῦ πρὸς Γερμα- 
νῶν ᾿Αλαμανοῖς ἐπιλέγεσθαι εἰωθὸς ἀναφανδὰ xat 
τότε προὐφέρετο εΠούτζη (14) ᾽Αλαμανὲ, » οὕτω 
φως ἐπὶ λέξεως ἑἐσχηχός, "0θεν δὲ τὸ τοιοῦτον ἁρ- 
yhv ἴσχεν αὐτίχα δηλώσω. Tot; ἔθνεσι τούτοις ὁ 
περὶ τὸ µάχεσθαι τρόπος ἑστὶν oby ὁ αὐτός. Γερ- 
μανοὶ μὲν γὰρ ἵππον τε εὐσταλῶς ἀναθῆναι καὶ 
ξὺν δόρατι (15) ἐπελάσαι δτδιοὶ μάλιστα, f τε 
ἵππος αὐὑτοῖς δρόμῳ τὴν ᾽Αλαμανῶν Ἠπαρελαύ- 
vet. ᾽Αλαμανοὶ δὲ πεζή τε τὴν μάχην ἐνεγχεῖν 
ἰκανοὶ ὑπὲρ τοὺς Γερμανοὺς xoi ξίφει χρήσασθαι 
«olMp προφερέστεροι Ἐπειδὴ Ὑοῦν ποτε Γερ- 
μανοῖς ἔπεστράτευον ᾿Αλαμανοὶ, τὴν αὐτῶν ὄφο- 


ρώμενοι ἵππον πεζῇ τὸν πόλεμον ἐνεγχεῖν ἔγνωσαν. 


Γερμανοὶ τοίνυν [Ρ. 48] ἀνέτῳ τῇ αὐτῶν ἔντετυχη” 
χότες ἵππῳ, αὐτῆς μὲν ἐχράτουν, τῶν δὲ ᾽Αλαμανῶν 
εὐχερέστερον καθιππαζόµενοι ἑτρέποντό τε αὐτοὺς 
ix ποδὺς ἰόντας, Χαίΐτοι πλήθει παρὰ πολὺ αὐτῶν 
ἑλασσούμενοι, xai τῷ εἱρημένῳ προσεχερτόµουν 
αὐτοῖς, ὅτι δὴ ἐξὃδν σὺν τοῖς ἴπποις µάχεσθαι, οἱ δὲ 
πεζᾷ τὸν πόλεμον εἴλοντο, Τοῦτο öh χαὶ τότε χαθά- 
περ εἴρηται πρὸς τῶν Γερμανῶν ᾿ΛΔλαμανοῖς ἔπι- 
φερόμενον συνεχῶς μεγάλα τούτοις Σλύπει. Διὰ τοῦτό 


Lechis, Scyihicæ genti, quorum regio Hungaris 
Occlidentalibus contermina est, Postquam in unum 
convenere exercitus, dictum illad quod in Aleman- 
nos jampridem jactari solet, palam tunc capit pro- 
ferri : « Pousse Aleman, » sic enim ad verbum se 
habet illud scomma, quod unde originem habuerit, 
paucis expedium. Gentibus istis non eadem est 
dimicandi ratio. Germani quidem equu:n expedite 
conscendere, cum hasta irruere maxime periti ; eo- 
rum equitatus celeritate et cursu Alemannico longe 
prepollet; Alemanni autem pedestri acie, ut et en- 
sium usu prastant Germanis. Cum itaque aliquando 
contra Germanos preliarentur Alemanni, vererentur- 
que eorum $5 equítatum, bellum pedites conficere: 
instituunt. Àt Germani in inconditum neglectumque 
eorum equitatum facto impetu, illum baud sgre 
delent. Caterasque inde Alemaanorum copias pe- 
destres vertunt in fugam, etsi bellatorum numero 
longe ab illis superarentur. Tum dicterio jam 
memorato perstrinxere Germani Alemannos, quod 
cum potuissent ex equis pugnare, pedestre prelium - 
pretulissent. Id tum quoque, ut retuli, a Germanis 
continuo objectum Alemaunis non parum molestum 
fuit. Es igitur propter, et quod his periculum erat 
ne in itinere Germanis inferiores exsisterent, una 
quidem ad Philadelphiam usque profecti sunt : ος” 
inde vero Conradus, cum se oontemni a Germanis 
ferre non posset, reverti statuit, deque eo consilio 


*s οὖν χαὶ ὅτι τὰ δεύτερα χληροῦσθαι τῶν Γερμανῶν (? monuit imperatorem. flle cum reges invicem divelli 


χίνδυνος αὐτοῖς bv ταῖς ὁδοῖς περιΐίσταται͵, ἄχρι μὲν 


percuperet et simul hominis doleret vicem, basce 


Du Cangii note. 


tium veris perendinavt. Adde Tyrium 1. xvi, c. 28, 
Gesta Lud, Vit, ο. 10. Conradi cum Iconiensibus 
eonflictum narrant. idem Tyrius, ]. xvi, ο. 20, 21, 
922; Gesta Lud., ο. 6 ; Odo de Diogilo, |. v,; Nice- 
tas, |. t. n. 6, etc. | 

(12) Tü£yow. Tzechos voeat Cinnamus, quos alii 
Bobemos, olim sic dictos a Tzechio, primo Bohe- 
mici principatus auctore, cujus mentio est apud 
Aneam Silvium, in llistor. Bohem. c. 5. Ab illo 
enim, lingua Slavica, seu Sclavonica, Checos, et 
Csechios etiamnum nominari Bohemos constat. Di- 
versi porro a Zecchis, de quibns Procopius, |. 11 De 
bello Pers., c. 29; |. iv De bello Goth., c. 4, et 
Theophanes in Copronymo, p. 369. Nam isti procul 
3 Bohemia dissitl, Ponij Euxini littus insederunt. 
Cseterum Vladislaus Dohemiz rex inter principes, 

ui saerz militie nomen dederant, refeitur. ab 

thone Frising., |. 1t Degest. Frider. c. 40, qui La- 
dislai nomen buic regi tribuit, ut et I. 1t, c. 27, 
Radenicus, |. 111, c. 15, et Eneas Silvius in llist. 
Bohem. c. xxiv, Sic etiam Guntherus l. νι Ligur. : 


Pec quoque conventu procerum dux ille Bohemus, 
Fama Ladislaum quem nominat, ob sua gesta 
Foriiter, ei bello nuper spectata Polono, 

Ex duce rex fieri meruit, gessitque potenti 
Seeptra manu, cinzitque novo diademate crines. 


Vladislai meminit rursum infra Cinnamus, p. 226 
et e 

(15) Λέχων. Boleslaus 1V, rex Polonorum, qos 
Lechos etiamnum voeari auctor est. Sigismundus 
B'erbersteinius in Comment. Rer. Moscovit, a Le- 
cho primo geatis auctore, Zechii Bohemis priucipis 
raue. 


(14) Πούτζη. Tolllus pedes Alemanne interpre'a- 
tur, i. e. Gallice : à pied Aleman, quia Graecis forte 
ποῦς, pes est: sed. cum vocabulum istud. πούτζη, 
Gallicam , sapiat pronuntiationem, probabilius est 
eo expressisse nostrum pousse, hoc est, insta, curre, 
propera Alemanne : quod cum Alemanni, qui pedi- 
tes puguare solent, contra quam Franci, quorum 
robur in equitatu. semper fuit, quod etiam scribit 
Anna, |. v, p. 140, vel potius quod eorum equi 
variis In couflictibus ab. L;ostibus jain cæsi essent, 
ficere liaud poterant, Franci. Alemannos irridebant 
οἱ sugillabant tanquam segnes el ignavos. Amissos 
$ane passim, et exsiinctos (n longa ista et fastidiosa 
peregrinatione plerosque Alemannorum equos te- 


D statue Viterbiensis : 


Qui fuerant equites, pergunt. moriendo pedestres. 
Atuue inde inter geutes prius conjunctas. dissidhi 
fomes. Willelmus Tyrius : Πίε demum imperator, 
seu quia cum paucioribus eral, qui multo plures 
prius secum habuerat, verecundiam sustinens, aut 
Francorum fastus non [erens, seu aliis larentibus 
causis, remissis qua: supererant per lerram legioni- 
bus, ipse ab Epheso usus navigio, Constantinopoli 
reversus est. Notat. etiam. Oo de Dioygilo, 1. ui, ut 
nostris erant. importabiles Alemanni co in itinere, 
iia Alemannos, Francorum superbiam dedignatos, - 
nou semel contra illos arma sumpsisse. Alemannos 
cerie ut. equitlandi ignaros persiringit. Nicephorus 
Phocas apud Luitliprandum in Legat. eui an omnino 
tides praestanda sit hae in re, dubium facit Vietor 
Schotti, qui in Caraealla, Alemannos, gentem popu- 
losam ez, equis mirifice pugnantem fuisse ait. 

(15 LP. 444] καὶ εὖν δύρατι, Vide notas ad Anno 
p. 171. 


Atl JOANNIS CINNAMI 412 
litteras misit : « Res omnes cum adest fortuna, vel A xai ἐπὶ τὴν Φιλαδέλφου Spa ἐχώρουν, τὸ δ᾽ ἐντεῦ - 


qui minimum sapiunt, nunquam peusitare solent, 
sed ipsas per se oinni casuum varietate denudatas. 
Non itaque cum prospere omnia tibi cederent, supra 
quam ex dignitate erat, te uti voluimus. Nunc vero 
eum adversa quodammodo te urgeat fortuna, iisdem 
demereri obsequiis haud nos pigebit, quibus antea 
et consanguineum, et (οἱ nationum ducem honorare 
sollicite curavimus, et de rebus imminentibus consi- 
lia dare, cum ob jam dictas eausas, tum quod uter- 
que eamdem profiteamur religionem. At tu guidem 
nescio 86 quomodo posthabito quod tibi profutu- 


ο Tum erat, per imprgdentiam quod pejus est elegisti, - 


Sed quandoquidem quæ semel facta. sunt, infecta 
esse nequeunt, a nobis silentio prtereantur. Ad ea 


θεν Κοῤῥάδος oóx ἔτι φέρειν εἰ πρὸς Γερμανῶν 
περιορῷτο δεδυνηµένος παλινοστεῖν ἔγνω᾽ ἀμέλει 
καὶ βασιλεῖ τὸν σχοπὸν ἐπιστείλας ἑδήέλου. 'O δὲ 
τὸ μὲν ἀπονοσφίζειν ἀλλήλων τοὺς ῥῆγας ἐθέλων, 
τὸ δὲ χαὶ τῷ ἀνβρώπῳ συναλγῶν, ἐπέστειλε τοιάδε’ 
« Ανθρώποις, οἷς καὶ χατὰ βραχὺ τοῦ φρονεῖν µέ- 
τεστιν, οὐ ξὺν ταῖς τόχαις τὰ πράγματα θεωρεῖν 
ἔθος, ἀλλ ᾽ αὑτά χαθ᾽ αὐτὰ περιπετείας ἔξω Ώτινός. 
Οὔτε voivuv εὐθηνουμένῳ σοι ὑπὲρ τὴν ἀξίαν προζ- 
φέρεσθαι ἔγνωμεν, καὶ νῦν γε μετρίως δυσπραγή- 
σαντα τοῖς αὐτοῖς xal πάλιν σε δεξιοῦσθαι οὕχουν 
ὀχνήσομεν, of; xai «b πρότερον ὗσα xal ξυγγενη 
xai τηλιχούτων ἐθνῶν ἄρχοντα τιμᾷν ἡμῖν μὲν διὰ 
σπουδῆς ἦν, ξυμθουλεύειν τε τὰ παριστάµενα, τῶν 


vero qua nondum effugerunt, animum quam maxime D εἰρημένων τε ἕνεχα χαὶ τοῦ ὁμοθρήσχους ἡμᾶς ἆλ- 


advertere par est. Ejusmodi quippe est rerum natura 
ut sint in perpetuo fluxu, stent nuuquam : si quis 
príor eos oceupat, jam totum babet : przterlapsze 
revocari perinde nequeunt. Dum itaque rebus tuis 
3liquis restat remedii locus, quod conducit utileque 
est, preripere festines. » 


λήλοις εἶναι. Σὺ δ᾽ ἀλλ’ οὐχ olb' ὅπως περὶ ἑλάσσο- 
νος τὸ aot αὐτῷ ξυνοῖσον πεποιηµένος ἔλαθες ἑαυτὸν 
τὸ ἧττον αἱρετισάμενος ἀλλὰ ταυτὶ μὲν ἑπειδήπερ 
ἅπαξ γεγονότα ἀναλύειν ἑστὶν ἀδύνατον, καρείσθω 
τέως ἡμῖν, ἐπιμελητέον ὃ ὡς ἔνι μάλιστα τῶν ἔτι 
παρ) ἡμῖν, τῶν οὕπω πεφευγότων. Τοιαύτην γὰρ 


ἔχει φύσιν τὰ πράγµατα, ῥεῖ συνεχῶς, ἵσταται οὐδαμῆ' x&v τις ἀρύσηται προλαθὼν, ἔσχεν δη τὸ 
πᾶν, παρελθόντα δ' ἀναχαλέσασθαι (long ἀδύνατον. Ἔως τοίνυν ἔχει τινὰ θεραπείας τὰ κατὰ σὲ τρό- 


πον, σπεῦσον ἁρπάσαι τὸ συνοῖσον. » 

19. Atque is fuit epistola finis. Conradus interea, 
damnata jam sua imprudentia, nescius quid ageret, 
haud libenti animo Germanis comes ibat. Ut vero 
9d eum perlatæ sunt imperatoris liters, rem pro 
lucro &stiimans, qux offerebantur avide accepit sta- 


ιθ’, Τὸ μὲν δὴ γράμμα Ev τούτοις τετέλεστο. Kop- 
ῥάδος δὲ ἐτύγχανε μὲν καὶ πρότερον Ίδη ἁδουλίαν 
ἑαυτοῦ χαταγνοὺς, οὐχ ἔχων δὲ ὅ τι xal δράσειεν οὗ 
σφόδρα ἐθελούσιος Γερμανοῖς εἴπετο. Τότε 5" οὖν 
ἐπειδὴ xal τὰ βασιλέως rap! αὐτὸν γράµµατα ᾖλθεν, 


timque retro cessit. Ad flellespontum cum perve- C ἕρμσιον αὑτίχα τὸ πρᾶγμα ἠγησάμενος, ἐδέξατό τε 


nisset, transmisso freto descendit in Thraciam, ubi 
ad imperatorem, qui ibi tum morabatur, accedens 
una inde cum illo Byzantium veuit. Que in loco 
eum excepere deinceps varie animi relaxationes, 
imperatoria palatia, omnis generis spectacula, 
equorum certamina, maguifici apparatus, quibus 
defessum laboribus corpus subinde recreavit. Idonea 
demum pecuniarum copia sublevatus, cum triremi- 
bus in Palestinam iter intendit, classis præſecto 
Nicephoro Dasiota ei ductore atque alia omnia 
necessaria subministrante. 87 Postquam aliis ibi 
conjunctus regibus, ad vivificum Christi sepulcrum 
justa exsolvisset, caeteris, prout cuique libitum 
erat, in patriam remissis, ipse iisdem vectus navi- 
bus inde Thessalonicam appulit, ubi et imperatorem 
vidit denuo, et cum eo congressus collocutusque 
est. Imperator vero ea de quibus primum invicem 
convenerant illi in memoriam reduxit, quz erant 
hujusmodi : ut videlicet Italiam in dotem restitueret 
Ireuz, quar ille sibi cognatam Imperatori despon- 


σὺν ἡδονῇ τοὺς λόγους xal θἄᾶττον ὀπίσω ἐχώρει, 
πρὸς Ἑλλησπόντῳ τε γεγονὼς διὰ τοῦ ἐνταῦθα πορθ- 
μοῦ ἐπὶ θράχην διέδθη. "Ev0a τῷ βασιλεῖ διατριθῖν 
ποιουμένῳ συγγεγονὼς εἶτα ἐπὶ Βυξάντιον (16) 
ἃμα αὐτῷ ᾖλθεν. Ἔνθα ἀνέσεις τε αὐτὸν τοῦ λοι- 
ποῦ διεδέξαντο χαὶ βασἰλειοι χαταγωγαὶ, θέατρά τε 
παντοδαπὰ [P. 49] καὶ ἅμιλλαι ἵππων χαὶ δεξιώσεις 
λαμπραὶ, δι ὧν κάµνον αὐτῷ «b σῶμα παρεμυθή- 
cavo. Καὶ χρήµατα κχεχοµισµένος ἱκανὰ ἅμα τριἠ- 
ρεσιν ἐπὶ Παλαιστίνην ἀπῄει, Νιχηφόρου τοῦ Δα- 
σιώτου πλοός τε αὑτῷ ἠγουμένου xal θεραπείας 
τῆς ἄλλης προνοηῦντος. Ἔνθα καὶ ῥηξὶ τοῖς ἄλλοις 
ἐλθὼν ἐς ταὺτὸ κάὶ τὰ εἰχότα ἐπὶ τῷ ζωνδόχφ 
Χριστοῦ τελέσας τάφῳ, τῶν ἄλλων ὡς δυνατὰ Exá- 
στῳ ἐγεγόνει ἐπὶ τὴν πατρίδα στελλομένων, αὐτὸς 
σὺν ναυσὶ ταῖς εἰρημέναις ἐχεῖθεν ἀχθεὶς Θεσσαλο- 
νίκη προσέσχεν (17), Eva τὸ δεύτερον βασιλέα τε 
εἶδε καὶ λόγων ab χαὶ ὁμιλίας ἑχοινώνησεν. Ὁ δὲ 
βασιλεὺς τῶν πάλαι προυµολογηθέντων ἀνεμίμνησχεν 
αὑτῷ' ἦσαν δὲ ταῦτα, ὅπως Ἰταλίαν εἰς ἕδνον τή 


Du Cangii note. 


(16) Elea ἐπὶ Βυζάντιο». Willelmus Tyrius : 
— Ipse ab Epheso usus nav gio. Constantinopolim re- 
versus esti, ubi a domino imperatore multo quam 
primo adventu susceptus honestius, etc, Odo de Dio- 
ilo, l. v1: Alemonnus pauitens quod Constantinopo- 
itanum imperatorem non viderut, apud eum reter- 
sus est hiemare. - 
(17) θεσσαΛογίκῃ πρισέσχεν. Oiho Frisiug. 


l. t, De Gest. Frid., c. 59: Conradus Romanorum 
imperator, naves apud Piolemaidem ingresens, fra- 
Ircm εἰ amicum suum Manuel regie urbis principem 
in Achaie seu Thessalie aibus inveniens adii! cum 
eoque, tanquam ex longa via fatigatus, laboribusque 
[ractus, et non modica infirmitate correptus, per cli- 


| Quod temporis spatium ibi quievit, Adde Will. Ty- 


rium J. xxii, c. 38, et Gesta Ludov. ο. 37. 





413 


HISTORIARUM LIB. II. 


414 


βασιλίδι ἀνασώσαιτο Ἑ]ρῆνῃ, fjv καὶ αὐτὸς Suryev? A derat. Altero igitur sacramento firmatis iis, de qui- 


οὖσαν τῷ βασιλεῖ κατηγγύησεν. Ὀρχίοις οὖν δευτέ- 
po αὐτός τε xal Φρεδερίχος τὰ σφίσι δεδογµένα 
πισιώσαντες τῆς Ῥωμαίων ἁπαλλάττονται γῆς, 
Κοῤῥάδῳ μὲν οὖν ἐνταῦθα τέλος ἔσχον τὰ πράγματα. 
T) 66 Γερμανῶν ῥηγὶ ix Παλαιστίνης ἀναγομένῳ 
οὖν νανσὶν, at πολλαὶ {παρὰ τὰς ἐχεῖ σαλεύουσαι 
ἀχτὰς μισθοῦ τοῖς βουλομένοις παρέχονται τὴν πι- 
ραίωσιν, τοιάδε τινὰ ξυνέπεσε. ΝΠες Σιχελαὶ ἐπὶ 
χαταδρομῇ γῆς Ῥωμαίων ἑξιοῦσαι πρότερον ἐνταῦς 
θά που τοῦ πελάγους ἑἐφέροντο. Ταύταις Ῥωμαίων 
συόλος περιτυχὼν, οὗ ὁ Χουρούπης xa:fjpytv, εἰς 
χείρα Έλθε. Τύχῃ δέ τινι µαχομένων τῶν. στόλων 
ἐμφοῖν συνέπλεε τούτοις xal ὁ ῥήξ. Ἐπιχρατεστέ- 


pov δὲ τῇ μάχη τῶν Ῥωμαίων ἤδη Υεγενηµένων 


παρ᾽ ὀλίγον ἆλθε τοῦ ἁλῶναι (18) xal αὐτὸς ἐξ 8 


αἰτίας τοιᾶσδε. Ἐπειδὴ ταῖς Σιχελῶν καθάπερ εἴ- 
ῥηται ζυνέμιξε ναυσὶν, ἐχθὰς τὴν ἑαυτοῦ Σιχελιχὴν 
εἰσεκήδησε τριήρην, χαὶ εἰ μὴ ταχὺ τοῦ χινδύνου 
ουνιεὶς τῶν 'Ῥωμαίοις συμμµαχίδων τινὸς σημεῖα ἑνέ- 
θε φθάσας αὐτῇ, τάχα ἂν ὑπὸ ταῖς Ῥωμαίων 
ἐγεγόνει χεροὶ. Nov δὲ πλείστους τῶν σὺν αὐτῷ 
ἀποδαλὼν λάφυρον τοῦ πολέμου γεγενηµένους αὐτὸς ΄ 
μόγις ἑσώδετο. ᾽Αλλὰ βασιλέως ἑξῆς δεηθεὶς τούς τε 


bus convenere rursum, Conradus et Fredericus & 
solo Romanorum excessere. Àtgue eum finem qua 
Conradum spectant habuerunt, Germanorum autem 
regí ex Palestina revertenti cum navibus, quz 
magno numero in illis fluitantes littoribus, dato 
naulo, excedentes inde transmittere solent, talia 
acciderunt. Cum naves Siculæ, quae primum ad 
incursendos fines Romanos exiverant, pleno tum 
:quore ferrentur, in eas classis incidit Romano- 
rum, cui przerat Churupes, manusque cuin hosti- 
bus conseruit. Dum committitur utrinque certamen, 
cum nescio quo casu et ipse cum lis vela faceret, 
superioribus jam factis Romanis, quin caperetur 
parum abfuit. Postquam enim, ut. diximus, Siculis 
navibus adjunctus esí, sua egressus, 8g triremem 
conscendit Siculam, et ni intellecto repente peri- 
culo, navis Romanorum sociz signum iwposuissel, 
venisset haud dubie in manus Romanorum. lta vero 


compluribus suorum, qui capti fuerant, amissis, 


ipse vix sospes evasit. Sed imperator postea capti- 
vos solvit resque ablatas omnes repente jussit resti- 
tai. Atque ejusmodi fuit gentium Occidentalium in 
Romanorum terras irruptio. 


οἰχμαλώτους ἔλυσε καὶ τὰ διηρπασµένα χεχόµιστο πάντα. Ἐνταῦθά τε πέρας fj τῶν ἑσπερίων ἐθνῶν 


εἰς τὰ Ῥωμαίων ἔσχηχεν ἐμδολή. 

x. Κοῤῥάδος δὲ, εἰς τὴν πατρίδα παλινοστήσας, 
ὀλίγον ἐπιδιοὺς ἑἐτελεύτησεν (19), οὐδὲν οὑδέπω ὧν 
βασιλεῖ διωµολόγηχε πέρατι δεδωχώς. Μεθ᾽ ὃν Φρε- 
δερίχος την ἀρχὴν ἔσχεν. "Όθεν δὲ ἐπὶ Φρεδερίχον 
μετὰ Κοῤῥάδον τὸ ᾽Αλαμανῶν ξυνέπεσε χράτος, ὁ 
Ἰόγος ἑξῆς παραστῄσει pot. Ὁ ᾽λλαμανῶν ῥῆξ "Ep- 
ῥιχος (70) ἔτι περιόντα τὸν πατέρα κχαθείρξας, τοῦ 
Ῥώμης τε ἀρχιερέως πολέμῳ περιγεγονὼς αὐτὸς 


20. Reversus autem in patriam Conradus, pro- 
tracta haud oultum vita, decessit, nihil eorum qua 
imperatori spoponderat exsecutus, Hunc excepit 
Fredericus. Unde autem post Conradum ad Ale- 
mannorum imperium pervenerit, dicere deinceps 
aggrediar. Henricus Alemannorum rer, parente 
superstite in vinculis habito, debellatoque bellis 
Romano pontifice, subditos sevo premebat impe- 


Du Congii notes. 


(18) Παρ &Aiyor 40s τοῦ ἁ λῶναι. Falsum igi- 
tur quod ait auctor Gestorum Ludovici VII, c. 27, 
Ludovicum regem in portu Acconensi navigium 
censcendisse, marisque nullo impediente periculo, 
ed regnum proprium reversum esse. Siquidem, ut 
narrat boc loco Cinnamus, parum abfuit quin ve- 
nerit in Grzcorum potestatem, qui tum, flagrante 
bello Siculo, maria cum valida classe obibant, Sicu- 
lis ipse admistus. ld porro Robertus de Moute, 
Viacentius Bellonac. part. t, 1l. xxvii, c. 197 ; Ni- 
colaus Trivettus in Chron. ; Sanutus, l, 11. part. vi, 
c. 90, et ex iis auctor Magui Chronici Belgici, et 
Bonfinius dec. 3, |. vi, accidisse tradunt, cum Ma- 
puel Corcyram a Siculis expugnatam obsideret A. 
1149. Vincentius Bellouac. : Ludovicus rez Franco- 
rum a Palestina navigans, ut in patriam rediret, 
Grecorum naves incurrit. Cumque ab eis imperatori 
Curfolium obsidenti presentandus deducitur, Grego- 
rius (Georg. dux navium regis Sicilie eosaggreditur. 
Siquidem | vastatis et spoliatis Grecorum provinciis 

ad ipsam urbem regiam Constantinopolim ac- 
cédens, sagittas aureas. in palatium. imperatoris je- 
terat, et incensis suburbanis, de fructibus hortorum 
regis violenter tulerat, Unde rediens naves Gracorum 
incurrit, captum Ludovicum regem eripuit, sed ca- 
toa, regis obtentu, dim tiit. Interim Manuel recepto 
in deditionem Cur[olio, Siculorum naves insequitur, 
εἰ capiis nonnullis navibus, rez (uga liberatur, et a 
rege Rogerio Sicilie, et α papa Eugenio honoratur. 


Sed de obsidinne Coregrensi »getur lib. seq. Profert 
Pbiladelphus Mugnos, I. 1v Theatri Genealog. Νο]. 
Famil. Sicular. diploma regis Rogerii in gratiam 
Georgii de Landoliua militis, cui. Ludoviel regis li- 
herationem ascribit his verbis: Maxime tu ipsemet 
personaliter tanquam pra[eciug de duabus nosiria 
regiis triremibus nostra classis maritime, cum di- 
vino auzilio cooperante, et nostrorum. militum, eo- 
rumque prefectorum | fortitudine, fidelitate, et pru- 
dentia, non procul Grecorum hostium, eorumque 


D naves et triremes expulisti, et tandem a captivitate: 


illustrissimum regem Ludovicum VII suosque proce- 
res εἰ Gallie magnates manuniisisti, Verum charta 
huic, si non incerti: omnino est fidei constat men- 
dum inesse in ascripto an, 1146. Ut sese res habeat, |. 
ex laudatis scriptoribus refellitur Thomas Fazellus, 
qui dec. 3, |. vii, ο. 5, scripsit Ludovicum regem | 


.ab iugenti. Saracenorum classe forte interceptum 


el captum, a Rágerio, qui Lum classe occurrit, li» 
beratum, et ab interitu vindicatum. | 

(19) ἘΕτεεύτησεν. Moritur Conradus xv Kal, 
Mart. au. 1152. Monach. Erford. Otho Frising., 1. | 
De Gestis Frid., c. 65: |. 11, c. 1, Gotefridus Yi« 
terh., elc. ' 

(20) "Epfixoc. Fallitur hoc loco Cinna mus : ne^ 
que enim Couradus et Fredericus Suevie dux, 
Frederici imperatoris parens, Henrici imp. &lii 
fuerunt, sed Frederiei de Siauffon , nobilis Suevi, ex 
Aguete Henrici imp. filia. | 


41b JOANNIS CINNAMI 416 
rio, Unde irritati Alemanni, eo exstincto, imperium Α παρανοµώτατα τὴν ἀρχὴν ἔσχεν. OO δὴ ἕνεχα [P. 50] 


liberis illius concedere nequaquam voluere, Erant 
vero hi Conradus et Frederici pater. [taque Lotha- 
rium quemdam acciverant, late extrema virum, 
eique rei Alemannicze arbitrium permiserunt. Sed 
epim illi paterno se excidere imperio non ferentes, 
res novare lurbarcque statuunt. Quod ubi advertit 
Lo:harius, ztate vir provectior et probitate singu- 
lari quique niliil nisi simpliciter ageret diceretve, 
in eam tandem cum illis conditionem 89 venit, ut 
imperium adipiscerentur, postquam vitze finem sibi 
fata posuissent. Lothario non multo post exstincto, 
cum sors cecidisse! super majorem natu, patrem 
nimirum Frederici, altero orbatum lumine, pro se 
Conradum [ratrem ipse assumpsit, pollicitum jura- 
niento prius imperium ad Fredericum filium, ubi et 
Ipse vita concessisset, transmissurum. Quapropter 
moriens Conradus, uti narravimus, Frederico coro- 


nam imposuit, In hunc modum res ez geste sunt : - 


bella autem Sicula exinde initium habuere, . 


ἀμυνόμενοι τοῦτον "'Alapavol, τετελευτηχότος οὐχέτι 
παιοὶ τοῖς αὑτοῦ τὴν ἡγεμονίαν ξυγχωρεῖν ἔγνωσαν 
(sav δὲ αὐτῷ παῖδες Κοῤῥάδος τε οὗτος χαὶ ὁ 
Φρεδερίκου πατ]ρ), Λουτήῆρην δὲ τινα ἄνδρα ἔσχα- 
τογέροντα χαλέσαντες ἐπὶ «hv ἀρχὴν, τούτῳ τὴν 
᾽Αλαμανῶν ἐπικράτησιν ἔδοσαν. ᾽Αλλ' ἐχεῖνοι olx 
ἀνασχόμενοι εἶ τῆς πατρῴας ἐχπεσοῦνται ἀρχῆς, 
νεωτέροις ἐγχειρεῖν ἔγνωσαν πρἀγµααιν. ὉὍ γνοῖις 
ὁ Λουτήρης Ὑέρων μὲν xal ἄλλως ἀχριθῶς ὢν κ 
ὑλιχίας πόῤῥω Έχων, φύσει δὲ χαλοχαγαθία συνὼν 
ἀεὶ xat οὐδὲν ὅ τι μὴ σὺν ἁπλότητι καὶ λέγειν xal 
πράττει» εἰδὼς, ὠμολόχει bm αὐτοὺς μὲν ἄρχιν 
διαθιδάσαι, ἐπειδὰν τὸ χρεὼν αὐτὸν χαταλήψεται, 
Ἐπειδὴ γοῦν ὁλίγψ ὕστερον ἀπεδίω, τοῦ χλήρου ἐπὶ 
τὸν πρεσθύτατον τῶν ἁδελφῶν πίπτοντος, λέγω δὲ 
τὸν Φρεδερίχου πατέρα, αὐτὸς τὸν ἕνα πεπηρωμένος 
τοῖν ἐφθαλμοῖν (21) Κοῤῥάδον τὸν ἀδελφὸν ἀνθ᾽ tav- 
ςοῦ εἴλετο, ὄρχοις ὁμολογήσαντα πρότερον ig pt- 
δερίχον τὸν υἱέα τὴν ἀρχὴν ἐπειδὰν θνῄσχοι διαδι» 


64σαι. Ab. Κοῤῥάδος τελευτῶν, ὥσπερ ἔφην, Φρεδερίχῳ τὸ οτέµµα περιετίθει. Ταῦτα μὲν οὖν ὣδέ 
πη ἴσχε. Τὰ δὲ τῶν Σιχελῶν πολέμων ἐντεῦθεν ἀρχὴν εὗρεν. 


Du Cangii note. 


(31) |P. 445] Tór ἕνα πεπηρωμένος τοῖν ὁψ- 
0a Apotr. De Frederico Suevise duce, altero orhato 
oculo, agunt Otho Frising. |. 1 DeGest. Frid., c. 49, 


14, 91, 39 ; 1. n, ο. 2; Chron. Hildesheim. n. 1105, 
1118, 1126 et 1135; Chronica Ausiralis n. 1155 
Guniberus, etc, 





BIBAION T. 


LIBER III. 


1. Florebat ea :etate Rogerius, dignitate primo a'.. (P δι] Ῥογέριος (22) ἣν τις ἀνῆρ. ὃς χέµη- 


comes, vir czleroquin in rebus gerendis strenuus 
admodum et impiger, texendis dolis perquam ido- 
neus, quique rite ordinata permiscere in primis 
nosset. Is Gulielino Longobardi* duci cui erat 
subditus, in Palzstinam eunti pecunia fenori data, 


πας μὲν τὸ πρῶτον τελῶν, δραστήριος bb ἄλλως xai 
ῥέκτης &vhp, δεινός τε πράγματα ῥάψαι χαὶ τὰ xa- 
θεστῶτα χινῆναι δεξιός. Οὗτος Γιλιέλμῳ (23) τῷ 
Λογγιδαρδίας δουχὶ ὑφ) ὃν ἑτέταχτο, ἐς Παλαιστί- 
νην (34) ἁπαίροντι χρήματα δεδανεικὼς τὴν Λογγι- 


Du Cangii nolæ. 


(23) 'Poyépioc. Rogerius Sicilis comes, Roge- 
" [ Sicilie comitis ex Adelaide Monferratensi 
ilius. 

25) ΓιιέΛμφ. Willelmus, Rogerii Apulie et 
Calabriz dueis filius, Roberti Wiscardi nepos, dux 
eorumdem ducataum a Paschali pp. constituitur an. 
1114 in synodo apud Cyperanum, cui ille postea 
fidei sacramentum przstitit, ut est in Chronico Ca- 
sinensi, |. iv, c. 54. 

(24) 'Ec Παλαιστίνη». Blondus, Collenntius, 
Riiius, et alii rerum Neapolltanarum scriptores tra- 


percepisset, doluisse valde'quod'se ignorante defunctus 
esset, quodque se ut aibi vivens staluerat, si filium 
non haberet, heredem non [eriset- Inde praeparato 
natali itinere, quantocius Salernum tetendisse, statim- 
que Calabriam εἰ Apuliam diiioni sue subdidisse, 
reluciante quantumvis Honorio pontifice, & quo tan- 
dem cum vezillo ducatus investituram accepit. Hisce 
consentiunt quæ habet toe Falcandus, dum ait 
Rogerium consanguinei sui Willelmi ducis Apulize 
morie cognita transiisse in Apuliam, et universis 
civitatibus ac principibus, qui ei resistendum puta- 


dunt Willelinum, dum Constantinopolim pergeret, p verant, expugnatis, ad suum.cuncta redegisse im- 


ut pactam sibi Alexii Comneni hnperatoris filiam 
uxorem duceret, 3 patruo Rogerio ditionibus suis 
exutum fuisse. Cinnamus a Willelmo eas in pignus 
datas Rogerio auctor est, dum ille iter Hierosoly- 
mitanum aggreditur. Sed neutrum probabile esse 
argumento est, quod Alezander abbas Celesinus, 
herum temporum scriptor, l|. r, c. 2 et 5, refert : 
Bogcrium nempe, eun Willelmum Salerni decessiese 


rium. Eadem etiam tradunt Ordericus Vitalis, 
ο xit, p. 884, et Petrus Diaconus, l. iv Chron. Ca- 
sin., c. 98 et 99. Denique Gualterus Tarusnensis 
canonicus De vita et morte Caroli comitis Flandr. 
c. 2, scribit. Willelmum, audito unici sui germani 
(Ludovici, uti appellatae & Gaufredo Malat. 1. 1v, 
c. 20, 92) exit, crepisse lethaliter languere, et ut se 
periclitari cognovit, Salernitenum archiepiscopum et 


M HISTORIARUM LIB. III. 


48 


θαρξίας &pytv τούτου 5b ἕνεχα ἐνεχυρασθεῖσαν αὐτῷ A Longobardi: principatum eo nomine sibi oppignera- 


loyt, τὸν Ρώμης τε ἀρχιερέα vpómp τῷ ῥηθησομέ- 
νφ βασάµενος ῥῇξ παρ) αὐτοῦ προκεχείρὶστο. Ἐ- 
κει] γὰρ Λογγιδαρδίαν πρὸς Ῥοχερίου ἔχεσθαι 
ὁ τῷ τηνικάδε τὸν Ῥώμης διέπων Ίχουσε θρόνον, 
ἤπχαλλεν ἐπὶ τῷ τολµήµατι, ᾿Εχχλησίᾳ [P. 52] τῇ 
αὑτοῦ φάσχων προσήχειν ἀνέχαθεν αὐτὴν. Ἑφ' οἷς 
ὁ λουτήρης (25) δεινοπαθῄήσας, οὐχ ἀνασχόμενος εἰ 
τὸ πάπα περιφρονοΐτο ἀξίωμα, στρατῷ μεγάλῳ εἰς 
Λογχιδαρδίαν ἑἐμδάλλει ΄ µέρος τε οὐχ ἑλάχιστον 
Ῥογέριον ἀφελόμενος ἐγγὺς Ίδη ἐγένετο τοῦ xal 
ευμπάσης αὐτὸν ἀπελάσαι τῆς χώρας, εἰ ph Ῥογέ. 
pio; xai πάλιν δολώσεις χατὰ τὸ ἔθος ἐννοήσας ἆμα- 

*i τὸν Λουτήρην ἐχεῖθεν ἀπήλασεν. Ὅπως δὲ, ὁ 
λόχος ἑξῆς παραστίέσει. "Hv τις τῷ Λουτήρῃ Υαμ- 
6p»; (26), ὃς τὰ µέγιστά τε παρ αὐτῷ ἐἑδεδύνητο 
χαὶ τῷ ᾽Αλαμανῶν ἔθνει λόγου μετὰ Λουτήρην ἓξί- 
ωτο. Toutov ὁ Ῥογέριος ὑπελθὼν χρήµασί τε ὑπο- 
Χλέγας ἀνέπεισε, τοῦ Λουτήρη μηδὲν δυνειδότος, 
σύνθηµα τῆς πολέμου τοῦδε χαταλύσεως τῷ ἍΆλα- 
Μανῶν δεδωκχέναι στρατῷ. "Έστι δὲ τοῦτο o0. σάλπιγ» 
10; $c; fj τι ἄλλο τοιοῦτον, ἀλλά βἀρθαρός τις xol 
ἀξύνετος τρόπος. Μέλος váp «τι (21) κατ ἔθος ἐπὶ 
τοῦ στρατοπέδου ἐχλαληθὲν οὐχέτι µένειν ἑφίησι τὸ 
στρατιωτιχὸν, ἀλλὰ ἅμα τε ἀχούει xa ἅμα σχε- 
δάννυται ἕχαστος πρὸς ἁποπορείαν συσχευαζόµενος. 
Τούτο δὴ τὸ µέλος καὶ τότε ὁ Λουτήρη γαμθρὺς τῷ 
Αλαμανῶν ἔθνει ἐπιθρυλληθῆναι ἀθρόον ἑσχαιωρη» 
χὼς αὐτίχα ἐνθένδεν ἀναχωρεῖν ἑποίησε τὸν στρατόν. 
Πρὸς ὅπερ ἀγανακτήσας ὁ Λουτήρης ἐπεθάλλετο μὲν 


τὴν ὀχλικὴν ὁρμὴν ἐπισχεῖν ἐς πεντακοσίους ἀνα- ο 


οχολοπίσας ἀνδρῶν, οὗ μὴν χαὶ ἑδυνήθη. 'Αλαμανοὶ 
γὰρ οὐδὲν ἧττον ἐξέῤῥεον, xal ποινῶν xal χολάσεων 
χαθάπαξ ἁἀγροντιστοῦντες. "0θεν ἀθυμίᾳ συσχεθεὶς 
6 Λουτήρης πυρετοῖς τε λάδροις διὰ τοῦτο ἁλοὺς, 
ὀλέγφ ὕστερον ἐξ ἀνθρώπων ἡφάνιστο. Κοῤῥάδος δὲ, 
χαάπερ εἴρηται, τὴν ἀρχὴν δ.αδέχεται. 


P. Ταῦτα μὲν τῇδε ἐγένετο. '᾿Ῥογέριος δὲ (28) 
Λογγιδαρδίας xal πάλιν ἀπρὶξ εἴχετο. Ὅπερ o) 
φέρων ὁ "Pour ἀρχιερεὺς ὁμαιχμίαν EG ᾽Αλαμανῶν 
ἑαυτῷ συστησάµενο», θυμῷ πο)λῷ χατὰ 'ΡῬογερίου 
ἐφέρετο. αλλ’ à Ῥογέριος ἄφνω ἑνεστρατοπεδευμέ- 


tum retinuit, Postea autem Romanum pontificem 
hoc quem dicam modo cocgit, ut ab illo rez renun- 
tiaretur. Ut enim Longobardiam in Rogerii potesta- 
tem venisse qui tum Romauæ sedi praeerat pontifex 
intellexit, id facinus zgre tulit, 90) quod ad eccle- 
siam suam jampridem illam perunere contenderet. 
Lotharius eo non modice commotus, uec ferens Papst 
auctoritatem imminui, ingentibus copiis in Longo- 
bardiam irrupit, magna agrorum parte exuit Roge- 
rium : propeque erat ut is universa ditione pellere- 
tur, ni, prout eonsueverat, ad dolos iterum conversus 
absque ullo certamine Lotbarium inde abegisset : 
quo autem pacto id contigerit, a nobis deinceps 
dicetur, Erat Lothario affinis quidam, maximæ apud 
illum auctoritatis, quemque Álemannorum gens post 
ipsum Lotharium potissimum  snspiciebat. Hunc. 
Rogerius convenit, pecuniiaque datis sibi concilia- 
vit : tum homini persuasit, ut signum receptui, in- 
scio Lothario, exercitui Alemannico dari imperaret. 
ld porro signum non est tubz sonitus, aut. aliud 
quidpiam simile, sed nescio quid Barbarum et iuso- 
lens, quodve percipi vix potest. Quidam enim vocum 
concentus pro more editus in castris, baud àwplius 
permanere siuit exercitum : sed statim atque audi- 
tur, dilabitur quisque, et ad reditum sese comparat, 
liaque ejusmodi carmen per legiones Alemannicas, 
Lotharii affinis dolo passi pronuntiatum, effecit ut 
universus continuo recederet exercitus. Quam rem 
graviter sdmodum ferens Lotharius, quo impetum 
multitudinis sisteret, quingentos circiter milites palo 
affixit, neque tamen hac ratione quidquam eonfecit. 
Alemanni quippe nulla pons ac supplicii babita 
cura, nibilominus $1 dilabebantur. Tum "vero 


Lotharius moerore confectus, in gravissimum iuci- 


dit febrem, nec multo post diem clausit exiremum. 
Principatum, at diximus, postes Conradus adeptus 
est, 

2. His ita. confectis rebus, Longobardiaw re cepit 
rursum Rogerius, Quod cum ferre haud posset 
Romanus pontifex, Alewannis in auxiliuu accitis, 
summo auimi ardore in Rogerium proficiscitur. At 
is castra metautem ἱμορίιταίο invadens, caterís in 


Du Cangii note. 


Trojenum episcopum advocasse, atque. quod. antea D Conradus Usperg., Dodechinus, Viterb. et alii. 


dut incolumis esset (eceral, eorum quoque testimo- 
nio desiderantem confirmari, quidquid mobilium, vel 
immobilium ín terra possidere videbatur beato a 
sielorum principi Petre, ejusque vicario sanctissimo 
pepa Honorio (ex cujus ore sacro hoc ipsum [requen- 
ter audisi, inquit Gualterus), jure perpetuo possi- 
dendum delegasse, ac dàinde in. confessione Domini 
ab hac luce migrasse. Nulla proinde apud scriptores 
ejusce zvi usurpata ab Rogerio, Willelmo super- 
stite, Apuliæ inentio. 

(25) Aovrijonc. Lotbarium ab Innocentio Il pp. 
in Haliam contra Rogerium Sicilie regem, qui 
Pewi Leonis partes totabatur, evocatum, babent 

im scriptores, Otho Frising. |. τα Chrou. c. 
18, 19, 20; Μείγυ Diaconus, l. iY Chron, Casin, 
e. 99, 107, ew. ; Wil. Tyrius, l. xi, c. 19; 


96) Γαμόρός. Henricum forie Saxonis ducem 
Intelligit, aut Raypaldum, cui Lotharius pulso ex 
Iialia Rogerio, ducatum Apulie tendum tradide- 
rat, Vide Chronicon Weingartense, c. 12; Ty- 
rium, {. xiu, ο. 19; Chron, Casin. l. iv, c. 127 


et rper. 

(27) [P. 4460] Μέλος γὰρ τι. Clamorem bellieum 
hisce expressisse verbis Cinnamum baud sgre 
persuasum haberem, nisi ad receptum vix usur- 
parum scirem. 

(28) 'Poyépioc δὲ. Rogerius exstincto Lothario, 
et pulso Rainaldo, Apuliam recuperavit. Goicfr. 
Viterb. : Post pauca duz Apulie Raino, vel Rai- 
maldus moritur. Rogerius in. Apuliam reveritiur, 
et terrem. duce orbatam, nec. rebellau(gm | occu- 
pat. 


419 JOANNIS CINNAMI 420 


fugam conjectis, ipsum etiam. vivum capit, Cum A 


jam illum in manibus baberet, expanso ος linteis 
tabernaculo, in eo sedentem pontificem collocat, 
ipse humi prostratus, prono corpore ac manibus 
pedíbusque incumbens ad illum adrepit, partim 
delicti implorans veniam, partim ut regium sibi 
nomen vellet impertiri precatus, Accedentem ex- 
cepit pontifex ( quid ΄ euim faceret? ) et regem ap- 
pellavit. Atque inde Longobardiz princeps rex vo- 
cari consuevit, Rogerius igilur cum ex voto succes- 
sissent omnia, legatos ad imperatorem Joannem, 
qui énífiuc erat in vivis, misit qui ex imperatorio 
s&nguiue uxorem pro filio suo expeterent. Sed 
necdum expeuita erat legaijo, cum Joannes vila 
functus est. Interjecto deindealiquo tempore, cum 


νῳ τούτῳ ἐπιφανεὶς τούς τε ἀμφ αὐτὸν ἑτρέφατο 
χαὶ αὐτὸν ζωγρείαν εἶλεν (39). Ἐπειδή τε ἤδη ἓν 
χερσὶν εἶχε, σχηνήν τινα τῶν ἀπὸ λίνου πεποιηµό- 
vtov διαπετάσας καθίζει ἐπὶ ταύτης τὸν ἀρχιερέαι 
ἐς ἔδαφός τε χαταδαλὼν ἑαυτὸν πρηνὴς χερσί τε 
καὶ ποσὶν ἐρειδόμενος, προσῄει, τὸ μὲν τὴν ápap- 
τάδα 0r0cv ἑξιλασχόμενος τὸ δὲ χαὶ ῥὴξ προδεθλῆ- 
σθαι ἀξιῶν. 'O δὲ δἐχεταἰ τε προσιόντα (καὶ τί γὰρ 
ἂν ἕδρασε); χαὶ ῥῆγα λοιπὸν ὀνομάζει. Ἐξ ἐχείνου 
τε ῥὴξ ὁ Λογγιδαρδίας ἡγεμονεύων χεχλῆσθαι 
εἴωθε. ᾿Ῥογέριος δὲ ἐπειδὴ τοῦ xazà σχοπὸν ἔτυχε, 
πρέσθεις ἐς βασιλέα Ἰωάννην [p. 55], ἔτι περιόντα 
πέµφας ᾖτεῖιο κήδους τοῦ ἐχ βασιλείων αἱμάτων 
ἐπὶ παιδὶ (50) τεύξεαθαι τῷ αὐτοῦ. "AXI οὕπω τέλος 
ἔσχε τὰ τῆς πρεσθείας, χαὶ Ἰωάννης τὸν βίον κατ- 


jam Manuel imperium esset adeptus, eadem per B έλυε. Μετὰ δέ τινα χρόνον Μανουἡλ Ίδη τὴν αὗτο- 


legatos iterum postulavit : eumque in flnem Basilius, 
cognomento Xerus, in Siciliam trajecit, ut iis de 
rebus cum Rogerio sermones conferret. At Xeru$ 
$9 auro ab illo corruptus, ineptas nescio quas con- 
veutiones pepigit, quarum caput erat, sequali in 
posierum majestate imperatorem et Rogerium fu- 
turos. Atque inde ingentia exarsere bella. Reverso 
quipye Byzantium Xero, et ante quam su: dedisset 
poenas audacis demortuo, posthebitis neglectisque 
penitus iis quæ in hac legatione peregerat, Rogerium 
valere jussit. llle vero totus Martem epirans, illusum 
se ab imperatore ratus, classem zdificat paratam- 
que habet, occasionem captans qua illatam sibi 
a Romanis injuriam quavis ratione vindicaret. Nec 
sberravit ascopo Barbarus. Quo enim tempore 
in provincias Romanas fervebat Occidentalium na- 
tienum irruptio, Coriutbum, Euboeam et Thebas 


v patoplav διέποντος ταὐτὰ xal πάλιν πέµψας tóbtov. 
Ὅθεν xai Ἡασίλειός τις ἐπώνυμον ξηρὸς (51) si; 
Σιχελίαν ἀφῖκτο, Ῥογερίῳ περὶ τούτου διαλεξόµενος. 
'AXA* ἐχεῖνος χρυσίῳ χλαπεὶς παρ’ αὐτοῦ ἀλλόχοτά 
τινα ὠμολόγει, ὧν δὲ χεφάλαιον ἣν τὸ àv ἴδῳ µε- 
γαλείου βασιλέα τε τοῦ λοιποῦ xal 'Poyépiov ἔσε- 
σθαι. "O0sv δὴ τὰς µεγάλας ἀναῤῥαγῆναι ξυµδέδηχε 
µάχας. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ μὲν Enph; ἐς Βυζάντιον 
ἐπανιὼν τὸν βίον κατέστρεφε, δίχην οὕπω τῶν τε- 
τολµηµένων δοὺς, βασιλεὺς ὅσα xaX ἀθύρμασι ταῖς 
ἑχείνου πρεσθείαις προσεσχηχὼς Ῥογέριον αὗὑτὸν 
χαίρειν «fa * θυμομαχήῆσας bb ἐχεῖνος ἑξαπάτην «t 
εινα «b πρᾶγμα εἶναι οἰηθεὶς, στόλον ναυπηγησάµε- 
vos ἓν παρασχευῇ εἶχε, χαιροφυλαχῶν τρόπφ ὅτῳ 
δὴ Ῥωμαίους ἀμύνεσθαι. Καὶ ἔτυχέ γε τοῦ κατὰ 
σχοπὺν ὁ βάρδαρος. 'Ev ἀχμῇ γὰρ τῆς τῶν θυσµι- 
x&v ἐθνῶν ἐς τὰ Ῥωμαίων ἐμδολῆς Κόρινθόν (93) 


Du Cangii noto. 


(29) Ζωγρείαν et1ey. Ut Innocentius pontifex in 
Raogerii potestatem venerit, - et Rogerio regium 
concesserit titulum, pluribus narrant abbas Usperg. 
et Albericus in Chron. A, 11959, Otho Frisiug., 
J. vu. Chron, c. 24; Falco Benevent,, Nicolaus 
Trivettus A. 1142 et ex iis Barouius, an. 1159, ubi 
profert diploma investituram regni Sicilie Roge- 
rio concessam, seu potius tituli regii, quem jam 
antea usurpaverat, confirmationem, continens. 
Quippe Rogerius subactis Apulia. et Calabria, de- 
victisque Sergio. duce Neapolitano, et ltoberto Ca- 
pnano priscipe, optimatum suorum, atque adeo 
llenrici comitis avunculi sui consilio, in majori 
ecclesia. Panormitaua solempniter fuerat. in regen 
coronatos et inuuctus idibus Maii A. Chr. 1199, ut 
ex veteris Chronici fragmento discimus, quod exstat 
apud. Franc. de Manfredis, 1l. iv De majest.. Pa- 
norntil, οἱ ex diplomate ipiius Rogerii apud Ferd. 
Ughellum iu. episc. Aquil. n. 5, tom. 1. Hatize Sa- 
cri, Nec mulio. post a comite cardinale Anacleti 
Dreudopouiificis, enjus partes. tuenJas susceperat 
logerius, legato, die Natalis Domini an, 1130. in 
eaueur ade in regem) est acclamatus, ei corona 
donatus, ut habent Joannes de Ceccano, Falco 
Beneventanus, Alexauder Celes. i. n, Ordericus 
Vitalis, 1. xui p. 895; auctor. Chronici Casaur. 
et Baronius hoc anno. Sed uec illud involvendum 
silentio, Rogerium | non Sicilie duntaxat, sed. et 
Óulie regem aeclamatum, quod testantur in &re 
campano inscripti cbaractleres, quod Gusa  com- 
muni Yocabulo vocant. Panormitaui ; Auno ab. in- 


carnatione 115960 ind. 14 fusa Panormi, Rogerius 
Sicilie Ilalivcque rex magni comitis Rogerii filius 
me dextra. Bionis (nndi ac D. Maria dicari jussit, 
Exstant diplomata ejusdem Rogerii aon. 1153 et 
1157 apud eumdem Ughellum ín archiepiscopis 
Salernitanis, Drundusinis, et Deneventanis, quo- 
rum initium sie concipitur : £go Rogerio D. 6. 
Sicilie el Jtalie rez, Christianorum adjutor et εἰ 
peus, Rogerii primi comitis filius. lta pariter Guil- 
Iclmus ll. apud eumdem Ughelluii in alio dipton:aite 
an, 1170 Sicilie et ltalie rez inscribitur. Vide 
tom. Vil, p. 565, 581, 982, Clhromcon monast. S. 
Sopbiz Benevent. p. 779; Ptolemsum de Luca, 
an. 1196, οἱ Allatium in Diatriba de Simeoni- 
bus. 

(30) 'Ex! παιδί. Rogerius forte, qui a patre dax 
Apulie dictus. est, Cerie fuit ille R»gerii filiorum 
primogenitus, ut auctor est Alexander abbas Celes., 
l. nit, e. 20, Obiit an. 4149. Romuald. Saleruit. in 
Chron., Hugo Fatcand. et alii. 

(91) Znpóc. Xerum nescio quem urbis Gonstan- 
tinopolitauz: prafectugi memorat. Anna, l. xti, a 
quo forte prodiit. Xerus iste. Belli Siculi €au- 
sam solus, quod sciam, profert. Cinnamus. 

(92) Κόριθόν τε. Oiho Frising., 1.1 De gest. 
Frid. ο. 95: Circa idem tempus. Rogerius Siculus, 
aptatis in. Apulia, Calabria et Sicilia triremibus, 
quas modo qaleas seu sagitlas vulgo dicere solent, 
alique navibus bellicis onerariis clussem in. Græ- 
ciam destinat, praefectis eis. ducibus strenuis, et in 
navali praelio gnuris. Aruatis itaque uav.bus Gre- 





i HI)STORIARUM 118, III. £2 
τε xal Εὔδοιαν xai θήδας ἑληῖσατο τὰς Βοιω- A Bepoticas deprsdatus est. lis. quippe temporibns; 


τιχάς. "Ave. γὰρ τοῦ Ῥωμαίων στρατοῦ ἐπὶ τοῖς 
àvà χεῖρας κατ) Exslvov ἠσχολημένου τὸν χρόνον, 
χατὰ πᾶσαν ἄδειαν ταῖς εἱρημέναις οἱ βάρδαροι 
ἱγχαθίδαντες πόλεσι λαφύρων τὰς vao; ἑἐπλήσαντο, 
Ἐχεῖθέν τε ἐπὶ Κέρκυραν διαδάντες , xarà κράτος 
αὐτὴν εἶλον xal ὡς Ίδη οἰχείας μετεποιοῦντο παντὶ 
χρατυνάµενοι τρόπφ. "O µαθήν βασιλεὺς ἐν ἀθνμίᾳ 
πολλῇ ἣν. ᾽Αμέλει καὶ ἐσχέπτετο πῶς ἂν τὸν 'Ῥο- 
Ἱέριον ἁμύνηται xal δίχην τῶν τετολμµηµένων ἐπι- 
Vot: τὴ δέουσαν. Στόλον οὖν νεῶν τριήρεων μὲν 
φινταχρσίων, ἱππαγωγῶν δὲ xal φορταγωγῶν ἑἐς 
χιλιοστὺν ὅλην ἑτοιμασάμενος, αὐτὸς μὲν ῄει διὰ τῆς 
ἠπείρου, ὁ δὲ στόλος διαπόντιος ἑφέρετο ἑξαίσιος οἷος. 

Y. Ἂρτι δὲ περὶ τὴν πόλιν Φιλίππου γεγονύτι 
t αὐτοχράτορι φήμη περιέπτη ὅτι δὴ στρατεύματα 
Σχυθιχκὰ (53) "lovpov περαιωσάµενα χείρουσί τε τὰ 
bv oct xai ληΐζονται πάντα, xal εἶἷλόν γε xa 
πόλιν λόγου ἀξίαν, τῶν "locpou xat αὐτὴν πίνουσαν 
νσµάτων. Τὰ μὲν 6h τῆς φήμης ἓν τούτοις qv. Ὁ δὲ 
μοιλεὺς ἐχεῖθεν ἀπηκλίνας τὴν ἐπὶ τὸν Ἴστρον 
ἐφέρετο, ναῦς ἐχ Βυζαντίου δι Αγχιάλου πόλεως 
ἐπὶ τὸν "Ίστρον ἀναχθῆναι χελεύσας. Oma» δ᾽ ἐχεί- 
νων ἀφιχομένων, bv τούτῳ τὰς ταύτῃ περιῄει θη- 
ῥευόμενος πεδιάδας. Συμθαΐνει yàp αὐταῖς ἅτε 
ἑρήμοις παντάπασι xal ἀοιχήτοις ix παλαιοῦ προ- 
κειµέναις ἀγεληδὸν ἀγρίων τι χρῆμα ζώων ἑντρέφε- 
obat. "Ev ᾧ δὲ πρὸς τούτοις fjv, ἨἸγγέλη αὐτῷ ὅτι 
δὴ] Σχύθαι λείαν ἐκ τῆς ᾿Ῥωμαίων ἑπαγόμενοι τὸν 


[P. 54] Ἴστρον ἄρτι που διέδησαν, οὐ μακράν τε 


ἄποθεν ἑσχηνωχότες αὐὔλίγονται. περ ἐπειδὴ 
Ίχουσεν, ὡς εἶχε τάχους αὐτίκα ἐπὶ τὸν ποταμὸν 
ἰφέρετο. Ἔνθα λεμθδαδίῳ περιτετυχηκῶς, ὁποῖα 
tpe ταῖς τ]δε ὀχθαῖς ἑστάναι εἴθισται ξύλου πε- 
«οιηµένα ἑνὸς (54), ἐχέλευεν ἄγεσθαι τοῦτο πρὸς 
αὐτόν. "AX! fv ἰσχυρογνώμων ὁ πορθμεὺς xal βα- 


dum rebus prezsentibns — detineretur ſomanarum 
exercitus, oppida illa, obsistente nemine, oppu- 
gnanteg Barbari, waves preda impleverunt. Inde 
Corcyram digressi, totis viribus expuguatam, ut 
propriam deinceps munivere. His auditis, conster- 
natus imperator, multa secundum animo volvebat, 
quo pacto Rogerium ulcisceretur,.et dignas delictis 


ponas rependeret. Instructa. itaque quingeniarum 


triremium classe, bippagogarum vero et onera- 
riarum mille, ipse quidem per continentem itet 
instituit, interea dum immensa et formidauda clas- 
sis per maria fertur. 


93 5. Ad Philippopolim cum pervenisset impe 


rator, fama percrebuit Scythicas copias Istrum: 
trajecisse, et obvia quaque rapere ac. depopulari 2. 


sel ei baud ignobile oppidum flumini adjacens 
expugnasse. Ejusmodi accepto nuntio, abscedeng 
Inde princeps ad Istrum contendit navesque Byzan- 
tio per Ancbialum urbem versus Istrum flectere 
jussit, interimque dum advenirent, circumjacenteg 
campos venando perlusiravit, Quippe cum deserti 
essent omnino, et jam pridem inculti, atque adeo 
longius protenderentur, ingentem ferarum copiam 
gregatim bic innutriri contigerat, Cum hisce daret 
operam, nuntiatur Scythas, facta ingenti. fo ſtoma- 
norum agris praeda, nuper transivisse Istrum, nee 
procul inde, fixis tabernaculis, consedisse. Quibus 
auditis quanta potuit celeritate ad fluvium conten- 
dit. Navicula ibi reperta, enjusmodí illic ad eas 
ripas stare solent ex unico fabricatse ligno, eam ad 
se mandat impelli. At pervicax portiter, ubi se ab 
imperatore accersiri videt, « Si rerum nostrarum, 
inquit, curam habuisset imperator, neque capta ſo- 
ret Demnitslcus (sic enim appellabatur quod a 


Du Cangii note. 


ce fines ingrediuntur, [P. 447] ac Mutino ( leg. 
Μοιλοκε ) sine impedimento gravique | negotio capio, 
ad Curfol usque. (oriixsimum Grecie castrum pro- 
cedunt, Όμοι cum nulia vi cupere pr&valerent, ad 
delos et 1ngenia. se veriunt, Igitur. premissis qui- 
busdam, ut diciiur, qui se quempiam mortuum. Áa- 
mandi gralia. deferre simulaverai (est enim in pre- 
dicla arce casiri, sicut. Gracis mos est congregatio 
clericorum seu monachorum), idem. casirum irrütni, 
arcem. occupani, Graecis. ejectis, prasidiisque suis 
ibidem locatis. Inde ad interiora Grecie progressi, 
Corin hum, Thebas, Athenas, antiqua nobilitate ce- 
lees exyuguant, ac maaima ibidem prada direpta, 
epifices. eliam qui sericos panaos lezere solent, ob 
igwominiam imperatoris capiivos deducunt, De istis 
opillcibus agunt Nicetas, |. n, n. 8 el Falcangus 
im praefat. p. 659. linperabat Sicul classi Geor- 
|n maximus amatus, ut auctor est. Vincentius 

eliovac., vir quidein regi fidissimus, atque tn nego- 
lits «ecularibus exercuauissimus, inquit. Alexander 
Celevinus, l. 11, €. 8, ubi meminit etiauv Joanuts 
auurau, viri perinde in τὸ bellica aduiodum stre- 
Doi. Corcyre, EuUgez, celerumque Græciæ urbium 
expuguatiunis historiam fusius prosequitur Nicetas, 
Ln,un.4, 2, 5, & ei 6. Eandem praterea atüge- 
ruul Robertus de Monte ano. 1145 οἱ 1149 ; Au- 
Males l'isanorura editi ab Ughello, tom, 11 tat, 
Sacre, au, 1159; et Sabellicus decad, 1 δρ. 


Venet, ] vin. 

(93) Σερατεύµατα Σκυθικἀ. Tangit hanc S.y- 
iharum irruptionem locis citatis Nicetas. 

(94) Ξύλου πεποιηµένα éróc. Μονόξυλα vocant 
Graci recentiores : scephas scilicet, eeu auinicas 
naviculas, de singulis trabibus  excasatas, inquit 
Vegetius. Unde a Latinis trabarie dictz, quc ez 
singulis (trabibus cavantur, ut est apud. Isidorum, 
. XIX... Orig., c. 1; Gloss. Gr. Lat. : Μονόξυλον, 


l 
D lintris, We proprie erant Scytiarum, | Bulgaro- 


Tum, Russorum, et ceterorum ad Septentrionem 

pulorum , quibus [strum et majora. lumina tra- 
Jiciebant. Claudianus in & Consul. Honorii : 

Ausi Danubium quondam (ransnare Gothunni, 

In lintres [regere nemus, cum mille ruebant 

Per fluvium pleng cuneis immanibus alui. 
Cinnamus iufra : Λεμθάδιόν τι ἀναθὰς, ὁποῖα πρὸς 
ταῖς ἀχταῖς ἐνταῦθα διασαλεύε. αὐτόξυλα, ἐπὶ τὴν 
περαΐαν ἑφέρετο. Theopliane$ A. 17 Heraclii; 
χγλυπτὰ σχάφη vocat ejusmodi ad Istrum trajicien- 
dum  uaviculas, Nicephorus Cp. in Breviar. de 
Bulgaris : 'Hyov ἓν OtocaXovixj ἀκάτια, µονό- 
ξυλα δὲ αὐτοὶ προσαγορεύουσι. Ejusmodi navigia 
ἄδρνα vocabant Cyprii, ut auctor. est. Hesychius. 
Vide Const, Porph., De adi. imp., c. 9; Zonaram 
p. 202, Scylizem, p. 758, et alios a Meursio ct 
l'abroto citatos scriptores. 





423 


JOANNIS CINNAMI 


424 


Scythis eaptum fuisse castrum diximus), neque res A σιλέα µεταπέμπεσθαι τοῦτον ἀχούων, « Ei Baawct 


vostre hic a Barbaris direptse pro libitu et ablatz 


fuissent, » Àd hxc aiunt indignatum respondisse 
principem : « Non sim ego ille, cui divinitus * Deo 
coHatum est Romanorum imperium, nisi confestim 
audaciz 9/4 pœnas dederint Scythze. » Quapropter 
reliquum exercitus eo loci, et ad ripas castra me- 
tatum reliquit. ]pse quia nondum, uii dictum est, 
advenerant naves, aptatis connexisque inter se 
ο lembis, cum quingentis, ex iis qui sibi aderant, 


]strum superavit: cumque ultra. vellet procedere, 


in duos alios navigabiles fluvios incidit. Ut vero 
nullum ibi apparuit navigium, quo ad trajectionem 
uteretur, suis imperavit, ut. actuarias quae in Istro 
erant equis alligarent, atque ita ad fluvios transve- 
herent. Quo facto, nullo labore irajecerunt. Loco 
deinde spatioso transmisso, ad mentem usque (τένου 
ὅρμον), qni Tauroscytbicz finibus adjacet, perve- 
nere. Ibi cum vacua prorsus ac deserta invenissent 
Scytharum castra. (nam illi paulo ante se inde re- 
ceperani) ulterius. progrediuntur. Medio autem die 
cum ex hostübus nemo appareret, Scythas, qui 


Romanis militabant, seligit imperator, et Giphardo 


duce, viro rei militaris peritissimo, mittit, ut a 
tergo jnsisterent hostibus, et si daretur occasia, 
manus Consererent, dum ipse lento interea gradu 
subsequeretur. Nondum plurimum  consampserat 
itineris Giphardus, cum in hostes incidit. Sed prz- 
lium committere non ausus, quod longe numerosior 
Barbarorum sibi videretur acies, imperatorem per 
nuntios, ut confestim 95 accederet, sollicitavit. 
Mis acceptis, arma continuo induit princeps, ar- 
"atur perinde et totus exercitus. Mox a tergo 
Seythas simul «dorti, cum iis manus conserunt. 
Prino quidem stetere S$cyuim, velut. subeuntes 
excepturl ; ae in. phalangem ordinati, . voluere ut 
auxilia, tum pro se, tum pro præda quam fecerant, 


primos impetus sustinerent, Validum utrimque fit 


praelia. Complures Romani praclare factis ibi in- 
claruere, atque ip primis imperator. Hostibus enim 
cominus acriter urgentibus, ipse invectus basta dis- 
solvit conferlos pugnantium ordines ; neque sin- 
gulatim duntaxat, sed et binos simul interdum, 
muitis eorum csesis. lta invicto principis impetu 


τῶν xaÜ' ἡμᾶς ἔμελεν, εἶπεν, ox ἂν 5 τε Δεμνίτζι- 
xoc ἑάλω (οὕτω γὰρ τὸ τοῖς Σχύθαις, ὥσπερ sfpn- 
ται, αἱρεθὲν ὠνομάζετο φρούριον), xa τὰ καθ 
ἡμᾶς πρὸς τῶν Βαρδάρων xat' ἐξουσίαν fjyexó «s 
xal ἐφέρετο. 2 Λέγεται τοΐνυν πρὸς ταῦτα διηγα- 
ναχτηχότα τὸν βασιλέα « Ναὶ δη, qávat, μὴ ἂν αὖ- 
τὸς εἴην, d τὰ Ῥωμαίων θεόθεν ἐπιτέτραπται 


πράγματα, εἰ μὴ αὐτίχα τῶν τετολμηµένων Σχύθαι 


δώσουσι δίχα-. » Διὸ δὴ τὸ μὲν λοιπὸν τοῦ ατρατεύ- 
µατος αὐτοῦ που xal ἐπὶ ταῖς ὄχθαις ἔνστρατοπε- 
δευσόµενον ἔλεπεν, αὑτὸς δὲ τῶν νεῶν οὕπω, χαθά «p 
εἴρηται ἀφικομένων τοὺς λέμδους ἀλλήλοις ξυνδήσας 
xai ἁρμοσάμενος σὺν πενταχοσίοις τῶν ἀμφ) αὐτὸν 
τὸν Ἴστρον διέδη * µέλλων τε ἑπίπροσθεν ἰέναι 
δυσὶν ἄλλοις ἐντυγχάνει ποταμοῖς ναυσιπόροις. Ὡς 
οὖν οὐδαμῆ λεμθάδιον ἐνταῦθα διεφαίνετο, ᾧ χρή- 
σαιτο ἄν τις ἐς «hy περαίωσιν, ἐχέλουε τοῖς περὶ 
αὐτὸν τοῖς τῶν ἵππων οὐὗραίοις τὰ ἐπὶ τῷ Ἵττρῳ 
ἀχάτια ξυνδήσαντας εἰς τοὺς εἱρημένους µετάχει» 
κῶν ποταμῶν. OU γεγονότος ἀμογητὶ διέδαινον, 
χῶρόν τέ τινα δολιχὸν διαµείφαντες ἄχρι xal ἐπὶ 
bpo; τένου ὅρμον Ἴλθον, ὅπερ ἀγχοῦ τῶν Τανροσχυθι- 
κῆς ὁρίων ἀνέχει. "Ev0a τὸ τῶν Σχυθῶν στρατόπεδον 
ἀνδρῶν πανιάπασιν ἔρημον εὑρηχότες (ipyovco Υγὸρ 
οὐ πολλῷ πρότερον ἁἀπιόντες) προσωτέρω ἑχώρουν. 
"Exe δὲ ἀμφὶ µέσην ημέραν ἤδη fjv xal οὐδεὶς οὗ- 
δαμῆ πολεμίων διεφαίνετο, Σχύθας τοὺς ὅσοι "Po- 
µαΐοις ξυνεστράτευον ἀπολεξάμενος βασιλεὺς ὅπο- 


€ στρατηχοῦντι Γιφάρδῳ, ἀνδρὶ πολέμων ἐμπείρῳ 


πολλῶν, αὐτοὺς μὲν ὁπίσὼ τῶν πολεμίων [έναι 
ἔπεμφεν, ἰχνοσκοπήσοντά; τε xal ὅπη δυνατὰ ἔσται 
Ααχησοµένους, αὐτὸς δὲ χατόκιν ἑπορεύετο σχο- 
λαιότερον. Obx εἰς μαχρὰν οὖν ὁ Γιφάρδος τοῖς πο- 
λεμίοις ἐντετυχηκὼς, ἐπειδὴ μὴ ἑθάῤῥει τῇ συµ- 
θολῇ (τὸ γὰρ Βαρθάρων πλῆθος ἀριθμοῦ κρεΐῖσσον 
αὐτῷ κατεφάνη), πέµψας ἐπὶ τὸν βασιλέα ἔχειν 
αὐὑτὺν τὴν ταχίστην ἑδεῖτο., Ταῦτα ἐπειδὴ βασιλεὺς 
Ίκουσεν, αὐτός τε πρὸς τοῖς ὅπλοις αὐτίχα ἓγένετο 
καὶ τὸ στράτευμα ἑξώπλιστο ἅπαν, Ὀπίσω τε 
Σχυθῶν διώξαντες εἰς χεῖρας Ίδη ᾖλθον αὐτοῖς. 
Σχύθαι τοίνυν τὸ μὲν πρῶτον Εστησάν τε ὡς ὕπο- 
δεξόµενοι αφᾶς xal ἐς φάλαγγα, ταξάµενοι βοῄθειαν 
σφῶν τε αὐτῶν καὶ ὧν ἐπήγοντο λαφύρων προπο- 


proturbatis hostibus, Romani viribus iategris in- D νεῖσθαι ἤθελον, ἢ τε ξυμδολὴ ἑχατέρωθεν σὺν ὧθι- 


groentes, totam aciem perrupere. Plurimi tum ceci- . 


dere Barbarorum, centum circiter capti, atque iu 
iis Lazarus, animi robore praestans, et iuter Scy- 
thicos phylarchos conspicuus. Reliquos equorum 
virtus et densa  moutium, qui complures ibi sunt, 
servavere ; ltomani autem, postquam cuncta pabu- 
lationibus »bsumpserant, retro deinde cesserunt, 
Quo tum tempore Sotas ille, quem genere et divi- 
tiis prepollentem, ut diximus, ceperant Seythee, 
arrepta occasione, fuga in castra pervenit. 


cpi xai βίᾳ ἑγίνετο, "Ὅτε 5h πολλοὶ μὲν xal ἄλλοι 
Ῥωμαίων ἄνδρες ἐγένοντο ἁγαθοὶ, βασιλεὺς δὲ 
πάντων μἀλιστα. [Ρ. 55] Tov γὰρ πολεµίων ἔγγιστα 
ἐγχειμένων ἰσχυρῶς, αὐτὸς σὺν τῷ δόρατι ἐπελαύ- 
νων τὸν συνασπισμὸν αὑτοῖς ἕλνεν, o0 χαθ) ἕνα 
µόνον, ἀλλ᾽ Ίδη χαὶ σύνδνο πολλοὺς ἐχείνων ἁποχτιν- 
νύς. "ὖθεν xal τῷ ἀνυποστάτῳ τῖς βασιλέως πα- 
ραχέχινημένων ὁρμῆς, ἙῬωμαῖοι ὁλοσχερέστερον 
χατ᾽ αὐτῶν ἐπιθρίσαντες λαμπρὰν ἤδη τὴν ἔπαγω- 
γἣν ἐποίουν. Πολλοὶ μὲν οὖν Βαρδάρων ἔπεσον, ἐά- 


λωσαν δὲ xal εἰς ἑχατὺν μάλιστα, ἓν οἷς xai Λάζαρος fjv, ἀνὴρ ἐπὶ πλεῖσιον μὲν ἀνδρείας Ίχων, ἐπὶ 
tol; ἓν σφίσι φυλάρχοις ἀπόδθλεπτος (v * τοὺς U ἄλλου; ἵππων τε ἀριτῃῇ καὶ τὸ τῶν ὁρῶν διεσώσατο 
λάσιον, ἃ τῇδε πολλὰ παρατέταται. Ῥωμαῖοι δὲ τὰ ἐκ προνομῆς ἀνελόμενοι πάντα ὀπίσω λοιπὸν ἀνεχώ- 
gouv, ὅτε bt καὶ Σότας ἐχεῖνος, ὃν πλούτῳ τε xal Υένει, χαθάπερ εἴρηται, διενογχόντα ἀνδραποδισθῆναι 
Σχύθαις ξυνέδη, ἀδείας λαθόμενος φυγὰς ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ᾖλθε. 











ü ο HISTORIARUM LIB. III. ως 
f. Τοῦτο τὸ τρόπαιον ἐξ ὑπογυίου χατωρθωχὼςὁ 96.4. Hac subitanea parta victoria, inde reccs- 


εὐπχράτωρ ἐκχεῖθεν ἁπήλαυνε πρὸς τὸν χατὰ Σιχε- 
λίας ἤδη συσκευαζόµενος πόλεμον. Τοσοῦτον γὰρ 
αὐτῷ τὸ πιρὶ τοὺς πολεμικοὺς χαµάτους ἄτρυτον 
ἦν, ὅσον »“ὀέπω οὐδενὶ, οἶμαι, ὑπῆρξε καὶ τῶν τῆς 
χονῆς xal στρατιωτικῆς γεγονότων μοίρας, μὴ ὅτι 
Tt ῥασιλεῦσιν fj στρατηγοῖς. ει τοίνυν Σικελίαν 
τε περινοῶν xal Ἱταλίαν πᾶσαν * ἀλλ, ὡς ἔοιχε, 
τύχη xal ὄίξαν «05 παραιτεῖται xal τὴν σὺν 
ἱπιστήμῃΆ στρατηγίαν πόνῳ οὐδενὶ ἐς τοὐναντίον 
παν ἀποχρίνειν ἑπίσταται. Ὁ μὲν γὰρ καἰΐτοι τῶν 
Σχυθιχῶν μεταξὺ περιεσπαχότων ὅμως ἔφθη ἑτπιχαι» 
pata τῷ χώρῳ ἔπιστὰφ., ὅθεν καὶ τὴν ἁπόπλοιαν 
«οιἶσθαι ἐχρῆην τὸν δὲ στόλον ξυνέδαινεν, εἴτε 
ανιύµασιν ἑναντίοις τῆς ἐπὶ τὰ πρόσω ἀναχοπέντα, 


sit imperator. ad bellum contra Siciliam sese com- 
parans. Tantum enim in illo erat patienti: ad bel- 
licos labores, quautum, ut arbitror, ne ulli quidem 
adfuit vel vulgarium in exercitu militum, nedum 
imperatorum vel ducum. Ibat igitur. non Siciliam 
modo, sed et universam italiam animo complexus : 
ot veram, ut videlur, aversatur gloriam fortuna, 
imperandique artem militari scientie conjunctam 
labore ule vertere in contrarium — probe novit. 
lile quidem etsi a rebus Scytbicis interea vocaretur, 
nihilominus tamen opportune in eum locum vene- 
rat, ex quo navigationem | institui opowebat. Tut 
quoqu3 accidit ut classis, sive reflantibus detenta 
ventis, sive ducis imperitia, serius nec opportune 


εἴτε xal τῇ τοῦ δουχὸς περὶ ταῦτα ἁμαθίᾳ, ὀψὲ καὶ B advenerit. Quippe circa vernum tempus Byzantino 


χατόπιν ὶλθεῖν τοῦ χαιροῦ. Ἔαρος γὰρ τῶν ΌὈυζαν- 
τίων ἀναχθεὶς λιμένων, φθινούσης Ίδη τῆς ὥρας ἐς 
ῥᾳσιλέα χατῆρεν ἐντεῦθέν τε τὰ Ῥωμαίων ἔσφηλε 
πράγματα. Ανέδη μὲν γὰρ xai τὴν διρη ὁ βασι- 
li); χαὶ τὸ ναυτικὺν ἅπαν πρὺς ταῖς χώπαις ἐκάθητ- 
t0 ὡς αὐτίκα ἀποπλευσόμενον, ἀλλὰ χειμὼν ἄγριος 
xai πνευμάτων Blat αἰφνίδιον χαταῤῥαγεῖσα, ἀπεῖρ- 
ξ1ν αὐτὸν τοῦ ἐγχειρήματος. Πελάγη τε Υὰρ ἐν- 
ταὺθα δεινῶς ἀχανη τέταται, xal ἔστιν ἐπιειχῶς 
χινδυνώδης ὁ πλοῦς xai μάλιστα χειμῶνος. "Όθεν 
xi αὐτὸς μὲν ἐπί τινα χῶρον ἀγχοῦ τῆς Βεῤ- 
ῥρίας ἀναζεύξας, ἐνταῦθα διεχείµαζε ^ τὸν δὲ 
124625» Στέφανον, ὃν Κοντοστέφανο» (55) σµικρο- 
λογούμενοι, αἷμαι, ἑχάλουν (βραχὺς γὰρ τὴν ἠἡλικίαν 
iv) ἐπ Κέρχνραν ὑπὸ Σικελῶν τῷ τηνικάδε, χαθά- 
περ εἴρηται, ἐχομένην σὺν παντὶ τῷ ναντικχῷ ἔστελλε, 
Ῥωμαίοις ταύτην ἀνασωσόμενον. "AX ὁ μὲν πρὺς 
τῇ πόλει γενόμενος πεῖράν τε παντοδαπῆ τῷ περι- 
6649 προσαγαγὼν, ἐνταῦθα τὸν βίον κατέλυσεν ἔτι 
τῶν πραγμάτων ἠωρημένων, [Ῥ. 56]. τρόπῳ ᾧπερ 
αὐτὸς pov ἔρχομαι. Κλίμακα λίαν ἐπιμήχη σχε- 
ἑιάσας πολλῷ τε τειχέων ὑπερανισταμένη» τῶν 
ἐχτὸς, διὰ ταύτην ἐπὶ τὴν πόλιν ἀνηγε τὸ στρά- 
2:018, Λίθου τοίνυν μέγα τι χρῆμα τῆς ἀχροπόλεως 
i μηχανῆς τινος ἀφεθὲν τῇ χλίµαχ: προσαράσαει, 
ὑπὸ σφοδρόξητός τε χατεαγὸς τεμάχια πολλαχοῦ 
διαφῖχεν, ὧν ἓν ἐπὶ τὸν δοῦ:α μετενεχθὲν χαιρίαν 
αὐτὸν ἔπληξεν. Ὁ 6k χαίτοι θνῄσχοντος ὅσον οὐκ 


egressa portu, exacia demum «state ad imperato- 
rem - delata res Romanas haud mediocriter afflixit, 
Biremem eaim  conscenderat imperator, totaque 
classis, velut statim discessura, remos expediverst, 
cum tempestas valida, visque repente suboriens 
ventorun, illius pisepedivere consilia. Vasta quippe 
hie porriguntur. maria, eoque periculis magis est 
obnoxia navigatio, maxime hieme : unde ín loctim 
laud procul Berrhom concessit princeps, ibique 
hiemavit. Sororium vero 97 Stephanum, quem 
diiinuendi ergo Contostephanwin vecabant (erat 
namque statura exigua), ad Corcyram, qus tum 
temporis, ut scripsimus, parebat Siculis, cum omni 
navium apparatu dimisit, quo hanc Romano rur. 
sum imperio assereret, Verum ille ut ad civitatem 
appulit, oppugnatis et tentatis undequaque mani« 
bus, vitam istic finivit, rebus adhue Ínfectis ac 
dubiis, c0, quem nune dicturus sum, modo. Ex- 
structa perquam altissima scala, murisqueexterio» 
ribus longe excelsiore, per eam transmittere mili- 
tein. in urbem statuit, Lapis autem (ingentis ma- 
gnitudinis ex machina quadam emissus, eL ad 
scalam alisus, prae vehementi quo impulsus est 
impetu, in varia frustula dissectus est, quorum 
unum ad ducem perlatum lethali eum vulnere 
percussit, llle vero etsi. mortem sibi videret. immi- 
nere, maxime tamen in id incubuit, ne utrinque 
cognito quod acciderat, metus, ut erat vero simile, 


Ίδη αἰόθόμενος αὐτοῦ ὅμως πολλὴν ἐποιεῖτο πρό- p Romanis, animus autem Siculis, jamjam ἀθβείοι- 


votzy ὅπως ἂν μὴ συναισθήσεως ἀμφοτέροις γεγενη- 
µένης,. Ῥωμαίοις μὲν δειλία ὡς τὸ εἰκὸς, θάρσος 
& Σιχελοῖς δη ἐνδιδοῦσι γένοιτο. AU) καὶ αὐτὸν μὲν 
ἠσυχῆ ἐπὶ τῶν τῆς νεὼς ἑκέλενεν ἐνθεμένους xa- 
Ἰαστρωμάτων ἔργχου καὶ πάλιν ἔχεσθαι, ᾿Ανδρόνι- 
xov δὲ, ὃς ὕστατος αὑτῷ τῶν παΐδων ἑγένετο, xal 
τῶν πελεχυφόρων προσχαλεσάµενος τὸν ἑδάρχοντα, 
ταραιγέσεις προσῆχε proa τοῦ θάρσους ἑνδοῦναι 


tibus, adderetur. Quapropter, ut se in navigii ta- 
bulatis clam deposito, ceptis denuo insisterent, 
precepit, Andronicum vero, qui filiorum erst 
ultimus, et bipenniferoruim przfectum, advocatos, 
mnltis est cohortatus, ut. id efficerent, ne a pricid 
audacia remitterent Romani, sed operi potissimum 
instarent, cum capiendæ mox urbis spes adesset. 
Verum fuerunt hæc virilis, ut arbitror, et martii, 


Du Cangii note, 


($5) "Or Κοντοστέρανον. Contostephsnorum 
agnominis non a Stephauo, Manuelis imp. sororio, 
primam onginem arcescendam constat, cum ea 
familia apud. scriptores Dyzantinos ante hc tem- 
pora occurrat. Tametsi Stephanum, qui appella- 


ParROL. 68. CXXXI, 


tioni primus initium dedit, διὰ τὸ βραχὺ της 
ἡλιχίας ita. nuncupatum, eque ac Cinnamus, scri- 
bant Zonaras ei Sceyliizes. Contostephanorum, 
stemma damus in stemmate Comnenico, in Fapiliis 


. Orient. 


1L 








423 


JOANNIS CINNAMI 


424 


Scythis captum fuisse castrum diximus), neque res A σιλέα µεταπέµμπεσθαι τοῦτον ἀχούων, « Ei βασιιεῖ 


nostra hic a Barbaris direptm pro libitu et ablatze' 


fuissent, » Ad hzc aiunt indignatum respondisse 
principem : « Non sim ego ille, cui divinitus a Deo 
colatum est Romanorum imperium, nisi confestim 
audaciz 9/$ poenas dederint Scytlie. » Quapropter 
reliquum exercitus eo loci, et ad ripas castra me- 
tatum reliquit. ]pse quia nondum, uti dictum est, 
advenerant naves, aptatis connexisque inter se 
lembis, cum quingentis, ex iis qui sibi aderant, 
|]strum superavit: cumque ultra. vellet procedere, 
in duos alios navigabiles fluvios incidit. Ut vero 
nullum ibi apparuit navigium, quo ad trajectionem 
uterelur, suis imperavit, ut actuarías quae in Istro 
erant equis alligarent, atque ita ad fluvios transve- 
herent. Quo facto, nullo labore trsjecerunt. Loco 
deinde spatioso transmisso, ad montem usque (τένου 
ὅρμον), qui Tauroscythiez finibus adjacet, perve- 
nere. Ibi cum vacua prorsus ac deserta invenissent 
S«-yiharum castra. (nam illi paulo ante se indere- 
ceperant) ulterius. progrediuntur. Medio autem die 
cum ex hostibus nemo appoereret, Scythas, qui 
Ro:anis militabant, seligit. imperator, et Giphardo 
duce, viro rei militaris peritissimo, mittit, ut a 
tergo insisterent hostibus, et si daretur occasio, 
manus consererent, dum ipse lento intcrea gradu 
subsequeretar. Nondum plurimum — consgmpserat 
itineris Giphardus, cum in hostes incidit. Sed præ- 
lium committere non ausus, quod longe numerosior 


Barbarorum sibi videretur acies, imperatorem per c. 


nuntios, ut confestim 95 accederet, sollicitavit. 
Mis acceptis, arma continuo induit princeps, ar- 
"atur perinde et totus exercitus. Mox a tergo 
Scythas simul s&dorti, cum iis manus conserunt. 
Primo quidem stetere Scyuim, velut. subeuntes 
excepturl ; ac ín phalangem ordinati, . voluere ut 
3uxilia, tum pro se, tum pro preda quam fecerant, 


primos impetus sustinerent, Valium utrimque fit - 


praelium. Complures Romani praeclare factis ibl in- 
claruere, atque ip primis imperator. Hostibus enim 
cominus acriter urgentibus, ipse invectos basta dis- 
solvit confertos pugnantium ordines ; neque sin- 
gulatim duntaxat, sed et binos simul interdum, 
wuitis eorum caesis. lia invicto principis impetu 


τῶν καθ) ἡμᾶς ἔμελεν, εἶπεν, oüx ἂν 6 τε Δεμνίτζι- 
κος ἑάλω (οὕτω γὰρ τὸ τοῖς Σχύθαις, ὥσπερ «fpn- 
ται, αἱρεθὲν ὠνομάξετο φρούριον), xaX τὰ καθ) 
ἡμᾶς πρὸς τῶν Βαρδάρων xat' ἐξουσίαν ἢγετό τε 
χαὶ ἑφέρετο. 2 Λέγεται τοίνυν πρὺς ταῦτα διηγα- 
νακτηχότα τὸν βασιλέα « Ναὶ 6h, φάναι, μὴ ἂν αὖ- 
τὸς εἴην, ᾧ τὰ "Ῥωμαίων θεόθεν ἐπιτέτραπται 
“πράγματα, εἰ μὴ] αὐτίχα τῶν τετολμηµένων Σχύθαε 
δώσουσι δίχα;ς. » Διὸ δὴ τὸ μὲν λοιπὸν τοῦ στρατεύ- 
µατος αὐτοῦ που xal ἐπὶ ταῖς ὄχθαις ἑνστρατοπε- 
δευσόµενον ἕλιπεν, αὐτὸς δὲ τῶν νεῶν οὕπω, χαθἁ περ 
εἴρηται ἀφιχομένων τοὺς λέμδους ἀλλήλοις ξυνδήσας 
xal ἁρμοσάμενος σὺν πεντακοσίοις τῶν ἀμφρ᾽ αὐτὸν 
τὸν Ίστρον διέδη  µέλλων τε ἐπίπροσθεν [έναι 
δυσὶν ἄλλοις ἐντυγχάνει ποταμοῖΐς ναυσιπόροις. "to; 
οὖν οὐδαμῆ λεμθάδιον ἐνταῦθα διεφαίνετο, ᾧ χρή- 
σαιτο ἄν τις ἐς «hy περαίωσιν, ἑχέλουε τοῖς περὶ 
αὐτὸν τοῖς τῶν ἵππων οὐὗραίοις τὰ ἐπὶ τῷ Ἵστρῳ 
ἁχάτια ξυνδήσαντας εἰς τοὺς εἰρημένους μετάχειν 
κῶν ποταμῶν. Οὗ γεγονότος ἁμογητὶ διέδαινον, 
χῶρόν τέ τινα δολιχὸν διαµείψαντες ἄχρι χαὶ ἐπὶ 
ὅροι τένου ὅρμον Ίλθον, ὅπερ ἀγχοῦ τῶν Ταυροσχυθι- 
κῆς ὁρίων ἀνέχει. Ἔνθα τὸ τῶν Σχυθῶν στρατόπεδον 
ἀνδρῶν πενιάπασιν ἔρημον εὑρηχότες (ᾧχοντο γὁρ 
οὐ πολλῷ πρότερον ἁπιόντες) προσωτέρω ἑχώρουν. 
Ἐπεὶ δὲ ἀμφὶ µέσην ἡημέραν Ίδη ἣν xal οὐδεὶς οὗ - 
δαμΏ πολεµίων διεφαίνετο, Σχύθας τοὺς ὅσοι Ῥω- 
µαίοις ξυνεστράτενον ἀπολεξάμενος βασιλεὺς ὑπο- 
στρατηγοῦντι Γιφάρδῳ, ἀνδρὶ πολέμων ἐμπείρῳ 
πολλῶν, αὐτοὺς μὲν ὁὀπίσω τῶν πολεμίων ἰέναι 
ἔπεμφεν, ἰχνοσχοπήσοντά; τε xai ὅπη δυνατὰ ἔσται 
µαχησοµένους, αὐτὺς δὲ χατόκιν ἑπορεύετο σχο- 
λαιότερον. Οὐκ εἰς μαχρὰν οὖν ὁ Γιφάρδος τοῖς πο- 
λεμίοις ἐντετυχηκὼς, ἐπειδὴ μὴ ἑθάῤῥει τῇ συµ- 
θολῇ (τὸ γὰρ Βαρδάρων πλῆθος ἀριθμοῦ κχρεΐῖσσον 
αὐτῷ κατεφάνη), πέμψας ἐπὶ τὸν βασιλέα fxt:v 
αὐτὸν τὴν ταχίστην ἑδεῖτο. Ταῦτα ἐπειδὴ βασιλεὺς 
Ίχουσεν, αὗτός τε πρὸς τοῖς ὅπλοις αὑτίχα ἓγένετο 
xd τὸ στράτευμα ἑξώπλιστο Rav. Ὀπίσω τε 
Σχυθῶν διώξαντες εἰς χεῖρας ἤδη ἦλθον αὗτοῖς. 
Σχύθαι τοίνυν τὸ μὲν πρῶτον ἔστησάν τε ὡς ὕπο- 
δεξόµενοι σφᾶς xol ἐς φάλαγγα, ταξάμενοι βοῄθειαν 
σφῶν τε αὐτῶν καὶ ὧν ἐπήγοντο λαφύρων προπο- 


proturbatis bostibus, Romani viribus iategris in- D νεῖσθαι ἤθελον, fj τε ξυμδολὴ ἑχατέρωθεν σὺν ὦθι- 


gruentes, totam aciem perrupere. Plurimi tum ceci- 
dere Darbarorum, centum circiter capti, atque iu 
lis Lazarus, animi robore praestans, et inter Scy- 
thicos phylarchos conspicuus. Reliquos equorum 
virtus οἱ densa montium, qui conplures ibi sunt, 
servavere ; ſtomani autein, postquam cuncta pabu- 
lationibus »bsumpserant, retro deinde cesserunt, 
Quo tum tempore Sotas ille, quem genere et divi- 
uis prepollentem, ut diximus, ceperant Scythee, 
arrepia occasione, fuga in castra pervenit. 


cpi καὶ Big ἑγίνετο. Ὅτε δῇ πολλοὶ μὲν xat ἄλλοι 
Ῥωμαίων ἄνδρες ἐγένοντο ἀγαθοὶ, βασιλεὺς δὲ 
πάντων μἀλιστα. P. 55] Tov γὰρ πολεµίων ἔγγιστα 
ἐγχειμένων ἰσχυρῶς, αὐτὸς σὺν τῷ δύρατι ἐπελαύ- 
νων τὸν συνασπισμὸν αὑὐτοῖς ἕλνεν, o0 χαθ) ἕνα 
µόνον, ἀλλ᾽ Ίδη xal σύνλυο πολλοὺς ἑχείνων ἀποχτιν- 
νύς. "UOsv xal τῷ ἀνυποστάτῳ τῖς βασιλέως πα- 
ῥρακἐχινημένων ὁρμῆς, Ῥωμαῖοι ὁλοσχερέστερον 
xaz' αὐτῶν ἑπιθρίσαντες λαμπρὰν Ίδη τὴν Exaqw- 
γἣν ἐποίουν. Πολλοὶ μὲν οὖν Βαρδάρων ἔπεσον , ἐά- 


λωσαν δὲ xal εἰς ἑχατὺν μάλιστα, ἓν οἷς xal Λάζαρος ἣν, ἀνηρ ἐπὶ πλεῖστον μὲν ἀνδρείας ἤχων, ἐπὶ 
tol; ἐν σφίσι φυλάρχοις ἁπόθλεπτος (ov * τοὺς U ἄλλου, ἵππων τε ἀρετῃ καὶ τὸ τῶν ὁρῶν διεαώσατο 
λάσιον, ἃ τῇδε πολλὰ παρατέταται. "Popalot δὲ τὰ ix προνομῆς ἀνελόμενοι πάντα ὀπίσω λοιπὸν ἀνεχώ- 
ρουν, ὅτε 5h χαὶ Σότας ἐχεῖνος, ὃν πλούτῳ τε xal γένει, καθάπερ εἴρηται, διενεγχόντα ἀνδραποδισθῆναι 
Σχύθαις ξυνέδη, ἀδείας λαθόμενος φυγὰς ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ᾖλθε. 











S. HISTORIARUM LIB. III. 


4?6 


(. Τοῦτο τὸ τρόπαιον ἐξ ὑπογυίου χατωρθωχὼςὸ A 9604. Hac subitanea parta victoria, inde reces- 


εὐτοχράτωρ ἐχεῖθεν ἁπήλαυνε πρὸς τὸν χατὰ Σιχε- 
Mac ἤδη συσκευαζόµενος πόλεμον. Τοσοῦτον γὰρ 
αὐτῷ τὸ περὶ τοὺς πολεμικοὺς χαμάτους ἄτρυτον 
ἦν, ὅσον »"όέπω οὐδενὶ, οἶμαι, ὑπῆρξε xal τῶν τῆς 
χοινῖς xat στρατιωτικῆς γεγονότων μοίρας, μὴ ὅτι 
T6 βασιλεῦσιν f στρατηχοῖς. "Hec τοίνυν Σιχελίαν 
τε περινοῶν καὶ Ἱταλίαν πᾶσαν * ἁλλ, ὡς ἔοιχε, 
ty xal δύξαν ἁληθῃ παραιτεῖται xal τὴν σὺν 
ἐπισήμῃ στρατηγίαν πόνῳ οὐδενὶ ἐς τοὐναντίον 
ἅπαν ἀποχρίνειν ἐἑπίσταται. Ὁ μὲν γὰρ καΐτοι τῶν 
Σχυθιχῶν μεταξὺ περιεσπαχότων ὅμως ἔφθη ἐπιχαι» 
ῥότατα τῷ χώρῳ ἔπιστὰφ, ὅθεν xal τὴν ἁπόπλοιαν 
αοιεῖσθαι ἐχρην ' τὸν δὲ στόλον ξυνέδαινεν, εἴτε 
πνεύµασιν ἑναντίοις τῆς ἐπὶ τὰ πρόσω ἀναχοπέντα, 


sit imperator ad bellum contra Siciliam sese eou- 
parans. Tantum. enim in illo erat patientix ad bel- 
licos labores, quantum, ut arbitror, ne ulli quidem 


adfuit vel vulgarium in exercitu militum, nedum 


imperatorum vel ducum. bat igitur. non Siciliam 


modo, sed et universam aliam animo complexus : 
at veram, ut videtur, aversatur gloriam fortuna, 
imperandique artem militari scientie conjunctam 
labore ule vertere in contrarinm probe novit. 


lile quidem etsi 4 rebus Scythicis interea vocaretur, 


nihilominus tamen opportune in eum locum vene- 


fal, ex quo navigationem institui opowebat. Tus 


quoqu3 accidit ut classis, sive reflantibus detenta 
veutis, sive ducis imperitia, serius nec opportune 


κατόπιν ἐλθεῖν τοῦ χαιροῦ. Ἔαρος γὰρ τῶν BuQav- 
τίων ἀναχθεὶς λιμένων , φθινούσης Ίδη τῆς ὥρας ἐς 
ῥᾳσιλέα χατῆρεν ἑντεῦθέν τε τὰ Ῥωμοίων ἔσφηλε 
πράγματα. ᾽Ανέθη μὲν γὰρ xai τὴν διρη ὁ βασι- 
λεὺς xal τὸ ναυτικὸν ἅπαν πρὸς ταῖς χώπαις ἐκάθτ- 
τὸ ὡς αὐτίκα ἀποπλευσόμενον, ἀλλὰ χειμὼν ἄγριος 
xal πνευμάτων βέαι αἰφνίδιον χαταῤῥαγεῖσα, ἀπεῖρ- 
fiv αὐτὸν τοῦ ἐγχειρήματος. Πελάγη τε γὰρ iv- 
ταῦθα δεινῶς ἀχανῃ τέταται, xal ἔστιν ἐπιεικῶς 
χινὀυνώδης ὁ πλοὺς xal μάλιστα χειμῶνος. "Όθεν 
χαὶ αὐτὸς μὲν ἐπί τινα χῶρον ἀγχοῦ τῆς Βεῤ- 
(oa; ἀναζεύξας, ἐνταῦθα διεχείµαζα τὸν δὲ 
χαμθρὺν Στέφανονι ὃν Κοντοστέφανον (25) σµικρο- 
λογούμενοι, οἶμαι, ἑχάλουν (βραχὺς γὰρ τὴν ἠλικίαν 
fv), ix. Κέρχνραν ὑπὸ Σιχελῶν τῷτηνικάδε, χαθά- 
περ εἴρηται, ἐχομένην σὺν παντὶ τῷ ναντικῷ ἔστελλε, 
Ῥωμαίοις ταύτην ἀνασωσόμενον. ᾽Αλλ' ὁ μὲν πρὺς 
τῇ πόλει γενόμενος πεῖράν τε παντοδαπῃ τῷ περι- 
δόλῳ προσαγαγὼν, ἐνταῦθα τὸν βίον κατάλυσεν ἅτι 
τῶν πραγμάτων ἠωρημένων, [P. 56] τρὀπῳ ὧᾧπερ 
αὐτὺς ἐρῶν ἔρχομαι. Κλίμαχα λίαν ἐπιμήχη σχε- 
ἑιάσας πολλῷ τε τειχέων ὑπερανισταμένην τῶν 
ἀχτὸς, διὰ ταύτην ἐπὶ την πόλιν ἀνηγε τὸ στρά- 
τευμα. Λίθου τοίνυν μέγα τι χρῆμα τῆς ἀχροπόλεως 
ix μηχανῆς τινος ἀφεθὲν τῇ χλίµαχι προσαράσαει, 
ὑπὸ σφοδρόξητός τε χατεαγὸς τεμάχια πολλαχοῦ 
διαφΏχεν, ὧν ἂν ἐπὶ τὸν δοῦ-α μετενεχθὲν χαιρίαν 
αὐτὸν ἔπληξεν. Ὁ δὲ xalzov θνῄσχοντος ὅσον οὐκ 
{δη αἰσθόμενος αὐτοῦ, ὅμως πολλὴν ἐποιεῖτο πρό- 
νοιαν ὅπως ἂν μὴ συναισθήσεως ἁμφοτέροις γεγενη- 
µένης, ᾿Ῥωμαίοις μὲν δειλία ὡς τὸ εἰκὸς, θάρσος 
δὲ Σιχελοῖς Ίδη ἐνδιδοῦσι γένοιτο. Δι καὶ αὐτὸν μὲν 
ἠσυχη ἐπὶ τῶν τῆς νεὼς ἐἑχέλευεν ἐνθεμένους xa- 
ταστρωµάτων ἔργου καὶ πάλιν ἔχεσθαι, ᾿Ανδρόνι- 
xov δὲ, ὃς Όστατος αὐτῷ τῶν παΐδων ἑγένετο, xal 
τῶν πελεχυφόρων προσχαλεσάµενος τὸν ἱξάρχοντα, 
παραινέσεις προσῆχε μηδαμἢ τοῦ θάρσους ἑνδοῦναι 


egressa portu, exacta demum æsiato ad imperato- 
rem - delata res Romanas haud mediocriter afflixi:. 
Biremem eaim  conscenderat imperator, totaque 
classis, velut statim discessura, remos expediverat, 
cum tempestas valida, visque repente suboriens 
ventorum, illius piæpedivere consilia. Vasta quippe 
Lic porriguntur maria, eoque periculis magis est 
obnoxia navigaio, maxime liieme : unde ín locum 
Laud procul Berrhoꝝ concessit princeps, ibique 
biemavit. Sororium vero 97 Stephanum, quem 
diiminuendi ergo Contostephauum  vecabant (erat 
namque statura exigua), ad Corcyram, quæ tum 
temporis, ut scripsimus, parebat Siculis, cum omná 
navium apparatu dimisit, quo hane Romano rur- 
sum imperio assereret, Verum ille ut ad civitatem 
appulit, oppugnatis et tentatís undequaque mani« 
bus, vitam istic finivit, rebus adhue Íínfectis ac 
dubiis, 60, quem nune dicturus sum, modo. Ex- 
structa perquam altissima scala, murisqueexterio- 
ribus longe excelsiore, per eam transmittere mili- 
tem | in urbem statuit, Lapis autem (ingeniis ma- 
gnitudimis ex machina quadam emissus, et ad 
scalam alísus, præ vehementi quo impulsus est 
impetu, in varia frustula dissectus est, quorum 
unum ad ducem perlatum letliali cum vulnere 
percussit. llle vero etsi mortem sibi videret. immi- 
uere, maxime tamen in id incubuit, ne otrinque 
cognito quod acciderat, metus, ut erat vero sinile, 


p Romanis, animus autem Siculis, jamjam deficien- 


tibus, adderetur. Quapropter, ut se in navigii ta- 
bulatis clam deposito, ceeptis denuo insisterent, 
precepit. Andronicum vero, qui filiorum erst 
ultimus, et bipenniferoruim przfectum, advocatos, 
multis est cohortatus, ut. id efficerent, ne 4 prid 
audacia remitterent Romani, sed operi polissiiuum 
instarent, cum capiendæ mor urbis spes adesset. 
Verum fuerunt hzc. virilis, ut arbitror, et martii, 


Du Cangii notes. 


) Ὃν Κοντοστέρανον. Contostephanorum 
sgneniánis non a Stephano, Manuelis imp. sororio, 
priuaim originem. arcescendam constat, cum ea 
familis spud scriptores Byzantinos ante hzc tem- 


pora occurrat, Tametsi Stepbanum, qui »ppella- ϐ 


PATROL. Gn. CXXXIII. 


tioni primus initium dedit, διἁ «b βραχὺ της 
ἡλιχίας ita. nuncupatum, zque ac Cinnamus, seri- 
bant Zonaras ei Sceyliizes. Contostephanorum, 
stemma damus in stemmate Comnenico, iu Fayiliis 
rient. 


1L 


- 487 


99 pairiæque amantis animi argumenta. Quippe A 


. statim alque iti volgus res cepit. disseminari, om- 
ni» in contrarium — cessere. Nam et Romanos 
qui monia jem ascenderant, Siculi exegerunt, 
tumultuque et consternatione omnia repleta sunt. 


JOANNIS CINNAMI 


428 
Ῥωμαίους, ἀλλὰ νῦν ἔτι μάλιστα πρὸς ἔργοις vive. 
σθαι, ὅτε οὐ μαχρὰν ἑλπίδων ἑστήχασι τοῦ «hv {ό- 
λιν ἐλεῖν. ἸΑλλ᾽ σαν ταῦτα φυχῆς μὲν, οἶμαι, γνω- 
ρίσµατα ἀνδριχῆς χαὶ τὸ ὅλον ἀρεῖχκῆς τε xal φιλο- 
πάτριδης. Τὸ δὲ πρᾶγμα ἅμα τε ἑπέπραχτο xal 


ἅμα τοῖς πλήθεσιν ἔχπυστον γεγονὸς εἰς ποὐναντίον περ.ἠνεγχε πάντα. Ῥωμαίους τε γὰρ χαίτοι 
τειχέων ὕπερθεν ἤδη Υεγενηµένους ἀπεώσαντο Σιχελοὶ, xai σύγχυσις εἶχε πάντα καὶ θροῦς. ' 


5. Aue is tum fuit rei Romane status. His co- 
gnitis, non modice, ut. par erat, commotus impe- 
rator, classis prefecto, qui in defuncti locum de- 
signatus fuerat, præcepit, ut. urbem absque ulla 
remissione oppugnaret, Sed et ab lllo nulla memo- 
rabili re gesta (quippe Romanos inter et Venetos, 
qui tum iis merebant, exorta preter opinionem 
contentio, Romano exercitui felicitatem ademerat, 
coactus tandem est ipsemet princeps eo se conferre 


ε’. Καὶ τὰ μὲν τῶν Ῥωμαίων £v τούτοις foa v. Ba- 
σιλεὺς δὲ τούτων ἀχούσας ἠνιάθη μὲν ὡς τὸ εἰχὸς, 
στολάρχην (26) δὲ ἀντ᾽ αὐτοῦ προκεχειρισµένος àv- 
ενδότως τῆς ἨἹπολιορχίας ἐχέλευεν ἔχεσθαι. Toi 
δὲ καὶ αὐτοῦ οὐδὲν ὅ τι xal λόγου ἄξιὸν ἑνδειξαμέ- 
νου (στάσις μὲν γὰρ Ρωμαίων μεταξὺ καὶ Οὐεννέ- 
των, o! τ]δε σὺν αὐτοῖς ἑστράϊενον ἐξαπιναίως 
ἀναφθεῖσα τὸ χατορθωτιχὸν τοῦ Ῥωμαίων παρείλετο 
στρατοῦ) τέλος ἠνάγχαστο αὐτὸς βασιλεὺς ἐνταῦθα 


οὐ oppugnationem. aggredi. Diremptis itaque Romani D γεγονὼς τῆς πολιορχίας ἄφασθαι. Οὐεννέτοις Υοῦν 


Venetique exercitus simultatibus et utrinque iis 
qui cacsam prebueraut multatis, magno impetu 
' menia impugnavit. His rebus oecupsato principe, 
Rogerius Siciliæ tyrannus ut ad Corcyram impera- 
torem agere intellexit, classem mittit in fines Πο: 
manorum, eco animout hac belli translatione sol. 
venda: obsidionis necessitatem imponeret, Àt im- 
perator divisa classe, partem alteram misit duce 
Churupo, quz Siculis Romanas terras incursantibus 


continuo occurreret, resisteretque : ille autem in 


oppugnanda pertinacissime Corcyra magis institit. 
Per scalas namque magnitudinis immeusz e navi- 
giis non sine difficultate 9 ad monia applicatas, 
milites eduxit: quarum una conscendentium pon- 
dere effraeta, in. mare complures dejecit, ubi mi- 
serandum τη modum effusa anima egregiam virtutis 
sx memoriam Romanis reliquerunt, Verum Siculi, 
eiiam si intra moenia jam Romanos conspicerent, 
non ideo tamen urbem imperatori tradere volue- 
runt; sed inm arcem quanta potuerunt celeritate 
contendentes, inde setuiti sunt lapidibus telisque 
46 rebus aliis qua ad manus occurrebant, imbris 
de caelo fusi instar, in óppugnantes projectis. Tan- 
tam enim in altitudinem assurgit aeropolis ut ne 
oculis quidem illius structura comprebendi facile 
possit. Aiunt eo tum tempore propter reluctantem 
fortunam graviter succensum imperatorem, recium 
in biremi qua vehebatur constitisse ac mandasse 
 remigibus, ui appellerent navem ad monia, quo 
ipse ascenderet, Verum ducum aliqui, praesertim 
consanguinei, totis hoc viribus prohibuere, ut 
equidem opinor ipso mequaquam volente, Nam 
preterquam quod animi generositate preestabat, 
erat etiam imperterritus. Nonnultos audivi qui et 
temeritatis illi crimen affingerent, siquidem divi- 
num prope et humano majorem animum semper 


xai τῷ Ῥωμαίων στρατῷ τὰ διάφορα λύσας δίἰκᾶς 
πε τοῖς ἐξ ἀμφοτέρων αἰτίοις πραξάµενος τὰς προσ- 
ηχούσας χραταιότατα τῷ περιδόλῳ ἐπέθετο. Καὶ 
ὁ μὲν πρὸς τούτοις fjv. ᾿Ρογέριος δὲ ὁ Σικελῶν τύ- 
ῥαννος πρὸς τῇ Κερχύρᾳᾷ διατρίέειν βασιλέα πν- 
θόµενος στόλον ἐπὶ γῆν τὴν Ῥωμαίων ἴἔπεμπεν, 
ἐχεῖνο κατὰ νοῦν ἔχων ὅπως δηλαδὴ τῇ πρὸς Exelva 
μεταφορᾷ τῆς πολιορχίας ἀποσχέσθαι xatavayxáatu. 
Βασιλεὺς δὲ μοῖράν τινα τῶν σὺν αὐτῷ ἀποθέμενος 
νεῶν αὐτὰς μὲν ὑπὸ στρατηγοῦντι τῷ Χουρούπῃ 
Σικελοῖς ἐπὶ τὴν 'Ῥωμαίων, ὥσπερ ἔφην, ἱοῦσιν &v- 
«ιταζομένας σπουδῇ ἔπεμπεν, αὑτὸς δὲ ἔτι μᾶλλον 
ἐνέχειτο πιχρότατα Σιχελοὺς πολιορχῶν. KAlpaxa; 
γὰρ ὑπερμεχέθεις διὰ τῶν νεῶν τοῖς τείχεσι προσε- 
ρείσας, µόγις μὲν χαὶ ξὺν Bla. &viyye d οὖν ὅμως τὸ 
στράτευμα. "Ote ξυνέδη µίαν τῶν αχλιμάχων τῷφ 
τῶν ἀνιόντων ἄχθει χατασπασθεῖσαν |P. 07] ες 
θάλασσαν Λολλοὺς ἐνεγχεῖν, οὗ 6h τλήµονες τὰς 
Ψυχὰς ἐκφνυσήσαντες πολύν τινα τῆς αὐτῶν ἀρετῆς 
Ῥωμαίοις ἀπολελοίπασι λόγον. ᾽Αλλὰ Σιχελοὶ χαί- 
τοι ἕνδον Ίδη τειχέων Ῥωμαίους γεγονότας ἰδόντες 

ἑνδιδόναι βασιλεῖ τὴν πόλιν οὐδαμῆ Ἠθελον. "Όθδεν 

καὶ ἐπὶ τὴν ἀχρόπολιν ὡς εἶχον τάχους ἀναδραμόν 

τες ἐντεῦθεν Σμύνοντο λίθους χαὶ βέλη xai ἅκαν Ὁὺ 

παρατνχὸν ὡς ἐξ οὐρανοῦ τινος ὁμθρῃδὺν ἐπ 

ἐχείνους ἀφιέντες. Ἐπὶ τοσοῦτον γὰρ ὕψος (51) ἂν- 

έρπει τὸ φρούριον ὡς prb. ὀφθαλμῷ ῥᾳδίως ἐξεῖναι 

τὴν οἰκοδημίαν ἀναταθέντι περιαθρεῖν, "τε δὴ 


p λέγεται θυμῷ τὸν βασιλέα περιζέσαντα πρ)ς τὸ ix 


τῆς τύχης Exelvo δυσχλήρηµα ὅρθιόν τε Eg' ἧς ἐφέ- 
ρετο στῆναι διἠρους καὶ τοῖς ἐπὶ τῆς εἰρεσίας xt- 
λεύειν προσάχειν αὑτίχα τοῖς τείχεσι τὶν ναῦν, ὡς 
αὐτὸς, οἶμαι, ἀνόδου πειράσαιτο. ᾽Αλλά τοῦτο μὲν τῶν 
ετρατηγῶν τινες xal πρὸς αἷμα ἑγγιζόντων αὐτῷ 
«avi σθένει διεχώλυσαν, δοχῶ μὴ οὐδὲ αὐτῷ σφόδρα 
ἐθέλοντι. Πρὸς γὰρ τῷ γενναίῳ καὶ ἀσφαλὴς ἣν τὰ 


Du Cangii notte. : 


(96) Στο.άρχην. Exstineto ot cesso  Contoste- 
pliano, Joannes Axucbus magnus domeslicus classi 
ficitur a Manuele, absque t$ten magni ducis 
itulo. 
(91) 'Exl εουοῦτον γὰρ Όψος. Nicetas de arce 


Corcyrensi : Tori δὲ ἡ Κερχυραίων ἄχρα aly uy 
πᾶσα χαὶ ἀγχινεφῆς, ἑλικοειδὴς τὴν θέσιν, xal ὑψι- 
Χόρυμθος, προσνενευχυῖα E τὸ βάθιστον τῆς θαλάσσης 
elc. De Corcyre nomine et situ quedam a nobis 
observata ad Alexiadem. 


d 








0 


HISTORIARUM LIB. III. 


430 


πολλἀ. "lén 6b τινων Éyoye xal θράσους αἰτίαν A prz se tulit; adeo ut cum annum ageret decimum 


προσεριδόντων ἤχουσα αὐτῷ ' δαιµόνιον γὰρ ἀεὶ xal 
ἀνδρείας πρόσω Exp. φε λῆμα. ᾽Αμέλει xal ἔχχ αἴδεχα 
ἐνιαιτῶν πολλαχις πολλοὺς ἑνὸς χερσὶν οἰχείαις ζω- 
Ἰρείας παρέσχετο βαρδάρους. AU & ποτε xal ἡ ἐς 
᾽Ααμανῶν αὐτῷ ξυνοιχῄσασα ἐπὶ µέσης ἐξελάλησε 
τῆς συγκλήτου βουλῆς, μεγάλου μὲν xo αὐτὴ xal 
πολεµιχωτάτου ὡρμᾗαθαι Ὑένους εἱποῦσα, µηδέ- 
πω 0b µηδένα τῶν ἁπάντων ἀχοῦσαι τοσούτοις sl; 
ἐνιαυτὸὺν ἑγκαλλωπισάμενον ἀριστεύμασιν. Ὅτε γε 
μὴν πρὸς τῷ Κερχνραίων τείχει ἐγένετο ναῦς τῶν 
ix τυῦ Ῥωμαϊκοῦ στόλου, οὗ τῶν χουφοτέρων οὐδ' 
ὁχοῖαι al χθαμαλαὶ τυγχάνουσιν αὗται xoa) ἑἐπιμᾖ- 
χεις, ἀλλὰ ὕψφους μὲν χαὶ εὕρους ἱκανῶς ἔχουσα, ἵπ- 
πων δξ πλήρης xai ὅπλων μεστὴ παντάπασιν οὖσα, 
Bla πνεύματος ἐπί τι τοῦ περιδόλου παρενεχθεῖσα 
µέρος, ἔνθα πετρῦῶν προθολαὶ ῥαχίων ἱκανῶς ἔἐπι- 
στοιδαζόµεναι (y) δυσπρόσοδον πάνυ τὸν χῶρον 
ποιοῦσε, δεινῶς ἐχλονεῖτο. Λίθοι γὰρ ἁμαξοπληθεῖς 
καὶ βέλη καὶ πᾶν τὸ παρατυχὸν ὁμοῦ ἐπ) αὐτὴν ἐφέ- 
ϱρετο πάντα, ὡς τοὺς ἐν αὐτῇ ἁπαγορεύσαντας Άδη 
τοῖς ξυμπεσοῦαι, περιδείλους τε καὶ χατεπτηχότας 
τὰ τῆς νεὼς ὑπελθεῖν καταστρώματα. *O χατανοή- 
σας βασιλεὺς θατέρα μὲν χειρὶ ἁσπῖδα εἴλετο, oj 
τῶν συνἠθων δὴ τούτων οὐδὲ ἐξ ὧν σώμα opáTvv- 
ται ἓν, εὑρεῖαν δὲ μάλιστα xal ἣν οὐδὲ γ2υφίσαι 
ἀνδρὶ ῥάδιον γίνεται, θατέρᾳ δὲ τὸ bul τῆς βασιλι- 
^OXik συνήθως τεταμένον διήρους χειριαάµανος ἔτι- 
^. πλον εὖτε ξυναγαγὼν, ὡς. δι αὐτοῦ ἅτε μὴ ἀν- 


τιτυποῦντος τὰς ix τοῦ τείχους βολὰς ἀποχρούαιτο, σ 


ἐπὶ τὴν ναῦν ἐφέρετο,καλωδίοις τε οὕτω ξυνδήσας 
ἐλχύσαι τε ἐχεῖθεν αὐτὴν ἴσχυσε [Ρ. 58] χαὶ τοῦ 
κινδύνου διασώσασθαι. "Ὅτε 6h λέγεται ὡς ὁ τὴν 
Κερχύρας σρὺὸς τοῦ Ῥογερίου ἐπιτετραμμένος (58) 
φρουρὰν, λίθους τῶν Ex τῆς πόλεως ἐπὶ βασιλέα 
συχνοὺς ἑ παφιέντων, « Mh δίτα πρὸς τῆς ὑμῶν, 
ἔφησε, σωτηρίας, μὴ δητα, ὦ συδ-ρατιῶται, βέλος 
παρ᾽ ὑμῶν, σώματι τηλικούτῳ ἐπαφείσθω μηδέν. 
K3v λόγους ὑπὲρ τούτου δεδωχέναι χρεών, αὐτὸς 
ὑποίσω τὴν ἀγανάκτησιν, » Ταῦτα μὲν οὖν τῇδε 
ἐφέρετο * ὁ 66 Σιχελὸς στόλος εἰς χεῖρας τοῖς ἀμφὶ 
rdv Χουροὺπ ἐλθὼν ὁ μὲν πλεΐῖστος χατηχώνιστο, 
. τετταράχοντα δὲ νηες ἐξ αὐτῶν τὸν χίνδυνον δια- 
φυγοῦσαι ἐπὶ Βυζάντιον Ἴλθον (59). Ἔνθα xaz- 


sextum, sua unius manu captos szpe barbaros 
sdduxerit. Unde uxor, qux» ex Alemannia ortum 
ducebat, in medio aliquando senatu 100 ín hæc 
verba prorupit : preeclaro quidem ct bellicosissimo 


genere se esse oriundam, al neminem unquam 


&uditum a se fuisse, qui tot egregiis facinoribus - 


announo editis claruerit. Cum forte ad Corcyreu- 
rum muros e classe Romana navis, non ex levium 
genere aut carum qus planæ sunt οἱ oblongz, sed 
altitudine idonea perinde ac latitudine plena equis 
armisque refertissima, vl ventorum ad murorum 
partem quamdam esset adacie, ubi rupes subinde 
prominentes locum aditu plane difficilem efficiunt, 
graviter aflligebatur. Quippe ingentes lapides et tela 
et quidqnid occurrebat simul in eam conjicicbantur, 


3460 αἱ ες tali. casa desponderent aniihum qui in 


es erant, trepidique ac pavidi subirent tabulata. 
Qnod ubi rescivit imperator, altera quidem mana— 
sculnm arripuit, non ex iis qua gestari consueta 
sunt aui ex quibus unicum tegitur corpus, sed 
amplum et quod erigere haud facile bouini esset, 
altera vero prehendit armamenta, quz in imperg- 
toria biremi intendi solent, et apte convolvit, ut 
lis non resistentibus telorum é muro ictus propel- 
leret, ac deinde ad navem fertur. Mox funibus col- 
ligatam detrabere inde et periculo eximere summa 
ope adnixusest, Tum vero eum eui demandatum 
a Rogerio fuerat Corcyre prasidium , oppidanis 
crebros in 101 imperatorem lapides conjicientibus 
dixisse ferunt: « Ne per vestram salutem, ne, 
queso, commilitones, ullum a vobis adversus tsie 
corpus vibretur telum. Quod si hzc improbari 
contingat, ipse solus indiguationem susünebo, » 
Ea tu& quidem istic agebantur. Classis autein Si- 
culorum cougressa cum iis qui sub Churupo erant, 
wajorem partem devicta est. Quadraginta autem 
naves eorum vilato periculo versus Byzantium per. 
venere, 96 re nulja alia memorabili gesta ædiſiciis 
qué in continenti circa. Damalim adjacent, ignem 
injicere. conati turpiter inde recesserunt, mulis 
suorum amissis, Neque tamen quotquot discrimen 
evaserant incolumes omnino rediere. Quippe in- 


cidenles in naves quis publicum e Creta apporta- 


αχθέντες οὐδὲν ὃ τι xaX λόγου ἄξιον Ebpacav* ταῖς D bant vectigal, maximam. partem — prelio devicti 
Du Cangii nota. | 


. (08) ΤΗΝ Kspxbpac ἐπιτεεραμμένος. Theodo- 
rus; Capellanus, utl. appellatur à. Nicet., T. 1t, 


n. 9. 

(59) (P. 448] Ἐπὶ Butdvrior. 400v. Falluntur 
qai ad hauc Siculorum. expeditionem referri pu- 
taut, quod Vincentius Bellovac. et Sanatus tradunt, 


Siculos post expugnatam Corcyr&m, et vasiatas 
ac spolia'as Grzecorum provincias, ad urbem usque 
regiam Constantinopolim accedentes, sagittas aureas 
in palatium imperatoris jecisse. Nam hzc. post Roge. 
rii excessum facta testatur Nicetas, |. 11, n. 8. Vide 
Bonlin. dec. 2, |. vi, p. 305. 


Cornelii Tollii note. 


(9) "ExOa πετρῶν zpoc6ola! ῥαχίων ἱκανῶς 
ἐπιστοιδαζόμεγναι. Puto me rccte emendare locum 
scribendo : Ἔνθα πετρὼν προδολαὶ xai ῥαχίων ἴχα- 
voc ἑἐπιστοιδαζομένων ΄ Ubi est οὐ]εείνε peirarum 
et rupum satis coarctotaram difficilis aditu loous. Et 
bis munita est ab ea parte Όογεγτα, Προδολαί 
pro προσδολαί. Quam vocem non semel spud Xe- 
Dbophontem legimus. Unum afferam exemplum e 


tertio Memorabilium : Kal τὰ προχείµενα τῆς χώ- 
pas ὄρη κατἐχόντας, βλαθεροὺς μὲν τοῖς πολεμίοις 
εἶναι, μεγάλην δὲ προδολἠν τοῖς πολίταις τῆς χώρας 
χατεσχευάσθαι. Ác montes anie regionem suam sitos 
presidio teneant, hostibus quidem detrimento, ipsius 
autem agri cieibus propugnaculi instar esse. consti- 
tutos. Sic el objectus montis, molis paludis fre- 
quenter apud Tacitum. 


- 


i3! JOANNIS CINNAMI 422 


eapti sunt. Imperator [nterea fame εἰ oppugnatione 4 δὲ περὶ τὴν Δαμάλεως mepatav πῦρ &magelvat πει- 
Corcyram adeptus inde abscessit, in Siciliam 6L µρασάμενοι χαταγωγαῖς αἰσχρῶς ἐχεῖθεν ἁπτλλάγη- 
[taliam expeditionem animo τοἱνθιιφ, quo utramque σαν πολλοὺς τῶν σφετέρων ἀποθδαλόντες, Οὐ piv 
provinciam Romano rursum imperio assereret. οὐδ' ὅσοι τὸν χίνδυνον ἔφυγον ἐῤῥύοθησαν Ec τὸ πα;- 
τελές. ἨΝαυσὶ γὰρ περιτυχόντες, al τὸ δηµόσιον Κρήτηξεν ἑχόμιζον νόμισμα, τῆς μάχη: οἱ πλείους 
γεγόνασι λάφυρον. Βασιλεὺς δὲ λιμῷ καὶ πολιορχίᾳ τὴν πόλιν παραστησάµενος ἐχεῖθεν ἀνέζευξε. Καὶ 


τοῦ λοιποῦ περίτε Σικελίας xal τῆς Ἰταλῶν ἐσχάπτετο γῆς ὡς χαὶ ταύτας ᾿Ρωμαίοις ἀνασώσαιτο. 


6. Ut autem accepit Alemannos et Dalmatas et 
Paunones adversus Siciliam bellum apparari edo- 
ctos de impugnandis ex Occidente Romanis pacta 
inter se fecisse ; lagupasanem praterea Perzarum 
phylarchum una cum sultano decrevisse Asiam in- 
cur.ionibus infestare : ipse in Dalmatas proficisci- 
tur, ut Archizupanum, qui iis imperitabat, pri- 
musque bellum inceperat, coufestim 109 uicisce- 
retur. Classe vero universa Joanni Orientalium et 
Occidentalium thematum domestico commissa, jus» 
sit ut Anconam tenderet. (est autem Ancona Italiæ 
emporium) atque inde tanquam e sede belli Italiam 
impeteret, At Joannes. ad fluvium Boosem cum 
pervenisset, omnem | ulterius pergendi curam abje- 
cit; seu domesticus rei nauticae imperitia hac parte 
peccaverit, sive suasionibus induclus Venetorum, 


ne scilicet Italia potiti Roman] et vicine eorum re- 


gionis possessores facti ipsos ut par crat contem- 
nerent, et rarius ab iis auxilia accerserent : sive 
igitur banc sive illam ob causam nihil eorum quae 
ab imperatore jussus erat exseculus domesticus 


c". Πυθόμενος δὲ ὅτι δῇ 'AXagavol καὶ Δαλμάται 
χαὶ Παίονες ἐπὶ τὸν κατὰ Σιχελίας (40) συσχευάζε- 
σθαι πόλεμον µεμαθηχότες αὐτὸν αὐτοὶ μὲν ἐξ ἐσπέ- 
pac Ῥωμαίοις ἐπιτεβήσεσθαι εἰς ὁμολογίαν ἁλλή- 
λοις ξυνῆλθον, Ιαγουπασὰν δὲ ὁ Περσῶν φύλαρχος 
τῷ σουλτὰν Rua "Aclav ληΐζεσθαι ἔγνωσαν, αὐτὸς 
μὲν ἐπὶ Δαλμάτας ἐφέρετο τὸν ἐν σφίσιν ἀρχινο. π4ν v 
(M) fjón xal χειρῶν ἄρξαντα τῷ τέως ἀμυνεῖσθαι διὰ 
σπουδῆς ἔχων, τὸ δὲ ναυτιχὸν ἅπαν Ἰωάνντ τῷ τῶν 
ἀνατολικῶν xal ἑσπερίων δοµεστ΄χῳ πιστεύσος 
ἐχέλευε τῷ ᾿Αγχῶνι προσεσχηχέναι (ἐπίνειν ἓλ 
Ἰταλίας ἐστὶν ὁ ᾽Αγχὼν) ἐντεῦθέν τε ὡς ἐξ όρμη- 
τηρίου κατὰ τῆς Ἰταλίας vat. λλλ' ὁ μὲν Ἰωάν- 
νης µέχρι ποταμοῦ Βοόσης ἐλθὼν περαιτέρω  lévat 
οὐδαμῆ ἐφρόντισεν, Εἴτε δὲ ἀπειρίᾳ τῇ περὶ τὰ va»- 
μαχιχὰ τοῦτο τῷ δομεστίχῳ διηµάρτητο, εἶτε xal 
ταῖς Οὐεννέτων ἡγμένῳ ξυμδουλαῖς ὡς μὴ Ἰταλίας 
ἐγχρατεῖς Ῥωμαῖοι γεγονότες χώρα τε Ev γειτόνω» 
Ίδη χαταστάντες τῇ αὑτῶν περιφρονεῖν αὐτοὺς ὡς 
τὸ εἰχὸς ἔχοιεν xat ξυμμµαχίας ὀλίγα τῆς ἐξ αὐτῶν 
χρῄζοεν ΄ εἴτε οὖν οὕτως εἶτ ἐχείνως, οὐδὲν ὅμω: 


tempus. inutiliter consumpsit. Sed et turbine va- C ὁ δοµέστιχος ὧν πρὸς βατιλέως ἑντέταλτο πέρατι 


lijius ingruente (imminebat quippe jam æquino- 
cuum autumnole) plerzque naves lacerate sunt 
negligentia ducis; qui, cum adacte in flumen 
uirinque potuissent subduci, eas ad littus maris in 
alto tenuit, Imperator vero facta ip Dalmatiam ir- 
ruptione. lasum castellum evertit, et obvia quie- 
que depopulatus est ; multitudine deinde innumera, 
quam in servitutem redegerat, Constantino seba- 
»tobypertato, cognomine Angelo, cominissa, eoque 
ibi cum copiis relicto, ulterius perrexit. Nicabain 
regionem ingressus, qua Archizupano et ipsa pare- 
bat, quotquot erant ibi praesidia nullo labore ex- 
pugnavit. Mox Galitzam assecutus, eui videret 103 
barbaros liominum multitudine locique difficultati- 
bus fretos, nolle sibi arcem dedere, castris positis, 
suis imperavit ut tela et lapides e fundis, sine ulla 
iutermissione ín eos qui exteriora munünenta de- 
fendebant, jacerent. Jta tertio die locum vi ex- 
pugnavit. Ibi cum barbarorum mubkitudinem cum 
armatam tum gregariam reperisset, eam inde 
abduxit, Deinde, postquam reditu instituto, venit 
ad Rasum, illos ut Sardicam et alias. Romanorum 
regiones incolerent, dimisit. Ab Angelo certior 


διδοὺς elxt, τὸν καιρὸν ἔτριδεν. "O0sv. xal λα[λαπος 
ἀθρόον ἐπιγεγονότος πολλοῦ (ἤδη γὰρ ἀμφὶ τροπὰς 
Ἶν μετοπωρινὰς) συνέθη τῶν νεῶν ὡς πλείστας 
θραυσθῆναι περιοραθείσας ὁλιγωρίᾳ τοῦ στρατηγοῦ. 
Ἐξὸν [P. 59] γὰρ ἐς τὸν ποταμὸν ἀναχθείσας παρ 
ἑχάτερα πάσας ἀνελκυσθῆναι, ὃ δὲ iv τῇ τῆς θαλάσ. 
σης ἀχτῇ μµετεώρους αὐτὰς εἴασεν. 0 δὲ β:- 
σιλεὺς ἐς Δαλματίαν ἐμθδαλὼν τὸ 'Ῥᾶᾷσόν τε xatt- 
στρέφατο φρούριον xat τὰ ἐν ποσὶν ἑληΐσατο πάντα" 
πλῆθός τε ἀνάριθμον ἐν δορυαλώτων μοίρα αι- 
πο.ηχὼς Κωνσταντίνῳ | (12) μὲν σεδαστοῦπερτάτῳ, 
ὃν 'Αγγελον ἐπεχάλουν , αὑτοῦ σὺν δυνάµεσιν 
ἔλιπεν, ὃ δὲ προσωτέρω ῥἑχώρει Nixaóáv τε 
καταλαθὼν χώραν ὑπὸ τῷ ᾿Αρχιζουπάνῳ τελοῦσαν 
xai αὑτῆν φρούρια μὲν τὰ Ola ὅσα τῖδε ἵδρν: 
ται πόνῳ οὐδενὶ παρεστήτατο' ἐν δὲ Γαλίτζῃ Υε- 
γονὼς, ἐπειδὴ τοὺς ἐνσᾳῦθα Βαρδάρους πλήθει τε 
καὶ τῇ £x τοῦ τόπου δυσχερείᾳ πεποιθότας οὐκ ἑνδι- 
δόντα- αὐτῷ τὸ χρησφύγετον εὗρε, χάραχα πηξάµε- 
vo; βέλεσι χαὶ λίθοις τοῖς ἀπὸ σφενδόνης co); ἐπὶ 
τῶν προπυργίων ᾖῥβάλλειν ἐχέλευς µηδένα καιρὸν 
ἀνιέντας, οὕτω τε τρίτῃ ὕστερον ἡμέρᾳ xal χατὶ 
κράτος εἶλεν αὐτό. "Ev0x πλήθει βαρδάρων περι- 


Du Cangii note. 


(40) Κατὰ Σιχεᾶίας. Nicetas, |. i, n. 6. 

(M) Αρχιζουπάνον. Qui Bacchinus infra, et 
Nicetas appellatur, et idem videtur cum Serviæ prin- 
cipe, quem Draghinam vocat Diocleates in Historia 
Dalmatica. . . 

(2) Κωγσταντσίγιῳρ. Constantino Angelo, qui 


itidem dignitate sebastohypertatus, οἱ Manuelis 
imp. ἐξάδελφος, patruelis, dicitur in seuientia de- 
positionis Cosmae patr. Cpolit., an. 44144 apud Aila- 
tium ; proinde filius fuit Constantini Angeli ex 
Theodora Comnena Alexii imp. nata. 








p3 


HISTORIARUM LIP. IIT. 


434 


εετυχηχὼς, μοίρᾳ τε τῆς ὀπλιτικῆς, καὶ ἄλλως &ve- Α factus Zupanum capitata post suum inde recessum 


λαίων τυγχάνοντι, ἐχεῖθεν ἀνάστατον Ίγεν αὑτό. Καὶ 
αὐτὸ μὲν, ἐπειδῆ παλινοστῄσας ἐπὶ τὸ 'Ῥᾶάσον ἡλθεν, 
Ev τε Σαρδιχῇ xal τοῖς ἄλλοις Ῥωμαίων χωρίοις 
ἐγχατοιχισθησόμενον ἔπεμφεν, ὁ δὲ πρὸς τοῦ 'Ay- 
Ἱέλου πεπυσµένος ὅτι δη καιροφυλαχήσας ὁ ζουπά- 
νος μετὰ τὴν αὐτοῦ ἐνθένδε ἀναχώρησιν ἔπιχατα- 
θαΐνειν τε Ῥωμαίοις ἤρξατο. καὶ τὴν µάχην ἀπὸ 
χειρὺς ἤδη κρατεῖν, τὴν ταχίστην ἐχεῖθεν ἀπήλαυνε 
χαταλήφᾳσθαι τοῦτον προθυµηθείς, Αλλ ὁ μὲν 


occasione coepisse Romanos adoriri preliumque- 
jam  exarsisse, motis castris ut eum opprimeret 
summa celeritate contendit, At ille ubi intellexit 
adveutare Romanos, secessM im montium juga, 
eaque ratione przesens vitavit periculum. Imperator 
igitur in eam regionem effusus, totain utpote orbam 
defensore populatus est, consumptisque incendio 
edificiis, qux palatiorum vice Archizupano erant, 
abscessit. 


ἐπιόντας Ῥωμαίους ἀχηχοὼς ἐς τὰς τῶν ὁρῶν ἀνατρέχων ὑπερδο)ὰς τὸν παρὰ πόδας ἀπεδίδρασχε x!v- 
δυνον * βασιλεὺς δὲ ἐπὶ τὴν χώραν ἑτράπετο, ἀλλ αὐτὴν μὲν xav ἐρημίαν τοῦ χωλύσοντος ἑληΐσατο 
πᾶσαν xal τοὺς ἐνταῦθα τῷ ἀρχιζουπάνῳ εἰς ἀρχεῖον ἁποτεταγμένους ὁόμους πυρὶ φλέξας παρῖλθεν. 


ζ. Ἐπεὶ δὲ χειμὼν ἤδη κατέσχε δεινὸς, ὡς τοῦ 


7, Cuia vero adeo valida tunc esset hiems, ut 


φύσει θερμοῦ περὶ τὴν χαρδίαν ἀντιπεριισταμένου B natarali calore animantium virea cor collecto, ex- 


τῷ Tévet τῷ ζωϊκῷ πολλοῖς ἤδη λώδην περὶ τοῖς 
ἄχροις ἐμπεπτωχέναι, τότε μὲν τῆς ἐπὶ Βυζάντιον 
ἐμέμνητο. "E; δὲ τὸ ἐπιὸν ἔτος φθινούση; Ίδη τῆς 
ὥρα;, πηνίχα xal μάλιστα εὐέφοδα πολεμίοις τὰ 
χατὰ τὴν Σερδικἣν γίνεται, ἅτε τοῦ ἀμφιλαφοὺς 
ἐπιλιπόντος Ίδη τοῖς δένδροις, àv. Ναϊσὸν τὸ e1pá- 
*topa ἤγειρεν, Ἔνθα δυνάµεις ix Παιονίας ἐπὶ 
συµµαχίᾳ Δαλμάταις στἐλλεσθαι μαθὼ», σπουδὴν 
ἐτοξῖτο διὰ τοῦ Λογγομηροῦ λεγοµένου χώρου δια- 
θιβάξειν τὸ στράτευμα, ὡς τοῖς Παίοσιν iv δεξιᾷ 
Ἄπρευομένοις συμμῖξαι γένοιτο τῷ ᾿Ῥωμαίων στρατῷ. 
Ἐπεὶ δὲ ἐγγὺς Σάου ἐγένετο, ἐφ᾽ ἕτερον ἐχεῖθεν µετ- 
Ίλθε ποταμὸν Δρυνᾶν ὄνομα, ὃς ἄνωθέν ποθεν τὴν 
ἐχδολὴν ποιούμενος Βόσθναν (13) τῆς ἄλλης Σερθικῆς 


trema? imembrorum partes laborarent, de reditu 
Byzantium cogitavit. Sequenti vero anuo sub æsta- 
tis exitum, cum maxime 104 pervia sunt hostibus 
in Serviam itinera, et arborihus coma deciduut, 
castra ad Nalsum transtulit. Sed ut ος Pannonia 
Dalmaüs mitti auxiliares copias percepit, summo 
studio annixus est, ut traductis per religionem, 
Longomerem. dictam, copiis, cum Pannonibus a 
dextra incedentibus Romani manus consererent. 
Cum ad Savum proxime pervenisset, ad aliud inde 
(lumen deflexit, Drynam nomine, quod ín superiori 
sese loco effundeus Bossenam a reliqua Servia dis- 
terminat. Bossena autem haud subest Archizupani 
imperio, sed vicina Serviis gens est quae et &uos mo- 


δ.αιρεῖ. Ἔστι δὲ ἡ Ῥόσθνα οὐ τῷ Σερθίων ἄρχιζου- C reset suum agnoscit. principem. Unde vero cum 


πάνῳ xal αὑτὴ εἴχαυσα, ἀλλ ἔθνος ἰδίᾳ παρὰ ταύτῃ 
καὶ ζῶν καὶ ἀρχόμενον. "0θεν ve μὴν [P. 60] 00v- 
νους Ῥωμαίοις ovyxexpouxévat ξυνέθη αὐτίχα δη- 
λώσω. "Hy τις ἐν τῷ Δαλματῶν ἔθνει, ὄνομα μὲν 
οὐκ οἶδα ὅπερ αὐτῷ ἔχειτο, ἁδελφὸς δὲ αὐτῷ Βέλοσις 
ἣν, ἄμφω λογίµω παρὰ Δαλμάταις ὄντε. Οὗτος τοῦ 
ἀρχιζονπάνου μὲν ἁδελφῆ ξυνοικῶν ἣν, τὼ ὀφθαλ- 
Bb δὲ πηρωθῆναι τυχὼν τρόπῳ ὥᾧπερ αὐτὸς 
οὐδαμῆ ἐρεῖν ἔχω, ἐς Παιονίαν ἀνεχώρησεν. Ἕν- 
ταυθἀ τε πολύν τινα διατρίψας χρόνον Γειτζᾷ (44) 
τῷ ῥηγὶ αἰδεσιμώτατος μάλιστα κατέστη, ἅτε τῆς 
lx παίδων αὐτῷ τροφῆς μεταδοὺς xal παιδεύσεως. 
διὰ 0h ταῦτα χάριτας ὄφλων Γειτζᾷ Δαλματίαν ὑπό- 
σπονδον αὐτῷ καθιστᾷν ἐπεχείρει, ξυμδουλεύων τε 
ἑκάστοτε περὶ τούτου τῇ ἀειλογίᾳ πείθειν ἔσχε 
τὸν ΄ ἄνθρωπον. "Όθεν ἐπειδὴ] την ἐπὶ Δαλμα- 
τίς Ῥωμαίων ὁ Γειτξᾶς Ίχουσεν ὀρμὴν, δυνά- 
εεις ἐπὶ συµµαχἰᾷᾳ Δαλμάταις ἔπεμψεν. Alcía 
μὲν Ῥωμαίοις τῆς ἓς τοὺς Οὔὕννους δυσµενείας 
aU: Tfjv. Τοῦ 5k "Ρωμαίων στρατοῦ προσω- 
ἱέρω χωροῦντος οἱ ἐπὶ χορταγωγίαν ἐξιόντες τοῖς 
Ὀὔννοις ὁδῷ πορευοµένοις ἐντετυχηχότες εἰς χεῖρας 
fiov, Βασιλεὺς δὲ συναισθέσεως αὐτῷ γενομένης 


Romanis ibi conflixerint Ilungari, mox cominemo- 
rabo. Erst apud Dalmatas quidam, cujus nomen - 
quale fuerit ignoro, fratrem autem habebat Belo- 
sim : ambo clari erant apud suos: hic uxorem 
duxerat sororem Archizupaui. Cum vero utroque 
oculo privatus esset (quo casu mihi plane incom- 
pertum), in Pannoniam sese recepit. Longo hic tem. 
pore commoratus apud Geizam regem maximo in 
honore fuit, αἱ qui a pueris cum illo enutritus fue- 
rat et educatus. Eapropter quo Geiza gratias re- 
penderet, Dalmatiam illi beneflcii jure obnoxiam 
facere est annixus : idque continuis consiliis et ad- 
hortationibus homini tandem persuasit. Simul atqne 
igitur accepit Gelza in Dalmatiam irrupisse Roma- 
nos, copias auxilio Dalmatis submisit. Ea quidem 
simultatum adversus Hungaros causa Romanis fuit. 
Ulterius itaque procedente 105 Romanorum exer- 
citu, qui pabulatum exicrant cum Hungaris, qui et 
ipsi iter agebant, obviam factis manus conserunt, 
Quo cognito imperator in auxilium cum copiis Joan- 
nem protosebastum mittit. Commisso pr:elio Hun- 
gari a Romanis superati fuga se ad Strymonem flu- 
vium receperunt, indeque aliquot ex suis amissis 


Ἰωάννην ἅμα στρατεύµατι τὸν πρωτοσέθαστον brt- — abscesseruni, a tergo iustantibus semper Romanis. 


Du Cangii note. 


(43) Βόσθναν. Bossena, qux Constantino, de adu. 
. » €. 92, Bóswva nuncupatur, principes suos 
hsbuit, quorum seriem Jamus in Familiis Dal- 


maticis. 
(44) Γειτζᾷ. Gelza if, llungariz rex, Dele cogn. 
cxci, regis filiug. 





425 JOANNIS CINNAMI 436 
Ut ad flumen Taran pervenere, oum nullum áadver- A δοηθήσοντα ἔπεμψε. Καὶ δὴ συμθολῆς γενομένης 00v. 


terent hostem 4 quo impeterentur, rediere ad suos. 
Imperator autem medio itinere quod Setzenitzam 
dueit, positis castris, eum rescire haud posset quo 
ageret !loco Archizupanus, eo usquo quidem animi 
dubius hæsit. Intelleeto dein ες captivis Dalmatis 
exspectare illum auxiliares copias ex Hungaria jam- 
jam adventuras, exercitum | ulterius traduxit. Sed 
usque ad fluvium Taran nulli adhuc visi fuere ho- 
stes. Eo vero ut ventum est, Dalmatarum vis innu- 
mera armis instructa ante solis occasum apparuit, 
Qua conspecta angore et meti perculsi Romani id 
confestim nuntiatum veniunt. At imperator felici 
assecutus conjectars, copias qus conspiciebantur 
eas esse quas ab Hungaris ín auxilium exspecta- 
bant Dalmatz, id firmante preterea. Churnpo quo 
speculatore usus crat : « Nunc. igitur, iuquit, Ro- 
manos invadere decreverunt Dalnatz.» 106 Ne- 


que haud ita procul castra ii posuerant, Sed quía 


nox instabat, ejusmodi capit consilium. Moris est 
euntibus in bellum Romanis, sicubi morari necesse 
est exercitum, przcipiti Jam die tuba canere : idque 
pro signo est multitudini etiam posterum diem eo 
in loto Iransigendum. Quo fgitur consuetudinis hu- 
jus Romana baud ignari hostes fatlerentur, canere 


tibas continuo ímperat : singulis áutem ducibus 


mentem suam quam potest occultissime aperit : 
oportere nimirum orio statim sole quemque cum 
delectis ex sua phalange catsphractis immotum 
stare suumque exspectare mandatum : sed ne ma- 
nifesti forent, przcepit ut vilissimis tegumentis ar- 
maturam circumducerent. 


voi πρὸς τῶν Ῥωμαίων ἠττηθέντες φεύγοντες ἐς τὸ τοῦ 
ποταμοῦ Στρυµ/νος ῥεῦμα καθῆχαν ἑαυτούς. Ἔνθα ut- 
τρίους ἀπεδαλόντες ᾧκοντο ἀμεταστρεπτὶ, Ῥωμαῖοι δὲ 
φεύγουσι xac νώτου ἀεὶ εἴποντο, ἐπὶ Τάραν τε ποτα» 
μὸν ἑλθόντες, ἐπειδήπερ οὐδένα σφίαιν ἀντεπεξιόντα 
ἔθλεπον, καλινοδίας ἐμέμνηντο. Βασιλεὺς δὲ ἐπὶ µέσης 
τῆς εἰς Σετζενίτζαν φερούσης τὸν χάραχα πηξάµενος 
05x ἔχων ts μαθεῖν ἔνθα τὸν ἀρχιζουπάνον εἶναι &uvi- 
6αινεν, bv. τῷ τέως μὲν ἐν ἀἁπόρῳ ἐγένετο, ἐπεὶ δὲ 
πρὸς τῶν ἁλισκομένων Δαλματῶν δυνάµεις περιμέ» 
νειν αὐτοὺς ἤχουσεν Οὐννικὰς ἐπὶ cop pala. ὅσον 
οὐκ δη ἀφιξομένας, ἐπὶ «à πρόσω λοιπὸν μετηχε 
«b στρἀτευµα. Μέχρι μὲν ποταμοῦ Τάρα Υεγονόσιν 
οὐδὲν οὐδαμόθεν Ῥωμαίοις διεφάνη πολέµιον ΄ ἐπεὶ 


B δὲ ἐνταῦθα ὖλθον, Δαλματῶν ἀνάριθμος ὅμιλος οὕπω 


ἡλίου τὸν δυτιχὸν ὀρίνοντα παρα µείψαντος ὅπλοις xa- 
τάφρακτος ἐξεφάνη. Ὅπερ οἱ θεασάµενοι ἁγωνίᾳ xal 
biet ἐχόµενοι Ῥωμαῖοι λθον ἀγγέλλοντες. Βασιλεὺς 
δὲ τὴν ix. Παιόνων ἀφιχέσθαι προσδοχωµένην Adi 
µάταις ἰσχὺν ταύτην εἶναι την ὀρωμένην εὐστοχώ- 
τατα τεχμηριωσάµενος, ἃμα δὲ xal σχοπῷ τῷ Χου- 
ρούπῃ πρὸς τοῦτο χρησάµενος, « Νῦν, ἔφη, αἰφνίδιον 
Δαλμάται Ῥωμαίοις ἐπεισπεσεῖσθαι διανοοῦνται. » 
"σαν yàp οὗ μαχρὰν ἄποθεν ἤδη ποιούµενοι «hy 
παρεµδολἠν. Ἐπειδὴ γοῦν τἀχιστα vol; ἤδη ἐγένετο, 
τοιάδε εινὰ ἑνενόει. Ἔθος ἐστὶ Ῥωμαίοις ἐπὶ πόλε- 
μον ἰοῦσιν, εἴ που διατριδὴν ποιεῖσθαι χρεὼν τὸν 
στρατὺν, χαὶ 
σύνθημα τοῦτο τοῖς πλήθεσι γίνεται τοῦ καὶ τὴν Lyc 
πρὸς [Ρ 61] ἑκείνῳ διακαρτερήσειν τῷ χώρῳ. Ὅπως 
οὖν ἐνταῦθα ἀπατηθΏναι γένοιτο τοῦτο δὴ τὸ ων 


µαίων ἔθος εἰδύσι καὶ αὐτοῖς, σαλπίζειν μὲν ἓν τῷ παραυτίχα παρεχελεύσατο, λαθραιότατα δὲ καθ ἕνα 
τοῖς στρατηγοῖς Ἐμήνυε cà βουλευθέντα, καὶ ὡς χρὴ τούτους ἅμα fl ἀνίσχοντι τῆς περὶ αὐτὸν ἕχαστον 
φάλαγγος ὁπέσον ὅπλοις τε φράτιοιτο καὶ ἓν ἐπιλέχτοις ἑἐστὶν εὐπρεπὲς ἔχοντα Ἰσυχῆ ἵστασθαι χαὶ τὴν 
πἀρ) αὐτοῦ προσδέχεσθαι χέλευσιν, Ὅπως γε μὴν οὐχ ἐπίδηλοι γένοιντο, ἐχέλευσε περιχλαινίσµασι τῶν 


εὐτελεστέρων περιαμπίσχειν τὴν ὅπλισιν. 

8. llli prout imperstum erat faciunt. Postquam 
autem illuxit dies, cum illis velut. pabulatum iturus 
excedit e castris : eoque inermes aliquot przecedere 
jubet cum ligonibus et dolabris, quibus subterranea 
investigare solent granaria qui commeatum et res 
necessarias exereitui provident : simul autem in- 
vrdentes hostes cernerent, fugere imperat, donec 
Subsequentibus a tergo Romanis adjuncti in tutum 
reciperentur. Ut. enin qua gerebantur confestim 
duci essent. cognita, primum duos, inde parvo in- 
tervallo quatuor, wm 5cx, 107 postea decem, de- 
nique complures jubet preire : aliamque adhoc 
phalangem pharetratam cum ordinasset, aliande in 
hostes ire precipit cum mandatis, nt si prelium 
mirent Dalmatz, terga vertcrent velut. numero in- 
feriores : sin vero nemo occurreret, quieti ante val- 
fnm consisterent. Non alio hsc instituit consilio, 
quam ut. si, ipso cum ceteris copiis ingruente, fu- 
gere inciperent Dalmate, ab expeditioribus iis 
comprehensi ezderentur. Haud igitur longe proces- 
sérant, cum quidam speculatores celeri cursu re- 
versi ad imperatorem vacillante lingua metuque 


vw. Οἱ μὲν οὖν χατὰ ταῦτα ἑποίουν * ἀτεὶ δὲ ἤδη 
ἡμέρα διαφανῶς fjv, ἐξῄει σὺν αὐτοῖς τοῦ στρατοπέ- 
δου ὡς ExV χαρταγωγίαν 5ῇθεν lov. Ὅθεν xal τινας 
ἀνόπλους tb παράπαν σκαπᾶναις ἃμα xol πτύοίςι 
οἷς ἔθος ἐστὶ τοὺς ὑπογαίους ἀνερευνᾶσθαι σιτῶνας 
ποῖς τὰ ἐπιτήδεια τῷ στρατῷ ἑσχομιζομένοις, ἔμπρο- 
σθεν ἔκέλευεν ἱέναι. Ἐπειδὰν μέντοι πολεμίους 


D κατ αὐτῶν ἰόντας ἴδοιεν, φεύγειν ἐκήγγελεν ἕως 


τοῖς χατ/πιν ἰοῦσι Ρωμαίων συμμίξαντες Ίδη iv 
«ip ἀσραλεῖ γένωνται. Ὡς γὰρ ἓν ἀκαρεῖ τῶν Υινομὲ- 
γων αἴσθησες Υίνοιτο τῷ στρατηγῷ, ἐχέλευε δύο μὲν 
τὸ πρῶτον, ἑξῆς δὲ xal οὗ πολλῷ ἄποθεν τέτταρας, 
εἶτα ἓξ xal at δέκα καὶ ἑξῆς πλείους χωρεῖν, ἄλλην 
τε φαρετροφόρον καταστησάµενος φάλαγγα ἑτέρωθεν 
ἐπὶ τοὺς πολεµίους lévat προὐτρέπετο" χἂν μὲν Δα)- 
µάται χειρῶν ἄρχοιεν φεύγειν ἑλασαουμένους τῷ 
πλήθει, ἑστάναι δὲ ἠσυχῇ πρὸ τῆς παρεμδο)ᾶς εἰ 
μηδεὶς σφίσιν ἀντεπεξήει. Ἕπραττε δὲ ταῦτα ὡς ἂν 
εἶ γε αὑτοῦ δὺν τῷ ἄλλῳ ἐπιστάντος στρατεύµατι 


φεύγειν ἐπιδάλλωνται τὸ Δαλματικὸν, ὑπὸ τῶν xov- 


φοτέρων ταύτων κτείνοιντο χαταλαμθανόμενοι. Οὔπω 
τοίνυν μαχρὰν ἐγένοντο πορενόµενοι, καὶ τῶν isi 


* Αρυμόνος legendum monet Frid. Tafel ín Thessalonica, p. 248. Strymon est fluvius Asis. Εοιτ. 





" ITISTORIARUM LIB. ΠΠ. 


498 . 


χατασχοκἡ τινες δρομαῖοι ἐς τὸν βασιλέα ἦλθον, σογ- A pallidi nuntiarunt, innumerum in adversa ripa βι- - 


χεκομµένος τε τὴν φωνὴν xai δεινῶς ὠχριῶντες 
ἀριθμοῦ αρείσσω ἔλεγον στρατιὰν ἐπὶ θάτερα του 
ποταμού ἐπὶ φάλαγγος ἴστασθαι, οὐχ ὅσον µόνον 
ἐγχωριον, ἀλλὰ χαὶ µύριὀν τι φῦλον συμμαχικὸν Ex 
τε Οὕννων ἱππέων καὶ 65 xai τῶν παρ ἀὐτοῖς ἔτε- 
ροδοξούντων Χαλισίων. θὕννων γὰρ τὰ Χριστιανῶν 
πρεσδευόντων, οὗτοι Μωσαϊχοῖς xal τούτοις οὗ πάντη 
ἀχραιφνέσιν εἰσέτι xal νῦν διεξάγονται γόµοις. Τού- 
νους τε οὖν Δαλμάταις συστρατεύειν ἔλεγον καὶ δὴ 
χαὶ Πετζινάχους. Tausa ἐπειδὴ βασιλεὺς Ίχουσεν, 
ἐννοησάμενος µή t χαὶ βιασθεῖεν ὀλίγοι πρὸς πολ- 
Ἰῶν χνχλωθέντες Ῥωμαῖοι ot ἑπίπροσθεν ἑπορεύ- 
ovto, συντονώτερον Ίλαυνεν ἐπείγων ἔπεσθαι xol 
τὸν σηµειοφόρον *. ἐπεὶ δ ἐχεῖνος χεκµηχότος αὐτῷ 
«οὗ Prou. σχολῷ τὴν ὁδὸν ἑποιεῖτο, αὐτὸς βασιλεὺς 
thv σηµαίαν ἀναλαθὼν χατετάχει τὸν δρόµον, ἐπί 
εινός τε περιωπῆς γεγονὼς ἑαντόν τε ὅστις εἴη χαὶ 
τὸ σημεῖον ἑδίδου γνωρίζειν τους ἀντιπάλους. Ἐν 
τούτῳ δὲ xal οἱ τοξοφόροι τὸν ποταμὸν χατειληφό- 
τς ἀντιμέτωποι Δαλμάταις ἵσταντο. Ἐπὶ πλεῖστον 
& οὐδέτεροι [P. 62] μάχης ἀρχόμενοι ἡσυχῆ ἔμενον. 
Ἐπεὶ δὲ Ίδη ἡ βασιλέως αὐτοῖς διεφάνη σημαία, τῆς 
τε γεφρύρας ἀπέσχοντο Δαλμάται χαὶ ἅἄδειαν 'Ῥω- 
. palow ἐδίδοσαν ἀχροθολισμοῦ. "O γνοὺς βασιλεὺς 
(ἑστήχει γὰρ ἄνωθέν ποθεν, ὥσπερ εἴρηται, τὰ 
πρασσόµενα χατανοῶν) Ίλαυνε xa αὐτὸς ὡς σὺν 
αὐτοῖς τὸν ποταμὸν διαδησόµενος. "Hv γὰρ, ὥς µοι 
κολλάχις ἐῤῥέθη, δαιμόνιόν τινα καὶ ἀνδρείας πρόσω 


τρόπον τὰ ἐς τὰς µάχας χεκινηµένος ἀεί. Δαλμά- C runt hostibus : 


τει δὲ χαίτοι ὑπὸ εὐαριθμήτων διωχόµενοι στρατιω- 
τὸν ἔφευγον ὅμως ἕως ἐν δυσχωρίαις ἐγένοντο. Τὸ 
δ ἀπὸ τοῦδε ἐπιστραφέντες ὀμίσε τούτοις ἐχώρουν, 
ξυµδολης τε γενομένης ὀλίγοι ἐξ ἀμφοῖν ἔπεσον. 
Δαλμάται γὰρ τῆς βασιλέως αἰσθόμενοι παρουσίας 
ἀελύοντο αὖθις, ᾿Ρωμαῖοί τε φεύγουσιν ἀεὶ ἑφεπόμε- 
νοι πολλοὺς Ἱαιόνων τε χαὶ αὐτῶν ἕχτειναν. "Oct 
b Γουρδέσης τε καὶ Βουλτζίνος, ἄνδρε ὀνομαστοτάτω 
ἐπὶ Δαλμάταις, ὑπὸ τὰς Ῥωμαίων ἐγενέσθην χεῖ- 
pac. Βασιλεὺς δὲ περὶ πλείονος τοῦ λοιποῦ ἐποιεῖτο, 
ὅπως ἂν αὐτῷ πανοπλἰαν ὑποδῦναι τὴν αὑτοῦ 
Υένοιτο. Χρόνου δέ τινος διὰ τοῦτο τριδέντος αὑτῷ 
[οὐ γὰρ ix τοῦ σχεδὺν αὐτῷ, παρῆσαν οἳ ταύτην 
ἑχόμιζον ) συνέδη τῶν παρὰ 'Ῥωμαίοις στρατηγούν- 
των τινὰς, ἐν οἷς Γιφάρδος τε ἣν χαὶ Μιχαἡλ ᾧ ἑπώ- 
νυμον Βρανᾶς, καὶ πλεΐῖστοι ἕτεροι ἄνδρες αὗτουρ- 


mínis instrueta acie stare exercitum ; neque illum 
tantum ex indigenis, sed immensum etiam aligm 
ex auiilisribus copiis conflatum prsesertim Hunga- 
ricis equitibus, et qui apud illos diverse sunt reli- 
gionis Chalisiis. Hungaris quippe Christianam am- 
plexis, isti Mosaicis legibus iisque non omnino 
genuinis etiamnum vivunt. Hos igitur ut et Petzi- 
nacas Dalmatis adjunctos esse referebant, Ea. ut 
audivit imperator, veritus ne pauci qui przcede- 
bant Romani a pluribus circumelusi perfringerentur, 
confestim citatiore cursu pergebat et signiferum ut 
subsequeretur urgebat. Qui cum defesso equo len- 
tius incederet, ipse arrepto signo princeps matura- 
vit cursum, ac loco editiore consistens, et se qualis 
esset οἱ vexillum hostibus 108 conspiciendum 
przebuit. Delati interea ad lumen sagittarii Dalmatis 
stabant obversi, sed neutris pugnam concitantibus, 
quievere, Simul autem ac imperatoris conspectum 
est vexillum, 4 ponte abscessere Dalmate, Romapis- 
que sagittas mittendi potestatem dederunt. Id. ubi 
princeps videt (stabat enim in loco eminentiori, ut 
diclum est, et qu» gerebantur advertebat), velut 
cum cetaris flumen trajecturus advolat. Namque, 
ut non semel innvi, supra fortitudinis humana 
modum pugnas semper et certamina affectabat. 
Dalmate vero, licet haud magno numero milites 
insequerentur, fogere nihilominus, donec ad loca 
difficilia, pervenerunt. Mox inde conversi, occurre- 
verum facto congressu cecidere 
utrinque pauci. Quippe Dalmatze ubi imperatorera 
adesse percipiebant, dissolvebantur iterum, At Ro- 
mani fugientibus semper instantes, eorum inultos 
ut et Pannonum ceciderunt. Quo tum casu in manus 
venere Romanas celeberrimi inter Dalmatas viri, 
Gurdeses et Bultzinus. Imperator interea suis indut 
armis vehementer exoptabat. Ejus rei gratia cum 
sliquantum insumpsisset temporis (neque enim 
prope »derant qui ea. ferebant), accidit ut quidam 
e Romanorum ducibus, in quibus fuere Gipbardus 
et Michael cognomento Branas, compluresque alii 
manu perinde ac regendis copiis strenui, dum effu- 
sius hostes insequuntur, 109 in srdua et avia loca 
delati manifesto periculo involverentur. Dalmate 


D quippe Romanos longe a suis sejunctos conspicati, 


reverterant stabantque obversi. 


Ἱῆσαι lxavol. xal στρατηγησαι δεξιοὶι, ἐπί τινος δυσπορεύτου xol ἀνάντους ἓν τῷ διώχειν γεγονότας 
λοχμῆς ἁγωνιᾷν ἅτε εἰς προῦπτον κίνδυνον ἑληλαχότας. Δαλμάται γὰρ πόῤῥω τῶν ἄλλων Ῥωμαίων 
Ὑεγονότας αὐτοὺς κατανοῄσαντες ἐπεστράφησάν v: χα) ἀντιμέτωποι ἔστησαν. 


ϐ’. Οἱ μὶν οὖν ἓν τούτοις σαν, Βασιλεὺς δὲ ἤδη 
τὴν ὅπλισιν περιθέµενος ἀνέτῳ ῥυτῆρι διώχων ἐπὶ 
αὐτοὺς ᾖλθεν, ἐν χρῷ τε ἀλλήλοις ἐφ᾽ ἕνα χῶρον 
συνιόντας εὐρὼν ἑχατηγόρει τε ἀναφανδὰά xal πιχρά- 
τατα ἑλοιδορεῖτο, δειλίαν αὐτεῖς προσονειδίζων xal 
πολεμιχῶν ἀἁμαθίαν ἔργων. Tov δὲ τοῦ χώρου τὴν 
Φύσιν xal τὸ τῆς Χιόνος προφερόντω» ἄμετρον, 
αντὸς τῆς ὁδοῦ κατάρχων ἔπεσθαι σφίσιν ἐχέλευεν. 
δη γὰρ xai ἄλλο αὐτοῖς Ῥωμαίων συνίστατο 
Ἄλῆθος, Ἐν d δὲ τὴν πορείαν ἑτίθεντο, ἑνέδρα 


9. Ea cuin se ita. haberent, jam armis indutus 
in.perator totis habenis in illos fertur : quos cum 
uno in loco arctissime in se coeuntes advertisset, 
palam reprehendit increpatque acerbissiwme, et me- 
tun et militie imperitiam exprobrat. At iis loci si- 
tum et Immensain nivium vim causantibus, prace- 
dit ipse ac reliquis ut sequerentur imperavit : jam 
enim et alize advenerant Romanorum copis. Dum 
itaque iter faciunt, hostium aliqui ex insidiis re- 
pente coorti Romanos, qui ad sinistram erant, 





439 


JOANNIS CINNAMI 


10 


adoriuntur, Sed imperator videns eos numero pau- A πρλεμίων ix τοῦ ἀφανοῦς ἐχπηδήσασα τοῖς ἐν ἀρι- 


ciores contemptis illis, contiuuo hostes insequeba- 
tur pertinaciter, quo aut Archizupanum ipsum ca- 
peret, aut qui tum Pamnonicis praeerat copiis 
fortissimum ducem. Qui igitur ex insidiis prodie- 
rant, nullo edito facinore rursum dissipati sunt. 
Aliquanto spatio bostes insecutus princeps, ubi 
' suos delassatos advertit, relictis iis ac duobus as- 
sumptis cognatis, quorum alter fuit Joannes Ducas, 
alter qui uxorem duxerat Andronici sebastocratoris 
filiam, nomine Joannes, cognomento vero Cania- 
cuzenus, cum iis in hostes perrexit. Sed illo ab iis 
agnito ex armis qua multo obducta erant 110 
auro, cum praeterea corporis statura excelsiore satis 
proderetur (vere enim bheroem referebot, quippe 
qui equitandi ratjone non vulgari et in armis tra- 
ctandis dexteritate longe pracellere!), terga nullo 
pudore dederunt. Fugientibus incumbentem aiunt 
uno bsste ictu quindecim ex hostibus in terram 
prostravisse : in temultu quippe et confusione ita 
collidebantar, ut se invicem impellerent. Ipsis au- 
tem quadragmta prostratis, reliquos fudit, fusos in- 
secutus gladio et hasta in terga fugleutium irruit : 
quo tempore id quoque accidit, Quidam ex iis qui 
hasta prius ab imperatore fuersnt caesi, cum sur- 
rexisset ex lapsu (neque enim lethaliter fuerat vul- 
neratus), fugam: inde pedibus miser paravit. Ubi 
autem in propinquo imperatorem conspicit, stricto 
gladio in eum velut percussurus fertur. ΑΙ ille pede 
in pectus. impacto, protrusum humi atque insigui 
circa oculum vulnere notatum relinquit, Equum 
vero etiamsi aggravotlum sentiret. armorum pon- 
dere, non ideo tameu sistere impetum voluit. Can- 
tacuzeno autem (unicus quippe adequitabat ex im- 
peratoriis cogeatis) ut. progrederetur et cum bar- 
baris mauus conferret imperavit, ut nimirum duin 
cirea illum εἰς occuparentur, ipse vicissim eos 
assequeretur. Νου aberravit a consilio. Postquam 
enki quam citissime sese in hostes intulit Joan- 
nes, Bacchíni Archizupani tergum percussit, to- 
tuaque hasta. transverberasset hominem, ni pre- 
Tedivissent arma. Is autem conversus, 111 videt 
£6 a duobus. inpeti : namque imperatori jam etiam 
alter aderat Joannes, cujus modo mentio facta est. 


στερᾷ Ῥωμαίοις ἐπετίθετο. λλλὰ ταύτην μὲν ian. 
δήπερ ὁλιγανδροῦσαν βασιλεὺς ἔγνω, οὐδὲ ὅσον ἐπε- 
στράφθαι Ἠξίωσεν, ἀεὶ γὰρ ἀνεπιστρόφως ἑἐδίωχεν, 
εἴ πως ἢ αὐτὸν χειρώσασθαὶ οἱ γένοιτο τὸν άρχιζου- 
πάνον ἢ τὸν παρὰ τοῖς Παίοσιν εἰς ἑχείνην στραττ- 
γοῦντα τὴν ἡμέραν ἀνδρείας εὖ Ίχοντα. Οἱ μὲν οὖν 
ἐχ τῆς ἑνέδρας μηδὲν ἄξιον λόγου πεπραχύτες ὃι- 
λύοντ αὖθις. Βασιλεὺ; δὲ μιχρὰ διώξας, ἐπειδὴ 
τοὺς ἀμφ᾽ αὐτὸν ἔγνω ἐχχαχήσαντας ἤδη, αὐτοὺς 
μὲν παρΏλθε, δύο δὲ ξυγγενῶν παρειληφὼς τῶν αὐ- 
τοῦ, ὧν ὁ μὲν Ἰωάννης ὁ Δούχας (45) f», (P. 65] 
ἅτερος δὲ ὃς τὴν Ανδρονίκου «60. σεδθαστοχράτορος 
ἔγημε καῖδα, ὄνομα Ἰωάννης xat αὐτὸς ἐπίχλησιν 
Κανταχουζηνὸς, σὺν αὑτοῖς ἐπὶ τοὺς πολεµίους ἑχώ. 
B µει. Οἱ δὲ ix τῆς ὁπλίσεως αὐτὸν χατανοῄσαντες 
(χρυσῷ yàp χαταχόρως ἀλήλιπτο πᾶσα) xal τῆς 
«ou σώματος δὲ ἀναδρομῆς τε xal εὐφυῖας εεχµη- 
ριωσάµενοι μάλιστα (Ίρωσι γὰρ ἀτεχνῶς έφῴχει, bs 
τῷ ξένῳ τῆς ἱππασίας καὶ τῆς ἀμφιδεξίου περὶ τὰ 
ὅπλα κινήσεως To) διενεγχὼν) νώτα διδόναι οὐ- 
6a p) ἠσχύνοντο. Ὁ δὲ φεύγουσιν ἐπιθέμενος λέγεται 
ὅτι μιᾷ δόρατος προσδολᾗ πεντεχαίδεχα τῶν πολι- 
µίων εἰς γῆν ἕδαλλεν. "Ev γὰρ ταράχῳ xal σνγχύ: 
σει φερομένους συγχρούειν ἀλλήλοις οὐδενὶ χύσμψ 
συνέδαινεν αὐτοὺς τετταράχοντα δὲ τοὺς πάντα, 
ἱπὶ στόµα χατενεγχὼν τοὺς ἄλλους ἐτράγατο, φεύ- 
γουσί τε ἐφεπόμενος συνέχοπτεν ἀεὶ χατὰ νώτου 
xai ξίφει xal δόρατι χρώμενος. Ὅτε συνέπεσέ τι καὶ 
τοιοῦτον ' τῶν {εις προχαταδορατισθέντων αὐτῷ τοῦ 
πτώματος ἀνενεγχὼν (οὐ Ὑὰρ χαιρίαν ἐτύγχανε 
πεπληγµένος ἔφευγεν ἐκ ποδὸς τὴν πορείαν ὁ τάλα, 
ποιούμενος. Ἐπειδή τε ἀγχοῦ βασιλέα γεγονότε 
εἶδε απασάµενος τὸ ξίφος πατάξων ἑφέρετο τοῦτον, 
Ὁ δὲ λὰξ τῷ στήθει ἐπιδὰς αὐτὸν μὲν εἰς γῆν 
Ένεγχε, σηµειωσάμενος δὲ Ex. τινος ἐπιαήμου περὶ 
τὸν ὀφθαλμὸν πάθους παρῇλθε. Κάμν΄ντος δὲ τοῦ ἴπ- 
που αἱσθόμενος Ίδη τῷ βάρει τῶν ὅπλων παλινδρομεῖν 
μὲν οὐδὲ ὡς Ἠθελε, τῷ δὲ Κανταχουζηνῷ (Ετύγχανε 
γὰρ Ίδη τῶν βασιλέως ἐποχούμενο:) ἑχέλευε πρέσω 
χωρήσαντι συμμίγνυσθαι τοῖς βαρδάροις, ὡς ἂν οὕτω 
τῇ πρὸς αὐτὸν ἀσχολίᾳ ἔπ.καταλαδεῖν σφᾶς xat αὑτὸν 
γένοιτο. Καὶ ἔτυχέ γε τοῦ σχοποῦ. Ἐπειδὴ γὰρτάχιστα 
τῶν κολεµίων ὁ Ἰωάννης ἐγΥγύθεν ἔγένετο, Baxyl- 


Septem igitur suorum ascitis cum  Cantacuzeno D vov τὸν ἀρχιζουπάνον raiet μὲν χατὰ τοῦ µεταφρένου, 


congreditur, fitque collato pede praelium. Sed dum 
subinde advenere undecunque barbari, in extre- 
mum periculum adductus δεί Cantacuzenus, et ab 
iis fuisset obtruncatus, nisi imperator ex propinquo 


subveniens discrimini eum exemisset. At neque. 


ipse expers fuit discriminis. Quippe cum animo 
reputaret, si occurreret iis qui numero adhuc se- 
ptem Joannem circuusteteraut, integrum fore aliis 
jam numero trecentis. utrumque adoriri, primo 
oportere censuit com multitadine decerncerc. Illis 
enim cedentibus, recessuros pariter qui Joannem 


διελάσαι τὸ δόρυ προθυµηθείς» οὐ μέντοι ys καὶ 
ἑδυνήθη τῆς ὀπλίσεως ἀντισχούσης. Ὁ δὲ ἔπιστρα: 
φεὶς ἔγνω πρὸς ἀνδρῶν διωχόµενος δυοῖν. Συμπαρῖν 
γὰρ βασιλεῖ καὶ θάτερος Ἰωάννης, οὗπερ δη ἐμνή- 
σθην. Ἑ πτὰ γοῦν τῶν ἀμφ᾽ αὐτὸν ἐκαγόμενος Gop- 
πλέχεται τῷ Καντακουζηνῷ, xat ἡ μάχη ἀπὸ χειρὺς 
ἤδη ἑγίνετο. Ἐν τούτῳ δὲ τῶν βαρβάρων ἄλλω 
ἀλλαχόθεν συῤῥέοντος ἀεὶ ἐν ἑσχάτοις ὁ Κανταχον” 
ζηνὸς fjv, χαὶ εἰ μὴ βασιλεὺς ἐΥΥύθεν Ίδη παραφανεῖς 
ἔξειλεν αὐτὸν τοῦ κινδύνου, ἐδέησεν, οἶμαι, οὐδὲν 
βαρδαρικῆς ἔργον µαχαίρας γενέσθαι τὸν ἄνθρωφον ο 


D. Cangii nota. 
(45) Ἱωάνγης ὁ Δούκας. Vio Dissertatiunem 26 ad Joinvillam. 











μι 


HISTORIARUM LID. IIT. 


u2 


Q2 μὴν οὐδὲ αὑτὸ: βασιλεὺς ἔξω κινδύνου ἐγένετο. Α circamstabant. Coneitato inde equo in medios in- 


Λογισάµενος Υὰρ ὡς εἰ τοῖς τὸν Ἰωάννην χυχλοῦσιν 
ἐπτὰ τέως οὖσιν αὐτὸς ἀντιτάξοιτο, ἑξέσται τοῖς 
ἄλλοις εἰ; τριαχοσίους Ίδη ἀριθμουμένοις xav' ἁμ- 
φοτέρων ἰέναι, δεῖν ἔγνω τῷ πλήθει ξυμπλαχήσε- 
σῦαι πρότερον. χείνων γὰρ ὑποχωρούντων ζυνάπο- 
στῆναι xal τοὺς τὸν Ἰωάννην περιστοιχἰζοντας εἰ- 
xb; ἣν» xai δὴ τὸν ἵππον µυωπίσας περὶ µέσους 
εἰσήλασεν. ᾽Αλλά τινα τούτων παΐσαι τῷ δόρατι 


προθυμηθεὶς [P. 64] τούτου μὲν διήµαρτεν. Ἰσχιά- 


σαντι γὰρ τῷ βαρδάρῳ ξννέδαινε xsvhv τῆς πλευρᾶς 
διεχπεσεῖν τὴν αἰχμήν. ᾿Απὸ χειρὸς δὲ λοιπὸν αὐτῷ 
συνεπλέχετο. Ὅπερ ὁ Baxylvóc τε αὐτὸς xat o! περὶ 
ἐχεῖνον ἱδόντες Ἰωάννην μὲν αὐτοῦ ἔλιπον, ἐπὶ δὲ 
βασιλέα δρόμῳ ᾖλθον. Καὶ τὸ πρᾶγμα φρίκης µε- 
vu» fv. ᾽Αλλὰ βασιλεὺς τὸ μὲν δόρυ µεθίει, ὃ δὲ 
παρήρτητο Κξίφος ἐλχύσας πυχνὰ παρ) aütol; 
ἱστρέφετο παίων ἀεὶ χαὶ παιόµενος, ἕως τῶν ἄλλων 
σχεδασθέντων eic αὑτόν τε xal Βαχχῖνον τὰ τῖς pá- 
yn: ἀπεχρίνατο πάσης, ἀνδρείᾳ τε διαφέροντα xal 
σώματι μµεγάλῳ ἐς ἄγαν χεχρηµένον, ΑΙετὰ πολ)λὴν 
γοὺν τινα συμπλοκὴν Βαχχῖνος μὲν τῷ βασιλεῖ τῆς 
αιαγόνος τὸ ξίφος χατενεγχὼν ἔπληξεν, οὗ μὴν χαὶ 
διελάσαι τὸ bx τοῦ xpávou; ἐπὶ τὰς ὄψεις ἠρτημένον 
ἠδυνήθη παραπέτασμα. Οὕτω μέντοι ἰσχυρὰ fj πληγὴ 
γέχονεν, ὡς τοὺς χρίχους ἱχανῶς τῇ σαρχὶ ἑνιςή- 
6άντας ἐπὶ πλεῖστον ἐχτυπωθῆναι. Ὁ δὲ βασιλεὺς 
τῆς χειρὸς τὸν βάρδαρον ἀφελόμενος τῷ Εξίφει τῷ 
ἐξαδέλφῳ παρεδίδου φέρων, ὁ δὲ xal πάλιν ἐπὶ τοὺς 


vehitur. Sed cum ex lis quemdam hasta vellet per- 
cutere, aberravit ictus hac atque. illac Inclinante 
barbaro, atque ipnoxius a latere hasiæ mucro deci- 
dit. Deinceps vero certamen conseritur. Quod cuin 
Bacchinus ipse ei qui eum illo erant conspexere, 
omisso Josnne, ad imperatorem cursu contende- 
runt, Átque inde horribile quid videre erat, Verum 
abjecta  pretinus hasta imper&tor ensem que 
accinctus erat siringeng crebrius in eos versat, 
ferit vicissim et feritur; donec dissipatis aliis, 
ju illum et Bacchinum, fortitudine præcellen- 
tem et procero admodum corpore virum, tota prælii 
vis 119 incubuit. Post longum ergo certamen 
Bacehinus maxillam imperatoris gladio percussit : 
nec tamen dissecare potuit dependens ex galea super 
oculos velamen, Adeo autem vehemens ictus fuit ut 
galez circuli non modice carni inhzrerent notasque 
imprimerent : a4 princeps arreptum ο barbari ma- 
nibus eusem petrueli suo tradidit. Inde iterum in 
hostem contendere vehementius gestiebat, sed im- 
petum ,inhibuere uterque Joaunes et Bacchinus. 
Quippe captus barbarus benevolentiam simulabat : 
capillis igitur capitis sui ostensis ingentem innuebát 
illi occursuram multitudinem. Eo in prælio duobus 
in una manu digitis privatus est Cantacuzenus.- 
Tandem quadraginta circiter captivis ho tibus ad- 
ductis in castra reversus est imperator. lbi eum 
subiit illius meuoría, quem paulo ante prostratum 


πολεµίους bogábazgev ἑέναι. ἀλλ ἀμφοτέρω τε τὼ C εἰ signo cirea oculos notatum reliquerat. Hunc ergo 


Ἰωάννα xai Βαχχϊνος ὁ Báp6apo; ἐπισχεῖν αὑτῷ 
thv ὀρμὴν ἴσχυσαν. "Ηδη γὰρ τὸ εὔνουν ἑἐχεῖνος δε- 
δουλωμένος ἐσχηματίνετο. Τὰς οὖν τῆς χεφαλῆς 
αὑτῷ ερίχας ὑποδειχνὺς ἑντεῦθέν πως τὸ ὑπαντιάσον 
αὐτῷ πλῆθος ὑπεσημαίνετο. Ἐν τούτῳ τῷ πόνφ 
δυοῖν ὁ Κανταχουζηνὸς δαχτύλοιν θατέρας ἑστέρητο 
χειρός. Ἑασιλεὺς δὶ ἀμφὶ τετταράχοντα πολεμίων 
ὑπαγόμενος δορυαλώτους ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἦλθεν. 
"Ure δη xáxsivou εἰς μνήμην ἐλθὼν, ὃν 5n κατα- 
θαλὼν kx τοῦ χατὰ τὸν ὀφθαλμὸν ἐπισήμου παρῆλθε 
τεχμηριωσάµενος, ἀνεζήτει τοῦτον ἐπὶ τοῦ στρατο- 


indicato signo quzsivit in castris : qui inventus 
agnovit victorem et vicissim ab illo agnitus est. Nec 
ita multo post legati ab Archizupano in castra ve- 
nerunt, qui praeteritorum oblivionem deprecaren- 
ter : statimque juhente principe venit ipse miso- 
randi hominis ac supplicis habitu : atque ab impera- 
tore benevole exceptus veniau dclicti obtinoit. Tum 
paulisper 119 ab humo exsurgens, ubi ad impera- 
toris pedes prostratus jacebat, jurejurando pacta 
confirmavit idemque dedit servum se Romanorum 
omni tempore futurum, et si in Occidentem arma 





πίδου τὸ σημεῖον slmüv* Σγένετο «olvuv xàxslyo; — princeps circumferret, cum duobus se millibus 
xai ἀνεγνώριζε τὸν νενικηχότα καὶ ἀνεγνωρίζετο. — secuturum ilum professus est :si vero ín Asia 
Obx slc μαχρὰν δὲ πρέσδεις παρὰ τοῦ ἀρχιζουπάνου y bellum gereretur, trecentis quos prius mittere cuu- 
ἐπὶ «b στρατόπεδον ἴχοντο ἁμνηατίαν αὐτῷ κακῶν . sueverat ducentos additurum. His rebus feliciter 
εξαιτούμενοι. Καὶ δὴ βασιλέως κελεύσαντος ἦχε — gestis Constantinopolim imperator rursum rediit. 
μετὰ μιχβὸν 6 ἀνὴρ ἱχέτην ἐλεεινὸὺν ἑαυτὸν παρεχό- — Eodem tempore classis relata est Byzantium, nulio 


µενος. Καὶ βασιλεὺς μὲν «ετεύοντα προσηχάµενος, 
ἀφῆχε τούτῳ τὴν ἁμαρτάδα. 'O δὲ τοῦ ἐδάφους ut- 
xp)» ἀνανεύδας, ἕνδα mpb τῶν βασιλέως ποδῶν 
ἰχνῶν ἔκειτο καταδαλὼν ἑαυτὸν, ὄρχοις τὰ δεδογµένα 
ἑπίστου, δοῦλος ἐς τὸν πάντα ἔσεσθαι ᾿Ῥωμαίοις 
αἰώνα βεβαιῶν. χὰν μὲν ἐπὶ τὴν ἑσπέραν στρα- 
εεύοιε, σὺν δισχιλἰοις ἔπέσθαι ὡμολόγει, πολεμοῦσί 
Τε μὴν ἐπὶ τῆς Ασίας πρὺς οἷς τὸ πρότερον εἰώθει 
εριαχησίοις xal διακοσίους Ίδη προσεπιπέµπειν. 


in Italia confecto negotio. lta. quidem Romanorum 
imperium agnovere Dalmatze, ut et longo post tem- 
pore, eum Uresin principatu deturbassent, atque 
juscio imperatore illum alteri cjus fratri tradidis- 
sent; verit, ut par erat, ne is ipsis succeuseret, 
Dese et Uresi adductis, ad cum venerunt, dictitan- 
les ei cui. suffragaturus ille foret, sese parituros. 
Pronuntiato igitur judicio, Uresis preemii vice prin- 
cip.tura ab imperatore obtinuit. Sed de his postea. 


Ταῦτα κατωρθωκὼς βασιλεὺς ἐπὶ την Κωναταντίνου παλινδρομεῖ. "Ev τούτῳ δὲ xoi ὁ στόλος τῶν ἀμφὶ 
tf Ἱταλίᾳ διαπεπραγµένος οὐδὲν ἐς [ννάντιον Ἠλθε. Δζλμάται μέντοι οὕτω $3 τὸ ἐς Ῥωμαίους ἐτήρησαν 





ΕΣ ως 


JOANNIS CINNAMI ui 
δούλιον, ὥστε [P 05] χρόνοις πολλοῖς ὕστερον Οὕρεσιν (46) τῆς ἀρχῆς' παραλύσαντες, ἐπειδὴ βαςι- 
λέως μηδὲν συνειδότος θατέρῳ τῶν ἁδελφῶν αὐτὴν ἐνεχείρισαν, ἔδεισάν τε ὡς τὸ εἰχὸς µή τι αὑτοῖς 


χαλεπήνῃ, χαὶ Δέσε xat Οὕρεσιν ἄγοντες παρ᾽ αὐτὸν ἦλθον, ὅτῳ αὐτὸς ἐπιφηφιεῖται ἀναγχαίως ῥὁ παχού 
σεσθαι λέγοντες. Αίκης τοΐνυν αὐτοῖς ἀνοιγείσης βραθεῖόν τι ἐχ βασιλέως Οὗρεσις αὖθις την ἀρχὴν 


ἔσχεν. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον. 


10. Inde in Hungariam perrexit princeps, belli A 
. causam obtendens submissa, ut dictum est, Dalmatis 


auxilia. Neque tameu indicto bello aggressus est 
Hungaros, sed iis qug in se deliquissent per litte- 
ras primo expositis, proximum Romanorum adven- 
tum illis indicavit. Ubi itaque ad Istri ripam per- 
venit, cum nallz adessent naves ex iis quas Byzantii 
apparaverat, 114 ne temporis occasionem negli- 
geret, quz in iis rebus, ul cuncta prospere cedant, 
maximi momenti esse solet, lintrem, cujusmodi ibi 


multa adlittus reperiuntur uno ex ligno cavatze, con- 
srendens atque una equum freno attrahens in ad- 


versam ripam trajecit. Exinde codem pariter modo in 
Hungarorum fines irrupit Romanorum exercitus : at- 
que interiora petens obvia quevis effuse depopulatus 
est, Erat in altera situm fluminis ripa castrum 
Zeugminum nomine, murorum czterarumque mu- 
niüonum robore satis validum. Atque illud cum 
primo impetu expugnare haud posset, Theodorum 
Bataizem sororium suum reliquit cum exercita : 
ipse regionis illius vicos circumiens plurimos in 
potestatem recepit. Hungarorum interea processit 
exercitus Romanos excepturus. At cum viribug 
longe se vidit imparem, dedidit sese pariter impe- 
ratori, qui deinceps rapuit sustulitque pro libitu 
omnis, Videre itaque erat omnis ætatis multitudi- 
nem bello captam agi, gentemque totam aliam in 
sedem transferri : quamque Savus et Ister, fluvii ex 
Alpibus profluentes, in Hungariz finibus efficiunt 


. Βασιλεὺς δὲ ἐπὶ τὴν Güvvadyy ἐχώρει, τὴν εἰς 
Δαλμάτας πρότερον xaÜámsp εἴρηται συμμαχίαν 
ὑπόθεσιν πολέμου πεποιηµένος αὐτοῖς. OO μὴν ἀχη- 
ῥυχτὶ Ἐπ᾽ αὐτοὺς ᾖλθεν, ἀλλὰ γράµµασι πρότερον 
τά τε ἐς αὐτὸν ἡμαρτημένα σφίσιν ἐδήλου xal τὴν 
Ῥωμαίων αὐτίχα ἐμήννεν ἔφοδον. Ἐπειδὴ γοῦν 
πρὸς ταῖς Ίστρου ὄχθαις ἐγένετο, νεῶν οὐδαμῆ 
παρουσῶν ἃς ἐξ Βυξαντίου ἑτοιμασάμενος εἶχεν, ὡς 
ph thv» ὀξύτητα τοῦ καιροῦ χαταπροήσεται, ὃ καὶ 
μάλιστα χατορθωτιχὸν kv τοῖς τοιούτοις φιλεῖ ri- 
Ὕεσθαι, λεμθάδιὀν τι ἀναδὰς, ὁποῖα πρὸς ταῖς 
ἀχταῖς ἐνταῦθα διασαλεύει αὐτόξυλα, ἐπὶ τὴν {ε- 
ῥαίαν ἐφέρετο ἀπὸ ῥυτῆρος ἑλχόμενον τὸν ἵππον 
αὐτὸς ἔχων: Ἑξῆς δὲ χαὶ Ῥωμαίων στρατὸς τρόπῳ 
τῷ αὐτῷ περαιωαάµενοι τὴν Οὐνγικὴν ἐἑπάτουν, 
ἑνδοτέρω τε προχωροῦντες ἀφειδῶς ἀεὶ τὰ ἓν πο- 
αἲν ἔχειρον. "Hy. δέ τι χρησφύγετον ἐνταῦθα ἐπὶ 
θάτερα τοῦ ποταμοῦ ἱδρυμένον Ζεύγμινον ὄνομα, 
τειχέων τε χαρτερότητι xat τῇ ἄλλῃ ἀσφαλείᾳ lxa- 
νῶς ἔχον. Τοῦτο ἐπειδὴ μὴ ἐξ ἐπιδρομῆς ἐλεῖν al. 
χεν, αὐτοῦ θεόδωρον τὸν Βατάτζην σὺν στρατεύµατι 
ἔλιπε γαμθρὺν αὑτῷ ἐπ᾽ ἀδελφῇ γεγονότα * 6 δὲ τὰς 
τῇδε χώµας περιϊῖὼν ἄρδην ἠγδραποδίζετο. Ὅτε καὶ 
Οὕννων στρατὸς ἑχώρει μὲν ὡς Ῥωμαίοις ἀντιτα. 
ξόμενος ΄ ἀπεὶ δὲ ἔγνω ἀνεφίκτοις ἐπιχειρεῖν µλ- 
λων, προσεχώρει xal αὐτὸς τῷ βασιλεῖ, xal τὸ λοι- 
πὸν χατ᾽ ἐξουσίαν Ἠγετό τε xot ἐφέρετο πάντα. "Hv 
οὖν ἰδεῖν ἡλικίαν πᾶσαν δορύχκτητον ἐλαυνομέντν 
χαὶ ἔθνη ὅλα χινούμενά τε xal ἀναστατούμενα, xat 


zasulam (superius enim diſſissi a se invicem , post C ἦν Ἴστρος xoi Σᾶος ποταμοὶ ἐξ "Άλπεων (47) ῥέον- 


Du Cangii nota. 


(46) Obpsocw. Urosci illius, Desse fratris, nulla . 


quod sciam mentio fit. in Ilistoria Dalmatica, nisi 
idem sit cum Bela, de quo ad p. 221, qui aute 
Dessam in Servia principatum tenuit. 

(47) Ἐξ ᾽Αϊπεων. Nel ex hoc loco patet "Alpes 
dici quosvis montes alios, nec eos duntaxat qui 
Galliam ab Germania et Italia disterminant. Ser- 
vlus ad illud Virgilii aerios montes, ait a. Gallis 
aerios montes Alpes appellari ; voce nimirum Gal- 
lica. Papias? Alpes, proprie aerii montes Gallice. Nam 
Callorum lingua alti montes. sic vocan'ur. Gloss. 
Greco-Lat. : Alpes ὄρη ὑψηλά. His consentit Isido- 
rus, l. xiv Orig., ο. 8. Hinc igitur passim quos- 
vis montes Alpes vocant scriptores. Sidonius de 
Atho monte carm. 8 ; Silvosam currebant vela per 
Alpem. Carm. 9 deeodem : Juxta [τοπάίίεια ca- 
cumen Alpis. Pyreneos montes Alpium nomine 
donat etiam Ausonius, epist. 93 : 

Nunc iibi trans Alpes et marmoream Pyrenem 

Casgree Auguste domus est. 

Alpes montis Zebraii, Alpes Roscide vallis in . iis- 
dem Pyrensis, dixit Lucas Tudensis, in Chronico, 
. 86 90. Unde et Hispanos Alpinos vocavit ex 
Catone Gellius. Adam Bremensis c. 939: Nor- 
mannia, quc suis Alpibus circumdat  Sueoniam. 
Occurrit iteram. apud. eumdem, c. 239. Sed de 
vocis primigenia notione dissentit prorsus a Servio 


et aliis. Procopius, |. » De bello Goth., qui id no- 


 xalóo' ἓν 


minis veteribus Gallis angasüas montium seu 
collium siguificasse scribit : "Άλπεις δὲ χαλεῖν τὴν 
ἐν στενοχωρίᾳ δίοδον οἱ Ἰαύτῃ νενοµήχασι ἄνθρω- 
ποι. ld ipsum tradit. Eustathius in Dionysii" Perie- 
gesim : Φασὶ δὲ τὴν λέξιν ταύτην χατὰ τὴν εἰς 
τὸ Ἑλληνικὸν µετάληφιν, ταὐτὸν δύνασθαι τῇ 
Χλεισούρᾳ. Aique ea ipsa noüone vocem hauc 
usurpasse videtur Philostorgius, I. πι, c. 24 : "A»- 
πεις, a0 τε Σούχεις χαλούμεναι, xal αἱ Ἰουλίαι, 
δίοδοί sict στεναὶ µεγίστων ὁρῶν ἑχατέρωθεν, 
ωρίον ἐγγὺς τοῦ συμπτύσεσθαι avy- 
κλειομένων. Ἐοίχασι δὲ αἱ δίοδοι αὗται τοῖς iv 
θερμοπύλαις στενοῖς. Certe quidquid fuerit primis 
&eulis de vocabuli significatu, id constat inferio- 
ribus Alpes appellari convalles, et. quz in iis sunt 
pascua, quo æstate pecora aguntur. Ita usurpa- 
tur passim in Uonationibus factis ecelesize Salis- 
burgensi, c. 1 et 7 ; apud Canisium, tom. νι An- 
üquar. Lect. ; in cbarta Ludovici Pii auno 858 
pro tnouasterio Anianz : in chartis Alemannieis 
Goldasti n. 27 et 86 ; (P. 449] apud Conradum de 
Fabaria de Casibus S. Galli, c. 20 ; Bertholdum 
Zuifaltens, abbatem, De origine sui monasterii ; 
Augustinum de la Chiesa, in. Hist, Pedem. c. 26; 
Marcam in Hist. Beneharn., |. v, c. 99, etc. Hioc 
Alpagium, jus pascendi pecora in Alpibus, in charta 
b, comitisse Sabaudia an. 1218 in tabulario eccle- 
εἰ Tarentasiensis. 





us HISTORIARUM LIB. 11I. 46 
τες ἐπὶ Οὐννιχῆς αὐτοματίζουαι νῆσον ἄνωθεν to' A multum circuitum in unum denuo coeunt) vacuam 


ἱχάτερα ὄχιζόµενοι καὶ μετὰ πλείστην ὅσην 6; ταυτὸ 
πάλιν lóvzec περίοδον, χενουµένην πᾶσαν χαὶ χατ- 
ρίχων σπ1νίζουσαν. "Ove xol αὑτην τὴν ῥηγιχὴν 
Ῥωμαῖοι χατεστρέψαντο οἰχίαν, πρᾶγμα ἐν τοῖς 
Ῥωμαίων μεγίστυις εὐτυχήμασιν ἀναγεγράφθαι 
των. Ταῦτα χατωρθωχκὼς βασιλεὺς ἐπὶ Ζεύγμινον 
Sev, ἔνθα ὁ Βατάτζης, χαθάπερ εἴρηται, λειφθεὶς 
εἣν .πρλσεδρείαν ἐποιεῖςο, Αλλ᾽ οἱ τὸ φυλαχτήριον 
ἔχοντες, ἕως μὲν οὐκ εἰς μακρὰν ἐπίδεθοηθηχέναι 
σφ σι τὸν ῥῆγα ἠλπίζετο, ἰσχυρῶς αὐτοῦ µετε- 
ποιοῦνιο * ἐπεὶ δὲ ὁ μὲν Ἠγγέλλετο παρὼν οὐδαμοῦ, 


.Ῥωμαῖοι δὲ πρὺς τὸ τειχομαχεῖν ἤδη ἐγίνοντο, 


[P. 66] «phe τὸν ἐπηρτημένον κατοῤῥωδήσαντες 
χίνδυνον ἔχρηξον βασιλέως, ὡς En" ἀθώοις ἐντεῦθεν 
ἁπαλλαγησόμεγνοι σώμασιν ἐνδῶσι τὸ φρούριον αὐτῷ. 
Tov δὲ πρὸς τοῦτο ἀνανεύοντος, Gyolvoug τε τῶν 
εραχήλων ἑξηψαν χαὶ τὰ καλύμματα τῶν χεφαλῶν 
ἀκρθέμενοι Gov ἀτιμίᾳ τῷ βασιλεῖ παρεῖχον ἑαυτούς, 


omnino nulloque cultam habitatore, Quo tum casu 
everterunt Romani etiam domum regiain ; res sane 
qui inter maximos Romanorum fortun: successus 
relerri meroatur. His ita prospere gestis ad Zeug- 
minum rediit imperator, ubi Batatzes, qui relictus 
ibi fuerat, obsidionem urgebat. Sed qui loci præsi- 
dium 115 tenebant, quamdiu spes erat brevi cum 
auxilio regem adfuturum, defendebant sese acriter. 
Vernm ut intellexere nequaquam illum adesse, ac 


jamjam menia acrius impuguantibus Romanis, pe- 


riculo imminente conterriti, rogavere principem uL 

vradita arce salvis inde corporibus liceret iis exce- 

dere, Quam rem cum abnueret, funibus collo αρ” 
pensis abjectisque capitum opercufis, per summum 

dedecus sese ipsos imperatori dedidere, Tum ille, ne 

eorum quisquam a Romanis interficeretur, probi- 

buit ; arcem vero gi'àvi refertam praeda iís diripien- 

dam concessit. 


Ὁ δὲ ἀπεῖπε Ῥωμαίοις τούτων μὲν ἀποκτιννύναι µηδένα, τὸ φρούριον δὲ μεγάλων μεστὸν ὃν ληΐζε- 


6ὓαι ἀγαθῶν. 

ια, Ταῦτα ᾿Ῥωμαῖοι χαταπραξάµενοι, ὡς ἐπὶ 
Σᾷον περαιωσόµενοι ἐφέροντο, πολλῷ στρατοπέδου 
59) αὐτῶν πλείω τὴν ἀνδραποδισθεῖσαν τῶν Οὕννων 
ἆγοντες ἠλιχίαν. 'AXM οὕπω ἑπεραιώσαντο, xal 
Μιἠγγελεν ἡ φήμη τὸν Παιόνων ῥῆγα χεῖρα ἐπαγό- 
µενυν βαρεῖαν θυμῷ πολλῷ χατὰ ᾿Ῥωμαίων Ίχειν, 
ἤδη τὸν κατὰ Γαλίτζης χώρας (48) Τανροσχυθικῖς 
κόλεµον εὐτυχῶς διενεγχόντα. OO δη ἕνεχα μάλιστα 
βασιλεὺς αὐτὸν ἡμύνατο, ἅτε παρὰ Ὑγνώμην τὴν 
αὐτοῦ Βλαδιμτρῷ ἐπιφυέντα (τοῦτο γὰρ ὄνομα τῷ 
Γαλίτζης ἄρχοντι ἔχειτο) ἀνδρὶ ὁποσπόνδῳ ᾿Ῥωμαίοις 
ὄντι. Τούτων ἀχούσας ὁ βασιλεὺς τὸ μὲν ἄλλο ατρά- 
τευµα καὶ ὅσον kv σχενοφόροις ἣν καὶ τὰ πλεῖστα 
τῶν ζωγρηθέντων πλήθει ἀριθμοῦ χρείσσω τυγχά- 
γοντα ἐχέλευε ὃ.απορθµευσαµένους ἐπὶ τῆς ἀντιπέρας 
μεῖναι ὄχθης  ὁ δὲ τὸ ἁἀπόλεχτον τοῦ στρατοπέδου 
ἀναλαθῶν, χαίτοι πολλὰ τῶν στρατηγῶν οὐκ ἐπι- 
ψηφισαµένων τοῖς δόξασιν, ἀπείγετο τὴν ταχίστην 
συμπλαχησόμενος αὐτῷ, λύχων οὗ λεόντων εἶναι 
φάμενος ἔργον τοῦ μὲν τῶν προδάτων χατεπείγεσθαι 
πλήθους, ποιμένων δέ ποθεν f) χυνῶν ἐκφανέντων 


«Φεύγειν μηδὲν αἰσχυνομένους, µόνῳ τῷ αὐτοὺς xal 


τὰ θηραὐέντα περισώζειν µόγις xal ἀγαπητῶς ἁρ- 
χουµένους. "Ote Ἀέἐγεταί τι xal τοιοῦτον, ὁποῖον εἰ 


11. His confectis Romani versus Savum velut 
trajecturi pergunt , numero majorem captivorum 


adducentes multitudinein quam esset exerciuis : 


sed necdum flumen transierant , cum nuntiatur 
Pannoniorum regem cum ingentibus istic adesse 


coplis summo animi ardore cum Romanis pugnaré 


gestientem , rebus jam in Galitza , regione Thau- 
roscythice , preclare feliciterque peractis. Hujus 
quippe rei potissimum causa imperator bellum 


C istud aggressus erst, quod se invito Bladimerum (id 


nomen erat Galitz: principi), virum Romanis ſœ- 
deratum , invasisset. Quo cognito imperator reli- 
quam aciem , impedimenta , ingentemque et. innu- 
meram captivorum multitudinem in adversam 
transferii ripam jubet ibique considere : ipse cum 
delectis militibus, etsi consilium haud probarent du- 
eum plerique, summa celeritate 116 in hostem con- 
tendit, luporum esse, non leonum dictitans pecorum 
greges incessere : ceterum pastoribus aut canibus 
couspectis sine pudore ullo fugere , eo solo si sese 
et captam praedam retineant ægre licet ac vix con- 
tentos. lllud etiam de eo fertur, quod quidem, si id 
egit ex animi consilio, laudare vix possim : sin 
autem quia tum quidpiam praviderit , quod reor, 


μὲν xal ἄντιχρυς προελομένῳ ἔδοξεν αὐτῷ, οὐχ ἔχω D aut tutari. ac defendere voluerit qui circa se erant 


ἐπαινεῖν, εἰ δὲ xal προµηθείας τινὸς, ὅπερ οἶμαι, 


Romanos, militaris prorsus providentie facinus 


Du Cangii note. 


(48) Γα.ἰίτζης χώρας. Galitia pars dicitur Rus- 
su Minoris, µέρος τῆς μιχρᾶς Ῥωσίας, in notitia 
Andronici : Nicote vero in Man. 1. 4 u. 2: Μία 
τῶν παρὰ τοῖς Ῥὼς τοπαρχιῶν, οὓς xai Σκύθας 
ὑπερθορέονς φασίν. Geliizs hodie vocatur, estque 
ducatus, magno Moscovia duci obnoxius, qui ex 
Moscovi3 in orientem per Castronowgorod eunti- 
bus occurrit. Huic imperabat eo ὤνο Vladimerus 
seu Lodomerus, ut habent Aunales BHungarici, 
qui Chuoorum. frews auxilio Minoslaum Russorum 
regeiu seu principem regno proturbare, tyranni- 
demque sibi asserere ausus, a Geigza taudem Hun- 


garie rege, qui Minoslai filiam uxerem duxerat, 
inito przllio fusus ac deletus est, ut pluribus nar- 
rant Thwroczius in Geiza, c. 66; et Bonlinius 
decad. 9, l. vi. Nec alium vel diversum Vladime- 
rum hunc censuerim ab Vladimero Wszeuolodi 
filio, faroslai Russiz principis nepote, qui Kioviæ 
ad Borystbenem urbe avita consedil, et post varias 
cum agnalis concertationes, cum omnes oorum 
expugnasset provincias, µονομάχος dictus est. Ut- 
cunque sit, Vladimeri successorem laroslaum infra 
nominat Cinnamus ; de Vladimeri vero parentibus 
agit Ditinarus, ]. vit. 


M1 


JOANNIS CINNAMI 


5 


memoratu digoum esse arbitror. Cum euim ab Savo A ἕνεχα xal τοῦ εὐφνχότατα Ῥωμαίους ἀμφ αὐτῷ 


statineret discedere, quo Hungaris occurreret, vasa- 


que jom collegisset , imperavit navium przefecto ut 
in alteram fluvii ripam trajiccret ibique consisteret 
cum navibus, ac si quis ex Romanis fugam medi- 
tatus se trajici postularet, quasi non videret homi- 
nem nihil moraretur. « Vel si ipse, aiebat , impe- 
rator adero, aliaque ac modo videntur in animum 
jnduvero, qua jussero negligas necesse est, sin 
sccus feceris, continuo palo affixus supplicium non 
effugies. » Ea quidem ille sic tum ordinavit, ut ad 
audaciani et mognanimitatem aditum, quemadmodum 
diximus, militibus quodanimodo faceret. Ubi enim 
nullum ex metu compendium adest, tum ab audacia 
necessario petendum est auxilium.  Abitum itaque 
Índe paranti quidam a Romanis captivis, qui ab 
Hungaris evaserat, jamjam adventurum regem indi- 
cat. Hoc accepto 11'7 nuntio imperator vix sese 
continere potuit, veritus, ne eum prior adveniret , 
fugientes Romanos aggredi videretur Hungarorum 
exercitus. Ordinata igitur acie retro cessit. Ut vero 
constitit non ipsum adesse regem , sed Belosim, 
qui primas spud eum obtinebat (Banum vocant 
ejusmodi dignitatem llongari) sppropinquare cum 
exercitu, in eum citato impetu fertur. Verum cum 
nox ingrueret, equo desiliens, totus armatus, super 
jnverso et supino clypeo somnum cepit, idemque 
ut milites facerent imperavit, Postero autem die 
Belosis adventare principem certior factus, cum 


ἀγωνιεῖσθαι, στρατηγικῆς ἤχημαι ἐπινοίας ἄξιον 
εἶναι. Ἐπειδὴ γὰρ τῶν Ῥάου ναµάτων ἁπαίρειν ὡς 
ὑπαντιάσων τοῖς Παίοσι συνεσκεύαστο ἤδη , παρηγ- 
γύα τῷ τὴν στολαρχίαν ἐμπεπιστευμένῳ θατέἑρᾳ τοῦ 
ποταμοῦ ὄχθῃ προσεσχηχότα αὑτοῦ σὺν ταῖς ναυσὶν 
ἵστασθαι, ἣν δέ ποτε ᾿Ῥωμαίων Τις φυγὰς ἐπὶ τὴ. 
ἑτέραν liv διαπορθµεύεσθαι ἀξιοίη, τὸν δὲ ἀλλὰ 
μηδὲ ὁρᾷν προσποιεῖσθαι τὸν ἄνθρωπον. « Κάὰν 
αὐτὸς, ἔλεγε, παρέσοµαι βασιλεὺς ἕτερα τῶν παρ- 
όντων ἑλόμενο:, ἀποπροσποιεῖσθαί σε τοὺς λόγους 
χρεὼν, f| μὴν ph οὕτω oiov τὸν αὐτίχα οὐχ 
ἐχφεύξῃ ἀνασχολοπισμόν. » Ταῦτα μὲν ὧδε διετά- 
ξατο, θάρσους o:pat θύραν τοῖς στρατιώταις, 
ὅπερ ἤδη ἔφην, ἐντεῦθεν ὑπανοιγνύς. Τῆς vàe 
ix δειλίας ὀνῆσεως οὐδαμῆ παρούσης ἀνάγχη ἐς 
τὴν ἐπὶ τοῦ θάρσους µετασχευάδεσθαι [ P. 61] 
ἀρωγήν. Μέλλοντι δὲ ἅρτι που ἐχεῖθεν ἀπελαύ- 
νειν Ἶχέ τις δορυαλώτων Ῥωμαίων φυγὰς ix 
Παιόνων τὴν τοῦ ῥηγὸς ὅσον οὐκ ἤδη μηνύων 
ἔφοδον. Τούτων ἀχ,ύσας 6 βασιλεὺς οὐχέτι χατέχειν 
ἑαυτὸν οἷός τε ἐγένετο, ὡς μὴ πρότερον ἀφιχόμενον 
τὸ Οὐννιχὸν φεύγουσιν ἐπιθέσθαι δόξειε Ῥωμαίοις. 
Ταξάμενος τοίνυν ἐχώρει παλίµπους. Ὡς δὲ ὁ ott 
μὲν οὐ παρῆν, Βέλοσις δὲ ὁ τὰ πρῶτα παρ᾽ ἐχείνῳ 
φέρων (Μπάνον (19) ταύτην καλοῦσιν Οὗννοι τὴν áp- 
χὴν) o9 μακρὰν εἶναι γγέλλετο, σπουδῇ ἐπ᾽ ἐχεῖνον 
ἑφέρετο. Ἐπειδή τε συνεσχόταζεν ἤδη. τοῦ ἵππου 
ἀπυθὰς αὐτός τε ἐπὶ τῆς ἁαπίδος ὑπτίου πρὸς τοῖς 


Universo exercitu recessit, nescio quos haud 8408 C ὅπλοις ὕπνωσε τοῖς αὑτοῦ, χαὶ τὸ στράτευµα ἐπὶ τος 


mentis simulans przetextus. Quo enim fuge captaret 
occasionem , mandatum sibi aiebat a rege , ut ab 
bac regione abscederet, iterque intenderet ad Bra- 
nizobam , ut inde facilius Romanos adorircetur. At 
imperator, cum necdum fugientes insequi cessaret, 
superato fluvio, Branizobam pervenit ibique castra 
posuit. Paulo post in aliam Hungari: partem, ubi 
mons est, Temises ab incolis dictus, quo vastaret 
adjacentes agros, mittit cum exercitn. Dorizem. Ex 
eadem ille qua Geiza familia dicebatur esse : pro- 
pter autem nescio quam simultatein ad Joannem 
imperatorem profugerat , & quo et magnis fuerat 
auctus honoribus , unamque e consanguineis obti- 
nuerat uxorem. Eum in locum postquam venit Bo- 
rizes, majores vicos, incolarum frequentia late 
exiensos omnibusque refertos bonis cireumeundo 
118 depopulatur. Ad hzc cum tribus Hungaricis 
phalangibus consertis manibus , hostes plane fudit, 


(49) Mzxdvov. Hoc es!, bamum. Solent quip 
Greci b. Latinum per p afferre, ut. ex exemplis 
quae profert Meursius in. Gloss. plus satis patet. 
De banorum dignitate apud Hungsros οἱ Servios 
dizi ad Annam. Hac tum fungebatur in. Hungaria 
Det, qui Cinnamo Βέλοσις hoc loco dibitury Geiz:e 
regis avunculus, quo imperante rerum sümimnam 
obtinuit, Uri Servi: comitis, cujus fl'iam Helenam 
Bel i, nomento Caecus, rex duxerat, frater. 
Jo:nes Thwroezius, c. 65: Tunc douncul&s do 
v. ni regis Dela Ban nominatus, gloriosus in milli- 
bus. suis irruens super aqmina Teutonicorum, ver- 


αὑτοῖς ξυνδιήγαγεν ἅπαν. Tfj δ' ὑστεραίᾳ Βέλοσις 
μὲν ἐπιόντα βασιλέα πυθόµενος ᾧχετο πανστραιὶ 
σχήψεις τινὰς οὐχ ὑγιεῖς ἀναπλάσας ' πρόφασιν γὰρ 
τοῦ φεύγειν ἑχποριζόμενος μεμηνῦσθαι αὐτῷ «ph; 
τοῦ ῥηγὸς ἔφασχε τῆς προχειµένης ἀποχλίνοντι ὡς 
ἐπὶ Βρανιτζόδαν πόλιν ἱέναι, ὅπως ἐντεῦθεν μᾶλλον 
Ῥωμαίοις ἰέναι ἐλθεῖν αὐτὸν v£votto. Βασιλεὺς δὲ 
τοῦ χαὶ εἰσέτι διώκειν ἁποσχόμενος ἐπὶ τὸν ποταμὸν 
ἐλθὼν ἑἐπεραιοῦτο, ἐν Ἡρανιτζόδῃ τε γεγονὼς iv- 
ταῦθα πὐλίζετο. Ὀλίγῳ δὲ ὕστερον xal xaz' ἄλλο που 
τῆς Οὐννικῆς µέρος, οὗ δὴ τὸ ὄρος ἐστὶν ὃ Τεμίσης 
πρὸς τῶν ἐγχωρίων ὠνόμασται, προνομεῦσαι δνανο- 
103; Βορίσην ἅμα στρατεύµατι ἔπεμπεν, ὃς xal αὖ- 
tbe ἐκ τῶν αὐτῶν ἑλέγετο τῷ Ἰατζᾷ φνῆναι axsppá- 
των, χατὰ διένεξιν δέ τινα ὃς βασιλέα Ἰωάννην φυγὰς 
ἔτυχε πολλῷ πρότερον ἐλθών. Ὁ δὲ τιμῆς τε µετέ 
ἔωχεν ἱχανῶς xai χῆδος ξυγγενοῦς τινος ξυνῆφε xó- 
ρης αὐτῷ. Οὗτος 0b ὁ Βορίσης (50) πρὸς τῷ χώρφ 


Du Cangii note. 


cussit eos ex. adverso graviter,, et magnam stragem 
ecit in illis. Bele bani, quo ductore Henricum 
avari ducem fudit Geiza, meminere praterea 
Otho Frising. |. 1 De gest. Frid., c. 22, et fade- 
vieus, V. ni, c. 12; Guatherus, |. νι Ligorini, de 
Bela : 
flic placido cultu puerum nutriverat, ut qui. 
, Vir bonus et prudent, εἰ avunculus esset utrique. 
(de notata ad p. e 
(50) Ob roc ó PBoplo nc. Fuit is Boritins Calamani 
regis Hungarie ex regis Russis filia (quam in adal- 
terio depnelensam Calamanus repudiavcra!) fílius, 


J 














449 HISTORIARUM LIB. III. 


450 


Ἱενόμενος περιῄει τὰς τῇδς χωµοπόλεις ἀναστατῶν, A qui adesse principem putaverant , rediitque ín ca- 


κ]ἠήθεσί τε χατοίχων μονονουχὶ στενοχωρουµένας καὶ 
παντοίοις περιδριθεῖς οὔσας χαλοῖς, Ὅτε δὴ xat φἀ- 
λαγξι τρισὶν Οὐννιχαῖς εἰς χεῖρας ἐλθὼν ἑτρέφατό τε 
χατὰ χράτος αὐτὸν βασιλέα παρεῖναι οἱηθείσας, xai 
μαρὺς ταῖς ὠφελείαις ἐκεῖθεν ἀναστρέψας εἰς τὸ Ῥω- 
µαίων ἦλθε στρατόπεδον. 'O δὲ ῥὴξ γνοὺς ὡς Βορίσης 
«3552 οὗ βασιλεὺς ᾿Ρωμαίων εἱργασμένος ἔτνχε αι: 
oviav τὰ δεινἁ, θυµοµαχήσας ὀπίσω ἑδίωχεν. OO μὴν 
xai ἑδυνήθη Βαρίσῃ συµµίξαι Ίδη νυχτὸς ὑπὸ λαμ- 
πάσι περαιωσαµένῳ, ἃς πολλὰς ἐκ τοῦ στρατοπέδου 
βασιλεὺς ὑπανηψεν αὐτῷ. Ὅτε xal δύο τῶν Ex τοῦ 
πιζῶν καταλόγου ἐπὶ τῆς ἀντιπέρας ἔτι λειφθέντες 
ὄχθης τῶν Οὕννων ἀφικομένων τὰς τδε ὑπελθόντες 
Ἰόχμας λαθεῖν ἴσχνυσαν. Ταῦτα χατωρθωκὼς βασιλεὺς 


swa preda gravis. Rez autem ubi intellexit Bo- 
rizem, uon Romanorum imperatorem, hac intuli«se 
Hungarie damna, totus prelium spirans a tergo 
insequitur. Sed enim non potuit assequi Dorizem, 
qui sub noctem excesserat. przlucentibus facibus, 
quas crebras princeps accensas submiserat 5 ca- 
stris. Quo tempore etiam accidit ut in adversa ripa 
relicti adhue duo e pedestribus numeris, cum vir- 
gulia iste. subiissent , advenientes lTungaros late- 
rent, llis feliciter gestis lmpcrator, expugnatisque 
quantum licuit Transistrianis oppidis, ibi aliquandiu 
mora!us , lstrum superare rursum et cum reye qui 
in altera fluvii ripa castra habebat, praelium con- 
serere statuit. Quod postquam ille advertit, veritus 


ss τε τὰς Παριστρίους dx ἑνῆν κρατυνάµενος B foriunæ exitum et si male res cederent, ne Hungari 


ἐνταῦθα διατριθὴν ἐποιεῖτο, σχεπτόµενος τὸν "Ίστρον 
τι αὖθις διαθῆναι xaX τῷ Pv συµπλαχήσεσθαι κερὶ 
ῥᾳατέραν τοῦ Ἵστρου ὄχθην ἑνατρατοπεδευομένῳ καὶ 
αὐτφ. Ὅπερ ἐχεῖνος pa», |P. 68] πρὸς τὴν ἀπὸ 
τῆς τύχης ἀποδειλιάσας ἔχθασιν, μὴ] xal lv τούτῳ 
ἑυστυχήσαντος πανωλεθρίᾳ λοιπὸν τὸ Οὐννιχὸν ἐκ- 


internecione delerentur, legatos ad petendam pacem 
ad imperatorem nisit , qui tandem Byzantium re- 
dux, acto triampbo , praeclaras Deo gratias reiulit,. 
Sub idem tempus prima illi ex Irene Augusta na- 
scitur, insigni pulchritudine filia , et Mariz noinen 
sortita imperatrix renuntiata est. 


εριδῇ, ἐς βατιλέα πέμψας εἰρηναῖα διελέξατο, τοῦ λοιποῦ τε βασιλεὺς kc Βυζάντιον ἦλθεν ὑπὸ θριάμόῳ 
τι πομπκεύσας λαμπρὰ θεῷ τὰ χαριστήρια ἔθυσεν. Ὑπὸ τοῦτον τὸν χρόνον xai θυγάτριον αὐτῷ πρὠτιωό 
ὄρτι ix τῆς Αὐγούστης ἑτέχθη Εἰρήνης κάλλει διενεγχὸν Μαρία (51) τε ὠνομάσθη xal βασιλὶς ἀνεξοήθη. 


QU. Ρωμαίοι μὲν &v τούτοις σαν. Ῥογερίου δὲ (52) 
τοῦ Σιχελῶν τυράννου τὸ (fjv χαταστρέφαντο;, Γι» 
λελμος ὁ ἐχείνου παῖς τὴν ἡγεμονίαν παραλάθὼν 
πηλλά τε ξυνειδὼς ἐς τὴν ᾿Βωμαίων ἀρχὴν τῷ πατρὶ 
διημαρτηµένα,, δεῖν ἔγνω πρέσδεις ἐς βασιλέα πὲμµ- 
φαι οὕτω τε τὰ διάφορα λῦσαι. Ηκον οὖν ἄνδρες ἐπί- 
σχοπον ἕχαστος πιρικείµενας ἀρχήν. "Hv δὶ 6 τῆς 
πρεσοθείας vous τοιοῦτος * χρήματα μὲν xal σώματα 
ὀπόσα Ῥογέριος Εὐθοίας τε xat θηθῶν τῶν ἐν Ἑλ- 


12. Hc apud Romanos gesta. Mortuo autem 
Rogerio Sicilie tyranno Gulielmus filius regnum 
excepit. Multa. illein imperium Romanum a 119 
parente delicta esse conscius, necessum putavit ad 
dirimendas simultates legatos ad principeu mittere. 
Venerunt ergo viri episcopali dignitate insignes, 
eratque ea fere legationis sententia ? res omnex, 
captivos, quæque Rogerius ex Euboea et Tliebis 
llelladicis, urbeque Corintho, sicut ante narra. 


Du Cengii note. 


eb idque pro spurio habitus. Exstincto Stephano 
rege fratre, cum Írusira paternum regnum repe- 
uisset, Constantinopolim profectus, consanguineam 
Joannis imp. duxit in. uxorem. Grecorum exinde 
et Polonorum fultus auxilio, et ab aliquot evocatus 
proceribus, Hungariam cum valido exercitu ingres- 
$us, a Bela Czco rege, et Alberto Leopoldi. marchio- 
Bis Austriz filio, Bela sororio, fusus ac fugatus 
est, ut pluribus narrant Otlio Frising. l. vii Cliron,, 
ο, 291 ; Thwroczius et Dontinius, lac accepta clade 
Boritius rursum Graecos iu sui auxilium, οἱ La- 
beslai Bobemi:e ducis interventu, regem Frederi- 
cum induxit an. 1146; mox percepto Ludovici 
Francie regis per llungariam transitu, iu illius 
eastra concessit, quorumdam Hungarorum consi- 
liis accitus, qui facile foreut multi in. Hungaria 
non ignobiles κ Gciza rege ad eum delicerenut, pol- 
liciti fucrant, (Quod cua) ad Geizam perlatum fuis» 
φεῖ, statim a Ludovico per legaiga Boritiuin viu- 
ctum sibi tradi postulavit, [P. 450] cui responsum 
piissimo ac christianissimo principe dignum dedit 
Ludovicus : Domum regis esse quasi. ecclesiam, pe- 
des ejus * — quasi altare, ideoque nom posse se 
reddere viuctum eum, qui ad domum regalem, quasi 
ad ecclesiam, et ad pedes regis, quasi ad altare 
κ prosiravit. lia Thwroczius εἰ Bonfinius, dec. 2, 
l. vi. Odo vero de Diogilo, |. t1 extremo, ait, re in 


consilium adducta : Episcopos et optimaies di: εκατο 
ratione judicasse , ut rex regi pacem servaret, 
el viro nobili, licet capto, vig servaret, quia 
scelus esset. utrumque, et morti hominem reddere, 
εἰ amici sine ratione. federa. rumpere. Vox. sane 
piissimo digna principe, qualis etizm illius fuit ad 
regem Anglie, cui, quod S5. Thom: Cantuariensi 
archiepiscopo in sui fidelis ignominiam et ruborem 
presidium przstaret, queritanti, respondit, se hoc 
jus hereditarium ab antecessoribus contraxisse, et 
semper fuisse consuetudinis regni | Francorum], κ 
omnes pro justitia. exsulantes. benigne recipiat, et 
eis debita humanitatis solatia impendat. Ταιιάοιη 
Boritius a Manuele cum validis copiis adversus 
Hungaros missus, deleto ab hostibus exercitu, ipse 
a quodam Cumano «otnestico sagitta transfixus 
occubuit C. an. 1150, ut habent Otho Frisiug. |. 
vii. Chiron. ο. 34, 1. 1 DeGest. Frider. c. 20, 1. 11, 
c. 94. Ex Boritio natus Caiamanus Cilicie praefectus, 
de quo infra Cinuamus. 

($4) Μαρία. Vide stemma Comnenicum. 

(52) Ῥογερίου δ6. Moritur Rogerius Sic.lix rex 
an. 1152 indict. 1, ita lRomualdus in Chron. et 
Otho Frising. |. 1 De gest. Frid. c. 11; at. Ro- 
bertus de Monte logerii inontein in 29 April, an. 
1153 rejicit ; alii in an. 1154. Vide Fawilias no- 
swas Norinannicas, 


' *Leo et Anthem.Nor. de Mulier. quie se servis propriis, ete. : Julia quedam preces nostris fundit altaribus 


etc. Adde 1. vu C. Th. de locat. fundur. ; 1. v1 C. "Eh. de relattonib.; S. Thome 


Baron. ann, 1168, 1169. 


astruens, 
pist. et Acta Alexandri Jil pp. spud 


R 


461 JOANNIS CINNAMI 
vimus, erepta navibus avexerat, redditurum , qufe- A λάδι πόλεώς τε Κορίνθου, χαθάπερ pot δεδιῄγηται, 


que vellet imperatori libentissime suppeditaturum 
se pollicebatur. At princeps, rejectis legatis, classe 
apparata idoneoque in eam immisso exercitu, Con- 
stantinum cognomepto Ángelum, avunculum suum, 
ducem ei prelicit, .daique in mandatis ut circa 


. Laconicam oppelleret ibique reliquam classem 


jamjam adventuram operiretur. llle igitur Byzantio 
relicto, vento usus secundo, ad Laconicæ promun- 
torium defertur, quod vulgo ob situm Monembasiam 


vocant. Ut vero aceepit imperator Geíizam Huugariæ 


regem: praeteritis irritatum calamitatibus Transi- 
striana oppida ex improviso aggredi velle, prever- 
tere hominis conatus occupat. Itaque ad Istri ripam 
quanta potuit celeritate reversus, Hungaricis copiis 


A 


ναυσὶ περιαρπασάµενος ἔτυχε, ταῦτα δὲ πάντα ἆπο- 
δοῦναι ἀπηγγέλλετο, βασαιλεῖ δὲ πάντα ὅσα βουλο. 
μένῳ ἔσται ὑπιρετήσειν ἄσμενος ὠμολόγει. AX 
βασιλεὺς τοὺς πρέσδεις μὲν ἀπεπέμφατο (55), στό- 
λον δὲ νεῶν ἁγείρας (54) στρατόν τε ἐμθιδάσας αὖ- 
€, στρατ]γοῦντι Κωνσταντίνφ ὃν "Αγγελον ἐπεχά- 
λουν θεῖον αὐτῷ Ὑεγονότα, ἑχέλευε περὶ που τὴν 
Λαχωνικὴν προσεσχηχότα ἐνταῦθα xal τὸ λοιπὸν τοῦ 
στόλου ὅσόν οὐδέπω ἀφιξόμενον περιμεῖναι µέρος. 
Ὁ μὲν οὖν ἄρας ix Βυζαντίου πνεύματός τε ἑτιφύ- 
poo τυχὼν ἀπρωτηρίῳ τῆς Λαχωνικῆς προσέσχεν, ὃ 
Μονεμθασία ἐκ τῆς τοῦ τόσον θέσεως πρὺς τῶν πολ- 
λῶν ὀνομάδεται. Βασιλεὺς δὲ Ἰατζᾶν. τῶν. Παιόνων 
ῥηῆγα τοῖς φθάσασιν ὠδίνοντα ἑξαπιναίως ταῖς Παρι- 


in aliera fluvii ripa considentibus se objecit. Ati« B στρίοις ἐπιτεθήσεσθαι πόλεσι διανοεῖσθαι μαθὼν, 


quandiu pars utraque a przlio cessavit, quod neu- 
tra vellet incipere : ac Romanorum prasertim, 
quorum naves nondum advenerent. Sed ubi aliquot 
post 190) diebus, confectas ex ea qua occurrebat 
materia , naviculas complures deduxere in flumen, 
tum qui gererentur edoctus Hungaris τες , veri- 
tusque, uL dixi, ne rursum belli fertuna inclinante, 
principatum ipsum discrimini exponeret , Iterum se 
3d pacis conditiones contulit. Missis igitur legatis 
petiit ut. decem non amplius millibus llungarorum 
imultatis, reliquam captivorum mulitudinem reci- 
peret : his conditionibus amicum se quandiu vi- 
veret Romanorun et fooderatum semper fore polli- 
citus, His ergo eonditionibus sancita pace, Romano 
copie redierunt. 


ἀνεζεύγνυ στρατός. 
15. Sic in continenti se res habuere : at mari- 


"παω ducis improbitate non eumdem sortitæ sunt 


exitum. Quippe Angelus, ubi agnovit Gulielmi clas- 
sem ex JEgypto et Nilo flumine prædis opibusque 
quales νργριας præbet onustam adnavigsre, ma- 
gnum facinus edere siatim in animum inducit. 
liic non exspectata Byzantio altera classis parte, 
avidns pugnz, vela in hostem quam celerrime con- 
trahit, licet vetante id princspo litterisque monente, 
ne cum tam exigua manu cum iulio majoribus 
copiis congrederetur. Dictitabat enim nibil impedi- 
mento fore, quominus à barberis caperetur Λη- 
gelus, ac ne nuntius quidem , ut proverbio dicitur, 
inde reverteretur. At ille istbzec non curans , cutn 


προφθάνειν ἠπείγετο τὴν ἐγχείρησιν. Καὶ δὴ πρὸς 
ταῖς τυῦ Ἴστρου καὶ πάλιν ὄχθαις fj τάχους εἶχε γὲ- 
νόµενος ἀντεχάθητο τῷ Οὐννικῷ ἐπὶ θάτερα ἑνεστρα- 
τοπεδευµένῳ xal αὐτῷ. Μέχρι μὲν οὖν τινος οὐδέτε- 
pot χειρῶν ἄρχειν Ίθελον, ἄλλως τε xal νεῶν εὔπω 
Ῥωμαίοις ἓν τῷ τέως παρουσῶν, Ἐπεὶ δὲ ἡμέραις 
τισὶν Όστερον Ῥωμαῖοι àx τῶν παρόντων νανυπηγη- 
σάμενοι ἀχάτια ὅτι πλεῖστα καθείλχυααν εἰς τὸν πο» 
ταμὸν, Ὑνοὺς τὰ πρασσόµενα τῶν Παιόνων ὁ ῥὴξ 
δείσας τε, ὅπερ ἔφην, μὴ xoi δεύτερον ἠτυχηχὼς 
περὶ αὑτοῦ χινδυνεύσῃ τῇ ἀρχῇ, ἐπὶ συµθάσεις xol 
πάλιν ἑχώρει. Πρέσδεις τε πέµφας ἡτεῖτο χιλιάσιν 
οὗ πλέον δέχα ῥημιωθὲν τὸ Οὐννικὸν, τὴν ἄλλην τῶν 
αἰχμαλώτων πληθὺν ἀπολαμδάνειν αὖθις. Οὕτω γὰρ 


C φίλα διὰ βίου Ῥωμαίοις φρονήσειν ἔλεγε xoi tv ὑπο- 
, σπόνδοις τετάξεσθαι αἰῶνα «bv πάντα. Ἐπὶ τούτοις οὖν τῆς εἰρήνης τελεσθείσης ἐκεῖθεν ὁ “Ρωμαίων 


εΥ’. [P. 69] "Ev τοιούτοις μὲν τὰ χατὰ τὴν Ἶπει- 
ov εἶχε. Τὰ δὲ κατὰ θάλασσαν κακότητι στρατηχοῦ 
εἰς τοὐναντίον ἑτελεύτα. Ὁ γὰρ "Αγγελος ix τῆς 
κατ Αἴγυσπτον γῆς xal ποταμοῦ Νείλου τὸν Γιλιέλµου 
στόλον ἀνάγεσθαι μαθὼν λαφύρου πλησάμενον ὅλόου 
τα τοῦ ἐνταῦθα, μέγα τι δρᾶσαι ᾠήθη. θεν xai τν 
ix Βυζαντίου Aovrbv οὐκ ἀναμείνας στόλον ὡς εἶχε 
τάχους ἀνήγετο, ὑπαντιάσειν αὐτῷ προθυμούμενος, 
xa icut πολλὰ πρὺς τοῦτο βασιλέως ἁπολέγοντος γράµ- 
pat τε παρεγγνωμµένου μὴ ἂν οὕτως ὁλιγανδρούση 
δυνάµει πρὸς πολλῷ πλέονα διαγωνίσασθαι ἰσχύν. 
Κωλῦσαι γὰρ ἐμαρτύρετο οὐδὲν αὐτὸν πρὸς τῶν βερ- 
6ápuv ἀλῶναι τὸν "AyysXov xal οὐδὲ ἄγγελον Toiv 
ἐχεῖθεν ἑπανήδειν, ὃ δὴ λέγεται. Ἁλλ’ ἐχεῖνος περὶ 


obvia Siculorum classe manus couserit, Siculi 191 D ἑλάσσονος ταῦτα πεποιηµένος τῷ Σικελιχῷ fv πα: 


primom inhibuere retro naves et ordinate cessere. 
Ubi vero ferri incotposite Romanos conspexerunt, 
tum demum quam exigua eoruin esset classis appa- 
ruit. ltaque repente conversi eam invadont, vento, 


ῥαφανέντι ξυνέµιξε στόλῳ. Σικελοὶ τοίνυν τὸ μὲν 
πρῶτον πρύμναν ἐκρούσαντο παλίντροποί τε cuvtt- 
ταγµένως ἐχώρουν' ἐπεὶ δὲ Ῥωμαίους ἀταξίᾳ πολλῇ 
ἔχεσθαι ἔγνωσαν τό τε εὐαρίθμητον αὐτοῖς τῶν νεῶν 


Du Cangii note. 


(53) Tebc πρέσδεις ἀπεπέμγατο. Animos Ma- 
vuelis mire auxerat novissime initum post Rogerii 
excossum eum Frederico adversus Willelmum 
Siculum fedus, cujus meminit Otho Freising. l. τι 
De gest. Frid., c. 14. 

(94) ZróAor δὲ νεῶν dyelpac. Prælium istud 
navále, in quo captus Constanunus Angelus By- 


zantine classis dux attigit etiam Nicetas, ]. n, n. 
7. Sicule pr&erat Maio Βατομεῖς, ut idem refert, 
qui in. diplomate Willelmi regis apud Baronium, 
on. 1166, magnus. admiratus admiratorum dicitur, 
vir ceieroquin humili sorte genitus, quem cæde 
crudelissima interiisse auctor est Hugo T'alcandus, 
qui illius historiam fuse prosequitur. 








45) 


BISTORTARUM LIB. III. 


454 


£n καταφανὲς fv, αἴφνης ἐπιστραφέντες ἐφέροντο A quem primum a puppe habuerant Romani , nescio 


κατ αὐτοῦ, τοῦ κατὰ πρύμναν Ῥωμαίοις ἱσταμένου 
πνεύματος τύχῃ τινὶ ἐπὶ τὴν πρώραν μεταθεµένου. 
AL μὲν οὖν ἄλλαι Ῥωμαίων νΠες τοῦ ᾽Αγγέλου xat- 
άρξαντος, ὃς τῷ πρωτοστρατήγψ ἁδελφὸς ἦν (ὁλί- 
ων δὲ νεῶν xaX αὐτὸς Ίρχε), φυγῇ ἀχόσμῳ ἐχρῶντο. 
Κωνσταντῖνος ὃ kv µέσοις τοῖς πολεµίοις ἀπολειφθεὶς 
ὑπὸ ταῖς αὐτῶν ἐγεγόνει χερσὶ, τοῦτο τῆς ἁθουλίας 
ὀνάμενος τῆς αὑτοῦ. Τοιαῦτα καινοτομῆσαν ἐξηχεν 
ἤδη τὸ ἔτος ἐχεῖνο. 
ιδ. Βασ.λεὺς δὲ νεωτερίζειν xal πάλιν τὸν Παιον- 
άρχην ἀχούσας (οὗ γὰρ ἠνείχετο τηλιχαῦτα περι- 
υρισµένος), Ίδη τῆς ἐπὶ τὸν ΄Ίστρον χαὶ πάλιν φε- 
ρούσης ἧπτετο. Too δὲ πρὸς τὴν ἐπέλευσιν ἑκπλα- 
Υέντος περὶ εἰρήνης τε καὶ αὖθις διαπρεσδευσαµένου, 
τότε μὲν ἑλύετο σφίσιν 6 πόλεμος xal τὰ τῆς εἰρήνης 
ἑγέλα Καλά, ὀλίγῳ δ ὕστερον ᾽Ανδρονίχον τοῦ Bact- 
, Mux ἐξαδέλφου τὰς αἰτίας ἑνδόντος κατὰ ᾿Ῥωμαίων 
xal αὖθις ἐπολεμώθη. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον. 
Ἱότε δὲ βασιλεὺς τοῦτον δὴ τὸν ᾿Ανδρόνιχον ἐπὶ τὴν 
Κιλίκων xat Ἰσαύρων ἔπεμπε γῆν, στρατηγὸν ab- 
τοχράτορα τοῦ πολέμου τοῦδε καταστησάµενος. 
Ἱερόζης (95) γὰρ ἀνῆρ τύχης ἐπιφανοῦς Αρμένιος 
Τένος πρὸς βασιλέως Ἰωάννου δορυάλωτος ἐκ µα- 
προῦ γεγονὼς, ὁπότε πρὸς τοῖς Ἰσαύρων ἐχεῖνος 
ἑστράτευεν ὅροῖς, φυγὰς àx Βυζαντίου ἐπὶ Κιλιχίαν 
110€ χαὶ ἀποστασίαν ὠδινήσας τῆς ᾿Ρωμαίων χειρὸς 
ἀφιστᾷν ἐπεχείρει πόλεις τὰς τ]δε. ᾿Ανδρόνιχον 
μὲν óh τούτου ἕνεχα βασιλεὺς ἔπεμφε, Καίσαρα 


qua fortuna. mutato ei in proram spirante, QuurG 
alie Romanofum naves , prsennte Angelo classis 
preefecti fratre, qui paucis navibus et ipse praeerat, 
turpi fuga sbscedunt. Constántinus ih medio ho- 
stium relictus, in eorum venit potestatem , hocce 
temeritatis suz relato premio, Hæc eo sono gesta 
sunt. 


14. Imperstor autem. ui aecepit rursum novare 
Hungarorum regem , eum eam ferre injuriam ne- 
quaquam posset, iter denuo versus Istrum capessit. 
Sed ille audito principis adventu , de pace rursum 
per legatos agit : solutoque tandem bello. pacis 
apparuit serenitas. Nec vero multo post, causam 
prebente Andronico principis patfuele, bellum ite- 
rum adversus Ποιπαπος coneítum est, Sed de eo 
postea. Tum vero eumdem Andronicum in Ciliciam 
]sauriamque mísit imperator reique militari summo 
cum imperio przfecit. Torosus quippe vir felicitatis 
eximie, gente Armenius, a Joanne imperatore, 
cum bellum in lsauriz finibus gereret, captus quon- 
dam, Byzantio relicto in Ciliciam veherat, et de- 
fectionem animo agitans istius provincie oppida a 
fide Romanorum avocare conabatur. Hac igitur de 
causa misit éo 199 Andronicum imperator : Ce- 
sarem vero , ut sibi matrimonio adjungeret Con- 
stantiam, uxorem quondam Raimundi principis, 


δὶ (56) ἐφ᾽ ᾧ Κωνστάντζα τῇ Ῥαϊμούνδου τοῦ πρἰγ- C qui eo quem referam modo vitam flnierat. Haud 


κιπος ἐς Ὑάμον συνελθεῖν γυναιχὶ ἐξ ἀνθρώπων (57) 
δη .Υεγενηµένου τρόπῳ ὃν αὐτὸς ἄρτι δηλώσω, 
Φρούριόν (58) τι ἀγχοῦ Βεῤῥοιαίων ἱδρυμένον "Av- 
τιοχεῦσιν ἐς φόρου τυγχάνον [P. 70] ἀπαγωγὴν οἱ 
τῆδε περικαθἰσανίες βάρδαροι, ἐπειδὴ τῶν ἀναγ- 
χαΐων ὑποσπανίζειν αὐτὸ ἔγνωσαν, πολιορχίᾳ παρα- 
στήσασθαι ἐπεχείρουν. Ῥαϊμοῦνδος τοίνυν ἑτοιμό- 
τατος εἴπερ τις εἰς τὰ πολέµια γεγονὼς πράγµαια 
τοὐσων ἀχούσας σπουδῇ πολλῇ σὺν τῷ ἀμφ) αὐτὸν 
σιρατεύµατι ἐπὶ «b φρούριον ὖλθεν, οὐχ ὑπομεινάν- 
των τε τῶν πολεμίων τὰ ἐπιτήδεια τῷ φρουρίῳ 
ἑσχομίσας ἐχεῖθεν ἀνεζεύγνυ. Ἐπειδὴ τε ἀμφὶ 
δείλην ὀψίαν Ίδη fv, τῷ μὲν προσωτέρω ἔτι ἀπιέναι 
ἐδόχει, ἅτε χώρον τέως μηδαμΏ παρόντος, ig' ᾧ 


procul Berrhoa adjscet castrum , quo ad con- 


.vehenda tributa utebantur Antiocheni, Postquauw 


qui istic cireumhabitant barbari rerum illud ne. 
cessarisrum inopia laborare intellexerunt, obsidione 
cinxere. Quibus intellectis Raimundus , vir οἱ quis- 
quam alius in rebus militaribus impiger, summa 
celeritate cum iis , quz tum aderant, copiis in ca- 
δίσυπι venit et recedentibus hostibus , convecto ia 
arcem commeatu , inde digreditur. Cum vero jam 
advesperasceret , ulterius procedendum censebat, 
quod idoneus locus non adesset, in quo considere 
tuto posset. At itiperis laboribus sui jam fatigati 
ponenda ibi castra contendebant, monstrabanique 
locum maxima ex parte paludibus obduetum, cæ- 


καταλύειν αὐτοὺς ἀσφαλὲς ἣν, Totg µέντοι περὶ D teris in colles et tumulos, qui crebri istic eminent, 


αὐτὸν χαµάτῳ τῷ Ex τῆς ὁδοιπορίας πεπονηκόσιν 
Ίδη αὐτοῦ που σχηνοῦν ἤρεσχεν, χὼρόν τέ οἱ ὑπεδεί- 
χνυσαν μέρει μὲν τῷ πλείστῳ τέλµασι περιειλημ- 
pívov, τῷ δ' ἄλλῳ βουνοῖς εἰργασμένῳ καὶ ἀκρολο- 
φέαις at τῆδε ἀνεῖχον. ᾽Αλλ’ ὁ μὲν αὖθις ἰσχυρογνώ- 
µων Ἡν xai δεδιέναι ἔλεγε μὴ ἐντεῦθεν, τὸν λόφον 
δειχνὺς, νύκτωρ τῶν πολεμίων ἐπιθεμένων ἁδιεξί- 


assurgentibus. At ille rursum factus obstinatior : 
« Vereor, » inquit, collem ostendens, « ne inde 
jnvadentibus noctu hostibus exitus nobis interclu- 
datur, atque instar ovium stabulo iuclusarum pe- 
reamus, nulla ad defensionem via. » At eorum qui- 
dam qui aderant acerbius virum allocutus , inelus 
hzc esse ait, non prudentis. Ad qux Raimundus : 


Du Capgii noti. 


(55) ᾿Τερόζης, Toros seu Theodorus, Armeniæ 
princeps, qui Livoni fratri successerat, De hac 
Andronici expeditione quadam habet Nicetas, Ί. 
3B, "n. 1. 

(56) Καΐσαρα δέ. Vide stemma Comnenicum. 

(87) Εξ ἀνθρώπων. De Raimundi Autiocheni 


principis nece consulendi Willelm. Tyrius, |. Xvn, 
c. 9; Wilelm. Neubrigensis, |. 1, 6. 21; Matth. 
Paris.; Robert. de Monte, an. 1146, et Nicol. 
Trivettus an. 1150. Vide stemma principum An- 
Hoch. 

(98) Φρούριο». Nepa dicitur Tvrio. 


455 


JOANNIS CINNAMI 


456 


« Novi , inquit, optime, si digrediamur inde, nun- A τητα ἡμῖν ἔσται, καὶ τὸ λοιπὸν ἅτε ἄρνες ἔνδον 


quam te id nobis objicere cessaturum. 129 llic 
igitur, quandoquidem sic placet tibi, castra loca- 
bimus. Tu vero vide ne tum istius generositatis 
specimen factis ipsis edere non valeas, quam wodo 
cum necessitas adest nulla tantopere ostentas, quan- 
do ab lis quos indicavi locis, hostium exercitus 
irrumpeus nos graviter afüciet. » His dictis Rai- 
muudus locum subit, ubi perpetuo concludi eum 
fata decreverant. Perse autem multa jam nocte, 
unde dictum est ipsos aggressi, equos honiinesque 
cecidere , cum neque tueri se neque alio quovis 
modo evadere possent. Joannes autem Cesar eum 
in ünem , quemadiodum retuli, Antiochiam pro- 
fectus, cum jam aetate: proveetior Constanti:e haud 


ἱνσηχασθένὶες θνἠσχοιµεν οὐδὲν ἀμύνεσθαι ἰχανοί. 
Αλλά τῶν σὺν αὐτῷ τις ἰταμοὺς Ez τὸν ἄνδρα ἀπιρ- 
ῥίπτει λόγους καὶ δειλίας ταῦτα, οὐμενοῦν προµηὁ 
θείας ἔλεγεν εἶναι. Πρὸς ταῦτα θυμῷ ᾿Ῥοϊμοῦνδος 
ὑποθληθεὶς ε Οἶδα, εἶπεν, ὢ βἐλτιστε, ὡς εἴ γε ἐν- 
τεῦθεν παρέλθοιµεν, o0 µήποτε ταῦτα ἔπεγχαλὼν 
ἡμῖν παύσαιο. ταύτῃ καὶ ἡμεῖς μὲν, Enel σοι δεχεῖ, 
ἐνταῦθα σχηνώαοµεν, σὺ δὲ ὅρα pid obx ἐπὶ τῶν 
ἔργων δειχνύναι ἣν ἄρτι οὐδὲν δέον ἐπηγγείλω γεν» 
ναιότητα ἱχανὸς ἡμῖν ἔσῃ, πηνίχα πολεµίων στρα- 
τὸς ὅθεν αὐτὸς ἔφην ἡμῖν εἰσπ:εσὼν δεινὰ ἐργάνε- 
ται,» Ῥαϊμοῦνδος μὲν τοσαῦτα εἰπὼν εἴσω τοῦ 
χώρου ἐγένετο, ἔνθα καθείρξεσθαι διηνεχὲς αὐτῷ 
ἔχειτο * Πέρσαι δὲ ἐπειδὴ] πόῤῥω τῶν νυχτῶν Tv 


placuisset , rebus quarum causa venerat iufectis, D ἤδη, ὅθεν εἴρηται αὑτοῖς ἐπιθέμενοι ἵππους τε xol 


Byzaniium rediit; segraque usus valetudine, tonsa 
post morbum ,coma, monachicum habitum in- 
duit. 


αὐτοὺς ἔχτειναν, οὐδὲν οὔτε ἀμύνεαθαι οὔτε ἄλλως 
σώζεσθαι δεδυνηµένους. Ἁλλ' ὅπερ ἑλέγομεν, Ἰωάν- 
νης μὲν Καΐσαρ ἐπὶ τοιούτοις εἰς ᾿Αντιόχειαν fiit, 


ὧν δὲ ἕνεχα ἦλθε δράσας οὐδὲν (ἅτε γὰρ ἔξωρον ὄντα o) σὺν ἡδονῇ Κωνστάντζα εἶδεν) ἐπὶ Βυζάντιον 
ἀνεχώρει, νόσου τε ἑνσχηφάσης αὐτῷ, ἑχείρατό τε «hv xópnv xai µέλαιναν ἠμφίεστο. 


15. Cum in. Ciliciam pervenisset Andronicus , 
Toroso Mopsuestim agente, totis viribus urbem 
oppugnare aggreditur. Et forte egisset aliquid viro 
dignura defectoremque cepisset nullo negotio, nisi 
inerti:e seet ludicris scenicis totum dedisse!, atque 
iude res Romanas labefactasset. Torosus enim, ubi 
Andronici agnovit mollitiem, eumque luxui, cum 
minime oporteret, indulgere advertit , noctem 
observana illunem, qua immensa vis imbrium de- 
cidebat, compluribus Mopsuesti:x aditibus reseratis, 
atque omni 19 secum educta multitudine, Roma- 
nos inopinatos adoritur, fundit fugatque. Hc 
postquam serius Ándronico comperta sunt (quippe, 
ut diximus, luxui et ignavie tum operam dabat), 
insilit in equum, arreptaque hasta in ordines inve- 
ctus admiranda manu faciuora edidit. Ut enim 
non semel innuiwus , animi geuerositaile ne— 
mini inferior fuit. At cum exsequi nihil posset, 
vix eviiato discrimine Antiochiam venit. Eo in 
praelio et Theodorus Contostephanus, qui ad seba- 
etorum dignitatem provectus fuerat, equo. sagitta 
transfixo, ab aliquo eoru;n qui stipendia Romanis 
merebant, et quocum simultas ei intercedebat , 
capite truncatur. Fertur. enim diu ante Theodorus 
miserum illum ex palatio ejecisse, quod iu ipsius 
perniciem postinodum cessit, 


46. Qu» in Cilicia gesta sunt, ejusmodi finem 
habuere. AndronicusByzantium Antiochia reversus, 
nihilo minore loco et honore habitus, pristine 
præter opinionem consuetudinis libertate potitus est. 
Sed imperatorem aiunt. clam. assumptum acerbis- 
sime perstrinxisse, negligentiam in rebus bellicis et 
intempestivas objecisse illi relaxationes. Propalam 


εξ, "Avópóvixog δὲ ἔπειδῃ τῆς Κιλίχων εἴσω 
ἐγένετο γῆς, Τερότου ἐπι ἩΜοψονεστίας διατρ.δῖν 
ποιυµένου, πανστρατὶ εἰς πολιορχίαν χαθίστατο. 
Καὶ τάχα ἂν ἑξέδρασέ τι χαὶ γενναῖον xal τὸν ἆπο- 
στάτην kv χεροὶ χατὰ πολλὴν ἑποιῆσατο τὴν «oxi- 
τειαν, el μὴ ῥᾳστώναις καὶ παιδιαῖς ἑαυτὸν ταῖς 
ἐπὶ σχηνῆς ἐδεδώχει οὕτω τε τὰ Ῥωμαίων ἔσφηλε 
πράγματα. Τερόζης γὰρ ἐπειδὴ πἣν Ανδρονίκου 
ἔγνω µαλαχίαν xal τῆς οὐδὲν δέον ἐπιχαθιζούσης 


C αὐτῷ ξυνῆχεν ἀσελγείας, νύχτα τηρήσας ἀσέληνον, 


χαθ᾽ fjv ὑετίζειν ἔτυχεν [P. 71] ἄσχεται πολλὰ τοῦ 
Μοψφονεστίας τείχους διαλύσας µέρη ἀθρόον τε «b 
οὖν αὐτῷ ἅπαν ἐξαγαγὼν πλῆθος, προσέδαλέ τε 
Ῥωμαίοις μηδὲν προειδόσι καὶ χατὰ κράτος ἑτρέ- 
Goto. Ανδρόνικος δὲ ὀψὲ τοῦ χαιροῦ συναισθόµενος 
(ἐτύγχανε γὰρ, χαθάπερ ἔφην, ὁλιγωρίᾳ πολλῇ tiv 
χεγρημένος) ἵππον τε ἀνέθη xal οὖν τῷ δόρατι 
ἀπελαύνων ἔργα μὲν χειρὺς ἐπεδείξατο θἀυμαστὰ 
(ὡς γὰρ πολλάχις ἔφην, τῶν τῆς γενναιότητος λόγων 
οὐδενὶ τῶν μεγάλων ὑπεχώρει), δρᾶσαι ὅμως δεὸν- 
νηµένος οὐδὲν µόγις διαφυγὼν εἰς ᾿Αντιόχειαν TÀ- 
θεν (59). Ἐν ταύτῃ τῇ μάχῃ xat Θεόδωρος 6 Kov- 
τοστέφανος ς τὸ τῶν σεδαστῶν ἀξίωμα ἤχων 10v 
ἵππον τοξεύματι ἀποθαλὼν ὑπό του τῶν ᾿Ρδωμαίοις 
μισθαρνούντων τὴν χεφαλὴ» ἀπηράχθη χατὰ ἔχθος 
τὸ πρὸς αὐτόν. Λέγεται γὰρ ὡς ἐτύγχανε πολλῷ 
πρότερον ὁ Θιόδωρος τὸν xaxobaluova τοῦτον τῆς 
βασιλείου ἐπὶ xax τῷ. αὑτοῦ διωσάµενος αὐλῖς. 
ες’. "A μὶν ἐπὶ Κιλικία, xav ἐχεῖνον τὸν χρ/νον 
ἐγένετο, τοιάδε τινὰ σαν. ᾽Ανδρόνικος δὲ ἐξ "Av- 
τιόχου πόλεως ἐπὶ Βυζάντιον liv ἐν βασιλείοι; χ.ὶ 
πάλιν οὐδὲν ἧττον ἁπόδλεπτος ἦν παῤῥησίας τε 
παρὰ δόξαν ἁπέλανε τῆς προτέρας. Ἐλέγετο δὲ ὅτι 
λάθρα τοῦτον παραλαθὼν βασιλεὺς πιχρότατα ἑλοι- 
δορήῄσατο, ὁλιγωρίαν τε περὶ τὰ στρατιωτικὰ τῷ ἀν- 


Du Canyii note. 
(59) Eic 'Avciózeuar ᾖθεν. Vide Willelmum Tyr. 1l. xx, c. 9. 





i51 | HISTORIARUM 118. III. 453 
(pogg ἐπιχαλῶν xal τὰς παραχαιρίους αὐοῷ À-autem eum spleudidis donabat muocripus ac prae es- 


κροσογµδίζων ἀνέσαις”.ἒν vs μὴν.τῷ ὀμφαμεῖ λαμ- 
πρῶς αὐτὸν ἁδωρείκο xai ἡπὰρ τοὺς .ἄλλονς ἑτίμα. 
Ἀμέλει καὶ «óte INgigaU se «καὶ Βρανιζόδης (66) 
αροχεχείρωστο δοῦκα, «προσέει «καὶ Καστορίαν αὐτῷ 
ἔόωχεν. ᾽Αλλ’ ἐχεῖνος εἰ μὲν χαὶ «ἀρχῆθεν &mocta- 
alay (rus xal ταύτην παρ) «ἑαυτῷ .ehv «ἐκιθνμίαν 
έν, «οὐκ ἔχω ἰσχυρίαασθαι.' ἐξ ΄ὅτου .γε μὴν «b 
ἑυσμενὶς αὐτῷ .κατοφάνη, 'ἐντεῦθεν Div «διηγήσο- 
μαι. Βασιλεῖ φδανουἡλ ἄρτι thv βασιλείαν ^apaxa- 
θόυτι πιμφλὲς ὑχόνετο-μάλιστα ὅκως ἂν “Ῥωμαῖοι 
ἀπὶ «b βέλειον τοῦ λονποῦ «ἡν ὅπλισιν μεοταθάλοιεν. 
Ὅδν xat ἀσπίσι κνλλοτερέσι φράγνυσθαι εἰθισμένον 
αὐιρῖς πρότερρν-φαρετροφαρεῖν «s 9X πλαεϊότα xal 
σόξως τὰς-μάχας διαφέρειν,ὁ δὲ αύτας μὲν ποδή- 
ῥεις .αροδαδιῖαθαι «αὐερὺς ,ἐδιδάξατο, δόρατα :δὲ 
Σράδαίνειν μακρὰ καὶ «ἱπποσύνῃ δεξιώτανα χρῆσθαι 
ἠσχήσατα. Τὰς γἀριἐκ.τῶν «πολέμων ἀνγόσεις πολέ- 
μον αὐτὸς ποιεζαθαιθέλων «παρασκενὰς, ῳππεύεσθαι 
εἰώθει τὰ neus ^s πολέμου. (04) πεποιηµένος 
τλρατάβεις τυκὰς ἀντημετώπους ἀλλήλαις :ἵετα. 
Οὕτω-οε δόρασιν ἀπελαύνοντες αὐτοξύλοις χίνησιν 
Ἔγυμνάζοντο «εν -ἓν τοῖς ΄ὅπλοις. Tolvov καὶ ày 
ραχεί"Ῥωμαῖος àvho τὴν Γερμανῶν καὶ 'Ἰταλῶν 
ὀπερηρεν «αἰχμὴν. Ob μὴν οὐδὶ αὐτὸς βασιλεὺς 
εών ἀγώνων τούτων. ἀπῆν, ἀλλ ἐν τοῖς πρώτοις 
Ἱτάττετο, δ4ρυ χραδαίνων µήχει καὶ µεγέθει οὐδενὶ 
ρμδχηςόν. [ρ. 33] "Πρὸς γὰρ τοῖς εἰρημένοις xal 
ὑπερφυές τι χρῆμα ἑξῆπτο σηµαίας, ἣν ἅτε μέρεσι 


ὀβρημένην ὀκτὼ ὀκτώποδα καλεῖν ἔθος ἐσε[ν. "O.C 


δ (03) καὶ “Ῥάτμοὺνδόν φασιν ἔχεῖνον θαυμάσαντα 
ἄνδρα xa tà τοὺς “θρυλλουμένους Ἡρακλεῖς (65), 
ὁπηνίχα ἐς Βυζάντιον ᾖλθε, τέχνην τέ τινα τὸ πρᾶγμα 
εἶναι νοµἰσαι χαὶ προσιόντα βασιλεῖ αὐτό τε δόρυ 
xai την ἀσπίδα αἰτῆσαι, λαθόντα τε ἐπειδὴ τἀληθὲς 
Έχω, σὺν ἐχπλήξει tbv σκοπὸν ἀνειπεῖν. ᾽ | 
C. Τοῖᾶσον bi τὸν .ἀγῶνα πρὸς 'Ηρακλείᾳ «ost 
τῇ Μωσῶν γυμναζαμέναυ. βασιλέως, «τετύχηχε τὸν 
Ανδρονίκου -«00 σεθαστοχράτορος παῖδα Ἰωάννην, 
περιχἀλλῆ τινά νεανίαν καὶ, ἀγαλματίαν,. ἄντιχρυς 
:Ἰταλικφῶι σιγρς δόρατος προσθολῇ Bázepov πηρωθῆ- 
ναι olv ὀφθαλμοῖν.. Όθεν καὶ παραμυθεῖσθαι αὐ- 
τῷ τὸ δωστύχηµα θέλῳν πρού- 
6έδχητο.χαὶ ἐς τὸ τῶν πρωτοσεδάστων ἀνεθίδασιν 
ἀξίωμα. Τοῦτο, φᾶσὶ, μεγάλα τῆς 'Ανδρονίχου χαθ- 
ἔκετο ψύχΏς. Ὠδένων γοΐνυν ἐξ ἐχείνου καὶ δολώσεις 
ἀεὶ ἐπινοῶν (04), ἁβότε μὲν προσεχῶς ἐπὶ τῆς Κιλί. 


Du Cangii notæ. 


(66): Βρα»κιεζάβης.. Ducem .Branizobz aiicunm.a 
Manuele Audronicgm 1egtatur , etiam : Nicetas, |. 
Jiu, n.: 1. 

». (61). Ῥχῆμά τε πο.έµαυ. Torneamentorum. seu 
ucsSionaum equestrjun usum prinum in Graeciam 
invecium sub Manuele hinc patet, quem. Nicepho- 
vus: Gregoras, 1. x, ^ Laiinis. seu. Francis ad Graz- 
405 .raneiisse relert.- Vide Nicetam, |. «1, n. 5, 
ei. dissertalionem..nosiram. ϐ ad Joinvillai. 
.(62) O δέ. Videiur m δ.δὲ, quod quidem; 
dta. «t Cinnamos - dicat id in. Manuele miratum 
fuisse Raimundum illum, quem Herculi parem 
facit. | 


. ParaoL, Ge. CXXXIII. 


teris honorabat. Denique.et.Naisi et Branizob: ducem 
congtiuiit, ac. Gastoriam inauper concessit. Sed an 
primitus ille.defeetionem .mente conceperit coniti- 
nueritque inira.se ejusmodi,consilium, 195 uon 
ausim plane affirmare. Ex quo sutem prava illius 
apparuerit .voluntas, (facto inde initio expediam. 
Manueli statim atque imperium accepit, ους cam 
maxime fuit, ut quam optime ornateque deinceps 
Romani armarentur. Atque cum insuevissent pri- 
mum clypeis muniri rotyndis, pharetras ut pluri- 
mum deferre, sagiitisque .preelia conficere : ille 


.$cuia oblouga protendere .eos docuit .et longas 


vibraie hastas : .przserjim. vero τν equitandi dex- 
Aria artaque eos exercuit. Quippecum cessatio- 


B. nes, a. bellis bellorum fleri vellet przeludia, 1n. equo 
pedere sepius solebat, inque :helli aut.praelil spe- - 


ciem acies..quagdam sibi. invicem obversas, locabat. 
Jta. dum hastis instructi. ligneis equitabant, , assuC- 
cebant..moveri in ταῖς. Sic .brevi, spatio Getipa- 


norum ltalorumque aciem ;longe superavit miles 


Romesnas. Neque ipse ab ejusmodi certaminibus 
abstinebat.imperotor, .sed aderat inter . primos, 
biastaan vibrans Jougiudine 2€ anagnjtadiue nulli 
comparandum. Ad bzc.oppeudebatir vexillum, res 
pror&us admirgetioue digna, quod quia jn ocio 
distinctum ,erst partes, octopes solet. appellari. ld 
ipsum aiunt Raimundum, virum, Ioreuli ompa ran- 
dum, cum Byzantium. venisset, ,gnopere admira- 
tum esse, cutque rein , non .sine fuco aliquo .in 
vylgus spargi . persuasum |. haberet, ,accoasisse ad 
imneratorem bastamque , poposcisse et clypeum ) 
Als. vero aoceptis agniioque .60 quod revera erat, 
tum demum causam, quae ad id expetendum im- 
pulisset cum stupore esse confessum. 


126 17. Jd itaque .certaminis 3d , Heracleam 
: Mysorum edente. principe, forie accidit, ut Joannes 
Andronici sebastocratoris (ilius, elegans admodum 


et formosus adolescens, iciu adverso hastg cujus- . 


dam litalicze alterum oculum amiserit. Quem casu 
ut solatio levaret. imperator, ad protovestjarii prie 
mum, mox ad protosebasti diguitatem.illum evexit. 
Eam rem ferunt graviter affecisse Andronicum. Ex 
eo igitur lempore. pescio quid. clam fovens animo 
dolosque setoper.agitans , .cum. in Cilicia bellu 
proxime gereret, Palmsstius regem ei Persarum 


(65) Ἡρακ.εῖς. Idein elogium Raimundo iribuit 
iufra p.216, cajus virtutes |P. 451] et dotés prix- 
cipuamque in re militari peritinm et animi. forti- 
tudinem. mire . praedicat. praeter Tyrium |. xiv, c. 
94 , Willelmus Neubrig. 1. 1, e. 24: Quippe, in- 
quit, hic fuerat Christiani .Mominis ἐκ Oriente ſor- 
tissimus  proyugnalor, atque insigmum — gestorum 
titulis veteris in se Machabei trans[erebat gloriam, 


etc. 

(04) AoAoct(c dsl éxiwoov. Andronici νου in 
dole modo et fallacem ülius animum .graphice 
expressit Leo imper. in oracvlu 1, sed et "nequi- 
ter 3b ευ gesta totamque Comnenianam famillam 


15 











459 JOANNIS CINNAMI | it 


ptus Naisi et Brauizobaze, ut modo dictum est, per 
litteras Hungarorum regi pollicitus eet, si ad inva 
dendam tyrannidem sibi adesse vellet, simul aque 
imperium esset adeptus, Branizobam e4 Naisum 
continuo &e ei cessurum. Sed veritus ne, si hac 
vulgarentur, reum se proderet, alio deflexit. lgitur 


- significavit principi jam sibi quosdam e maguati- 


bus Hungaricis conciliasse, istiusmodi cireumven- 
tos dolo, in sua potestate haud difficulter sese 
habitu rifm, Sed enim jam antea fraudem. perceperat 
imperator ex litteris ad se delatis Andronici, quibus 
supma dicta cum rege Hungarico depactus fuerat. 
Cum autem convincere eum vellet imani'estius, ut 
ea quæ cœperat conficeret, illius prorsus permisit 
arbitrio. Ille itaque ouem suspicionis occasionem 
1277 sublatam ratus, confidenter 3d Hungaros et 


ad Alemannorum regem missa legatione, ut auxi- 


lium in tempore ferrent, sollicitavit. His perfide et 
nequiter actis, Byzantium venit Andronicus, federe 
uti apparebat Romanos inter et Hungaros jam san- 
cito. Imperator veró, nescio an ex quadam in eum 
propensione, cuin mirum in moduu hominem 
diligeret, utpote zequalem secumque a puero enutri- 
tum ac iustitutuin, inque cursu et luctationibus et 
reliquo certaminum genere socium, an quidpiam 
cogitaret aliug , etiam tunc facinorosum toleravit, 
Cum aliquando Heraclea η Mysia versaretur, quam 
nescio quo idiomate Pelagoniam nunc Romani vo- 
cant, noctu imperator venatum exili, hanc, uti 
solebat plerumque, ibi traducturus. Ea quippe erat 


eorporis praestantia et animi indole, ut et uraos 


insectaretur invelicreiurque in apros et pedibus ut 


sultanum in suas traxit partes : ducatumque ade- A xov ἑστράτευε γῆς, ῥῆγά τε τὸν Παλαιστίνης xa 


τῶν Περσῶν ὑπεποιεῖτο σουλτάν * τὴν Ναϊσοῦ δὲ καὶ 
Βρανιτζόδης, ὥσπερ εἴρηται, ἀρχὴν πιστευθεὶς, γράµ- 
µασι τῷ Παιόνων ὑπισχνεῖτο Puy, εἴ ye. βουλομένῳ 
ἐπιθέσθαι τυραννίδι συλλήφοιτο τῆς ἐγχειρήσιως 
αὐτῷ, ἔπειδὰν δὲ τοῦ ἐφετοῦ τόχη Βρανιτζέδης τε 
αὐτῷ xai Ναϊσοῦ ὑπεχστήσεσθαι πόλεως. Ὅπως 
μέντοι μὴ ἔχπνστα ταῦτα γεγονότα ὑπαίτιον αὐτὸν 
τοῦ λοιποῦ χαταστήσωνται, ἔγνω ἑτέραν εραπέαθαι. 
Ἑδήλου τοΐνυν βασιλεῖ βούλεσθαι τῶν χατὰ Παιο- 
νίαν τινὰς δυναστῶν quie; αὐτῷ προσφέρεσθαι 
ἀρξαμένους δόλῳ ὑπελθὼν ὑπὸ τὴν ἑαυτοῦ ῥᾳδίως 
θεῖνχι παλάμην. Βασιλεὺς δὲ ξυνίει μὲν τοῦ δόλου" 
ἔφθη Υὰρ ἤδη καὶ εἰς χεῖρας αὐτῷ τὰ γράμματα 
ἐλθεῖν * δι) ὧν ᾿Ανδρόνιχος τῷ Παιονάρχῃ τὰ προει. 
pnpáva ἐτύγχανε διωµολογηχώς. Ἐξελέγχειν δὲ θὲ- 
λων αὐτὸν ἐφίησι ποιεῖν κατὰ ταῦτα μηδὶν ὑπὸ- 
στελλομένῳ. Ὁ δὲ πάντα αὐτῷ τοῦ λοιποῦ περιῃρῖ. 
σθαι τρόπον ὑποψίας οἰηθεὶς ἁδεῶς E; τε Οὕννος 
xaX τὸν ᾽Αλαμανῶν διεπρεσδεύετο ῥῆγα, πρὸς Mme 
κουρίαν kv καιρῷ xal αὐτὸν ἐπισπώμενος. Ταῦτε 
Ανδρόνικος ἐἑσχενωρηχὼς ἐπὶ Βυξάντιον Ἀλθε, τὰς 
μεταξὺ Ῥωμαίων καὶ Οὕννων σπονδὰς Ίδη τῷ φαει» 
γοµένῳ τετελεχώς. Βασιλεὺς δὲ οὐκ οἶδα εἴτε κηδ΄- 
µενος τοῦ ἀνθρώπου (ὁπερφνῶς γὰρ ἑφίλει τοῦτον 
ἅτε xal ἠλιχιώτην αὐτῷ γεγονότα τροφῆς τε αὐτῷ 
µεταλαχόντα xal παιδείας τῆς αὐτῆς, ἀἁμέλει xat 
δρόμους τε αὐτῷ χαὶ πάλαις xal ἀγῶσιν ἄλλοις ονγ- 
γυμγασάμενον πολλοῖς), site χαὶ ἄλλο τι ἐννοούμε- 
νο;, [P. 75) τότε piv καὶ ἔτι ἠνείχετο χαχουργοῦν- 
40€» Ἐπεὶ δέ ποτε xal ἐν Ἡρακλείᾳ ἐγένετο τῇ 
Μυσῶν, ἣν Πελαγονίαν tt γλὠττῃ χαταχολουθοῦν- 
te; Ῥωμαῖοι vov ὀνομάζουσιν, ἐξῆλθε μὲν πρὸς θή: 


Du Cangii note. — 


nefando ausu absumptam demumque perditi viri 
exitum przclare omnino pravidit, adeo ut in nul- 
lum alium cx Constantinopolitanis Augustis ca- 
dere possit illud ofaculum, quod bisce versibus 
concipitur : 
Αἵμα. 

Τὴν ἐχθροποιὸν ἔνδοθεν χρύπτει πλάνην, 

Ὡς εὐμενὴ; δὲ χύνας ἑκτρέφει νέους, 

Ἡν γλυκὰς χλύδωνος ἐχχεῖ εἰς µέσον, 

AM ἀπελέγξει τὸν λογισμὸν ὁ χρόνος. 

"Ot; δὲ πάντας χαταναλώσει τάχος. 

Σὺ μεγαλανχεῖς xat γέγηθας, ἅθλιε, 

Καὶ χείρας ἀπλρὶς xal πόδας διαστρέφεις, 

Ὡς πραγμάτων ἔξωθεν αὐτὸν ἑξάγων. 

"AX ὁ Κύριας τὴν ὑπόχρισω φανεῖ. 

Τί γὰρ καλὸν δράσειας, ὦ σὺ χυνόπα ; 

*U τῷ ξένῳ δείγµατι συγχεκραµένος 

Πῶς σὺ χοµίσεις ἀγαθόν τι τῷ Bp; 

Ὃς τὸ στόµα χέχηνα» εἰς ὑκοπτέρους 

Ilo; ἀπερεύδει; ῥῆμα χρηστὸν τῇ πόλει; 
Constat ex. Niceta in Manuele, |. v, n. 8 vocis αἷμα 
characteres, primos imperatorun ex Coninenianua 
familia apices designare, Alexii nempe, Joannis, Ma- 
nuelis et Alexii Manuelis filii, quem Andronicus, ut et 
reliquos fere Comnenos, per. scelus assumpsit, adeo 
ut iu eum, a quo incepit, desierit, alpha nempe, quod 
in altero proxime sequenti oraculo. innuitur : 

Αρχὴν ἔχων τε ην pováóa xal τέλος. 
Andronicus igitur delos neclens et recondeus animo, 
velut benevolus parens, Mauuclis hücros, Laugaaui 


novellos catellos educat, quibus mox parat et struit 
insidias, sed quod menie occultat, tempus prodet-; 
statim enim. velut serpeus. iilos absumet. Dissultat 
in sinu. lataturque κ ρα Andronicus. securus. e 
ab omni cura. liber. Manus interim explicat pedos- 
que dislorquet, lanquam rei gest seu Alexii necis 
tunocuus. Sed hypocriim et dolos prodel tandem 
Deus. Quid enim viro dignum faceret vilis canis? 
ille qui fezmi.ie extranea, hoc est, Agneti Franco- 
ram regis ΕΠίία, quam junior duxerat Alexius, 
nefastum connubium δε commiscuerat, Qui fri 
los, 


p Ροίεεί, ut is vival prospere, qui os aperuit in pu 


ui adhuc sub alis parenium excubabant? Non est 
tgitur. cur Constantinopolitanum | imperium a tom 
scelesto imperatore quidquam boni exspectet. Hæc 
est genuina, ni fallor, oraculi istius za pág 
σις, quam interpres Rutgersius haud minus recto 
reddidit, presertim eo versu, ó τῷ ξένῳ δείγµατι 
συγχεχραµένος. Huie euim imposuit perperaun 
exscripta vox δήγµατι pro δείγµατις est quippe 
δεῖγμα iusigue armorum, quod in clypeo effingitur, 
ul auctor est Vegetius, |. 1, ο. 185, uude pre 
familia οἱ gente hic sumitur, uti. vox cíypens, non 
semel apud scriptores Latinos sequioris statis, 
Maulsus Westmonaster. au. 1240 de Peubro- 
chiensi familia Auglica exstincta : Sic nobilis cly- 
peus ille marescallorum iot et (antis hostibus [D. 452] 
Ang'im [ormidabilis. evanuit, EL Matihæus l'atis- 
eo. an, Glypei in Anglia jam, heu, prosirati, etc. V. 
Syecul. Saxon. l. 11, art. 72. 





itl 


HISTORIARUM 118. lif. 


462 


pev 6 βασιλεὺς ἔννυχος, ὥσπερ εἰώθει τὰ πολλὰ, A plurimum cum iisdem jaculo concurreret. Indvisse 


κοιτασάµενο;. Ἡ γὰρ τοῦ σώματος αὐτῷ γονναιότης 
καὶ πρὸς ἄρκτους ἑξῆγε καὶ πρὸς τοὺς ἀγρίους ἀνθ- 
ώκλιζε τῶν συῶν πεζῆ τὰ πλεῖστα αὖν ἁχοντίῳ 
ξυμπλεχόμενον. Ἐλέγετο δὲ ὡς χαὶ τεθωράκιστ» τὰ 
«pota xal σχεδόν τι ἑχάατοτε πρὸς τοῖς ὅπλοις ἣν, 
τὰς, ὡς ἐφέρέτο, τοῦ σεθαστοκράτορος Ἰσπαχίου xal 
«00 μεγάλου στρατάρχου φυλαττόμενος ἐπιζονλὰς, 
xijv ηὗτος οὐδὲν ἄλλο αὐτὸν µέχρι τέλους ἕδρασεν 
&yap ὅτι μὴ τὰς βασ.λείους ἀφείλετο σφραγίδας, 
δι ὧν ὑποσημαίνεσθαι τὰς δωρεὰς βασιλεὺς εἴωθεν. 
0$ μὴν ἀπροφασίστως xal ταύτας, ἀλλ) ἀπ αἰτίας 
ᾗς αὐτὸς ἐρῶν ἔρχομαι. Διατρίθοντι £v. Ἠελαγγείοις 
τῷ βασιλεῖ περί τινα χῶρον ᾧ Μεταθολὴ ὄνομα, 
λόγοι προὐφέροντο ἐπὶ ἀρίστου. "Evüa τῶν ἄλλων 
χαθάπαξ ἁπάντων τὰ βασιλέως ἑδαιρόντων ἔργα, ὁ 
Ἰωάννης τὰ τοῦ πατρὸς μᾶλλον ὑπερῆρε xai ὑπερ- 
ετίθει πολλῷ. 'O μὲν οὖν βασιλεὺς ἕστεργε τοῖς 
λεχομένο:ς xa ἠγάπα τοῦ πατρὶς ἑλασσούμενος. 
'üc € ἰπαχθὴς τοῖς ἄλλοις Ἰωάννης εἶναι ἐδόχει, 
ὁ δι οὗ µέχρι τούτου τὸν λόγον ἵστησιν. Ἔδοξε γὰρ 
ἂν ἐπιδείξει πίστεως τῆς πρὺν τὸν οἰχόμενον αὖτρ- 
χράτορα ταῦτα προφέρειν, ὅπερ, οἶμαι, πολλοὶ τῶν 
ἀνθρώπων ποιεῖν ἴσασιν * αἱ γὰρ πρὸς τοὺς µηχέτι 
ὄντας εὔνοαι ἐχέγγνοι τοῖς περιοῦσιν εὐγνωμοσύνης 
τῆς εἰς αὐτοὺς γίνονται. Ὁ μὲν οὖν πρὸς τούτοις 
xal δριμύτερον Ὥπτετο χαὶ ἠηγνωμόνει τῷ vip. Ὅτε 
δὴ στάσεως ἀναφθείσης ᾿Ανδρόνικος piv οὗτος θυ- 
μοδαχῆ τινα ἐς τὸν σεθαστοκράτορα ἐπιῤῥίψας παρ) 
ὀλίχον ἦλθε τοῦ ξίφει πρὸς αὐτοῦ τὴν χεφαλὴν 
ἀφῃρῆσθαι, εἰ ph βασιλεύς τε αὐτοῦ τὴν χεῖρα 
ὑπερέσχε xal Ἰωάννης ὁ Δούχας, ὃς xai αὐτὸς 
ἐξάδελφος τῷ βασιλεῖ ἦν, τὴν µάστιχα fj τοὺς ἵπ- 
πους ἐπείγειν εἴθισται τῷ ξίφει καταφεροµένῳ 
ὑποθεὶς ἀμθλεῖαν ἐπὶ τὴν ᾿Ανδρονίχου Ὑνάθον ἑἐν- 
εχθηναι ἁποίήσε τὴν φρράν. Ὁ μὲν οὖν τοῦτον ἑῤῥύ- 
6η τὸν τρόπον * βασιλεὺς δὲ τὴν χεῖρα, χαθάπερ 
ἔφην, τοῦ ᾿Ανδρονίχου ὑπερσοχὼν ἐπλήγη, οὗ μέντοι 
χαιρίαν ἀλλ) ὅφον ὀλίγον τὴν σάρχα διαστῆναι, ἧς 
thy οὐλὴν διὰ βίου ἐπὶ χαρποῦ ἔφερεν. Ἡ μὲν οὖν 


autem loricam tuin. primum aiunt ac fete semper 
in armis fuisse, quo lsaacii sebastocratoris οἱ 
summi exercituum ducis vitaret insidias : etsi nihil 
ad extremum ín eum quidquam aliud statuerit g9- 
vius, quam quod sigilla, quibus largitiones obsi- 
gnare imperatores soleut, abstulerit, Neque id ta- 
inen egit pulla ratione, sed ob causam quam nunc 
commemorare aggredior. Cum princeps in Melan- 
gis moraretur, ad locum cui Metabolo nomen, 
varii super ccenam habebantur sermones ; ubi om- 
nibus res a principe gestas uuo.ore 1948 prædi- 
cantibus , Joannes preclara a Manuelis pareute 


peracta facinora longe extulit præuiliique. lloud 


vgre qux? dicebantur accepit imperator, nec sibi 
paurem preferri snoleste tuiit. Etsi vero aliis Joau- 
nes jam videretur importunus , nolvit tamen 
loquentem interpellare, cum ea (quod pleriquo 
facere solent) velut fidci suz in deinoriuum impe- 
ratorem arguinentum protulisse visusesset, Deuevo- 
lenia siquidem qua defunetos prosequimur, pignus 
est iis qui superstites sunt nostre in ipsos gratitudi- 
nis. Sed cum in Manuelem acerbius ille et iograte 
satis magis ac magis commoveretur , orta inde 
contentione, Andronicus iste in sebasioeratorem 
infesto animo invectus, gladio caput illius fere ob- 
trubcasset, nisi imperator interposuisset manum : 
et Joannes Ducas, qui et ipse patruelis erat priuci- 
pis, flagellum," quo concitari solent equi, imminenti 
supponens gladio icium debilem fractumque aver- 
tissel in maxillam Andronici. Ita quidem periculum 
vitavit ille : αἱ imperator , qui manum supra 
Andronicum protenderat, vulnus accepit, nou. le- 
thale quidem , sed quo paululum dissecia fuerit 
caro, cujus quandiu vixit cicatricem in carpo tulit. 
lta acrior 151a contentio conquievit. Princeps vero 
aliquandiu Isaacium a conspectu removit : Joanucm 
vero eo ipso incusatum supra dicta multavit pans, - 
sed longe quam decernunt leges mitiore. Verum ad 
superiora redeamus. 


τούτου φιλονειχία ἐπὶ τοσοῦτον προςλθοῦσα Χχατεσιγάσθη. Βασιλεὺς δὲ Ἰσαάχιον piv ἀφ ἑανυτοῦ ἔποι- 
í$eato ἡμερῶν τινων ἄχρι, Ἰωάννην δὲ χρίσει παραδοὺς δίχην αὐτῷ τὴν εἰρημένην ἐπετίθει πολλῷ 
ες àx τῶν νόμων ἑλάσσω. 'AXÀ' ἐπανακτέον τὸν λόγον ἐπὶ τὰ πρότερα. 

uy. Ἐπειδήπερ ὁ ᾿Ανδρόνιχος vuxvigu xovoyt- Ὁ 1999 18. Postquam Andronicus nocturuz vena- 


elp βασιλέα [p. 74] διατρἰίδοντα ἔγνω, ἰκανοὺς 
Ἱσαύρων τῶν περὶ αὐτὸν ὁπλισάμενος, οἴπερ ὡς 
χατὰ παντὺς αὐτῷ ξυνασπίσωσι πίστει; ἔδοσαν 
φθάσαντες, ἵππον τε αὑτοῦ τὸν δροµικώτατον àm- 
αγόμενος σὺν αὐτοῖ; ἐπὶ τὸν τόπον ᾖλθεν. Αλλ' 
αὐτοὺς μὲν ἁἀποτέρω ἐπὶ λόχμης thv ἵππου χαθ- 
έξοντας ἕστησεν, ὁ δὲ Gov ἡμιόνφ ἐγγὺς τῆς βαοι- 
λέως Ίλθε σχηνῆς, ἀποθάς τε ἡσυχῇ ἐπορεύετο 
βάδην ἐγχειρίδιον ἐπισείων τῇ δεξιᾷ. Όπως Υε μὴν 
μηδενὶ φωραθείη, Ἰταλὴν ἀντὶ τῆς ἐς ἔθους ὑπέδυ 
στολἠν (65). Ὡς δὲ ἔγνω καταφανὴς Ὑεγονὼς (ἤδη 
τὰρ xaX ξίφη παρεγύµνουν οἱ τὸν βασιλέα ὑπνοῦντα 


1ioni operam dare principem intellezit, ex Isauris, 
qui adversus quemlibet cum ipso se militaturos 
fidem dederaut, delectos arinat, assumptoque eno 
pernicissimo ad locum cum iis venit. illis autem 
longius in silva locatis traditoque lis equo, ipse 
mulo iusidens ad tabernaculum succedit imperato- 
ris. lbi tum tacite desilit et pugionem dextra vi- 
braus lento progreditur gradu : ueve deprehende- 
reiur ab aliquo, lialicum pro consueto sagum . 
inducrat. Mox vero ut se aguitum vidit (quippe jam 
gladios strinzerant qui dormientem — principem 
circumstabant , atque in his Joanues ipsius ες 


Du Cangii nott. 
35) "Iradx ctolór. Sagam militare, nostris cotte d'armes. V, uot. ad Alexiad. p. 401. 





469 

lraue nepos, qui. primus, 
adverierat), ut lyitur ld vidit Androuicus, continuo 
jn. genua flexus exonerare se alvum simulavit, 
indeque sensim retro cedens abiit. la. conatus illi 
consiliaque Andronici evanuere. Brevi interjecto tem- 
pore cum majore lsaurorum manu ad hnperatorem 
prolicisciter. Quod ubi nuntiatum est Auguste ab 
Alexio imperatorii stabuli praefecto (protostratorem 
id muneris vocant Romani), quidam extemplo in 
primis expeditus eas insidias principi indiesturus 
mittitur ; moxque lsach, qui 9 barbaris ducebat 
genus, eæieroquin fldus cum maxime imperatori, 
cum trecentis armatis ad éum pariter proficisci- 
tur. Sed priusquam ad locum sach. perveniret, το 


percepta imperator, 130 trementibus aliis et metu. 


consterpatis (orte enim sic casus tulerat et mulis 
plerique veherentur), ipse a via recta qua ad casira 
et lanperatorium tabernaculum tendebat, deflecten- 
dum censuit; insolita autem et minus trita illa, 
quam ostendebat manu, neque lato agmine, sed 
singulatim spatio intermisso incedendum. « lia 
enim pabulatores, inquit, videbimur, qui ad ea 
tendunt qua conspiciuntur tentoria, » Sic intrepide 
ad labernaculum perrexit princeps. Et Joaunem, 
cnjus sopra mentionem feci, cum obvius aper denti- 
bus laceraret, ut id rescivit, continuo ad eum con- 
voraus revertitur , peractisque iis qua necessaria 
erant tandem excedit. Tanta autem animi magnitu- 
, dine rem Istam accepit, ut ne vultu quidem quid- 
quam Andronico fuerit testatus. At ille quasi nihil 
eorum qua acciderant, sibi conscius, equum, ; de 
quo jam egiinus, sedulo curat, muha interim pro- 
palam adversus Joannem proferens ac mente, vol- 
veus. Unde rogante aliquaudo principe, quid bac 
sibi vellet equi affectata cura? « Ul, inquit. ille, 
omnium mihi infensissimi hostis truncato capite 
statim aufugiam, » iis videlicet verbis protoseba- 
sium iungens. Übi igitur ægrum amentia vidit 
homiuem', a consortio suo remotum, in palatio 
includendum curavit. 


JOANNIS CINNAMI 
ut aiunt, Audronicum A περιεστῶτες, iv oig xol Ἰωάννης fjv ὁ βασιλέως 


μί 


ἀδελφιδοῦς, πρῶτος, φασὶ, τὸν ᾿Ανδρόνιχον ἀπιόντα 
εἰδὼς), ὡς οὖν ἔγνω ταῦτα ὁ Ανδρόνικος, ἐπὶ γόνυ 
χλιθεὶς τὸν τῆς Υαστρὸς δῇθεν ἀποχρίνειν προσ. 
εποιεῖτο σκυδαλισμὸν, οὕτω τε χατὰ βραχὺ ὑποπο- 


δίσας ὤχετο ἀπιών. Καὶ τὰ μὲν τῆς ἐπιδουλῆς 


ἐχείνης ἐνταῦθα λύετο. Ὀλίχφ δὲ ὕστερον αὺν 
πλείοσιν Ἰσαύρων tele νύκτωρ ἐπὶ βασιλέα στῃλ- 
λόµενος * οὗπερ ἀγγελθέντος τῇ βασιλίδι mph; 
Αλεξίου, ὃς τοῖς βασιλιχοῖς τηνίχα Ἱπποχομίαν 
ἐφεστὼς ἣν [πρωτοσεράτορα (66) τοῦτο καλοῦσι 
Ῥωμαῖοι τὸ λειτούργημα), ἐν μὲν τῷ παραυτ 

τῶν τις εὐζωνοτέρων ἑστέλλετο μτνύσων Bacci 
τὴν ἐπιδουλήν. Elta καὶ Ἰσὰχ àvko βαρδαροχενὶκ, 
εὔνους δὲ βασιλεῖ- μάλιστα σὺν ὁπλοφοροῦαι τριαχο- 
σίοις ἐπέμπετο. Αλλ᾽ οὕπω τοῦ Ἰσὰχ ἐπὶ τὸν τόπον 


ἑλθόντος, πυθόµενος {δη τὸ πρᾶγμα βασιλεὺς, τῶν 


ἄλλων ἀγωγιώντων xal συνταραττοµένων ἐφ᾽ ἑαυ- 
τοὺς (ἐτύγχανον γὰρ οἱ πλείους ἡμιονίοις οὕτω tu- 
χὸν ἐφεζόμενοι), αὐτὸς χρῆναι ἔλεγε τῆς εὐδείας 


ἀποσχομένους, f ἐπί τε τὸ στρατόπεδον xal τὴν 


βασίλειον σχηνἡν ἄγει, την ἀσυνήθη ἑχείνην, ὑπου 


δείζας τῇ χειρὶ, xal ἄστειπτον lévat, μὴ μέντοι 


χατὰ πλάτος, ἀλλ ἕνα χαθ᾽ ἕνα dy. διαστάσει τὴν 
πορείαν τιθεµένους. « Οὕτω γὰρ, ἔφη, τῶν ix τῆς 
χορταγωχγίας ἑπανιόντων δόξαιµεν εἶναί τινες En 
σχηνάς τε τὰς τῖδε Φφαινομένας χωρεῖν.» Βασιλεὺς 
μὲν οὖν οὕτως ἀτρέστως ἐπὶ τὴν σχηνὴν ἐἑπορεύετο. 
Ἰωάννην δὲ εὖπερ ἄρτι ἑμνήσθην οὓς ὑπαντιάσας 


«olg ὁδοῦσι διεσπάραξεν. . κ τάχιστα πυθόμενος 


βασιλεὺς ὀπιαθόρμητος ἐπ᾿ ἐχεῖνον ἦλθεν ἐπιμελη- 


σάμενός τε τὰ εἰχότα ἀπηλλάγη. Οὕτω μέντοι με- 


γαλοφύχως τῷ. πράγματι προσηνέχδη , ὡς pni 
ἄχρι xai βλέμματος ᾽Ανδρονίκῳ προσενεχθῆναι xa- 
Xs. . ο δὲ ὥσπερ τῶν πεπραγμένων. οὐδὲν ἑαυτῷ 
ξυνειδὼς τοῦ τε ἵππου ὅν ήδη ἔφην ἐς ἄγαν ἐπι- 


᾽᾿μεμέληται xat πολὺς ἦν τῷ φαινοµένῳ κατὰ Ἰωάν- 


νου xal λέγων ἀεὶ καὶ φρονῶν. "Ov. xot πυνθανο: 


᾿μένου ποτὲ τοῦ βασιλέως «t [P. 15] βούλεται τούτῳ 


và τῆς τοῦ ἵππου τεῦδε ἐπιμελήσεως; « Ὡς àv, 


ἔφη ἐκεῖνος, τὸν πάντων ἐμοὶ δυσμενέστατον τῆς χεφαλῆς ἀφελόμενος οἰχήσομαι ἀπιὼνι » διὰ τούτων 


δῆθεν τὸν πρωτοσέθαστον αἰνιττόμενος, 


"D; οὖν ἔγνω ἀπόνοων νοσοῦντα τὸν ἄνθρωπον, κοινωνίας 


ἑκτεμῶν τῆς αὑτεῦ ἔμφρουρον (67) ἐν παλατίῳ καθἰστησιν, 


19. Sic ille in ordinem actus est. Rex autem D 


Ππορατί nihildum edoctus eorum qua Andronico 
evenerani, contracto ex Tzechis et Saxonibus et 
191 alis gentibus compluribus exercitu, Bra- 
nizobam urbem oppugnare contendit, pactis forte 
confidens, que cum Andronico pepigerat. Ejus rei 
nuntio obstupefactus princeps miratus est pertidiam 
" Hungatorum, quod quz sacramentis haud pridem 
sanciverant nulla de causa posthaberent. Celeritate 
igitur egere rem opinatus, versus Istrum continuo 
iter inlehdit. At cüm sciret suos nequaquain esse 
Ilungaris pares (quippe ftomanorum vires, nemine 


(θ’. Ὁ μὲν οὖν ἐν πολὼν ἐγέ νετο, Ὁ δὲ Παιονίας 
ῥῆξ μήπω τι πεπυσµένος τῶν» ἈΑνδρονίχῳ cup. 
πεπτωχότων δυνάµεις Ex. τε Τζέχων καὶ Σαξόνων 
ἄλλων τε πλείστων ἑαυτῷ συΣτησάµενος ἐθνῶν εἰς 


hv Πρανιτξόδης πολιορχίαν καθίστατο, ἑπαρθεὶς, 


οἶμαι, οἷς Ανδρόνικις αὐτῷ διοµολογηαάµενός ἔτυχε. 
]ούτων βασιλεὺς ἀχούσας καταπέπληχτο μὲν πρὸς 


«τὴν ἀχοὴν καὶ την Οὕννων ἐθαύμαζεν ἀπιστίαν, εἰ 


τῶν ἔναγχος οφίσιν ὁμωμοσμένών' ἐξ οὐδεμιᾶς ἆλο- 
Υήσειαν αἰτίας * ὀξύτητος δ' ὅμως δεῖσθαι τὸ 
πρᾶγμα βουλευσάµενος, ἀὐτίχα τὴν ἐπὶ τὸν ' Ἵστρον 
ἐφέρὲτο. Εἰδὼς δὲ τοὺς σὺν αὐτῷ οὐκ ἀξιομάχονς 


Du Cangii. notae. 


ος Πρ 
(67 µωρουρο». V. Nicet. 1. 11, c 


οστράζορα. De bac dignitate vide notata àd p. 127. 








i65 


HISTORIARUM. LIB, 111. | 


466 


ὄντας τῇ Οὕννων στρατιᾶ (αἱ γὰρ Ῥωμαίων δυνά- A tum ohsisienie, in provinciis disperso oansiJebant), 


µεις μηδενὸς ὅθεν ὅήποτε τῷ τέως ἀντιστατοῦντος 
let χώρας ἑκάστη ἔμενον), ἐνενόει τοιάδε. Ἔστι τις 
χῶρος ἐρυμνότηϊος ἱκανῶς ἔχων Σµήλης ὄνομα. 
Τοῦτον ἔγνω χαταλαδὼν ὁρμητῆριον τῆς ἐπὶ τοὺς 
Οὕννους θέσθαι ἑχδρομῆς. "Όπως μέντοι Ἡρανιτζο- 
Grat τὴν πόλιν τῷ τέως αὐτῷ τηρῄσωσε, γράμμα 
χαράξας ὅσον οὐχ ἤδη ἀφίξεσθαι τοῦτον μηνῦον 
τῶν ατρατιωτῶν τινι ἑνεχείρισε, χελεύσας ἐπὶ τὴν 
πόλιν αὐτὸ διαφεῖναι βέλει ξυνδῄσαντα. 'Ο μὲν οὖν 
χατὰ τὸ χελευσθὲν ἐποίει, Τὸ δὲ βέλος ποῤῥωτέρω t 
ἐχρῆν ἀφεθὲν Οὔννοις εἰς χεῖρας λθεν. Εὐθὺς οὖν 
ταραγμὸς εἰσῆλθεν αὐτοὺς, καὶ δὴ τάς τε ἐλεπόλεις 
xal ὅσα πρὸς τειχομαχίαν αὐτοῖς παρεσχεύαστο 
πυρὶ φλέξαντες ἐπὶ τὸν Ἵστρου πορθμὸν fiesav. 
Πλήθοντι δὲ αὐτῷ ἑντετυχηχότες (χειμὼν γὰρ Ex 
τῶν ἄνωθεν Ἠπειγεν), ᾧς ἐπὶ Βελέγραδα πόλιν 
ἐφέροντο. Οὕπερ αἱσθόμενος βασιλεὺς, πυθόµενος δὲ 
καὶ ὡς Βορίτζης ὁ Βόσθνῃς χώρας ἑξόρχων (08) 
Δαλματικῆς εἰς συμμάχους τῷ Παιονάρχῃ τε- 
λέσας ἀναστρέφει ἐπὶ τὴν ξαυτοῦ, τὸ ἀλχιμώ- 
τατον τῆς σὺν αὐτῷ ἀπολεξάμενος σερατιᾶς Bo- 
ρίτζῃ εἰς χεῖρας ἐλθεῖν ἔστελλεν, Ίρχε δὲ ταύτης 
τῆς σερατιᾶς Βασίλειος, οὗπερ Ίδη ἐμνῄσθη, 
οἰκίας μὲν ἀφανοῦς Ὑεγυνὼς, χαρτουλάριος (69) 


talia excogitat : Locus est. satis munitus eomine 
Smeles, Hunc occupare institgit, ut esset sodes 
unde excurreret in lfungaros. Ui vero. civitatem 
Sibi conservarent Branizobitm, literas, quibue ee 
jamjam adventurum illis significat ,. militi cuidam 
tradit imperatque ut tele. alligatas ln urbem conjl- 
ceret. Quod ille, uti jussum erat, fecit. Sed enim 
liters longius quam oportebat projeet» in manus 
venere Hungarorum. Continuo igitur invasit illos 
metus, macbinisque et rebus aliis, que ad urbis 
oppugnationem  apparaue fuerant, (incensis ad 
Istrum transituri. contenderunt. Sed exundantem 
invenientes fluvium: (quippe venti. imbresque: celo 
effusi ruebant) versus Belegradom iter vertere. His 
cognitis imperator, acceptoque Borizem Bossinam 
regionis Dalmatim principem , 189 qui auxilio 
venerat Hungaris regi, in suum redire principatum; 
fortissimos militum delectos, qui inanus cum Βοτίσθ 
consererent, dimittit, Copiis istis praefuit Dasilius, 
cujus supra memini, obseura quidem natus familia, 
cateroquin cbartularius principis. Ipse imperator a 
tergo com reliquo Romanorum exercitu lento 
seguebatur gradu. Verum Basilius oblitus, opibor, 
cujus gratia et quo cum hoste pugoaturum 66 emi- 


Du Cangii note. 


88) Boplcinc d Βόσθνης χώρας ἑξάρχων. Qui 
Qrbipo Barich sppellatur, Bossene -Όθηι seu 
princeps," $ub an. 1154. Boritium excepit Culinus, 
cojus non &emel mentio occurtit apud Innoc. Hi 
pp. in Epistolis. 

(69) ΣαρτουΛάριος. Charinlarii dicuntur qui 
chartis. inserviunt, ut est in 1. 10 Cod., ubi causam 
fisc. seu. publicarum charlarum tractatibus ; inl. 1 
Cod. de praeposit. agent, in reb., unde et rractato- 
res 3ppellantur, ut observavit Cujacius: alias 
commeniarienseg, ab actis, qui chartas et codices 
expensionum tractant, qui largitionales titulos re- 
traciant, in l, 111 Cod. de Canone largit. tit, [. 10: 
|. 12; Cod, de numerar. Actuar. οἱ Chartular. |. 
12; Gloss. Gr. Lat. : Χαρτογράφος, chartutarius ; 
χαρτοφύλαξ, chartulariws ; Gloss Basil. : Κομμεν- 
ταρίσιος, χαρτουλλάριος; χομµενταρίσιος, ὁ ὑπομνη- 
ματογράφος, σκρινιάριοι, σκρινιοφόροι, Ίγουν 
χαρτουλάριοι. Erant autem — tot chartularii quot 
scrinia. Ejusmodi sunt, quorum meminit Cledo- 
nius, De arte grammatica : Absurdum /' igitur. erit 
dicere, a preterito proconsule venio, vel Carrucu est 
proconsule: sectantes chartulariorum | aliquantorum 
imperitiam, deserunt doctissimorum veterum in arte 
tractatus. Quippe cum inter chartularios eloquentis- 
simos reperias quosdam vel paucos indoctos, me- 
lius est sequi eos, inter quos nullus. reperiatur im- 
ivóims, quám hos inler quos videantur esse. pauci. 

cuntur autem scriniarii apud Suidam in Ety- 
mologico, ol χαρτοφύλαχες τῶν βασιλέων * et 
χαταγραφὴν τῶν ἐξετάσεων ἐν τοῖς axpiwiotg διαφυ- 

ττοντες. Senator, |. xi, epist. 28: Moderairiz 
rerum. omnium diligenter desideravit antiquitas, κεί 
quoniam έται plurimis per nostra scrinia consulen- 
dufh, copia non deesáet procurata chartarum. Iuſra: 
Pulchrum plane Hemphis ingeniosa concepit, ul 
universa scrinia testiret, quod unius loci lubor ele- 
gans texuwissel. Hinc legimus chártularios saéri 
cubiculi, in Nov. ὃ οἱ 25 Justiniani, qui scilicet 
lmpensármm: tübiculi et cellarii sacri rationem 
ribebant οἵ in acia referebant f. ehariularios 


9 


numerorum militarium, in Nov, 117 c. 11, qui in acta 
referebant nómine militantium; seu ' qui. dirca' τοῦ 


C στρατοῦ xacaypaohy καὶ ἀναξήτησιν occupabantur, 


dt est in Tacticis Leotis imp. ο. 6, V 51 5 chartu. 
larios velocis cursus ὀξέος δρόμου, 'de quibus Con- 
stantinus Porphyrog. De Adm. imp. c. 45, et lex 3 

od. de canone largit. titul. ; cheriularjos τῆς 
λεγομένης ἑξαρτῆσεως, cujus muneris meminit 
Joannes Damascenus in Epist. Synod. ad Tbeo- 
philum imp.: ἐξαρτήσεως autem Scyljizes p. 746. 
Cum igitur plures essent. chartularii, confecta inde 
chartulariorim schola, de qua agit lex 4 Cod. de 
offic. pref, pret. Priesertim vero. chartularii di- 
cuntur, qni tabulas vel chartas Uscalium debito- 
rum tractant, agunt, administrant. Auctor Historiae 
Miscell», [. xxii: Cum chartularius. esset et publica 
tributa facta ratioste conferret; Quo loco Theopha- 
nes, Χχαρτουλάριόν τε *tÀoüvia  türw δημοσίων 
φόρων. Qui his Αλ magnus. chartularius di- 
citar Duce, 'c. 90: Obro; γὰρ ἣν πρῶτον tuv 
εἰσοδημάτων τῆς ἡγεμονίας μέγας χαρτουλάριος. 
Verum longe aliam functiopem ἱναίημί chartularit 


9 dignitas, cujus lic occurrit mentio, et I. vs, c. 1. 


Nam imperatoriis equis praefectus erat chartularius, 
ut docemur ex Zonara iu Leone [sauro, p. 85, e 
Niceta, in Isaacio Angelo, |. 1, wu. 2. Magnum 
chartularium eo nowine post protostratotem in 
aula meruisse |P 455] scribit Codinus, De offic. 
aulz Cp. c. 5, n. 6, illiusque potissimum foisse 
munus tradit, ut equam, peregre aut quovis e 
palatio profecturo imperatori, ad palaui ipsius 
portam adduceret. Cum igitur haec dignitas pra- 
cipuos aulæ Constantinopolitang proceres specta- 
ril, non modo probabile videlur ea donatos Mi- 
chaelem Brauaw et Androáicum Lampardam Ma- 
nuele imperante apud Cinuamum, sed et Narsem 
Haliæ prieiéctum, qui à Marcellino comité et War- 
nefrido, |. 11 De gest. Langob. ο. J ot 3, ehariu- 
larius εἰ cubicularius. Justiniani imp. dicitur : ut 
εἰ Graliosum, qui siitequam ducis dignitátem essst 
adeptus, clhartularius fuerat, apud. Anastasium Di- 


467 


JOANNIS CINNAMI 


16 


εἰδεηὶ priucepi, matorato füinere ad Hungaros qnam, A δὲ βασιλεῖ χρηµατίσας,. Ὁ δὲ βασιλεὺς κατόπιν 


proxime saccessit. Cumque in precursores quosdam 
incidisset, fugatis iis, in mediam deinde irruit ho- 
stum. phalangem , ,egreginm se facinns editurum 
credens, sj eo conterritos melu aggressus ordines 
perturbasset, Neque illa eum omnino spes frustrata 
est. Namque flungari primo qnidem ipsum coptis 
istis prxesse imperatorem rati, nullo ordine fugam 
arripiunt : eorumque multi dum in scapbas con- 
feriti incidunt, flumine absorbentur. At ubl cogno- 
vere suhsequí principein, aclem vero istam regere 
Basilium ; sustulere animos ei converso agmine 
Romanos excepere : qui etsi bellatorum numero 
hostibus longe inferiores, sustinuere tamen eos. 
Magna utrimque facta est caedes , donec Blungari 


qui cum Stephano Geize filio Romanis militabant, B 


primi fugam cepere. Mutata demum atque ab altera 
parte facta insecutione, Hungari qui cum Stephano 
erant fere omnes, ex Romanis vero mulii cecidere : 
»lii fuga evasere incolumes atque in iis dux 143 
ipse Basilius. Haec imperatori nuntiata, cum etiam 
Belegradenses 4 Romanis deücere velle allatum 
e:set, valde ejus animum consternarunt, Joannem 
igitur Cantacuzanum mittit, tum ut nrbem in defe- 
eionis, ut dixi, proposito fluctuantem firmaret, 
tum ut hunio mandaret Romanorum cadavera et 
fugientes quocumque laterent loco revocaret.Eo casu 
maxime irritatus Hungaros a tergoinsequi prorsus 
gestiebat : nequaquam vero id consilii probantibus 


σὺν «ip ἅἄλλῳ 'Ῥωμαίων cvpasip σχολαιότερον ἔχων.. 
'AXAà ὮἈΒασίλειος, ὥσπερ οἶμαι:, λαθόµενος ὅτου 
δὴ χάριν χαὶ τίνι πολεμησείοντα βασιλεὺς αὐτὸν 
ἔκεμφε , τὸν δρόµον χαταταχήσας ἔγγιστα τοῦ 
Οὕννων ἐγένετο στρατοῦ, Ἱπροδρόμοις τέὲ τισιν 
ἐντυχὼν, ἐπειδήπερ ἑτρέφατο τούτους, εἶτα xat ἐς 
µέσην τὴν Οὕννων φάλαγγα ἐμπίπτει μέγα τι 
κατορθώσειν οἰόμενος [Ρ. 76], ἂν οὕτω πεφοδη- 
µένοις αὐτοῖς προσθαλὼν συνταράξη. Καὶ τάχα 
οὐ παντάπασιν ἀπὺ λογισμοῦ ταῦτα ἐποίει, Οὔννοι 
γὰρ τὸ μὶν πρῶτον αὐτὸν βασιλέα τοῦ πολέμου 
τοῦδε στρατηγεῖν οἰηθέντες ἔφευγον οὐδενὶ χόσµῳρ, 
πολλοί τε αὐτῶν ἅτε á0póov τοῖς σχάφεαι συµ.- 
πιπτόντων τῷ ποταμῷ χατεδύοντο. Ὡς δ᾽ ἔγνωσαν 
βασιλέα μὲν κατόπιν χωρεῖν, Βασίλειον δὲ τοῦ στρα- 
τεύματος ἐξηγεῖσθαι, ἀνεθάρσησάν τε xal ὁπι- 
σθόρµητοι γεγονότε Ῥωμαίοις ἀντικαθίσταντο, 
Ῥωμαῖοι δὲ xaltoy παρὰ πολὺ πλήθει τῶν κο- - 
λεμίων ἑλασσούμενοι, ὅμως ὑφίσταντο τούτους, 
Φόνος τε ἁἀμφοτέρων πολὺς ἣν, ἕως ol περὶ 
Ἀτέφανον τὸν "lacta παῖδα (70) Οὗννοι Ῥωμαίοις 
Φυσερατεύοντες πρότερον φυγῆς Ίρξαν. Παλι- 
τρόπου Ὑὰρ τὸ Aoumbv γενομένης τῆς διώξεως, 
Οὕννων μὲν τῶν οὖν τῷ Στεφάνφ σχεδόν τι 
ἅπαντες , ᾿Ῥωμαίων δὲ πολλοὶ ἔπεσον * el 5 
ἄλλοι φυγῇ ἐχεῖθεν ἐσώζοντο, ἐν οἷς καὶ Ἑασίλειος 
ὁ στρατηγὸς fjv. Ταῦτα τῷ βασιλεῖ ἀγγελθέντα, πρὸς 
δὲ καὶ ὅτι Βελέγραδα πόλιν Ῥωμαίων ἀφιστᾷν οἱ 


Romanis, « At plane, inquit, viri, mihi videtur C κάτοιχοι διανοοῦνῖαι, πολλὴν ἑνεποίησαν ἀθυμίαν. 


iuglorium, nullo accepto vulnere discedere, dum 
pro fortuna. decerto Romanorum. » Ubi autem 
longiusjam progressos Hungaros accepit, impetum 
remisit. Interea Cantacuzenus confectis, ob quas 
missu$ erat, rebus, rediit vinctosque adduxit ex 
Delegradensibus evs qui defectionem fuerant mo- 
liti. Jgitur motis inde castris haod procul. Berrhœa 


civitate biemavit, Primo autem vere contracto un-' 


dique exercitu iterum in Hungariam profeclus est, 
quo in medípg usque fines peneiraret. Jamque 
positisimd Istri ripam castris eum universo conside- 
bat exereitu, aderantque plurima qux» Byzantio 
venerant naves, ut copias tronsmitteret, Λι ubi 
undique se angustiis premi vidit, Pannonie rx, 
de mittendis tandem legatis eogitarit, Missis igitur 
ad imperatorem iris illustribus , 134 captivos 
Romanos contingo se redditurum , insuper etiam 
quecunque imperaret , suppeditaturum | policitus 
est. At princeps etsi primo renuenti. siwilis verba 


Καὶ δη Ἰωάννην μὲν τὸν Κανταχουζηνὲν «b. μὲν 
στηρίξοντα τὴν πόλιν ἔστειλε λογισμοῖς ἁποατασίας, 
χαθάπερ ἔφην Ίδη, σαλευοµένην, τὸ δὲ καὶ sagi 
τοὺς 'Ῥωμαίων δώσοντα νεχροὺς ἀνακαλεσόμενόν τε 
τοὺς ἐκ quii: ὅπου δἠποτὲ γῆς τῆς ἔχεῖ χρυπτύ» 
µενοι ᾖσαν. Ὁ δὶ θυµαίνων ἄγαν ἐπὶ τοῖς συμπεσοῦ- 
αιν ἑσφάδαξε μὲν xax ἤθελεν ὀπίσω Οὕννων διῶξαι, 
Ῥωμαίων δὲ οὐχ ἐπαινούντωνς Ἁλλ' αἰσχύνη pet, 
ἔλεγεν, ὦ ἄνδρες, πρὸ τραυμάτων οἴχεσθαι ὑπὶρ 
ες Ῥωμοίων ἀγῶνιζόμενον εὐχληρίας. » Ἐπεὶ δὲ 
πόὀῤῥω γεγονέναι τὸ Οὐννιχὸν Ίχουσε, τῆς ὁρμῆς 
ἀνεχόπη. δη δὲ καὶ ὁ Καντακουζηνὺς τὰ ig οἷς 
ἔσταλτο πέρατι δοὺς ἑπανῆχε δεσµώτας ἔχων xai 
τοὺς, ὡς εἴρηται, ἁποστασίαν ὠδίνοντας Βελεγραδι- 


D τῶν. Τότε μὲν οὖν ἐχεῖθεν ἀναζεύξας ἁγχοῦ τῆς 


Βεῤῥοιαίων δ.εχειµέριζε πόλεως. — "Eapog δὲ τὰς 
δυνάμει; ἁπανταχόθεν ἁχγείρας ἐπὶ τὴν Οὐνναῆν 
αὖθις ἑχώρει, ὁρμὴν ἔχων ἓς αὐτά που τὰ τῆς 
χώρας διαδῆναι µέσα. Ὁ μὲν οὖν ἄρτι πρὸς ταῖ 


Du Cangii nota. 


blfoth. in Stepliano IV pp., et Maarentium, qui vir 
magnilicus appellatur apud S. Gregorium M. I. 1, 
epist, 4. V. Pacligm. 1. 1, c. 9, De chartulariis ec- 
vlesiastieis. erit atins dicendi focus. 

(70) Στεέφανον τὸν "Iattà παΐδα. Perperam hoc 
leco Cinnamus Stephanum, qui tum Graecis εί 
Manueli militabat, Geiz:e fllium fuisse scribit, cum 
ilius frater. fuerit, ut ipsemet agnoscit I. 1v; et te- 
stanitur discrie Radcvicus, |. 1, c. 12; et Gunihbe- 
rus, |. νι Ligur. : ex quibus docemur, Stephanum, 


eum a fratre, ex affectati regni suspicione, 1 Fre- 
dericum imp. profectus esset, ab co per Venetias in 
Grazciam transinissum, cum litem inter ftatres diri- 
mere non potuisset. Guntherus : 

At rex huic finem nequiens imponere liti, 

Gum majora premant private pondera cure. 

Distulit et juvenem. Veneti per staqua pro[n 

Providus Ar4olicam servandam εἰ ad urbem. 
B's consentit Nicetas, |. iv, n. 1. Sed de Stephan 
agetur rursum infra, 





ιν 


HISTORIARUM LIB. 11. 


Ἵστρου πανστρατὶ αὔλισάμενος ἔμενεν ὄχθαις, καὶ A sermonesque de pace rejecisset, admisit tandem 


al νῆες ix Βυξαντίου ἀναχθεῖσαι ἐδτήχεσαν ἀθρύαι 
. ἀναδαίνειν µένουσαι τὸ ὀπλιτιχόν, Ὁ δὲ Παιόνων 
hs ἱπειδήπερ ἐν στενῷ κομιδῆ τὰ χατ᾽ αὐτὸν ἔγνω, 
ἐπὶ τὴν πρεσθδείαν λοιπὸν ἔδλεφεν. "Άνδρας τοίνυν 
τῶν παρ᾽ αὑτῷ ἐπιαήμων ἐς βασιλέα πέµφας, τούς 
τε δορυχκτήτους Ῥωμαίων ἀποδώσειν αὐτίχα ἑἐπήγ- 
Τελλε, xal εἰσέπειτα δὲ πάντα αὑτῷ ὑπηρετήσειν, 
ὅσαπερ ἂν βουλομένῳ ἔσται. Βασιλεὺς δὲ τὰ piv 
πρῶτα ἀνανεύοντι ἰσχυρῶς ἑῴχει xal τοὺς περὶ 
ε’ρήνης ἁποπροσποιοωμόνῳ λόγους, ἔπειτα προσ 


supplices et com legatis in supra dictas eonditiones- 
coucessit. Adducti igitur sunt in eastra Rorbana 
qui superiore, ut memoravimus, prælio capii fue-. 
rant, et arma et equi et csetera belli preda. Ad hzc 
pro ως. equisque dui perierant vivi et in ipsa 
Hungaria geniti equi sunt restituti. Ita soluto bollo 
domui rediere. Italicum inda bellum inchoatum 
jam ante majoribus animis .geri -coepit. Id autem: 
nos páululom repetiti$ rebus memorare -ggre- 
diamur. 9 


ἡχατό τε δεοµένους καὶ τὴν πρεσδείαν ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις ἐἑπέρανεν. χθησαν οὖν ἐν τῷ '"Pupalu$ 
στρατοπέδῳ οἱ τε δορυάλωτοι µάχῃ v προηγησαμένή , χαθάπερ |P. 11.] εἴρητει, {εγενημένοι, καὶ 
ὅπλα xal ἵπποι, καὶ εἴ s( που ἄλλο πολέμου λάφυρον ἣν. ππων μέντοι καὶ ὑποδυγίων τῶν escóvttuv 
ζωοὺς ix τῶν τοῖς Οὔννοις ἀντεχομίσαντο αὐτοχθόνων. Ott τε αὖν πόλεμον Ἀλύσαντες Am οἶκον 
ἀνεχομίσθησαν, Καὶ τὸ ὀντεῦθεν τὰ «Gv. ἹἸταλικῶν πολέμων ἀρχὴν, fjv ἤδη ἔφην, ἐφχήχότα λαμπρότορον 
ἄρτι κινεῖσθαι Πρξατο. Λέγωμεν δὲ ἀναλαθόντες μικρόν. 








BIBAION A. 


LIBER IV. 


α’. [Ῥ. 78] Φρεδερίχος 6 Κοῤῥάδου τοῦ ᾽Αλεμανῶν B. 1. Fredericus Conradi Alemannorum principis ex 


ἄρζαντος ἀδελφιδοὺς, οὗπερ ἱχανῶς ἐν τοῖς ἔμπρο- 
αθεν ἑπεμνήσθημεν λόγος, Κοῤῥάδου τὸ χρεὼν 
ὀναπλήσαντος αὐτὸς τὴν &pyhv ἔσχεν, Οὗτος ἐπειδή 
ποτε λόγον εὐγενείας πρι ποιούµενος (fv γὰρ αὐτῷ 
περὶ πλείστου γυναιχὶ ξνυνοιχήσοντι τὴν εὐγενῃ µά- 
A:9ta. Ex πασῶν ἑλέσθαι) Μαρίαν (71) τὴν Ἱσααχίου 
τὸ, σεθαστοχρᾶτορος θυγατέρα γένει τε xal περιου- 
σίᾷ κάλλους διάφορον οὖσαν ἓν Βυζαντίῳ τρέφεσθαι 
Έχουσεν' feo αὐτίχα τῆς χόρης xol πρέσδεις ἐς 
βασιλέα πέμψας ἡτεῖτο πρὸς γάμον αὐτῷ χατεγγυτ- 
Ütvat ταύτην, πάντα ποιῆσειν ἐπαγγελλόμενος ὁπό- 
σα Κωῤῥάδος τε ὁ θεῖος xal αὐτὸς, ὀπηνίχα [P. 79] 
Παλαιατίνης ἀνέστρεφον, ἐπὶ τῇ Ίταλίας χατακτή- 
σει ᾿Ῥωμαίοις ὑπτρετήσειν ὑπέσχοντο. Ἡ μὶν 


Φρεδερίχου πρεσδεία ἐν τούτηι; ἦν * βασιλεὺς δὲ oU; c 


Ἰόγους ἀποδεξάμενος πρέσθδεις xal αὐτὸς ἐπὶ Φρεδε- 
pixov ἔπεμφεν ἐμπεδοῦν τὰ δεδογµένα χελεύσας. 
Ἁλλ” ἐχεῖνοι, ἐπειδήπερ εἰς λόγους ἆλθον αὐτῷ, 
μηδὰν ὑγιὰς βιδουλεῦσθαι «bv ἄνδρα διαγνόντες 
ἄπρακτοι ἐχεῖθεν ἁπηλλάττοντο, δευτέρα πρεσδείᾳ 


fratre. nepos, cujus in superioribus libris abunde 
meminimus, mortuo Conrado principatum obtinuit. 
Ilic cum aliquando sermonem faceret de nobilitate 
(quippe cum de uxore ducenda cogitaret, omniu:n 
nobilissimam deligere constituerat) audiretque 135 
Mariam laaacii sebastoeratoris filiam 'gencre ac 
pulebritudine eximia precellentem Byzantii. edu- 
cari : continoo captus amore virginis, mis-is ad 
imperatorem legatis eam sibi in matrimouium dari 
depoposcit, omnia se facturum spondens, qnæ et 
patruus Conradus et ipse, cum ex Palestina redi- 
rent, de restitaenda Romanis [talia polliciti erant. 
Cui eum ín (inem venissent legati a. Frederico. 
missi, quz ab eo proposita sunt avide aoeepit Im^ 
perator; qui et. vicissim legatos misit nd Frederi- 
cn, ea de quibus invicem convenirent copfirmatu- 
ros. At ubi cum illo in colloquium venere,. eum 


. nihil sani advertissent ab homine in medium offerri, 


rebus inde infectis regressi sunt, postquam regi υἱ 
alieram ad imperatorem legationem nitteret per- 


Du Cangii noto. 


(71) Μαρίαν. Fredericus imp. repudiata el re- 
missa propter consanguinitatem Adela uxore, Die. 
ocburgensis marchionis filia an. 4152 , ut 


di 
3* Conradus Usperg., δή sequenti, ut Chronicon . 


Weingsrtensc, ad alías nuptias animum adjecit, ob 
idque ad Mannelem obtinends Mariz, Isaacii. seba- 
stocratoris fillz», eausa legatos misit. Otho Frising. 
|. 5 De gest. Frid. : Rex quia non multo ante. hec, 
per oposiolice sedis legatos, ab uzore sua ob vincu- 
inns consanguinitatis separatus fuerai, pro ducenta 
elia pertractans, ad Manuelem Grecorum imp. tam 
snper hoc" negotio, quam pro Guillelmo Sirulo, qui 


patri suo Rogerio noviter defuncto smecesserat , 
utriusque. imperii invasore. debellando, in Greciam 
legatos destinandos ordinat, Sicque primatum suvorum 
consilio, Anxhelmus Hamelburgensis, εἰ Alexander 
Apulie quondam eomes, sed a Rogerio cum ceteris 
ejusdem provincie nobilibus ob suspicionem dómj- 
nandi propulsus, eamdem legationem. suscipiunt. Da 
legatorum reditu agit idem Otlio c. 20. Manuel post 
hac ad firmandam petitum connubium legatos ad 
Fredericum inlsit : sed is aliam sibi watrimonio 
junxerat. conjugem, com ad illius przsenvam sunt 
aádmisei. Idem, c. 51. 





..- 


A1 JOANNIS GINNAMI - | m 
suaserubt. Quam cum et ipsam imperstor infecía.A πρὸς Baca χῤῃόθαι ab«tv ἄναπείσανεες. "He καὶ 


τὸ :dimisisset, viri duo miituntur ex primariis, 


Michael Palzologua et Joaunes Dücas, ambo sebasti 


dignitate insignes, et cum his klexunder, qoi Grá- 
vinz civiiatis lialie:e olim doniinus a Rogerio ex- 
pulsás sd priucipem éonfugerat, Mita autem eom- 
meudatá Tis sb imperátore pecünis, id. potissimum 


jn mandatis datur, οί si intra. Alpes Fredericam. 


agere pereipérent, ung omnes ad illam secédereut : 
sia vero abesset procul, Michael quidem eum pecu- 
nla in Italiam proflcisceretur, ceteri pergerent ad 
Fredericum : quod si ille psetis stare negligeret; 
130 tub vero suam psi ad fialíafh recuperandam 
operam conferrent : quod et fzctum est, hae qua 
sese ultro obtulit occasione. 

9. Dassavilla Rogerii Sicilie tyranni ex sorore 
nepos, avunculo superstite, rerum summam in litalia 


αὐτῆς τῷ βαάιχεῖ ἀποφηφιόθείόης, άνδρες τῶν ἐπὶ 
δόξης ἐσαῦθις ἔστέλλοντο. Μιχαἡλ 4€ 6 Πἀλαιολ/γὸς 
καὶ Ἰωάννὴς ὅ Δούκας, ἄμφω εἴς τὸ τῶν σεθαδτῶν 
ἀξίωμα ἤχοντε Ev. ofc Sv χαὶ Αλέξανδρος, ΤΓραθίνης 
μὲν πὀλέως ἄρξας Ἱταλικῆς, Ῥογερίου δὲ αὐτὸν ἆπε- 
λάσαντος Basket πρότερον Ίδη Προσπεψενγώς. Ἐν- 
eésaMo δὲ ἀδτοῖς χρήματα µἐγάλα πρὰς βασιλέα κε- 
χομισμµένοῖς, sl μὲν ἑντὸς ᾽Αλπεων δατριθὴν ποι- 
εἴσθαι vov Φρεδερίχοὺ ἀχούσδιεὸ, 6100 πάνίας ἔνευγ- 
χάνειν αὐέῷ' ἀποϊέρω δὲ γέγονότος, «Uv ΜεχαΆλ μὲν 
οὖν τὸῖό χβῆμασο ἐπὶ Ἱφαλίαν (ἐνὰτ (73), τοὺς δὲ 
οὖν ἐπὶ Φρέδερίχον στἐέλλεσθας, χἂν ἐπεῖνου τῶν 
δεδογμένων ἀμελὴ σῃ, αὐτοὺς λοιπὸν xal καθ᾽ ἑαυτοὺς 
Ἱταλίας µεταποιεῖἶθαι. Ὅκερ δῆέα xaX γἐγόνε. 


B β. "Peyepi γὰρ τῷ Σιλελῶν ευοβάννῳ ἀδελφιδοὺς 
. $9 ὄνομα Βασαθίλας (15). Οὔτός Ῥόγέρίου μὲν ἔτι 


Du Cangii note. 


(72) 'Ex1 Ἱταλίαν ἱέναι. Fredericum in Anco- 
nensi pago assecuti sunt Manuelis legati. Otho Fri- 
sing. l. ut. ο. 25 : 1bi in confiniis Ancona imperator 
castra. ponens, Paleologum, quod nos veterem ser- 
monem dicere possumus , nobilissimum Graecorum, 
regalisque sanguinis procerem, et Maradocum egre- 
gium virum, ex parte principis sui Coustantinopolitani 
wenientes, muneraque non parea deferentes, obvios 
habuit. Quibus. auditis, causaque vie cognita, per 
aliquot dies secum detinmit. Dehiyc accepto principum, 
qui eum ipso eraht, constió, Guibatdum Corbeiensem 
zimul ει Btabulengei αφθα[εῖν regalem, [Ῥ. 454] 
virum prudeuiem ar in curia magnum, in Graeciam 
fegatione ipsius ad regie urbis principem [uncturum 
destinuvit. Eadeui. habet Güntlierus Ligürini, Ἱ. v. 
Fredericus ipse im Epfst. ad Othonem Frising. : 
Inde euntes. versus. Anconam, Palgeologum nobilissi- 
mum principem Grecorum, εἰ Maradocum socium 
ejus, cum ceteris n&niiis Constantinopolitanis obrios 
habuimus, qui ut in Apuliam iremus et hostem utrins- 
gue imperii Guillehnwm potentia virtutis nostre con- 
terere vellemus, infinitam pecuniám nobis dare sno- 
fonderant, Οκίὰ $ero militia nostra propter multos 

abores et bella nimis attrita (uit, placuit magis prin- 

eipibus redire, quam in. Apuliam descendere. Adde 
Radevicum, l. nn, c. 20 et Willel. Tyrium, |. xvi, 
é. 4. 

15) Bacta0Ltac. Fuit is Robertus de Bassa- 
villa, qui Falcando, Petro Dlesensi Epist. 10, Bon- 
filio Coustautio, Fazello et aliis comes, Loritelli 
vulgo lndigitatur, Willetni regis amitze filius, quam 
Gillam vocat Philadelphus Mi(gnos in. Genesi. Sicil. 
nobil. Nupserat illa, ut idem scriptor ait, Roberto 
cognomento Zgmparroni, nobili Normanno qmi 
Conversani, cui Rogerius rex castellum di Sacca 
concessit. Ex his noptiis nates Robertus de Bassa- 
villa, qui ut auctor est idem Magnos coronationi 
Willelni Panormi interfuit, vir ezeteroquin in regno 
potentissimus, qui ascitis Roberto de Surrento Ca- 
puauo principe, Andrea comite Rupiscaninz, ciete- 
risque nobilibus, quos Rogerius rex, ipseque Wil- 
elmus in exsilium egerant, «utrumque imperatorem, 
ait Tyrius, 1, xvin, c. 2, Romanorum videlicet et 
Constantinopolitanorum, alterum ore ad os, et mani- 
[este, qui adhuc erat in ltalia ; alterum rero per lit- 
leras, aed. occul/e, àd oceupandwm Siculi regnum 
sellicitabat. Joanues Berardi, |. 1v Chron. Casau- 
riensis : Mortuo rege liogerio, Willelmus filius suc— 
cessit in regnum, vir mird sapientia et magna virtu- 
(a, qui volems. consanguineis εἰ bona facere, 
Robertum de  Bassatilla. comitem — Loritelli fecit, 
eique totum comitatum illum et eicinas terrüs suppo- 
suit, εἰ ez bono collato devotiorem existimavit Fi 


infra : Nec multo post Robertus, cui dominus res 
Willelmus tot et tanta bona contulerat, seditiose 
àgens conira dominum suum, mazinam partem de 
regno ejus pervasit, comiles suc nequitiae et complices 
multos sibi associavit εἰ ultra quam credi potest sub- 
limia de se cogitans, in modico perturbavit. Bassa- 
tille exilii. causam refert Hugo Falcandus, quod 
videlicet ad regni subrepiionem plurimum aspiraret, 
ipsum regnum ad se jure diceret pertinere, eo 
quod Rogerius rez avunculus ejus. in quodam testa- 
menío &k0 priecepisse diceretür, 8t siquidem Guillel- 
mus ejus fllius inalilis a&t purum idoneus eideretitr, 
Roberius comes, cujus virtus haud dubia eral, um 
preficeretur. Exstineto postmodum Willelmo, Mar- 
gareiæ reginze, Willelmi cogn. Boni Siciliae regis 


C matris ópera a& exsilio revocátus est. Adde Aleran- 


drum. Mon. |. v; Chron. ménasterii S. Barthol. de 
Carpineto; Rob. de Moute οἱ Nicol, Triveiium ann. 
1155, 1456 οι 1165; Acta Alexandri líl pp. apud 
Baron. stn. 1169 ; Othonem Frising. 1. 11 De gest. 
Freder. e. 20, et Guntberum l. v Ligu*, opud quos 
Robertus Cavillensis comes dicitur, perperam opi- 
dor, pto DBassavillensis. Neque Teficius, ni fallor, 
Chronicon S. Bartholomei de Car pitete de Twttà- 
villa cognomen ei indidit, etsi. in ? annía εκει)» 
terit illustris familia hacce appellatione : Hic autem 
(Rogerius rex) reliquit sibi successorem in regnum 
filium suum nomine Gnilelrnum, mandam vi wt 
Robertum de Tuttavilla filium sororis sue [acere 
comitem Loritelli. Familie vero.Bassavillensis in 


' Normannia meininit Ordericus Vitalis, |. ni, p. 479. 


At eui in hac dignitate successerit Robertus, non 
tradunt scriptores. Nam ante. illum comitstam Lo- 
ritelli possedere proceres Normanni, qui a Gaufredo 


D Capitauat:e comte, Guiscardl fratre, genus. duce- 


bsnt : nempe. lobertus 1 Gaufredi filins, [P. 455 
Robertus ll Roberti I filius, et Guillelmus Robenit 
filius. Guillelmi meminere aliquot tabulae an. 1157, 
uibus varia dona contulit. eeclesiis Scyllacensi et 
ealinz, in quibus Loretelli comitem comitum sese 
inscribi, meminitque Roberti pareutia et Robert 
avi sui. Vide Petr. Diac. l. iv Chr. Casin. €. 48, 
117; Guillelmi igitur bona, fortassis ob rebellionem 
aut jure caduci, Rogerio regi céssere, atque ia 

rimis Lorewellensis Comitatus, quem Roberto de 

assavilla ex patris precepto Guillelmus 1 Siciliie 
rex coneessit : ex quo ille Dei. et regia gratia pela- 
tinum comitem Lorelelli et Cupersani, Alium et tre- 
dem damini Roberti Cupersanensia comitis, el domt- 
num civitatie Bivini sese inscripsit, ut -eolligitur ex 
diplomate an. 1179, quod descripsit Ugbellus, 
tom. VIII tali Sacre, p. 359. Genus.porro ducebat 
Robertus de Bassavilla a comitibus Conversant, 





ΣΚ) HISTORIARUM LIB. IV. 414 
εεριόέτος ον Ἰταλίας διεῖπεν αρχὴν, ἐκείνου δὲ A obtinuerat. Sed mortuo tllo transtatuque ad Gullel- 


«ετελευτηκότος ἐπὶ τὸν υἱόν τε Γιλιέλμον τῆς ἀρχῆς 
μετελθούσης, Ἰνάγχαστο λοιπὸν ἕν ὅποστρατ- 
$rov λόγψ διατελεῖν, ἑτέρου τὴν Ἰταλίαν διέπον- 
vg, Kal 5h «ἣν ὕδριν οὖχ ἐνεγχὼν εἰς ἆπο- 
οτασίαν εἶδε. Toivov xal ἐπὶ Φρεδερίχον πέµφας 
"Tav τα «ᾶσαν καὶ Σιχὲλίαν αὑτὴν ἐγχειριεῖν 
ἐπήγγελλε 4069y. Φρεδερίκου δὲ πρὸς τὸ δυσχερὶς 
ὀκνήσει ἐχομένου, δυγέδαινεν ἀπρόχτους τοὺς Baca- 
60a πρέσδεις ἑπανιόνῖας ᾿Ἀλεξάνδρῳ συνηντηχέναι. 
δη γὰρ καὶ οὗτος οὐδὲν ὧν ἕνεχα παρὰ Φρεδερίκον 
ἦλθε κέρατι δοὺς, αὖν τῷ Δούχᾳ ἐκεῖθεν ἁπηλλάτ- 
τετο. Ὡς οὖν εἰς λόγους ἀλλῆλοις ἦλθον ᾽Αλέξανδρός 
τε xai ol. Βασαθίλα πρέσδεις, μαθὼν Αλέξανδρος 
ὅτου ἕνεχα παρὰ Φρεδερίχον ᾖλθον, « ἐγγὺς, » ἔφη 
πρὸς αὐτοὺς, ἄνδρες Φίλοι, ὃς πέρατι αὐτίχα τὴν 
προσδείαν ὑμῖν δώσει. » TOv δὲ μαθεῖν βουλομένων, 
« Βασιλεὺς ᾿Ῥωμαίων » ὑπολαδὼν εἶπεν ὁ ᾿Αλέξαν- 
δρος, xai ἑξής πάντα κατέλεγε προστιθεὶς ὅτι δὴ xat 
Παλαιολόγος àvho βουλῆς μὲν τῆς Ῥωμαίων Gv 
εἰς δὲ xb τῶν οεθαστῶν ἀξίωμα {[ἀναχθεὶς ] 
οὖν Χχρήύµασι μεγάλοι; Ενιαῦθά που παρὰ πόδας 
ἐστὶ, τούτου ἕνεκα ἐνταῦθα παραγεγονὼς ὅπως ἂν 
Ἰταλίαν βασιλεῖ καταατήταιτο. Ταῦτα οἱ Βασαδίλα 
πρέδδεις ἀχούσαντες γράµµασιν αὐτῷ τὰ παρόντα 
ἐδήλουν. [P. 80] 'O δὺ εἰς την πόλιν Πεσχάραν (71) 
Ῥωμαίοις λόγου χοινωνήσειν ἤθελεν. Ὁ μαθὼν ὁ 
Παλαιολόγος (75) ναυσὶ δέκα ᾳηδὲν ὑπερθέμενος εἰς 


Πεσχάραν ἔπλεε, πόλιν Βεστίαν (76) βασιλεῖ προσχω» — 


mum regia dignitate, eutn alter Italie admhistra- 
tionem obtinuisset, ipse secundim ab eo locum of- 
tinere eoactus est. Ilane ille non passus injuriam 
ad defectionem 8680 comparavit, missisque ad im- 
peratorem: legatis, Raliam universam Siciliamque 
ipsam in manus sese traditurum pollicitus est. Sed 
enim Bassavillz legati, qui Frederico In re ardua 
ac difficil adhuc cessante, re infecta. redibant, in 
Alexandrum ineiderunt, qui nihil pariter eorum 
quorum causa venerat ad Fredericum exsecutus ona 
eum Duca revertebatur, Ubi igitur in. colloquium 
venere Alexander et Bassaville legati, Alexander, 
qui quorsum ad Fredericum venissent probe nove- 
rat : « Prope est, inquit, amici, qui legationi ve- 
sirz extremam manum imponet. » Quis ifle esset, 
rogantibus iis : « Imperator Romanorum, » subdit 
Alexander : moxque rerum euarrato statu, addidit 
Paleologum, virum quidem ex curie Romanas ma- 
gnatibus, sed sebasti insignitum dignitate, cum 
immensa pecuniarum 1377 vi prope adesse, υἱ ]ta- 
liam imperatori denuo assereret. Quibus Intellectis, 
legati per litteras quee audiverant Bassavilte signi- 
ficaront. Ille vero ut sibi liceret cum Romanis in 
eivitate Peschara colloqni per eosdem expetiit. 
Quod vbi accepit Palzologus, uihil cunctatus uavi- 
bus decem. Pescharam adwavigavit, Voscia interea 
urbe, quz ad principem defecerat, communita. Sed 
eum rursum Bassavilla ad Vosciam cum illo sesc 


ῥήδαθαν μιιαξὺ χρατησάµενος. ᾽Αλλὰ δόξαν αὖθις ( collocuturum nuntiasset, eo se contulit; congres- 


Ἑασαθίλα ἐλὶ Βεστίαν αὐτῷ ἐντετυχηχέναι ὀπίσω 
ἔπλει, ἐνταῦθά τε ἐντιτυχηκὼς αὐτῷ, πίστεις is 
«αρὶ τῶν πρσοχειμένων λαδὼν καὶ δεξάµενος ἔργου 
λουπὸν εἴχετο. Ὁ δὲ Δούκας στράτευμα ἤδη ἀθροίσας 
φροῦριόν τι ἐρυμνὸν, οὗ Προῦνεζος Ίρχεν ἀν]ρ Ἴτα- 
λὸς, πολιθρχεῖν ἐπεδάλετο. Ἔνθα προσθολΏς Υενο- 
µένης Ῥωμαῖοι τοὺς πολεμίους τριφάμενοι ἑντὸς 


suque habito ac de rebus praesentibus data accepta- 
que vicissim flde, operi sese accinxit. Contracto 
deinde exercitu, castrum validum, cui Bruntzus 
Ralus praeerat, oppugnare aggressus est Ducas. 
Commisso ibi certamine, hostes fuderent Romani, 
qui fugientes insecuti una cum iis moonia subiere. 
Ai illi m arcem sese primum recepere. Verum ut 


Du Gangii note. 


Normaniez gentis, proindeque a Gaufredo comite 
Couversani, Koberti Guiscardi ex sorore nepote, de 
qoo Malaterrai. 1. c. 10, 59; Ἱ. n. c. 59, 40; 1. iv, 
ο. 4; Ordericus Vital. 1. vit, p. 645; liv. x, p. 780; 
ei Will. Gemetic, L vi, c. 14; sed de comitibus 
Conversaui quedam attigimus in notis ad Alexiadis 
p. 588, sgemnsque ploribus in Fautliis Normanni- 
eis. Caterum id observatione dignum videtur , 
£omites Loretelli, pon modo comites palatinos, sed 
et comiles comitum sese inscripsisse : ex quibus 
vonficitue illustri hac dignitate donatos fuisse a 
principibus Normannieis, ut essen qui in his pro- 
vinciis οἱ ditionibus, quas bello acquisierant, vti in 
Francorum regno et Álemannico imperio ea tem- 
pestate observatum aünotavimus in dissert. 14 ad 
Joinvillam , cum suprenia auctoritste in eorum 
pslatiis jas dicerent. Proindeque cum caeteros .co- 
mites er istius. dignitatis praerogativa precellerent, 
comites comitum appellabantur, ut apud Gallos 
nostros eomites Campanis, sese Francorum comues 
inscribebsut. Hac vero dignitate gaudebant primi 
Loretelli comites. Nam Robertus ] in charta an. 1095 
spud Ughellum in Episc. Tealinis n. 16 comes co- 
mitem; Roberiug ll in alia an. 1115; quas habetur 
in Chroniéo monasterti S. Sophie Benevent. comes 


comitum de Lauratello, et palotimis comes in charta 
an. 1195 apud Ughellum, tom. VIII, p. 557; denique 
Guillelmus, Loretelli comes comítum, apud ewndem 
Ughellum, in episc. Teatin. n. 21, inscribontur. 

(14) Πεσχάραν. Piscaria, Pescara bodie, wrx 
muuitisshna in Samnitibus, inter Atria et Orto- 
nam, inostio fluminis cognominis in mare Adriati- 
€um influentis, veteris oppidi Atemil. fundamentis 
inwdificata, quod Ateruum fuisse piunt, Hujus 
memiuit Paulus Diac. l. ti Rerum Langab. c. 20. . 

(75) *O μαθὼν ὁ Παλαιολόγος. Expeditionem 
Grecorum ltelicam, quam obiter attigit. Nicetas, 
|. 31, c. 8, fusius prosecuti sunt. Faleandus, Otho 
Frisng. |. n, c. 29; Will.. Tyrius, l1. xvut, c. 2. 7 
ei 8; Rob. de Monte, an. 1155, 1156 ; Chronicon 
Ceccanense et Chronicon Pisanum, ann. 4157; 
Raduiſus de Diceto in Hnag. Hist, an. 4156. Addit 
Siero czesa in ea.40 millia Græcorum. 

16) Βεστίαν. Vescia, non Voscia, ut prafert 
editio, urbs iu confinibus Campanorum et Hirpino- 
mm, inter Abellam et Vesuvium, Besti urbs apud 
Leon. Ost. I. ut, c. 15. Vide Cluverium, l. «1 lialia 
Anique, εἰ Ughellum tom. VII. Halie Sacra, 


p. 1178. 


475 | JOANNIS CINNAMI 116 
gedilicia sua igne consumi vastarique et auferri om- Α Τειχέων σννέπεσον φεύγουσιν, οἱ δὲ πρῶτον μὲν ἐπὶ 


nia s Romsnis conspiciunt, tum vero descendunt, 
doninumque suum magnum. imperatorem procla- 
mant: atque hoc modo castro illi potiantur. Cum 
inde ad civitatem, cui 2 divo quodam, qui im ea 
colitur, Flavianas nomen inditum est, pergerent, 
populares omnes obviam effusi pro ogris sais illos 


rogant, ac ne quid in se gravius inselescat miles, 
obtestantur, servos se fuinros deinceps imperatoris, 


et quxcunque vellent. Romani se facturos polliciti. 
Dux ejusmodi benevolentize illorum gratiam repen- 
dens, per eorum agros amice ac pacate iter fecit, 
148 Cum inde excederet, Gulielmus Bassaville 
[rater, qui et ipse in Romanorum amicitiam con- 
cesserat, cum fratris litteris venit, quibus ut couff- 
denter dux accederet hortabatur, utpote cireumja- 
cente regione jam Romanis parente. 


δ. Paleologus autem Voscia, ut dictum est, per 
conditiones potitus, ad Tranim venit : cujus ineolz 
simul ae Romanum exercitum conspexere, cum ne- 
quaquam urbem dedere vellent, missis ad ducem 
legatis, ut finibus suis abscederet rogavere : neque 
enim prius quam Barim cepisset, Tranim posse ab 
Πίο expugnari. Quare collectis decem non amplius 
navibus, discessit inde et ad urbem Borim venit, 
non tam militum secutus consilium (quippe solers 
erat admodum et rei militaris experientia nemine 
inferior), sed quod Tranim expugnari revera non 


τὴν ἀχρόπολιν ἀνεχώραν, ὡς δὲ 'Βωμαῖοι πΌρ ταῖς 
οἰχοδομαῖς ἤδη ἐνῆχαν τά τε οἴχοι διήρπαζον, ἔπι- 
χαταδαΐίνειν τε Πρξαντο καὶ χύριον σφίσι βασιλέα 
µέγαν ἀναθοᾶν . Τούτου uiv δὴ οὕτως ἐγ- 
χρατεῖς ἐγένοντο, Ἐπὶ δέ τινα πόλιν ἕλθόντων f, ἑπώνυ. 
po; τῷ. ἐνταῦθα ειµωμένφ ἁγίφ ἁλαδιανὴ (11) 
χέχληται, ἐξεχεῖτο ἅπας 6 δηµος ὑπὲρ τῶν ἀγρῶν 
δεόµενοι καὶ τοῦ μηδὲν αὐτοῖς ἄχαρι πρλς τῶν Ῥω- 
µαίων πείσεσθαι στρατιωτῶν, δοῦλοί τε .βασιλεῖ 


᾽ἁὰμολόγουν xai τἆλλα ἕπραττον, ὅσα Ῥωμαίοις βου- 


λομένοις fjv. Οὓς τῆς εὐνοίας ἀμειδόμενος ὁ στρατ. 
ηγὸς ὡς διὰ φιλίας ἑπορεύετο τῆς χώρας. "Apu δὲ 
ἐχεῖθεν ἀπαίροντι Γιλιέλμος ὁ Βασαδίλα μὲν ἁδελφὸς, 
εὔνους δὲ xal αὐτὸς Ῥωμαίοις Ίδη γεγονὼς γράµ- 
pata Μαρὰ τοῦ ἀδελφοῦ χοµίζων ἦλθεν αὐτῷ θαῤ- 
ῥεῖν τοῦ λοιποῦ προτρεπόµενα, ὡς sb ἑξῆς χώρας 
κατηχόου προχειµένης αὐτῷ. 

Y. Ὁ δὲ Παλαιολόγος ἐπειδὴ Βεστίαν, χαθάπερ 
εἴρηται, ὁμολογίᾳ παρεστήσατο, ἐπὶ Τρᾶνιν ᾖλθε, 
Τρανῖται τοίνυν ὡς τὸν ᾿Ῥωμαίων εἶδον στρατὺν, 
ἐπειδὴ παραδιδόναι σφίσι τὴν πόλιν οὐδαμὴ ἤδελον, 
πρέσδεις παρὰ τὸν στρατηγὸν πέµψαντες ἠξίουν ἓν- 
θένδε τοῦτον ἀπαίρειν. Mh Ὑὰρ πρότερον Βᾶριν 
παραστησαμένῳ ἀδύνατα αὐτῷ ἔσεσθαι Τρᾶνιν ἐλεῖν. 
ο δὲ vau; αὐτίχα οὐ πλέον f δέχα ἐπαγόμενος 
ἐχεῖθέν τε µετέδη χαὶ ἐπὶ Βᾶριν ᾖλθεν,. οὐχ ὅσν 
τοῖς στρατιωτῶν λόγοις ἀναπεισθεὶς (ἀγχίνους γὰρ 
ἦν xal τῇ περὶ τὰ πολεμιχὰ ἐμπειρίᾳ οὐδενὸς fissuy), 


posse sciret, proindeque tempus ibi terere parum ϱ ἀλλὰ Τρᾶνιν οὐκ ἑπέμαχον εἰδὼς ερίδειν εἰκὴ τὸν 


consultum arbitraretur. Sed et ad ipsam Barim co- 
pias admovere liaud tam facile videbatur : cum præ- 
terquam quod validis cingeretur iuris, ldoneo har- 
barorum præsidio esset munita : quorum alit in 
turribus armati stabant, alil ante portas infinito 
prope numero effusi pedites equitesque perinde cum 
armis consistebant. Ad bsc sestu insolito fervens et 
intumescens mare jamjam navibus interitum mini- 


tabatur. Cum igitur ardua omnia undique ac diffi-- 


cilia prorsus viderentur, non ideo tamen spem ille 
omnein abjecerat, Sedata igitur postridie tempestate, 
rem aggredi constituit. Àt cum nibil fere 139 ex 
animi sententia succederet (hostium enim alii lapi- 
des et ligna et quodcunque occurrebat ad manum 
nivium instar e turríbus emittebant : alii, qui infra 
stabant, frequentibus telis ebscurabanuaerem), inter- 
mittendam in presenti oppugnationem ratus extra 
tell jactum recessit et pacisci cum hostibus cepit, 
multa iis bona pollicitus, quæ sese partim daturum 
confestim spondebat, si urbem citra prelium magno 
dederent imperatori, partim subinde speranda inge- 
rebat. Oppidani simul atque id accepere, alii equites 
excedunt, alii se»phas ingrediuntur, eumque invi- 
tant ut in urbem, cujus reclusas ostendebant portas, 
veniret. At ille ne dolus subesset veritus, primo 
animos illorum tentare statuit, Jussit itaque navem 


χαιρὸν ἀσύμφορον ᾧετο, "Ebóxet μὲν οὖν f Βᾶρι 
ἁπρόσοδος αὐτῷ πάντη' τείχη τε yàp αὑτὴν περι- 
εζώννυ χαρτερὰ, χαὶ βαρδάρων στρατιὰ οἱ plv ἐπὶ 
τῶν ἐπάλξεων ὀπλενδυτοῦντες ἑνέστῃσαν, ot δὲ ἀν- 
ἀρ:θµός τις ὅμιλος πνλῶν προχυθέντες πεζοί τε xal 
ἱππεῖς ξὺν τοῖς ὅπλοις ἐπεφέροντο αὐτῷ. [P. 81] Ἡ 
θάλασσα δὲ σφοδρῶς ἐπεγειρομένη χαταδύειν Ἠπεί» 
λει τὰς γαῦς,. 'O 0k χαΐτοι πανταχόθεν αὐτῷ tori 
πραγμάτων ἁπόρων ὄντων, o0x ἔξω πάντη ἑλπίδων, 
ἐγένετο. Tjj ἐπιούσῃ γοῦν τῶν χυµάτων τέως ἀπηλ 
λαγμένος ἔργου ἔχεσθαι Ίθελεν. Ὡς δὲ μηδὲν αὐτῷ 
προὐχώρει (τῶν γὰρ πολεμίων οἱ μὲν λίθους καὶ ξύλα 
καὶ xdv τὸ παρατυχὸν νιφάδων δίχην ἐκ τῶν ἑπάλξεων 
ἐπ αὐτὸν ἔπεμπον, οἱ δὲ xal ἀπὸ γῆς βέλεαι τὸν ἀέρα 


D ἑσχίαζον), ἑντροπήν τινα ἓν τῷ παραυτίκα κεποιη- 


μένος ἔξω βελῶν ἑγίνετο, λόγοις τε ἐς αὐτοὺς ἐχρῆτα 
ἀγαθὰ ἃ μὲν αὐτίχα ποιῄσειν ἐπαγγελλόμενος εἰ βε- 
σιλεῖ μεγάλῳ τὴν πόλιν ἁμαχητὶ παραθήσουσιν, ὧν 
δὶ χαὶ ἑλπίδα ὑποτείνων ἑξῆς' τούτων ἐπειδήπερ οἱ 
ἐπὶ τῆς πόλεωᾳ Ίχουσαν, ἱππέων ἑχδραμόντες «wie, 
ol δὲ χαϊιλεμθαδίοις ἑμθάντες, παρεχάλουν αὐτὸν ἐπὶ 
τὴν πόλιν ἰέναι ἀναχεχλιμένας τὰς πύλας ὑποδειχνύν» 
τες. 0 δὲ δείσας ὅτερ ἣν μὴ ἑξαπάτη τις εἴη τὸ vod vro, 
ἐς πεῖραν ἐχώρει πρότερον, Ἐχέλευε τοίνυν τῶν σὺν 
αὐτῷ iav νεῶν ἐπὶ τὴν ἀκτῆν ἱέναι δῆθεν ὁρμισομό» 
νην ἀλλ &pa τε προσιοῦσαν εἶδον αὐτὴν οἱ φολέμιο 


Du Cangii note. 
(17) ΦΛαδιαγή. Flavianum forte oppidum ín Samnitibus circa littus haud procul Turdjoo. 





πι 


HISTORIARUM LIB. ΙΥ. 


t8 


καὶ ἀμφὶ τοὺς ftvcaxoclouc ἐς τὰς ἐπάλξεις ἀνέθαινου. Α ex suis unam ad littus agT, quasi eo appulsuram : 


*0 χατιδὼν ᾽λλέξανδρος µήπω πρὸς τοῖς ὅπλοις ἐχεί- - 


vov γεγενηµένων yousiov χεχυμένον ἐπὶ τοῦ χόλπου 
λαδὼν ἀπέδαινέ τε τοῖς veg θᾶσσον xol τοῖς im 
tfe πόλεως δειχνὺς, « "Oc ἂν πλούτου χαὶἐλευθερίας 
ἑραστὴς εἴη δεῦρο παρίτω, ἀνέχραχεν, ὡς αὐτίχα 
τούτων ἀπολαυσόμενος.» Ὁ μὲν ταῦτα εἶπε, τῶν ὃ 
ix τῆς πύλεως πλῆθος ἑχδραμόντες πολὺ παραυτὰ 
βασιλεῖ προαεχώρουν, οὓς ὄρχοις χαταλαθὼν ὁ ατρατ- 
ηγὸς σπεύσας ἐπὶ τὴν πύλιν εἰσῆγε τὸ στράτευμα. 
Οὕτω χρυσίνου δελέατος οὐδὲν ἀνθρώποις ἁπατηλό- 
τερον γίνεται. Ταῦτα Ὑνόντες πολῖται οἱ ἄλλοι, οὓς 
οὐχ Ίρεσχε δηλονότι τὰ πραττόµενα, δρόμῳ ἐπὶ τὴν 
ἀκρόπολιν ἐχώρουν, ἑντός τε ἤδη τειχέων Υγεγονότες 
περὶ τῶν ὅλων ἐμάχοντο. "Hv τε πρᾶγμα πολλοῦ γε 


quam ubi hostes vident accedere, numero circiter 
quingenti Larres conscendunt. Id conspleatus Alezan- 
der, cum needum il arma induissent, aurum, quod 
pre sinu effusum gestabat, accipiens statim nave 
egreditur : ostensoque eo oppidanis qui supra muros 
stabant, hxc verba exclamat : « Qui divitiarum et 
libertatis desiderio tangitur, hue accedat, iis ex- 
templo [ruiturus. » His dictis ingens e civitate ad- 
volat multitodo et imperatori continuo adjungitur Σ΄ 
moxque dux fide ab iis accepta, cum muita celeri- 
(ate. exercitum in civitatem introducit. Adeo nibil 
est ad inescandos illiciendosque mortalium animos 
auro validius. Hæe postquam cognovere cives alil, 
quibus videlicet 1450 qux facta. fuerant haud pla- 


ὄντως θαύματος ἄξιον ὁρᾷν, τοὺς ἔναγχος xal φύσει B cebant, [η arcem confestim sese proripiunt : atque 


xai γνώµαις συµθαΐνοντας σήμερον ὥσπερ ἔπι- 


ειχίσµατι τῷ χρυσῷ διειργµένους, ἐχθρὰ φρονοῦν- . 


τας ἀλλήλοις xai διεστηχότας ἤδη τοῖς ἔργοις, Ταῦτα 
μὲν οὖν τῇδε ἐφέρετο. "Hv δέ τι φρούριον ἀνὰ τὴν 
πόλιν ἕτερον, ἐφ᾽ οὗ ἹΚιχολάου τοῦ ἓν ἁγίοις ἵδρυτο 
γεὼς, ὃ xal αὐτὸ ἐξελεῖν ὁ στρατηγὸς διανοηθεὶς 
τοιάδε τινὰ ἐποίει. "Ανδρας τεθωραχισμένους µέ- 
λασι περιστείλας ἁμφίοις ἐχέλενεν ὀρθρίσαντας ἐπὶ 
t^v νεὼν ἑλθεῖν, ἐπειδὰν δὲ xal ἔνδοθεν γένοιντο τὰ 
«ξίφη σπασαµένους ἔργου ἔχεσθαι. [Ῥ. 85.] Οἱ μὲν 
οὖν ἕωθεν τῷ φρουρίφ προσιόντες τὴν πύλην ἔχο- 
πτον * οἱ δ ἔνδον µονήρεις τινὰς εἶναι τούτους 
ὑπειληφότες, τὰς πύλας αὐτοῖς διαξυγώσαντες εἶσ- 
εδέχοντο. Καὶ τὸ λοιπὸν οὕτω δὴ xal τοῦτο Ῥω- 
µαίοις ἠρέθη, ᾽Αλλὰ xal τούτου ἑαλωχότος οἱ ἐπὶ 
τῆς ἀχροπόλεως ἰσχυρογνώμονες ἔτι ἧσαν. Μέχρι 
μὲν οὖν καὶ ic ἑδδόμην ἡμέραν οὕτω διετέλεσαν 
ἀντιχαθήμενοι ἀλλήλοις, ἐπεὶ δὲ xat Ἡασαθίλας 
ἐνταῦθα ἦλθε δύναμιν ὡς πλείστην ἐπαγόμενος, 
τότε 6h xal ταύτην Ῥωμαίοις παρέδοσαν. Κατὰ 
ἔχθος vt μὴν τὸ πρὺς ᾿Ῥογέριον ἅτε ἀπανθρύ- 
φιος. αὐτοῖς ὁποῖα τοῖς τυραννοῦσιν κεἴθισται 
προσφερόµενον, ἐς ἴδαφος (78) αὐτὴν χαθελόν» 
τες ἀφῆχαν, καΐτοι πολλὰ τοῦ στρατηγοῦ πρὸς 
τοῦτο διενισταµένου xdi χρημάτων ὠνεῖσθαι ταύτην 
Βεγάλων ἀξιοῦντος. 

δ. Τὰ μὲν οὖν κατὰ Βδριν εῇδε ἐχώρησεν. 0 δὲ 
Παλαιολόγος ἐπειδὴ ταύτην ἔσχεν, ἐπὶ Τρᾶνιν (79) 


Intra n-cnia Jam recepti de summa rerum decertapt. 
Hic porro rem admiratione dignam erat intueri, éos 
nempe qui el natura et voluntate invicem nuper 60- 
hzrebant, nunc auro velut muro disjunctos hostili- 
ter inter se agere, diversaque prorsus moliri et 
sentire, Atque is fuit in urbe rerum status. Erat 
preterea in superiori civitatis parte arx altera, in 
qua exstructum erat divo Nicolao dicatum templum, 
quam cum occupare statueret Palaologus, talia 
comminiscitur. Armatos aliquot, nigris superindutos 
palliis, summo mane ad templum ire Jubet, datque 
lis in mandatis, ut simul atque ingressi illud essent, 
tum demum strictis gladiis rem aggrederentur. llli 
ergo sub auroram accedentes ad arcem, portam 
pulssnt. Qui intus erant, monachos quosdam essc - 
srbitrati, apertis januis illos ihtromisere : atque ita 
deinceps a Romanis captam est castellum. Verum 
id etsi expugnatum, nihilominos qui aeropolim te- 
nebant obstinatiori sese tuebantur animo, 4499 ut 
per septem continuos dies certamen perduraret. At 
postquam eo accessit cum ingentibus coplis Bassa- 
villa, tum et illam Romanis dediderunt : atque odio 
quo in Rogerinm flagrabant, quod nimirum Iahu- 
mane crudeliterque (nt solent tyranni) in eos sevis- 
set, arce diruta soloque æquata, discessere, licet 
dux obsisteret eamque magno vellet emere. 


141 4. Hzc tum ad Barim contigere, qua eopta 
Paleologus versus Tranim  navigst. Ea civitato 


&vésiet ὀμολογίᾳ τε xal. ταύτην παραατησάµενος, D similiter certis conditionibus in deditionem accepts, 


εἶτα χαὶ Γιδενάτζιον (80), πόλιν λόγου ἀξίαν, 
ὑπόσπονδον ἐποιήσατο, "Hv δέ τις Ῥιτξάρδος (81) 


Juvenatium son contemnendam urbem fcedere sihi 
adjungit, Erat iis in locis Richardus quidsm homo 


Du Cengii note, 


8)'Ec ἔδαφος. Atque id postmodum cause 
foit, eur. Willelmus recepta Bari" castelli sui, quod 
4 Barensihus dirutum fuerat, rainas intuitus, 
(P. 456] Barenses sic allocutus sit : Jeste, inquit, 
vobiscum agam judicio : οἱ quia domui mee parcere 
noluistis, certe nec ego vestris sum domibus parcitu- 
δι νὰ. et factum est; muris enim primom gequa- 
tis totius insecutum est excidium eivitatis, 


tiv ora maritima, 19 m. a Bari, hodie Giovenaszo. - 

(81) 'Ριτζάρδος. Fuit bie Ricardus Andria ce- 
mes, Willelmi regls partibus addietus, Proinde vix 
simile videatur vero illum esse qui a Roberto de 
Monte, an. 1155, Richardus de Linges comes Andrie 
nuncupatur, eum Robertum Bassavillam is' secutus 
sit, Deinde Richardus cujus meminit Robertus, non 
Andris, sed hndri insula comes fuit, si qua fides 


Barim porro Graecis ademerst jam olim Guiscardus, "**idem hæe an. 14145 scribenti : Rez Rogerius Sicilia: 


ot est ia Chronico Casin. I. it, 6. 44. 
(79) Tpaàr«v. Urbs nota in ea ora Trani bodie fere 


ruta. 
(80) Γιδενάτζιον. Juvenatium in. Apulis Ῥεαοο. 


Tripoliianam prorinciam in Africa super paganos 
cepit. In hac expeditione (wit et multum. profuit Ri 
chardus de Linghenc, miles optimus, qui. nuper de 
B ajocensi comitatu illuc perrexerat; et a rene Hogerio 








479. IOANNIS-CINNAMI 480. 
vindicte η mire cupidus, Quippe liominem, A ὄνομα ὀνὴρ Χολαασιχός, "Άνγθρωπαν γὰρ καὶ. Ail 


^ & quo vellewssime essel offensus, quas] victimam 


cedere, manibus pedibusque üruucere, visceraque 
illius avellere, levissima ei videbainr animadversio. 
Antro bic castello. praeerat : qui ubi Jovenatium 
jn Romanorum potestateu jamjam venturum acce- 
pit, nt ab. incepto. desisterent, Romanis commmatus 
est, Sel spretis ejuamodi miois Juvenaiioque in 
ldem recepjo, cum quid deinceps agendum esset 


deliberareps Romani uljgriusque pergerent, illo - 


comitibus aliis adjunctus atque adeo ipsi Guilielmi 
canoellario, quem ἱοροίΏείαοι Greci yocant, cug 
lis. versus Tranim tendit, urhem, primo impetu 


expugnaturus. Hos suhsequebalur exercitus equitum 


duorum iilium, peditum vero, aliorumque arma- 


torum  inünite  mulitudimig. Qui ju — civitate B 
. eum exiguis admodum copiis relicti fuerant Romani, 


tum sibi tum civitati meiuentes. celeriter Ducam 
advocant et foriunam illi presenjeu per litteraa 
exponunt. Quas ubi ille accepjt, motis eodem die 
castris 3l Tranim ire pergit. Cur ad Joeum quem- 


dam, eui nomen Buno, yeuisset, egressi obviam 


Ἱπερίφ vt civitatem cjua cerlamen reciperet Ro- 


manus exercitus cohartabantur, Sed Τζ Ducas 


lougius ibi immorari haud e re $ua fore arbitratus, 
ne Richardo belli pro arbitrio gereodi oecasionem 
praeberet, id in przsens quidem omisit, tum etiam 
quod so in posterum opportunieri tempore potiri 
se posse nan difüderet, I9 Richardum igitur (oto 
Impetn contendit, qui ip. mariiimo quodam oppido 
tum gebat, eni Barlelj nomen, ubi etiam aderat 
capcellarins. fium proxime ad urbem accessisset 
Ducas,. de exepcuu Bicbarldi trecenti equites cum 
pedüum phalange, irrnptione facta, obviam im. 
proviso veuernnt. Verum re inopinata haudqua- 
quam perculsus Ducas, in densam se aciem collegit 
totisque viribus in hostes irryit, qui yix sustinentes 
impetum xersi sunt in fugam. Eo iu ceftamipe ut 
caleri sese gesserint Romani ei anusquisque eorum 
praclarum ediderit facinus, baud eqnidem dicere 
possim. ld fama constat, Ducam hasig invectum 
triginta prostrasse, donec mulüs suorum amissis 
intra portas sese receperunt. Fugientes insecuti 
Romani, appetente jam nocte, in castra reversi 


μικραῖ: αὐτῷ προσκεχρουχότα ᾧς. ἱερεζαν. χαταθῦ- 
σαι, 1 σπλάγχνα, ἀνατεμεῖν καὶ χειρῶν f] ποδῶν 
ἀποστερῆσαι χόλααις αὐτῷ $ προχειροτάτη hw. 
Οὗτος ΄Άνερου μὲν ὄρχε φρουρίου, Γιδενατξίου δὲ 
μεταποιεῖσθαῦ "Pupaínue ἀκηχοὼς inea μὲν. καὶ 
τὸ πρότεραν ἁποσχέσθαι τῆς ἐγχειρήσεως, ὡς δὲ 
τῶν, ἀπειλῶν ἀφροντιστήσαντες Γιθςνάτειόν τε αὐτό 
ὁμολοχίᾳ Écyov xal περὶ τῶν λοιπῶν προϊόντες 
ἑσχέκτοντο, χόµηαί τε ἄλλαις καὶ δὴ «καὶ τῷ Γιλιέλ- 
μοι κανσζιλερίῳ (82) συγχεχονὼς, ὃν λοχοθέτῃν 
εἴποι ἄν τις ἑλλονίδων &vbo, "ἐπὶ Τρᾶνιν σὺν αὐτοῖς 
$7. 9sy ὡς αὐτρθοεὶ τὸν πόλιν ἀναοπασόμενος, Ἠκο- 
λούθει δὲ αὐτοῖς σεράτευµα, ἱππεῖς μὲν δισχίλιοι, 
πεζῶν δὲ xal ἁπλιτῶν μύβιος ἄγαν ὅμιλας. Ῥωμαῖαι 
solvuv σὺν βραχείᾳ tw χαὶ ὀλιγανδροίαῃ δυνάµει 
ἕνδον ἀπολειφθέντες περί τε τῇ WA αὐτῇ xal τοῖς 
ὅλοις ἔδεισάμ πράγµασιν, "Qsy xal Sax, τὸν Δούχαν 
μετεπέµπονεο γράμμασι τύχην αὐτῷ τὴν ἐνρατῶσαν 
παρφδηλοῦνεβς, Ὁ δὲ ἐπειδὴ τὰ γράμματα ἑδέξατρ, 
συφχενασάµενος αὐθημερὸν τὴν ἐπὶ TAviv ἐπεί- 
ἵετο. Γενυμένῳ χοῦν περί τινα χῶρον ᾧ Βαυνὸς (83) 
ἡ χλῆαίς ἐστω, ἐξῄεσαν οἱ ταύτη ἄνβρωποι παρα- 
λήφεσθαι agio; th πόλω ἁμαχῃτλ τὸν 'Ῥωμαίων 
προτρεπύµενοι ρτρατόν. 'Αλλὶ ο Δούχας διατριδήν 
τινα ἐγναῦθα ποαῖσθαι ἀπόμφορον ρἱηθεὶς. ὡς ρἳ 
Ῥμζάρδῳ καν ἑξουσίαν τὴν αμΏ Κολέμον διοικεῖ- 
σθαι δώσει ῥοπὴν, ταῦτα ply IN τῷ. έως παρῆλθε, 
δυγατὸν ὃν καὶ εἰαέπειτα χατὰ χαιρὸν ἀνθέξεαθαι 


¶ τούτων, ἐπὶ δὲ τὸν Ῥιτζάρδον ὅλαις ἐφέρετο ὁρμαῖς. 


Ἔστι δέ τι ἐπιθαλάττιαν πόλιαμα Βαρλὲς (84) ἂνο- 
pa, ἔνθα τὸν χαντζιλέριαν συνέβαννεν εἶναι. Ίούτου 
δὲ ἄγχιστα Υενοµένῳ τῷ [P. 83] Δούκᾳ ἱεσεῖς ἐκ 
τῆς ἐχείνου αερατιᾶς τριαχόσιρι μάλιστα ἑκδρομὴν 
ποιησάµενοι Bua πεξῶν φἀλαγχι αἰφνίδιον Dqnv- 
τίαζον. 'O δὲ τῷ ἀπροόπτῳ μηδὲν χαταπλαγελς ἐς 
φάλαΥΥά τῃ ἀπυχνοῦτο ταχὺ καὶ σὺν ῥύμῃ οφοδρᾶ 
xa*' αὐτῶν ἴρτο, πρὸς βραχύ τε ὑτοστάντες ἑτρέ- 
ψαντο. Ἔνθα Ῥωμαίρις μὲν τοῖς ἄλλοις αὐχ ἔγω - 
Ααέχειν ὅπως ἑχάστῳ ἀνδραγαθίσασθαι ἐξεγέγετο, 5 
γε μὴν Δούχας ie πριάκοντα, qaoiv ἐπὶ στόµα 
κατήνεγχε fov τῷ δόρατι ἐπελαύγων, ἕως πυλῶν 
ἔγδαν πολλοὺς τῶν σφετέρων ἀποδαλόντες ἐγέχοντο. 
Ῥωμαῖοι δὲ ὀπίσω διῴξαντες, ἐπειδὴ ρὐνεανόταζευ 


sunt, nullo alio preterquam uuo ex condueiitiis Ώ fión, ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἀνεχώρουνι οὐδενὶ ἑτέρῳ 


. equitibus interempto. Nocte illa ibi castrametati 


eunt : sed ubi illuxit dies, itineri sese accinxere. 
His acceptis Richardus, veritus ne, si undique 
circumveniretur a Romanis, damnum haud facile 
sarciendum incurreret , inde 1493 ocius pedem 
retulit et 1n Antro sese continuit. Ducas autem 


ὅ τι ph τῶν μισθοφορούγτων ζημιωθέντες ἱππέων 
sull. Τὴν μὲν οὖν νύχτα ἐχείνην ἐνταῦθά που QUÀ 
σαντο, ἅμα δὲ ἡμέρᾳ ὁδοῦ εἴχοντο. Τοῦτο μαθὼν à 
Ῥιτζάρδος, ὡς μὴ χύκλωσίν τινα αὐτοῦ ᾿Ρωμαῖοι 
ποιησάµενοι ἀνήχεατα δὁράσωσι, Σἣν ταχίστην 
ἐχεῖθεν bpé£pszo, bv "Αντρῳ τε γεγονὼς ἐνταῦθα 


Du Cangii note. 


comitatum Andri insule, quam nuper jdem vex super 
imperatorem Constantinopolitanni £&perat, dono ac- 
ceperat. Al Richardus a Cinnamo memoratus pet 
sey Audrie oppido in Salentinis imperayit, quo 

Hoca ex arz Antra videtur. appellari ip. Clirónico 
Casinensi , l. n, c. 28. Yide nolas ad Alexiadem, 


p. 317 
(82) ΚαντζἹερίφ. Ansquelino, Willelmi regis 


cancellario, qui Beneventum ab Adriano pp. occuo- 
patum. obsedit, uti. narrant Tyrius ęt Ghronicen 
Ceccauense seu Fossa nove, an. 1455 Anscoiinum 
vocat Hugo Faleandus, 

th — ne bodie. Barletta hodi | 

($4) Bap4 erolum, JBarletta 6. prope 
Trénim,. de qua Ujhellus tom. VII Για]. Saer. ρ. 








* A81 


HISTORIARUM LIB. IV. 


482 


ἔμενεν. Ὁ δὲ Λοὖχας τὸ σὺν τῷ Πάχαιοχόγψ ιυσά- A dcceptis Pateologi &opiis, in Richardum procedit, 


µενος στράτευμᾶ ἐπὶ "Petáfóov µετέδαινε, χαΐτοι 
τῆς περὶ αὐτὸν δυνάµέως πολλῷ τὴν Ῥωμαίων 
πλήθει ὑπερθαλλούσης * τοὺς μὲν γὰρ ἑξαχοσίους, 
o) mÀsiovag συνέθαινὲν εἶναι, πὲζῶν ἄνευ, οἳ xal 
αὐτοὶ τοῦ οὖν τῷ Ῥιτζάρδῳ πεζικοῦ πλείστου 
ἀποδέοντες δαν. Ῥίτζάρδῳ δὲ ἐππεῖς μὲν σχτα- 
κόσιοι xai χίλιοι, πεζῶν δὲ οὐκ εὐαρίθμητος "ecrexo 
στρατιά. Ἐπιόντας τοίνυν Ρωμαίους ὁ Ῥέζαροα 
αναμαθών ἀντεξηζε 3 ὀτράτευμα xai αὐτός. 
Ἐπειδή vt ἀγγὺς ἤδη ἑγένοντο, Ρώμαῖοι uev spot 
διαιρεθέντὲς ἑάξαντο 6e. Σκύθὰι δὲ dl οσοι ἐπὶ 
τέξοις δαν Λέζή φαλαγγὴῆδον ἐπὶ µέτωπον ἔστησαν. 
ππέων δὲ ὃς ημιου μάλιστα χαὶ μὸῖραν Σχυθῶν 'ὁ 
Δσύχας ἔχων αὐτὸς μὲν thv ὀλισθίαν, Ἡασαδίλας δὲ 


σὺν τῶν ἄλλων χομήτων τισὶ τὸ λοιπὸν Έχὼν Urttixby B 


thv µέθην Ἰχλλροῦτ» χώραν. Ῥιτζάρδος δὲ, mUXXp 
᾿Σχόµενος θὀμῷ, ὀὐδὰ ὅσον ταλτικῆς τι ᾿µεταπο,ἠσα- 
σθαι ἀναδχόμενος ἀπήλαυνε σὺν tol; ἀμφ' αὐτὸν 
Ἠππεῦσίν, ἕως ἐς αὐτὸ τὸ µεσαίτατον τοῦ Ῥωμαῖϊκοῦ 
χαταντήσας στράτεύματο; αίάδην "fin τὴν μάχην 
ἐποιεῖτο, τοῦ κατὰ µέτωπον τοξιχοῦ οὐδὲ χατα βρἀχὺ 
᾿ἀντισχόντος αὑτῷ. Ἐϊτα δὴ καὶ Βασαδίλαν΄ βιαδάµε- 
vo; ἑτρέφατό Τε χατὰ χράτος καὶ τὸῖς "Api τὸν 
Δούχαν Ίδη ᾿ἐπέθετο. Ἐνίαῦθα μάχη ουνἰστατᾶι 
χαρθτερὰ, καὶ πίπτουόι μὲν τῶν περὶ τὸν ᾿Ριτξάρ- 
δόν πολλοί» δε δὲ ἐν πόλλῷ τῷ πλήθὲι πιποδνχων, 
Ἰσυναίσθησις ᾿οὐδέβία “τῷ 'στῥαζεύματι. 'ἐγνείο. 
Ὠθισμός τε.γὀῦν πολὺς ἦν καὶ δοράτων Αρὸς "ταῖς 


licet illius exercitus bellatorum nümero Romanum 
longe superaret. Neque enim amplius erant quam 
sexcenti in Duca acie, pr&ier pedites, qui et ipsi 
pedestribus Richardi copiis mulo erant inferiores. 
ls autera mille octingentorum equitum, peditum 
vero innumere multitudinis hsbebst exefcitum. 
Ut igitur adventare. Romanos. rescivit Riehardus, 
ipse perinde suas eduxit capias :cumqoe:jai- prope 
essent, trifariam Romani 'exercitmm divisero, acie 
in hunc modum instructa. Scythe et quotqnot erant 
sagittarii pedites "turmaliur in fronte stabant : 
Ducas cum dimidia equitum parte et aliquot Sgy« 


'. his postremum , 'Bassavilla vero :euim : ootnitum 


nonnullis aliis et eibtero equitatu medium-óbtinuere 
locum. At Richardus eum summo pugnandi ardure 
' flagratet, nec euraret ordinare aerem, cum equi- 
"ius suis in hostes "fortiter 'invéliitur, usque dum 
meüiis eorum -copils obviatn faetus, 'coliato pede 


"prelium eonsérit, ei ne leviter quiuem obsisten- 
'tibus in'Ttonte loeatis 'sagittarits. Móx et Bassavilla 
fuso fugmoque in:eos, qui cum Duéa 'erant, impe- 


tüfn-faeit, Tuin vero sere ibi insniuitur cerfamen, 
cadubique ex Ixéhardi militibus quamplures : et 
quod in magus evetille 'solet mültitudine, vix 
tanta cædes sb exéreitu perelptebatur. Fit. igitur 
crebra:ufrimue propulaĩo, ét "bastarum in clypeos 
jinputsatum fragor G1 444 exautitur': spissa volant 
1ela, et validus übique (it eonffittus:: donec veht- 


ἀσπίσιν ἁποχαυλιζόμένων δοῦος ἡγείρετο' συχνά C mentiri eum inrpétu sese inférens Richardus fios 


te βέλη ἑπεπέτετο xal πανταχόθἐν kovfjptxto 5b 
δεινὸν, ἕως ᾿Ῥιτζάβδος σὺν ῥύμῃ ἐπιθρίδας νῶτα 
ἔδη “δεδωχέναι “᾿Χὰὶ ᾿τούτου; ᾿ἠνάγχασεν. "Ovs «xal 
[P. $4] αὐτὸς ὁ Ασύχας map" ὀλίγον ἦλθε τοῦ xal 
ἀχῶναι χαταδορατισθείς. ᾿Αλλὰ àſ πρόνοια πάνέα 
is ὅπερ ἂν αὕτη θέλει Ἄγει χαὶ οτῤέφει χὰ av^ 
"θρώπεια. Καΐτοι εἰς τοῦτο τύχης ᾿Ῥωμαίοις ἐλθοῦσι 
"νιχᾷν ὅμως ἐπὶ τέλους ἐγένετο. 'Ἔφθη. μὲν 1àp 6 
᾿Δούχας ἐπί τι τῶν kx. λίθου πεποιηµένων τειχέων 
"ποφευτὀς, ἃ πρὸ «ῶν πυλῶν εἴθισται τιτάνου ἄνευ 
4 τινος ἄλλης ἐπιχρίσεως τοὺς ᾿λειρῶνας περ.ιζων- 
νύεεν, ἓνταῦθα µπερισεσῶσθαι. "Ηδη δὲ καὶ τὸ 
Ῥωμαίων πεζιαὸν ἓν ἐπιτηδείῳ γεγονὺς λίθους κατὰ 
τῶν περὶ Ῥιτζάῤδον ἡφίεσαν, ὡς ἐντεῦθεν ἔπισυν- 
ίστασθαι Ίδη τῶν πεφενγότων Ἱπολλούς. "ύπερ 
5 Ῥιϊξάρδος ἰδών ἸἹππεῦσίν΄ ἔξ Eua xal τριά- 
κοντα xat αὐιῶν αὖθις ἑφέρετο, ᾽Αλλά τις τῶν ἐκ 
Tpávew; εἰς τοὺς Ἱερέας ᾿ τελῶν ’ μέγα τν χρῆμα 
λίθου ἐξ ᾿ὁπερδεξιῶν. ἀφεὶς Ἀνήμης t€ Θθατέρας 
τοχῆσας αὐτῷ, εἰς γῆν ἀναχθῆναι ἐποίησε. Καὶ ὁ 
μὲν ἔχειτο σπαράττων ὑπὸ ὀδύνης ἑαυτὺν, ὁ δὲ χαὶ 
δευτἐέραν χατῆρε τοῦ τραχήλου βολἠν. Ἐπείδήίτε 
ἤδη χατηγώνισἑο,΄ χαίΐτοι τοῦτον πολχὰ ἱκἐτεύοντα 
Όπτιον ἀνακλίνας ἐγχέιρίδίον' μὲν τῆς | γἀστρὸς 
διελαύνει, ἔγχατα δὲ πάντα Σχχέας οἷόν τινα ἔδώδὴν 
ἐπὶ τοῦ ᾿στόβατος παρέθέτο ὑπόδειγβα καθ’ ἑαυτοῦ 
τοῦτον δὴ τὸν τῆς ἄλανθρωπίας τρόπον παρεσχηχότι 
τῷ καχόδαίμονι, Καὶ τὸ ἐντεῦθεν ΄Αντρον τε καὶ τὸ 
περὶ αὐτὸν σεράτευµα ἜῬωμαίοις ὁμολογία προσ- 


"ουσίας, àd terram hommem prostravit, 


queque lerga vertere auegit: quo ium "tenrpoto 
quin hasta vainetátüs et ipse Decas caperetar haud 
multum abfuit. Sed: eniin divina: quoeunque demum 
vult res buinaras^agit Vertitque: providentia. Liect 
itaque »d eam redacti fuissent ſörruram Román, 
nibilóminus (andem evasere victores. Quippe Dueas 
ilta quesdam ex lapidibus 'compactós * muros 'e 
periculo se exeinerat, cojusimodi absque calce amt 
materia simili prata, qua urbium portis óbver- 
sahtur, cfrtumvaltáti solent. Nacti interea: ettem 
pedites 'Romsni loeum idoneum, lapides conſitie- 
bant in Richardi militém,'adeo üt plurimi qui fuge 
$e dederant, iude sc rürsum * tonglomiérsrent hó- 


Stemque Impeterent. Ubi id vidit Richardüs, cüfn 
' equitibus sex et triginta' eos rursiüt adoritur, Sed 


Trauita quidam saceruos majoris "tüólls "laptdem e 
loco superiore deJiciens, tibisim Illius alteram asse- 
qui prie 
dolore sese: subinde 'dilacerabat oc vellicabat. 
At herato'ictu 'cotltim^illius: eum attigisset sacer- 
405, victim tandem et "hequidquam *sappticem 
$upinat, adactoque in ventrem pugione, intestina 
eaítit omuía, eaque jaceutis ori veluti. cibum ali- 
quem adinovet, ut qui in alios ejusmodi crudelita- 
lém'exercuerat, in se tandem illius experiretur 
exempltim. 'Tum' et^Anirum et quse Hicbardo ad- 
hæserant copig lomanis eese 1/955 adjuntere : et 
qui:se' neutlquam'evasutros periculum crediderant, 
tom iropæeis Barlm verierunt : ubi invehiis αἴο- . 








F. 


483 | JOANNIS CINNAMI . — 4 
tur rebus uecessariis fessa militaribus laboribus A eyógnasv* οἱ δὲ οὐδὲ τν x(vüuvoy διαφυγεῖν 


corpora reſecere. 


δ. Paucis itaque diebus intermissis, copias bi- 


 fariam partiri visum opere pretium, quarum pars 


alia istic cum duce uno maneret, alio cum altero 
ad circumjacentia castella diripienda exiret, Atque 
hnjus postrenie eurz in Uucam sors recidit. Cum 
ergo prope adesset oppidum, cui Castrus vir illustris 
praeerat, illud obsidione cingit fortiterque oppugnat. 
At cum tentatis cerebro wcnibus frustra se. insu- 
mere operam advertit (nam etsi bellicis machinis 


sepius pulsasset muros, vix unum inde lapidem 


abstulerat), motis sub vesperum castris ad Mono- 
polim tendit, ut urbem  necopinantem opprimeret. 
Sed circa idem tempus copias aliquot. emiseraut 
Monopolitaui, tum ut Romanos explorarent, tum 
eliam, si ad iu daretur occasio, cuim iis dimicarent, 
Hii forte fortuna in primam Romanorum incidentes 
aciem, mauus ctm iis conserunt. Quod simul atque 
advertere qui in. posiremo stabant ordine, universi 
ferie eorum equites terga vertunt, cursuque 
effuso, czieris civibus jamjam adfuturum Roma- 
norum exercitum annuutiant, Peditum autem pleri- 
que capti sunt, Eo nuntio conterrita civitas, ut- 
cunque in prasenti periculo 1459 fleri poterat re- 
sistendum hosti censuit, Equites itaque ducenti 
eb supra mille pedites, et prater hos ingens fuudi- 


προσδοχήσαντες σὺν τροπαίοις ἐπὶ Βᾶριν ᾖλθον, 
΄Ἔνθεν ἀφθόνοις πιριτετυχηχότες τοῖς ἐπιτηδείοις 
τοὺς πολεµίους ἀνέφνχον Ίδη χαμάτους. 

ε’, Ἀρόνου δὲ οὐ πολλοῦ διαγεγονότος ἐδόχει Du 
διελοῦσι τὸ στράτευμα τὸ μὲν αὐτοῦ σὺν τῷ Lio 
τῶν στρατηγῶν μεῖναι, «b 8 ἄλλο θάτερον ἑἐπαγή- 
μενου ἐπὶ χαταδρομῇ φρουρίων τῶν περιοίχων 
ἐκελθεῖν. Ἔπιπτε δὲ ἐπὶ τὸν Δούχαν ὁ τοῦ π]οπο- 
νεῖσθαι χλῆρος. Tolvuv xol ἦν γάρ τις πόλις ἧς 
Κόστρος ἡγεῖτο ἀνὴρ ἐπιφανῆς, ταύτην περικαθἰ- 
σας ἀσφαλῶς ἑἐπολιόρχει. Ὡς δὲ πολλάκις τῷ περιδ- 
Mp. προσραγεὶς ἔγνω ἀνηνύτοις ἐπιχειρῶν (οὐ γὰρ οὖν 
οὐδὲ λίθον αὐτῷ ἐχεῖθεν ἀποσπᾷν ἐξεγένετο xaltot σ.- 
χνὰ µαστίξαντι τοῖς τειχομαχικοῖς), ἄρας ἐχεῖθεν περὶ 
λύχνων ἀφὰς ἐπὶ Μονόπολιν (85) ἐφέρετο (1), ἔξαπιο 
ναίως ἐπιθήσεσθαιταύτῃ διανοούμενος. Ἐτύγχανον t 
τηνικαῦτα Μονοπολῖται σοτράτευµα ἐπὶ Ρωμαίους ἐχ» 
πέµψαντες, τὸ μὲν ἐπὶ κατατχοπῇ τῶν Υινοµένων, τὸ 
δὲ xat ὅπη δυνατὰ ἔσται ἀντιχαταστησόμενον αὐτοῖς. 
Toxn Υοῦν τινι Μονοπολῖται τοῖς ἐμπροσθίος τοῦ 
Ῥωμαῖϊχοῦ συµµίξαντες οτρατοῦ εἰς χεῖρας ᾖλθον. 
᾽ΑΆλλὰ συναισθήσεως xaX τοῖς χατόπιν γεγενηµένης 
ἱππεῖς μὲν αὑτῶν σχεδόν τι ἅπαντες (pyovto πεφευ» 
Υότες, δρόµῳ τε ἔτι καὶ ἄσθματι πολλῷ ἐχόμενοι 
πολίταις τοῖς ἄλλοις τὸν ᾿Ρωμαίων στρατὸν ὅσον 
οὖκ Ίδη παρέσεσθαι διἠγγελον. Πεζῶν δὲ πλείατοι 
ἑάλωσαν, |P. 85] Τούτοις ἑχταραχθέντες ἡ πόλις tx 
τῶν παρόντων τοῖς πολεµίοις ἀντιτάξεαθαι ἔγνωσαν. 


vorum multitudo sese. pro. portis oblocarunt. Orto C Ἰππεῖς τοίνυν ὑπὲρ τοὺς διαχοσίους ἑκδραμόντες 


jam die Ducas cui dimidia exercitus parte succe- 
dit, reliqua ad incursandos circumjacentes agres 
dimissa. Venit igitur divisis bifariam copiis, neque 
tamen Mouopolitanos continuo est aggressus, veram 
Gnquaum monia speculaturus lento primum ince- 


debat gressu, ei velut oppidum per partes explora- - 


uurus, Deinde eorum quae in menie erant nh 
prodens, assumptis ex suis triginta in medios hostes 
Wwvelitur. Εν r&subita perturbati fugam jneunt : 
nec persequi aute. destitit. Ducas, donec ad urbis 
usque portas fugientibus progressus, unum ex hosti- 
bus hasta trausfixum ad terram dejecit. Inde col- 
lectis captivis abscessit. Jamque eiiam altera pars 
exercitus in circuinjacentes agros facta excursione, 


ἅμα περοῖς πλείοσιν f) χιλίοις, πλήθους σφενδονη- 
τῶν ἀναρίθμου χατόπιν αὐτοῖς ἐπομένου, πρὸ τῆς 
πόλεως ἔστησαν. Ἐπειδή τε ἡμέρα ἤδη 3j» ἐπιστὰς 
ὁ Δούχας ὑπὲρ Άμισυ μὲν τῶν στρατιωτῶν αὑτὸς 
ἔσχε, τὸ 5 ἄλλο εἰς προνομὴν τῶν πέριξ ἑξέστειλεν. 
"Hec τοίνυν διχῆ buy τὸ στράτευμα * οὐ μὴν χαὶ 
συνέµιξεν ἓν τῷ παραντίχα Μονοπολίταις, ἀλλὰ 
σχημα τὴς τῶν τειχέων δῇῆθεν ποιούµενος κατα- 
σχοπῃ:, βάδην μὲν ἐχώρει τὸ πρῶτον ἐπὶ µέρους 
τὴν πόλιν δῃηθεν περισχοπῶν. Ἔπειτα οὐδενὶ προῤ- 
ῥηθὰν τριάγοντα τῶν ἀμφ᾽ αὐτὸν ἔπεσθαι τὴν ἐπὶ 
τοὺς πολεµίους ἑγκελευσάμενος χατὰ µέσων αὐτῶν 
(eai. Οἱ δὲ «i ἀθρόῳ καταπλαγέντες εἰς φυγὲν 
ἔχλιναν΄ ὁ δὲ οὐ πρότερον ἀνῆχε διώχων πρὶν f| ταῖς 


cum non modicis inde avectis pridis, una cum D τῆς πόλεως πύλαις φεύγουσι συνεισέπεσε xal αὐτὸς 


Duca, Bariw rediit. Interea legali a Homano pon- 
lfice, quem papam | appellare solent Latini, ad Ro- 
wianorum duces missi pervenere. Mens legationis 
erat, ut vel uterque, vel eorum alter Romain veni- 
rel, quo de rebus majoris. inomenti invicem age- 
rent. Aiebant quippe ingeutibus coactis copiis, ad 


ἕνα τε δορατίσας ἐντὸς πυλῶν εἰς γῆν ἔδαλε. Toi 
λοιποῦ δὲ τοὺς ἑαλωχότας ἀνειληφὼς ἐχεῖθεν ἂν- 
εζεύγνυ. δη δὲ χαὶ τὸ ἄλλο στράτευμα ἱκανῶς τῶν 
κύχλῳ καταδραμὸν σὺν ὠφελείαις ἀνέστρεφεν, ὃ καὶ 
αὐτὸ οὖν τῷ Δούχᾳ ἐς Βᾶριν ᾖλθεν. Ἐν ᾧ δὲ ταῦτα 
ἐγένετο, πρίσδεις πρὸς τοῦ Ρώμης ἀρχιερέως 186, 


Du Caugii notus. 


(85) Μονόπο.υ.] Urbs in Apulia Peuceia, vete- 
ribus incognita, pulebritudine, splendore, civilitate 


ac cdificiorum magnificentia nobilis, licet non ma- 
gua, inquit Leauder Albertus 


Cornelii Tollii note. 


(3) "Apac ἐχεῖθεν περὶ Alüwr ázüc ἐπὶ Mord. 
Κοιν ἑρέρετο. ldem meudun, ue quo supra dixi- 


amus in lucerna. illa, quam i1noriens Joannes im- 


perator dedicavit, et posiea monachus viderat 
wauslatamn. Raque correximus : "Δρας ἐχεῖθεν περὲ 


λύχνων ἀφὰς ἐπὶ Μονόπολιν ἐφέρετο. Sie IIerodotus 
Poiy uia : Oppézzo δὲ περὶ λύχνων ἀφὰς ix τυῦ 
στρατοπέδου. llle circa lucernarum aſcen iouem, 
1d est, sub crepusculum, e casiris profectus est 

(86) ᾿Ῥώμης ἀρχιδρέως. Adrian 1H. 








485 


HISTORIARUM, LIB, IY. 


486 


ἐπὶ τοὺ; ᾿Ῥωμαίων ἆλθον στρατηγοὺς, ὃν φάπαν Α sociunda, cum Romanis arma essejam paratum: 


Λατίνοις ὀνομάζειν ἔθος ἰστίν. Ἐδούλετο δὲ αὐτοῖς 
4 πρεσδεία ἡ ἄμφω fj τὸν ἕνα αὐτῶν ἐπὶ Ῥώμην 
ἐθεῖ», περὶ μεγάλων τῷ ἀρχιερεῖ χοινωνησόµενον, 
δη γὰρ (ἔρασαν) δυνάµεις ὡς πλείστας αὐτὸς 
Ἱθροικὼς Ῥωμαῖοις συµµαχήσειν ἓν παρασχενῇ 
Τέχονεν. Οἱ δὲ ΄Ρωμαίων στρατηχοὶ πρὸς μὲν τοῦτο 
γράµµασιν ἀπείπαντο, Βασιλάχιον 66 τινα ἐς τοὺς 
βασιλέως τελέσαντα ὑπογραμματεῖς, τότε δὲ σφίσιν 
ἑπόμενον xat αὑτὸν, σὺν χρυσίῳ ἐφ᾽ ᾧ ἱππέας ἐκ:ῖθεν 
μισθοῦ ἀγσγεῖν ἔστελλον. Οἱ δὲ ἐπὶ τὸν χατὰ Movo- 
πόλεως συνεσχευάνοντο πόλεμον. Μονοπολῖτα: τοί- 
νυν Ῥωμαίοις ἀπεναντίας ἱέναι οὐκ ἁποθαραοῦντες 
μὴ ἐπικουρία τις ὅθεν δήποτε absol; γένηται, τὴν 
σελήνης ἡμέραι ἐχεχειρία Μονοπολίταις ἐδίδοτο. 
ς’. Καὶ ol μὲν πρὸς τούτοις σαν. Ώασαθίλα; δὲ, 
ατρατευµάτων Ίδη Σιχελικῶν ἐπιθεμένων αὐτῷ, 
γράμµασι τοὺς 'Popalev µετέπεµπε στρατηγοὺς 
θᾶττον ἑπιχουρήσειν αὐτῷ. Tov δὲ μὴ προσχόντων 
οἷς ἡτεῖτο, αὖθις ἐχεῖνος πέµψας ἡξίου περὶ τῶν 
αὐτῶν. ᾿Ρωμαῖοι τοίνυν τὸ μὲν πρῶτον ἀπέλεγον, 
οὐχ ἐφ᾽ ᾧ Βασαδίλᾳ συμμµαχήσειν ix βασιλέως iv- 
«ταῦθα Ίχειν εἰπόντες (οὐδὲ μὴν ταῦτα τὰς μεταξὺ 
Βασαθίλα xai αὐτῶν βούλεσθαι ὁμολογίας), ἁλλ' ὡς 
ἂν δηλονότι βασιλεῖ Ἰταλίαν ταύτην πρὸς αὐτοῦ συµ- 
μαχούμενοι χαταχτῄσαιντο. [P. 86] Ol μὲν οὕτω Ba- 
σαδίλᾳ ἠμείφαντο. "UO δὲ οὐδὲν ἧττον τοὺς ἄνδρας 
ἠπειγεν ἑσχάτοις λέγων περιειλῆηφθαι χαχοῖς. Σχε- 
«φάμενοι τοίνυν ix Βάρεως εἰς πόλιν βουτούταν (87) 
Ίλθον, ἡμέρας ὁδὺν ἀνδρὶ ὁπλοφοροῦντι διέχουσαν. 


Ἐτεὶ δὲ φήμη τὶς ἐχράτει πρότερον, o; Βασαθίλας C 


Ῥιτζάρδῳ ἔτι περιόντι προδοῦναι Ῥωμαίους σχέ- 
πτοιτο, δεῖν ἔγνωσαν xai δευτέροις αὐτὸν ἔρχοις 
Ῥωμαῖοι χαταλαδεῖν, οὗ γεγονότος οὐχέτι λοιπὸν 
ὑποφίᾳ ἐς αὐτὸν ἐχρῶντο οὐδεμιᾷ. Ἑν τούτῳ δὲ ὁ 
βασιλεὺς στόλον, Μασαγετῶν τε xai Γερμανῶν lv» 
zov καὶ δὴ xa Ῥωμφίων αὐτὸν ἐμπλησάμενος, 
εἰς Ἰταλίαν ἔπεμφεν. Ἡρχε δὲ Μασαγετῶν μὲν 
Ἰωαννάκιος ὃν Κριτόπλην ἐπεχάλουν, Γερμανῶν δὲ 
Ἀλέξανδρο:, Λογγιδάρδος μὲν τὸ γένος, λίαν δὲ εὖ- 
νοϊκῶς ἔχων Ec τε ᾿Ῥωμαίους xal τὰ βασιλέως πρά- 
paso. lido μέντοι Ἰωάννης ἐφεστήχει ἐπίχλησιν 
΄λγγελος. Ἰαῦτα μαθὼν ὁ Γιλιέλμου στράταρχος 
χαὶ ὡς ὁ Ρωμαίων σερατὸς ἔπεισι κατ) αὐτοῦ "Αν- 
«pov τα πολιορχοῦντες xal χωρία τὰ τὸς προνο- 
μεύοντε , ἐχεῖθεν ἐπὶ πόλιν Μαλφέτον (88) ἀσφαλείας 
ἱκανῶς ἔχουσαν παντὶ τῷ στρατῷ ᾖλθε. Ῥωμαῖοι 
^ δε Βόσχον φρούριον ᾿Ριτζάρδῳ μὲν ἐχε[νφ χατήκοον, 
ὀχυρὸν δὲ εἴπερ τι xal ἄλλως δυσπρόσοδον ὃν xata» 
στρέζαι διενοῄθησαν. Rvba ἐχεῖνος 005 ες ἄγαν oi» 
αοτιµίας xal ζώων γένη παντοδαπὰ ἔτρεφιν ἴδια- 
ζούσαις ἐν διατρ'δαῖς, ἄπονόν τινα θήραν ὁπότε 
βούλοιτο αὐτῷ παρεχόµενα. Ὀλίγους τοίνυν τῶν 
περὶ αὐτὸν ἐἑπαγόμενος ὁ Δούχας ἦλθε περισχοπήσων 
αὐτό. Ἐπειδὴ δὲ ἐγγὺς ἐγένετο, Φαρσήῄσαντες οἱ 


.Qquibus elapsis si nullum 


Id quidem scripis 147 ad pontificem litteris re- 
eusarunt duces : Dasilaciun vero quemdam ex 
imperatoris scribis qui tum ipsis aderat, eo cum 
pecuuiíis ad econducendos mercede equites misere. 
lpsi interim se ad oppnguandam Monopolim compa- 
rant. Αἱ oppidani neutiquam Romanis obsistere 
ausi, aliquot dierum inducias sibi dari petunt, 
alicunde submitteretur 
auxilium, urbem citra certamen dedituros se pol- 


.licentur, Quod et factum est, mensisque unius con- 


ceduntur inducias. 


ῥητόν τινα χρόνον ἑνδοθῆναι αὐτοῖς ἠξίουν, οὗ ἕνδον εἰ 
πόλιν ἁμαχητὶ ἐγχειριεῖν, Ἐχίνετο δὴ ταῦτα, καὶ 


B 6. Dumhac ibi geruntur, cum Siculorum iustare 


copias adverteret Bassavilla, . Romanos duces . ad 
ferendam sibi quantocius opem per litteras sollicitat, 
Cumque cuncetarentur ii nec postulata curarent, 
missis rursum legatis eadem οὐ iis efflagitat, At 
primo quidem id prorsus abnuerunt - Romani, non 
seab imperatore dicentes himc missos esse ut. Bas- 


.saville auxiliarentur (neque enim illum inter et 


Homauos pactum fedus ejusmodi praeferre cou- 


ditiones), sed ut conjunctis viribus lt3ligm principi 


rursum asserere conuiterentur. Ilæe etsi.ad Bas- 
savillam responsa misisseut, nihilominus instobat 
ille, seseque in extrema adductum pericula du- 
Cibua siguificabat. Habita ergo deliberatione, Bari 
Bututam urbem, quantum vir armaius die una 
conücere potest itinere distantem, venere. Àt cnm 
nescio quis jam percrebuisset. rumor, Richardo 
adhuc superstite in lomanos proditionem molitum 
esse Bassavillam, necessarium putarunt ii secondo 


. boininem jurejurando obstringere 148 ; quod ubi fa- 


cium est, omnem deinceps ab illo suspicionem amo- 
vere.luter bzc classem ex Masssgetis Germanisque 
equitibus, nec non etiam Romanis conflatam ia 
Italiam misit imperator. Massagetis przerat Joan- 
nacius cognomento Critoples, Germanis Alexander, 
gente quidem  Longobardus, ceteroquin ſidissimus 
Romanis principisque rebus addictissimus. Omni- 
bus autem imperabat Joannes Angelus. Haec ubi 
resgcivit is qui Gulielmi copijs prafecius erat, et ut 
obsesso Aniro, direptisque agris adjacentibus, ín 
se Romanus contenderet exercitus, inde versus 
Malphetum, oppidum satis validum, cum universa 
acie proficiscitur. Rowani autem Boscum, quod - 
Richardo illi paruerat, castellum firmum ac summe 
munitum et accessu difficile, expugnare constituunt, 
Hic ille ostentandz magDiflcentiz causa omne genus 
apiualium alebat in distinctis vivariis, quibus illi, 
cum libebat, parata erat sinelabore venatio, Ducss 
igitur, suorum aliquot assumptis, ad contenplandum 
castrum accedit ;: cumque eo se admovisset propius, 


Du Cangii nous. 


(87) Βουτούταν. Ditento, urbs episcopalis Inter 
Rubos οἱ Barium, Antonino Éudruntus vel Butuntus. 


(88) Ma.igétor. $ m. ab Juvenatio, in. ora mari- 
tins, vulgo Malfeita οἱ Melfatia, 


is 


: JOANNIS ΟΙΝΝΑΝΙ : 


* 


cotifestim irruptione fecta, qui intus erant hostes A ἔνδοντὲπέξβεσαν, εἰς μέσους "τε ἑμπεπτυ κότες vi. 


summo arilimi ardore hh. modios irruunt Romanos; 
éx lis cædunt quatubr, cum vieisslm:ex. euis duos 
amisissewt. Prelio itaque recarídescente, jamjam 
comíinüs pognabatur :'sed Romani tandem propria 
freti virtute verterunt hostes In /figam. Eo in discfi- 
mine operam: preeclarensvarunt tum plures alii, tom 
dvo im primis ex Massagetis. Ita aolutum 'est.pre- 
lium, Ducas autem, postquam alter'secessit exer 
citus, 1&9 positis castris/pritmtin consedit, postero 
auiem mane processit erdinata per tumasacie. 'Facta 
igitur oppugnatione, Romani telis et jaetibus ma- 
ehinaruurinfestarit ébsessos : atque hi vieissim -forti- 
ter se ex -propognaculis iventur. 0580 tum. temiporo 
res miranda accidit. Cum enim duo Ducse satellites, 


καρσι ph» αὐτῶν ἐζημέωσαι, ἔπεσον δὲ καὶ αὐτῶν 
δύο. Καὶ f; συμθόλὴ ἀπὸ χειρὸς án. μᾶλλον Ίγίνντα, 
"AY ἐπιαυσκάντας "Popolo: of αφεπόρᾳ &ptaf soe 
πολεμίους (ἀπεύσαντο. "Ey τούτῳ τῷ mÓup ἆλλοι 4 
πλεῖστοι 'Ῥωμαίων ἄνδρες Υεγάνααιν ἀγαθοὶιχαὶ δύο 
Μασαγετῶν. Ἡ μὲν 34) διημβολὴ ἐνταῦθα (75:9. 
Ὁ:δὲ Δαύχας, ἐπειδῇ καὶ ιτὺ ἄλλο στράτεµµα dist, 
τότε μὲν yápaxa πηδάµμενας ηὑλίζετο, ὄρθρο d 
ταζάµενος ἐχώρει χατὰ φάλαγγας. Ἱροσθολης τοίνυν 
γενομένης ᾿Ῥωμαῖοι μὲν βένεσι καὶ βαλαῖς «ας i 
τῶν πετρσοδόλων τοὺς ἔνδον ἐδ.άξοντο”.οἱ δὲ kx «uv 
ἑπάλξεων ἡμύνωπτο καρτερώπατα. ἌἈνταῦθα γίνι- 
«al τι θαυμάσιαν ὁἷον. Δύο. γάρ τινες τῶν ταῦ-Δούχα 
δορυφόρων,. ἐπεὶ λίθοις αἰχιζάμενον ἀνέγδοτην Εἶναι 


quessuié lapidum -enisstone mutis néquaquawr ad D ab φρούριον «κατενόοιν, :ἀσπίσι πὰς:.κεφαλὰς «χαλυ- 


deditienem ihélinare cernerent :castrum, clypoo 
ópérientes O»pát, aMena manu faees ferentes, δὲ 
portes, ut ilsiguem adntoverent, contendunt. Sed 
flautmiam- non coneiplerdte ligno, re Irifetta rediere, 
vitatis preeter opinionem, quo grandinis instar de 
mofnibus omitiehautur, télis. Tum vero:Romani, 
postquem ptuiraeto ad. selis usque occasum . cerás- 
Toine mihil profecero,' in -esttra reversi sunt.- Quie 
eum Guliehni ducibus comperta eesent, coacto 608: 
cilio, an "eum Remanis-menus consererent, delibe- 
rant. Cum omnium in id convenirent 'sententiz, 
assumpüs copiis, versus Romanorum :cestra iter 
jntendunt, Romani conira. his auditis ad resisten- 
dum sese -comparont. Italis quidem novem prtefuere 
ἀαεόε, quibue omnibus prapesitus est cancellarius. 
Omnis. autem exercitus armis, generosis: proterea 
equis, longisqué laetis quam- opeime instfuetus eret, 
Ex quilus:non ódicus Rompnos incessit pavor, 
animi dàbios «an cum tanto et (am. bene. armato 
exereitu ’ exiguis admodum eopiis decertarent. Or- 
diuata ülbilominoe aéie et per: tarmas distributa, 
dux multa aratione ad magnaninritatem anilites ου» 
hortatur. Muifbus aliquandiu ab 180 utraque parte 
lemperatum, At postquam elassicom atrimque in- 
sonuit, et signuiu pdgaswe detum: ést, omnibus præ- 
liurn ineent uriversi. Nec selem: dixisse» nec diem 
conspici, "adeo *omnes caligo - invaserat ' pulvisque 
cteber ín-cwlum ferebatar. Strepitus et. clamor 
"horribilis "exaudiebatur. Usque ad médium -diew 
&quo pugnatum * Marte, Sed numerosis -8e 'copiis 
iuſerentes Itali, Duce aciem 1audem inclinarunt. 
Quod ubt is animádvertit, phalangeur tuam in-me- 
dios immittit hostes, ezesisque ac prostratis anbinde 
altis, ut se sequeretar invitat. Rursum igitur eom- 
mitunttur ütrinque seies,--acriusque recrudescit 
prselium, msque duuv propria: animati · virtute Roma- 
ni hostes fundunt fugantque. Cecidere "inter. fu- 
gieidum "equites fere -treeonti, peditum autem in- 
numera imultitido :’ olii foga dilapsi- sunt. His 
prospere gestis rediere ad castellum Romani : 
eoque non :nulto interjecto tempore potiti, com- 
meeus cdlerarumqie ' rerum -necessarium copia 
ibi inventa, Barinr se:receperent. 


Sápavor ὀᾷδάς τε χερσὶ.ταῖς ἑτέραις Éyauzec ἐἑτίιτὰς 
πύλας χώρουν «ὡς [Ῥ. 87] «ἁμπρήκοντες αὐκής, 
Αλλά τῆς ὕλης οὐχ.εὐπρήστου «καρθύσης: ἄπραποι 

ἐχεῖθεν ἀνεχώρησαν,παραδόζως τὰς dx. 260 τείχονς 
χαλαζηδὸν οἐπ᾽ αὐτοὺς «πομπομένας ἀκπεφενγότος 
βολάς. Τότε μὲν «οὖν 'Ῥωμεῖοι τῆς µάχως, ἄχρι καὶ 
ἐς δύοντα. κατατεινάσης Sv, ἐπεοδὴ' μηδὲν ἤνυου, 
ἐπὶ. τὸ ατρατόπεδον Ἴλθον. Οἱ δὰ Γιλεέλµου ατρα- 

εάρχαι, «τούτων ἀχούσαντος, εἰς βοιλὴνν :αολλε γένος 
εἰ χρὴ Βωμάίοις ὀτόλεμεῖν «ἑσκέπαονεο. .Aótav οὖν 
οὕτω, τὰς :δονόφεις .ἀναλαδάντες «ὡς ἐπ ὁ "Pe- 
µαίων Ἱδχώρουν στρατάπεδον δ.πυθάµενοι καὶ IPy- 
μαῖοι ὡς. πρὸς ἀντίταξιν «Ἠποιμάζονεο. 'Ἐννόα piv 
οὖν «Ἰτολοῖς ἐφεισεήχεισαν.ἡγεμόνες  ἐφί «γε. μὴν 


᾽ἅπασνν 6 καντζιλέριος :ἑστρατήγεν' τὸ σοράτευµα 


δὶ-αὐτὸῖς ἐς τὸ «ἀκριθὲς Ἱξόπλιατον xdv, ἵψπονατε 
Υαόρους ' ἀναδεδηχὸς κάν δόρατα χραδαῖνον. μακρά. 
"Eg" οἷς ἔχπληξις. νὸν "Ῥωμαίωνεἶχε evpastv- καὶ 
θάμόος, £l πρὸς οὕμως εὔοπλον.καὶ. δὕτως ἀνάριθμον 
ὀλίγῃ µαχοῦνταςστρατνιᾷ. Ἰαξάμενοι δ' ὅμως ἴσταντο 
χατὰ Ἰόχονς καὶ ἀὐτοὶ, "πολλὰ. τοῦ στρατηγοῦ «πρὸς 
εὐφοχίαν ὁρμῶντα σφίοιν ὑποτεωομένου. Μέχρι-μὲν 
ὁῦν τινος οὐδέτεροι ysipiov :Ίρχον, “Επεὶ - δὲ -αἵ. τε 
σάλπιγγες Ίδη  ἑχατέρώθεν -fyouv καὶ τὸ ΄Φύνθημε 
ἐδίδοτο,’ ἑμάχοντο συµπεσόντες. ἀπὸ χειρὸς: ἕχασνος. 
Ὀὐχ-ἂν Ἐἶπες ἥλιον οὐδ' ἂν ἡμέραν ὁρᾷν «ἀχλὺς «γὰρ 
πάντας.ἐπεῖχε.χαὶ χόνις εἰς οὑὐρανὸν ἵστατο, πάτα- 
Ίός "τε "Ἠκούετο . καὶ ἄγριος ἡγείρετο' θροῦς. Μέχρι 


D μὲν οὖν ye ἀμφὶ 'µέσην ἡμέραν ἰσοπαλῆς. ἡ um 
« Aylvexo.- Th $* ἐντεῦθεν τῷ πλήθει B αεάµενοι Ἰτολοί 
"τοὺς-περὶ τὸν Δούχκαν ἐπίεζον. *O δὲ φαχὺ «τὸ. πρᾶγμα 


χατανοῄσας, παρὰ µέσην ἐσελάύνει πῶν πολοµίων 


| *hv φάλαγγα * ἄλλους «ο ἄλλοτε-πᾶίων del Exsolla: 


αὐτῷ cuv Bol παρώρμα sb Ῥωμαϊκόν. Αὖθις «οὖν 


:αυνέπιπτον ἀλλήλοις τὰ στρατεύματα, xal ἡ μάχη 


ἑμαίνετο, ἕως τῇ σφετέρᾳ. ἀρετῇ Ῥωμαῖοι τοὺς -ο- 
λεµίους. ἑτρέφαντο. Καὶ «αὐτῶν- ἓν τῷ φεύγων. ες. 
πεῖς μὲν ἐς τριαχοσἰους. ἔπεσον, πεζῶν δὲ ἀμύθη- 
«6v τι πλῆθος, ol λοιποὶ δὲ ὤχοντο φεύγονιες.. Tata 
χατωρθωκότες "Poyalo: ἐπὶ τὸ φρούριον ἀνέστρι- 
φον. Obx εἰς μαχρὰν τοίνυν ἐξελόντες αὐτὸ τοῖς τε 
ἐπιτηδείαις ἀφθόνοις περιτετυχήχεσαν ἐν .αἀτῷ xal 
φῶν ἄλλων πλησθέντες ἀγαθῶν ἐπὶ Βάριν ἡλβον.: 





i80 


HISTORIARUM LIB. IV. 


490 


C. Μετ οὐ πολὺ δὲ xol Ἀοντοπολοὺς (59) πόχεως Α T. Neque ita. multo post Montempelosum, urbem 


ὀνομαστῆς ὙΥεγόνασιν ἐγχκρατεῖς, Γραθίναν (90) τε 
εἶκον ἧς Αλέξανδρος ἡγεμόνευε πρότερον, ἄλλων τε 
πόλεων χαὶ φυλακτηρίων * πρὺς δὲ καὶ χωμοπέλεις 
ὑπὲρ πεντήχοντα ἔσχον * xol ἐπὶ μένα ἑχάστοτε τὰ 
βασιλέως ἑφέρετο πράγµατα * ὑπέῤόει δὲ TOO 
τὰ τῆς δυνάμεως dst χαὶ εἰς στενὸν χομιδῇ ἐχώρει. 
Ἡ φήμη τοίνυν εἰς πᾶσαν ἑχδραμοῦσα τὴν Ἱτάλίαν 
€) ΄Ῥωμαίων ἁπανταχὴ διεχήρυττεν ἅμαχον. Καὶ εἷ- 
δον [P. 86] τότε Ἰταλοι Ῥωμοίους, ὧν ἀπείρου ἤδη 
τοῦ χρόνου πολεμούντων σφίσιν οὖχ ἐπειράθησαν, 
πάντα χαθάπαξ τὰ αὐτῶν ἄγοντάς τε χαὶ φέροντας. 
Μέχρι μὲν οὖν χαὶ ἐνταῦθα χατὰ ῥοῦν ἑφέρετο Ῥω- 
µαίοις τὰ πράγµατα, τὸ 0 ἐντεῦθεν ὑποδασκαίνειν 
$ τύχη τοῖς εὐχληρήμασιν Ἡρξατο. Νόσος γὰρ τῷ 
Παλαιολόγῳ (91) ἑνσχήφασα λάθροις τὸν ἄνθρωπον 
φυρετοῖς ἐχαμίνευεν, οὐ πρότερὀν τε ἔληξεν ἰχμάδα 
ἐκινεμομένη τούτῳ τὴν φυσιχὴν πρὶν ἂν τὸ piv 
πρῶτον ἀποθρίξασθαι (92) Ἠνάγχασεν, ὀλίγῳ δὲ 
ὕστερον xat ἐξ ἀνθρώπων αὐτὸν ἑποιῄσατο. "Αρτι 
μὲν γὰρ τὰ τρίχινα ἡμφίεστο, xai ἑάων εἶναι δόξας 
τὸν Δούχαν ἐπὶ τὰς ἄλλας ἰέναι προὐτρέπετο πόλεις, 
ἃς δη ἀχειρώτους ἔτι Ῥωμαίοις συνέδαινεν εἶναι, 
Καὶ ερίτῃ μετ ἐχείνην ἡμέρᾳ αὖθις ἐν χαχοῖς fv, 
ὃ πυθόµενος ὁ Δούκας ἐπὶ τὴν Βᾶριν ἀνεχώρει. 
Τεθνηχότι δὲ ἤδη τούτῳ περιτετυχηχὼς τὸ μὲν σῶμα 
σορῷ παραδέδωχε, πάντα τελέσας ὅσα νόμοις Χρι- 


cclebrem, in deditionem accepere : et Gravinam, 
cui primum Alexander prefuerat, et oppida alia, 
arcesque, insuper etiam vicos majores ultra quin- 
quaginta expugnavere, ]ta res augebantur impe- 
ratorís, aliis atque aliis in dies partis vietotiis ; 
Gulielmi vero scusim dilabebantur vireset in arctum 
redigebantur, adeo ut 151 vulgata per totam 
Italiam fama invictam passim virtutem Romanam 
praedicaret. Vidcreque tum Itali a Romanis, quo- 
ruin. a muliis retro szculis arma non fuerant ex- 
perti, sua omnia ubique diripi et auferri. Huc usque 
secuudo vento cuncta Romanis cessere : sed mox 
invidit tot prosperis successibus fortuna, Morbus 
namque Paleologum corripiens, valida hominem 


B feure decoxit, nec prius destitit humores naturales 


consumere, quam primo quidem coma: deponere 
eum coegisset, ac paulo post rebus humanis exewis- 
set. Cilicinam enim voestem jam induerat, ac cum 
melius habere sibi videretur, Ducain. ut ad cæteras 
iret civitates, quas nondum ceperant fkomani, horta- 
tus erat. Sed enim tertio post die rursum recruduit 
morbus, Id ubi accepit Ducas, Darim reversus est, 
atque illo jam defuncto, corpus sepulcro mandavit, 
aliaque omnia procuravit, quie ex Christianorum 
lege sacris exsequiis debentur, llis.rebus Bari pera- 
ciis, summam rerum solius obtinuit. 


στιανοῖς ἐπὶ τῇ ὁσίᾳ ποιεῖν δίδωσι. Τὰ δὲ ἐπὶ Βάρεως εὖ διαθέµενος µόνος τὸ λοιπὸν τὸ τῶν πραγµά- 


των ἀναδέχεται χράτος. 


η. Ὁ μὲν δὴ Παλαιολόγος οὕτω 0h τὸν βίον µετ- C 


ὀλλαξεν, ἀνὴρ ἀγχίνους τε xai ἄλλως ὢν xa! πολε- 
µίοις ὁμιλῆσαι πράγµασι δεινότατος Gv μάλιστα. 
Ὁ δὲ Δούχας τὸ στράτευµα ἀναλαδων εὐθὺ Βρεντε. 
σίου ἐχώρει. Ὅτε δὴ xal Βασαδίλαν ἑαυτῷ σνστή- 
6ασθαι διὰ σπουδῆς ἔθετο ἁποταξάμµενον Ίδη ἀπ αἱ- 
είας τοιᾶσδε. Οὗτος εἶτ; χέρδους οἶμαι προφάσεις 


8. Hunc exitum habuit Palaologus, acri vie 
ingenio, eli rei militaris peritissimus. Ducas vero 
accepto exercitu versus Brundusium proficiscitur, 
quo B.ssavillam sibi confestim conciliaret, qui liac 
de causa defecerat. llle, seu 35$9 quod lucri ca- 
ptaret occasionem, vel quod revera pecuniis iudi- 
geret, aureorum millia decem ſonori sibi dari a 


Du Cangii note. 


(89) MortozoJAobc. Monspelosus, civitas quam 
Bradanus fluvius alluit, hodie Montepeloso. 

(90) Γραδίναγ. Gravina civitas Apuliz Peucetiz, 
baud procul à Matera, ducatus utulo hodie iu- 
signis. 

ES) T) Πα Λαιο.όὀγφ. De morte Palsologi Otho 
Frisiug. : Mortuus [uit ibi Paleologus et ad terram 
suam deportatus. 


(93) ᾽Αποθρίξασθαι. Locus satis intricatus, quem D 


sic concipiendum putavi, ut Palaologus morti jam 
proximus, czierorum Graecorum more, coma de- 
ton$a, angelicum ei monachicuum habitum induerit, 
seu tà τρίχινα, id. est, τὰς ix τριχῶν xateoxsua- 
σµένας ἑσθήῆτας, uti vocem hanc interpretatur Ba- 
silius Casar.; quie τρίχινια ἐπικαλύμματα ei ἄμφια 
dicuutur auctori Vitas S. Theopliauis Coufess. n. 13 
ει 14, χιτώνια τρίχινα auctori. Vite S. Eupraxia 
virg. n. 6, τρίχινα simpliciter in Actis S. Abralia- 
mit tà. 4 et 24, ῥάχια ἀσθενῆ xat τρίχινα Maximo 
Tyrio serm. 41, et Gregorio in Vita 5. Basilii Ju- 
moris, S. Athanasius in. Vita S, Antonii ς Τὸ 
ἔνδυμα εἶχεν, ἔνδον μὲν τρίχινον, ἑπάνω δὲ δερµά- 
σινον, ἰόοιυ 8. noa M Min enarraus : 
Σεραπίωνι ἔπι & τὴν ἑτέραν µηλωτην, 
καὶ ὑμεῖ; ἔχετε τὸ ρίχινον ἔνδυμα. Ubi quidam co- 
dices babent τρίχινον, id est «b τετρυμμµένον ἰμά- 
τιον, |P. 457]. vestem. auritam, quales sunt. vestes 


PaTRoOL, Ga. CAX XIII. 


monachorum, τρύχινα ῥάχη , qu: διέφθορα xol 
ῥαχώδη ἐμάτια Ignatio Diacouo in Vita S. Nicephori 

atf, Cp. ο, 15, aliis ῥάχη nude dicuntur, ut Pa- 
cbymeri, [. iv, c. 7 οἱ 10 et ceteris passim. Sunt 
enim ῥάχη llesychio ἁποαχοραρίσματα xal ἀποσπά- 
σµατα. Velus interpres Moschionis : ῥάχη, lena. 
lude Rachanas confecere Latini scriptores avi infe- 
rioris. Glossar. AElrici : Ragana (leg. Racana) 
under Huitel, id est, interior lana. Occurrit porro 
hac vox αν Enuodium l1. 1x, ep. 17; D. Gregor. 
|. ix, ερ. 75; |. xit, ερ. 16; Anastas. Biblioth. in 
Vita. S. Joan. Eleemosyu. c. 9, n. 52. Rackine 
dicuntur in Regula Magistri, c. 81; et S. Audouo, 
l. u Vitze S. Eligii, c. 57; Baudoniviz, in Vita S. 
Radegundis, c. 4, etc. Porro trichinam vestem tri- 
buit S. Joanni Bapi. Cyprianus seu auctor libri De 
Cena Domini : quam alii ili. Cinam vocant, Avitus, 
ἱ. 1v Poemat, ut czeteros omiltain : 


Mollibus abjectis cilicum dani tegmina sete. 


[lac pas-im usos monachos constat, etsi ab ordiua- 
rio mouachorumn babitu cilicium rejiciat Cassianus, 
l. 1 Instit., c. 1 dicens: Sapere superbiam, et nul'um 
corpori conferre emolumentum, impedire item labo- 
*aniem, neque suo tempore in wsu [uisse, nisi apud 
paucos. Vide lhesfenum, |. v Disquis. monast, 
tract. 9, -lisq. 8. 


16 


491 JOANNIS €INNAMI 49 
Palaologo adhuc superstite poposcerat. Quatnor A ἑαυτῷ ποριζόµενος εἴτε xal σπἆνει χρημάτων ἁλη- 


h/c promiserat se statim daturuin, non quidem in 
fonus, sel ut principis largitionem; de reliquis 
prorsus abnuerai se quidquam — posse praestare. 
Cum gre tulisset repulsam B.ssavilla, castris con- 
tinuo Romauis excesserat, Defuncto autem. Palzolo- 
go et transloeta ad Ducam potestate, ad eum verit, 
acceptisque qua$ petíverat pecuniis arma iterum 


' eum Romanis conjunxit; tum | una illum adducens 


Ducas cum omnibus copiis ad Masafram perg't. 
[bi civitas quedam adjacet. Polymilium dicta, in 
qua unus de Gulielmi ducibus erat, nomine Fla- 
miugus. Sed ubi is Romanum adventare exercitum 
accepit, discessit inde et Tarentum concessit. Πο” 
maai Polymilio capto et circumjacehtibus agris 


θῶς ἐχόμενος, χρυσίου χιλιάδας δέχα τὸν Παλαιολό- 
Υον ἔτι περιόντα δεδανειχέναι οἱ Ἠξίου. Ὁ δὲ τέττα- 
pac μὲν αὐτίχα παρέχειν αὐτῷ χατειίθετο, δωρεὰν 
ix βασιλέως, ἀλλ οὐ δάνειον, πρὸς δὲ τὰς λοιπὰς 
ἰσχυρῶς ἀπέλεγεν. Οἷς 6 Βασαθδίλας δυσαρεστῶν τοῦ 
Ῥωμαῖϊκοῦ ἀπεσχήνητο στρατοπέδου, Ὡς 8' ἀποθδιῴη 
μὲν ὁ Παλαιολόγος, χατασταίη δ᾽ ἐπὶ τῶν πραγμά- 
των ὁ Δούχας, ἦχε παρ' αὐτὸν xal τῶν χρημάτων 
ὥσπερ ἡτεῖτο τετυχηχὼς πολεμίων αὖθις "Dupa:otc 
ἐχοινώνει χαµάτων. Καὶ 0h καὶ αὐτὸν ἑπαγόμενος ὁ 
Δούχας ἐπὶ Μασαύρὰν (05) παντὶ τῷ στρατῷ ᾖλθεν. 
*Hv δὲ τις ἐνταῦθα πόλις Πολυμίλιόν κεχλημένη, 
ἕνέα τῶν περὶ τὸν Γιλίελμον συνέδαινεν εἶναί τινα 
Φλαμίγγον ὄνομα. 'AX)! ὁ uiv αροσιέναι τὸν "Po- 


direptis, rebus necessariis castra. iustruunt. lade ad p µαίων ἀχούσας στρατὸν ἐχεῖθεν ἄρας ἐπὶ Τάραντα 


Molissam contendunt, oppidum iu editiore quidem, 
sed :equali ac plano situm loco, velidum czeteroquin 
ac turribus ab utraque parte instructum, cujus al- 
terum latus cingunt confragoss el inaccessæ vailes ; 
alterum navigabilea fluvii ambiunt, Sed nihil vide- 
iur obstare vento secundo navigantibus. Molissa 
enim qoantumvis munita, a Romanis tamen nec 
multum laborantibus eo quem exponam modo expu- 
gnata es. li quippe prioribus fortune 153 eleti 
successibus, cum oppidanos ingeuio loci confisos 
s'are extra portas viderent, qua parte oppugnori 
facilius polerat urbs, cursu per ardua feruntur; 
tanta eorum audacia perculsi hostes fuga se intra 
portas recipiunt. Quibus adhuc reseratis, Romano- 


$210e, Ῥωμαῖο: δὲ Πολυμίλιον ἑλόντες τὰ πέριξ τε 
ὀχυλαγωγήσαντες ὠφελειῶν ἐπιεπλήσαντο τὸ στρα» 
τόπεδον, Ἐκεῖθέν τε ἐπὶ Μόλισσαν µετέδησαν πόλιν, 
fj χάθηται μὲν ἀνωτάτω Ex' ἀγχωμάλου ἰσχυρά xal 
εὔπυργος, x δὲ μερῶν ἀμφοτέρων θατέρου μὲν qá- 
ῥαγγές τινα; τραχεῖαι xal δεινῶς ἄδατοι χατατεί- 
νουδι, θατέρον δὲ ποταμοῖς ζώννυτὰι ναυσιπύροις. 
Ἁλλ) ἔοικε τοῖς ἐξ οὐρίας [Ρ. 89] πλέουσιν ἀἁντι- 
πράττειν οὐδέν,. Μόλισσα γὰρ καΐτοι ἀσφαλείας οὕτω 
πανταχόθεν ἔχουσα, ὅμως ᾿Ῥωμαίοις οὑδὲ μαχρὰ 
χαμοῦόιεν ἁλώδιμος ερότῳ τῷ ῥηθησομένῳ ἐγένετο. 
Art γὰρ εὐτυχήμασιν ἐπαρθέντες τοῖς προλαθοῦσιν, 


«ἐπειδὴ τοὺς ἐκ τῆς πόλεως τῇ τοῦ χώρου φύσει τε- 


θαρσηχότας ἔξω πυλῶν ἑστῶτας εἶδον, ἔνθα ἔπιμα- 


rum una 'ncidit exercitus et urbe per vim potitur, C χωτέραν εἶναι συνέδαινε ταύτην , δρομαϊῖοι διὰ τοῦ 


His rebus confectis excessere inde Romaui. Sed vix 
muliom erant emensi iter, cum obviam fit cum 
numerosis copiis Flamingus. Tum vere ltomani 
aliquot ex ordinibus prosilientes cum hoste con- 
figunt, mirandaque eo in certamine edunt facinora. 
Sed cuim liostea numero pravalerent, retro cesscre. 
Inter hæe Ducas cum universo exercitu Flamingum 
adoritur, eoque in fugam compuleo, Masafram venit. 
Qua primo impetu expugnata, incredibilem com- 
meatus et nccessariarum rerum reconditam in arce 
copiam invenit, et anna insuper multa, equosque 
non minus ducentos. ld ubi viderunt Tarentini, 
vicatim tributimque maledictis propalam Flamin- 
gum insectantur; incusantque, quod illius timiditas 
et ignavia audaci materiam prabuisset Romauis. 
Quam ille. contumeliau non ferens, assumptis ite- 
rum copiis, Romanorum exspectat exercitum. Sed 
vix in illius conspectum venit, cum prioris fortitu- 
dinis immemor pavore subito corripitur. Fugientes 
itaque nonnullos 154, pauci e ltomanis insecuti 
prostravere. Ut vero proxime ad Tarentum acces- 
serunt, expugnari urbem haud posso rau, ab illa 
quidem digressi sunt : sed. cum ad  Monopolim 
copias admovere eogitarent nulleque sibi eo tum 


ἀνάντους ἐχώρουν. "Qv «fj τὄλμῃ χαταπλαγέντες 
ἐχεῖνοι ἐπὶ τὰς πύλας εἰδέπιπτον φεύγοντες. Οὕπω 
δὲ ἐπιξυγωθεισῶν καὶ 6 Ῥωμαίων συνέπιπτε στρα- 
τὸς, xaX λοιπὺν χατὰ κράτος ἡ πόλι; ἡλίσχετο. Ταῦτα 
Ῥωμαῖοι χαταπραξάµενοι ἐχεῖθεν ἀπκεχώροιν. Ἐκ 
ὀλίγον δὲ προελθοῦσι σὺν στρατεύματι psyáXo ὁ 
Φλαμίγγος ἁπήντα. Ῥωμαίων οὖν τινες τῶν ταγµά- 
tuv προπηδήσαντες ὁμόσε τοῖς ολεμίοις ἐχώρουν 
ἔργα θαυμαστὰ ἐς αὐτοὺς ἑνδειχνύμενοι, πλήθει δ᾽ 
ὅμως τῶν ἑναντίων παρὰ πολὺ ἑλασσούμενοι ἀνεχώ- 
ρουν ὀπίσω. Ἐν τούτῳ δὲ καὶ ὁ Δούχας πανστρατὶ 
τῷ Φλαμίγγῳ ἐπιτίθεται, τρεφάμενός τε αὐτὸν Ma- 
σαύρᾳ προσέδαλεν. 'E& ἐφόδου δὲ xai ταύτης περι- 


D γεγονὼς ἀμύθητόν «t χρῆμα ἐπιτηδείων Er áxpo- 


πόλεως ἀπόθετον εὗρεν, ὅπλα τε πολλὰ καὶ ἵππους 
τῶν διακοσίων οὐχ ἁποδέοντας ἔσχεν, "A Ταραντί- 
vot βλέποντες κατὰ συστήµατα καὶ δήμους συνερ- 
χόμενοι ἀναφανδὰ τὸν Φλαμίγγον ἐχαχηγόρουν, 
ἔγχλημα αὐτῷ ἐπιφέροντες, Ότι 53 δειλἰαν τὴν αὖ- 
τοῦ Ῥωμαίοις παῤῥησίας πεποίηται ὕλην.΄Α µηχέτι 
φέρειν δεδυνηµένος ἐχεῖνος «b στράτευµα αὖθις àva- 
λαθὼν τὴν Ῥωμαίων ἐξεδέχετο στρατιάν. Ἁλλ) ἄοτι 
νε εἰς ὄψιν ἦλθεν αὐτῷ xat αὐτίχα δειλίᾳ βληθεὶς 
οὐχέτι ἁλχῆς ἐμέμνητο. Φεύγουσι τοίνυν αὐτοῖς Ῥω- 


Du Cangii note. 


(95) Μασαύραν, Moasafra $ m. a Tarento, juxta 
ficaum ad aquilonem Tareutini sinus, in Apennino 


exiguum, sed munitissimum situ naturaque loci 
castellum. 














43 | HISTORIARUM LIB. IV. EE 494 


/ 


µαίων ὀλίγοι ἐπιθέμεναί τινας ἔχτειναν. Ἐπεὶ δὲ Α tempore adessent bellicie machine, elassem, qui 


ἐπὺς Ἱάραντος ἤδη ἐγένοντα, ἀνάλωτον εἶναι τὴν 
πόλιν χατανόήσαντες αὐτῆς μὲν ἁτῆραν, Μονοπόλει 
BK πιλάσαι διανοηθέντες, ἐπειδὴ ἀπορεῖν αὐτοῖς συν- 
έδεινε τειχομαχιχῶν, γράµµασι τὸν bv. Βάρει µετι- 
πέμποντο στόλον, ἐφ) ᾧ τοιούτων ἐχεῖθεν εὐπορή- 
etw Ίχειν ὅτι τάχιστα. "Ey δὲ τούτῳ τετύχηχε Ῥω- 
µαίοις διὰ χώρας πορευομένοις εὐδαίμονος καὶ 
ἀγθόνοις περιδριθούσης ἀγαθοῖς µυρίων ὅσων πε- 
πλῆσθαι xaXov. Λέγεται γὰρ δέχα μὲν τηνικάδε βοῦς 


Bari stabat, ut omnia ista celerrime adveheret por 
literas arcessiverunt. Interim Romani, dum iler 
faciunt per regionem  opulentam admodum et im- 
mensa bonopyum copia affluentem, multiplicite, 
ditantur. Aiunt enim tum militem uno auri statere 
boves decem armentales vendidisse, alia autem 
pecora centum et triginta. Multos ad hæe Remanos 
diuturnis carceribus maceratos compedibus exuee 
runt. 


ἀγελαίας χρυσοῦ τὸν στρατιώτην ἀπολόσθαι otatfpoc, πρέθατα δὲ τριαχοντα χαὶ Exasóv, Ὅτε δὴ καὶ 
Ῥωμαίων τινὰς εἰρκταῖς bx πολλοῦ προατετηχότας εὑρόντες τῶν χλριῶν τοὺς ἀθλίους ἀνΏχαν. 


9. Ἐπεὶ δὲ πεμπταῖοι εἰς Μονόπολιν ἀφίκοντο, 
ἐπεξήει μὲν αὐτοῖς οὐδὲ εἷς (ἔφθη γὰρ f) φήμη προ” 
χαταπλ]ξασα τούτους ἕνδον ἑλάσαι τειχῶν), ὑπὶρ δὲ 
τών πύργων πάνοπλοι ἑστήχεσαν, e τις ἐπιδολὴ τῷ 
περιθόλῳ ἐπέλθοι ἆμυνούμενοι. Τότε μὲν οὖν αὐτοῦ 
που ἐν ἐπιχαίρῳ τῆς πόλεως οὗ πολλῷ ἄποθεν τὸν 
χάρασχα πηξάµενοι ἔμενον, Ἐπεὶ δὲ xal ὃν àx Ba- 
plo; µετεπέμφαντο ἤδη [Ῥ. 90] στόλον, Μονοπόλει 
προσχὼν τὰ ἐς moltopxizv αὐτάρχη ἑχόμισε, τότε 
δὴ πανστρατὶ τῷ περιδόλῳ ἐπέθεντο. ᾽Αλλὰ Μονοπο- 
Nrat ἅτε ἀφ᾽ ὑψπῃλοῦ ἐς τοὺς πολεμίους βάλλοντες 
ἀπεχρούοντό τε τοὺς προσιόντας Ῥωμαίων xal τι- 
vac ἔχτεινον. Ἡ τε μάχη nut ἀρξαμένη ἐς νύχτα 
ἐτελεύτα. 'Ῥωμαῖοι μὲν οὖν, ἐπειδὴ] συνεσχόταζον 
Ίδη, ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἀνεχώρησαν. Μονοπολῖται 
δὲ φυλαχὰς ἐπὶ τῶν πύργων εἶχον x. περιτροπῆς 
χαθιστάντες &ct, ὡς pd). λάθοιεν χαχκουργἠσαντές τι 
νύχτωρ ἐπὶ τὴν πόλιν Ῥωμαῖοι. Πυρά τε ἑχατέρω- 
δεν ἑχαίοντο πολλὰ, xal αὖλοὶ xaX σύριγγες Ἠχουν. 
΄ρτι δὲ τὸν ἐῴῷον ὀρίζοντα παραμείψας fco; ἐς τὸ 
τῆς γῆς παρέχυπτε πρόσωπον, xai Ῥωμαῖοι μὲν 
τῶν χαραχωμάτων ἑξιόντες ἐπὶ τῶν ἔργων καὶ πά- 
Atv ἐγένοντο, Μονοπολίται δὲ δρόµμῳ καὶ αὐτοὶ εἰς 
τὰς ἑπάλξεις ἐχώρουν xal πρὸς τοῖς ὅπλοις σαν. 
Καὶ ἁγὼν αὖθις ἡπλοῦτο ἑξαίσιος οἷος Ῥωμαίοις 
μὲν τὴν ἐς τὸ τεῖχος βιαζομένοις ἄνοδον, Μονοπολ(. 
ταις δὲ προαιόντας ἁπωθεῖσθαι τοὺς πολεμίους. Μέ- 
χρι μὲν οὖν τινος ἐπὶ τοιούτοις ἐπονοῦντο: «b δ’ àv- 
τεῦθεν nop ἕνθα τὰ σχάφη Μονοπολίταις ὑφώρμει τὸ 
Ῥωμαίων ἐμδαλὸν στράτευμα φλόγα µεγίστην ἁρ- 
. θῆναι ἐποίησεν. "Osa χαὶ τῶν τις Ῥωμαίων στρα- 
εμωτῶν Ἰχανάτος ἐπίχλησιν λόγου χαὶ ἀχοῆς εἴργα- 


9. Posteaquam quinto inde die ad Monopolim 
venerunt, nemo iis occurrit hostium. Ipsa enim 
jam ante fama consternati intr3 mania se contine- 
bant. In turribus autem armati constitere, αἱ si 
quis in vallum fieret impetus, contra ii obsiste"ent. 
Romani itaque positis idoneo loco haud procul inde 
castris, consedere. Sed ubi, quam Bari acciverant, 
classis, que ad oppugnationem neeessaria eraut 
advexit, cum omnibus copiis menia adoriuntur. 
At Monopolitani emissis ex alto in hostes telis 
subeuntes repellunt Romanos, nonnullosque cædunt. 
jucepto mane przlio in noctem usque protracio, 
Romani, cum jam advesperasceret, ia castra re. 
vertuntar.. Monopolitani 155 vero in turribus eu- 
stodias locant, easque per vices semper mutant, 
ne si quid Romani de nocte attentarent, eos lateret. 
Utrinque praterea accendebantur ignes, tibizque 


6 ac tubæ perstreprbant. Jamque exortam preetervectus 


auroram suum terris jubar sol inferebat , cum 
egressi e. vallo l'omani oppugnationem denuo ag- 
grediuntur. Monopolitani contra cursu se. ἱη pro- 
pugnacula proripientes, viciasim eapessunt armo. 
Rursum igitur ingens instauratur certamen, Roma- 
nis nimirum vi ascendere muros annitentibus, 
subeuntes vero  repellentibus Monopolitanis. Sic 
aliquandiu in iis Jaboratum. Exercitus deinde Ro- 
manus igni ivjecto, ubi navigia subduxerant Mo- 
nopolitani, ingentem flammam  excitarunt : quo 
tim tempore. Romanus quidam miles, Hicsnatus 
nomine, rem dictu audituque dignam gessit. Mo- 
nopolim quippe murus circumcingit duplex, sed 
interior altius eductus, hostilem nequaquam hastam 


στο ἄξια. Μονόπολιν Ὑὰρ διπλᾶ μὲν ζώννυσι τείχη, D veretur : alter autem tertia parte. minor illius fun- 


ἀλλὰ τὸ μὲν ἔνδον ἐπὶ πλεῖστόν «e. ἑπαίρεται χαὶ 
πολεμίον δορὸς λόγον οὐδένα τὸ παράπαν πεποίηται, 
st δ) ἄλλο ἐς τριτηµόριον µάλιστα τοῦ προτέρου al- 
ρόμενον τὰς χρηπῖδας αὐτῷ περιθέει. Ἐς τοῦτο δὴ 
«b περίτιιχος δύο τινὲς Μονοπολιτῶν ἀναθάντες αὑ- 
«oí «τε ic τοὺς πολεµίους ἔδαλλον xal νοὺς ἄλλους 
πρὸς τοῦτο παρώρμων. Ὅπερ ἰδὼν ὁ Ἱκανάτος σὺν 
τῷ δόρατι ἐπελάσας θατέρου τῶν εἱρημένων κατευ- 
-eroyst. Ὁ δὲ ὕπτιος παραυτὰ «ἐξεχυλίσθη, βοή τε 
pb; 192 Ῥωμαίων fjpün σερατοῦ χαὶ χρότος ἑξαί- 
ew τε xal ἀχοῆς χρεἰσσων ἐγένετο. Πρὸς ὃ κατα- 
πλαχέντες οἱ ἐπὶ τῶν πύργων νοµίσαντές τε ἤδη τὴν 
πόλιν ἁλῶναι, τοὺς πύργους λιπόντες ἀνὰ µέσην 
τὴν πόλιν ἐχώρουν. Καὶ εἰ μὴ ταχὺ «b πρᾶγμα αἱ- 


damenia circumambit. In hunc igitur exteriorem 
murum ascenderunt Monopolitani duo, qui telis 
Índe hostes lacessehant, czterosque ut idem age- 
rent hortabantur. Quod abi conspicit Hicanatus, 
arrepta hasta eo perveniens, alterum ος iis ferit, 
prosternitque. Moz ingens tollitur a Romano exer- 
citu 1356 clamor, tantusque plausus, ut nibü 
quidquam exaudiri posset. Unde conterriti qui ja 
turribus stabant oppidani, captam jam urbem rati, 
relictis turribus ipsis ia mediam urbem confugiunt : 
et ni continuo re cognita in propugnacula rursum 
sese recepissent, urbs a Romanis illico fuisset 
capta. Sic tum altera in Monopolim deiiit oppu- 


gnato. Oppidani vero ubi se angustiis undique pre» 


— Am. — t£-.. — — — 


466 


ut quantocius cum auxilio accederet. llle brevi se 
'adfutatum cum magno exercitu Romanosque inde 
depulsurum renuntiat. Sed enim rursam invasit 
snimum illius metus pavorque immensus, cum 
Pubiret cogitatio, quibuscum certaturus essct, ac 
conira quos sibi bellum foret. Ubi vero septimus 
jude effluxit dies, οἱ nusquxm conspectus est Fla- 
aimgus, desperato hactenus auzilio, ia castra ſto- 
mana misere legatos Monopolitani, ut et civitatem 
el seipsos magno dederent imperatori. Ducas au- 
tem negavit aliter se (idem eorum deditioni habi- 
turum, nisi presidium imperatoris nomine sibi 
imponi sinerent. His ad ea annuentibus, pactiioni 
faciende dies est prefinitus. Verum e popularibus 


JOANNIS CINNAMI 
»i vident, per litteras. Flami; gum cnix?us rogan', A 


496 
σθόµενοι ἐπὶ τῶν ἑπάλξεων αὖθις ἀνέθησαν, Tu ἂν 
αὐτίχα Ῥωμαίοις fj πόλις. Ἐν τούτοις xa! ἡ ὃν- 
τέρα xatà Μονοπόλεως ἔληξε προσθο)ἠ. Ἀπονοτο;- 
ται δὲ ὡς ἔγνωσαν ἐν στενῷ περιειληµμµένοι, γράµ- 
pata ἐπὶ Φλαμίγγον πέµφαντες Ίχειν αὐτὸν «iy 
παχίστην Ἠξίουν , ὁ δὲ ἐπήγγελε μὲν παρέσεσθαι τού- 
τοις μετὰ quxpbv στρατεύµατι μεγάλφ Ῥωμαίοις 
ἐνθένδεν ἁπαναστήσων ' δέος δὲ αὐτὸν ἕνδον ἐτεῖχε, 
καὶ εἰς δειλίαν ὅρον οὐκ ἔχουσαν ἔπιπτε λογιζόµενος 
τίσι μαχεῖται xat πρὸς είνας αὐτῷ ὁ πόλεμος ἔσται, 
Ἐπεὶ δὲ ἑδδόμη ἐξ ἐχείνου παρῆλθεν ἡμέρα xa 
Φλαμίγγος οὐδαμοῦ διεφαίνετο, τότε δη Μονοπολίται 
«hv ὅθεν δήποτε ἀπεγνωχότες [D. 91] ἐπιχουρίαν 
πρέσδεις ἐς τὸ Ῥωμαίων ἔστειλαν στράτευμα io' ᾧ 
τὴν πόλιν τα xal σφᾶς αὐτοὺς βασιλεῖ παραδοῦναι 


Monopolitanis nonnulli, quibus que agebantur haud B µεγάλῳ. Ὁ Δούχας δὲ ἀπεῖπεν αὑτοῖς μὴ ἂν ἄλλως 


placebant, insciis cæteris rem omnew Flamingo si- 
gnificant. Quo ille nuutio consternatus, delectos e 
suis centum cataphractos equites coutinuo ad eos 
mittit, seque paulo post 197 secuturum et majores 
copias adducturum pollicetur. Igitur ii quibus ea 
incumbebat cura, noctem observantes, qua magna 
jmbrium vis decwlo esdebat, equites. illos per 
minorem poriam in urbem admisere. Quod ubi 
comperit Ducas, imposuisse sibi Monopolitauorum 
legatos ratus, confestiin e vallo inilites educit. Sed 
cum bau sibi satis esae. centum illos equites vide- 
rent oppidani, Romanis presertim aeriori quam 
snte animo decertaturis; missis rursum legatis, 
ducem in civitatein evocant, translata in alios culpa, 
qui citra commune consilium ea perpetrare ausi 
fuerant. id primum admittere renuit Ducas, et 
legatos üicuuquo aspernatus, rem armis dirimere 
velle se dixit, Sed tandem acrius illis instantibus 
et ut hoc sibi delictum remittereiur obsecrantibus, 
taudem placatus exercitum in urbem introduxit. 
Yix urbe potiti sunt Remaui, eum viginti abea 
stadiis adesse Flamingum nuntiatur. Id ubi accepit 
Ducas, delectos experte generositatis equites, qui 
Flamingo occurrerent, emittit : dum ipsein urbe 
manet, ut res ibl componeret, At Flamingus ubi 
a longinquo imperatoria in turribus erecta conspe- 
xit signa, priusquam cum equitibus Romanis jam 
proximis manus conaereret, retiro cessit. Romani 


a tergo insequentes multos ex eis cecidere, 198 p 


ei centum cataphractos equites vivos cepere. Fla- 
mingum vero, qui et ipse fere captus est, equi 
pernicitas periculo exemit, His prospere gestis re- 
bus, Romani Monopoli redeunt. 


ἐπὶ ταύτῃ τῇ ὁμολογίᾳ τὸ πιστὺν αὐτῶν ἐσχηχέναι, 
εἰ μὴ καὶ φρουρὰν ἑαυτοῖς &x βασιλέως ἐπιστήσεσθαι 
καταδέξαιντο. Tov δὲ xal πρὸς τοῦτο ἐπινενσάντων, 
χρόνος ἑδίδγτο τῇ ὁμολογίᾳ ταχτός. ᾽Αλλά τινες τοῦ 
Μονοπολιτῶν δήµου (σαν γὰρ οὓς οὐκ ἤρεσκε τὰ 
µελετώμενα) λαθόντες τοὺς ἄλλους Φλαμίγγῳ ὅῆλα 
ταῦτα χαθἰστων. Καὶ ὃς πρὸς τὴν ἀχοὴν ἐχταραχθεὶς 
χαταφράκτους ἱππέας τῶν περὶ αὐτὸν ἁπολεξάμενος 
τῶν ἑκατὸν οὐχ ἁποδέοντας αὐτοὺς μὲν kv τῷ παραυ- 
τίκα ἔστελλεν, ὁ δὲ κατόπιν ὁὀλίγῳ ὕατερον Ίξειν 
ἔλεγε χεῖρα βαρεῖαν ἑπαγόμενος. Τούτους δὴ τοὺς 
ἱππέας νύχτα τηρήσαντες οἷς τὸ ἔργον τοῦτο cuv- 
£xstto, καθ) fjv ὑετὸς οὐρανόθεν ἐπέχλυζεν ἄσχετος 
διὰ πυλίδος τινὸς ἐπὶ τὴν πόλιν εἰσεδέχοντο, xai τὸ 
ἐντεῦθεν εἰς ὅπλα χωρεῖν xal πάλιν ἑσχέπτοντο, 
Ὅπερ ὡς εἰς γνῶσιν ἦλθε τῷ Aoíxa, ἑξαπάτην τινὰ 
πρὸς τῶν Μονοπολιτῶν τὴν πρεσδείαν γενέσθαι οἵη- 
θεὶ; αὐτίχα ἑξῆγε τοῦ χάραχος τὸν σ»,ατὀόν. Ol & 
ὀλίγα αὐτοῖς ἀρχέσαι τοὺς ἑκατὸν λογισάµενοι ἱπτέων, 
ἄλλως τε xaX σὺν θυμῷ μᾶλλον fj πρώην µαχησοµέ- 
νου τοῦ Ῥωμαίων στρατοῦ, πέµψαντες ἐπὶ τὴν πόλιν 
αὖθις ἑκάλουν τὸν στρατηγὸν ἐφ᾽ ἑτέρους τὴν αἰτίαν 
µεταφέροντες, ol χοινῆς ἄνευ γνώμης ἑτόλμησαν οὐ 
παρόντα. 'O δὲ Δούχας τὰ μὲν πρῶτα ἀναιενομένῳ 
ἑῴχει, θρύψει τε xal ὑπεροψίᾳ πολλῇ ἐχόμενο; µάχι 
τὸ πρᾶγμα ἤδη χριθῆναι ἰσχυρίζετο. Ἐγχειμένων 
δὲ ἔτι μᾶλλον εἰς τοῦτο τῶν πολιτῶν καὶ ἐπιχιωρεῖν 
αὐτοῖς τὴν ἁμαρτάδα ἱχετενόντων, ὀψὲ παρακλτθεὶς 
ἐπὶ τὴν πόλιν εἰσῆγε τὸ στράτευμα. Ἀλλ' ἄρτι τὴν 
πόλιν 'Ῥωμαῖοι ἔσχον, καὶ ὁ Φλαμίγγος ἀπὸ σταδίων 
εἴχοσιν ἡγγέλλετο παρών, Τοῦτο γνοὺς ὁ Δούχας &v- 
ὅρας ἱππέας τῶν σὺν αὐτῷ ἀριστίνδην ἀπολεξάμενος, 
αὐτοὺς μὲν τῷ Φλαμίγγῳ ὑπαντιάσοντας ἔστελλεν, 


ὁ δὲ τὰ χατὰ τὴν πόλιν διοιχησόµενος αὐτοῦ ἔμεινεν. "AXI ὁ Φλαμίγγος ἐπειδὴ πόῤῥωθεν τὰς βασιλέως 
ἀνέγνω σηµαίας ἐπὶ τῶν πύργων ἤδη προφαινοµένας, πρὸ τοῦ τοῖς Ῥωμαίων ἱππεῦσιν εἰς χεῖρας ἑλ- 
θεῖν ἔγγιστα Ίδη Ὑεγονόσιν ὀπίσω ἐχώρει. Ὅτε δη χατὰ νώτου ᾿Ρωμαῖοι διώξαντες πολλοὺς αὐτῶν ἕχτει' 
vay, εἶλον δὲ καὶ ζωγρείας πανόπλους ἱππέας ἑχατνν μάλιστα. Φλαμίγγον δὲ ἑἐγγὺς ἁλῶναι ἴδη 
χεχενημένου ἡ τοῦ ἵππου ταχύτης τοῦ κινδύνου διεσώσατο, Ταῦτα χατωρθωκότες Ῥωμαῖοι ἐπὶ Movóxo- 


^iv. ἀνεχώρησαν. 

10. Ducas autem etsi quotidie arridere sibi adver- 
teret fortunam, nequaquam iamen totum se illi 
committendum censuit, iustabilitatem — illius nou 
$ine Causa veritus, ue. quemadmodum improbi et 


V. O δὶ Δούχας ὁσημέραι τὴν τύχην "Poopaío; 
προσμειδῶσαν ὁρῶν οὐ πάνυ τι πιστεύειν εἶχεν αὐτῇ, 
τὴν ἀποστροφὴν ὡς εἰχὸς εὐλαθούμενος, µήποτε 
χατὰ τοὺ; μοχθηροὺς (φασὶ) τῶν συνοδοιπόρω» ix 














ul 


HISTORIARUM LIB. IV. 


498 


μέσης ιποῦσα τούτους ἀναχάμφῃ τῆς ὁδοῦ. "Oüsv Α infidi comites solent, ipsos in media via relictos 


καὶ γράμμα χαράξας τῷ βασιλεῖ ἔπεμψεν. Είχε δὲ 
à IP. 93] Ei μὲν μηδεὶς ἔτι ἐπὶ τῆς Ἰταλίας 
Süsrpoc ἡμῖν ἐλείπετο, χράτιστε βασιλεῦ , οὔτε 
στρατιᾶς ἄλλης ἐδέησεν ἂν οὔτε τῶν ἄλλων οὐδενός. 
Πάντα γὰρ ἐς τήνδε τὴν ἡμέραν κατὰ νοῦν χεχωρη- 
χέναι ἡμῖν ἴσθι, πόλις τε σχεδὸν ἁπάσας, ὁπόσαι iv 
Ἰκαλίᾳ ευγχάνουσιν οὗααι xal χόλπῳ τῷ Ἰονίψ, πα- 
βαστησαµένοις ἤδη xal πρός γε πολέμους χεχρατη- 
χόσι μεγάλους βασιλείας τε τῆς σῆς χαὶ τοῦ Ῥω- 
µαίων ἑπαξέως γένους. Ἐπεὶ δὲ ἀγὼν ἡμῖν ὁ μείζων 
ἑπίκροσθεν ἔτι χεῖται (Γιλίελµος γὰρ ὁ Σιχελίαν 
Ἱῃστεύων, ἀσχάλλων ὡς εἰχὸς ἐπὶ τῇ τῶν οἰχείων 


ἀπωλείᾳ, δυνάµεις ἀπανταχόθεν ἁγείρει xal στόλον - 


νιῶν ὡς πλείστων ἐπὶ θάλασσαν Ίδη κατεσπαχὼς 
ἔχει, ὡς Ex γῆς ἡμῖν xol θαλάσσης ἐπιτίθοιτο χατὰ 
wõv ποιούμενος), οὐ χρὴ περὶ ἑλάσσαονος ταύτην 
ἡμᾶς ποιεῖσθαι τὴν τοῦ νησιώτου παρασχευὴν οὐδὲ 
ταρέργως πόλεμον τόνδὲ διαφέρειν, µήποτε χλέος 
ἡμῖν τὸ παρὸν iq ὄνειδος μᾶλλον ἀποχριθήσεσθαι γὲ- 
v0, Τὸ Υὰρ σὺν μιχροῖς τὰ μεγάλα µετιέναι xa- 
τορθούμενον μὲν πλείω τοῦ σὺν µεγίστοις χαρίζεται 
δόδαν, ἁμαρτανόμενον δὲ πολλαπλάσιον ἐπάγεται «b 
αἶσχος, ἅτε πρὸς τῇ ἥττῃ xal ἁμαθίαν στρατηγικῶν 
ἐπιτρίθον τοῖς πταίσασιν, ὥς γε πολλάχις ἡμᾶς 
χράτος ἐδίδαξε τὸ σόν. "Qc τοίνυν µηδέποτε μηδὲν 
ἐκ τούτων ἡμῖν ἀπαντήσῃ, δεῖ δη πλείονος ἡμῖν ἐν- 
ταῦθα ναυτικοῦ τε xal ἠπειρώτου ατρατοῦ. » Τὰ 
μὲν 6 γράµµατα ἓν τούτοις ἦσαν * ὁ δὲ ict τὰ 


desercret. Mittit itaque litteras αἱ — imperatorem, 
quarum hoc fuit argumentum : « Si. uullum aliud 
in [talia nobis.superesset bellum, maxime impera- 
tor, neque exercitu alio. neque exterarum subsidio 
rerum opus. foret. Omuia enim in hunc usque diem 
ex voto.nobis successisse scias, urbes ferme omnes, 
quotquot sunt in [μία et. ad sinum usque lonium, 
in ditionem uos accepisse, magnaque bella ad ma- 
jestatis tum. Romanorumque gloriam nos confecisse. 
Sed cum longe gravius nobis iminineat certamen 
(Gulielmus quippe Sicilie prædo ob suorum jactu- 
ram. baud. dubie indignatus, contractis undique 
copiis classeque valida iu mare iminissa, et mari 
et terra. nos aggredi meditatur), non contemuendus 
est nobis iste insulani apparatus, neque bellum hoc 
segnius gereudum, ne paria a nobis in preeseus glo- 
ria vertatur in ignominiam. Ut enim ille qui cum 
parvis viribus res m:gnas 159 aggreditur, si rem 
prospere confecerit, majorem quam si cum mazi- 
mis, gloriam comparat : ita contra, si perperam 
res cesserit, multiplex iude contrahit dedecus, 
cum prater ipsam cladem rei militaris inscitia 
vicios afflictare soleat, uti sspenumero tua nos 
docuit majestas. Horum igitur ne quid unquam 
nobis usuveuiat, majoribus nobis et maritimis et 
terrestribus copiis opus est. » Hzc ille. Rebus 
Monopoli ordinatis, cum omnibus inde copils exces- - 
sit ; et Ostunio, valido in primis. oppido, per con- 


lv Μονοπόλει καλῶς ἤδη εἶχεν αὐτῷ, παντὶ τῷ στρα. C ditiones potitus, versus Brundusium iter intendit. 


vp ἐχεῖθεν ἀπήλαυνεν, Ὀστούνιόν (94) τε πόλιν 
ἀχυρωτάτην tv ταῖς μάλιστα ὁμολοχίᾳ παραστησά- 
µενος ἐπὶ Βρεντέσιον ἠπείγετο πόλιν ἑτέραν, fj 6h 
Τεμέση (95) τὸ παλαιὸν ὠνομάζετο * ἀλλὰ molo; 
us" ἐχεῖνα ἀναττρεφαμένοις ἐπιγενόμενος αἰὼν 
ἱνεόχμωσε τὰ πλεῖστα τῶν ὀνομάτων, ἐφ᾽ ἕτερα 1 
παντάπασιν ἀνόμοια f ὀλίγῳ διαφέροντα µεταθείς. 
Ταύτην ἐπειδὴ 'Ῥωμαῖοι κατέλαδου, ἡσυχῆ ἴμενον 
(Πάσχα γὰρ τῇ ἑξῆς Χριστιανοῖς ἣν) ' ὅπερ οἱ τῆς 
πόλεως δτελίαν εἶναι νομίσαντες πολλάκις ἐπεξιόντες 
ἄχρι xaX αὐτῶν χαραχωµάτων ἐγίνοντο, ἕως Ἔδω- 
μαῖοι οὗτοι ἐθελούσιοι τούτοι; ἐπιπηδήσαντες, ἔπει- 
δήπερ ἀπεώσαντο, ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἀνεχώρησαν. 
0ἱ μὲν οὖν ἄλλοι Ῥωμαίων ἐπὶ τοῖς προτέροις xal 
πάλιν σαν σέδας τῷ καιρῷ παρεχόμενοι: θωμᾶς 
δέ τις, Υένος μὲν ᾿Αντιοχεὺς βασιλεῖ δὲ αὑτόμολος 
ix μαχροῦ Ὑεγενηµένος, ὅπλα ὑπερθέμενος ἑξῄει 
τον χάραχος ἱππευόμενος ἐν τῷ πεδίῳ. "Ere δὲ 
ἤδη ἀγχοῦ τῆς πόλεως ἐγένετο, προὐχαλεῖτο τὸν 
ἄριστον ἐς μονομαχίαν αὐτῷ χαταθῆναι. "Hy δέ τις 
ἐνταῦθα ἀνδρείᾳ ἐπὶ πλεῖστον Ίχων ὄνομα Ἐγχέ- 
ἂνς. Οὗτος ἐπειδὴ] Θωμᾶν μονομαχεῖν ἀξιοῦντα 


Temessam civitatem illam vocarunt veteres. Lon- 
gumquippe succedens ævum pleraque apud posteros 
novat nomina, atque in alia, aut dissimilia omnino, 
aut parum discrepantia immutat. Ut ad hanc urbem 
pervenere Romani, otiosi permansere : Pascha enim 
Christianorum postridie futurum erat. Ejusmodi 
otium ignavie et timiditati ascribentes oppidani, 
plurima facta eruptione ad ipsum usque vallum 
excurrunt, donec Romani aliquot inviti pene erum- 
punt, qui iis tandem propulsotis in costra rever- 
tuntur. Ceteri quidem Romani, ut antea, diebus 
festis debitum impendebant cultum. Thomas autem 
gente Antiochenus, qui jamdudum ad imperatorem 
transfugerst, sumpiis armis, vallo excedit, cam- 
pumque perequitat. Ubi accessit ad urbem, fortis: 
simum quemque 3d singulare 1600 provocat 
certamen. Erat autem ibi przcellentis fortitudinis 
quidam, nomine Enchelys. Is ut Thomam ciere 
pugnam audivit, sumpto thorace descendit in 
campum, lentoque obviam gradu Thom: procedit. 
Pavor inde defíixit utrinque spectatores, dum 
cataphractos generosos istos eo se in loco tanquam 


Du Cengii note. 


Ὁστούνιον. Urbs Apulie Peuceti? parvo 
in colle sita inter Molam ct Conversanum ex oriente, 


le. 
(95) *H δὴ Τε . Temesz, Temessz, et Tem- 
pulse ind ta Bratiis urbis οἱ apud scripto- 
res celeberrima appellationem et situm quierunt 


bodierni geographi : solus, quod sciam, Cinnamus 
vetus esse Brundusii nomen. contendit : sed an pro- 
habilis. videntur sententia, quivis colliget ex lis quee 
de Temesa hsbent Leander Albertus in Descr. Ital., 
Cluverius, l. iv Italice Antique, c. 15, et Ortelius in 
Thesauro Geogr. 


490 


JOANNIS CINNAMI 


30 


in stadio ad certamen accingere conspiciunt. Simul A ἔγνω, θωραχισάμενος xal αὐτὸς ἐξῆλθε παρὰ à 


igitur ac proximi faeere, aduissig equis, hastis 
concurrunt. Et hastam quidem Thomss per hostis 
ciypeum et thorscem ad cutem usque adigit. En- 
chelys vero impulsa inclypeum hasta, qua parte 
eapiti elatus ab sdversario, ut. qu: circum erant 
tegeret, protendebatur, ipsius galeam — perforavit 
rarnemque attigit. [ta digressi, alter in castra 
Romana, alter in urbem concessere. Romani exacta 
jam festivitate erdinata acie in urbem contendunt. 
Sed cum crebris machinarum bellicarum ictibus 
murum tentsssent, nequidquam se laborare adver- 
tentes (quippe veteres ot in czteris quidem operibus 
multam impendere curam, majorem tamen in exstru- 
endis orbibus, nec injuris, diligentiam adhibuere) ab 
incepto desistunt. Lougius vero, ei ita ut ultra muros 
evelarent Japides, qui intra urbem reeiderent, dirige- 
bant, Vixque primus emissus est lapis, cum in urbe 
Mer faciens mufiercula eo sic percutitur io vertice, 
wt difisdereturc 161 capat, omniumque ossa 
wembrorom  dissolverentur. Inde orta ejulatio, et 
véloti urls esset capto, consternati oppidani, ne 
and couspeetum. quklem infelicis istius mulieris {η 
publieum ingredí audebant, Ut autem jactus alter, 
ynoxque crebri alii a Románis iterantur, confestim 
turbatur plebs, ae supra caput imminere lapidem 
sibl quisque credit, aliter plane ac de Tantalo lo- 
quuntur fabule. Iude cem de recipiendis in urbem 
Romanis delíberarent oppidani, ut rem adrertere 


πεδίον βάδην ἀντιμέεωπος τῷ θωμᾷ πορευόµενος. 
"Qs δὴ θάρμθος εἴχεν ἀμφοτέρωθεν ὀρῶντας. ἄνδρας 
οὕτω μὲν πανύπλους, οὕτω δὲ Ὑενναίους,. ὥστ' ἐπὶ 
στάδιον τὸν χῶρον ἐχεῖνον ἁποδυομένους. Ἐπειὴ 
τοῖνυν ἁἀγχοῦ Ίδη ἐγένοντο, τοὺς [P. 96] ἵπκους 
ἑπελάσαντες συνέπεσον ταῖς αἰχμαῖς. Θωμᾶ μὲν 
οὖν fj αἰχμὴ δι) ἀσπίδος ἑλθοῦσα xal θώρανος αὖ- 
τοῦ ἄχρι xai ἐπὶ τὸ δέρµα διεξέπεσεν, 6 5 Ἐγχένς 
δὲ ἀσπίδος xal αὑτὸς τὸ δόρυ ἑλάσας, ἕνθα τῆς 
χεφαλῆς ὑπερανίστασθαι ταύτην αυνέδαινεν, ὁχκ- 
ανασχόντος ἤδη τοῦ στρατιώτου ὡς τὰ περὶ αὐτίν 
φράξαιτο, χράνος τε αὐτὺ διετόρησε xal capxk 
ἔφαυσεν. Οὕτω τε ἀλλήλων ἁπαλλαγέντες ὁ plv 
ἐπὶ τὸ Ῥωμαίων ἐχώρησε ατρατόπεδον, ἅτερος 8 
ἐπὶ τὴν πόλιν ὖλθε. Ῥωμαῖοι δὲ ἐπειδὴ τέλος Ίδη 
τὰ τῶν [f. τῆς] ἓν σφίαιν ἔσχεν ἑορτῆς, ταξάμενοι 
ἐπὶ τὴν πόλιν ἐχώρουν. Ὡς δὲ πολλὰ τοῖς ετρο- 
6όλοις τὰ τείχη µαστίξαντες ἀνηνύτοις ἐπιχειρεῖν 
ἔγνωσαν (ol γὰρ πάλαι (96) ἄνθρωποι πολλὴν ixi 
τῶν ἔργων ποιούµενοι τὴν ἐπιμέλριαν πολὺ μᾶλλον 
ἐς τὰς τῶν. πόλεων, ὡς τὸ εἰχὸς, πεφιλοτίμηνται οἱ- 
κοδομὰς), τούτου μὲν ἀπέσχοντο, προσωτέρω δὲ καὶ 
ὅσῳ τειχόων ὑπερίπτασθαι τοὺς λίθους ἀποδισκεύον- 
τες τῆς πόλεως ἓντὸς πίκτειν ἑκοίουν. Αλλ’ ὄμε 
πε πρώτην ἀφῆκχαν, καὶ γύναιόν τι ἂνλ τὴν πόλιν 
σοδοῦν κατὰ χορυφὴν δεξάµενον τὴν βολὴν τήν st 
κεφαλὴν διεσπαράχθη xai πᾶσαν μελῶν παρελύθη 
τὴν ὕστωσιν, ὈὉλοφυρμὸς οὖν ἐγένετο, xal σχῆμα 


prasidiarii nilites et quotquot tuebantur turres, C πόλεως ἁλούσης imtlye τότε τοὺς Ένδον οὐδὲ ὅσον 


veletitet. in aeropolim confugere, moxque plebs 
apertis ροή» Romanas copias introduxit. Hac ita- 
«ue potius etiam urbe Dueas, exercitu. bifariam 
diviso, partem siiam quz arcem oppugnaret in urbe 
continuit, aliam emisit ad depopulandos agros. Dum 
. hec iM geruntur, regio qui&dam fertilis incolisque 
copiosa, quam lialitzium vocant, cum ea qus 
Brundusio evenerant revolveret, ad imperatorem 
defecit. Hostium lbi exigue copie (Celt» autem 
erant) saltibus abdite, οἱ iis qui Romanorum equos 
pascebant insidiantes, somno sopitis ilis, equitatum 
omnem inde abduxere. lllud simul atque percepe- 
runt Romani, ex iis qui a pabulatione revertebantur, 
hostes quam citissinre inseedti, et equos recipiunt, 
et hostium plerosque vivos capiunt, :tqae.in his illu- 
ntrem maxtwe inter Italos virum, nemine Sycherem. 
1689 $ed is priusquam qais esset agnosceretur, nu- 
fnerata filli a quo captus fuerat pecunia sese redemit, 


ἁπὶ θέαν τῆς δυστήνον ἐχεῖνης ἀνθρώπου ἐξιέναι 
θαρσοῦντας. Ὡς δὲ καὶ δευτέραν ἑπέῤῥιψαν χαὶ Ίδη 
συχνὰς ἑποιοῦντο Ῥωμαῖοι τὰς βολὰς, ἑκπλαγέντες 
ὁ δήμος λίθον ὑπὲρ χεφαλῆς ἐφαντάξετο ἕκαστος, 
ἄλλον τρόπον καὶ οὐχ ὄνπερ οἱ μῦθοι περὶ Ταντάλου 
φασίν. "O0ev xal τῶν πολιτῶν βουλευοµένων Ίδη 
Ῥωμαίοις εἰσόδου παραχωρεῖν αἱσθόμενον «b 'atpa- 
τιωτιχὸν xai ὅσον ἐπὶ τῶν πύργων φυλαχὴν sys, 
δρόμψ πολλῷ ἐπὶ τὴν ἀχρόπολιν ἀνεχώρουν. AT τε 
πύλαι πρὸς τοῦ δήµου ἀναχλιθεῖσαι τὸν ᾿Ῥωμαίων 
εἰσωδίαζον στρατόν. Ἐπειδὴ γοῦν xal ταύτην ὁ 
Ἀούκας ἔσχε, διχη τὺ στράτευµα διελὼν, ὃ μὲν αὖ- 
τοῦ που παρὰ τὴν πόλιν χατεῖχε τοῖς Ex' ἀχροπόλεως 
μαχούμενον, τὸ δ' ἄλλο ἐς προνομᾶς ἔπεμήε. 
Ταῦτα μὲν οὖν 3106s ἑπράσσετο * χώρα δέ τις κολν- 
᾽ανθρωποτάτη χαὶ εὔχεωος, fjv καλοῦσιν ᾽Αλίτ 
ζιον (07), τὰ ἐπὶ Βρεντεσίῳ συμπεπτωχδτα Άλογισα- 
µένη τῷ βασιλεῖ προσεχώρησε. Πολερίων δὲ ὀλίχε 


στρατὺς bmi λόχµης τινὸς τοῖς την ΄Ῥωμαίων vépousw ἑλλοχήσαντες ἵππον {Κελτοὶ δὲ ἦσαν), ἔπει 
δή περ εἲς Όνον αὐτοὺς ἐνεχθέντας εἶδον, τὴν ἵππον ἐχεῖθεν ἤλασαν» Ὅπερ ἀχούσαντε Ῥωμαῖοι &pk 
tV Ex τῆς χορπάγωγίας ἑπανιόντων αὐτοῖς ἀγγελθὲν, ταχὺ διώξαντες τήν τε Ίππον ἀνεῖλοντο πᾶσαν 
xài τῶν πολεμίων τοὺς Πλείστους ζωγρήσαντες "Sov. "Ove δη καὶ ἄνδρα τῶν μάλιστα ἓν Ἱταλιώταις 
δοχίµων Συχέρην ὄνομα ἁλῶναι τετύχηχεν. ᾽Αλλ' οὕπω κατεφανἡς ὅστις εἴη γεγονὼς χρυσίου δόσει τὸν χατα- 


σχόντα ὑπελθὼν ἑαυτὸν ἔλυαε, 


Du Cangii note. 


| (9€ . OL πὰρ πάλαι. Vetus auctor anonymus, De 
Ww | : Heatowes superioris vito non otiosis 
9e pibus, Sed . cübdendis potius manibus [ctabantur, 
in quorum decorem universam. auri argentique mate- 


rium conferebant, 
21) Ἁά/εζον, Elysium forte, etsi in iis oris 
nudes mihi hujusce appellationis occurri Aocus. 


mmm Eua — 


501 


HISTORIARUM LIB. IV. 


$02 


.[P. 94| Ῥωμαίους δὲ φήμη τις περιέπτη ὡς TA. 41. Non. multo interjeeto tempore ad Romanos 


λίελμος ἔπεισιν ὁλίγῳ ὕστερον δυνάμεις ἑπαγόμενος 
βαρείας ἠπειρώειδάς τε καὶ ναυτιχάς, Ὃθεν καὶ ἐκ 
φῷν ἑνόντων φνσχενασάµενοι ἡσυχῆ ἔμενον. Οὕπω 
δὲ πέµπτη uev. ἐχείνην ἡμέρα ἑἐφειστήχει, xal τις 
ἐχ τοῦ τῶν κολεμίων αὐτομολήσας στρατοῦ Γιλίελ- 
pov ἐγγὺς παρεῖναι ἐμήνυε Ῥωμαίους ὡς £v ἄρχυσι 
συλληψόμενον. Ταῦτα οἱ Ῥωμαίων ἀχούσαντες 
στρατηγοὶ τὸν πόλεµον ἤδη διἐγραφον. Ἐδόχει τοί- 
νυν Βασαθίλαν μὲν xal Ἰωάννην τὸν "Αγγελον τὸ 
μισθοφοριχὸν ἅπαν ἔχοντας xal τοὺς ὅσοι ἐξ Ίτα- 
Mas τῷ βασιλεῖ προσεχώρησαν, τὸν ἐκ τῆς ἠπείρου 
ἀναδέξασθαι πόνον, τόν γε μὴν Δούχαν τοῖς ἐκ θα- 
λάσσης διαγωνιεῖσθαι. Οὕτω γὰρ ἔφασχον ἀλλήλοις 
ἀμύνειν Ixavol ἔσεσθαι. Ἔωθεν οὖν ὁ μὲν Δούκας 
σὺν τοῖς καταφράκτοις τῶν περὶ αὐτὸν ἱππέων βά- 
δην ἐπὶ τῆς ἀχκτῆς ἑπορεύετο, ἐπὶ θάτερα παρα- 
πλεούσας τὰς ναῦς ἔχων, οἱ 0' ἄλλοι πρὸς τὴν ἐκ 
τῆς Ἠπείρου ἐτο:μασάµενοι µάχην χατὰ τάξεις ἑχώ- 
ρουν. Αἱ δὲ τῶν Σιχελικῶν vigec, ἐπειδήπερ ἀγχοῦ 
τῆς πόλεως ἤδη ἐγένοντο, οὖκ ἔχουσαι ἀθρόαι τῷ λι- 
µένι εἰσπεσεῖν (ἰχανῶς γὰρ ἔνδοθι εὑρυνόμενος εἶτα 
εἰς στενὸν ἠρέμα τελευτᾷ) κατὰ δεχάδας διαιρεθεῖσαι 
εἰσήεσαν ἐκ δ.αδοχῆς. Ὅτε bh λέγεται ὡς ὁ Δούκας 
πρὸς τὸ πλῆθος ἀποδειλιᾶσαν τὸ Ῥωμαίων ὁρῶν 
γαυτικόν ἅτε χομιδῇ ὀλίγον ὃν (τέσσαρες 1àp πρὺς 
ταῖς δέχα αἱ πᾶσαι viec Ἴσαν αὐτῷ) τοιάδε τινὰ 
ἑνενόει * γράμμα ὡς &x βασιλέως δήβεν ἄρτι πεµ- 
φθὲν ἐχείριζε πούτοις ἐξενεγκών. Ἐδήλου δὲ τὸ γρἀµ- 


ua δυνάμεις ἐκ γῆς καὶ θαλάττης ἀμφὶ µέσην ἡμέ- (C 


ραν αὐτοῖς ἤξειν. Τῶν δὲ ἑπαρθέντων ἤδη πρὸς τὴν 
ἐλπίδα « 'AXX πηὐχόμην, ἔφη, à συστρατιῶται, 
φθάσαντας ἁρπάσαι τὴν νίκην ἡμᾶς, ὡς μὴ αὐτοὶ 
τῶν εἰς δεῦρο καµάτων τὸ βάρος βαστάσαντες εἶτα 
τῶν ix τῆς νίχης ἀγαθῶν xal vol; ὀψὲ πρὸς τὺν 
ἀγῶνα διαπαντῶσιν ἐπικοινωνεῖν ἕδομεν.» Ταῦτ' 
εἰπὼν ὁ συρατηχγὸς ἐπειδὴ τὰς τῶν πολεμίων ναῦς 
ἕνδον ἤδη τοῦ λιμένος γεγενηµένας εἶδεν, ἔργου λοι- 
^by ἐχέλευεν ἅπτεσθαι. Καὶ 05 ναυμαχίας γενοµέ- 
νης Σικχελοὶ πρὸς τὰς ἀπὸ γῆς xal θαλάσσης τῶν 
Ἑωμαίων οὖκ ἑνεγχόντες βολὰς, ἀμφοτέρωθεν ἐπι- 
τοξαζομένων αὐτῶν, πρύμναν ἐχρούσαντο. Ῥωμαῖοι 
δὲ ὀπίσω διώξαντες πολλοὺς αὐτῶν ἔχτειναν, τέτ- 
ταρᾶς δὲ xal αὐτάνδρους εἶλον τῇ χἐρσῳ ἑνσχεθεί- 


fama pertulit Gulielmum cum ingentibus terra ma- 
rique copiis adventare. Quamobrem cunctis ad 
bellum paratis quieti stetere. Vix quintus inde ef- 
fluxerat dies, cum ab hostili exercitu adveniens 
transfuga prope esse Gulielinum nuntiavit, Romanos 
omnes velut ínter retia conclusurum. llis auditi 
Romanorum duces ita. ordinavere aciem, ut Bassa7 
villa et Joaunes Angelus cum stipendiariis copiis, 
stque iis qux ex Italla sese adjunxerant impera- 
tori, terra belli molem sustinerent : Ducas vero 
maritimis hostium copiis sese opponeret. Sic enim 
aiebant fore ut sibi vicissim auxiliarentur. Itaque 
prima luce Ducas cum cataphracils equitibus lento. 
ad littus gradu proficiscitur, ab altera parte adna- 
vigan!e closse : csleri vero ad terrestre prelium 
parati, ordinata &cie procebant. At Siculæ naves, 
postquam urbí appropinquarunt, eum portum subire 
confertim non possent (nam in medio amplus satis 
&ensim in exitum anguetiorem desinit) decem simul 
per vices divisis ordinibus ingrediuntur. Tum vero 
Duram aiunt, cum navium hostilium multitudine 
exterritam classem Romanam videre!, utpote ezi- 
guam admodum (vix enim quatuor llli supra 163 
deeem naves erant) talia excogitasse. Litterag velut 
ab imperatore missas militibus ostendit, quibus 
ille ierra marique cirea mediorn diem adfuturas 
copias nuntiabat. Qua spe erectis iis » « Bed nos,. 
inquit, potius, commilitones, victoriam nobis ipsis 
expetamus, ne cum totam laborum molem in pre- 
sentia sustinuerimus, qui serius ad praelium venient 
victori: gloriam (ructumque nobiscum partiantur.» 
His dictis Ducas, ubi jam portum subiisse bostiounr 
classem vidit, suos occipere opus jubet. Przelio ita-- 
que navali inito, Siculi cum terra marique missa ab 
utroque parte a Romanis tela ferre non possent, 
retro cessere. Caduntur interea à Romanis qui a 
tergo insistebant complures, captaeque quataor eum 
viris ipsis naves, quæ ad vadum offenderant. Quippe 
acrius quam par erat remis impulsz littorique 
allisze facile in terrestris exercitus potestatem ve- 
nerunt, Eo in ceriaming duo hostium millia desi- 
derata sunt : Romani vero non pauci przeclara edi- 
dere facinora. Maxime tamen in iis emicuit unins 


σας. Ἔτυχον γὰρ προπετέστερον f| ἐχρῆν τῆς εἰρε- D 6X Duc: acie virtus, cui nomen Scaramaucas. Fu. 


σίας Ὑενομένης ἐπὶ τῆς ἀχτῆς ἰζῆσαι, στρατῷ ἦπει- 
ρώτῃ θήραμα ἑτοιμότατον. Ἐν τούτῳ τῷ πόνῳ πλέον 
ἢδισχίλιοι τῶν πολεµίων ἔπεσον, Ῥωμαίων δὲ πολλοῖς 
μὲν xai ἄλλοις ἀριστεῦσαι ἐγένετο, μάλιστα δὲ πάντων 
ἂν]ρ ἐγένετο ἀγαθός τῶντις σὺν τῷ Δούχᾳ ταττοµένων 
ἐπίχλησιν Σχαραμαγχᾶς. Tv γὰρ πολεμίων φεύγειν 
ἤδη ἐπιδαλλομένων, αὐτὸς ἑπελάσας τὸν ἵππαν πρυμνό- 
θεν [P. 95] ἑλάδετο μιᾶς θἐλουσἀν τε ἀπαίρειν ἐπεῖχε 
σὺν Bla, Épyov ἐχείνου Κυνεγείρου τὸ πολυλάλητον 
ὁ γεννάδας πλτρῶν. ᾿Αλλὰ πληγῆς ἐγχοπείσης 
αὐτῷ πρὸς τῶν ἔνδον, ἀπέσχετο μὲν ὑπ' ἀνάγχης, 
τὸν δὲ τῆς φυγῆς ὅμως ὑποτεμόμαγος χρόνον πρὸς 
τῶν ἄλλων Ῥωμαίων ἐπιδραμόντων ἤδη ἁλῶναι 
ταύτην ἑπρίησε. Ταῦτα χατωρθωχότες Ῥωμαῖοι 


gere enim jam incipientibus hostibus, ipse adacto 
equo puppim altera prehendit manu et evadere vo- 
lentem vi tenuit: vir generosus factum repetens 
illius Cynegiri multis scriptorum laudibus celebra- 
tum. Sed illata a vectoribus 1θή, plaza, navem 
quidem necessitate compulsus dimisit, occasione 
tamen aufugiendi intercisa, ut ab accurrentibus 
aliis Romanis caperetur effecit. Ilis prospere gestis 
Romani Bruudusium redierunt. Dein machinam, 
quam vulgo testudinem vocant, arci adimoyen!, QuoJ 
ubi viderunt qui in manibus stabaut, effusum ia 
risum) &e dedere, quod murum hoe modo eouvelli 
posse Romani putarent, licet id nequaquam fieri 
posset. lta enim lapides invicem cobazrent, ut murus 


ex iis depellere potuere : 


503 JOANNIS CINNAMI δ0έ 


ipse totus unicus videatur lapis. Übi vero moenibus A ἐπὶ Βρεντέσιον ἀνεχώρησαν, μηχανέν τὲ τινα τεχ- 


inachinain admoverunt Romani, eam nocte sube- 
untes muruni in ipsis fundamentis suffodiunt ege- 
staque inde rudera in olteram transferunt partem, 
donec superatis ultimis fundamentorum lapidibus 
ad iniam devenere humum, qua eruta locum quein- 
dam confecere vacuum eumque suppositis lignis 
replevere, quibus ea qu: bac parte eminebant mania 
sustentarent. Ad extremum ut obstinato adliuc animo 
peretare oppidanos vident, ignem loco injiciunt, qui 
absumpiis celeriter lignis, murum disjecit funditus, 
unaque ex lis complures qui in ipsis stabant propu- 
gnaculis præcipites dedit : ezleris iuterim qui in 
interiorem saurum  refugerant, nihilominus obsi- 


. Stentihus. 


τηνάµενοι, ἣν χελώνην xzAstv ἔθος ἐστὶ, τῇ ἆχρο- 
πόλει προσῆγον. Τοῦτο οἱ ἐπὶ τῶν τειχέων θεώµενοι 
πλατὺ ἑἐγέλων, οἱόμενοι ὅτι δὴ σπαράξειν οὕτω τὴν 
τειχοδοµίαν διανοοῦνται, πρᾶγμα χομιδῇ ἀδύνατον 
ὃν. Ὀότω γὰρ μεμύχασι πρὸς ἀλλήλους οἱ λίδοι, ὡς 
λίθον ἕνα τὸ ἅπαν ἑοιχέναι τεῖχος. Ῥωμαῖοι δὲ 
ἐπειδὴ τοῖς τεἰχεσιν ἐπήλασαν τὸ μηχάνημα, νύχτωρ 
αὐτὸ ὑπερχόμενοι ὑπέσχαπτον τῶν κρηπ!δωµάτων 
ἐγγὺς τόν τεχοῦν ἐκφοροῦντες ἐπὶ θάτερα ἐξῆγον, 
ἕως τοὺς ἑσχάτους παρελθόντες τῶν θεμελίων λίθους 
ἐπὶ τὸν ἔνερθεν χατηντήχασι χοῦν. Τὸ δ) ἐντεῦθεν 
διελόντες αὑτὺν χενἠν τινα χώραν ἁἑποίουν, ξυλώ: 
µατά τε ὑποθαλόντες τινὰ τὴν τε χοιλόζητα ἑπλή- 
govv xal τὸ τῇδε τοῦ περιδόλου αἱωρεῖσθαι cv p 6at- 


voy ὑπανεῖχον δι αὑτῶν, ἕως τοὺς ἔνδον ἰσχυρογνωμονοῦντας ἔτι ὀρῶντες ὑπανῆχαν τῷ χώρῳ πῦρο 
Τὸ δὲ ταχὺ τὴν Όλην διανεμησάµενον πρόῤῥιζον εἰς τὶν γην τὸ τεῖχος χατέσπαχε  συγχατήνεγχε cà 


ἅττον ἀντείχοντο. 


12. Dum in eo essent statu res Romanorum, im- B 


perator eomparatam classem terrestresque copias 
in Italíam misit : utrique exercitui przposito 365 
Alexio, imperatoris Alexii ex filia nepote, qui tuin 
magni ducis fungebatur diguitate : hoc ei dato in 
mandatis, ut alium praterea contraberet exercitum 
aicque Italiam invaderet. Sed nibil horum ille ex- 
secutus Brundusium venit, tum quod plurimi ipsam 
tam gravem pertimescerent navigationem, tum quod 
οἱ pericula ab hoste imminentia vererentur. Atque 
inde manifestius cepit fortuna deinceps Rumonis 
invidere. Robertus enim, qui hactenus arma cum 
illis conjunxerat, ut Gulielmum cum validis copiis 
adventare percepit, viditque necdum Brundusii arce 


, potitos Romanos, a eommilítio recessit; eam οὗ: 


tendens causam, quasi excederet inde, ut copias 
quz in laboris partem venirent, contraheret, Equites 
praeterea ex Marca civitate duplicari sibi stipendium 


. »estulantes, re non obtenta recessere. His compertis 


Gulielmus, assumpto exercitu, recta contra Romanos 
progreditur. lllis vero deliberantibus quemadmodum 


. bellum id ordinari oporteret, quidam Darim rede- 


undum censuerunt, valloque urbem muniendam : 
aliis ejusmodi consilium non arrisit, metum fore 
mapifestum dicentibus, si omissis iis quse in mani- 
bus erant retro cedereut. Itaque quibus ea placuit 
sententia, tempus interes nequidquam teri baud 
passi, iterum aggrediuntur mania, magnamque 
partem machinis subruunt. Neque tamen Darbaros 
contra audaciores illi 
effecti invadunt Romanos, sed mox rursum iis ir- 
ruenlibus, 366 intra menia sese recipiunt : qno 
tum tempore, nisi Romanis nescio quz obstitisset 


Xa τῶν ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων πολλούς. ᾽Αλλ' οἱ Báp6apot ἐπὶ τὸ ἑνδοτέρω ἀναχωρήσαντες τείχος οὐδὲν 


ιβ’. ᾿ΡῬωμαῖοι μὲν οὖν ἓν τούτοις σαν, ὁ δὲ βασι” 
λεὺς στόλον νεῶν ἁγείρας ἅμα ἠπειρώτῃ στρατῷ εἰς 
τὴν Ἰταλίαν ἔπεμφεν, ὧν ᾽Αλέξιος (98) ἁμφοτέρων 
ἦρχεν ὁ βασιλέως ᾿Αλεξίου θυγατρ!δοῦς, µέγας τῷ 
τηνικάδε δοὺξ χρηµατίζων. Ἐπέσταλτο δὲ αὐτῷ πρὸς 
τοῦ βασιλέως xal ἑτέραν ἀθροίσαντι δύναμιν οὕτω 
δὴ Ἱταλίᾳ προσεσχηκέναι’ ἁλλ᾽ ἐκεῖνος οὐδὲν τού. 
των διαπεπραγµένος ἐπὶ Βρεντέσιον Ίλθε, τὸ μὲν 
πρὸς τὸν ἁπόπλουν οὕτω δεινὸν ὄντα πεφοδηµένων 
τῶν πολλῶν, τ) δὲ καὶ ὑποφίᾳ κινδύνων, oi πρὸς - 
τῶν πολεµίων ἑπήρτηντο σφίσι. Τὸ δ’ ἐντεῦθεν ἀρι- 
δηλότερον Ίδη βασχαίνειν ij τύχη ᾿Ῥωμαίοις ἥρξατοι 
Ῥομπέρτος (99) τε yàp, ὃς αὐτοῖς ἄχρι xal τότε 
συνεµάχει, Γιλίελμον ἀχούσας δυνάµεσιν ἅμα βα- 
ρείαις Ίχειν, ὁρῶν δὲ χαὶ Ῥωμαίους οὕπω ἔτι τὴν 
Βρεντεσίου παραστησαµένους ἀχρόπολιν, τοῦ συµ- 
μαχεῖν ἀπέσχετο, σχηφάμενος ὥς δυνάµεις ἀθροί- 
σων ἄπεισι τοῦ ἐνταῦθα πόνου συλληφομένας αὐτῷ; 
καὶ ol ix Mápxag πόλεως (1) [ππεῖς διπλασίους 
χοµίζασθαι τοῦ }οιποῦ τὰς συντάξεις αἰτῆσαντες, 
ἐπειδὴ μὴ ἐτύγχανον τοῦ σχοποῦ, ᾧχοντο ἀπιόντεςι 
Τοιαῦτα Ἱ ιλίελμος μαθὼν τὰς δυνάμεις ἀναλαθὼν 
[P. 95]εὐθὺ Ῥωμαίων ἑχώρει. Τῶν δὲ βουλευοµένων 
ὅπη τὸν πόλεµον τόνδε διοικεῖσθαι χρεὼν, τοῖς μὲν 
ἐπὶ Βᾶριν lévat ταφρείᾳ τε τὴν πόλιν ἀσφαλίζεσθαι 
ἐδόχει, τοὺς δὲ τοῦτο μὲν οὖχ Ίρεσχε δειλίαν εἶναι 
φάσχοντας ἀντικρὺς, εἴ ys τῶν kv χεροὶ µεθέμµενοι 
ὀπίσω χωρήσουσιν. "Oc οὖν οὕτω ταῦτ' ἰδόχει, τὸν 
μεταξὺ χρόνον ἐπὶ χενῆς τρέχειν οὐκ ἀνεχόμενοι τῷ 
περιδόλῳ αὖθις προσέδαλον µέρος τε αὐτοῦ πολὺ 
χαθῄρουν τοῖς πετροδόλοις. Οὐ μὴν οὐδὲ ὡς τοὺς 
Βαρδάρους ἀπώσασθαι εἶχον ἀλλὰ τὸ μὲν πρῶτον 
θαρσήσαντες ἐπεξῄεσαν σφίσιν, ἔπειτα Ῥωμαίων 


Du Cangii note. . 


(98) 'AA£Eioc. Alexius Bryennius seu Comnenus, 


Anne Cxsarisse ex Nicephoro Bryeunio lilius. V. 
Steunua Comnen. 


(09) '"Pouxéoroc. Robertus de Bassavilla, Tyrius 
da Willelinu tege : Ubi statim circa Brundusium, 
[ugiente comite Robeito, primo marte. Grecorum 


fudit copius, et, attrito penitus eorum exercitu, duces 
eorum captos vinculis mancipavit. 

— (^) Ἐκ Mápxac πόλεως. Equites intelligit. ex 
Marca Anconitaua seu Aucona ipsa Manueli sub- 
missos. Quippe Anconitani, ut infra innuit Ciuna- 
mus, Gricorum federati erant, 





€ 


$05 


HISTORIARUM LIB. IV. 


$06 


ἱπιδρισάντων αὖθις ἐπὶ τὸ τεῖχος ἔθεον, xal εἰ μὴ À fortuna, venisset haud dubie Drundusium in eorum 


εὖχη τις ἐπιγενομένη Ῥωμαίους διεχώλυσε, τάχα 
ἂν Ίλω χατὰ χράτος τότε Βρεντέσιον. ᾿Ανέδησαν 
plv γὰρ δη τὸν περίδολον καὶ ἀπὸ τῶν πύργων τεῖς 
[jov ἐμάχοντο, ἀλλὰ πολύ τι µέρος αὑτῶν πεπο- 
νηχὸς f£ ) ταῖς συχναῖς προσθολαῖς εἰς γῆν Ἠνέχθη 
πιοὺν συγχατἑσπασέἑ τε πολλοὺς αὐτῶν, οὕτω τε 
ἄπραχτοι ἀνεχώρησαν. Σιχε)λοὶ δὲ, ἐπειδὴ µηδέπω 
Γιλίλμος παρῆν, βουλὴν ἐποιοῦντο ὅπως ὁμολογίᾳ 
Ῥωμαίοις τὸ φρούριον . ἑνδώσουσιν” ἀλλ ἡ τύχη 


ὥσπερ ταχτόν τινα ᾿Ῥωμαίοις Ξφεσθαι ἐπαγγειλα”. 


µένη χρόνον, εἶτα ἐχμετρηθέντος αἰσθομένη ἀπὸ 
μέσης αὐτοὺς τῆς πόλεως λιποῦσα (pysto* Ἑν ip γὰρ 
ταῦτα Zuxa20! διενοοῦντο, Ἰγγέλη αὐτοῖς ἐγγὺς Ίδη 
Γἱίελμον στρατῷ µεχάλῳ ἐπ έναι. "Όπερ ἐχεῖνοι 
ἀχούσαντες ἀπέσχοντο μὲν τῶν» βεζουλευµένων, ἐπὶ 
δὲ τὰ τείχη ἀναθάντες ἐχροτάλιζον θα ιὰ xal ὥσπερ 
ff, Ῥωμαίους ἐξελάσαντες ἡμέραν Ίγον ἑόρτιον. 
αγ’. Ταῦτα μὲν 6h τῇδε ἑπράσσετο * Γιλίελμος δὲ 
ὄρας tix Μυζίας παντὶ τῷ στρατῷ ὡς ἐπὶ Βρεντέσ:ον 


ἱποριύετο, ὃ τε σ-όλος αὐτῷ ἐπὶ τῆς ἀντιπόρθμου — 


«ῷ Βρεντεσίῳ νησίδος ὀλίγων ἀπὸ σταδίων ἁρμισά- 
ενος ἵστατο. Κατὰ ταὐτὸν γὰρ ἁμοτέρωθεν Ῥω- 
μαίοις τὴν προαδολὴν ποιεῖσθαι δ.ενοεῖτο. ᾽Αλλά 
Ῥωμαίους τὸ μὲν αὐτίχα διαναυμαχῆσαι πρὶν f) καὶ 
Γιλίελμον αὐτοῖς ἐπιστῆναι, δυσθουλία τις χαὶ τὸ 
χρῆναι οἶμαι χαχῶς αὐτοὺς πεπονθέναι παρείλετο " 
πρὺς δὲ ἁμγροτέρους τὴν μάχην διενεγχόντες τὰ 
βασιλέως διέφθειρον πράγματα. Στρατὺν γὰρ fixew 


potestatem, vique ezpuguatum fuisset; jam euim 
valium superaverant, atque e turribus cum iis qui 
intra urbem erant, dimicabaut; sed major earuia 
pars, crebris oppugnationibus quassata, in terram 
decidit, et ex iis quamplurimos secum traxit, 
sicque re infecta rediere. Siculi autem, cum necdum 
adesset Gulielmus, iniere consilium arcis per cou- 
ditiones Romanis dedendæ. Verum fortuna, certo 
quasi temporis quodam spatio se Romanos secutu- 
ram esset pacta, idque jam elapsum sensisset, illis 
iu media civitate relictis, recessit. Dum euim h:ec 
Siculi deliberant, nuntiatur. oppidanis Gulielmum 
magno cum exercitu prope adesse. Quibus auditis, 
consilium id intermisere et in muros p:ogressi fre- 
quenti. plausu. quasi. depulsis ja inde Romauis 
festum egerunt diem. 


45. Hec tum ibi gerebantur. Moveus vero Myzia 
Gwielmus cum universo exercitu versus Brundu- 
siun contendit, dum classis Sicula ad parvulam 
iusu'am Drondusio paucis abhinc stadiis obversam 
appellit : ab utraque enim parte Romanos adoriri 
statuerat, Sed. illos, quo.inus extemplo mavale 
comnitterent praclium priusquam a Gulielmo impe- 
terentur, nes^io quod pravum consilium, et quod iis 
fatale quoddam itpendebat damnum, avertit, Dum 
enim contra utrumque certamen ineunt, 169 impera- 
toris pessumdedere. Novum 1677 quippe Dyzantio 


ἐκ Βυζαντίου καραδοχοῦντες Ίδη, Eq την ἑκείνου C exercitum exspectantes quousque adesset ille (quod 


εάχα παρουσίαν thv προσθολὴν ἀπετίθεντο. Ὡς δὲ 
ἤδη ἐγγὺς εἶναι ἠὝΥγέλλετο Γιλίελµος , τότε δὴ τὴν 
ἀμφοτέρων ἄκοντες ἀνεδέχοντο μάχην.Ανδρε τοίνυν 
δύο δοχίµω τὰ εἰς τὰς páyac ἐπιλεξάμενοι, Ἰωαν- 
νάχιόν τέ τινα Κριτόπλην xol Παιράμην Πέρστν 
γένος, ἅμα ᾿Ίδηρσι χαὶ Μασσαγέταις ἐφ᾽ ᾧ ἀχροθο- 
λίσεσθαι [P. 97] ἔπεμφαν ' of. χαὶ ἐπειδὴ τάχιστα 
τοῖς κολεμίοις συνέµιξαν πρὸ πέντε που xal τεσσα- 
ῥάκοντα σταδίων «iv χάραχα πηξαμένοις, ἐν τῇ 
ἐγγύθεν ἁποπορείᾳ χατὰ νώτου αὐτοῖς ἐπιθέμενοι 
πολλούς τε τῶν ἐπὶ τῆς οὐραγίας ἔκτειναν xal 
ἵππους τῶν σχευοφόρων συχνοὺς ἤλασαν, αημεῖὀν τε 
οφᾶς ἀφελόμενοι ἐπὶ Βρεντέσιον ἆλθον. Αλλά Σι- 
χελοὶ «ούτου μὲν ἵττον ἐφρόντισαν (Ris γὰρ iv 
πλήθει µεχάλῳ αἴσθησις οὐδεμία τούτοις ἐγένετο), 
fp δὲ Ῥωμαίων ἀπεττρατοπεδευμένοι, ὅσφ 
ἀμφοτέροις τοὺς χορταγωγοὺς ἐπιμίγνυσθαι, τὸν 
πόλεµον διέγραφον. "Hón δὲ xai τὸ ναυτιχὸν ὀλίγον 
λοιπὸὺν τοῦ λιμένος ἀποσαλεῦον ἵστατο τούτοις, Kal 
Σ.χελοὶ μὲν iv τούτοις σαν, ᾿Ῥωμαῖοι δὲ xal πρό- 
τερον μὲν πολλῷ τῷ διαλλάσσοντι τοῦ τῶν πολεµίων 
ἡλαττονοῦντο στρατοῦ, τότε δὲ ἔτι μᾶλλον ὑπέῤρει 
τὰ τῆς δυνάµεως αὐτοῖς. "Αλλοι τε Υὰρ ὡς πλεῖστοι 
συμμάχων ἀπετάξαντο τούτοις, xat δὴ καὶ μοῖρά τις 
Κελτῶν οὐκ ἁγεννῆς μισθοῦ Ῥωμαίοις δουλεύουσα 
Γιλιέλµῳ λαθραιότατα προσεχώρησε. Ταῦτα ὁ Γι- 
λίελμος ὁρῶν δεῖν ἔγνω τὴν τοῦ χαιροῦ προαρπάζειν 
ὀξύτητα, µή ποτε τοῦ χρόνου διαγενοµένου ἡ Ῥομ- 
πέρτον αὐτοῖς ἐπιθοηθῆσαι γένοιτο (ἨΥγέλλετο γὰρ 


brevi futurum arbitrabantur), hostes aggredi distu- 
lerunt. Ubi vero Gulielmum prope adesse affertur» 
ium vero etiam inviti utrumque ineunt prelium. 
Duos itaque spectatz in bello virtutis delectos viros, 
Joannicium quemdam Critoplem et Peramem na- 
tione Persam, cuin. [heris et Massagetis ad velitan- 
dum euim hostibus præmittunt. Übi se iis statim 
immiscuere, utpote ad quintum et quadragesimum 
stadium castra habentibus ; fugientes , quorum 
brevis ad sucs erat reditus, a tergo invadunt, multos 
de extrema csduut acie, plurimosque sarcinarios 
capiunt equos, tandemque erepto ad hec militari 
signo Brundusium revertuntur, Veram a Siculis ea 
clades in levi habita, cum in tanta. multitudine vix, 
perciperetar, Simul atque vero jam proxime Ro- 
manos castra ii admovere, ita ut partis utriusque 
pabulatores miscerentur, ordinaverunt acies : jam 
nec proeul a portu aberat illorum classis. Talis erat 
rerum apud Siculos status. Tum vero maxime 8 
Romanis, qui jam antea militum numero longe in- 
feriores hostili erant exercitu, defluxit robur et au- 
dacia, Nam et aliorum sociorum quam plures ab 
iis sunt dilapsi, et Celtarum non ignobilis turma, 
quie sub Romanis stipendia merebat, ad Gulielmum 
occultissime transivit. E» ubi is vidit, utendum oc- 
casione temporis putavit 16$ ne Interea Robertus, 
quem contractis copiis adventare rumor erat, auri- 
Jia lis ferret, aut terrestres maritimx»ve copie ab 
imperatore disse subvenirent. lustrucia itaque 


501 


JOANNIS CINNAMI 


" | 


per turmas acie processi!, Romani autem, vel non Α ἤδη δυνάµεις &0polsac ἐπανιέναι] ἡ γοῦν ατρατιά 


repugnante, vel forte tergiversante Roberto, copiis 
pariter instructis, et ordinata prout potuere acie, 
adversa fronte constitere. llorrendum quid tum 
eral, exiguam Bomanorum vim cum universis Si- 
culorum copiis depugnaturam intueri. Aliquandiu 
à congressu utraque pars abstinuit. Sed mox qui- 
dam eques stipendiarius, e Romanorum phalange 
 procurrens iu medium, hostem, qui singulari certa- 
wine secum vellet congredi, evocat. Sicque invi- 
cem concurrentes, praelium ineunt : quod mane 
«arptum ancipiti aliquandiu marte protracium est, 
Romanis fortissime dimicantibus : verum Siculis 
deinceps multitudine sua eos circumfundentibus, 
tandem illi fugantur. Fugientium raulti cecidere, 
multi vivi capti sunt, alii crebra impulsione sum- 
moque impetu in urbem sese recepere, atque in his 
dux ipse Alexius. Ducas vero extra moenia relictus, 
non prius et ferire et feriri abstitit, quam cireum- 
clusus ab hostibus post longam et pertinacem pu- 
guam captus est. Postquam illum cepere Siculi, 
alios qui in urbe erant sine labore velut reti con- 
clusos babuerunt. Sic partam antea 2 Comneno et 
Duca gloriam exstinxit eorum imprudentia, Iia igi- 
tur eorum qui nunc vivunt alii cum in rebus roili- 
Laribus operam studiumque non contulerin!, publi- 
cam rem evertunt : alii autem. 1369 qui hanc 
forie quidem imperatoriz artis partem attigeruut, 
In pluribus peccant. Ars enim eliam quzdam est 
exercitus praefectura : et qui ad eam 3ccedit, varia 
ac multiplici scientia sit instructus necesse est et 
ad quoslibet ejusdem usus, cum id tempus postula- 
verit, accommodatus. Nam et fugere interdum 
nullo cum pudore, si res jusserit, et rursum perti- 
naciter insequi hostem neeesse esl, utrumque prout 


rerum status tulerit. Ubi vero consilio magis quam 


manu videtur res gerenda, ad extrema descendere 
rerumque summam experiri deirectandum. Multis 
etenim iisque diversis rebus ad unum victori: linem 
lendentibus, nil refert quibus quis usus ad eum 
pervenerit. Si Romani itaque, cum careret iis co- 
piis Alexius, quas adducendas jusserat imperator, 
Siculis sese viribus impares cernentes, exercitum 
in naves iransduxissent, cumque illorum classe 


τις Ἠπειρῶτις fj ναυτιχκὴ tx βασιλέως ἀφίκριτο 
παρ) αὐτούς. Καὶ δὴ ἐχτάξας τὸ στράτευμα xatà 
φάλαγγας ἐχώρει. Ῥωμαῖοι δὲ Ῥομπέρτου eu 
ἑχόντος εἴτε τύχῃ τινὶ ὑστεροῦντος ἑτάττοντο val 
αὐτοὶ xàx τῶν ἑνόντων χοσµηθέντες ἀντιμέτωχοι 
ἵσταντο. Ὅτε δὴ xat θάμδος ἣν ὁρᾷν Ῥωμαίων ei 
περ[γραπτὀν τινα ἰσχὺν ὅλαις δυνάµεσιν μαχουμέ- 
νην Σικελιχαῖς. Μέχρι μὲν οὖν τινος οὐδέτεροι χει. 
piov Ίρχον, μετὰ δὲ ταῦτα τῶν μιοθοφορούντων τις 
ἱππέων τῆς "Ῥωμαίων φάλαγγος προπτδήσας iv 
µεταιχμίῳ ἕστη τὸν βουλόμενον μονομαχεῖν προ- 
καλούμενος. Τούτφ τε τῷ τερὀπῳ συµπεσόντς 
ἀλλήλοις ἐμάχοντο, Καὶ fj µάχη ἕωθεν ἁρξαμένη 
µέχρι μὲν οὖν πολλοῦ ἀγχώμαλος fv "Ρωμαίων 
εὐφυχότατα διαγωνιζοµένων, ἔπειτα Σιχελοὶ τῷ 
πλήθει (2) βιασάµενοι ἑτρέφαντο «ούτους. Φευγόν- 
των οὖν πολλοὶ ἔπεσον καὶ ζωγρίαι ἠρέθησαν, οἱ U 
ἄλλοι σὺν ὠθισμῷ πολλῷ xal βίᾳ εἰς τὴν πόλιν εἷσ- 
ἐπιπτον, ἓν of; xal Αλέξιος ὁ στρατηγὸς ἣν. Ὁ 
Δούχας δὲ τειχέων ἔξω λειφθεὶς οὗ πρότερον ἀνῆχε 
παίων xai παιόµενος, πρὶν ὑπὸ τῶν πολεμίων αν. 
χλωθεὶς αἰχμάλωτος μετὰ πλείστους ὅσους ἐγένετο 
ἀγῶνας. Σιχελοὶ δὲ ἐπειδὴ τοῦτον eTÀoy, xoi τοὺς 
ἐπὶ τῆς πόλεως λοιπὸν ἁμογητὶ ὡς ky πανάγρῳ 
σαγηνεύσαντες ἔσχον. "Ec τοῦτο 563 τέλους τῷ Κο: 
μνηνῷ xal τῷ Δούκᾳ ἡ ἀδονλία τὸ πρὶν περιήνεγχε 
Χλέος. Οὕτως οἱ νῦν ἄνθρωποι οἱ μὲν παντάπααι 
[P. 98] στρατηγικῶν ἅμοιροι διατελοῦντες τὰ πρά- 


C Yuasa σφἀάλλουσιν, οἱ ὃν τοῦτο μὲν τοχὸν [sas 


στρατηγικῆς µέρος, τῷ πλείονι διαµαρτάνουσι. Τέ- . 
yv? Υάρ τίς ἐστι xal ἡ οτρατηγία, xal χρὴ δν 
ταύτην µετιόντα πολυειδῆ τινα xal ποικίλον εἶναι 
χαὶ πρὸς ἕχαστον ἐπιχαίροτάτως τῶν ταύτης µετα- 
τάττεσθαι εἰδῶν. Φεύγειν το γὰρ ἔστιν ὅτε χρὴ 
μηδὲν αἰσχυνόμεναν εἰ τοῦτο διδοίη χαιρὸς, καὶ aJ 
ἀνυπόστατα διώχειν, πρὸς τὴν χρείαν ἑχάτερον" 
ἔνθα τε ἐπινοίᾳ μᾶλλον ἢ χειρὶ κατορθοῦν φαίνοιτο, 
παραιτεἶσθαι τὸ τοῖς ὅλοις διαχινδυνεύειν. Πολλῶ» 
γάρ τινων καὶ διαφόρων πραγμάτων ἐς Ev «v «έλος 
τὴν νίχην ἁγόντων, ἁδιάφορόν ἐστιν ὁποτέρῳ τω 
χρησάµενος ἐπ) Exelvo Ίξει, Καὶ τοίνυν Ῥωμαῖοι, 
τοῦ Αλεξίου δυνάµεων ὑποσπανίζοντος ἃς ὁ βᾳσι- 
λεὺς αὐτῷ ἄχειν ἐχέλευεν, eU γε Σιχελοῖς οὐκ ἁξιο- 


conflivissent primum, procul dubio tum debellas- D µάχους ἑαυτοὺς εἰδότες bri τὰς vaug «a τὸ στρὰ- 


sent hostes et recessum e continenti partis mari 
resarcivisseut victoriis : et sic postmodum, cum id 
postulasset occasio, in continentem iterum egressi, 
cum majoribus in ftajia viribus bellum confecissent, 
Sed euim illi non sine dedecore recedi posse rati, 


amissi totius perditique exercitus ignominiam in- 
currerunt. 


τευµα ἀνεδίδασαν xal στόλῳ τῷ αὐτῶν συνεπλάκη» 
σαν πρότερον, αὐτοῦ τε κατὰ χράτος περιεγένοντο 
ἂν χαὶ τὴν Ex τῆς ἠπείρου ὑποχώρῆσιν τοῖς ix si 
ὑγρᾶς παρεμυθῄσαντο τροπαίοις, οὕτω τε xatpo) 
χαλοῦντος ἐπὶ τὴν ξηρὰν αὖθις ἐκθάντες αὖν δυνά- 
µεσι πλείοσι τὰς tv. Ἰταλίᾳ διηγωνίσαντο µάχας. 
Αλ) ἐχεῖνοι τὴν ix τοῦ ὑποχωρεῖν'΄ ὑφορώμεναι 


ἁδοξίαν εἰς τὴν τοῦ πανστρατὶ διεφθάρθαι περιπεπτώκασιν ἀτιμίαν. 
Du Cangii noie. 


(2) Ἔπειτα ΣοιεΛοὶ τῷ π.Ίήθει, ete. Faleondng 
cozvus de S'culormm victoria sic scribit : Muliipli- 
cato dehinc exercitu (rex Willelmus) Brundusium 
venit, ubi cum Grecis conflicturus, ad pugnam jubet 
snilétes expedisi. Greci vere ubi comitis Robeni, oujus 
preuolabantur advgniwum ,. vident. se. de[raudgtos 


auzilio, quod unicum restabat consilium, fori«nan 
eligunt. experiri. Anceps. 19 principio puqua [niti 
inde Greci non. valentes amplius hostiles impetus 
sustinere, [usi cœsique sunt, magna pars eorum cum 
ducibus εκ Panormum transvecti. 





509 


τούτων ἀχούσας ἑδυσχέρανε μὲν ὡς «b εἰχὸς καὶ 
μάλιστα ὅτι μετὰ τοσαύτας προηγησαµένας ταῦτα 
ξυνέπεσεν εὐτυχίας. ᾿Ατύχημα γὰρ μετὰ δόξαν ἐπι- 
γεγονὸς παραιτεῖται μὲν τὴν δύσχλειαν, ἀνίαν δὲ 
μάλιστα προξενεῖν εἴωθεν, ὅτι μικροῦ τοῦ τὸ πᾶν 
ὃ-ἤσαν κατορθοῦν, εἶτα ἁπώλοντο ἅπαντα. λγησε 
μὲν οὖν διὰ ταῦτα, οὗ μὴν xat ἠττήθη τοῦ πάθους. 
ΑἈλέξιον τοίνυν, ὃς τὸ τοῦ πρωτοστράτορος ἀνεζών- 
voto τότε λειτούργημα, ἐπὶ ᾿Αγχῶνα Ἰταλίας αὖθις 
ὡς ἐξ ὁρμητηρίου τινὸς ἐντεῦθεν µεταποιησόμενον 
ἔπεμφεν, Οἱ γὰρ τῇδε ἄνθρωποι ὄρχους βασιλεῖ 
φθάσαντες Ebosav, ῥηγὶ μὲν τῷ ᾽Αλαμανῶν οὕποτε 
ἑχόντες πολεμήσειν, χρήματα δὲ τοῦ βασιλέως καὶ 
Ῥωμαίων οὓς ἂν αὐτὸς πέµφειε, τούτους δὴ τηρή- 
σειν ὅσα xdi ἑαυτούς. Ὅθεν δὲ εἰς τοῦτο βασιλεὺς 
προήχθη αὐτίχκα ὁηλώσω. "Οπότε Ίδη ἐπὶ Κερχύρας 
ἑστράτευε, δύσνουν xal δύστροπον τὸ Οὐεννέτων 
χατανοῇῄσας ἔθνος, περὶ πλείονος ἔθετο ὅπως ἂν 
Ἀγχῶνος λοιπὸν μεταποιηθεὶς ὀφρύος τε τῆς Οὐεν- 
νέτων τὸ πολὺ καταπαύσειε xal τοὺς iv Ἰταλίᾳ πο- 
λέμους ἐντεῦθεν ῥᾷστα διαγωνἰζοιτο. Διὰ ταῦτα 
[P. 99] μὲν ᾽λλέξιος σὺν χρήµασι πολλοῖς ἐπὶ :᾽Αγ- 
κῶνα Ἠλθεν. "O0sv Κωνσταντῖνόν τε τὸν Ὥττον xal 
Ανδρέαν (5) κόμητα πόλεως Ἱταλικῆς τήν τε χεῖρα 
γενναῖον xal ἀνδρείας εὖ ἤχοντα ἐπὶ τὴν Ἰταλίαν 
ἐχπέμψας χεῖρά τε σύµμµαχον Πθροιζε, πολλὴν xal 
πόλεις ὡς πλείστας ᾿Ῥωμαίοις ἑδουλοῦτο: ὅτε 6h 
γέχονέ τι xal τοιοῦτο. Ὁ Ῥώμης ἀρχιερεὺς (4) Γι- 
λιέλμῳ φιλίαν Ίδη ὁμολογήσας, ἐπειδὴ τὼ ἄνδρε 
τούτω διὰ τῶν Ῥώμης ἰόντε ἔγνω χωρίων, ἰσχυρό- 
«ατα διεκώλυεν. ᾽Αλλὰ τῶν ἐπὶ δόξης civic, ol 
Ῥωμαίοις εὔνοιαν φθάααντες ὡμολόγησαν (ἔθος γὰρ 
és facet Mavovtà. ἦν τῶν τῇδε πολλοὺς ἑταιρίζε- 
σθαι), ἑπαναστήσαντες τὸν 6f iov αὐτῷ, τὸ βασίλειόν 
τε σημεῖον ἐντιμότατα τῇ δεἠσει εἰσεδέξαντο xa τῷ 
Κοντοστεφάνῳ χατ' ἐξουσίαν οὓς ἂν βούλοιτο µι- 
σθοῦσθαι gri xav. Ἐφ' of; χαλεπήνας 6 ἀρχ,ερεὺς, 
ὃ µόνον εἶχεν, ἐπιτιμ/ίῳ τὸν δζμον καθυποθάλλει (5), 


HISTORIARUM 118. IV. 
ιδ. Ταῦτα μὲν οὖν τῇδε ἐγένετο” ὁ δὲ βασιλεὺς A 


510 


14. lta tum ibi res gerepantur, que postquam 
principi compertze sunt, graviter ut par erat est 
iudignatus, eo maxime quod post tot prosperos 
forture 17 successus acciderant. Interveniente 
quippe post partam gloriam calamitate, etsi infamia 
sit minor, eo tamen major suboriri solet tristitia, 
quod cum prope abfueris a summa re conficiendo, 
totam perdideris. Verum etsi eapropter doluerit 
imperator, nequaquam tamen fregit illins animum 
conceptus ex hoc clade moror. Alexium itaque, 
qui tum protostratoris dignitate aucius fuerat, An 
couam misit, ut inde quasi ex belli sede de Italix 
possessione decertaret, Fidem enim principi dede- 
ront oppidani, non se quidem ultro adversus Ale- 
mannorum regem arma sumpluros, sed pecunias 


B et quos imperator misisset eo. Romanos , nt ' se 


ipses servaturos. Quz vero ad id principem causa 
lmpulerit, nunc. dicam. Cum bellum ad Corcyram 
gereret, Venetorumque populos sibi infensos mo- 
rososque adverteret, id maxime curavit, ut vindi- 
fata sibi Ancona Venetorum fastum retunderet et 
superbiam, bellaque inde ltalica facilius exseque- 
retur, Ea igitur propter magna cum pecuniarum vi 
Anconam venit Alexius : atque iude dimissis in 
ltaliam Constantino Otto et Andrea comite civitatis 
Italice, viro manu impigro et fortitudine insigni, 
auxiliares aliquot contraxit copias, urbesque quam 
plures Romaeis asseruit : Interea. pontifex Ποπιᾶ- 
nus, inito cum Gulielmo federe, ubi viros illos per 
Romanum agram transire audivit, id quidem 


maxime probibuit, Sed 171 ex illustrioribus non- - 


nulli, qui benevolentiam principi suam spoponde- 
rant (Manueli qnippe imperatori solemne semper 
fuit plurimos ex iis qui ibi degunt sibi conciliare), 
concitata adversus pontificem multitudine, vexillum 
imperatorium summo cum honore nec non et ve- 
neratione suscepere, et Contostepliano pro libitu 
quos vellet conducendi milites potestatem fecere. 
Ob ea ipdignatus summus pontifex, quod unum po- 


Du Cangii note. 


(6) [P. 458] ἸΑγδρέαν., Andream comitem Bupis- 
canine, qui 1an/em conbtessil. Copstautinnpolim, 
possessionibus suis exutus. V. Tyrium et Chrouicou 
Ceccan an. 4461. De Audrea agunt. preterea. Fal- 
candus, ^ 650 et Otho Frisiug. 1. 11 De Gest. Frid. 
ϱ. 25 εἰ 29. 

(4) 'O ᾿θώμης ἁρχιερεύς. De inita Adrianum 
iuter et Willeimum pace fuse Baronius ex Actis 
Adriani. 

(5) Ἐπιειμίῳ £óv δῆιιον καθυποδά.Ί1ει. Casti- 
gat populum. ita vertit Tollius * sed aliud est ἔπιτι- 
php ὑποθάλλειν. Est enim. ἐπιτίμιον in conciliis 
passim, ος ἐπιτιμί, wi vox ο effertur. in 
concilio Antiocheno nos semel, poena eeclesinstica, 
qva ilelinquenti ab episcopo aut eacerdete imponi- 
wur: Penttentias i nas wecamus: Fit 
etiam, inquid Aleuinuc, lib. De divinis offic., propter 
peccala. emendanda, ecclesiasticus vigor , cortreptio, 
ezcommunicalio, de ecclesia exclusio, leges poniten- 
lie, anatüemofisalo, Anastasius Bibliothecarius ad 
Ael. 1 0ctove synodi: Epitinia «emulii quidem incre- 
»ationes interpretantur, sed. ista, ei multis in. locis 
pro panis ponunt, quas Ecclesia unicuique pro qua- 


litate culparum praecipit observandas, ul puta jejunia, 
fletum, abstinentiam ciborum, genuflexiones et his 
similia. Ad Act. 10 : Epitimium, increpationem 
vel inductam ponam pro culpis, quie omnia ſirman- 
wir verbis actionis $ ejusdem concilii: Τά ὁρισθέντα 
ἐπιτίμια πᾶσι τοῖς περιπεπτωχόσιν ἀναγνωσθή- 
τωσαν. Καὶ λαδὼν Στέφανος νοτάριος ἀνέγνω. 
"Εστω 46 ἐπικίμιον φῶν μὲν χρεωφαγούντων ἀποχὴ 
κρέατος, τυροῦ καὶ ὡοῦ; τῶν δὲ μὴ χρεωφαγούντων, 
τυροῦ χαὶ ὠοῦ καὶ ἰχθύος, etc. Differebat igitur 
ἐπιτίμιον ab. excomununieatione, etsi interdum 
generatim pro quavis peena ecclesiastica etiam pra 
ipsa excomaeuinicatione sumatur. Joan. Diaconus, 
|. u Vitsie sancti Gregorii, c. 45 : Tristatus est, quia 
antequam exiret de hac vita, non solvit eum ab 
excommunicalionis epitimio. Certe hoc Cinnami loco 
exconmumicationem inti puto, ut hec Pachymeris, 
l. in, €. 95, ubi de patriarehajConstantinopolit. a quo 
sacris interiictus fnersí Michael Palzologus impe- 
rat, : Καὶ ἐγγὺς $)0s τοῦ χινδννεύειν εἰς τὴν ἰδέαν 
ὑπιτωκίαν, ὡς τοῖς πραχθεῖσι µεσολαθήσας ἐκεῖνος, 
et |. 4x, ο. 2: οὐκ ἄξιον λεγόντων οὕτως ἑ πὶ τοσούτων 
τῷ imply συνίσχεσθαι. lla. apud. Theodorum 





AUN : 
0T. 
J 


— τα 
- . 
1 . ων! PC 
; - 
. 
. 
. 
" 
» 
. . 
. 


—“ 


TWO 


M" "E 


πο t n 


c4 


"a Ld €T * — a "T 
wood ^ 


y 


ö— * 


— — 
κ 


— 


M 
terat, populum anathemote ferit, nibil attinere in- A μηδὶν μετὸν εἶναι (6) λέγων Ῥώμῃ τῇ νιωτέρᾳ πρὺς 


quiens Romam novam ad veterem, quse jam olim 
acissæ esseut : quin potius Sicilie domino opem 
ferendam esse, qui cum illorum menbrum esset, 
ipsam pietatem poscere dicebat, ut, qui a multo 
fortiori opprimatur, auxilio sustentetur. Ejusmodi 
excommunicationem veritus quidam ex lis, qui im- 
peratoris partes sequebantur, abscessit, et ad 
summum pontificem mutata sententia venit. Sed 
qui tum ibi Romanis favebant, magna eum inde vi 
expulere, uique ownibus innotesceret hominis 
perüdia, modo quodam barbarico et invenusto illius 
arma et equum in altum quoddam lignum extol- 
lunt, moxque laxatis funibus ad terram ferri sinunt, 
Ita palam insurgentes in pontificem, ut anathema- 
tum vinculis homines solveret persuasere. Atque 
inde major rursum Romauvis crevit audacia. Itaque 
et civitatem que 4 divo Germano nomen sortita est, 
expuguarunt, et alias circiter trecentas in impera- 
toris potestatem redegerunt, quarum qui volet co- 
gnoscere nomina, in eo quod in veteribus palatiis, 
quas ad meridiem vergunt, ab imperatore 13 79 ex- 
structum est, triclinio poterit perlegere. Ubi qui- 
dem etsi plures his describantur, in iis tamen 
adulatio quzdam immensior; et eorum qui gesta 
altius evehere conantur, quales multi esse solent, 
illiberale stidium deprehenditur. Et sane ipsum 
cilam ex iis indignantem principem non semel au- 
divi. An vero hzc inde modo ablata sint, non ausim 
asseverare. 


. 15. Ita denuo haud multum abfuit quin omnis € 


Italorum regio subderetur Romanis, Sed Alexius 
Comnenus et Ducas cxterique Romanorum duces, 
qui a Sicilie principe capti fuerant, res iterum pes- 
sumdedere. Quippe «ulia illi, quæ adliuc recusarat 


JOANNIS CINNAMI 


512 


τὴν πρισδυτέραν, πάλαι ἀποῤῥαγεισῶν, « Xpij ἃ 
μᾶλλον τῷ Σιχελῶν ἀμύνειν δυνάστῃ’ piti γὰρ 
αὐτῶν ὄντι, εἶτα χαχῶς πεπονθότι τῇ πρὸς πολιῷ 
αὐτοῦ κρείττονα διαγωνίσει μὴ βεθοηθηχέναι &v- 
ὁσιον.  Τοῦτο δὴ τὸ ἐπιτίμιον εὐλαθηθεὶς ἤδη τις 
ἀφίσταται μὲν τῶν τὰ βασιλέως περιεπόντων, εἷς δὲ 
«ὺν ἀρχιερέα παλιμδόλῳ µετετίθετο γνώµῃ. Ἁλλ' ol 
τὰ Ῥωμαίων πρεσθεύοντες τοῦτον μὲν pla πολλῇ 
ἐχεῖὺεν ἀπέσπασαν, ὡς δὲ τὴν ἀπιότίαν αὐτῷ στη- 
λιτεύσαιεν, βάρδαρὀν τινα τρόπον xal ἀπειροχαλίας 
o) πῤῥω τινὸς tiv παντευχίαν xal τὸν ἵππον ἐπὶ 
ξύλου τινὸς (T) ἠρτημένα ἀπὸ χαλωδίων ἀφῆχαν 
φἐρεσθαι» ἐπί τε τὸν ἀρχιερέα ἐμφανῶς Ίδη av- 
στάντες ἄχοντα τῶν ἐπιτιμίων ἀνεῖναι τοὺς ἀνθρώ- 
πους ἀνέπεισαν. Όθεν τὰ Ῥωμαίων αὖθις πολλῇ τὸ 
ἐντεῦθεν ἐχρῆτο τῇ παῤῥησίᾳ. Πόλιν τε οὖν f ἀπὸ 
Γερμανοῦ τοῦ ἐν ἁγίοις τὴν προσηγορίαν ἔχει, πο: 
λέμῳ παρεστήσαντο, xat ἄλλας ἀμφὶ τὰς τριακοσίας 
ὑπὸ βασιλεῖ ἔθεντο, ὧν ὅπως ἑχάστη χλήσεως ἔσχεν 
ἔξεστι τῷ βουλομένῳ Ex τοῦ κατὰ νότον τῆς πόλεως 
ἐπὶ τοῖς παλαιοτέροις ἀρχείοις (8) τῷ βασιλεῖ τούτφ 
ἐγηγερμένου ἀναλέγεσθαι δόµου. El γὰρ xal πλείους 
«ούτων ἐνταῦθα γεγράφαται, ἀλλὰ θωπεία τις τὸ 
ἐπέχεινα xol τρόπος ἀνελεύθερος τῶν τὰ ἔργα pat- 
ιόντων ἐστ]ν, ὁποίους εἶναι τοὺς πολλοὺς ἀεὶ συµ- 
θαΐνει, δι) & ποτε xal βασιλέως αὐτοῦ δυσχεράναν- 
τος Ίχουσα. El μέντοι καὶ περιῄρηνται, οὐχ ἔχω 
ἰσχυρίσασθαι. 

ιε. Οὕτω xal πάλιν ὀλίγου δεῖν ἡ χώρα Ἰταλῶν 
ἅπασα ὑπὸ ᾿Ῥωμαίους ἐγένετο ἄν. ᾿Αλλὰ ᾽Αλέξιός 
το ὁ Κομνηνὺὸς καὶ ὁ Δούκας xal τῶν ἄλλων ὅσοι 
Ῥωμαίοις στρατηγοῦντες δορυάλωτοι τῷ Σιχε- 
λῶν [P, 100] ἐγένοντο δυνάστῃ τὰ πράγµατα διέφθει- 


Du Cangii note. 


. Studitam in Catech. Ἐν ἐπιτιμίοις ὑποπεπτωκότες 
dicuutur excommunicati, ubi perperam Livineius 
suppliciis multatos interpretatus est. 

(6) Μηδὲν μέσον εἶναι. [ια reposuernnt. operz, 

' cum editio Tolliana μηδὲ μετὴν εἶναι praferret. et 
versionem suo marte interpolaruut. Sed mallem 
No eth» legere μὲν, eaque verba sic interpretari;: 

um jus esse, inquiens; nove Rome in veterem, 
cum ed jam olim ab invicem divulse sint. [recte 
cod. µετόν. Mke. ] 
. (7) "Ezl EUJov τιός. Videtur id militaris sup- 
plicii innuere hoc loco Cinpamus, quod vulgo estra- 
de vocant nostri, Itali. strappata, quo , qui. de- 
iquit, miles In excelsiorem stipitem wochlea att ;1- 
litur, moxque laxato fune cum impetu aliquo de- 
mittitur, Vocis Gallice etymon ab estreper videtur 
posse deduci, qua utuntur Stabilimenta S. Lud. Ἱ. 
I, €. 26 et 23, vignes estreper, id est vineas exstir- 
pare, seu quod reus a terra veluti exstirpetar et 
exirahatur et in altum tollatur, seu quod dejectio- 
nis impetus membra laxet suisque sedibus ossa 
ezimat avellatque. Willelmus Thorn. an. 12964: 
Nec licebit cuiquam — domum vel arborem — atre. 
pare vel eradicare. Non insulse etiam ab Anglico 
strep etymon duci potest, quæ vox corrigiam sonat, 
unde strepa, scandula equesiris, nomen apud Lati- 
Bos sevi medii sumpsit: quod corrigia circa pectus 

. circumducta reus in altum educatur. Utut sit de 

vocis origine, constat non rc ipsa, sed in soeciem., 


seu ut vulgo dicimus, en effigie, id suppucu passum 
nobilem istum qui 'sese ad summum pontificem p. 
499 contulerat, confecta in eum finem cataphracti 
equitis effigie, quam una cum equo ipso, in altum 
fune elatam, postmodum eo laxato, ad terram de- 
inisere. Neque id inusitato nostris injuris genere 
in absentem , ut. ipsis videbatur, reum szvierunt 
Romoni, dum eodem damnavere supplicio rei ima- 
ginem, quoi reus ipse, si adfuisset, reapse fuisset 
subiturus, Cujus quidem injuriæ exewmplum haud 
facile reperire est in tota historia Greca et Latina 
(licet hodie in reis absentibus Judicatis passim ob- 
servetur) preterquam apud. Trebellium Pollionem 
in 30 Tyrannis, ubi ait Siccenses novo injwrie ge- 
nere imaginem Celsi tyrauni in. crucem. sustulisse, 
persultante vulgo, quasi patibulo ipse Celsus videre- 
tur affixus. Sane videtur pene idem fuisse strapata 
cum trochleurum supplicio, quo in Christianos 
martyres s:eviebant imperatores gentiles, de quo 
Gregorius Turon, L. v. Hist.. c. ib. et Passio SS, 
Bonosi et Maximianl apud Francisc. Bivarium ia 
Addit. ad Pseudochron. Marci Maximi. De eo etiam 
pluribus agit Gallonus, L. t De toruent. 

(8) Πα Ἰαιοτέροις ἀρχείοις. Yn Blacherniano pa- 
latio, in. quo Manuel bella a se gesta summo cun 
artificio depingi curaverat, uti narrant Nicet. L. eit, 
n. 9, οἱ Senjaminus Tudel. in ltiner. p. 26, egit. 


. Const. L'Empereur. 


———— —— 


513 


HISTORIARUM LIB. IV. 


bli 


pav αὖθι;. ΠΗολλὰ Υὰρ τῶν ἀθελήτων τέως βασιλεῖ A imperator, Siculis sacramento interposito polliciti, 


φθάσαντες fón ὁμωμοχέναι Σικελοῖς µεγίστων xai 
καλῶν ἔρνων "Ῥωμαίους ἑστέρησαν. Καὶ τί γὰρ 
οὐχ ἄν τις ὁμολογῖσχι εἶχεν, ὁπότε χλοιά τε αὐτὸν 
εἶχον xat χευθμῶνες ἐφρούρουν χατάχειοι; Ἐποίουν 
δὲ ταῦτα Σικελοὶ, ὡς ἂν ol τῇδε ἄνθρωποι Γι)ιέλμῳ 
σπείσεσθαι τὸν βασιλέα προσδοκῄσαντες, φθάνωσιν, 
ὡς τὸ εἰκὸς, Ἰ)ωμαίων xal πρὸ χαιροῦ ἀφιστῶντες 
τὰς πόλεις. "Om:p ὁ βασιλεὺς ἀχούσας, συνῖκχέ τε 
τῶν πραττοµένων xal γράµµατα ἐπὶ Σιχελίαν ἐχπέμ- 
qae τοῖς μὲν iv εἰρχτῇ Ῥωμαίων τάδε ἔγραφε. 
« θαυμάζειν ἔπεισί pot, ὅπως ἀεὶ µιχρογοίᾳ τινὶ 
περὶ τὰ πράγµατα χεχρΏσθαι ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες, ξυµ- 
θαΐνει. Πρώην τε γὰρ αὐτοὶ τὰς χαλλίστας ἐχείνας 
οὕτω διεφθε΄ρατε vixac, τύχην τε ὑμῖν αὐτοῖς ἐφ᾽ 


pulcherrimos victoriarum fructus Romanis abstule- 
runt. Quibus enim pactis ac conditionibus non sub- 
scribet ille, qui compedibus vinctus, antrisque in- 
clusus subterraneis detinetur? Hac autem fecere 
Siculi, ut qui hic tum detinebantur, interea dum 
pacisceretur cum Gulielmo imperator, ab eo defi- 
cereut, urbesque ante hoc tempus sibi traderent. 
Quod ut accepit imperator, quaque agebantur re- 
scivit, missis in Siciliam litteris, Romanis eoptivis 
in hunc modum rescripsit : « Mirari subit qua 
raiione factum sil ut in rehus gerendis vobis sem 
per defuerit animi fortitudo, Przclaras quippe Jam 
ante partas victorias deflorastis, et quam nuuc {ρ- 
sum toleratis vobismet ipsi comparostis fortunam. 


M; νῦν ἐστε προὐξενήσατε, xal νῦν δὲ, ἄλλων τὰ D Nunc autem es que 2 vobis jam perperam gesta 


ὑμῖν xaxũc fn πραχθέντα oov Gsip ἀναμαχεῖσθαι 
προθυµουµένων, ἐμποδὼν ἵστασθε, "H οὐκ ἐχεῖνο 
ixi νοῦν ὑμῖν Ίλθεν, ὡς τὴν ἐπὶ τὰ πρόσω ἡμῶν 
ἀναστελοῦντες ὀρμὴν ταῦτα ἐπινενοήχασι Σιχελοί ; 
Τίς γὰρ ἑχεῖνος ἔσται Ἰταλ.ν, ὃς τὴν χώραν αὖθις, 
2v 555 ἡμεῖς ἔχοντες, Γιλιέλμῳ ὑφ᾽ ἡμῶν ἑνδοθησο- 
µένην ἀκούων, οὖκ αὐτίχα μὲν ἡμῖν ἀπιστήσει, 
ἐς δὲ Γιλίελμον ὀχνῆσει οὐδεμιᾷ µεταθήσεται; Οὐχ 
ἔσται πάντως οὐδεὶς, εἰ µή τις βλὰξ cn xal ἀνόητος 
ἄνθρωπος, ὁποῖοι πολλοὶ τυγχάνουσιν ὄντες. Ι1υνθά- 
νοµαι ὑμῶν, εἴπατε πρὸς θεοῦ, χάλλιον πότε ὑμᾶς 
ἂν εἴδε τὰ πάτρια: Οπότε Ἰταλίας ἤδη ἁπάσης 
xai νήσου τῶν Σιχελων ὑφ᾽ ἡμᾶς γεγενηµένων, λαμ- 
προὶ λαμπρῶς αὐτόθεν ὑπὸ τῶν ὁμοφύλων ἀναῤῥυ: 
σθέντες ἀθληταὶ Ῥωμαίων εὐγενεῖς ἐπὶ Βυζάντιον 
Ίχετε, ἡδὺ θέαµα τοῖς ὁμοτίμοις ὑμῖν προσορώµε- 
vot, 1) ὁπότε οὐδὲν οὔτς δόντες οὔτε λαθόντες, ὥσπερ 
ὑμῖν τὰ ὄρχια βούλονται, ἐνταῦθα ὑμᾶς ἀναχαλεσό- 
p&0a; » Ῥωμαίοις μὲν ταῦτα ἔγραφε, Γιλιέλμῳ δὲ 
ἐπέστειλεν Góc * « Mh οἵου λήσειν ἡμᾶς, ὦ vevvals, 
ὅτου 6h ἕνεχα ταῦτα µεμηχάνηται nap' ὑμῶν, ὥσπερ 
οὐδὲ ὅτι τοῖς Bia Υεγονόσι συγγνώµων ἡ ἀνάγχη 
γίνεται. Οὐκοῦν οὐδὲ στέρξει σοι πάντως, ἃ πρὸς 
δεσμωτῶν ὁμώμοται xol ἑἐμφρούρων τούτων ἀνδρῶν, 
Ῥωμαῖοι γὰρ οὐ πρότερον Ἰταλίᾳ πολεμοῦντες 
ἀφέξονται, πρὶν ἂν αὐτὴν τε xaX τὴν νησον πᾶσαν 
ὑπὸ παλάμῃ τῇ ἡμῶν ὥσπερ χαὶ πρότερον Ίδη ποιῇ- 
σωνται.» Ταῦτα οἱ περὶ Γιλίελμον δεξάµενοι τὰ 


sunt iustaurare, 173 Deo volente sstagentibus 
obsistitis. Noune sdvertitis hzec excogitasse Siculos, 
ut nostros in futurum successus retardarent? Quis 
enim ltalorum erit, qui uhi regionem quam jam 
possidemus, Gulielmo a nobis rursum tradendam 
esse perceperit, non continuo a nobis deficiat et 
Gulielmi partes nulla mora iuterposita amplectatur ? 
Erit utique yemo, nisi stolidus ille sit et plane de- 
mens, cujusmodi esse multi solent. Rogo vos, dicite 
per Deum, quando tandem vos jucundius patria 
censpiciel, utrum cum universa jam ltalia et Sicilia 
in nostram redactis potestatem, przclari prwclare 
inde » conterraneis liberati illustres Romani nominis 
vindices, gratissimum dqualibus vestris spectaculum 
exbibituri, Byzantium veneritis? An vero si nihil 
aut dantes aut accipientes, uL a vobis jurejurando 
sancita volunt, vos revocaverimus? » Ησο quidem 
scripsit Romanis; Gulielino autem in hzc verba. 
« Ne latere nds putes, 0 geuerose vir, quorsum haze 
a vobió struaptur, et ut iis quz per vim fiunt in- 
dulgere $0leat necessitas, Proinde nequaquam tibi 
profutura sunt, qua a captivis illis viris sacramento 
)rmata sunt. Neque enim ab incessenda ltalia prius 
desistent ltomani, quam et illam et insulain univer- 
sau, ut. prius, potestati nostre subjecerint. » Hia 
acceptis litteris, in hanc ferme sententiam rescripsit 
Gulielmus. « Si tibi in animo est, maxime impera- 
tor, pœnas irrogare nobis ob ca quæ adversus uia- 


γράμματα ἁἀμείδονται ὧδε * « EL μὲν τῶν Ίδη πρότε- D .jestatem tuam antehac 174 commisimus, jam certe 


pov ἐς τὸ κράτος ἡμαρτημένων τὸ σὺν δίκας ἡμῖν 
ἐπιτιθέναι βούλει, χράτιστε βασιλεῦ, ἔχεις ἤδη xal 
ὑπὲρ ὃ ἐχρην Ἰταλίαν µετελθών. Ηἰόλεις τε γὰρ τρι- 
αχοσίων οὐκ ἑλάττους ἐπὶ µέσης αὐτῆς παρεστήσω, 
πρᾶγμα παλαιὸς ἐξ οὗ χρόνος τὴν ᾿Ρωμαίων ápyty 
ἐπιλελοιπὸς, xal χλέος ἀνεδήσω, ὃ μετὰ Ἰονστινιανὺν 
ἀρχαῖον 'Ῥωμαίων αὑτοχράτορα οὐδενὶ τῶν ἄλλων 
ὑπηρξεν, 01: |[P. 101] p τῷ χράτε. τῷ oq. ᾿Αξιοῦμεν 
γὰρ ἀντίθες ἀγνόημα τὸ ἡμῶν (λέγω δὴ ὀπηνίχα 
Κόρινθὀν τε xa: Εὔδοιαν κατετρέχοµεν τὴν ohv) 
χαὶ τὰς Ῥωμαίων ἓν Ἰταλίᾳ νίχας, οἳ δὴ τοσοῦτον 
ἤδη χρόύον ἄγουσί τε χαὶ φέρουσι τὰ ἐνταῦθα, αἰ- 
µάτων ερὶς τοσούτων μᾶλλον δὲ πλεονάχις τασούτων 
τὴν τἶδε πληρώσαντες γῆν, καὶ πόλεις οὐ διασχν- 


etam supra quam uportuit Italiam ultus es, Civita- 
tes enim in media ílla nou. minus trecentas expu- 
gnasti, quod prioribus imperii Ron ani temporibus 
nunquam hactenus factum : tibique comparasti 
gloriam, qualis post veterem illum Justinianum Ro- 
manorum imperatorem nulli alii, preterquam ma- 
Jestati tux, contigit. Confer igitur, obsecro te, de- 
lictum nostrum, cum nimirum Corintlium Eubaoamn- 
que tuam incursavimus, et partas in Jtalia vietorias 
3 Romanis, qui longo illic jam rempore commoran- 
tur, ouiniaque inde a3ferunt rapiuntque, et sangui- 
ne, lertia. plus parte, imo amplius, terram istam 
jmplerint ; qui uzbes denique non spoliarunt modo, 
sed et easdeui fecere sibi obnoxias. Utrum tibi vi- 


" 


- 


Nur 


$ed aguovil 


Uu dUAt we a 
Ec CUN d. 
d EE Dat. stus 
vua -- lo. 
n — - ) 
4. t ! 


E. 


515 — JOANNIS CINNAMI 516 
deiur majus? quodsi hæe 4 nobis, utpote qui maje- A λευσάµενοι μόνον τοσαύτας, ἁλλ᾽ ἤδη xal ὄποχει- 


state tua louge inferiores sumus, non pateris coin- 
parari, saltem ad priores recurre principes, et retro 
acta Romanorum przclara revolve facinora, et an 
non.etiam tuin Aliquis Romanum aggressus est im- 
perium. Mulia utique gentes, et Persæ et llungari, 
el si non indignetur majestas tua, Robertus ille, 
qui Epidamnum ex ltalia trojiciens, magna ibi cer- 
tamina cum avo tuo instituit; sed vix agreque cx 
fivibus Romanis illum dimovit. Tu vero regionem 
nostram fere omnem occupasti, Si itaque nostri 


ulciscendi causa ea aggressus es, satis tibi vieto- 


piarum ; plus satis 175 nos ultus es. Dum nostras 
calcas terras, pacem amplecti, non modo non igno- 
bile, quin potius maxime gloriosum. Viros autem 


plou; θέµενοι, Πότερά σοι δοχεῖ µεγαλειότερα: Kd 
ph πρὸς ἡμᾶς ἀντιμετρεῖσθαι ταῦτα βούλει πολλῷ 
χαταδεεστέρους τοῦ σοῦ χράτους ὄντας, ἀλλὰ σύ γε 
ἐπὶ τοὺς πρώην ἀνάδραμε βασιλέας xaX τὰ χατόπιν 
τῷ χρόνῳ ἐπίθλεπέ pot Ῥωμαίων ἀνδραγαθήματα" 
ἡ οὐ καὶ τηνικάδε συγχἐχκρουχέ τις Ῥωμαίων τῇ 
ἀρχῇ ; Πολλὰ δήπου πάντως ἐθνῶν καὶ Περσῶν xal 
Οὕννων καὶ εἴ τι μὴ δυσφοροίη χράτος τὸ obv, xal 
Ῥομπέρτος ἑἐχεῖνος ὁ Ἰταλίαθεν ἐς Ἐπίδαμνον δια- 
6x; µεγάλας τῇδςε πάππῳ τῷ cip αυνδιηγώνιστο 
µάχας. ᾽λλλὰ µόγχις xa ἀγαπητῶς ix τῆς 'Ῥωμαίων 
ἐχεῖνος Ῥομπέρτὸον διώσατο, σὺ δὲ xal τῆς ἡμετέ- 
pae σχεδόν τι περιγέγονας ἁπάσης. Εἴ τι οὖν σοι 
τοῦ ἀνταμύνασθαι ἡμᾶς ἕνεχα ταῦτα ἀπιχεχείρηται, 


illustres Ktomanos, quos, sic volente fortuna, capti- p ἅλις σοι τῶν τροπαίων ΄ ἱκανῶς ἔχεις ἡμᾶς µετελ- 


vos fecimus, sine mora recipies, ita αἱ eapropter 
amplius nobis non irascaris. Neque enim succensen- 
dum bomini qui bello impetitur, si bostibus suis 
resistat, Ita plane liquidum sit, te ob id unum, 
quod in Eubea deliquimus, bellum juste gerere : 
cujus quidem delicti, ultra quam par est poenas, ut 
diximus, exegisti. Si igitur pro iis quae in tuas 
commisisse terras deprebendimnur, multam irrogare 
statuisti, ea ipsa apud majestatem tuam excusavi- 
mus. Si vero semper tibi adversus genus nostruns 
bellum gerendi causa superest, id in primis atten- 
dere (e oportet, ne prater jus gentium id fiat. 
Bella quippe pretextibus metiri, hominis est ; ulte- 


. pius vero tendere, erit qui ferarum esse proprium 


θών. Tav ἡμετέραν πατοῦντί σοι τὰ τῆς εἱἰρήνης 
ἀσπάσασθαι οὕχουν ἐστὶν ἁγεννὲς, εἰ μὲ xal σφόδρα 
ἐπίδοξον. Σὺ δὲ καὶ Ῥωμαίους, οὓς τῆς τύχης ἡμῖν 
δούσης ἄνδρας οὕτω περιφανεῖς δορυαλώτους ἔποιη- 
σάµεθα, αὐτίχα λήψῃ, ἐφ᾽ οἷς οὐδὲ ὀργίζεσθαί σε 
δίχαιον ἐφ᾽ ἡμᾶς. ᾿Ανδρὶ γὰρ πολεμουμένῳ οὐδεμία 
γέµεσις ἀντιπράττειν ἐχθροῖς. "Doce λεέπεται ἑνὸς 
ἐχείνου ἕνεχα τοῦ περὶ Εὔδοιαν ἡμῖν ἡμαρτημένου 
δίχαιον εἶναί .σε πολεμεῖν οὗπερ Ίδη καὶ ὑπερέδης 
τὰς τίσεις, ὥσπερ ἑλέγομεν. El μὲν οὖν δίχας ἡμῖν 
ἐπιθεῖναι προεθυµήθης, ὧν ἐς τὴν χώραν ἑνεδειξά- 
[40a τὴν cv, τοσαῦτα ἀπολελυγήμεθα τῷ κχράτει 
τῷ σῷ. El δὲ ἀεί σοι πολεμητέα γένει τῷ ἡμῶν, (pa 
σοι ἐννοεῖσθαι µή ποτε πέρα νοµίµων εἴη τῶν ἀν. 


dixerit, nobis autem íd tacendum. Te igitur obse- C θρωπίνων f) ἐγχείρησις. Τὸ μὲν γὰρ ταῖς προφάσεσι 


eramus, ut bocce bellum sancto foedere dirimatur. » 
His sepius perlectis litteris, tandem dicis annuit 


 lnperator, receptisque Romanis captivis alisque 


belli praeda resütute, fide ad hec data a Gulieluno, 
se sociali cum exercitu versus Occidentem secutu- 
rum, bellum solvit, Nec multo ioterjecto tempore 
regem renuntiavit Gulielmum, cum antea hac digni- 
tate non gauderet. Tanta vero erga illum usus est 


benevolentia, ut, 60 moriuo, accedentem fratrein, 


opemque ad invadendum Siculorum principatum 
implorantem, baudquaquam admiserii. 


καὶ τοὺς πολέμους cuppecpelv ἀνθρώπινον, περαι- 
τέρω δὲ χωρεῖν ἄλλος μέν τις εἴποι ἂν ὅτι θηριῶδες, 
ἡμῖν δὲ τοῦτο μὲν οὗ λεχτίον, αἰτούμεθα δέ 
σε σπεισάµενον Ίδη πόλεμον όνδε χαταλύειν. » 
Ταύτην 6 βασιλεὺς πολλάκις ἀπολεξάμεγνος τὴν 
ἐπισιολὴν ἑπένευσε ol;  sipnuivow, τούς τε 
Ῥωμαίων αἰχμαλώτους ἀπολαδὼν καὶ εἴ τί που 
λάφυρον πολέμου ἐγένετο χοµισάµενος, πρὸς δὲ xal 
τὰ πιστὰ (9) πρὸς Γιλάλμου λαδὼν σύμμαχον iv 
ταῖς κατὰ τὴν ἑσπέραν ἕξειν αὐτὸν, τὸν πόλεμον 
ἔννσεν. Ὀλίγῳ δὲ ὕστερον xaX ῥῆγα (10) τετίµτχεν 


οὗ πρότερον ὄντα, τυφοῦτόν τε ἐπ᾽ αὐτῷ τετήρηχε «b εὐμενὲς, ὡς Γιλιέλμου τὸν βίον συμμµετρησαµέ- 


νου προσιόντα αὐτῷ τὺν ἁδελφὸν (11) αἰτούμενόν τε 
ξασθαι οὐδαμῶς. 


συλλβψεσθαι αὐτὸν ἐφ' ᾧ Σειελῶν ἄρξει προσδέ- 


Du Cangii noto. 
(9) Καὶ τὰ πιστά. Falcandus horum temporum p filium. Vcrum cum certo certius constet Tancredum 


scriptor : Per idem iempus cum imperatore Graco- 
rum ſœdus initum. est, pazque firmata : Greci 
Constantinopolim dimissi, qui post  Drundusinum 
beilum in vinculis tenebantur, Nec diu stetit. pax 
jlla, ut 2uctor est Nicetas, l. 11, n. 8. 

(10) Καὶ ῥῆγα. Regem Willelmum non creavit, 
anuel : com ante boc fedus pro 
tyranno εἰ proviuciarum imperij usurpatore ha- 
beretur. . 

(11) Τὸν désApór. Errant qui pntant hoc loco 
Tancredum intelligi a Cinnamo, qui exstincto Wil- 
lelmo sicilig regno inhiaverit, hoc fulti lundamen- 
t0, quod Willeluus Brito. L. iv Philippid. Willelmi 
Jl avuuculuium seu potius patruum Taucredum facit, 
Iteronymus Blauca et aliquot alii regis Rogerii 


logeri quidem fllium fuisse non regis, sed Apulie 
ducis, ipsius Rougeri regis filii primogeniti, ut ipse» 
met in variis dipipnatibes quae exstnt apud. 
Ughellum tom. IX /1talie Sacre, p. 66, 100, 105, 
etc., in quibus Toncredus domini ducis Rogerii bong 
memorie filius Dei et regia gratia comes Licii inscri- 
bitur, quod eliau babent FalconJus, Richardus de 
S. Germano, Hovedenus, Bromptonus, Uspergenuis 
et alii, el exstinclos praterea patre superstite 
Hogeri liberos legitimos preter Willelinum tradast 
Scriptores, multo probabilius videtur, Simonem 
Rogerii regis lilium nothum inuuere Cinnamum, 
qui, quod Tarentinus principatus sibi a parente 
tesiaimiento concessus, ablauws fuisset à. Willeluo 
fratre, in eum conjuravit. cum Mattliieo Bouello, 





5] 


HISTORIARUM 115. IV. 


518 


v", Τὰ μὲν δὴ τῶν Ἱταλιχῶν πολέμων ἐνταῦθα 1/60 16. Hunc finem habuere bella Romanorum 


Ῥωμαίοις πέρας [P. 103] ἔσχε. Βασιλεὺς δὲ xa πρό- 
τερον μὲν τῶν χατὰ τὴν ᾿Ασίαν ἤδη χεχινηµένων 
πραγμάτων, ὁπηνίχα ἔτι τὰς ἐν Ἱταλίᾳ διέφερε 
µάχας, φροντίδα τῶν τῇδε εἶχε πολλὴν, τότε δὲ όλο- 
σχερέστερον λοιπὸν ἀντεποιηθη. 'O μὲν γὰρ Περ. 
σῶν σουλτὰν Πούνουράν τε χαὶ Σίόθνλαν ᾿Ῥωμαίοις 
χατηχόους παρεστῄσατο πόλεις, Τερόζης δὲ, οὗπερ 
ff ἐμνήσθην, τῶν ἐν Μιλιχίᾳ πλείστας ἀφήρπασεν, 
Ἰαγουπασὰν δὲ, ὃς χαὶ αὐτὸς Περσῶν φύλαρχος qv, 
ἄρχων γῆς τῆς Καππαδοχῶν, Οἴναιόν τε κατέθεε 
xat Παυράην, πόλεις ἄμφω Ποντικάς. ᾽Αλέξιον τοί- 
νυν οὸν Γιφάρδον ἐπὶ «bv σουλτὰν πέμψας τὰς εἰρη- 
μένας ἀνέλαδε πόλεις, Ἰαγουπασὰν (12) δὲ τῆς ἐπὶ 
τὰ ᾿Ῥωμαίων ἁποσχόμενον ἑχδρομῆς ἑαυτῷ προσα- 


Italica. Dum iis adhuc distiueretur imperator, Asia- 
ticorum motuum cura sollicitum tenebat : quibus 
demum peractis, totum se rebus istis applicuit, 
Persarum quippe sultanus Punu:&m οἱ Sibylum, 
Romanorum civitates, expugnaverat : et Torosus, 
cujus supra meminimus, plurimas etiam abstulerat 
in Cilicia. Ad hoc fagupasan, qui et ipse phyla: chus 
erat Persarum et Cappadociz princeps, (Ἐνα η 
et Pauraen, Ponticas urbes, incursabat. Misso itae 
que ad sulianum Alexió Giplardo, ea oppida rece- 
pit : lagupasanem vero incursionibus in fines Ro- 
manos abstinere, sibique deinceps adhzrere coegit. 
In Cil'ciam autem ipse expeditionem instituere de- 
crevit. Iuterea hiec Byzantii accidere. Erat quidatà 


νέχειν Ἠνάγχασεν ἐπὶ μέντοι τῆς Κιλίκων αὐτὸς B ex levitarum ordine, quos nos diaconos vocamus, 


ἱχσ:ρατεύειν διενοεῖτο, Ἐν δὲ τούτῳ ἐν Βυζαντίῳ 
«661 συνέπεσεν. "Hv τις Λευϊτῶν (12) οὓς διαχόνους 
καλοῦμεν ὄνομα τούτῳ Βασίλειος, Οὗτος ἀναπιύσ- 
σειν τοῖς «πολλοῖς τὰς θείας iv ταῖς ὅπου δήποτε 
τελεταῖς πεπιστευµένος φωνὰς ἄλλους τε τῶν xal 
χατὰ βραχὺ προσχεχρουχότων αὑτῷ ἐν ταύταις δὴ 
ταῖς ὁὀμελίαις σχήµατι xal ἐπιχρύψει χαχηγορεῖν 
Έδελε, καὶ δὴ xal Mora) (14) χαὶ Νιχηφόρον ἐπίχλη- 
ειν Βασιλάχιον, ὧν ὁ μὲν ῥητοριχῆς ἐς τόδε χαιροῦ 
χαθηγητὴς (15) ἐτύγχανεν ὢν ὁ Μιχαἡλ, τὰ ἱερά τα 


nomine Dasilius. llic ad explicandum in exclesiasii- 
cis cetibus verbum divinum eonstitutus, alios qui 
vel minimum ab ejus sententiis dissidebant in bisce 
concionibus tecte et occultim redarguit : atque in 
his Michaelem et Nicepliorum, cognomento Buasila- 
cium; quorum alter rhetorum ea tempestate ma- 
gister, sacra Evangeliorum verba explanaboat in 
Sophiano templo : alter vero cclebris inter eruditos 
in orationibus elucubrandis maxime . prsestabat, 
multaque in. rhetoricam 1"/7 docte erat sciteque 


Du Cangii nol. 


sedatisque illis post Ίο tamultibus dataque Bonello ἐξομλόγησις αὐτοῦ ἐφ᾽ ol; Ἀροσέπεσε, etc., qnas 
imponitate, cateris quos inter fuit Simon, galeis — quidem Michaelis dignitates his expressit vcrbis 
seu triremibus, quz sufficerent ad id assiguatis, ο, Nicetas : Μιχαἡλ τὸν ῥητοριχὸν θρόνον xospóv 


extra regni fines salvi et incolumes-perducti sunt, C καὶ τὸν εὐαγγελιχὸν ἀναθαίνων ὀχρίθαντα. Proinde 


uti narrat idem Falcandus : qua tempestate Simon, 
ut est simile vero, Cpolim concessit. 

(12) "Iayovaacdv. Masuti lcouiensis sultani 

r, Àmasiz , Avcyrs et Cappadocie dominus. 

icetas, L. ui, n. 5. 

(15) Ἐν εις Λευϊτῶν. Totam banc controversiam 
de rebus theologicis babent Nicetas in Man. L. vii, 
D. 5, et lib. v et xxu Thesauri orthod. Fidci, ut et 
Leo Allatius in Excerptis variis et L. n de Eccl. 
Uccid. et Orient. perp. consens. c. 12, n. 5. 

(14) [P. 460] Mcyas.4. Erat. Michael Tbessaloni- 
ceng's magister rhetorum, διδάσκαλος τῶν εὐαγγε- 
Χίων et protecdicus Magnas Ecclesi: : Nicephorus 
vero Basilaces διδάσχαλος τῶν ἐπιστολῶν qua 
erant diguitales in ecclesia Cp. , Soterichus deni- 
que Pauteugenus ὑπογήφιος τοῦ πατριάρχου, id est 
. patriarche Antiocheni suffraganeus, quod de Grzeco, 
utulo tenus, patriarcha intelligendum.  Quandiu 
euim Autiochia in potestate Latinorum fuit, babue- 
runt Graci suos patriarclias Antiochenos solo, ut 
dixi, nomine, cum in ipsa Antiochia Latini patriar- 
cba scderent, qui Græcos patriarclias in ea pedem 
flgere non sinebant, ut auctor est Dalsamon ad can. 
16 synodi Antioch. v. Cinnamum, p. 211; Nicet. 
iu lsaae. L. 1, n. 4, et Barou. an. 1178 ex Georgii 
Corcyr. epistola. 

(15) "Pmqcopixc καθηγητής. Michael magister 
yheiorices fuit scu, ut tum eain. dignitatem voca- 
baut, µαΐστωρ τῶν ῥητόρων, qua donatus legitur 
Eustathius, posinioduim Thessalonicensis episcopus, 
in epistola praefixa scholiis iu Dionysii πηριήγη- 
σιν ab eodein editis. Jta enim idem Michael etiain 
iudigitatur in illius confessione, quam babet Alla- 
tius loco citato in bac verba : Μιχαἡλ τοῦ θεσσαλο- 
γίχης, τοῦ µαῖστορος τῶν ῥητόρων, διδασκάλου τῶν 
Εὐαγχελίων, xai πρωτεχδίχου τῆς Μεγάλης ἐχχλη- 
σίας Κωνσταντιγουπόλεως ἡ περὶ την τελευτὴν 


idem qui ῥήτωρ τῆς ἐχχλησίας dicitar Pachyrmeri. 
lI. v, c. 14: |. x, c. 12; magistri veio rhetorum 
munus erat sacras interpretari Scripturas, siquidein 
eadem fnit ῥήτορος dignitas. Codinus, De offic c. 1, 
n. 92: O ῥήτωρ εἰς τὸ ἑρμηνεύειν τὰς l'oapá. 
Diversus porro fuit magister rhetorum a cate- 
chista, qui κατηχητής dicitur in. Catalogis oflicio- 
rum Ecclesie Cp. a Goaro et Medonio editis, cujus 
munus fuit χατηχίσειν τὸν λαὸν καὶ. πάντας ἐρχομά- 
νους ἐκ τῶν ἑτεροδόξων εἰς τὴν ὀρθόδοξον πἰστιν, 
ad hec etiam baptizatorum curam babere. Cum 
yero essent plures qui rhetoricum seu concionato- 
rium munus obibaut, qui iis praeerat magister rhe- 
torun|Jicebatur seu, ut vocatur a Ciunamo, ῥητορι- 
χῆς χαθηγητής, quod idem sonat. Nai χαθη- 
γητής idem est ac preceptor in. veteri. (055. cap. 
de ludo litterario. Papias, catigeta , doctor, rhetor. 
$. Authelmus in Mouost. : 


Vita aliena (κα tibi sit cathegela vitae, 


id est magistra. Acta S. Artemæ Mart. n. 3: Dum 
calhigeta ipsius secundum artem magisterii —ad sw- 
cularium litterarum dogmata illum iniroduceret, ubi 
Bollandus perperam nomen preprium esse censuit. 
Neque felicius cartigeris restituit pro. catAigetis apud 
Bonitum subdiacouum in Vita S. Theodori ducis, 
uti ms, praeferebat : Verumtamen ceu a solertisssi- 
mis cathigeiis talium figmenta. [uerunt deprehensa. 
Gotselinus Dertiuianus monach. in Vita S. Augu- 
stini episc. Cantuar. : Dat eiiam liberalissimus ca- 
tigetla 1n ipsa dilecti discipuli ordinatione duicissi- 
mum pignus — dilectionis sue. Martyrium S. Nico- 
nis, $ 15: "Εχύντες καθηγητὴν τὸν Níxova, etc. 
Alias χαθηγηταί dicuntur rectores Ecclesiarum seu 
episcopi in codice Canonum Ecclesie Africans, 
c. 99, quod toti sux plebi prosint. 


519 


JOANNIS CINNAMI 


9» 


jam commentatus. Eapropter dolebant ii, quod tot A ἐπὶ τοῦ τῆς Σοφίας ἱεροῦ διεξηγεῖτο τῶν Εὐαγγελίων 


sapientiae instructi dotibus a tali homine traduce- 
rentur : unde sibi compluribusque aliis imaximorum 
malorum causa fuere. Basilio enim in eo apostoli 
D. Joaunis theologi templo, quod ad urbem est, 
consuetum aliquando ministerium faciente, vene- 
runt ii ut eum audirent, sed insidiosis malevolisque 
auribus. Cum enim ille quemdam Evangelii locum 
enarraret, unum et eumdem esse Dei Filiumet vic- 
timam, et cum Patre sacrificium: excipere : arre- 
ptum subito sermonem ludibrio habentes reversi 
sunt, duas inde Basilium dicentes inducere perso- 
nas, si ille quidem immolatus fuerit, ille vero sa- 


cridcium excipiat. lluic seutentie tum alii suffra- 


gati sunt litteris clari, tum et Soterichus, coguomine 


ῥητὰ (16), ἅτερος δὲ εὐδόχιμος ἄλλα τε τῶν ἓν Ἰόγεις 
Tiv καὶ δὴ χαὶ λόγων ἀγαθὸς δημιουργός * ἀμέλει χοῦν 
καὶ πολλὰ τῶν κατὰ ῥητοριχὴν µεμελέτιτο αὑτῷ ἄγαν 
δεξιῶς. "Est τούτοις ὥδινόν τε τὼ ἄνδρε τούτω xaX iv 
δεινῷ ἐποιοῦντο, εἰ τηλικούτω τὰ ἐς σοφἰαν ὄντε τρὸ; 
τοιούτον διαμυκτηρίζοιντο ἀνδρὸς, ὅθεν ἑαυτοῖς τε χαὶ 
πλείστοις ἑτέρο-ς ἀνηχέστων αἴτιοι ἐγενέσθην χαχῶν. 
Tou Βασιλείου yá2 ποτε ἐς τὸν πρὸ εοῦ ἅστεος 0) 
ἀποστόλου Ἰωάννου τοῦ θεολόγου νεὼν (17) «kv av- 
γήθη τελοῦντος αὐτῷ λειτουργίαν, ᾖεσαν ἀχουσόμε- 
vot xal οὗτοι, ἀχεαῖς γε μὴν ἐπιθούλοις xat T feret 
δυσµενεία-ς. Ὡς γὰρ εὐαγγελικήν που οἶμαι περιχο- 
πὴν ἐχεῖνος διεξιὼν τὸν αὐτὸν ἔφη καὶ ἕνα τοῦ Θεοῦ 
YUv καὶ θῦμα γενέσθαι xal αὖν τῷ Πατρὶ τὴν 0»- 


Panteugenus, vir ea ætate doctrina et sermonum B σίαν προσδέχεσθαε, fipracáv τε τὸν λόγον εὖθὺς xat 


gravitate ceteros przcellens, quique Ecclesie An- 
tiochenx episcopus electus, nondum manus impo- 
sitionem acceperat. Is igitur Soterichus non lingua 
golum et ore eorum accessit opinioni, sed eL ma- 
gnilica oratione composita, singularique quadam 
similitudine Platonicos exprimente dialogos, multa 
in illa absurda congessit. Propter qua el ipse sede 
eua deturbatur, et qui illi favebant, omnes pellun- 
tur. Basilius dignitstem recuperavit : hac enim 


ἄνω voi κάτω διεχλεύχζον lóvtec, διττὰς ἐντεῦθεν 
τὸν Βασίλειον λέγοντε; εἰσάγειν ὑποστάσεις, εἰ τὸ 
μὲν ἐτύθη, τὸ δὲ ckv θυσίαν ἑδέξατο. "Αλλοι τε 
οὖν ταύτῃ τῇ δόςῃ συνέθεντο τῶν ἐπὶ λόγοις τε δοχί- 
µων xai δὴ χαὶ Σωτήριχος ᾧ Παντεύγενος ἡ ἐπί- 
χλησις ἣν, &vhp κατ ἐχεῖνον τὸν χρόνον aula xol 
λόγων δεινότητι τοὺς ἄλλους ὑπερθάλλων, ὃς xai τῆς 
Αντιόχου τὸν θρόνον λαχὼν οὕπω ἔτι χεχε ροτό- 
νητο (18). 'O τοίνυν Σωτήριχος οὐχ ἀπὸ γλώὠώσστς 


Du Cangii notes. 


(16) Τῶν Εὐαγγείων ῥητά. Utraque dignitate 
eeclesiaetica el inagistri rhetorum et διδασχάλου 
τῶν Εὐαγγελίων insignis fuit Michael Thessaloni- 


censis, ut ex ipsius confessione et Niceta colligitur. (; cho : 


Hujus postrema dignitatis munus erat ἑρμηνεύειν 
τὸ Κὐαγγέλιον, ut est apud Codinum, c. 4 n. 19, seu 
διεξηγεῖσθαι τὰ ἱερὰ τών Εὐαγγελίων ῥητὰ, ut ha- 
bet Cinnamus, Cui. vero plures essent διδάσχαλοι 
in Ecclesia Constiautinopolitana, nempe διδάσκαλος 
τοῦ Εὐαγγελίο., διδάσκαλος τοῦ ἁποστόλου [P. 461] 
et διδάσκαλος to) ψαλτηρίου, διδάσχαλος simpliciter 
et κατ ἑξοχήν dicebatur is qui Evangelia interpreta- 
batur. Catalogus Goari et Medonii : *U διδάσκαλος 
ἑρμηνεύει τὸ ἁγιον Εὐαγγέλιον εἰ δυνατός ἐστι, xal 
τὸ ὙΨαλτήριον, χρατῶν xal τὰ σχολεῖα τῆς ἔπι- 
σχοπῆς, unde colligitur dociorem Evangelii intec- 
pretatuin esse interdum etiam psalterium prafuisse- 
que scholis patriarcbalibus. Basilacius vero διδασ- 
yáiou τῶν ἐπιστολῶν dignitatem habuit, ut auctor 
est auonymus Allatianus, qui διδάσκαλος τοῦ ἀπο- 
στόλου dicitur Codiuo: el cujus ollicium describitur 
a Niceta hisce verborum ainbagibus : ὁ Βασιλάχιος 
Νικηφόρος τὰς τοῦ Παύλου ἄνα πτύσσων kr Ἐκχλησίᾳ 
ἐπιστολάς, xal διαλευχαίνων τῷ τῆς καλλιῤῥημο- 
σύνης quil, ὅσαι τῶν ἀποστολικῶν ῥῆσεων τῇ ἀσα- 
φείᾳ ὑπομελαίνονται, καὶ τῷ βάθει τοῦ πνεύματος 
ἐπιφρίσσουσι. Ejusmodi doctorum in. Ecclesia. mu- 
nus perantiquum fuisse colligitur ex 5S. Cypriano 
epist, 24, ubi doctoris audientium seu catechume- 
norum ineminit, Passio. SS. Perpetu:e et Felici- 
tatis ; Vidimus ante [ores Optatum episcopum. ad 
dexteram ei Αδραείμηι presbyterum doctorem ad si- 
nistram. De doctoribus catechumenorum agll euam 
Amalarius Fortunatus, |. t. De offic. Eccl. c. 19. 
Vide Balsamouem περὶ διδασχάλων in jure Græco- 
Romano, 1, 1, p. 145. . 
(17) Ἰωάννου τοῦ θεολόγου γεών. Intelligit, ut 
reor, templum istud quod ad Hebdomuim) exstrue- 
tum erat, D. Joauni evangelistae saerum, de quo 
Auna, |. 10 ; Constantinus in Basil. c. 65, Scylitzes 
el Glycas in Bulgaroctono, aut illud fortasse, quod 
ad Castrum Rotondum statuit Guillelmus, Biblioth. 


in Adriano ll. 

(18) Οὕπω ἔτι ἐκεχειροτόγητο. Auctor anony- 
mus apud Allatium loco citato de eodem  Soteii- 
ιχὸς 6 Παντεύγενος ὑποψήφιος τοῦ &a- 
τριαρχεῖου Αντιοχείας. Ejusmodi electos. ὑποψη- 
φίους vocabant Graci nuperi. Iia. Bethleemitanum 
electum, qui Balduini Flanurensis electioni in ime 
peratorem | Constantinopolitanum interfuit, vocat 
Georgius Corcyreusis, in tract. de Communione et 
Theodosium Villbarduinum in patriarcham Antio- 
chenum ,electum Pachyweres, l. vi, c. 5, cujus vo- 
cis vim expressit eodem loco idem scriptor, ubi de 
Theodosio: "Hà εἰς φῆφον ὢν πατριαρχείου» ὁ γὰρ 
Εὐθύμιος ἑτεθνήχει τῆς θεουπόλεως, id est, qui 
electorum suffragiis ad eam dignitatem  vocalus 
fuerat post. Eutliywii decessum : Ὑπὸ τόµῳ χοινῷ 
ἀναχηρυχθείς, ut ail. 1v, c. 12, id est, per. de- 
cretum lacius. episcopus, sed wonduim χειροτονη- 
Usi; et consecratus, Per decreium. euim, quod 
*ópov vocat Paclymeres, fleri aut ordinaii dicitur 
episcopus, qui postquam. a clero et plebe legitime 
est electus, 4 metropolitano et episcoporum cou- 
sessu publice decernitur. episcopus, facto. postino- 
dum electionis decreto, quod ab omnibus rite sub- 
scribitur. 1a in. Ep. Symmachi, pp. 5 et 6, ad Cz- 
sarium Arelat. iu Conc. Arvern. can. 2, Aurelian. 
1v, can. ὃς, Aurelian. v, can. 141, apud Liberatum 
Diac c, 20, et. Ejusmodi vero decreti formula 
exstat in Ordine Romauo. Alii porro sunt apud 1.06 
su[[raganei, etsi nomen idem sonet ac óxopfigux. 
Interdum enim dicuntur titulares illi episcopi, «quos 
Germani ab initiando et consecrando vocant. WWeih- 
bischof, qui sunt episcoporum adjutores et in epi- 


-copalibus functionibus cooperatores et vicarii, qui 


episcopis aul inlirmis aut absentibus suffragium et 
ecclesic iis commissi custodiam debitam ei canoni- 
cam exhibent, donec convalescant aut redeaut , ut 
est in Capitulis Caroli C, tit. 10, p. 94; atque inde 
passim vicarii jn quovis exsequendo muuere, suffra: 
ganei dicuutur spud Udalricum in Consuctud. Clu- 
piac. p. 75, 139, 171, 174, 205. Praserüm vera 
ia vulgo appellantur episcopi, qui metropolitano 





521 IISTORIARUM LtB. IV. 522 


μόνον xax στόματος δόξῃη τῇ ἑχείνων [P. 105] παρ- A 178 jam exciderat : sed postea cam iterum per- 
ἴστατο, ἀλλὰ δὴ xal χαλόν tt χρΏμα λόγου συντάξας, — didit, cum haud sana sentire, uL aiuut, deprehen- 
clo; ἐχεῖνος ἐξαισίαν τινὰ πρὺς Πλάτωνα iv διαλό- — sus esset. 

Υοις ὁμοιότητα ἴσχων, πολλὰ ἐν τούτῳ Uh τῷ λόγῳ συνεφόρητεν ἄτοπα, δι ἅπερ αὗτός τε τὴν τοῦ 0pó- 
νου χαθαἰρεσιν ὑπέστη, βασιλέως τοῖς ἀμφιδαλλομένοις διαιτῄσεως, xal ὅσοι Ίδη συνίσταντο τούτῳ. 
Βασίλειος δὲ τὴν ἐπιτιμίαν αὖθις ἔσχεν ΄ ἐτύγχανε v2p ἤδη ταύτην ἀποδαλὼν, εἰ καὶ χρόνῳ ὕστερον 
αὖθις ἀπώλεσε ταύτην, οὐκ ὀρθὸς/ ὡς ἑλέγετο, τὰ δογματικὰ φωραθείς. 


t. Τὰ μὲν δὴ τῆς δογματιχῆς ἐχείνης ἀμφισδη- 
εἠσεως τοιοῦτον εὕρηχε πέρας. Βασιλεὺς δὲ ἐπὶ Τε- 
ρόζην (19) ἑστέλλετο. Αὑτοῦ γὰρ τοῖς περὶ τῇ» ἐσπέ- 
pav ὥσπερ εἴρηται δ.ησχολημένου, καιροφυλαχήσας 
ὁ βάρθαρος σχεδόν τι ἁπάσας τῶν iv Κιλιχὶᾳ παρ: 
εστήσατο πόλεων. Δεινὸς γὰρ εἴπερ τις ἐγένετο 
ὀξύτητά τε χαιροῦ προαρπάσαι xal πράγµατα ῥά- 
«qat ἰχανός. Τούτου τε δὴ ἕνεχα βασιλεὺς ἐπὶ τὴν 
"Acíav ἐχώρει xal ὧν αὐτὸς ἐρῶν ἔρχομαι. "Pat- 


17. Hune finem habuere ille de rebus theologicis 
quzstiones. Imperator igitur adversus Torosum pro- 
ficiscitur. Cum enim, ut supra dictum est, rebus 
Occidentalibus detineretur, opportunitatem adeptus 
Barbarus iste omnes ferme Ciliciæ eivitates expu- 
gnaverat, Callidus enim erat, si quis alius, οἱ in 
captandis occasionibus rebusque conficiendis maxime 
Industrias. lis itaque de causis, aliisque, quas dictu- 
rus sum , in Asiam venit imperator. Raimundo 


µούνδου τοῦ Αντιοχείας πρίγκιπος Ex τῶν v[ós µε- D Antiochi principe exstincto, Constautia illius uxor 


παχωρήπαντος, ἓν μὲν τῷ παραυτίχα Κωνστάντξα 
$ αὐτοῦ γαμετὴ ἑαυτὴν τε βασιλεῖ xal τὰ — 'Avtto- 
χέων ἐχείριζε πράγµατα, βασιλέως 5' ἔπειτα "Po 
γέριον τὸν Kalcapa, ὥσπερ Ίδη ἐμνήσθην, ἐφ᾽ ᾧ 
ξυωνοιχῆσαι αὑτῃῇ στείλαντος, μµεταθαλοῦσα ἑχείνη 
κοινῇ τῶν Αντ'οχέων Bou] Ῥενάλδῳφ (20) τινὶ yá- 
µου κοινωνεῖ, ἑννοησάντων µή ποτε Ῥογερίῳ γεγα- 
µηµμένης τῆς Υυναιχὸς Ῥωμαίοις ἐς φόρου ἁπαγω- 
Υὴν αὑτοὶ πέσωσιν. Οὗτος δὲ ὁ Ἐενάλδος, ἐπειδὴ 
ὅ-όμενον αὐτὸν βασιλεὺς οὐ προσίετο, ἀπειλὰς δὲ 
μᾶλλον ἐπισείων ἐξεδειµάτου πολλὰς, δεῖν ἑαυτὸν 
χρημάτων ὑπολαθὼν τοιάδε τινὰ ἐποίει. Ναῦς τε- 
κ;τηνάμενος ἐπὶ τὴν Κυπρίων (21) ἐπλωῖδετο, πειρα- 
ςικῶς τε τοῖς ἐνταῦθα προσφερόµενος περιονσίαν 
ἀνταῦθα δυνάµεως ἐξεπορίχετό. ᾽Αλλὰ «b μὲν πρῶ- 
τον Ἰωάννης ὁ τοῦ βασιλέως ἁδελφιδοῦς τὴν χώραν 
τότε διέπων, xal Miyat) ὁ Βρανᾶς xai τῶν ἄλλων 
ὅσοι ἐπὶ φυλαχῇ ταύτης ἑτάττοντο, ἁπώσαντό τε 
αὑτὸν xaX χαχῶς διέθεντο΄ ἔπειτα προπετεστέρως 
ἡ ἐχρῆν ἐπὶ Λευχουσίαν τοῦ Βρανᾶ ποιησαµένου τὴν 
δίωδιν, ξυνεπεξἠει τούτῳ xal ὁ Ἰωάννης, öbev 
συνέθη ἁἀμφοτέρους ἁλῶναι πρὸς τοῦ ᾿Ῥενάλδου. 
Τούτων δὴ ἕνεχα βασιλεὺς ἐπὶ τὴν Κιλίχων ἐχώρει. 
"Eze: δὲ πρὺς τῇ μικρᾷ Φρυγίᾳ ἐγένετο, Πέρσαις 
ἐνταῦθα ὑπαντιάσας ἠττησέ τε πολέμῳ αὐτοὺς καὶ 
qóvov πολὺν εἴργαστο, τὴν παραχειµένην τε Περ- 
σῶν δῃώσας χώραν ὡς ἐπὶ τὴν Κιλίχων ἑφέρετο, 
σχτμµατιζόµενος ἐπὶ Πέρσας δηθεν τὸν πόλεμον 


seque ipsam extemplo et Antiochenum principatum 
imperato-i tradidit. Cum eo deinde Rogerium Cæ- 
sarem, cujus supra meminimus, misisset princeps, 
ut. illam sibi uxorem adjuugeret, mutata sentenila, 
comu:uni Antiochenorum consilio, Renaldo cuidam 
illa nubit. Verebantur quippe ii, ne si Rogerio juncta 
esset, Romanorum fierent vectigales. [lic autem 
Renal/us, cum supplex etiam non admitteretur ab 
imperatore, sed potius intentatis minis terreretur, 
opus esse sibi pecuniis ratus, hac aggreditur. Fa- 
bricatis navibus Cypram adnavigat, ibique piraticam 
exercens, magnam inde opum vim parat, Sed Joan- 
nes imperatoris ex fratre nepos, qui tum regioni 
isti przerat, et Michael Branas czterique ad eusto- 
diam insulz praepositi, primo illum expulerant ma- 
leque 179 habuerant. Sed mox eum Branas una: 
que et Joannes imprudentius, quam par erat, ad 
Leucosiam usque Renaldum fugientem essent inse- 
cuti, uterque ab illo capti sunt. Atque id potissimum 
cause fuit, cur in Ciliciam pergeret imperator, 
Ubi ille in minorem Phrygiam pervenit, Persis 
obviam factus, signis collatis prelio eos superavit 
magnánque cedem edidit. Adjacentibus deinde 
Persarum agris devastatis, in Ciliciam iter instituit, 
quasi in Persas bellum translaturus esset 5 qua 
ratione nec opinantem Torosum ese oppressurum 
credebat. Atque adeo ut inagis illi improvisus acce- 
deret, talia instituit, Alexio Caslauo, qui tanc Se- 


XO &qety * τούτῳ δὲ τῷ τρόπῳ μηδὲν ὑφορώμενον τν p leucie regebat praefecturam, conflare ex indigenis 


Τερόζην καταλαθεῖν ᾧετο. Ὅπως γε μὴν ἔτι μᾶλλον 
ἁἀπροσδόχητος αὐτῷ παραγένηται, χατὰ τάδε ἐποίει. 


exercitum paratumque habere imperavit : ipse in- 
terim expeditioribus militum delectis Seleuciam 


Du Cangii note. 


alicui subsunt, tum quod a metropolitano ad syno- 
dum vocati suffragii jus in ea babent, tum quia noa- 
nisi metropolitani suffragio consecrari [P. 462] po- 
terant, inquit Gretserus ad Philippum Eysteteusem, 

. 950. Vide v. c. Steph. Baluzium ad epist, 81 Lupi 
Ferrar. 

. (49) "Ex! Tepótnv. Willelmus Tyrius, l. xvin : 
]n aribus Cilicue circa Tarsum erat. quidam 
nobilis et potentissimus Armenus nomine Toros, qui 
domini imperatoris gratiam, ejus efficiente incon- 
stantia, (requentius demerebatur et incurrebat offzn- 
sam. Confisus enim de eo quod ab imperio remolus 


PATROL. GR. CXXXIII. 


erat plurimum et quod in. montibus arduis hatebat 
domicilia, per plana Cilicia predam agebat et πια” 
bias, non versus lerrum domini sui! modis. quibus 
poterat damnificare, eic. 

(20) 'Peráióq. De Renalli principis Antiocheri 
familia, nuptiis, liberis ct gestis abuude dicimus 
in Famil. Hierosol. 

(21) Tv Κυπρίων. Qus causa Raynaldum im- 
pulerit. Cyprum insulam invadendi, recitat cadem 
loco Tycius : non. $olutas. scilicet 2 Mauncle belli, 
quod contra Torosum, ipsius Augusti precepto, 
susceperat, pactas impensas οἱ mercedes, 


17 


23 


Atialiæ manere juesit, equorumque curam ibi habe- 
re, Morbo quippe, cui wt. plurimum equi obnoxii 
sant, et qui pedum plantis accidere solet, graviter 
Qolebant. Ut'vero in. Seléucianos pervenit campos 
et exercitum, sicuti imperaverat, paratum haud 
iuvenit (id onim neglexerat Alexius), mentem alio 
eouvertit, Torosum «um omnibus viribus cupiens 


1 JOANNIS CINNAMI m 
versus iter intendit, czeterasque Romanorum copias A ᾿Αλεξίῳ μὲν τῷ Κασιανῷ ὃς Σελενχείων τὴν τότε 


:"σορατὸὺν àv παρασκευῇ ἔχειν * 6 δὲ τὸ εὐξωνότερον - 


invadere. Alexium igitur przemisit, ut Torosum - 


aggrediendo ibi distineret : ipse vero a tergo secu- 
tus est, laud plures quingentis sccum ducens ar- 
1atos. Captusque 1890 continuo et in Romanorum 


potestatem venisset (tyrannus, nisi ipsum fortuna - 


quadam inopinato servasset. Quidam enim meudi- 
cus, quales molti ex Latinis nationibus euntes iu 


ἐπιμελεῖσθαι τῶν ἵππων ἐχέλευεν. 


521 
διεῖπεν ἀρχὴν, τὸν αὐτόχθονα ἐχέλευεν ἁἀθροίσαντι 


ἀπολεξάμενο; [P. 104] τῆς ατρατιᾶς τὴν ἐπὶ Σε- 
λευχείας Ἱπείγετο. Ti 6 ἄλλῳ Ῥωμαίων .στρατεύ- 
ματι ἐνταῦθά που ἐπὶ τῆν Αττάλου µένοντι 
Πάθος }Υάρ 
τι τοῖς αὐτῶν πέλμασιν ἐπιχεγονὸς, ὃ Oh τῷ ἰπ. 
πείῳ ἐπισχήπτειν εἴωθε ᾿'Ὑένει, ἰσχυρῶς αὑτοὺς 
ἑπίεζεν, Ὡς δὲ αὐτὸς μὲν τὰ ἐπὶ Σελευχοίας ἐξηλβε 
πεδία, xb δὲ στράτευμα οὐ παρΏν ὥσπερ ἑχέλευε 
(παρηµέλητο γὰρ τοῦτο πρὸς τοῦ Αλεξίου). ἐφ᾽ 
ἕτερόν τ: ἑτράπετο, σθένει παντὶ sby Τερόζην κα- 
ταλίψεσθαι προθυµούμενος. Αλέξιον μὲν (89) πρόα- 
θεν ἔπεμφεν, εἶ πως Ἱερόζην αὐτῷ συμπλαχέντα 


Palzstinam montes et silvas vagabundi percurrunt, B ἐνταῦθα ἐπισχεῖν δυνηθῇ * ὁ δὲ κατὰ νώτου τούτψ 


ac nihil nou tritum relinquunt, obviue imperatori 
factus, auri statere ab illo accepto, quanta. potuit 
celeritate ad Torosum contendit et imperatoris ad. 
ventum nuntiavit. Quo ille audito, nec injuria, per- 
eulsus, lis nemini, praterquam Thomæ et Corcee 
sibi luis, qua acceperat indicatis, lrüc. illuc errans 
οἱ | alobundus vagatur. Imperator postridie Ciliciam 
invadit: é0 nusquam invento, eaatellum in Lamo 
maxime arduum nullo labore expugnat. Deinde 
Cistramum | epit. οἱ Anazarbum urbem celeberri- 
mam, progressusque Longiniadem eum adjacentibus 
agris imperio subjicit, Inde sd Tarsum Cilienm 
meiropolim profectus, arbem primo intercipit im- 
priu : et. Tili castrum. volidissimum, missis eo 
nounullis, Romanorum juri asserit. Qua vero ratione 
Tarsum, que nea multis quidem millibus expu- 
gnari vix potest, ipse eodem quo accessit die cepe- 
rit, narrabo. Ubi cnim urbem zgre expugnari posse 
advertit, frustra ibi tempus terere inconsultum pu- 
tans, deflexit. ad alia oppida : "Theodorum vero 
surorium, cognomento Batatzem, ad eam circum- 
sdendam 36 misil. Sed nondum ad urbem ad- 
venerat Theodorus, cum milites, qui ín propugna- 
culis stabant, adveutare imperatorem rati, ingenti 
perculsi inetu , de turribus sese dedere praecipites, 
muortemque sic miseri acerbam oppetiere. 


C 


ἐχώρει οὐ πλείους πενταχοσίων. ἑπαγόμενος ἀνδρῶν 
ὁπλιτῶν, καὶ τάχα ἂν Ἠλωτό τε (23) ὁ τύραννος xol 
ὑπὸ χεροὶν ἐγένετο Ῥωμαϊκαῖς, εἰ μὴ τύχη τις αὖ- 
τὸν ἐξ ἀπροσδοχήτου διεσώσατο. Τῶν γάρτις προσ» 
αιτούντων, οἳ πολλοὶ τῶν Λατίνων γένους ἐπὶ Tas 
λαιστίνην Ἰόντες ὄρη τε καὶ δρυμὰ περιτρέχουσιν 
ἁλήται, xaX οὐδὲν à τι τῷ πλ{θει λείπουσιν ἄστειπ. 
tov, τῷ βασιλεῖ περιτνχὼν στατῖρά τε ἐξ αὐτοῦ χε- 
Χομισμένος χρυσοῦ τὴν ταχίστην ἐπὶ τὸν Τερόζην 
ἦλθε καὶ αὐτῷ τὴν βασιλέως ὅσον οὐχ Ίδη ἐπήγγελο 
λεν ἄφιξιν. Ταῦτα ἐχεῖνος ἀχούσας χαταπέπληχϊο 
μὲν, ὡς τὸ εἰχὸς, τὸν μέντοι λόγον πρὶς οὐδένα τῶν 
ἁπάντων ἐξενεγχὼν ὅτι μὴ θωμ ἂν (34) τε xot Kóp- 
xnv, ἄνδρας εὔνους αὐτῷ, φυγὰς ἄλλοτε ἄλλῃ φερό» 
µενος ἰξέτρεχε πανταχοῦ. Βασιλεὺς δὲ τῇ ὑστεραίᾳ 
ἐς τὴν Κιλίχων εἰσελάσας αὐτὸν μὲν εὗρεν οὐδαμοῦ, 


τὸ ἐν Λάμῳ δὲ φρούριον ἁμσχητὶ παρεστῆσατο 


ἑρυμνὺν μάλιστα by. E:«a Κίστραµον xal ᾿Ανάζαρ- 
6ον πόλιν εἴλε περιφανῃ. Προϊὼν δὲ xal Λογχι- 
νιάδα σὺν πάσῃ τῇ περιοιχίδι καταδραμὼν ἑδουλώ- 
cato. "O0tv ἐπὶ Ταρσ.ν μεταθὰς f µητρόπολ.ς τῷ 
ἕθνει τούτῳ τυγχάνει οὖσα, αὐτὴν piv εἶἷλεν αὗτος 
6οεἳ, Τέλι δὲ χρησφύγετον µάλα ἐχυρὸν πέμψας ὑτὸ 
Ῥωμαίους ἑποιῄσατο. Ὅπως δὲ Ταῤσὸν οὗδ' ἂν ὑτὸ 
µνριάδων ἁλώσεσθαι πολλῶν εὐχερῃ οὖσαν αὔθημε- 
pbv αὐτὸς παρεστῄσατο, δηλώσω ἔγωχε. Ἐπειδήπερ 


ἑυσάλωτον οὖσαν αὐτὴν ἔγνω, τρίδειν ἐνταῦθα τὸν χαιρὺν οὐδαμῃ ΊΏθελεν, ὅθεν xal αὐτὸς μὲν ἐφ 
ἑτέρας ἑτράκετο πόλεις, θιόδωρον δὲ γαμθρὸν αὐτῷ ἐπ᾽ ἁδελφῇ Ὑεγονότα Βατάτζην ἐπώνυμον ἐπ' 
ἐχείνην ἔπεμψε πολιορκήσοντα, Αλλ' οὕπω Θεόδωρος εἰς thv πόλιν ἀφίκετο, καὶ οἱ ἐπὶ τῶν ἑπά). 
ξεων βασιλέα προσιέναι νοµίσαντες ἑξαίσιόν τέ τινα πεφοθηµένοι φέθον ἐῤῥίπτουν ἀπὸ τῶν πύργων 
ἑαυτοὺς δυοθανατοῦντες οἱ ταλαίπωρ», fj vt πόλις εὐθύωρον τοῦτον ἠρέθη τὸν τρόπον. 


48. Ja quidem capta est Tarsus, Cum lac D 


adverterent Torosus οἱ Renaldus princeps, ad im- 


peratorem legatos mittere non ausi, utpote mul- 
torum a se perpetratorum malorum conscii, ilius 
aguatos quosdam misere, qui pro iis eumdem de- 


ty. Ταρσὸς μὲν 6h οὕτως éd) * Τερύζης δὲ xal 
Ἑενάλδος ὁ rpiyxwp, ταῦτα ὁρῶντες, βασιλεῖ piv 
οὐδαμῆ διαπρεσθεύεσθαι ἑτόλμων ἅτε μεγάλα ἔυνιι- 
δότες ἑαυτοῖς xaxà, παρὰ δὲ τῶν Ὑνησιωτάτων 
αὐτῷ τινας πέµποντες ἱκέτευον ἱλάσασθαι ocio: τὸν 


Du Cangil note. 


(92) 'AAétiov. µέν. Expeditionem hanc Manuelis 
adversus Armenia: et Antiochig principes yluribus 
rosecuti sunt Nicetas iu Man. I. 15, n. 1 et ὃς et 
ill. Tyrius, l. xv), c. 25 οἱ. 24. Hanc etiam atti- 
gi! Phocas, qu eidem interfuit et Mauueli meruit, 
in Descript. T. S. ο. 94. 
(35) "HAwtó τε. Tyrius : Tam subitus autem fuit 


imperialium. exercituum adventus, wL.— prerdictus 
Toros, qui Tarsi tunc morabatur , viz. liberas ferias 
habuerit uad montes vicinos gratia salutis se con- 
[erret. 

(34) θωμᾶν. Thomam forte, Torosi ex sorore 
nepotem, qui eidem in priucipatum successit. 





Human EE. μα mm m HR om om n 


NEU u : 


ο 


HISTORIARUM 118. IV. 


526 


[ετιλέα. [P. 103] Ὡς δ' ἀπετύγχανον τοῦ σχοποῦ, A precarentur. ld ubi recusatum οί, Renallus animo 


Ῥενάλξος πανταχόθεν ἑξαπορούμενος civ Αντιοχείας 
ἀχρόπολιν ἐγχειριεῖν βασιλεῖ διωµολόχει, εἰ xaxov 
ἀμνηστήτσειεν αὐτῷ. Συνίει γὰρ καὶ τοῦ Αντιοχείας 
ἀρχιερέως (25), ὃν αὐτοὶ ὁμογενῆ σφίσιν Εφιστᾶσι 
πατριάρχην δῆθεν αὐτὸν κλεῖζοντες, δυσµένειάν 
τινα xa κότον ἐπ᾽ αὑτῷ ερέφαντος ἐξ αἰτίας τοιᾶς- 
b: Ῥενάλδος, ὅπερ ἤδη ἐλέγομεν, ἑσχάτην ἑαυτῷ 
πεν[αν ξυνειδὼς Κύπρον τε καταδραμεῖν διενοίθη 
xal τὸν ἀρχιερέα τοῦτον ἰδίᾳ παραλαδὼν χρήματα 
οὐτῷ δοῦναι t&lou * ἓν εὐπορίᾳ Υὰρ εἶναι πολλῇ 
τοῦτον ἐγίνωσχεν. Ὡς δ᾽ οὖχ ἔπειθε, τῶν ἀμφίων 
δυελόμενος τὸν ἄνθρυπον π)λλὰς μὲν αὐτῷ χατὰ 
τοῦ αὤματος ἔξαινε πρότερον, θέρους δὲ ἀχμάνοντος 


undique anxlus quidque ageret incertus, arcem 
Antiochenain imperatori se traditurum spondet, si 
delictorum suorum concederetur oblivio, Noverat 
enim Anliochenum pontificem, quem ex sua gente 
sibi ili prflciunt ac patriarche nomine donant, 
inimieum sibl infensumque esso ea ex causa. Re- 
naldus, ut ante diximus, cum se iu extrema rerum 
peuuria constitatum videret, non modo Cyprum 
deprzdari constitult, sed εἰ pontificem hunc in 


' Secretum abductum aggressus, pecunias sibi ab lllo 


dari postulavit, non ignarus multis illum abundare 
opibus. ld cum renuisset, vestibus homini detractis, 
corpus multis primum verberibus caesum, ardente 


µέλιτι τὰ τραύματα ἐπιχρίσας (26) ἡλίῳ θἐρεσθαι B tum. æbtate, vulneribus melle illitis, urendum soli 


ἀφῆχε. Σφῆκές τε οὖν xol µέλιτται xol μυῖαι xal 
«ἄλλα τῶν αἱμοθόρων ζωυφίων καθ) ὅλου γυµνη- 
«εύοντος ἐγχαθίζοντα τοῦ σώματος αννεμύξων αὑτῷ 
εῶν αἱμάτων. Ὑφ' ὧν ἁπαγορεύσας ὁ ἄνθρωπος 
Ἰφάντα τὸν πλοῦτον ᾿Ρενάλδῳ παρεῖχεν ἑξενεγχών ’ 
ἑ δὲ ἐξευμενιζόμενος δᾗθεν αὑτὸν χοσµήσας συν- 
fü; ἔφιππον διὰ µέσης Ἶγε τῆς πόλεως, αὐτὸς ix 
φοδός τε βαδίζων xa τὸν ἐκ τῆς ἐφεστρίδος ^osn- 
µένον kv χειρ' χατέχων ἱμάντα (37). Αλλ' ἐχεῖνος 
μὲν ταῦτα ἐποίει, ὁ Cb οὐδὲν ἧττον ἐμεμηνίει [ [.ἔμς- 
μτνίχει vel ἐμεμήνει] κατὰ Ῥενάλδου καὶ ἐζήτει 
χαιρὸν ὅπως ἂν ἀμύναιτο τοῦτον. Καὶ δὴ συχνὰ ;αρὰ 
βασιλέα πέµπων προδιδύναι οἱ κατεπηγγέλλετο τὸν 
ἄνθρωπον. .Ἑασιλέως δὲ πρὸς τοῦτο ἀνανεύοντος 


(πιλέμῳ γὰρ μᾶλλον ἢ δόλῳ περιγενέσθαι ᾖθελε), C 


τῆς ὁρμῆς ἀνεχόπιετο, 'Ρενάλξος μὲν ταῦτα ἑννοῶν 
τὰ προειρηµένα βασιλεῖ ὑπισχνεῖτη» τοῦ δὲ μὴ 
προσιεµένου τὴν ἰχεσίαν τοιάδε τινὰ ἐποίει. Άφαι- 
ρεῖται μὲν (38) τὴν καλύπτραν τῆς Χχεφαλῆ:, Υν- 


exposul. lli tum vesp: et apes et musca, et 
cætera sanguinem ebibentia animalculo, nudato 
prorsus corpori 189 insidentia sanguinem ejus 
sugebant. Quibus adactus tormentis, prolatag opes 
omnes Renaldo tradidit, Tum vero pacatus ille, 
consuetis virum induit vestimentis, equoque Ingl-- 
dentem per mediam ductum civitatem ipse pedes, 
lorum quod a sella dependebat manu tenens, est 
subseculus, Verum id etsi egisset Renaldus, nou 
minori tamen eum odio proscquebatur pontifex , 
Occaeionemque captabat, qua illatam sibi injuriain 
ulcisceretur. ldeoquo crebris ad imperatorem miseis 
legatis, hominem iu illius manus sese traditurum 
pollicebatur. Sed id recussnte imperatore, quod 
bello potius quam dolo victoriam vellet consequi, 
ab incepto destitit, Ea quidem animo reputans lte- 
naldus supra dicta cum imperatore pacisci parat ; 
verum illo preces aspernante, talia instituit, Abjecto 
capitis tegumento, manibus usque ad eubitum de» 


Du Cangii note. 


(25) Ἀντιοχείας — Ut pessime et con- 
Ira dignitatis decus babitus sit ab. Raynaldo Ai- 
mericuy patriarcha Autiochenus, quave ex causa 
iuse narrat idem Tyrius, l. xvii, c. 1. 

(26) Μέλιτι ἐπιχρίσας. Tyrius: Quodque satis 
tderur. abominabile, sacerdotem. longesum, | l'eiri 
apostoloruin principis successorem, virum agrotali- 
eum el pene perpeiuo infirmantem, nudo capite et 
xelle delibuto, per aslivum diem in sole fercen.is- 
siwo compulit sedere, nemiue contra solis. impcr- 
tunitatem prœbente rewedium vel gratia. pietatis 
muscas abigente, De. ejusmodi supplicio vile Daro- 
nium ad 28 Julii, 

($37) Ἐφεστρίδος ἐμάντα. Perperam vestis. ciu- 
guia, υἱ εἰ inira p. 187 vertit Tollius : his quippe 
verbs stapeduu seu scandularum, quibus in equam 
quis tollitur, lora innuit. Οἱ μις. Cum enim 
eques in equum insilif, teneri solent » stratore 
ejusmodi appensa selle equestri tora, ne dum va- 
ldius scandale seu stapie iwsistit, ipsa cireuma- 
gatur sella ; sic enim observo scandulas istas. ap- 
pellari in veteri inscriptione :. Dum  virgsmcnla 
placere cuperem, pes liœsit stapiee et tractus perii. At 
ifii 2v) scriptores Latini s'rep& vocabulo usi 
μοι Semel leguntur, pro scandula, vou quod 
strepa scandua fueril, sed ipsu quo illa. inue- 
eriur dornim, 99806 Saxonica strep, id est, corrigia. 
Proinde sirepain tenere apud eosdein scriptores, quos 
iufra Jaudabimus, proprie est tenere lorum stapedis. 
Interdum etam stregam aut siregnam teueie diyerunt, 


ut Ácta Adriani IV etAlexsndri III pp. apud Baronium, 
qu? vox idem £onat ac strepa, a voce perinde Saxonica 
sireng, id. est, ^hords, funis, vinculum, ligula, 
Jorum, ctc., uti. observatum. 4 Somnero: unde 
forie lialis siregua dicilur equus sagmarius, quod 
sarcine equis istis impositae. cireumactig undique 
loris stringantur. Ütuntur deniquc scriptores sta- 
Λα ei stafe vocabulo esdem notione seu pro 
ipsa scandula, Radulphus de Diceto, au. 1170: 


D Cum autem rez εἰ archiepiscopus. secessissent in 


partem bisque descendissent, bis stapham rez tenuü 
archiepiscopo. Anonymus Salernitanus, parte iv. 
Sellam super quam equitabat εἰα[αιπφιε solitam 
ponebat, Stapham quasi slapiam — dictam vult Vos- 
sius, |]. 1 De vitiis serm. p. 55. Aliam originem 
vacabulo isti accersit Goropius Bekanus, |. u 
Gallicorum, p. 49. Sed quidquid sii de etymo, 
constat iude. s'afferos ab Italis appellatos stratores, 
quod ad s/íaffam stent, cum eques equum  cou- 
sceudit aut ipse incedit, Nec mirum barbaris hisco 
vecibus usos esse passim scriptores recentiores, 
cum stapedum seu scandularum nullus fuerit apu 
veteres usus, uti pridem monuere Joauues Toricl- 
lius, Galeottns Martius, idem Vossius, Salmasius, 
Sant-Amantius et alii, Greci nuperi staphas σχά- 
λας vocavere, ut Leo imp. in Tact. c. 6 n, 10, c. 
12n. 33, Mauritius in. Sirateg., Suidas, "Eusta- 
thius, Codin. De oflic, e. 5, n. 9, eic, xAMga- 
xa; Pachymeres l. v, c. 27, 

(28) 'Agaipsicac μέν. Mem Tyrius; Λά urbem 


521 


JOANNIS CINNAMI 


59 


teetis pedibusque nudis cum plurimis monachis non A μνώσας δὲ τὼ χεῖρε ἄχρι xo. ἐς ἀγχῶνας αὐτοὺς, 


monachis per mediam incedens civitatem ad impe- 
ratorem pergit. Appeusus erat collo funiculus, et 
gladius ab eo altera ferebatur mauu. Erat autem 
illic erectum insigne tribunal. Stabat vero procul ab 
imperatorio tabernaculo Renallus, tanquam si ad 
illum accedere non auderet. Monachorum turba non 
mouachorum absque saudaliis capitumque tegu- 
meatis imperatorem adibat, et in genua procum- 
. beutes. omnes lacrymas  profundebant ex ocuis, 
manusque protendebant. 183 Αι imperator re- 
nuenti primo similis, tandem exoratus adesse prin- 
cipem jussit, Ingredienti igitur, eo quo diximus 
modo, flezus imperator delictum remisit : tum et 
alia multa. qua ipse voluit imperator, sacramentis 
firmanti, tum etiam illud, ut Byzantio, prout antea 
fieri consueverat, Antiochiam pontifex mitteretur. 
Mira res prorsus visa qui hic forte aderant Asiati- 
carum gentium legatis, Chorasminorum, Susiorum, 
Ecbatanorum , Medieque universe ac Babylonis, 
quorum principem magnum vocant sultanum : 
' praterea. Nuradini Berrhoee satrape, Jagupasanis 
Cappado-iz phylarchi, et Abasgorum et lberorum, 
uce non et Palestinorum et Armeniorum, qui ultra 
]sauros habitat. 


19. Πιος tum quidem ibi gesta. Interea Balduinus 
Polestna rex per legatos colloquium imperatoris 
expetiit, de relus aliquot majoris moment cum 
illo acturus. Veruin hzc in speciem gerebantur. 
Cum enim Antiochg principatui terris suig viciuo 
jubiaret, neque cum facile posset sibi comparare, 
priusquani ea quæ de Renaldo evenerant edoceretur, 
id imperatori consilii dederat, ut nullo homiuem 
modo deuitteret ? illo euitn de medio sublato fore 
ut vel Antiocheni, qui ab eo fuissent servati, sibi 
ja posterujn obnoxii servirent : vel si utriusque 
detrectarent imperium, nihilo secius ipsis 1384 
dominaretur, Ejusmodi dato consilio Antiochiam 
venit, habitoque cum oppidanis sermone in memo- 
Fiam ijs revocavit, quomodo propter eorum com- 
moda ex P.lzstina huc. advenisset, et quantum sibi 
ob id ipsum deberent. lis annmuentibus, rursum 


imperatorem de mutuo congressu sollicitat, At ille p 


perspecta hominis mente id primum renuit : neque 
enim convenienti cultu et officiis exceptum iri aflir- 
. mabat, siquidem interim dum inter inedios hostes 
res bellicas tractat, is illi congrederetur ac cum 


. συγγενέσθαι αὑτῷ περὶ 


ἀνυπόδετος σὺν τῶν μοναχῶν πολλοῖς διὰ µέσης 
τῆς πόλεως πορενόµενος ἐπὶ βασιλέα παραχγίνεται’ 
ἑξήπτο δὲ αὐτῷ τοῦ μὲν τραχήλου χαλώδιον, χειρὶ 
δὲ τῇ ἑτέρᾳ ξίφος ἑφέρετο. "Ηρτ οὖν τηνιχαῦτα 
βῆμα λαμπρόν * χαὶ Ῥενάλδος μὲν ἄποθέν που τῖς 
βασιλείου σχηνΏς ἵστατο ὡς ἂν μὴ θαῤῥῶν thv 
εἰσφοίτησιν, ὁ δὲ τῶν ἁμονάχων µμοναχῶν ὅμιλος 
ἀσάνδαλοί τε xal ἀχαλυφεῖς χεφαλὰς εἰσῇεσαν ἐπὶ 
βασιλέα, ἔπὶ Ὑόνυ τε ὀχλάσαντες ἅπαντες δάχρυἁ 
τε τῶν ὀφθολμῶν ἔπεμπον xal τὰς χεῖρας ἀνέτεινο». 
Βασιλεὺς δὲ τὸ μὲν πρῶτον ἀνένευε, παρα κληλεὶς 
b ὕστερον παρελθεῖν τὸν πρίγχιπα ἐχέλευσεν. Eis 
ελθόντι δὲ τρόπῳ τῷ εἰρημένῳ ἐπιχαμφθεῖς ἀφῆχεν 
αὐτῷ τὸ ἐμπαροίνημα, ὄρχοις | P.106] ἄλλα τε π.λλἀ 


B πιστωσαμένῳ, ὅσα δτλονότι βασιλεξ βυυλομένῳ ἑτύγ- 


χανε xai 6h xal ἀρχιερέα £x Βυζαντίου εἰς Αντιό- 
χειαν χατὰ E00; πέμτεσθαι τ) παλαιόν. "Ora 5 
χαὶ θαῦμα κατεῖχε τοὺς ὅσοι τηνικάδε ἐτύγχανον 
πρέσθε.ς ἐνταῦθα παρατυχόντες τῶν χατὰ τὴν Ασίαν 
ἐθνῶν, Χωρασμίων τς xal Σουσ/ων καὶ "Ex6axávor/, 
Μηδιχῆς τε τῆς ἁπάσης xa βαθυλῶνος, ὧν δὴ τὸν 
ἄρχοντα µέγαν ἐχεῖνοι χλεῖ,ουσι σουλτὰν, Νουραδίν 
τε τοῦ Βεῤῥοιαίου σατράπου xoi Ἱαγουπασᾶν το 
Περσῶν φυλάρχον, xai ᾽Αδασγῶν χαὶ Ἱδήρων, ἔτι 
δὲ χαὶ Παλαιοτινῶν xol Αρμενίων τῶν ἐπέχευς 
Ἰσαύρων. 

(9, Ταῦτα μὲν οὖν τἶδε ἑπράσσετο. Ἑαλδουΐνος 
(29) δὲ ὁ Παλαιστίντς $16 ἐπὶ βασιλέα πέµψας ἡτεῖτο 
μεγάλων Ὥτινῶν ὥστερ 
Dave χοινωνήσων. "Hv δὲ σχῆψις τὸ πρᾶγμα. Tj 
γὰρ Αντιοχείας ἑτοφθαλμίνων ἀρχὴ iv. ΥὙειτόνων 
αὐτῷ χαθεστώσῃ, οὑχ ἔχων ὅπως ἂν αὑτῖς τεύ- 
ξοιτο, ἐπειδὴ µηχέτι τὰ χατὰ Ῥενάλδον ἔμαθε, 
ξυνεδούλενε βασιλεῖ µηδόλως τούτου µεῄίεσθαι, ὡς 
ἣ ἐκ ποδῶν ἐχείνου γεγενηµένου ᾿Αντιοχεῦσιν dcs 
δ αὐτὸν σεσωσµένοις ὅσα xal δούλοις αὐτὸς χρή- 
σαιτο, ἢ xol περὶ ἀμφοῖν βασιλε[αν παραιιησαμέ- 
vot; οὐδὲν ἧστον αὐτοῖς ἐπιτάττειν. Ταῦτα βουλ:υ 
cápsvos Ev. ᾿Αντιοχείᾳ παραγίνεται, εἰς λόγους τς 
Αντιοχεῦσι χαταστὰς ὑπεμίμνησχέ τε ἐπίττὲις 
αὑτους, ὅπω;: ἐπὶ τῷ αὑτοῖς ξυνοίσοντι ἐνταῦθα 
Παλαιστίνης ἀφίχοιτο καὶ ὡς χαρίτων αὑτῷ μεγάλων 
ὀφειλέται τυγχάνουσιν ὄντες. Τῶν δὲ ὁμολογούντων, 
ἐδεῖτο xal πάλιν βασιλέως ὅπως ἂν αὐτῷ συγγένοιτο, 
Ὁ δὲ συνεὶς τῆς τοῦ ἀνθρώπου διανοίας τὸ μὲν 
πρῶτον ἀπένευσε, μὴ ἂν τῆς δεούστς τυχεῖν αὐτὸν 
Ισχυριξόμενος φιλοφροσύνης τε xal δεξιώσεως, εἶνς 
ἐπὶ µέσων πολεµίων ἔργων διατρἰθοντι ὁμιιῆσειεν 


Du Cangii note. 


Mamástram pervenit, ubi post multos circuitus cum 
δύο ignominia et populi mostri confusione impe- 
. fiali reconciliatus est excellentie.  Nudis | enim, ut 
dicitur, pedibus, indutus luneis, manicis usque ad 
cubitum decurtatis, [une circa collum religato, gla- 
dium habens in. manu nudum, quem mucrone. te- 
nens, cujus capuum domino imperatori porrigere, 
coram tuiversis legionibus domino imperatori pre- 
sentatus. est ibique ante. pedes. ejus. ad. terram 
prostratus, (rcdito domino. imperatori αἰαάίο tqn- 


din tacuit, quousque cunctis verteretur in. nauseam 
el latinitatis gloriam. verteret in opprobrium etia 
delinguendo εἰ satis(aciendo vehementissimus.  Wi- 
rum sano quowodo vir fortissimus quique iot 
egregie factis inclaruerat tante se ignominis et in- 
famize subjecerit. 

(29) Βα.ἰδουῖνος. Ut ad imperatorem accesse- 
rit Balduinus lll, Hierusol. rex, et principem R.y- 
naldum eidem  reco.;ciliaverit narrat idem Tyrius, 
l. xviit, c. 24. 


529 


IISTORIARUM 118. iV. 


930 


αὐτῷ * ἐγκείμενον 8 ἔτι μᾶλλον ὁροῶν αὐτὸν καὶ περὶ À eo colloquium haberet. Ut vero magis instare eum 


τῶν αὐτῶν ὀσημέραι Ixsteuovta. Emiy:ué τε τῇ αἰτί- 
ctt xal ἦχειν ἐχέλευε. Λέγεται οὖν ὅτι ἑξιόντα τῆς 
πόλεως περιστάντες αὐτὸν οἱ ᾽Αντιοχεῖς ἐδέοντο, ὅπως 
ἂν αὐτῷ δυνατὰ ἔσται βασιλέα σφίσι διαλλάξαι. Ἐν 

ύτῳ δὲ τοιάδε τινὰ ἐς τὴν βασιλέως συνέπ:σεν 
αὐλίν. Ἡν τις ὑπογραμματέων αὐτῷ Θεόδωρος 
bona, ἐπίχλησιν Στυπειώτης (50). Οὗτος ὁ θεόδωρος 
«4 τε ἄλλα βασιλεῖ οἰχειότατος ἣν, χαὶ δὴ καὶ την 
ἐπὶ τοῦ χανιχλείου πεπίστευτο λειτουργίαν, ἀλλὰ 
σχαιός τις xal δύσνους περὶ αὑτὸν φωραθείές τε χαὶ 
ἐξελεγχθεὶς ὄψεών τε αὐτῶν, χα) γλώσσης ὁ xaxoóat- 
pto» ἑστέρητο. Τόν τε γὰρ τῆς ζωῆς αἰῶνα ἔχμεμε. 
151,50a: βασιλεῖ ἤδη ὡς àvb τρίποδος ἀπεφοίθαζε τοῖς 
πολ)οῖς, καὶ χρῆναι Έλεγε την Ῥωμαίων βουλὴν µη- 
xi: νεανίᾷ μηδὲ σφριγῶντι τὴν ἀρχὴν παραδοῦναι, 
ἁλλ᾽ ἀνδρὶ γεγηραχότι τε ἀκριδῶς χαὶ ἑξώρῳ τῆς 
ηλ xlac. ὅπως ἑχείνου τῷ λόγῳ ἄρχοντος ὡς ἓν δη- 
poxpatía τὰ τῆς πολιτείας μᾶλλον [P. 107] διοι- 
χοῖτο. Καὶ τὰ μὲν χατὰ τὸν Θεόδωρον τῇδε συν- 
έπ:σε » τότε δὲ xal Γεώργιος ὁ τῶν βασιλικῶν ἑξάρ- 
χων σαλπιστῶν, ὃν δὴ πριµιχήριον τῆς αὐλῆς (31) 
ἔθας ὀνομάξειν ἑἐστὶῖν, ἐπίχλησιν Πυῤῥογεώργιος, 
ουχ Exi μιχροῖς χαὶ αὐτὸς βασιλεῖ προσχεκρουχὼς 
Dec) τε αὖθις τετύχηχεν αὐτοῦ xal ἄχαρι ἄλλο μὲν 
οὐδὲν ἐπεπύνθει, «ἣν δὲ ἀρχὴν ἀποθεθλήχει ταύτην. 

x. Ἑασιλιὺς δὲ προσιέναι τὸν ῥῆγα μαθὼν ἃλ- 
Ἄστε ἄλλους τῶν ἐπὶ δόξης προσυπαντᾷν αὐτῷ ἔπεμ- 
κε xit ἀεὶ τοὺς ἐπιδοξοτέρους κατόπιν ἄχρι xal τῶν 


vidit et eadem in dies rogare, annuit tandem pre- 
cibus et venire jussit. Aiunt urbe exeuntem «ir- 
cumstetisse Antiochenos, rogasseque enixius ut 
imperatorem sibi reconciliare adniteretur. Interca 
ei hxc in imperatoris accidere palatio. Quidam ex 
illius scribis nomine Theodorus, cognomento vero 
Stypiota, tum alios ipsi familiarissimus, tum etiam 
canicleo ea ztate præpositus, cum principi caetero 
quin. infidus infestusque deprcheusus ac convictus 
essct, oeulis miser et lingua privatus est. Exactum 
jam quippe esse imperatoris vitae terminum, velut 
ex tripode apud mulios vaticinalatur, aiebatquo 
non adolescenii οἱ vegeto committendum deinceps 
Romanum imperium, sed zelatis provecta viro ct 
senio jam confecto, ut in speciem ee imperante 
publicze res veluti populari regimine aiministraren- 
tur. 185 Hzc tum quidem acciderunt Theodoro, 
Eodem tempore Georgius tibicinum imperatoris 
profectus, qui priniicerius aule vulgo vocari selel,. 
cognomento Pyrrhogeorgius, commísso et ipse uou 
levi in eum delicto, clementem expertus principem, 
nihil aliud mali passus est, nisi quod eo munero 
exciderit. | 


90. Imperator vero ut. adventare regem rescivit, 
variis in Íccis viros dignitatibus conspicuos ipsi. 
jussit occurrere, ita ut honoratiores postremo sem- 


ἐπ᾽ ἀδελφιδαῖς αὐτῷ γαμθρῶν (09), προσεροῦντας C per essent, usque ad ipsos ex fratribus neptium 


αὐτὸν χαὶ τὰ slxóta τιµήσοντας, ἕως παρ αὐτὸν 
βασιλέα ἦλθεν. "O μὲν οὖν οὕτως ἀξίως τοῦ Δαθὶὸ 
θρόν.υ καὶ ἑτίμα καὶ .ἐδεξιοῦτο τὸν «ἄνθρωπον) ὁ δὲ 
εἴτε τούτοις χκατεπαρθεὶς εἴτε χαὶ ξὐμφυτόν τινα 
ερέφων ἁλαζονείαν, ἐπειδήπερ εἰς τὴν βασίλειον 
παρΏλθεν αὑλὴν, ὑπό τε τῶν βασιλείων ῥαθξούχων 
χαὶ 'Ῥωμαίων τῶν ἐπὶ δόξης παρἀάπεμπόυενος kv- 
ταῦθα τοῦ ἵππου ἀπέδη, ἔνθα χαὶ βασιλεὺς (33) αὑτὸ 


viro$, qui cum eo sermonem haberent, variisque 
illum prosequerentur honoribus, donec ad ipsum 
perveniret imperatorem. lta ille ex Davidici throni 
majestate tum coluit hominem, tum officiose exce- 
pit. Quibus ís elatus, sive. quod insitam ab ipsis. 
natalibus aleret nescio quam ostentationem, post- 
quam imperatoriuma ingressus est palatium, impe- 
rateria custodia illustribusque aulicis eum «dedu- 


Du Cengii note. 


(30) Σευπειώτης. Rem paulo secus refert Ni- 
ceias, I. 1t, n. 4, et a logotheta. dromi, viro ne- 
fario, per invidiam et coufictis calumniis, tàuquam 
clandestina cum Willelmo Siculorum rege agitaret 
consilia, cireumventun Tbeodorum Stypiotam tra- 


ralione miserabili morte vitam finivit. De Theo. 
doro Stypiota eaniclino V Cujac. ad leg. 2 Cod. d« 
Petit. bonor. |. x. 

(91) Dpuuxüpir τῆς ab4nc. Pyrrhogeorgii 
istius, ut et dignitatis priniceril aule qua iusi- 


di. Αά Cinnamuim accedit. propius Radevicus, 1. p guitus. fuit, meminit idem Cinnamus, |. n. At 


mi De gest. Frid, c. 41, eisi aliter. perinde. histo- 
riam hanc descríbat : Circa idem tempus Manuele 
Cpolitano imp. circa partes. Antiochi c«nira Tur- 
cos cmm erercitw morante, unus de servis palatii, 
eaniclinus vidclicet, quem nos cancellarium | dicere 
possumus, principi sno. fraudem molitus est. Tres 
siquidem audacissime temeritatis juvenes. infinila 
corruptos pecunia ad occidendum ünperatorem pel- 
dexerat, ipseque statuta die quando id ſuxinus pa- 
trari. debuerat, ad occupandum apud urbem simul 
eum imperiali palatio imperium, magnis insirucius 
copiis prestolabatur. Tantum regis periculum cum 
bnperatrici per occullum indicem revelatum fnisset, 
illa, magni udine sceleris perterrita, quam — velocis- 
sime marito Trodtionem significal : sicque deteclo 
dolo, comprehensis sicariis, prevento criminis au- 
ctore ei capto, de omnibus condigne sumuntur. sup- 
plicia. — Caniclinus. etenim primo — effossis. oculis 


Haguaque per[orala guMuri trausmissa. sine wise- 


quale fuerit istiusmodi officii palatini munus certe 
ab illo unico scriptore docemur, prafnisse nempo 
tubicinibus imperatoriis, de quibus agit Codinus, 
c. v, n. 45, et c. vt, n. 20. Nam etsi non semel de 
hac dignitate sermonein ingerat. idem scriptor, do 
functione ista silet. Occurrit preterea primicerius 
aul apud Cantacuzenum l.. 11, c. 32. 

(63) [P. 464] Tov ἐπ dés4pibaic αὐτῷ Ταµ- 
6ρω». Tyrius. Statim in occursum ei ab. eo diri- 
guntur dao nepotes. ejus, fratres. uterini, Joannes 
videlicel protosebasto οἱ Alexims protostrator, qui 
inter. illustres sacri. palatii primum obtinebant l- 
cum, cum πιαχίπιο nobilium comilatuy. Qui quidem 
Alexius protostrator filius fuit Joannis Axuchi 
in. doaestici el maritus (ilie Alexii Comneni 
Joannis imp. filii primogeniti. V. ste:uma Gou- 
neu, 

(35) "Era xal βασιλεύς. Nemim quippe equo 
i;sidenti iu. palatium licebat ingredi preterquam 


£31 


JOANNIS CINNANI 


539. 


€entibus, eo loci equo desiliit, ubi id ipsum facere Α ποιεῖν εἴδιστο. Ἐφ' οἷς ἁγερωχίαν αὐτοῦ xata vou; 


. tonsuevit hnperator. Ex quo facto insolentiam 
fastomque illius advertens princeps, mulja ad majo- 
rem honorem pertinentia deinceps intermisit, Nibilo 


minus eum vidit alloentusque est, et sede humi- 


liorl considere jussit. Sepius eüam cum illo est 
congreesus, eumque convivio exceplt crebrias. Cum 


vero ea qt» Renaldus cum imperatore pepigerat. 


Antiochenis non placerent, eum propter copias 
quibus adjuvare imperatorem tenebantur, civitate 
nimirum prioribus viribus longe imminuta, 186 


tum propter patriarcham, qui in posterum Byzantio 


Antiochiam mittendus erat, venissentque iis de rebus 
Iniperatorem supplieaturi, Balduinus quoque eadem 
Fogabat principem, et non difficilem exoratu videns, 
eoncidere ad illius genua legatos jussit, Is vero, 
animo revolvens uira res majori esset honori 
Romanis, ut tninorem manum ad militiam confer- 
rent, statim annuit * crebro enim quod supra vires 
exigitur, viz impletur : cum quantsecunque przterea 
adduotæ copie ad servitutis argumentum plus satis 
sufficiant. Pontificem eutem aliunde quam Byzentio 
assumi, negavit se permissurum. Id illi libenter 
accipientes, in civitatem redierunt. 

31. Eum (inem habuere res cum Renaldo gesta. 
Interea imperator in Torosum pergere instituit : 
sed ille primo loca desertis, et montes Taurícos 
pervagatus; tandem Balduino etiam pro eo apud 
imperatorem intercedente, venit et ipse ip Roma- 
norum eastra, supplieis miserandique viri babitu. 
Admisse itaque Toroco sb imperatore et inter 
Romani Imperii clientes ascripto, bellum solutum 
est. Sed enim Antiocbeni, ubi Imperatorem in civi- 
tetem soam adventare perceperunt, veriti, ut par 
erat, ne οἱ Intromitterentur Romanorum copiz, ab 
is expellerentur; anxii vero qua ratione imperato- 
rem averterent 4 proposito, hosce mipime sanos 
commenti praextus ad illum detulere ; quosdam 
videlieet esse ex &uis audaculos, qui imperatorein, 
eum in 187 urbem inermis omnino veuiret (ne- 
que enim id futurum aliter putsbant) factis insidiis 
opprimerent. Sed ille dolum advertens, nequaquam 
locum habituram fraudem dixit : mox, converso ad 
circumstantes sermone, ea (leri non posse respon- 
dit, tum propter alia, tom id maxime quod rex qui- 
dem proeul ab inperatoris corpore inermis incede- 
ret, Renaldus autem et alii circa equi phaleras et 
ephippii lora occupat, pedibus irent sine ullis 
armis : imperatorem denique magna, uti moris est 
Barbarorum bipenniferorum turba eircumstaret. la 
hosce sermones respuit. Urbem autem ingressurus 


βασιλεὺς πολλὰ τῶν ἔτι μᾶλλον ch; τιμὴν ὁρών- 


"ugy ἑνέλιπεν αὐτῷ. Εἶδεδὶ ὅμως αὐτὸν xat προσ: 


εἶπεν ἔδραν cé. τινα χθαμαλὴν. (543) χαθιζήσαι παρ- 
έθετο, συνωμἰίλησέ τε πολλάχις αὐτῷ καὶ ἓν συσσι- 
τίῳ παρέλαδεν. Ἐπεὶ δὲ οὐκ Ίρεσχεν ἍἸἈΑντιογεῖς 
τῶν 'Βενάλδφ ὡμολογημένων Ἡ τε δύναµις pa f 
βασιλεῖ συμμαχεῖν ἔμελλον, ἅτε ἀπεῤῥυηκνίας τῇ 
πόλει τῆς πάλαι ἰσχύας, καὶ τὸ ἀρχιερέα ἐκ Bu- 
ζαντίου ἐπὶ ᾿Αντιοχείᾳ στἐλλεσθαι, xat ἦλθον τού» 
των ἕνεκα βασιλέως δεησόµένοι, Βάἀλδουῖΐνος xal 
ὑπὲρ τούτου τὸν βασιλέα παρῃτεῖτο. 0Οὁ αφόξρα 
δὲ ἀναινόμενον γνοὺς χαὶ πρὸ τῶν ἰχνῶν αὐτοῦ τοὺς 


᾿πρέσδεις ἑῤῥίπτει, Ὁ δὲ ὁπότερον τοῖν δυεῖν μᾶλ. 


àov Ῥωμαίοις τιμὴν φέρει διεννοησάµενος τὸ μὲν 
σὺν ἑλάσσονι στρατεύειν δυνάµει αὐτίχα ἔδωκε (τό 
πε γὰρ ὑπὲρ ἰσχὺν ἁπαιτούμενον ἐφεπομένην ὡς 
τὰ πολλὰ τὴν παράδασιν ἔχει, καὶ B) o; ἀρχεῖ 
πρὸς δουλείας ἔνδειξιν xal τὸ πολλοστὺν ἔστιν οὗ 
προδαγόµενον) * ἀρχιερέα 6k ἄλλοθέν ποθεν ὅτι μὴ 
ἐχ Βυζαντίου εἶναι οὐχ ἔφησε χαταδέξασθαι. Ὅπερ 
ἄσμενοι ἐχεῖνοι δεξάµενοι ἐς «viv πόλιν ἀπηλλάτ. 
εοντο. 


καὶ. Τὰ μὲν 6$ κατὰ τὸν Ῥενάλδον ἐνταῦθα τὸ 
πέρας ἴσχε' βασιλεὺς δὲ ἐπὶ Τερόζην (55) ἰέναι 
λοιπὸν διενοεῖτο. ᾿0 δὲ τὸ μὲν πρῶτον ἐπὶ χώρους 
«t ἐρήμους τε ὄρη ἑξέτρεχε τὰ Ταυρικὰ, εἶτα Βαλ- 
δουΊνου χαὶ περὶ αὑτοῦ ἐὸν, βασιλέα ἱχετεύσαντος 


C ᾖλθε χἀχεῖνος [Ῥ.1308] àv τῷ Ῥωμαίων στρατοπέδῳφ 


ἱκέτης ἐλεεινός. Βασιλεὺς δὲ αὐτὸν προσηχάµενος 
δούλοις τε τῶν Ῥωμαίων ἑνέγραφε καὶ τὸν πόλεμοὺ 
λοιπὸν ἕλυσεν. ᾽Αντιοχεῖς τοίνυν, ἐπειδὴ τῆς πόλεως 
ἐπιδαίνειν ἤδη βασιλεὺς ἔμελλεν, ἔδεισαν μὲν ὡς 
τὸ εἰκὸ-, µή ποτε Ῥωμαίων δυνάμεις ἔνδον εἰσφρή- 
σασαι ἐχεῖθεν αὐτοὺς ἐξελαύνειν πειράσονταε, οὐχ 
ἔχοντες δ' ὅπως τὴν βασιλέως ἀποτρέψωσιν Ópphy, 
σχήψεις οὐχ ὑγιεῖς τινας ἀναπλάσαντες κροσῇγον 
αὐτῷ. AL δὲ σαν, ὡς ἄρα τῶν τινες παρ᾽ αὐτοῖς 
πολµητίαι σύνθοιντο, ἐπειδὰν βασιλεὺς ἐπὶ τὴν πό- 
Atv εἰσέλθῃ ἄνοπλος δὴ πάντως (οὐ yàp ἐπέο.χεν 
ἄλλως), ἐπιδουλῇ τινι xav! αὐτοῦ χρήσασθαι. Ἀλλὰ 
βασιλεὺς τὸν δόλον ξυνιδὼν οὐκ ἔφη χώραν ἕξειν τὸ 
πλαστευόμενον, xal χατέλεγεν. ὑπολαθὼν τοῖς ἆμφ 
αὐτὸν ὅπως ἀδύνατά ἐστι ταῦτα, Dii τε ἄλλα καὶ 
οὐχ Ίχιστα τὸ τὸν μὲν ῥῆγα πολλῷ ἄποθεν τοῦ Ba- 
σιλείου ἀνόπλιστον μέλλειν πορεύεσθαι σώματας, 
Ῥενάλδον δὲ xal τοὺς ἄλλους περὶ τὰ φάλαρα τοῦ 
ἵππου xai τοὺς τῆς ἐφεστρίδος πονεῖσθαι ἑμάντας, 
πεζᾷ τε χωροῦντας χαὶ ὅπ)ου ἄνευ παντός. Αὐτόν γε 
μὴν τὸν βασιλέα πυλύν τινα πελεχυςόρων Βαρδάρων 


Du Cangii ηοίο».. 


Ipsi soli Imperatori. Vide quz notamus ad Villehard. 


(94) "EOpav δέ tia χθαµαἁήν. Prosequitur 


Tyrius: Deinde ipsis eum ducentibus usque ad 


ostium. tentorii, ubi dominus imperator cum suis 
ſUlustribus residebat, cum mulia gloria introductus, 
humanissime ab eo salutatus. εἰ ad osculum pacis 
€rectus, secus euni in sede honesta, humiliore tamen, 


locatus est. fta cim Amalricus Hierosol. τες uon- 
stantinopolim 3d Manuelem venit, juz(a eum do- 
minus rex throno sedit honesta, humiliore tamen, 
2 idem Tyrius, |. xx, c. 24. V. Cinnamum, p. 


(55) Ἐπὶ Τερόζην. Weconciliams est pariter 
Manueli Toros Armeniz regulus. Rem narrat Ty- 
rius loco citato, 














533 | HISTORIARUM 118. IV. | 084 
ἅμιλον περιέπειν, ὥσπερ ἔθος ἐστί. Τοὺς μὲν. Σὴ À duplicem induit loricam, indefesso corporis robora 


λόγους τούτους οὕτως ἀπεδοχίμαξεν, ele δὲ τὴν 
πόλιν (50) εἰσελαόνειν µέλλων διττοὺς mepultsso 


θώραχας , ἀκαμάτῳ οώματος ἰσχύϊ πρὸς τοῦτὸ 


ἑναγόμενος, 'O δὲ xal χάνδυν πρὸς τούτοις χατά- 


λ:0όν τινα περίέχειτο, ἄχθος τῶν ἔνδον οὐχ ἔλαττον, . 


xal στέφος καὶ τἄλλα τῷ βασιλεῖ ἐξ ἔθους. Ὁ δὲ 
θευµάξειν ἔχω, τοῦ δριάµδου τρόπον ὃν àv Βυζαντίῳ 
τελεῖσθαι εἴωθε τελεσθέντος δη, ἐς τὸν Πέτρου 


τοὺ ἁποστόλου χαταντήσας νεὼν χοῦφά τε ἀπέδη ᾽ 
«τοῦ ἵππου xal αὖθις ἐπιδαίνειν µέλλων σὺν ἄλματι 


ἀνέθορεν, ὥσπερ οὐδὲ τῷν φιλῶν τις xal ἀνόπλων. 
Ὅτο δἡ ὁ τῆς πόλεως ἀρχιερεὺς ὑπήντα τούτῳ τὴν 
ἱερατιχὴν ἁμπεχόμενος στολὴν σὺν τῶν ἱεροπόλων 
τῷ τέλει παντ[. Ἐχειρίζοντο δὲ τύπους σταυρὶχοὺς, 
καὶ τὰ ἱερὰ προῦφερον λόγια, ὡς ἐχπεπλῆχθαι τὸ 
ξίνον ἅπαν xol ἔπηλυ, ὁρῶν πρὸς τούτοις Ῥενάλ- 
δουν μὲν xol τοὺς ἐπὶ δόξης ᾽Αντιοχέων ποσὶν áp 


τὸν βααίλειον παραθέοντας ἵππον (57), Βαλδουῖνον 
δὶ ἄνδρα στεφηφοροῦντα μαχρὰν ἄποθεν ἔφιππον 


μὲν ᾿παντάπασι δὶ ἀσέμαντον πορευόµενον. 'O μὲν 
ϐ)) θρίαµδο; ἐπὶ τουτοις τετέλεστο, βατιλεὺς δὲ ἐπὶ 
ὀκτὼ τῇ πόλει παραµείνας ἡλίους ἐχεῖθεν ἀπήλαυνε. 
Τοσαύτην γε μὴν δουλοπρέπειιν ᾿Αντιοχεῖς εἰς 
αὐτὸν ἐπεδείξαντο, ὥστε αὐτοῦ τοῖς ᾿Ρενάλδου Lv- 
δ-ατρίθοντος δόµοις οὐδεὶς οὐδ:μίαν τῶν ἀμφιδαλ- 
λόντων παρὰ τοῖς ὁμογενέσιν ἐδικάσατο δίκην (58) 
ὅτι p5 παρὰ ᾿Ρωμαίοις. 

xp. [P. 109] Ταῦτα χατωρθωχὼς βασιλεὺς ἐπὶ 


ad hoc eommotus. Vestem præteres quamdam ia- 


pillis distinctam seperinduit, interiorfbus pondere 
-fiaud cedentem. Diademate denique, aliisque impe- 


ratoriis ornamentis pro more, redimites est. Quod 
vero æirari subit, peractó istie eodem modo, quo 
Byzantii solebat, trinmpho, curb, ad Petri apostoli 
pervenisset. templum, alacriter équo desiliit, rur» 


sumque iliam inscensurus saltu resiliit in eumdem, - 


quod vel leviter armatorum ant inermium vix ali- 
quis poluisset. Tum lili occurrit civitatis pontifex 
stolam sacerdétalem indutus cum omni clericorun 
ordine. Tenebant Ji pras manibus eruces , prefere» 
bantque sscra Evangelia : ita 84 stupore quodam 


.percellerentur peregrini et advenz, cum ad hæe 


Renaldum, nobilesque Antiechenos, pedibus equum. 
imperatorium circumstantes 188 viderent : Bai- 

duinum autem virum coronatum, equo quidem insi- 
dentem, eæterum nollig conspicuum regiis Insigni- 
bus. ln. hunc modum transactus est. triumphus. 
Imperator octiduum im urbe intermoratus, inile 
abscessit, Tauta autem venerátione eum prosecuti 

sunt Antiocheni, ut quandiu ih ipsis Renaldi cedibus.- 
mansit, nemo eorum qui toniroversias exercerent, 
coram su: gentis juricibus causam dixerit, aed de 
lis Romani cognoverint. E 


99. llis rebus rite confectis in Nuradinum expe- 


Νουραδὶν (39) ἱέναὶ συνεσχευάνετο. 'AXX' ἐχεῖνος C ditionem paravit imperator, Verum ut illius perce- 
Du Cangii note. : 


(38) Elc δὲ τὴν xóAuw. Manuelis in urhem An- 
Üorhenam .summo cum apparatu ingressum. de- 
seribit etiam Nicetas, Sed in primis audiendus hac 
de re Tyrius : Peracta igitur in. Cilicia Dominica 
Pasche solemnitate, transcursis diebus celebribus, 
versus. Antiochiam exercitus dirigil et legionibus us- 
que nd urbem applicatis pro foribus ejus astitit. in 
infinita multitudine formidabili ; ubi dominus pa- 
triarcha cum universo clero et populo. cum textibus 
Evangeliorum et omnimodo ecclesiarum ornatu ob- 
tíus ad[uit. Rex quoque. cum — principe ejusdem loci 
ει Áscalonitano comite cum universis tam regni 
quam Antiocheni principatus proceribus ei obviam 
exiens, cum summa gloria imperiali diademale 
lanrcofum εἰ augustalibus decoratum — insignibus 
cum (tubarum stridore et. tympanorum strepitu cum 


illius sibi vacabit et ei licebit judicare omnes cau- 
sas, que coram judice non [werant incepte aw 
finite. Eadem habet Wichvild Magdeburgense, 
art. 8. Erat porro hzc potissimum feudorum, que 
reddibilia et jurabilia appellabsnt, de «uibus fuse 
3d Joinvillam egiwus dissert. 50, conditio, ut quo. 
tiescuhque superior domínus a vosssallo castrum 
sibi reddi ad magnam aut. parvam vim, irato. aut 
pacale, postularet, vassallus eo excederet οἱ do- 
winus superior seu, ut vocabant, capitalis, su- 
premi in eo omnem | dominatus jurisdictionem ex- 
erceret, eoque nomine vexillum suum in celsiork — 
castri turre erigeret, ibique familiae sux symbolum 
per praconem proclamari curaret, uti sat proba 
vimus in ea dissertatione. Cond'tioni. vero [νι 


obuoxium Joanni imperat. [P. 465| Antiochiam 


hymnis el. canticis. in urbem. introducunt et usque D agnoverat ex pacto llenaldus princeps, praestito 


ad cathedralem ecclesiam, ad basilicam videlicet 
apostolorum | Principis, deinde ad palatium. cum 
eadem patrum. et. plebis prosecutione deducunt... 

(37) Βασίειον παραθέοντας Ἱλπον. ld ipsum 
proxstiterat jam aute. Raimuudus priuceps, cum 
Joannes imp. Antiochiam primum ingressus est. 
Tyrius, |. xv, c. 4: Perteniens igitur. Antiochiam 
dominus imperator, cum filiis suis et [amiliaribus 
εἰ militia non modica ad urbem ingressus, domino 
principe dominoque comite stratoris officium exse- 
quentibus, etc. 

) Ἑδικάσατο ὀίχη». Quandim Manuel in 
urbe Antiochena moram egit, cessavit omnis prin- 
cipis Antiocleni jurisdictio, quae penes imperato- 
rem esse de jure debuit tanquam superierem do- 
miuum, Speculum Saxonicum, l. ut, art. 60 : In 
quamcunque civitatem imperii rez devenerit, ibi 
te:gnea vacabunt sibi el mouet. Quamcunque etiam 
previnciam seu. territorium — intraverit, judicium 


corporaliler sacramento, quod domino imperatori 


Antiochiam — ingredi volenti, vel ejus. presidium, 


sive irato sive pacato, liberum et tranquillum non 
denegarei introitum. Quo completo federe vexillum 
imperiale super principalem prasidii turrem. col-.— . 
locatum est, «quod Tyrius narrat, l. xiv, ο. ult. 
Ita vidimus hac ipsa qua scribimus state regem 
nostrum Christianissiinum Avenionem, ex summi 
ontifieis patrimonio provincie comitatus urb$m 
ingressum 20 Mart, an. 1660 a consulibus εἰ ci- 
vibus ut dominum et provincia comitem consaluta- 
tum οἱ etaguitum quandiu in urbe moram egit cessasse- 
ontificiam jurisdictionem, regiam solam locuin 
iabnisse, regem praterea — carceri. mancipatos 
donasse libertate et, noxarum aratiam reis fe- 


cisse. 
35159) ᾿Επὶ Νουραδίν. Eadem habet Tyrius, c. 
9. 


535 


JOANNIS CINNAMI 


585 


pit adventum, Sanetægidiani comitis fiiam, Itoliez Α «hv ἔφοδον γνοὺς τὸν Σαγγέλη ἕλυσεν υἱέα (40) ἄνδρα 


gentis viram, eumque qui Palxstinis præerat equi- 
*ibus, quem magistrum templi Latini vocant, ambos 
homines claros, carceribus exemit viuculisque sol- 
vit : insuper etiam alios nobiles complures; gre- 
gar: vero εἰ passim collectzs multitudinis ad sex 
niillia, quos maxime de Alemannoruin et Germano- 
rum exercita ccperat, cum bellum in Asiá illi gere- 
rent. His peractis, secuturum.se preterea ad bella 
Asiatica principem pollicitus est Nuradinus : qui- 
bus admissis conditionibus imperator a proposito 
destitit, Sed non multo interjecto tempore pacta 
jsta convellere aggressus est, etsi. quae statuerat 
baud. confecit, utl! deinceps commemorabitur. Sara- 
cenorum enim agmen, ínscio Nuoradino, in Roma- 
norum aliquot qui pabulatum exierant, structis 
insidiis irruerunt. Quod ubi imperator cognovit, 
loco et ipse maxime 189 idoneo insidias locat, ac 
prima luce nee opinantes adoritur. His in fugam 
actis venandi tactus desiderio, in superiora Syrie 
Joca venatum abiit : rem ausus quz hac ztate etiam 
audientibus horrorem incutiat. Pracedebant igitur 
hand plus quam sex viri, qui ferarum cubilia 
investigarent. Nec longe adeo erant progressi, cum 
q'.atuor et viginti ex hostibus armati prodiere et in 
eorum conspectum venere, ut quosdam Romanos 
dolo ad positum a tergo in insidiis exercitum per- 
traherent, Simul atque id adverterunt illi ferarum 
indagatores, continuo in profluentem, qui coram 


"Ἰταλὸν χαὶ *bv τοῖς iv Παλα.στίνῃ ἑἐφεστῶτα ἵπ- 
πεῦσιν, ὃν Τέμπλου Μαΐστορα (41) Λατίνοι ὀνομάτου- 
ctv, ἐἑπισημοτάτους ἄμφω, πρὸς δὲ xai τῶν εὖ γε- 
Υονότων πολλούς. Too γε μὴ» ἀγελαίου καὶ σύγχλυ- 
So; ὄχλου εἰς ἐξαχισχιλίους μάλιστα, oi ix τῆς 
Αλαμανῶν χαὶ Γερμανῶν ἐτύγχανον ἐζωγρημένοι 
τούτῳ στρατιᾶς, ὁπηνίχα ἐχεῖνοι ἐπὶ ᾿Ασίαν ἑετρά- 
τευον. Ταῦτα Νουραδὶν ἐἑποίξε, πρὸς δὲ χαὶ συνδια- 
φέρειν βασιλεῖ τὰς ἐν Ασίᾳ διωµολόγηχε µᾶχας 
bg! ofc προσδεξάµενος αὐτὸν ἀπέσχετο τοῦ σχοποῦ. 
λλλ' ὀλίγῳ ὕστερον καταλύειν ὦρμήῆθη τὰ δεδο- 
γµένα, οὐ μὴν καὶ πάρατι τὸν σχοπὸν ἔδωχεν, ὡς 
δῆλον ἑξῆς γενήσεται. Σαραχηνῶν γὰρ ὅµιλος, τοῦ 
Νουραδὶν μηδὲν συνειδότος, προσλοχήσαντες ΄Ῥω- 
µαΐων τῶν ἐπὶ χορταγωχίαν ἰόντω» ἑκάχουν τινάς. 
ὍὉ γνοὺς βασιλεὺς ἑνέδρας xal αὖτὸς ἐν ἐπιττδσίῳ 
που τοῦ χώρου ἐχείνου στησάµενος ἅμα ἡμέρι χαὶ 
αὑτὸς συνεπιτἰθεται τούτοις μηδὲν προϊδοῦσιν. Ἐπεὶ 
δὲ ἐτρέφατο, κυνηχεσίων - ἐπιθυμήσας ἑξῄῆτι παρὰ 
τοῖς ἀνωτάτω Ἠπεδίωις Συρίας θηρεύσων, πρᾶγμα 
χατὰ τοὺς νῦν χρόνους xai ἀκουσθῆναι φ.θερόν. 
Ἡροῄεσαν τοίνυν αὐτοῦ ἄνδρες, οἷς ἔργον xolcac 
θηρῶν ἀνιχνεύειν, οὗ πλείους τῶν ἕξ' ἀλλ' οὕπω ἐπὶ 
πλεῖστον προηλθον, καὶ τέσσαρες , xal εἴχοσι 
πολεμίων ὁπλοφόροι παρεφάνησαν τούτοις, ἔργον 
ποιούµενοι, ὅπως ᾿Ῥωμαίων ttwk; δόλῳ ἐπὶ chv 
χατὰ νώτου ἑλλοχῶσαν παρεξελχύσωσι στρατιάν. 
"Άμα τε οὖν εἶδον οἱ θηροσχόποι ἐχεῖνοι. xal ἅμα 


aderat, amnem sese demisere, nandoque illum C ἐς τὸ τοῦ παρὰ πήδας αὑτοῖς ποταμοῦ ῥεῦμα χαθ- 


emensi contendere ad imperatorem, et qua sibi 
nccidissent retulere. Verum ille nihil utique ejus- 
nodi perturbatus nuntio : « Eamus, inquit, quo 
loco esse hostem dicitis. » Cum vero cunctarentur 
ii, ipse admissis habenis equo in hostes fertur. Sed 
mox innumerus Saracenorum exercitus super locis 
illis derepente apparuit. Nec cunctatus tamen magno 
impetu in medios irruit bellatores, iisque numero 
Licet przpollentibus in fugam versis, insequi bostes 
non prius abstitit, quam in adjacentia przsidia sese 
rccepissent ; isque, ubi prelium contigit, campus 
czsorum corporibus opertus est. Ob haec igitur ad 
exercitum reversus, quæ sanciverat pacta solvere, 
wt dixi, voluit : sed allatí ex Occidente rumures 
quidam, res 190 ibi novari nuntiantes, ab incepto 
eum prohibucre. Eodem etiam tempore Balduinus 
manu lxsus est ejusmodi ab causa. Venanti iis in 
locis principi, aderat et ipse in ea exercitatione 
socius. Nam qui in csteris rebus imperatorem 
admirabatur, num et jn ea przataret, cognoscere 


$xav ἑαυτοὺς διανηξἀμενοί τε ἐπὶ βασιλέα ἦλθον τὰ 
συµπεπτωχότα σφίσι μηνύοντες. 'O δὲ πρὸς τὴν 
&xohv οὗ διαταραχθεὶς « "Αγωμεν, ἔφη, ἔνθα τοὺς 
πολεμίους εἶναι φατέ.» Τῶν δὲ ὀχνήσει πολλῇ ἐχομέ- 
νων, αὐτὸς ὅλα τῷ ἵππῳ ἐπιτρέφας χαλινὰ τὴν ἐπὶ 
τοὺς πολεµίους ἐφέρετο. Ἐξάπινα τοῖνυν Zapaxn- 
νῶν στρατιὰ τῶν τῇδε ὑπερχύφασα χωρῶν µνριο- 
πληθὴς ἐξεφάνη. "O δὲ μηδὲν ὑποστειλάμενος σὺν 
ῥύμῃ πολλᾗ παρὰ μέσους εἰσπίπτει ἄνδρας ὁπλίτας 
οὕτω πολλοὺς, xai 65 τρεφάμενος αὑτοὺς οὗ πρότε- 
pov διώχων ἐπαύσατο, πρὶν ἑντὸς φρουρίων ἅπερ 
ἐνταῦθα ἵδρυται εἰσέπεσον φεύγοντες ol πολέμιοι, 
νεχρῶν τε ἐπλήσθη τὸ πεδίον ἐχεῖνο. Διὰ ταῦτα μὲν 
οὖν ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἀναχωρήσας τὰ δεδογµένα. 


D ὥσπερ εἴρηται, παραχινεῖν ἤθελεν. ᾽Αλλὰ φῆμαί 


τινες ἐς ἑσπέρας ἀπισπῶσαι, at δᾗ νεοχµμωθῆναι τὰ 
τδε διήἠγΥελον, διεχώλυσαν τοῦτον τῆς ἐγχειρήσεως. 
[P. 110] Τότε xa Βαλδουΐνῳ (42) χατεάγηχεν ἡ yeto 
&r' αἰτίας τοιᾶσδε. θηρευομένῳ ἐνταῦθα τῷ βασ.λεὶ 
παρῆν καὶ αὐτὸς τοῦ γυμνασίου χοινωνός. Tol; qp 


Du Cangii nota. 


(40) Τὺν Zavy£4m vifa. Tyrius : Inde. missis 
nuntiis ad Noradinum, qui forte Hulapie tunc erat, 
ebliuet per. legatos. quemdam Bertrandum — comitis 
Sancti Egidii naturalem filium cum quibusdam aliis 
concaptivis sibi dari. lyse vero vosimodum non 
multo interjecto temporis. iniercallo revocantibus 
eum curis domesticis, ad propria reversus. est. Fuit 
Bertrandus Alphonsi Sanctegidiani seu S. gidii 
vel Tolosæ comitis filius nothus, qui exstineto pa- 
rente 3pud Caesaream Palestina au, 1148, dun 


castrum. quoddam comitis Tripolitani patruelis sul 
ingrederetur, dolo ejusdem cum sorore a Turcis 
captus est, uti narrat Robertus de Monte. 

(M) Τέμαπ.Ίου µαΐστορα. Bervardus de Tremelag 
seu de Tremblay, cujus meminit Tyrius, l. xvii, 
c. 91, erat hac tempestate magister Teu:pli. 

(43) Τότε καὶ Βαλδουίνῳ. ld ipsum eiiam de 
Dalduino scribit Tyrius, 1l. xvtit, ο. 15, et quantum 
Manucl ipse in curaudo regis vuluere studiuun 
adlibucrit accurate euarrz^; 








81 


HISTOMARUM 1.1B. IV. 


538 


ἄλλοις zdstyixrszArnvuivog τὸν αὐτοχράτορα xal τοῦ. A gestiebat. [taque agilitatem et pernicitatem princi- 


1010 µέρος εἴ ys εὐδοχιμοίη γνῶναι ἔθελε. Ταῖς τοί- 
νυν τοῦ βασιλέως συνεπεχτείνεσθαι χαὶ αὐτὸς φελοτι» 
μούμενος ὀρμαῖς δαιµόνιόν τινα περ) ταῦτα στρεφο- 
µένου τρόπον ἔλαθ: σὺν τῷ ἵππῳ χατολισθήσας τηντε 
jiloa, ὥσπερ εἴρηται, χαχῶς ἔπαθεν, ἣν ἓν τῷ παραυ» 
εἶκα χαταδέσας θασιλεὺς τὰ εἰχότα τε ἐπιμελησάμε- 
vo; ὀλίγαις ὕστερον ἀπέλλαξεν ἡμερῶν. Ἡν γἀρχαὶ 
tá γε τοιαῦτα πολλοὺς τῶν διὰ βίου περὶ τὴν ἰα-ρῶν 
ἀναστρας έντων παρελαύνων τέχνην (aa). ᾽Αμέλει 
χαὶ φλέδας εἶδον αὑτὸν ἔγωγε τέµνουτα χαὶ φάρμαχα 
γοσοῦσι τεχνιτῶν ἁπορίᾳ παρεχόµενον, Ώδη δὲ xal 
πολλὰ τῶν ᾿Ασχληπιαδῶν συνεισενεγχάµενον ἑἔπι- 
erhun, ἅπερ ἄγνωστα ταύτῃ τοῦ παντὺὸς ἔμεινεν 
εἰῶνο»ς, τῶν ὅσα ἐπιχρίεσθαι πέφυχε xal ὅσα ποτὰ, 


pis, mire in his exercitl, imitari contendeus, impru- 
dens cum «equo concidit, et, ut dixi, manut gravi- 
ter laesit : quam in praesentia alligaus imperator, 


idoneis adhibitis remediis, paucis post diebus sans- 


vit. In. bis enim illorum superabat artem, qui se 
per omnem vitam in medicina exercueraut. Inde et 
venas egomet secantem vigi, et pharmaca ægrotis, 
medicorum penuria, przebentem. Ad hec multa 
Asclepiadarum. scientize addidit, quz illi a tot sæcu- 
lis fuerant incognita, tum in fomentis, tum in ipsis 
potionibus; qua omnia colligere facile quivis poterit 
ex communibus nosocomiis, qu: xenones vocari 
vulgo solent. Iude Byzantium reverti statuit impe- 
rator : ut vero breviori itinere eo perveniret, rc- 


& καὶ ἔξεστι τῷ ve βουλομένῳ Ex tv χοινῶν áva. D licia Pamphylia, per mediam Lycaoniam exercitum 


λέγεσθαε νοσοχηµείων, & ξενῶνας καλεῖσθαι ἔθος 
ἰστίν. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ic τοσοῦτον. Ὁ δὲ βασιλεὺς 
τῆς ἐπὶ Βυδάντιον λοιπὸν ἑμέμνητο, Ὡς δὲ τὴν 
ἐπιτομωτέραν ὁδεύσειε, Παμφυλίας ἀφέμενος διὰ 
Λυκαονίας µέσης τὸν στρατὸν Ίγε, χαΐτοι πολλὰ 
πρὸς τοῦτο τοῦ σουλτὰν ἀπολέγοντος. ἘἜπε:δῆ 
γοῦν (45) ᾿Αράνδης ἀγχοῦ πόλεως ἐγένετο, vata- 
πλαγέντες οἱ Πέρσαι ὥχοντο Φφεύγοντες, clóusvot 
αὐτίχα ᾿Ρωμαίους Ἱκονίῳ προσθαλεῖν. Ὦ; δὲ οὐδὲν 
αὐτοῖς πρὸς τῶν Ῥωμαίω» ἄχαρι ἐγένετο, ἀνεθάρ- 
φησάν τε xai τῶν ἐπιτιδείων ἑχφέροντες ἄφθονα 
εούτοις παρεῖχον. 'AXM οὐκ ἣν µέχρι παντὸς Πέρ- 
σαις τὸν ἑντρεφόμενον σφίσι χόλον κατασχεῖν. ᾽Αμέλει 


egit, licet multum obnitente sultano. Ubi autem ad 
Aroandem civitatem pervenit, consternati Persa 
fugam capessivere, Romanos statim ad lconium 
castra posituros rati. Verum ut adverterunt ab iis 
hostile nihil perpetrari, resumpta flducis, commea- 


|. tum 191 abunde illis suppeditarunt. Non potuere 


tamen emnino Perse conceptam pridem. animo 
indignationem continere : adeo uL cum jam ad 
Cotyeum essent Romani, nonnullos ex iis qui a 
cxtero exercitu longius evagati fuerant, agressi, 
partim cederent, partim vivos caperent. linperator 
igitur Byzantium rediit, peractoque triumpho, ac 
Deo ob partas victorias actis gratiis, palatium in- 


χοὶ iv Καττυαείῳ γεγονότων ἤδη Ῥωμαίων, τισὶν C gressus est. 
αὐτῶν τοῦ λο;ποῦ στρατεύματος ἀποῤῥαγεῖσιν ἐπιθέμενοι ἔχτεινάν τε χαὶ ζωοὺς εἶἷλον. Ὁ tk βασιλεὺς τότε 
μὲν ἐπὶ Βυ νάντιον $306, θρίαµθόν τε χαταγαγὼν µέγιστον xal θεῷ τὰ ἐπινίχια θύσας ἓν παλατίψ κατῇχθη. 


(P. 341]. xy. Ὀλίγῳ δὲ ὕστερον Πέρσας ἁμύ- 
vasüat «τῆς ἐς αὐτὸν παροινίας διανοηθεὶς ἐς τὰς 
Κυφέλλων πεδιάδας τὸν στρατὸν γειρεν. "Ev. τούτῳ 
δὲ ἐπὶ τοὺς bv Ασίᾳ ἀρχάς τινας διέποντας Ῥωμαίων 
πέιφας ἐχέλευε χατὰ ταχτόὀν tva χρήνον ἄλλοθεν 
ἄλλον ἐμδᾳλεῖν εἰς τὸ Περσιχόν. Ἐποίει δὲ ταῦτα 
ὅπως ἕκαστοι Περσῶν ἐπιδοηθεῖν ἀλλήλοις ἀδυνάτως 


2. Non multo iuterjecto tempore, imperator, cuim 
οὗ illatas sibi injurias ulcisci Persas decrevisset, ad 
Cypsellorum campos exercitum collegit : interimque 
misit ad Romanos, qui in Asia prefecturas obtine- 
bant, et, ut certo quodam tempore eorum quisque 
in Persicos agros irrueret, imperavit. llc autein 
ideo fecit, ne possent Persm sibi invicem opem 


Du Cangii noto. 
(43) ᾿Επειδῆ γοῦν. Wem atdgit. Nicetas, |. iu, n. 3. 
Cornelii Tollii note. 


(aa) "IIv γὰρ xal tá v& τοιαῦτα πο..Ίοὺς τῶν D namque. credebam, unum. hominem | aliquot. millia 


διὰ βίου περὶ τὴν ἱατρῶν ἀνγασεραφέντων παρ- 
εἰαύνων τέχνη». Posset mirari quis, descrihi no- 
bis à Cinnamo Mauuelem, modo contra. maxima 
hostium agmina solum pugnantem et vincentem ; 
inodo medicum factum, et solertissimum, sanauteim 
wulnera, pharmaea agrolis dantem, et novorum 
tum fomentorum, Uim potionum inventorem ; modo 
nescio quid non agentem rarum et insolens impe- 
ratoribus. De Alexandro Magno identidem scripsere 
veteres non Citra, ut opinor, hyperbolen. De Mi- 
thridate illo Ponti rege ex Laneo Cn. Pompei li- 
Lerto refert Aulus Gellius, eum medicinæa et reme- 
diorum iJ genus solertem fuisse, solitumque eorum 
:anguinem miscere medicamentis, que digerendis 
veuenis valent, Noster an lise exemplo habuerit, 
3n qux lamaffiuxerit, nihil ad me. Ipsum, si libet, 
audi 56 tuentem in dis quie proxime sequuntur, 
el falg:s suspicionibus exitnentem, Hæc mihi. cwn 
nuxtiata &un!, nnns. cera videbantur. Supra fidem 


superare, unaque hasta infinitam armatorum multi- 
tudinem. proffigare. Quapropter cum ad aulam | in- 
terdum principis accedens, nonnullos audirem in 
celum efferentes tanta opera, imperatori palpantia, 


. celum. il'orum relinquebam, Mores enim mihi sunt 


ad adulandum a natura. inhabiles ; neque. ultro aut 
&ciens. verbum minimum nisi cum veritate et ore 
libero proferam. llla vero hujuscemodi eos, qui in 
domo augusia officiis pra'erunt, quive in magistra 
libus erant, depingere et exornare einebam, donec 
his oculis rem comperi, quippe et ipse quandoque 
mediis hostibus implicitus, cum vidi imperatorem 
hunc dotis Persarum phalangibus resisteutem., ll.cc 
ipse satis honeste, satis ingenue, Et certe si prisei 
etiam homines conq"esti, nihil esse quod non 
meudax Gracia auderet in historia ; nos utique de 
recentiorum scriptorum ſide nolimus diligentius 
aut morosius inquirere. Sed nunc ad reliqua per- 
gamus. 


539 


JOANNIS CINNAMI 


ferre. Quod quidem non modice rem Persicam À ἔχοιν, ὅπερ εἰς ἔργον ἐχθὰν μεγάλα τὴν Περεῶν 


affecíi. At princeps, hibernio jam immfnenie so!- 
stitio, per fretum Hellespontiacum in Asiam iraji- 
ciens, ad Dorylæum usque pervenit, clrea. duos flu- 
vios. quorum alter ab incolis Bathys, alter. Tybris 
voestur ; ac eircumjacente regione. devastata, infl- 


nitam inde hoininum pecorumque abdoxit mu'ttitu- 


dinem. Persz vero, cum jam ultimum sibi imminere 
cernerent discrimen, per turmas et globos coeuntes 
conspici cepere. Interea imperator, aliis Romano- 
rum copiis ad obvia quzque depopulanda missis, 
cum paucis e suis In loca editiora profectus occinere 
tulas 192  imperatorjas jubet, nt ac ratione per- 
terret hostes, dum principem bostís praeesse copiis 
persuasum haberent. Multa enim in Barbaros istos 
suapte manu exsequebatur, et si quando iis ex im- 
proviso appareret, quasi fulmen quoddam iis vide- 
batur, ita ut nullo pudore fugam capesserent nilleni 
interdum, et si. ita sors daret, decies milleni armis 
undique et ferro instructi milites. [I»c sane euin 
mihi narrabantur, minus vera esse visa sunt, haud 
$ccus ac przclara illa Phoco et Tzimiscæ, qui non 
Ita pridem imperorunt, facinora; aut οἱ qui przeterea 
alii propter eximiam fortitudiuem nomen famamque 
sibi compararunt, Quippe supra fldem) esso crede- 
bam unicvin. hominem millenos tolos superasse, 
voaque profligssse basta influitam armatorum «οί» 
titudinem. Quapropter cum in aula principis intet- 
dium versarer et tain. egregia facta a nonnullis im- 


ἐλύπησα. Bascistio δὲ ἐπεὶ ἀμφὶ τροπᾶς Ίδη χειµε. 
ρινὰς ὁ ἵλιος ἐγένετο, διὰ τοῦ Ελλησπόντου 9p- 
θμοῦ ἐπὶ 'Acíav διαθλς ἄχρι Δορυλαίου ἦλθε περὶ 
ἄμφω tb ποταμὼ, ὧν ὃ μὲν Βαθὺς πρὸς τῶν ἑχ- 
χωρίω», θύθρις δὲ ἅτερος [Ῥ. 112] ὀνομάζεται, tbv 
περιοικίδα τε πᾶσαν χαταδραμὼν µυρίαν ἐπεῖθεν ἂν 
:δρῶν xa ζώων ἄλλων Άλασε κλτθόν. Πέρασε δὲ 
«ij; τῶν σφετέρων αἰσθόμενοί ἁπωλείας Χατὰ ον- 
στήµατα xal λόχους ἤδη προφαίνεσθαι ρξαντο. Ba- 
σιλεὺς δὲ τὸν μὲν ἄλλον Ῥωμαίων στρατον ληϊσόμε- 
voy τὰ Ev ποσὶν ἔπεμφεν, αὐτὸς δὲ ἐπὶ «à. ἅποιτε 
τῶν τῇδ: χωρίων ἀναδραμὼν σὺν ὀλίγοις τῶν περὶ 
αὐτὸν ἀνατείνειν τὰς βασιλείους ἐχέλευσε φόρμι]- 
γας (43), δέος ἐντεῦθεν ἐμποιεῖν τοῖς πολεμίοις 
μηχανώµενος βασιλέα τοῦ πρλέμου τοῦδε στρατηγεῖν 
οἱηθεῖσι Πολλὰ γὰρ πολλάχις αὐτοχειρίφ χατὰ τῶν 
Βαρθάρων τούτων χρησάµενος, tU ποτε ow Y 
ἁπροσδόχητες αὐτοῖς ἑξεφάνη, ἀχηπτὸς µόνυν οὗ 
ςούτυις ἑἐδόκει, καὶ ὑπεχώρουν μηδὲν αἰδεσθέντες, 
χιλιάδες, φασὶν, ἂν οὕτω ὐχῃ, χαὶ μυριάδες, 
ὁπλοφοροῦντες, ἄνδρες xaX σιδηοόφβακτοι. Ταῦτα 
ἐμοί χε εἰς ἀχοὴν πίπτοντα fiiov ἀληθῇ ἐδόχε., 
ὥσπερ οὐδὲ τὰ Φωχᾶ καὶ Τζιμισχῆ ἔργα τῶν οὐ 
λίαν ἀρχαίων τούτων αὐτοχρατόρων, ἢ εἴτινς 
ἄλλοι παρ αὐτοὺς ἐπ ἀνδρείᾳ ὄνομα ἔσχον. Είναι 
γὰρ πέρα πίστεως, ἀνδρὺς ἑνὺς ὅλας Ἠττηόθαι χι» 
λιάδας xal δόρατι EV. μυριοπλτθεῖς χαταγωνίζεσθαι 
πανοπλίας. "O0sv εἰ χαί τοτε τοῖς βασιλείοις ἔπιχω- 


peratori adblandientibus audirem in coelum efferri, ᾳ ριάκων αὐλαῖς τὰ τηλίχα τῶν ἔργων ἀποθειαζόντων 


animo dubius a colloquio slatim recedebam. Adeo 
euim procul mili ab adulatione ipso naturze ductu 
jusita est animi Indoles, ut ne verbum quidem ullum 
ultro ait sclens, nisi vere perinde ac libere proferre 
haud possim. Eos vero qui in palato officia semper 
obeunt aut dignitatibus conspleui sunt, talia depin- 
gere et exornare sinebam, donec res ipsas usurpare 
oculis contigit, cum ego mediis forte hostibus im- 
plieitus imperatorem hunc vidi totis Persarum pha- 
langilus obsistentem. Sed lizc suo tempore historia 
«omu.emorabit : 193 nunc autem institutam nar- 
rationem persequamur. Cum igitur ageret impera- 
tor in editiuribus istis loeis : Romanorum copiæ, 
qua ad interiora processerant, in. Persicum exer- 


citum inopínate inciderunt. Facto itaque cominus D ἔλαθε στρατεύμασι 


przlio, ut vidit princeps inclinare Romanam aciem, 
citato impetu, nec loricam nec alia arma indutus, 
sed solo munítus elypeo ad illam contendit. Ubi in 
medios sese bostes intulit, miranda manu edidit 
opera, obviis quibusque exesis. Interdum etiam terga 
dantibus, accepta tum hasta, semper iusistens, 
nullam fortiter agendi occasionem omittebat. lia 
diu εἶπο intermissione fugerunt hostes, ut no illis 
quidem in mentem venerit, tam numerosnin exer- 
eitum ab uuico homine incessi. Qui enim totos ín- 
vaserat pavor, densam oculis offulerat caliginem. 


ἀχήχοα τῷ βασιλεῖ, ἱλιχγιῶν τοῦ συλλόγου àntsÍ- 
Sov. Φύσει γὰρ πρὺς xoAaxs(av ἄξεστον ἐμπέφυχέ 
μοι τὸ feo; καὶ οὐκ ἂν οὐδὶ ῥῆμα σμικρὺν ἑχὼν 
ἱέναι προείµην ὅτι μὴ σὺν ἀληθείᾳ καὶ στόµατι 
ἐλευθέρῳ. Τὰ δὲ τοιαῦτα τοῖς bv ταῖς ἀρχαῖς éd 
πρὸς τοῦ δόµου xal τοῖς ἓν τέλεσι χαταχαρακτη» 
ρίζεσθαι εἴων, ἕως εἰς ὄψιν Ἠλθέ µοι τὰ τοῦ πρᾶγμα- 
τος iv µέσοις xal αὐτῷ πολεμίοις οὕτω τυχὸν περι” 
ειλημμένῳ xàx τοῦ σχεδὸν ὁρῶντι τὸν αὐτοχράτορά 
τοῦτον φάλαγξιν ὅλαις ἀντικαθιστάμενον Περ, 
σιχαῖ.. Αλλὰ ταῦτα μὲν χατὰ xaipby f) ἱστορία 
διηγήσεται, sb δὲ νῦν τῶν προτεθέντων Σχώμεθα. 
Elys μὲν τὸν βασιλέα τὰ τῶν χώρων Exelvuv ὑψηλὰ, 
ὁ δὲ Ρωμαίων στρατὸς ἑνδοτέρω Ίδη χωρήῄσας 
Περσιχοῖς ἐξ ἁἀπρησδοχήτου 
περιτυχών. Αγχεµάχου τοίνυν γενομένης τῆς προσ» 
δολῆς, ἐπειδὴ πονεῖσθαι τὸ Ῥωμαϊχὸν ἤρξατο, 
αἰσθόμενος ὁ βασιλεὺς ἀπὸ ῥυτῆρος ἐπ αὐτοὺς 
ᾖλαυνε, µήτε θώρακα ἑνδὺς μήτε c τῶν ἄλλων 
ὅτι μὴ ἁστίδι τὸ σῶμα φραξάµενος. Tay? γοῦν εἰς 
μέσους εἰσωθήσας τοὺς πολεµίους ἑαυτὸν ἔργα χει- 
ρὸς ἐπεδείχνυ θαυμαστὰ τῷ ξίφει παίων ἀεὶ civ 
παρατυγχάνοντα * ὅτε xol νῶτα δεδωχότων δη 
αὑτὺς χστόπιν, ὅόδρατος αὐτῷ χομισθᾶντος, ἑδίωχεν 
οὐδένα χαιμὸν ἀνιείς. Μέχρι μὲν οὖν πολλοῦ ἂφενγον 
ἀμεταστρεπτλ, grob ἐχεῖνο κατανοιῖν ἔχοντες εἰ 


Du Cangii nole. 
(44) Bacclelove gópjuyyac. De tubis imperatoriis vide CoJinum de ΟΠ. c. 5. n. 195. 








81 


HISTORIARUM LIB. IY. 


519 


πολυανθρωκότατον [P. 115] οὕτω στράτευμα πρὺς À Verum ut tandem quid rel esset. animadvertunt, 


ἀνδρὸς διώχοϊτο ἑνός. Τὸ γὰρ δέος xgváxpac αὐτῶν 
κεριγεγονὸς ἐπεσχότει «alc ὄψισι δεινῶς. Ἐπεὶ δὲ 
ποτε διέγνωστο σφίσι τὸ πρᾶγμα, πολλὰ τῆς ávav- 
δρίας ἀλλήλους ἐπιτωθάσαντες ἀθρῥον ἐπεστράφη- 
σάν τε xal ἀντιμέτωποι αὐτῷ ἔστησαν. Οὁ μὴν 
£65 ἀχρατῶς ἐξεχέοντο χαθάπαξ τῷ δέει τὰς ὁρμὰς 
ἀνασειραζόμενοι ' φαρέτρας δὲ ὅλας ἐχένουν, ὁ δὲ τῇ 
ἁσπίδι παρ ἑκάτερα στρεφόµενος τὰς βολὰς ἆἁπ- 
ωλούμενος ἔξω βελῶν τὸ copa διετήρει. "Hv δέτις ἐν 
Πέρσαις &vhp θυμοειδὴς καὶ δραστήριος. Οὗτος 
ἐπειδὴ µηδένα t£ ἁπάντων βασιλεῖ πρὸς µάχην 
ἀντικαθιστάμενον ἑώρα, ὑπερζέσας τῷ θυμῷ τῶν 
συμφύλων αὐτῷ τινος τὸ ξίφος τῶν χειρῶν ἀπησπά- 
6ας ὣς πατάζων ἑφέρετο τοῦτον. Ἁλλ' ὁ αὐτοχρότωρ 
τῶν τριχῶν λαδόµενος ἄλλοις εἶλχεν ἅμα τριοὶ γεν- 
Υαίοις xal τούτοις, ἐφ᾽ οἷς ἀντιπράττειν οὐκ ἔχον- 
$1; οἱ ἄλλοι, ᾧχοντο ἁπιόντες. Βασι)εὺς δὲ σὺν τοῖς 
εἴρημένοις ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἑπανῆχεν, ἐπειδὴ τε 
τὴν χειµερίαν ὥραν σφοδροτέραν ἐγχειμένην ἑώρα, 
ἐπὶ Βνζάντιον ἑχώρει. 

ΧΥ’. 'AJ)' ἄρτι μὲν ἡ πατὰ Βιθυνίαν εἴχε τοῦτον 
πολίχνη, ἕνθα τοὺς ix Φιλομιλίου δεσμώτας Ῥω- 
µαίων ἑνο:κισάμενος ἔφθη (Πύλαι ταύ-ῃ τὸ ὄνομα), 
χαὶ πρέαδεοιν àx τοῦ σουλτὰν ἀφιχομένοις ἐνταῦθά 
που χρηµατίσας. ἐπειδὴ μλδὲν ὑχιὸς αὐτοὺς ἁπαγ- 
γέλλοντας ἕγνω, αὐτοὺς μὲν ἀπεπέμφατο ἀπειλησά- 
µενος, ὅτι γε μὴ κατὰ γνώµην αὐτῷ ποιούντων 
οὐκ εἰς μαχρὰν ἡ Ῥωμαίων τῆς σφετέρας xata- 
δραμεῖται ἵππος xal ληῖσονται πάντα πολλῷ μᾶλλον 
3 νυν. 'O δὲ ἐπ ὀλίγον τῇ Αὐγούστῃ συνδιατρίφας 
χρόνον, esa. ἐχεῖθεν μεταδὰς (εἶχε γὰρ αὐτὸν χω- 
ρίον τηνιχάδε ἐς τὴν περαίαν διαδάντα 'Ῥιτξίον 
πρὸς τῶν ἐγχωρίων χεχληµένον), ἐπὶ τὴν ἀντίπορῦ- 


pov Άλθεν, ἐΣχεῖθέν τε ὁδῷ προϊὼν διὰ τῶν ἀγ- 


χιάλων πόλεων ἐπὶ «hv Διλαδέλφου χαταλαμόθάνει, 
ὅθεν σνσχενασάµενος ἐμθάλλει τῇ Περσική. Οἱ µέν- 
vov πρέσδεις διὰ τῶν Δορυλαίου πεδιάδων ἰόν- 
τες, ἁγνῶτές «€ διὰ τοῦτο τὸ πσράπαν τοῦ βασιλέως 
ἐπὶ τὴν αὐτῶν σαν ὁρμὴν, καὶ τοῖς Βυζαντίου 
αροαστείοις διατρ:'δὴν αὐτὸν αοιεῖσθαι ἰσχυρίζοντο, 
"0θεν xai τῆς 'Ῥωμαίων (clou πανταχόθεν διαγ- 
γελλομένης, Πέρσαι τὰ πρῶτα χομιδῆ ἄπιστον εἶναι 
4b πρᾶγμα ἠγοῦντο, ἐπεὶ δὲ αὑὐτοπτησάντων Ίδη 


muiuam sibi invicem objicientes ignaviam, dere- . 
peute se convertunt prínclpique sese opponunt. 
Neque tamen alacres ivere in pugnam, impetum 
retundente adbuc metu : cumque pharetras suag 
exhauriren!, nibilo minus ille, repulsis elypeo undi- 
que vibratis telís, corpus inviolatam servavit. Erat 
vero apud Persas vir animo procellens manuque 
Impiger, qui ubi neminem ex omnihus cum impera- 


lore ad certamen descendere perspexit, ira effer- 


vescens, arrépto de popularis cujusdam manibus 
gladio, sd eum percutiendum irruit. Sed princeps 
erinibus prehensum hominem trahit, atque . un 
1954 cum tribus aliis, viris et ipsis magnanimis, 
abduxit. Jd ubi viderunt ceteri, nec se esse resi- 
siendo pares, fngam confestim iniere. Ille autem 
cun dictis captivis ip castra reversus est ; eumque 
biemem acerrimam videret jamjam imminere, 
Byzantium rediit. 


93. Sed ΠΙΟΣ in oppidum illud Bithynis pervenit, 
quod deductis Pbilomello Romanis captivis inhahi- 
tandum concesserat, cui Pylse nomen. lbi convenere 
missi ab sultano legati, quos, ut. nihi) sani ab iis. 
afferri vidit, domum remisit, additis minis, nisi fa- 
cerent ea quie ipse vellet, brevi equitatum ſtoma- 
num incursaturum illorum agros, et multo hostilius 
quam nune omnia depopulaturum. Tum aliquandiu 
apud Augustam moratus (transgressum enim fretum 
substiterat in loco, quem Ritzium vocant indigenz), 
iude in adversam ripam trajecit. Hine facto per 
marítimas civitates itinere, pervenit Philadelphtam, 
ex qua rebus omnibus rite comparatis Persidem in- 
vasit. Interea proficiscentes pet Dorylaei campos 
legati, imperatorem in agros suos irruptionem fecisse 
prorsus ignari, illum in vicinis Byzantio przdiis 
versari affirmabant. Unde eum Romanorum undique 
nuntiaretur irruptio, rem primo iucredibilem esse 
omuino credebant Persze. Sed ubi a plurimis con- 
spectos esse intellexerunt, tum vero festiuarunt 
cui universis copiis occurrere. 195 Nulla enim 
re alia æque commovetur Barbarus ac suarum re- 
rum et possessionum amissione. linperator autem 


πολλῶν ΆΏκχουσαν, τότε δὴ πανστρατὶ κινηθέντες p haudquaquam adhuc scire Persas quz agebantut 


ὑπαντιάσειν ἠπείγοντο. Ἐπ᾽ οὐδενὶ γὰρ οὕτω πα- 
θαΐνεται βάρδαρος ὡς ἐπὶ χρημάτων f) χτηµάτων 
ἀποδυλῇ. Βασιλεὺς δὲ ἔτι µηδέπω γνῶναι Πέρσας τὰ 
πρασσόµενα οἰπθεὶς, τὸ μὲν ἄλλο 'Ῥωμαίων στρά» 
τευµα πρόσω ἐπὶ διαρπαγῇ ἔπεμψεν, ὁ δὲ χατόπιν 
cuv ὀλίχοις ἑχώρει. "ύθεν xaV Πέρσας χεχινῆσθαι 
ἤδη παμαληθεὶ [Ῥ. 414] ἀχούσαντες Ῥωμαῖοι, συν’ 
εταράχθησδαν μὲν ὡς tb εἰχὸς, ἄλλως τε καὶ βασι- 
λέως μὴ συµπαρόντος αὐτοῖς, ὡς δὲ ἤδη ἀνεμίγνυτο 
φούτοις xai αὐτός' ἔγνω γὰρ τὴν Περσῶν ἔφοδον, 
Δναθαρσήσαντες λοιπὸν συντονώτερον ἑπορεύοντο. 
Ἔτεὶ δὶ ὀφὶ τῆς ἡμέρας fjv, τῶν ἵππων ἀποθάντες 
«olg τε ἵπποις φορθὴν χατὰ τὸ ἔθος ἐδίδουν xol 
πρὸς βραχὺ διαναπα.σάμενοι, νυχτὸς ἤδη ἐπιλαδο- 


ratus, aliquot Romanorum copias ad predam facien- 
dau praemittit, ipseque a tergo cum paucis subse- 
quitur. Verum ut audivere Romani adventare Persas. 
cum numeroso exercitu, continuo illos invasit pavor, 
eo magis quod ab iis abesset princeps. Sed post- . 
quam ille,Intelleeto Persarum adventu, ad eos ac- 
cessil, collectis animis majori cum contentione 
deinceps progrediebantur. Curh jam adveperasceret, 
ex equis desilientes pabulumque iis dé more prs- 
bentes paulisper quievere : deinde ut nox ipsa 
advenit, praeantibus laternis, iter fecerunt, In hune 
antem modum confecue sunt ejusmoti laternæ. 
Quadrilaterum quid in ecbi formam ferro elaborant, 
quod circumambiunt distinctae per intervalla rectae 


542 


desineutes ín acntum. Α medlo cubo exsurgentem 
aliam virgulam ferream statuant, non. quidem eæ- 
teris similem, sed primo spissiorem ac crassiorem, 
jn acutum. perinde paulatim desinentem, Virgulas 
deinde qua cubum ambiunt. circulis revincientes 
lychinichum veluti con(iciunt, qnem hastarum eus- 
pidibrvs appendunt. Tum linea quedam texto ín 
longitudinem discissa svillo sevo inuncto ac diligen- 
ter contorta. unicuique eminentium et. in scumen 
desinentium ferrearum virgarum affigunt, quibus 
accensis magnum 196 »deo lumen inde diffundi- 
tur, ut arte quasi confecta dies exercitibus videatur. 
de laternis quidem bmc sufüciant. Ceterum cum 
Romanorim copiæ, gravi delapsa nive, et contectis 
ubique itineribus, longe ea qua insistendum erat 
via sberrassent, in periculosa et incommoda inei- 
dissent loca, nisi errore statim cognito imperator, 
arreptaque laterna hac illac circumiens invenisset 
víam, et in proximam regionem exercitum feliciter 
perduxisset, Postquam inde ad lotum, Sarapata 
Mylonis ab incolis appellatum, accessit, ex co copit 
excursiones faccre; cujus rei vulgata ubique fama, 
cum ad terræ lstjus principem, nomine Solymanum, 
pervenisset, adduci vix ille potuit, ut dictis fidem 
przstaret, Unde Pupacem cognatum, qui tum sibi 
aderat, et in imperatoris conspectum sæpius vene- 
Tat, misit, uL proxime accedens ad Romanos, num 
ipse adesset imperator, quantum fleri posset dis- 
quireret, Pupaces igitur, illo statim agnito, ex equo 
desiliit, et humillime eum allocutus est. Qui uhi 
didicit quis esset, εἰ quorsum esset missus : « I]:c 
inquit, Solymano nuntiabis : cum quisnam ille sit 
qui Persidem depopulatur percontaris, perinde facis 
ac si cenflagrante domo tua, quomodo ignem ezxstin- 
ιο 197 nihil sollicitus, quis in ædes immiserit 
cur esius inquireres. Noli igitur in posterum igno- 
rantia malum pavorem quasi velo contegere. Iguo- 
rantias cnim simulatio, quando cum ratione non est 
conjuncta, nequaquam illum, qui ea utitur, à probro 
solet liberare. Id potissimum principis el imperato- 
ris munus est, pro patria discrimen subire et mo- 
menta rerum agendarum ponderare: qux δι non 
ille appreheuderit, jam perdidit omnia. Sed et alias 


JOANNIS CINNAMI 
virgule, in iuferiori sui parte latiores et sensim Α µένης, 


544 
&pavte; ὑπὸ λαμπτῆραι tbv δρόµον 
ἐποιοῦντο. "Έστι δὲ τὸ τῶν λαμπτήρων χρημα 
τοιοῦτον. Κύδον «ivk σιδήρου πεποιηµμένον ὀρθὰς 
τούτῳ ἑναρμόζουσι κατὰ διέχειάν τινας Ex. πλατέος 
ἠρέμα πρὸς ὀξὺ ληγούσας ἀεί * χατὰ μέσον μέντοι 
«bv χύδον ἑτέραν [στᾶσι σιδηρᾶν xal ταύτην, οὗ 
μέντοι χατὰ τὰς ἄλλας, ἀλλὰ παχεῖαν μὲν τὸ πρῶτον 
ὀξεῖαν δέ πως κατὰ βραχὺ Υινομένην * ζωστῆρσί τέ 
τισι τὰς χύχλῳ περιλαδόντες olóv τινα λνυχνοῦχον 
ἀποτελοῦσιν ἐπί τε δορατίων ἐντιθέασιν ἄχρων) εἴτα 
Ἀλίνεά τινα ὄφη xatà μῆκος διελόντες ὁατείῳ περι- 
δεύουσι στέατι͵, ἑλίξαντές τε ἐπιμελῶς ἑχάστῳ τῶν 
ὀξὺ ληγόντων τεριπείρουσιν αὐτὰ σιδηρίων. πυρί 
τε χαιοµένων μυρίον τι σέλας ἐχεῖθεν ἑχτέπτειν 
ποιοῦσιν, ὡς χειροποίητόν τινα ἡμέραν ἐντεῦθεν 
σχεδιάζεσθαι τοῖς στρατεύµασι. Περὶ μὲν τῶν 1αμ- 
πτέρων τοσαῦτα εἰρήσθω * ὁ δὲ Ρωμαίων στρατὸς, 
χιόνος κατενεχθείσης σφοδρᾶς τῶν 4büv τε παντά- 
πασιν Ἠφανισμένων, ἐπὶ πλεῖστον τῆς ἐφ᾽ fiv ἐφέ- 
peto ἀποπλανηθεὶς μικροῦ καὶ εἰς ὀλεθρίους ἂν xal 
κινδυνώδεις διεξέπεσε χώρους, εἰ μὴ ταχὺ της 
πλάνης αἰσθόμενος βασιλεὺς λαμπτΏῆρά τε εἴλετο, 
καὶ ἔνθα καὶ ἔνθα περιελθὼν ἀνέγνω τε τὴν πορείαν 
xai ἐπὶ τἨν προχειµένην τὸ στράτευµα εὐώδωσεν. 
Ἐπὶ χῶρόν té τινα Σαράπατα Μύλωνος πρὸς τῶν 
ἐγχωρίων ὠνομασμένον ἐλθὼν ἐχεῖθεν λοιπὸ» προ” 
νομεύειν ρξατο. Τῆς οὖν φήμης ἁπανταχῆ διαδρα- 
µούσης πυθόµενος ὁ τὴν τῆς rñe ἑχείνης σατραπίαν 
διέπων (ὄνομα αὐτῷ Σολυμᾶς (45)), ὤχνει καὶ 
εἰσέτι πιστεύειν τοῖς λεγοµένεις. "Όθεν χαὶ Που- 
πάχην (46) ἀδελφιδοῦν αὐτῷ τυγχάνοντα βασιλεῖ δὲ 
πολλάχις εἰς ὄψιν ἑλθόντα, :έμψας ἑχέλευεν Er- 
γιστα τοῦ Ῥωμαίων γεγονότα στρατοῦ ὅπη δυνατὸν 
τὸν βασιλέα περισκοπεῖν. Ὁ τοίνυν Πουπάκης τὴν 
πρώτην τὸν βασιλέα διαγνοὺς ἀπέδαινέ τε τοῦ Tz- 


“που xal δουλικῶς αὐτῷ προσελάλει. Ὁ δὲ ὅστις 16 


εἴη xal παρ᾽ ὅτου πεμφθείη μαθὼν « Τάδε τῷ Σ0-- 
λυμᾷ, ἔφη, ἀγγελεῖς. "Ὅμοιόν τι ποιεῖς τίς ποτέ 
ἐστιν ὁ τὰ Περσῶν ληϊζόμενος μαθεῖν ἐπιζητῶν, 
ὥσπερ ἂν εἰ καὶ πυρὸς ἐπὶ τἢν σὴν ἀναφλεγέντος 
οἰχίαν, τοῦ μὲν ὅπως ἂν αὐτοῦ περιγένοιο λόγον 
ἐποιήσω οὐδένα, τὸ δὲ ὅθεν τε τὴν ἀρχὴν ἔσχε xol 
παρ) ὅτου ἀναφθείη ἐπιμελῶς ἀνηρεύνας. Μὴ τοίνυν 
ὡς ὑπὸ παραπετάσµατι [Ῥ. 115] τῇ δήθεν ἀγνοίᾳ τὸ 


in te locum non habet simulatio. En sgnoscis et Ὦ τῆς δειλίας περικαλύπτειν θέλε xaxóv. 'Ayvolac γὰρ 


satis conjectas, quis sit qui Persas castigat : quodsi 
adbuc libet decernere ace, nihil impedio. » His 
dictis Pupseem dimisit : ac deinde obviis quibusque 
vastatis el consumptis retro cessit, rem aggressus, 
priusquam illa perageretur, prorsus incredibilem. 
Aiunt enim haud amplius sexaginta bellatoribus 
aciem istam fuisse conflatam. Tum vero summum 
in discrimen adJuctze Romanorum res prater opi- 
nionem servate sunt. Persæ siquidem ingenti mul- 
titudine ex eo tempore congregati, lora idonea 


πρραποίησις, ὁπότε μ] χατὰ λόγον γένοιτ», οὐδαμῶς 
ἑξαιοεῖσθαι µέμψεως τὸν χρώμενον πέφυχεν. "Ev ἁρι- 
στον ὁ τῆς στρατηγίας οἶδε λόγος προκινδυνενον κα- 
ερίδος ῥοπῇ τὰ πράγματα ταλαντεύειν. K&v τις οὐχ 
ἐπιδράξοιτο ταύτης, ἁπολώλεχεν Ίδη τὸ ndv. Σοὶ 6b 
va ἄλλως οὐχ ἔτι χώραν fj σχΏψις ἔχει. Ἔγνως, 
ἰδοὺ, συνεδάλου τὸν Πέρσας µαστίζοντα * xiv ἆντι- 
κάξασθαι θελήσῃς, λόγος οὐδείς. » Taux" εἰπὼν αὐ- 
τὸν μὲν ἀπεπέμφατο, τὰ àv ποσὶ δὲ δῃώσας χαὶ 
ἀφανισμῷ παραδοὺς παλινοδίας Έπτετο, πρᾶϊμᾶα 


Du Cangii note. 


(49) ZoAvpaq.Inter leoniensis sultani proceres 
primaium obtinens, ó τῶν παρὰ τῷ σουλτάνῳ τὰ 
μέγιστα δυναµένων χορυφαιότατος. Nicetas, 1. iti, 


n. 6. | 
(46) Πουπάκη». Qui alias in castris Manuelis me- 
ruerat, Ciniamus p. 48 et οὐ. 








$5 


HISTORIARUM LIB. IV. 


546 


τρὶν γενέσθαι ἀπιστούμενον, Λέγεται γὰρ οὗ πλείους A inselerant : quo cum advenissent Romani, validum 


τῶν ἑξήχοντα τὴν στρατιὰν ἐχείνην εἶναι ἀνδρῶν 
μαχητῶν, ὅτε 6h τὰ Ῥωμαίων ἐπὶ μεγάλῳ γεγονότα 
χινδύνῳ παραδόξως ἑῤῥύσθη, Πέρσαι γὰρ elc µυρ:ἀ- 
ba; τὸ ἀπὸ τοῦδε συλλεγέντες τοὺς ἐπιχαίρους τῶν 
τόπων χατέσχον, ἕνθα Ὑεγονότων Ῥωμαίων µάχη 
ῥήγννται ἴσχυρά ΄ xai Ἡέρσαι μὲν ἐξ ὑπερδεξίων 
βάλλοντες Ῥωμαίους ἔθλιδον, οἱ δὲ ὑπ ἀνάγχης àv 
χρῷ ἀλλήλο:ς ἀεὶ συνιόντες ἀνεπίμνηστοι παντάπα- 
c:v ἀρετῆς ἦσαν, τῆς τοῦ χώρου φύσεως οὐδὲ ὅσον 
τὰ εἰς τὴν πορείαν ἱχανῆς αὐτοῖς οὕὔσης. Ηδη δὲ καὶ 
περὶ αὐτὸν βασιλέα τὸ δεινὸν Σφειστήχει. Tov γὰρ 
παρασπιζόντων αὑτῷ τινες ἀποῤῥέειν ἠρξαντο. 0 δὲ 
χαΐτοι kv τῷδε χαχοῦ γεγονὼς τοῦ συνήῄθους ὅμως οὐ 
χαθυφίει ληµατος, ἀλλά xal τὸν γαμδρὺν αὑτῷ προ- 


όντα Ἰωάννην, οὗ πολλάκις ἐμνήσθην, τὴν ἀσπίδα. B 


«& προδάλλειν αὐτῷ προτεθυμημένον (ἔτυχε γὰρ 
ὁπλοφορίας ἄνευ τὸ τηνιχαῦτα Ov) ἀπεπέμφατο, 
ἀμήχανον εἶναι εἰπὼν &on(óa pav δυεῖν καλῶς 
προασπίζειν σωµάτοιν. Ἐν τηλικαύτῃ δυσχερείᾳ τὸν 
χῶρον ἐχεῖνον διελθόντες Ῥωμαῖοι, ἐπειδήπερ ἓν εὖ 
ρυτέροις ἤδη ἐγένοντο, ἵππων τε ἀρετὴν xal ῥώμην 
ἀνδρῶν ἑλέγξαι δυναµένοις, την ἑνυάλιον thy ἆλα- 
λάξαντες χατὰ τῶν πολεμίων τὰς αἰχμὰς ἴθυναν, 
τρεφἀμενοί τε πολλοὺς ἔχτειναν xal πᾶσαν ἣν ir- 
ἠγοντο λείαν ἀνειληφότες ἀνεχώρησαν. Ὅτε δῃ πολ- 


inter illos concitatum est certamen. Sed missis ex 
editiori loco telis gravius affecti Rouani, in unum 
semper ac velut testudine coibaut, cum ad id ne- 
cessilas cegeret, pristine autem audaciz prorsus 
jmmenores, cum ulterius progrediendi facultatew 
loci natura. minus idonea iis denegaret, Jam 101a 
prelii moles in imperatorem incubuit : plerique 
enim οκ comitibus recesserant. Veram ille tauto 
discrimini objectus, neutiquam a pristina fortitudine 
198 icflexit. Scd et accedentem affinem Juannem, 
cjus non semel meminimus, clypeum illi obtendere- 
volentem (nam et tum inermis crat) remisit, fleil 
ron pesse inquiens, ut. bina torpora unicus bene 
protegeret clypeus. In ejusmo:li angustiis, locuin 
istum emensi Romani, postquam ad patentiores 
campos pervenere, in quibus et equorum virtus et 
bellatorum robur cognosci possent, sublato tum 
demum bellico clamore, directisque in hostes has- 
tarum cuspidibus, plurimos fugant 36 czdunt, ac 
recepta oinni quam abstulerant preda revertuntur, 
Quo qvidem in certamine etsi haud pauci przclare 
se gesserunt, prz caeteris ta en emicuit imperato- 
ris magnsnimitas. Nemo enim illo prior iuvasit 


. hostes, totque egregia manu facinora edidit. flis 


prospers tandem confectis Dyaantium revertitur. 


λῶν ἀνδραγαθησαμένων πάντας βασιλεὺς ὑπερῆρεν. Οὔτε γὰρ οὐδεὶς πρότερος αὐτοῦ τοῖς ἐχθροῖς ξυν:« 
πλάκη, xat τηλικούτων οὐδεὶς αὐτόχειρ Ὑέγονεν ἀριστειῶν. Ταῦτα χατωρθωχὼς βασιλεὺς ἐπὶ Βυζ1ν: ον 


ᾖλθε. 
o. Πέρσαι δὲ ὥδινον τοῖς συμπεσοῦσι xal ἄντι 


24. At cum Perse non modice ex iis quz accide- 


λυπήσειν Ῥωμαίους διενουῦντο, χαιροῦ τε λαδόµενοι, C rant dolerent, vicissim Romanos ulcisci statuerunt. 


Φι) ητάν τε πόλιν ÉQav διήρπασαν καὶ την πρὸς τῇ 
μικρᾶ Δρυχίᾳ Λαοδίχειαν ἀδόχητοι [P. 116] ἐπελ- 
θόντες χαχῶς διέθεντο, πολλους τῶν ἐγχωρίων στό- 
ματι µαχαίρας ἠδηδὺν παραπέµψαντες, οὓς δὲ χαὶ 
ἀνδραποδισάμενοι, πολύ τι xal οὐχ εὐαρίθμητον TA- 
0o; Ταῦτα πυθόµενος βασιλεὺς ἤσχαλλε μὲν καὶ 
ἑδυαςόρει, xol εἴ γε δυνατὺν ἣν εὖθυωρ»ν ἐπὶ την 
*Aclav διαθῖναι fre, πρὸ; Ἰχουίῳ ἑνστρατοπεδεν- 
θησόµενος ΄ ἐπεὶ δὲ τοῦτο χαιροῦ τε χρῄζειν ἔγνω 
τηλικούτοις ἐπιδάλλοντος ἔργοις καὶ μείζονος 3) πρύ- 
«ερον πολέμου παρασχενῆς, τοῦτο μὲν ὑπερέθετο, 
δυνάµεες δὲ πανταχόθεν ἀθροίζειν διανοηθεὶς Ἰωάν- 
νην μὲν τὸν Κοντοστέφανον ἐπὶ Παλαιστίνης ἴπεμψε, 


Βαλδουΐνῳ τε τῷ ῥηγὶ ἐντευξόμενον καὶ δυνάµεις ἃς p 


αὐτὸς βασιλεῖ δεῆσαν διδόναι ἐπὶ συμμαχίᾳ διωµο- 
λόγηχε , ταύτας δὴ, πρὸς δὲ xol μισθοφοριχὴν ixst- 
θεν ἄξοντα χεῖρα΄ Ῥενάλξῳ δὲ τῷ Αντιοχείας mply- 
πιπι σὺν δυνάµεσι ταῖς περὶ αὐτὸν τὴν ταχίστην 
ἐκέλευεν iunc, πρὸς δὲ καὶ τοὺς ᾽Αρμενίων τότε 
ἠγεμονεύοντας, Τορόσιν καὶ Τιγράνην, Χρυσάφιόν 
τε ἄνδρα Κίλικα xot οὓς χοχχοδασιλείονς ἐχάλουν , 
στρατιωτικῶν μὲν καὶ τούτους ἑξάρχοντας δυνάμεων, 
ἀθελοδούλους δὲ ix μακροῦ βασιλεῖ προσχεχωρηχό- 
τας. Ex μὲν δὴ ἑφας τηλικαύτην θροιξε χεῖρα, ἐξ 
ἑστέρας δὲ Λιγούρους τε γεν ἱππέας xal τὸν Δαλ- 
µατίας µετεπέμπετο ἀρχιζουπάνον δυνάµεσιν ἅμα 
ταῖς ὑπ αὐτὸν , Σχύθας τε χαὶ τῶν ἀμρὶ τῷ Ta?pu 
ἱδρυμένων ἐθνῶν ἐμισθοῦτο πολλά. Οὐ μὴν ἄχρι xol 


Captata itaque occasione Phbiletam , urbem ia 
Oriente, diripiunt. Hinc Laodiceam in Phrygia mi- 
nore ex improviso aggressi tractant acerbius, plu- 
rimis incolis gladio per omnet detruncatis pubem, 
innumeraque multitudine ju. captivitatem abiueta, 
Ea wt rescivit imperator, indignatus est. remque 
egre iulit : adeo ut, si id potuisset fieri, trajeciss.t 
illico in Asiam et ad Iconium eastra posuisset. 
Verum tbi opportunitate 199 sibi opus esse vidit 
tantis. rebus favente el longe majore quam antea 
belli apparatu, id omisit. Cum vero copias unique 
colligere decrevissct, Joannem Contosteplianum iu 
Palaestinam misit, eique precepit ut Balduinum 
regem conveniret οἱ copias, quas ille si necesse 
foret subinissurum «6 imperatori in auxilium polli- 
citus fuerat, insuper etiam stipendiarias alias ad- 
duceret, Renaldum vero principem Antiochenum 
cum iis, quas tum habebat, copiis advenire confes- 
tim jussit, Denique Torosum et Tigranem ac Chry- 
saphium virum Cilicenum, et quos Coccobasilios 
vocant, qui militaribus copiis et ip-i praeerant, ae 
sese jam pridem clientelari jure imperatoris imperio 
uliro submiserant, Ex Oriente quidem hasce con- 
traxit copias. At ex Occidente Ligures equ'tes evo- 
cavit, et Dalmatie Archizupanum accersivit, cum 
iis quas habebat viribus ; Scythiasque et ex gentibus 
qu» Tauro vicinas regiones incolunt, plurimas 
conduszit, Neque in ejuscemodi bellico appparatu 


BT 


JOANNIS CINNAMI ' 


943 


substitit : sed cum. Latinos in Palzstinam profici- A 1o0tov ἕστη và αρὺς —& ἐξαρτύων, ἀλλ' sid; : 


scentes ad Rhodum insulam ut plurimum convenire 
sciret, stipendiarios equitum copias inde adduxit, 
Ad pabulum vero et reram aliarum usum, incredi- 
bilem boum multitudinem cum ipsis plaustris ex 
Thüracicis regiouibus jussit adduci. Ea oinnia sic 
quidem apparabantur. Sed ut sultanum per ipsos 
contribules simul ac $00) consanguineos debellaret, 
ad Sauisanem ejus fratrem misit, Gangez et Ancyræ 
iu Galatia ea aetate principem, et ad Jagupasauem 
geuerum, qui utrique Caesares et Amasiz, precla- 
vis civitatibus, et czeteris quae circa Cappadociam 
sits sunt, imperitabat : quos ut sultano suspecto$ 
reddidit, jam ad bellum suscipienduin se comparat. 
Jzc ut audivit sultanus, cum adversus alterum 


ὡς τοῖς ἐπὶ Παλαιστίνην ἀπιοῦσι Λατινιχοῖς γένεαιν 
ἐπὶ τὴν νῆσον Ῥόδον ἀεὶ τὸ κατάντηµα Υίνεται, µι- 
αθοφοριχὴν ἐχεῖθεν ἑππέων ἦγεν ἰσχύν. Χορταγωχίας 
μέντοι χαὶ εᾗς ἄλλης ὑπηρεσίας Evexev ἀμύθητόν τι 
πληθος βοῶν σὺν αὐταῖς ἀμάξαις ix τῶν κατὰ Gpé- 
κην ἐχέλευεν ἐλαύνειν χωρίων, Ταῦτα μὲν οὖν οὕτω 
παρεσχεύασται’ ὡς δὲ ἁμοφύλοις ἅμα xal σνγγενέσι 
«by σουλτὰν ἑχπολεμώσειεν, ἐπὶ Σανισάν το τὸν ἆδε)« 
φὺν ἔπεμφε, Γάγγρας τὸ τηνιχάδεο xol Αγχύρας 
στρατεύοντά τῆς Γαλατῶν, καὶ Ἰαγουπασὰν (47) τὸν 
κηδεστὴν, ὃς Καισαρείας τε ἀμφοτέρας Ίρχε xal 
'Agacsla; ἠχεμόνευε πόλεων περιφανῶν ἄλλων τε 
ὁτόσαι περὶ τῇ Κακπαδοχῶν ἵδρυνται γῇ. Καὶ δὴ 
ὑπόπτους xai αὑτοὺς τῷ Φουλτὰν χκαταστησάµενος 


utrum ex iis quos in se concitaverat imperator, B ἐν βραχεῖ ἐπὶ «bv πόλεµον ἤδη καθίσταται. Τούτων 


bellum sustinere vix posset, lis qui vicinam sibi 
regionem incolebant tum alia multa, tum etiam op» 
pida qux inagno prius labore acquisierat, concessit, 
Missis autem ad imperatorem legatis veniam depre- 
catus est. Qua impetrata, captivos Romanos reddi- 
tiurum se promizit, quocunque demum laterent 
loco : eos eniu diligentisshae sese investigaturum. 
]uterea dum hc comprobarentur, Joannes ex Pa- 
kestiua ctum equitibas rediens in Persicum exerci 
tum incidit duorum et viginti millium.fortiam bel- 
Jatorum. Inopinata re ille conterritus, primo quidem 
collem, qui prope aderat, cam suis confestim cone» 
scendit, Deinde universam aciem suam adhortatus 
in hostes irrupit; Romanisque acrius in illus sese 
cum impetu inferentibus, pulsi sunt Persz, fuglen- 
tiumque eeelilere complures, alij à Romanis miſui- 
bus uœsi, aLi denique equorum pedibus obtriti sunt. 
Multi tum egregia et digna memoratu opera edide- 
ruut, 201 atque in primis Joanncs duz furtitudi- 
nem suam illo iu cert; mine prodidit. His confectis 
Joannes ad principem victor pervenit. Postquam ea 
accepit sultanus, poenitentize vulneratus stimulis, 
propter intempestivam audaciam sese miserum 
vocabat, non tam quaacciderant consternatus, sed 
quod ex eo imperatorem in se expeditionem sus- 
cepturum arbitrabatur atque adeo futura veluti 
presentia animo effingebat. Quamobrem iis quz 
antea obtulerat, multa et majora addidit, copias 


αἱσθόμενος 6 σουλτὰν, ἐπειδὴ μὴ εἴχε πρὸς ὀπντερον- 
οῦν τῶν ix βασιλέως ἐπιχλυμένων αὐτῷ ἀντιτάξα- 
αδαι, τοῖς μὲν χώραν προσοικοῦσι την αὐτοῦ πολλὼν 
τε ἄλλων xai 6h xol πόλεων ἀφίατατο nówy πολλῷ 
χαταχτηθεισῶν αὐτῷ πρότερον, ἐπὶ δὲ βασιλέα πέµ- 
qas συγγνώµην ᾖἡτεῖτο. Τούτου δὲ ευχὼν xai τοὺς 


“δορυαλώτους ἁποδώσειν Ῥωμαίων ἐτήγγελλε, xàv 


ὅπου δήποτε γῆς χρνυπτόµεναι εἶων' µελήσειν γὰρ 
αὑτῷ τῆς ἀναζητήσεως. Ἐν ᾧ δὲ ταῦσ« ἑδυχιμάζετο, 
σννέπεσέ τι τοιοῦτον. Ἰωάννης aov τοῖς ἰππεῦσιν ix 
Παλα:στίνης στρατεύματι ἀναζευγνὺς περιτυγχάνει 
[P. 117] Περσιχῷ ἐς δισµυρίους τε χαὶ δισχιλίονς 
ἁριθμουμένῳ ἄνδρας µαχίµους. To αἰφνιδίῳ τοίνυν 
χαταπλαγεὶς τὺ μὲν πρῶτον ἐπί τινα λόφον ἐγγνθεν 
παρόντα σὺν τοῖς περὶ αὐτὸν σπουδῇ ἀνιὼν ἔστη, 
μετὰ δὲ ταῦτα παντὶ τῷ στρατῷ ἑγχελευσάμενος 
χατ᾽ αὐτῶν ἴετιμ, σὺν ὡθιαμῷ τε πολλῷ τῶν Ῥω- 
µαίων τοῖς πολεμίοις ἐμπλεχομένων, ὀταγωχὴ Περ- 
σῶν γίνεται, καὶ αὐτῶν φενγόντων πλλοὶ μὲν ἔπεσαν, 
πλεῖστοι δὲ «pb; τῶν Ῥωμαίων ἠρέθησαν στρατιὼω- 
τῶν, fj τε ἵππος αὐτοῖς ξυνεπάτει τοὺς πλείστους, 
"Q:s ἄλλοιτε Τολλοὶ λόγου xal ἀρετῆς εἰργάσαντο ἅσιι, 
χαὶ Ἰωάννη δὲ τῷ στρατηγῷ ἀρετῆς δήλωσις xac ἐχεῖ- 
voy ἐπιγέγονε τὸν ἀγῶνα. Ταῦτα χαταπραξάµενος 
Ἰωάννης σὺν τοῖς τροπαίοις ἐπὶ βασιλέα παραγίνεται, 
0 δὲ σουλτάν ἐπειδὴ τούτων ἤχουσα, χέντροις µεταµς- — 
λείας νυττόµενος τῆς ἀχαίρου τόλµης ἑαυτὸν xa ἀνι» 
ζεν, οὐχ ὅσον τοῖς ξυμπεσοῦαιν ἑχταραχθεὶς, τὴν 6b βα- 


sociales quotannis, cuum id necesse esset, Romanis p σιλέως ἐντεῦθεν ἔτι μᾶλλον χατ᾽ αὐτοῦ ἁῤῥαδωνιζόιε- 


se suppeditaturum pollicitus, et neminem Persarutn 
ipso volente (ines unquam Romanos ingressurum : 
et si »lio ex imperio eorum aliquis agros infestaret, 
bellum se continuo adversus illum sumpturum, om- 
nibusque modis depulsurum undecunque vim in- 
gruentem ; cuncta 8d hæe quæ princeps imperaret 
csecuturam sine ulla inora; elsi aliqua ex civila- 
tibus Romane ditienis in potestatem venisset Per- 
sarüm, illam se restituturum Romanis. His iupera- 
lor persuasus pollicitationibus, ipsum gravissimig 
sacramentis obstrinzit : tum solutis simultatibus, 


voc ἔλευσιν χἀντεῦθεν ὡς ἑνεστῶσι τοῖς οὗ παροῦσι 
τέως προσφερόµενος. Οθεν xal µείζοσιν ἆλλαις τὰς 
προτέρας φθάνων ἐπικατελάμδανε πρεσθείας. Xeipá 
τε σύμμαχον ἀνὰ rdv ἔτος Ῥωμαίοις δεῆσαν διδόναι 
ἐπαγγελλόμενος, καὶ τῆς αὐτῶν δὲ γῆς οὕποτε 
Πέρσην ἑχόντος αὐτοῦ ἐπιδήσεσθαι ὠμολόχει: νᾶν 
ἀφὶ ἑτέρας ἀρχῆς ἐνοχλοίη τι; Ῥωμείων τῇ vf. 
τοῦτον δὲ στρατεύειν εὐθὺς xat' αὑτοῦ xai πᾶσι 
τρόπο.ς τὴν ὀθενδήποτε φυομένην ἀπείργειν ἐπιδουα 
λὴν, πᾶν τε Ó πρὸς βασιλέως ἐπιτάττοιτο ὀχνήσει 
οὐδεμιᾷ ἐπιτελὲς αὐτίχα ποιεῖν, xXy τις τῶν βασιλεῖ 


Ῥυ Cangii ti ola. 


Ui; lapovzsagdve Istius espeditionis historiam hahet ctiain Nicetas, l. i, n. 5 ct f. 











519 HISTORIARUM LIB. Y. 550 
χατηχόων «πόλεων ὑπὸ thv. Περσιχὴν φθάσαδα πὲ- A domumreversus cst. Sed ut intellexit Scythas [-trura 


*tr£ παλάμην, xal ταύτην Ῥωμαίοις ἀνασώζεσθαι 
συντίθετο. Τούτοις ἀναπεισθεὶς βασιλεὺς ὄρχοις τε 
δεινοσάτοις αὐτὸν χατειλήφει xal τὴν EyBpav λύσας 
ἐπ οἴχου ἀνεχομίζετο. Πνυθόμενος δὲ Σχύθας τὸν 
Ἵστρον διαθῆνλι ke! ᾧ Ῥωμαίων χαταδραμεῖσθαι, 
τῆς ἐπὶ Βυζάντιον φερούσης ἀφέμενος ἐπὶ τὸν ἀγχοῦ 
πόλεως ᾿ΑἈδύδου ἐχώρει πορθμὸν, ἔνθα ἐπιθαλασσί- 


trajecisse, quo Romanorum fines incursareut, omissa 
Byzantino itinere, ad fretum, quod Abydo urbi ad- 
jacet, contendit, ubi in Thracia situm est oppidum, 
quod a Callia Atheniensium, ut opinor, pratore 
nomen accepit, ibique transgressus €ontra Scytlias 
profectos est. Sed nondum ad 909 Istrum perve» 
nerat, cam illi percepto Romanorum adventu, eon- 


διόν τι ἐπὶ θράχης πόλισμα χεῖται, ἀπὸ Καλλίου | vasatis celeriter rebus, retro cessere. 
τοῦ Αθηναίων οἶμαι στρατηγοῦ τὴν προσηγορίαν ἑσχηχός. Ἐνταῦθα περαιωάµενος ἐπὶ Σχύθας ἑφέ- 
p«vo* ἀλλ' οὕπω ἔφθη τὸν ἼἽστρον καταλαδεῖν, κἀχεῖνοι τὴν Ῥωμαίων ἀκούσαντες ἕφοδον ταχὺ συ- 


σχευασάµενοι ἀνεχώρησαν. 





BIBAION E. 


LIBER V. 


d. Ταῦτα μὲν «15e συνηνέχθη γενέσθαι. 'O6b βα- B — 1. [πο quidem eo loci tum contigerunt. Impe- 


σιλεὺς ἐπειδὴ μηδὲν ὀθενδήποτε ἀντιστατοῦν τῇ 
Ῥωμαίων ὑπεφαίνετο ἀρχῇ, Φυχαγωγίας ἕνεχα ἐπί 
τι τῶν ἐγγὺς Βυζαντίῳ χωρίων ἐξῆήλθε * Λόγγοι 
ὄνομα τούτῳ. Ἐνταῦθα διατριδ]ν ποιουµένου, fj τέ- 
λεις ἡμέρα τοῦ βίου τῇ βασιλίδι ἐπεγένετο El- 
ρένη (48), γυναιχὶ ἐπὶ σωφροσύνῃ, ὥσπερ εἴρηταί 
pot χαὶ πρότερον, καὶ χοσµιότητι xal οἴχτῳ τῷ πρὸς 
κοὺς δεοµένους πολλῷ τὰς κατ) ἐχεῖνον ὑπερδαλ- 
λούσῃ τὸν χρόνον. [P. 418] Αὕτη δνεῖν μὲν ἐγένετο 
θυγατρίων µήτηρ, ὧν f) μὲν πρεσδυτέρα ἐπεθίω τε 
καὶ τῷ πατρὶ ξυνδ.ἠγαγεν, ἁτέρα δὲ OX iyw ὕστερον 
τὸν βίον ξυνεµετρήῄσατο τέταρτον ἡλιχίας ἀνύονσα 
χρόνον. 'ÀAXX ἔτι περιῖν d) nale τῇ νόσψ παλαίουσα, 
χαὶ ὁ βασιλεὺς, τῶν ἑσπερίων «b τότε χαλούντων 


πραγμάτων, τῶν χατὰ τὴν ἑστίαν ἀφέμενος ἐπ C 


ἐχεῖνα ἐχώρει. Φήμη Ἱάρ τις ἐκράτει τὸ τηνικαῦτα 
ὡς ὁ τῶν ᾽Αλαμανῶν ῥῆξ Φριδερίχος τὸ σύμπαν 
ἴθνος ἀναχινῆσας. πανστρατὶ ἐπὶ τὴν Ῥωμαίων φέ- 
ῥεται γῆν. Av ταῦτά τε οὖν xal ὡς ὁ τῶν Οὕννων 
ῥὴς Ἰατζᾶς τὸν βίον ἁπολίποι ἐπὶ Σαρδιχὲν Ίλθεν. 
Ἔνθα ig' ἰχανὸν διατρίψας περὶ πλείστου τὴν τῆς 
Οὐννικῆς ἐπικράτησιν ἐποιεῖτο, δη γὰρ τὰ ἀμφὶ 
τοῖς ᾽Αλαμανοῖς θρυλληθέντα οὐχέτι ἐκράτουν. "Oüev 
δὲ τῆς Οὐννιχῆς µεταποιεῖσθαι ὁ βασιλεὺς ἤθελεν, 
ἤδη λέγωμεν. Ἰατζᾷ δὴ (40) τούτῳ ἤστην piv 


rator autem cum ſtomano imperio obstare nihil 
videretur, animi recreandi causa, in proximum 
Byzantio predium, eui Longi nomen est, secessit. 
Hic dum commoraretur, exiremum vite diem clau- 
sit Irene imperatrix, femina, quie, uti supra a nobis 
dictum est, modestia, morum probitate, et in ege- 
nos misericordia, czeterss sua :eiatis longe præcel- 
lebat. Duarum illa filiarum mater fuit, quarum natu 
major superstes cum paire vixit, altera vero poulo 
post et ipsa obiit, quartum setatis annum ageus. 
Verum adliuc supererat cum morbo colluctans 
puellula, cui imperator, evocantibus illum rebus 
Occidentalibus, posthabitis domesticis, eo se con- 
tulit, Fama namque tunc temporis percrebrescebat 


regem Alewannorum Fredericum, universis accitis. 


natiouibus , totis viribus in Roinanorum agros ir- 
rumpere. Ea igitur propter, e& quod Geíza !lunga- 
roruin rex vitz concessisset, "Sardicam venit : ubi 
aliquandiu moratus 903. quo pacto Hungirigm το- 
gnum sibi assereret auimo volvebat, Nam qua de 
Alen:znnis ferebantur, haud plane constaban!. 
Quo vero jure Huugariam sibi comparare decreve- 
rit imperator, jam commemorabimus. Geizz huic 
fratres erant Vladislaus et Stephanus. at quibus ος 
offensis uterque illi odio fuerit, plane ignoro. lta- 


Du Cangii note. 


(48) Εἱρήνῃ. Vide stemma Coumuenicum. 

(49) Ἱατζι δή. Geize ll Hungarie regi, Bele 
cognomento Caci, regis filio, duo fratres fuere, 
Vijadislaus et Stephanus, totidemque filii, Stepha- 
nus et Dela. Mortuo Geiza Stephanus (ilius, qui 
supremo parentis elogio rex dictus fnerat, omnium 
etiam calculis, plenis comitiis, approbatus est an. 
4161. Viadislaus, Geizw frater, usurpata interi 
regia polesiate, per 6 inenses ea potitur; quo 
exstincto Καὶ. Febr. 1179, Stepbanus. Vladislai 
frater regnum invadit: sed a Stephano nepote 
vicius οἱ fusus statim poatea in. castello Zemleu 
M. April. diem obiit ; cujus funus subsecuta. mox 


D est Siephani nepotis mors sub 4 Non. Mart. an. 


4175. Duxerat Steplianus Geizz frater in. uxorem 
Mariam Connenam: Viadislaus oblatum sibi si- 
mile counubium abnuerat, ne aditum sibi ad re- 
gnum, cui inhiabat, precluderet. [P. 466] Stepha- 
nus denique senior propinato ab Hungaris veneno 
interiit, ut auctor est Nicetas. Junior pariter veueno 
vitain finivit, quod a fratre quem de terra ejecerat 
datum &cribit Arnoldus Lubec. |. 11, c. $. Con: ulendi 
praterea ad hanc historiam Thwroczius et Bon- 
fisius, Nicetas, 1. 1v, n. 1; ÜUadevicus, |. nt, c. 
12; Guntherus, |l, v1; Stero an. 1160. et auctor 
Chronicae Austral, A. 1100. * 


551 


JOANNIS CINNAMI 


952 


que post multam huc illuc fugam, tandem princi- A ἁδελφὼ Βλαδίσθλαθός τε xal Στέφανος * οὖχ οἵδα δὲ 


pem adiere, illiusque sese subdidere potestati. Et 
Steplianus quidem ex fratre neptem duxit Mariam, 


]saacii sebastocratoris filiam, virginem ut et aute- 


diximus formosissimam ; alter vero celebs perman- 
sit. Itaque cum mortuo Gciza alterum fratrem: ad 
regnum juris ratio evocaret (lex enim est apud Huu- 
gos, ut semper ad fratres superstites diadema 
transmilttatur), in patriam eos reducere pro viribus 
nitebatur imperator, Quippe Geiza, posthabita patria 
consuetudine, regnum filio suo tradiderat. Qua- 
propter Hungari, eum ejusmodi legem colerent , et 
imperatoris vererentur adventum, Stephanum Geizze 
filium abdicantes imperio, alteri fratrum Vladislao 
illud traderunt : Stephano vero (seniorem dicm dico) 


ὅ τι τροσχεχρουχότε ὑπερφυῶς ἑμισηθίτην abt. 
Αμέλει καὶ μετὰ πολὺν τὸν ἄλλοτε ἀλλαχόθεν ὅρα- 
σμὸν τέλος βασιλεῖ προσελθόντε χειρὸ; ἐγενέσθιν 
τῆς αὐτοῦ, Καὶ ὁ μὲν βασιλέως ἔγημεν ἁδελφ:ιδην 
ὁ Στέφανος, Μαρίαν τὴν Ἰσααχίου τοῦ σεζαστοχρᾶ- 
τορος παΐῖδα περιχαλλη καθάπερ εἴρηται οὖσαν, 
ἅτερος δὲ ἄζυξ διετέλει. Τότε τοίνυν ἐπειδὴ τοῦ 
Ἴατνᾶ τετελευτηχότος θάτερον τῶν ἁδελςῶν ἐπὶ 
την ἀρχῖν ὁ τοῦ δ:χαίου ἐχάλει θεσμὲς (νόμος 
γὰρ (50) οὗτος παρὰ τοῖς Οὔννοις ἐστὶν ἐπὶ τοὺς 
περιόντας ἀεὶ τῶν ἀδελφῶν τὸ στέφος διαθα[νειν), 
κα-άχειν τούτους εἰς γῆν τὴν πατρῴαν βασιλεὺς 
απουδῆς εἶχεν. Ἰατζᾶς yàp τὸν πάτριον παριδὼν 
νόμον ἐπὶ τὸν υἱὸν τὴν ἀρχὴν διεδίθασεν,. Οὗννοι 


Wrumi dignitatem concesserunt, quo nomine ita D τοίνυν τὸ μὲν τι τοῦτον αἰδεσάμενοι τὸν νόµον, τὸ δὲ 
apud Ilungaros regni successo indicatur. xal thv βασιλέως εὐλαθηθέντες ἔφοδον, Στέφανον 
τὸν Ἰατζᾶ sre ἀρχῆς παραλύσαντες θατέρῳ τῶν ἁδελφῶν τῷ Βλαδισθλάδῳ ταύτην ἀπέδοσαν. To χε 
μὴν Στεφάνῳ, φημὶ τῷ πρεσθυτέρῳ, την Οὐροὺμ ἀπεχλήρωσαν τύχην. Βούλεται δὲ τοῦτο παρὰ Οὔν- 


vot; τὸν τὴν ἀρχὴν διαδεξόµενον ἑἐρμηνεύειν τὸ ὄνομα. 


2. Eum finem habuit fratrum istoruur de regni 
successione controversia. Princeps autem Philippos 
urbem Macedonicam ad res Serviras constiuiendas 
venit, $044 Primislaus enim, qui regioni isti praeerat, 
et antehac , ut. memoravimus, defectionem fuerat 
molitus, suo jure, nullique obuoxius imperitabat : 
quam ob causam eum ab imperatore priucipatu 
propemodum fuisset exutus, postea consecutus ve- 
niam, pristinam dignitatem retinuit. Tum vero nulla 
propter in illum animadvertit imperator, eique ade- 
mit principatum, cui Belusem fratrem prafecit, 
Miseratus lamen fortunam  Primislai , submovit 
euin inde quidem, ne denuo res turbare posset, sed 
pingui agro donavit, et pascendis pecoribus idoueo. 
Verum Beluses non diu multum priucipotu potitus, 
illius insiguia deposuit, patrioque sulo relicto venit 
in Hungariam, ubi cum multos exegisset annos 
mortem tandem obiit, Imperator 2utem  accitum 
minimum natu fratrem, cui Dese nomen erat, Den- 
dre, qux Naiso adjacet, opulentæ regiouis et inco- 
larum frequeutia celebris, flde accepta, fure ut 


β’. Τὰ pk, οὖν ἐπὶ τοῖν αὐταδέλφοιν τούτοιν iv- 
ταῦθα πέρας ἔσχε. Βασιλεὺς δὲ ἐπὶ τὴν Μαχεδονιχὶν 
ἐχώρει πόλιν Φιλίππου τὰ πρὸς τῇ Σερδικῇ χατα- 
στησόµενος πράγματα. 'O Υάρ τοι Πριμίσθλα. 
ος (51), ὃς τῆς χώρας τότε ἥρχε, xai ἄλλοτε μὲν 
ὥσπερ po: δεδι]γηται πρότερον, ἁποστασίαν ὡδίι 
νησε xal αὑτονόμῳ ἐχρῆτο τῇ γνώµῃ, ἑγγὺς τε δ.ὰ 
τοῦτο ἐλθὼν τοῦ τῆς ἀρχῆς πρὸς βασιλέως ἀπ,διδ1- 
σθῆνα', eo τε αὖθις τετύχηκχεν αὐτοῦ xal ἐπὶ τὶς 
αὑτῖς ἔμεινε. Τότε οὖν οὔτε λόγων οὔτε ὄρχων λό- 
γον θέμενος οὐδένα νεωτέροις xat πάλιν ἐπεθάλλετο 
πράγµασι. Δι) ἅπερ βασιλεὺς τοῦ ἀνδρὸ»; χαταγνοὺς 
µεθίστησι μὲν αὐτὸν τῆς ἀρχῆς, Βελούσην (52) δὲ 
τὸν ἁδελφὸν ἐπ αὐτῆς χαθιστᾷ. Πρ.µίσθλαθον µέν- 
τοι [Ῥ. 119] τῆς τύχης χατοιχτισάµενο; ἐκεῖθεν μὲν 
ἁπανί[στησιν, ὡς p καὶ πάλιν χαχουργεῖν δύναιτο, 
χὼραχ δὲ πιοτάτῃ δωρεῖται καὶ τὰ ἐς νομὰς ζώων 
ἆ ’αθλ. ᾽λλλὰ Ὀξλούσης μὲν Ex ὀλίγον ἐμπρέφας τῇ 
ἀρχῇ τό τε τῆς ἡγεμονίας κατέῦετα σχΏμα xal την 
πατρἰου µεταχωρήσας ἐπὶ τὴν Οὐννικὴν ᾖλθεν, ἕνα 
πολύν τινα ἐπιθιοὺς χρένον ἐξ ἀνθρώπων ἡφάνιστο 


Dn Cangii nota. 


(50) Νόμος γάρ. Imo ea lex in. designando rcge 
spud llungaros vigebat, ut non lilius patri succe- 
deret, sed qui e regia familia ad regnum ab uui- 
verso nobilium cetu in comitiis evocaretur, lia 
Bontinitus, aa, 1105. 

(54) Πριμίσθ.ἰαόος. IJem videtur qui Rodoslaus 
dicitur. Diocleati presbytero historie Dalmaticæ 
scriptori. ly, mortuo Draghihna patre, regnum Ser- 
vim 1:exit, sulo comitis tinulo contentus, ἃ Ma- 
nucde imp. princeps dictus: Morto. cie [fu adunque 
il re Draghihna, il conte Rodoslavo suo figiiuclo 
maggiore, porto gran doni ali' mperadore di GCyoli 
Emunuelo , dal qual. [κ humünamenie. accolto, e 
gli diede nel possesso tutte le terre. clie mai — avesse 
tenuto il suo padre, e tornundo lhodosluvo da C,vlí, 
commincio signoreggiere. welle terre. sue insieme co' 
suoi fiatelli Ivautsc. ε Valadimiro. Cerie Servios 
ea tempestaie Manuele. ut superiorem. doiwinum 
aguovisse testatur. praterea. Arnoldus. Lubece, 1. 
Ji, c. 4. a 


(5$) Be-ovo mv. Quin ille sit cujus supra me- 
minit Cinnamus, p. 117 Bela Ban, nullus dubito, 
Sed quod. addit Belam hunc et Desem fratres fuisse 
Rodoslai seu Primislai, Diocleati scriptori cozvu, 
ul videtur, repugnat, Is enim Dessau | Urosci co. 
mitis, qui Urus Jhwroczio dicitur, filium facit. 
Quanquam Belam Desse fratrem fuisse probabile 
est, cum utriusque parens Urus seu Urvoscus 
fuerit, Sic autem predictam narrationem prose- 
quitur Diocleates : Ma con. successo di tempo ii 
levareno alcuni maligni huomini, a loro inimici 
antichi, i quali  ribellando da loro, condussero 
Desa figlivolo d' Urosc, e yli diedero λεπία, e Tre- 
bine, a Hadislao et suoi [rateili resi. il. paese ma- 
rimo, con la città di GCauaro, insin' a Scutari. 
Laonde non cessava — RHadoslao co* fratelii ogni di 
combaiere contra esso. Dessa, et a ri loro inimici, 
per ricuperare le provincie, che si gli erano Πο 
bellate, € conservare il. restanje del regno. 





553 


HISTORIARUM LiB. V. 


55k 


Βασιλεὺς δὲ τὸν ὕστατον ἁδελφῶν µετάπεμπτον θέ- A sincerum deinceps obsequium illi ad mortem usque 


µενας. ὃς Δεσὲ μὲν ἐχαλεῖτο, Δένδρας δὲ χώρας hp- 
χεν, A Ναϊσῶ iv γειτόνων ἐστὶν εὐδαίμων καὶ πι 
λυάνθρωπος, τὰ πιστά τε παρ) αὐτοῦ λαθὼν ὅπως 


prastarct, atque insuper totam Dendram, quam, uti 
diximus, possidelat, traditurum Romanis, archi- 
zupanum renuntiat, 


ἀνόθευτον αὐτῷ τὸ τῆς δουλείας σχΏμα ἓς τὸν πάντα τῆς ζωής φυλάξῃ αἰῶνα, πρὸς δὲ καὶ ὥς παντάπασι 
) Δένδρας Ῥωμαίοις ὑπεχστήσεται, ἣν, χαθάπερ ἔφην, χαρπιξόμενος T», ἀρχιζουπάνον ἀνεῖπεν, 


Y. Ὑπὸ τοῦτον τὸν χρόνον χαὶ Κλτζιεσθλὰν (52) 
:6 σουλτὰν ἐς Βυζάντιον αὐτόμολος ἦλθε περὶ τῶν 
αὐτῷ συµφόρων βασιλέως δεησόμενος, τρᾶγμα 
ὑψηλόν τε xai δαιµονίως ὑπέρογχον καὶ coa ἐμὲ 
εἰδέναι οἴποτε ἄλλοτε Ῥωμαίοις εὐτυχηθὲν πρότε- 
ῥον. Τίνος γὰρ xal τῶν µεγαλοπρεπεσ:έρων οὔχ 
ὑπέρχειται ἄνδρα τηλιχαύτης ἡγεμονεύοντα γῆς 
καὶ τοσούτων χυριεύογτα ἐθνῶν faciei Ῥωμα΄ ων 
ἐν οἰκέτου παρεστάναι σχἡµατι; Καὶ ὥς ye τοῖς φι- 
ληκόοις τὰ τελεσθέντα τότε διηγησαίµην, Ἆρτο μὲν 
Papa λαμπρὸν, καὶ δέφρος ἐπὶ πλεῖστον γῆδεν αἱρά- 
psvos ἔχειτο, θέαµα λόγον πολλοῦ ἄξιον. Εἴργαατο 
μὲν ἅπας χρυοοῦ, λίθων δὲ ἀνθράχων xal ἑαχίνθων 
Ἀγθονόν τι ἁπανταχόθεν τούτου διξστοίθαστνο y pria. 
Μαργάρους &k οὐδ' ἂν ἀριθμεῖν ἔσχε. Καθ᾽ ἕνα γὰρ 
τῶν ἡρέμα χατὰ διέχειαν κεπηγόνων λίθων περιέ- 
ϐεον ἑκανοί Εσφαίρωντα μὲν ἐς τὸ ἀχριδὲς, λε” 
λεύκανται δὲ ὑπὲρ χιόνα. Τηλίχων ὁ δίφρος πελ{- 
Φωτο Φώτων. Τό γε μὴν ἀνώτατον xal τὴν χεφαλὴν 
ὑπερτεῖνον αὐτοῦ µέρος τοσούτῳ τῶν ἄλλων Expáet 
λαμκπρότησιν ὅσῳ καὶ f ἓν γειτόνων αὐτῷ τῶν λοι- 
πῶν μελῶν προὔφερε χεφαλή. Ἐφ οὗ χαθῖστο βα- 
αἰλαὺς µεχέθει σώματος ἀναλογωτάτου τὸν πάντα 
αληρῶν. Ἐσθὴς δὲ αὐτὸν περιέθεεν ἁλουργὶς, ἐξαί- 
auo τι χρῆμα. Ανωθεν ἄχρι xal ἐς τὰ» βάσεις αὐ- 
τὰς ἐπυρσοῦτο μὲν ἄνθραξιν, ηὐγίζετο δὲ μαργά»- 
φοις, οὐκ ἀπεριέργως μέντοι, ἀλλὰ θαυμασία τις 
αὐτοὺς ἐποίχιλλς γραφιχὴ, ἀχήρατον δήπου λειμῶνα 
σχεδιαζούσης τῷ πέπ)ῳ τῆς τέχνης, Απ’ μέντοι 
εραχήλου ἄχρι xai ἐπὶ στἐρνα.ὑπερφνὴς μµεγέθει 
καὶ χροιᾷ λίθος ἀπὸ χρυαέων χαθεῖτο ἀἁμμάτων, πυρ- 
σίζων μὲν ἅτε ῥόδον, σχήµατι δὲ μήλῳ παρεµτε- 
ph: μάλιστα. Περὶ Υάρ ται τοῦ ἐπὶ χεφαλῆς χόσμιυ 
περιττὺν xal φράζειν ἡγοῦμσι. Ἐφ ἑχάτερα δὲ τ.ὺ 
δίφραυ fj τάξις ἑστήχει χατὰ 9) εἰωθὸς, γένους 
ἑκάστῳ xal τύχης πρυτανευόντων τὴν χώρα» τῆς 
οτάσεως. Τὰ μὲν δὴ τοῦ βασιλέως lv τούτοις ᾖσαν, 
Κλιτζιεσθλὰν [9.120] δὲ ἐπειδήπερ εἰς μέσους παρ» 
Έλθε, θάµόδους ὅλος fjv. Καὶ τοῦ βασιλέως χαθιζῇ- 


3. Sub idem tempus Clitziesthlan sultanus Dyzan- 
tium ultro venit,de iis qua utilia sibi forent, principem 
rogalurus , res magna profecto et pleua 905 glorie, 
qualis nunquam antea, quantum mernoria assequi 
possum, Romanis eonügit. Quod enim vel priecla- 
rissimorum facinorum noa istud superat, virum 
lay regionis principem totque imperantem natio- 
nibus imperatosi se Romano servili stitisse habitu ? 
Atque ut rerum talium studiosis ea quz tum acta 


. ibi fueruat, referam, splendidum quidem exstructum 


erat tribunal, et sella a terra longe exsurgens po- 
sita erat, spectaculum sane memoratu diguum. 


Tota ex auro erat couflota, carbunculis et byacin- 


this inflnito ubique numero distincta. Margaritas 
haud facile quia numerasset ; nam singulos lapillos, 
qui sparsim per intervalla cempacti erant , ambie- 


. bant complures, accurstissime orbiculatz, niveque 


candidiores. Hujusmodi ea sella luminibus reple- 
batur, Pars autem ejus suprema, qux nimirum 
supra caput ertenditur, tantum cæterorum orna- 
mentorum superabat splendorem, quauto reliquis 
membris excellentius est capnt, llac sede linpera- 
tor considebat, amplitudine. corporis convenienti 
totam impleus. Vestis eum circumdabat purpurea, . 
res wirauda prorsus. À superiori euim usque a4 
imam partem tota carbuuculis collucebat, fulzebat- 
que margaritis, non quidem promiscue positis, sed 
admirabili pictura s'e variatis, tauquam si vertan 
aliquot pratum ars in peplo 206  exprossisset. A 
collo usquo ad peotus eximius bt magnitudine et 
colure lapis aurcis catenulis depeudebat, rosa 
instar rubicundus, forma autem malo perquau 
similis, Cieterum de capitis ornamentis &uperva- 
cuum arbitror dicere. Ab utraque vero sello purte 
stabat senatus, uti moris est, uuoquoque pro geuo- 
ris et Jiguitatis ratione locum obtinente. Ejusmndi 
quidem apparatus erat imperatoris. Clitziesuija , 
vero cum ad medios ordines usque porvemiaset, - 
totus est in stuporem versus, Principe illum ut se- 


σαι τοῦτον προτρεποµένου, ὁ δὲ τὸ μὲν πρῶτον D geret rogante, primo quidem pertinacius renuit. 


ἑσχυρότατα ἀπέλεγεν, ὡς δὲ ἔτι μᾶλλον ἑγκείμενον 
ξώρα τὸν βασιλέα, καθῆστο Aor rbv ἐπὶ χαµαιζήλου 
εινὸς καὶ Ίχιστα ἐπὶ µετεώρου καθέδρας, τὰ εἶπύτα 
τε εἰπὼν xa) ἀκούσχς ἐς τὴν ἀποτεταγμένην αὑτῷ 
"ἐν παλατίῳ ἁπηλλάττετο χαταεγωγἠν. 'O βασιλεὺς 
δὲ τῷ τῶν εὐτυχημάτων ὄγχῳ φΦφιλοτιμούμενος 
θριάµθου ἐξ αὐτῆς ἀχροπόλεως ἐπὶ τὸν περιλάλη- 
*oy τῆς τοῦ θεοῦ Σοφίας vabv ἑποιῇσατο μὲν ἔμπα- 
ρασχενὴν ἐφ᾽ ᾧ cüv ἐχείνῳ πομπεῦσαι: οὗ μὴν xal 
εἰς τέλος ἤγαγε τὸ βουλενθέν. Λονχᾶς (54) γὰρ à 


Inde ubi magis instare vidit imperato:ein, sedit 
tandem humili et minimum elevata sede. Sermone 
deinde ultro citroque habito, ad paratum sibi in 
palatio hospitium concessit, Imperator rerum pro- 
eperarum magnitudine elatus, triumphum. sb. ipsa 
acropoli usque ad celeberrimum divin: Sapientiæ 
templum spparaverat, quo una cum sultano proce- 
deret. Sed quod intenderat non confecit. Lucas, qui 
tunc temporis rebus ecclesiasticis praeerat, buic 
consilio obstitit, non decere inquiens inter divinoim 


Do Cangii note. 


(96) Kr(ecOAdv. Rem etiam narrat. Nicetas, 


f. oin, n55*et 6, ubi et terre motus meminit. 
PaTROL. GR. CXXXTII, 


(34) Aovxüc. Quando Lucas Chrysoberges pa- 
triarchalem dignitatein adeptus sit, incertum. I4 


18 


bbb 'JOANNIS: CINNAMI 26 


supellectilem et sacra oruamenta impium hominem Α τῷ τηνικάδε vol, ἐκκλησιαστιχοῖς Ἐφεστὼς πράγµα- 


transire. Alius praeterea casus rem inipedlit. Quippe 
profunda jam nocte validior quadam agitatio totam 
repente terram. concussit, Unde Byzantini, Lucae 
monita vera esse rati, Deo liaud. placere ejusmodi 
consilium aiebant, Solent euim homines. ut. pluri- 
mum attendere przsenta ulteriusque nibil inqui- 
τοτε. 907 Quid autem illud porteuderit, perspicue 
ostendit rei exitus, Quippe Ciltziestli'an multo post 
tempore, ruptis quee cum principe sancita fuerant 
pactis, Romanos cum omnibus virihus in Persas 
convertit, Ubi cum forte in loca diflicllia eorum 
exercitus iucidisset, plurimos diguitate illustres 
viros anisit, οἱ in majus venisset discrimen, uisi 
jiumperator buinarz illie andacie modum excessisse 
visus esset, Sed hec, uti jam diximus, deinceps a 
vobis coumieemorabuntur. Princeps vero, in ea pa- 
latio, qux ad australem urbis partem suut, conce- 
dens, magnificis illum epulis, et omui benevoleutize 
geuere excepit : inde οἱ equestribus. certaminibus 
3blectavit, scaphasque et acatia ex more liquido 
igne incendit, ludorum denique circeusium specta- 


«επί, ex. qnibus inaxime civitatum amplitudo ct 


magniflcenia — deprehendi solet, ad. satietatem 
recresvit. Is igitur, cum diu satis Byzautii egisset, 
et priora pacta altero etiam firmasset juréjurando, 
domum reversus est. Exe porro (uere ſœderis con- 
ditiones : eorum qui imperatoris hostes essent, 
quaudin viveret , hostem. futurum, amicum contra 
eorum, qui illius amici forent : urbium , quas ipse 


caperet, majores ac precipuas imperatori. traditu-. 


rui5; ſodus cum quolibet hoste, priucipe inconsulto, 
non facturum : ad Romanos, eum id. necessitas 
postularet, cum omnibus accessurum viribus, seu 
iu Oriente 908 seu. in. Occidente bellum foret. 
Neque etiam Turcomannos, quos vocant, rapto vi- 
vere assuelos, quotquot. sub illius essent potestate, 
inpunitos relicturum, in quacunque demum imperii 
parte deliquissent. Hzc ille pactus est, et qui eum 
comitabsntur magnates, si ab cjusmodi conditioni- 
Dus recederet, pro viribus illius so conatus im- 
pedituros sunt polliciti. His Dyzautii transactis, ubi 
earum rerum fama ex Europa in Asiam pervenit, 
phylarchi, qui basce regiones incolünt, haud sihi 


σιν ἀντίξους τῇ πράξει ἐγένετο, μὴ δεῖν εἵναι εἰπὼν 
δι ἐπίπλων θείων καὶ χήσµων ἱερῶν ἅ .δρας διελθεῖν 
ἀπεδεῖς' τότε δὲ χαὶ ἄλλο τι παρεμπεσεῖν προσέστη τῷ 
πρἀγματι. ᾿Επειδῆ yàp πόῤῥω τῶν νυχτῶν fjv, ἐξαί 

σιός τις βρασμὸς ἀθρόον ἐκλόνησε τὴν γῆν. Βυζάν- 
τιοι μὲν οὖν ἐνταῦθα τὰς Λουχᾶ παραινέσεις ἐκδῖ- 
ναι οἰόμενοι ἀπὸ γνώμης εἶναι θεῷ τὴν ἐγχείρησιν 
ἔφατχον. Πεφύγασι γὰρ ἄνθρωποι τοῖς παροῦαιν ἐκ 
τοῦ ἐπὶ πλεΐῖστον προσέχοντες πολυπραγμονεῖν πε- 
ῥαιτέρω µγδέἑν. Τὸ δὲ τοῦ πράγματος τέλος τὴν τοῦ 
συνενεχθέντος ἑνχργῶς παρεστήσατο Ἱδήλωσιν. Καὶ 
Κλιτνιεσθλὰν γὰρ μετὰ πολλοὺς ἐπιγενόμενος xo 
νους τῶν εἰς βασιλέα αυνθηχῶν ἆλον ήσας πανστρατὶ 
Ῥωμαίους χατὰ Περσῶν ἐλθεῖν παρεσχεύασε. Τύχη 
τὲ τινι δυσχωρίαις ἐμπεσὸν τὸ στρατιωτικὸν τῶν 
ἐπὶ δόξης τε ἁτοδεθλήκχει πολλοὺς 'χαὶ µε άλου ἐγ- 
qos ἦλθε καχοῦ, εἰ μὴ βασιλεὺς ἐνταῦθα ἀνθρωπί- 
νης ὅρον ἀρατῆς τὰ πολέμια παρελθὼν ὤφθη. ᾽Αλλὰ 
ταῦτα μὲν, ὥσπερ xal Ίδη ἔφτν, εἰσέπειτά uot ἀς- 
λέξεται. "O δὲ βασιλεὺς ἐς τὰ χατὰ νότον τῆς πό- 
λεως ἀνόχτορα χαταχθεὶς µεγαλοπρεπέσι τε ἴδι- 
ξιοῦτο δείπνοις αὑτὸν xal διὰ φιλοφροσύνης fitv 
ἁπάσης. Elxa καὶ ἵππων αὐτὸν ἔθελξεν. ἀμίαλαις, 
ὑγρῷ τε πυρὶ (55) χατὰ τὸ ἔθος λέμδους τινὰς ἕνα. 
πίμπρα xol ἀχάτους, xal ὅλως τῶν τῆς ἱπποδρομίας 
ἑγέμιζε τὸν ἄνδρα θεαμάτων, ἐξ ὧν μάλιστα μεγέθη 
πόλεων φιλεῖ δείχνυσθαι. "O δὲ ἐφ᾽ ἱχανὸν ἐν B.- 
ζαντίῳ διατρίψας τὰ προλαθόντα’τε δευτέροις ὄρκοι; 
πιστωσάµενος ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ ᾖλθεν. Εἶχε δὲ τὰ τῆ; 
ὁμολογίας αὐτοῦ ὧδε ' ἀχθρὰ μὲν διὰ βίου φρονὴ- 

σε:ν olg τὸ πρὸς βασιλέα τρέφνιτο ἔχθος, φίλις 8^ αὖ 
τοῖς τοὐναντίον εὖνοις αὐτῷ χκαθεστῶσι, Πόλεών τε 
ὧν ἂν αὐτὸς περιγένοιτο τὰς µείζους χαὶ ἀδιολο]ω- 
τέρας βασιλεῖ διδόναι. Ἐξεῖναι δὲ αὐτῷ οὐδαμὴ τῶν 
ἐχθρῶν τινι σπείσασθαι ὅτι μὴ βασιλέως χελεύοντ»ς. 
Δ:ησάν τε Ῥωμαίοι συμμµαχήσειν, πανστρατὶ 
ἁπαντᾷν xlv Ἑφος xàv Ἑσπέριος ὁ πόλεμος εἴη. Οὐ 
μὴν οὐδὲ [P.121) τοὺς ὅσοι ὑπὸ την αὐτοῦ μὲν χεῖν- 
ται παλάμην, χλέμμασι δὲ διαζῃην ἑἐπίστανταε, οὗ; 
δὴ Τορχοµάνους (56) ἔθος χαλεῖν ἐστιν, ἀτιμωρί- 
τους ἐᾷν ὁποιονοῦν τι ἓς 'Ῥωμαίων ἡμαρτηχότας τὴν 
γῆν. Ταῦτά τε αὐτὸς ὠμολόγηχνε xai µεγιστάνων 
ὅσοι αὑτῷ εἴποντο, κἂν ἐχεῖνος αὐτῶν ἀμεοίτ, 


hene cessurüm rai, si in suas partes sulianum D τοὺς ἓὶ σθένει παντὶ χωλύειν τὴν ἐγχείρησιν. Ταῦτα 
Du Cangii note. 


tantum Constat ex &erie patriarcharum Constantino 
Chliareuo successisse. Hanc certe — obtinebat an. 
4166 ind. 4, ut ex Balsamonue colligitur ad Nouoc. 
Phot, tit. 12, c. 4. 

(55) 'Yppo τα zvpl. Igne Graco, qui πὂρ θα- 
λάσσιον et πῦρ ὑγρόν dicitur etiam Theopliaui p. 295 
552; ignis penuatius in. Gestis Triunphal. Pisa- 
nurum, an. (£114, quod. instat pennatorum anima- 
iun volet. Yide notas nostras ad Joinvillaw p. 

.. 
(56) Tovpxoudrove. Turcorum Turcomannorum 
eadein fuit origo, qui cum relictis Septentrionalibus 
regionibus in Onen:em transiiigrasswilt, rege sibi 
cíc4lo, universas pene Asie provincias armata 
manu occuparunt, Extuuc. geus illa, rudis priu. 
ei inculia. nec. certas. babens. mansiones oppida 


cœpit iucolere legesque condere et agricultarz 
operam dare. Fuerc tamen ex his, qui in $us 
ruditate const»ntes, priorem haud deserentes vi» 
vendi modum, ex rapto vivere assueti. id vitze  te- 
nuerunt genus, Hi Turcomanni prisca appellatione 
dicli siut. vocabulo ex Turcis et Comanis, a. qui- 
bus pfiua eorum origo fuit composita, Hac ferie 
Tyrius, {. 1, c. 7; et ex eo Jacohus de Vilrisco, 
l. 1, c. 134, Monachus [P.467! Altisiod. an. 1187: 
Per hos dies latrunculorum Syrie et eorum qni 
solitudinem inhabitant, quos Turcomagnos. vocant, 
iuuumera mulitudo Laodiceam urbem  impetunt et 
deeasiant. Α Tyrio dissentit Albericus an. 1059: 
Turcorum sive. lTurcomanorum gena. »on ab eodem 
truliunt. originem et dicun'ur militares Turci, Ti. reo- 
mani vero vulgares. 








561 HISTORIARUM LIB. | V. 308 
μὲν οὖν ἐν Βυξαντίῳ ἑτελεῖτο, ἡ δὲ φήμη φθάνει ἐξ A adduxisset imperator, per legatos illum rogavere, 


Εὐρώπης ἐπὶ τὴν ᾿Ασίαν διαθᾶσα. Τοίννν xa οὐ 
πρὸς χαλὸν αὐτοῖς ἔσεσθαι οἱ τῄδε νοµίσαντες φύ- 
λαρχοι εἰ βασιλεὺς τὸν σουλτὰν εἰσπεποίηται, πρέ- 
σεις πέµφαντες ἑδέοντο ὡς xal αὐτοὺς τῷ σουλτὰν 
διαλλάξαι : ὁ δὲ ἤχονσε μὲν αὐτῶν oüx ἀηδῶς, ἐς δὲ 
thv τοῦ σουλτὰν δῆθεν τὸ xdv ἀνατ.θεὶς αἴρὲσιν ἐπ᾽ 
ἐχεῖνον αὐτοὺς ἔπεμπεν ἓν παλατίῳ, χαθάπερ εἴρη- 
ται, διατριθὴν ἔχοντα. Ol xal ὄπειδὴ τάχιστα πρὸς 
λόγους ἐχείνῳ κατέστησαν, διαλύσασθαί τε σφίσι τὴν 
ἔχθραν ἴσχυσαν xai ἱχέτην ὑπὲρ αὐτῶν βασιλεῖΐ γε- 
νέσθαι ἀνέπεισαν. 'O δὲ ἑχετεύοντα προσηχάµενος 


ut «t Sultapum perinde sibi reconcilisret, Horum 
ille legaiienem haud illibenter aud;vit : sed velut 
rem oinnem sultani reliuquens arbitrio , ipsos a 
eum misit, in palatio, quemadmodum dictan! est, 
tunc agentem. Illi autem simul atque eum eo sunt 
congressi, tandem ut quie inter ipsos intercedebaut 
simultates deponeret, e£ apud principem pro se 
intercederet, persuaserunt : cujus ille admissis 
precibus, et ipsos iu numerum amicorum ascivit. 
Atque inde in. posterum firmam pacem Romanum 
imperium adeptum est. | 


ἐν φίλων μοίρᾳᾷ καὶ αὐτοὺς ἑποιῄσατο, εἰρήνη τε τοῦ λοιποῦ σταθηρὰ τὴν "Puaaivv εἶχεν ἀρχήν. 


Ἐπεὶ δὲ ἡ βασιλὶς Εἱρήνη τὸν βίον ἤδη µετήλ- 


4. Posquam imperatrix lrene vita. excessit, 


1ασσε, βασιλεὺς Ck οὕπω ἄῤῥενος τότε πατὴρ παι- p princeps, cui nulli sdhuc erant. masculj liberi, de 


Os ἑτύγχανεν ὧν, ἐπὶ δευτέἑρους λαιπὺν ἴδλεφε vá- 
µους. Καὶ ἦν γάρ τις χόρη τῶν χατὰ τὴν dv Φοινίχῃ 
Ἐρίπο)ιν, Λατῖνα μὲν γένος (57), περιχαλλὴς δὲ iv 
ταῖς μάλιστα. Ταύτην ἐχεῖνεν ἄξοντας Ἰωάννην τε 
σιδαστ)ν τὸν Κοντοστέφανον ἔπεμφε χαὶ θεοφύλαχτον 
ἄνδρα "ixa)bv, ὃν ᾿Εξούδιτον (08) ἐπεχάλουν. Ε:δόν 
τε οὖν «ἣν χόρην οἱ ὄνδρες xai ἀγασάμενοι τοῦ κἀλ- 
λους, ἐπειδὴ μηδὲν ὀθενδήποτε ὑπεγαίνετο τέως ἐμ- 
φοδὼν, μηδὲν ὑπερθέμενοι ἐς τὴν τριήρη ἑμδιθάξου- 
σιν. ΄ΑΆρτι δὲ ἐχεῖθεν ἀφήσειν µελλόντων, νόσοι 
βαρεῖαι τῇ χόρῃ ἑνέσχηπτον, καὶ ἣν ἐν χαχοῖς, 
"O0zv καὶ ác εἰς τὴν ἐπιοῦσαν ἀναδαλλόμενοι τὸν 
ἀπότιλουν εἰχῃ τὸν xatpbv διῆγον. Káv. γὰρ ἐπ' ὁλί- 
yov ἀνεθείη τῶν ὀλννῶν προσδοκήσιµός τε ἁποπχλεῖν 


secundis nuptiis coepit cogitare. Erat autem puella 
Tripoli in Phœnicia, genie quidem Latine, forma 
eeteroquin eximia et eleganti. Eo qui inie ills 
abducerent misit Joaunem Contostephanum seba- 
stum et Theophylactum virum lipluim, quem. Exu- 
bitum appellabant. Ut igitur 909 virginem con- 
spexere legati, statim iis forma arrisit: cumque 
obstare nihil videretur, nulla mora eau in triremem 
immisere. Verum cum inde essent excessuri, gra- 
vioribus morbis correpta virgo male habuit. Unde 
dilata in dies abitigoe, frusira. ibi cousumebaut 
tempus, Quippe si paululum a doloribus vacarct, 
3tque adeo ad iter cspesseudum videretur idonea, 
stitim, nescio quo fato, illam: rorsum iuvadebat 


qévotxo, ἀλλ ὥσπερ ἀπὸ προνοίας τινὸς ὁπισθόρμη- C worbus, ita wt 4ecto decumbens toto corpore fre- 


τον τὸ δεινὸν ἐκ αὐτὴν Ίρχετο, xal καταχλιθεῖσα 
ἔφριττε τὸ σῶμα xal ἐχλονείτο ἐξαίσια, πυρετοί τε 
οὐτὴν µετεδέχοντο, xal ὑπωπιασμὸς fión χαὶ τηχε- 
ἐὺὼν ἀπηχολούθει. Καὶ τὸ τῆς ὄψεως ἄνθος χἀριέν τι 
΄μαρμαῖρον τὰ πρότερα ἡλλοιοῦτο κατὰ βραχὺ καὶ 
ἐἑστυγνοῦτο. ἸΙδῶν ἄν τις δαχρύων ἐπλήσθη τηλιχού- 
του ᾿λειμῶνος ἔξωρα «φθίνοντος. Οὕτω μὲν ἡ χόρη 
χακῶς εἶχεν ἐπ) οἴχον διατρίδουσα * εἰ δὲ Άοτε xal 
τὴν ναῦν ἀναδαίη xat ὀλίγῳ Τριπόλεως ἀναθείη, àv- 
ταῦθα διπλοῦς ἐπωρύετο κλύδων. Καὶ τὸ plv σχά- 
φος εἶχεν ἡ Τρίπολις αὖθις, τὰς δὲ νόσους ἑχείνη 
οὗ: πολλῷ ταύτης [P. 133] ἀπολειφθείσας ἐἑδέχετο 
᾿µείζοως. Tooto πολλάχις ἐπιγεγονὸς εἰς ἀπεράντους 
«bv Κοντοστέφανον γεν ἐννοίας. Τοΐνυν καὶ ἀσχάλ- 
λων ὥς τὸ εἰχὸς ἄλλοτε ἄλλους ἀναπολῶν λοχισμοὺς 
πέλος ἐπί τινα τῶν ἐνταῦθα νεῶν παρελθὼν ἑπυν- 
θάνετο εἰ βασιλεῖ τὴν παῖδα χατεγγυηθῆναι χρεών, 
:Ανεῖλε δέ οἱ τὸ ἱερὸ» πυθεῖον (09) « Ὁ μὲν γάμος 


meret, graviterque convelleretur. Ad hzc sequeba- 
tir. febris, ej livor et tabes : vultusque nitor , qui 
antea gratjjs coruscabst, immu:abatnr sensim et 
obscurabatur. Eau intuenti oboriebantur laerynz, 
tnm praeclaro pulchritudinis flore intempestive 
pereunte, [lis puella malis dowi afficiebatur, Si 
vero aliquando navem ingrederetur , paululumquo 
abduapretur a Tripoli, uum vero duplo major infre- 
mebat inorbi fluctus, navemque iterum in urbem 
redire necesse erat, ac illa morbi ad breve tempus 
iyjermissi scriore impetu corripiebatur. Id eum 
crebrius eveniret, Contosteplanum iu ambiguas 
[pycertasque cogitationes conjecit, Ea igitur propter 
pnimo incertus dubinsque quo demum | inclinaiet, 


* tandem in quoddam ibi templum accedeus, scisci - 


talus est, au duciurus esset virginem hanc priuceps, 
idque fati8 decretum esset: hoe vero ei retulit 
sacrum oraculum : « Nuptiz quidem paratz, 210 


Du Cangii nota. 


(51) Λατῖνα μὲν 4éroc. Melissendis, Raimundi 
H comitis Tripolitani ex Hodierna filia, Raimundi 
4 soror. lia Tyrius, Qui reu paul» seeus re- 


esi. . 
.(88) "Etov6«ov. Trisillus maximus  palatino- 
rum interpretum nuncupatur ille a. Tyrio, ἐν xvii, 


c. 30. 

(59) Ἱερὸν πυθεῖον. Ea erat divipationis spe- 
€ies, qua potissimum  Christiaui. utebantur, qua 
üebat per inspectioneut εἰ apertiaogein — Evangelii 


aut Sacrorum librorum, eujus exempla prostant 


apud Gregor. Turon. l. iv. Hist. c. 16; |. v, c. 
44 ; auctorem Vitse sancti Leodegaril, c. 17 ; Ni- 
Cetam, in Man. |. vr, n. 5 ; auctorem Orat. Histor. 
in festum Bestitutiouis imaginum editum a Com- 
betlsio, p. 736, et apud Baron. av. 849, n. 99; 
Peiruwm Bleseus. epist. 30; S. Bouaventutram, iu 
Vita S. Fraucisci, c. 13, et alios quos laudat Del- 
rius, |. ιν Disquisit. Magic., c. 2, quaest. 7, sect. 
5$, 85, quod quidem (fiebat in templo, ut hic in 
nunur, orationibus quibusdam ad id conceptis 
previis, deporitoqee supra altare. Evangelioruut 


559 


JOANNIS CINNAMT 


000 


invitatl: vero non sunt digni intrare, » Quibus au- A ἔτοιμος, οἱ δὲ χεχλημένοι oüx $oav ἄξιοι εἰσελθεῖν., 


ditis, imstellectoque oraculo, cum ad hæe nescio 
quis rumor percrebuisset, virginem haud legitimis 
esse prognatlam nuptiis, rem maxime pudendam 
arbitratus, destitit ab incepto, indeque Byzantium 
-veversus est, Erant. autem "Raimundo Antiochiz 
principi filie tunc temporis forma przcelleites. 
ας ut spectaret, Basiliom quemdam, cognomento 
Camaterum, qui tum acoluthi dignitate fungebatur, 
misit ijpperator. Ilie ut confestim Antiochiam venit, 
ambas quidem pulchritudine eximia przstantes 
vidit: potior tamen visa est ilii Maria, quo quidein 
in delectu. haud a vero aberrabat legatus ille. 
« Nullam quippe, aiebant Byzantini, tam insignis 
forms mulierein. nostra vidit setas. » Sed de his 
postea. Cum igitur qux inspector ille rewlerat 
.accepisset princeps, viros dignitate illustres A;tio- 
chíun misit, qui virginem sibi despousarent , 
Alezium nempe imperatoris Alexii ex Anna filia 
mepotem, qui tum. magnus dux erat, et Nicephorum 
ex Bryenniorum fauilia, qui ex fratre vel sorore 
Manuelis neptim uxorem duxerat, sebasti dignitate 
tum. insignitum. Cum iia etiam erat Andronicus 
Camaterus, qui pracfecti urbis ea tempestate munus 
obibat, vir sebasti periude dignitate auctus et im- 
peratoris consanguineus. llli et eam viderunt οἱ 


Τούτων ἐχεῖνος ἀκούσας αννείς τε τοῦ χρησμοῦ, 
ἐπειδῇ καὶ φήμη τις Ίδη περιέθραυσε τούτους ὡς 
εἴη Ὑάμων οὐκ àx υοµίµων (60) ἡ χόρη φυεῖσα, 
πρᾶγμα el; αἰσχύνην διαρχὲς μάλιστα, ἀπέσχετο 
ἤδη τῆς ἐγχειρήσεως ἄρας τε ἐγγύθεν ἐπὶ Βυζάν- 
τιον λθεν. "Hoav δὲ 'Ῥαϊμούνδῳ τῷ Αντιοχείας 
πρίγχιπι θυγατέρες χάλλει xav! ἐχεῖνον διςνεγχοῦς 
σαι τὸν χρόνον. Ῥαύτας ὀψόμενον Βασίλειόν τινα 
ἐπίχλησιν Καματηρὸν (61) ἀχόλουθον ὄντα τῷ τηνι- 
Χάδε βασιλεὺς ἔπεμψεν. 'O δὲ ἐπειδὴ τάχιστα πρὸς 
" Àvttoysía ἐγένετο, καλὰς μὲν εἶδε xal ἄμφω, χαλ- 
λίων δέ οἱ ἡ Μαρία εἶναι χατεφάνη. Καὶ Ετνχέ qs 
τῆς ἀχριθείας ἡ τοῦ πρεσθευτοῦ ἐκείνου βάσανο'. 
Τηλίχον γὰρ χάλλος οαὕπω, Βνξάντιοι ἔλεγον, ὁ καθ) 
ἡμᾶς ἑἐγνώρισεν αἰών. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον 
τότε δὲ ἐπειδήπερ ἐπὶ τὴν Μαρίαν ὁ γνώµων «le, 
πυθόµενος βασιλεὺς ἄνδρας τῶν ἐπὶ δόξης Em Αντιο- 
χείας ἔπεμψε τὴν χόρην αὐτῷ χαταγγυήτοντᾶς, Αλέ- 
ξιον δὴ τὸν βασιλέως ᾽Αλεξίου θυγατριδοῦν, ὃς xat µέ- 
[35 τῷ τότε δοὺξ ἐτύγχανεν ὧν, xat Νιχηφόρον τὸν ἐν 
Βρυεννίων (62), γαμθρὲν μὲν ἐπ᾽ ἀδελφιδὴ βασιλεῖ y: 
γονόύτα, σεδαστὸν δὲ ἤδη γεγενηµένον. "Ev οἷς καὶ Αν». 
δρόνικος ἣν à Καματηρὺς (63) ὃς τὴν ἔπαρχον τότε 
διεῖπεν ἀρχὴν, &vhp σεθαστότητι μὲν ἀξιωθεὶς, ΕυγΥε- 
vhs δὲ βασιλεῖ xat αὐτὸς (ov. Οἱ δὲ xa εἶδον xat θαυ - 


Du Cangii note. 


libro. Vita 8. Consortig virginis, e. O: Si vultis, 


nici librum alium scripsit Joannes Veccus patr. Cp. 


pergamus ad ecclesiam, agatur missa, ponatur Evan- (; sub. Michaele Palsologo, quem inscripsit? Αντιρ. 


gelium super altare et. communi oratione premissa 
inspiciamus Domini voluntatem ex illo capitulo, 
quod primum occurrerit, Adeo autem invaluerat 
bec divinandi apud Christianos ratio, ut Rainerus, 
ο. 5, Valdenses reprehendat, quod laicos qui sorte 
sancios eligebant tn αἰιατὶ ἀθτίάετεπι. Verum non 
souel iuterdicta — legitur, praesertim in concilio 
Vanetico, can. 16, quem laudat Hinemorus Re- 
wensis de Divort, Lotharii : Sunt et. sortilegi, qui 
sub nomiue ficte religionis per quasdam quas san- 
ciorum sortes vocani divinalionis scientiam — profi- 
. teutur. aut. quarumcunque. Scriplururum inapectione 
futura promittunt. Exdem verba. habent. covcilium 
Agathense, can, 42; Aurelinnense 1, cau, 50 ; Au- 
tis»sjodor., can. 4, sed de soribus sanctorum οἱ 
apostolorum erit a!ius dicendi locus. ^ 

(00) Γάμων οὐκ ἐκ νοµίµων. Secus etiam scri. 
bit Tyrius, l. xvii, c. 19 

(64) Kauarnpór. Αι Basilius cujus meminit Ni- 
cetus. in 
ille Camaterus, qui post Theodosius patriarcha Cp. 
exstitit, incertum. Denuptiis Manuelis cumMaria Αι. 
tiochena agimus fusius in Stemmate Comnenorum., 

(03) Νιχημόρον τὸν ἐκ Βρυεγγίων. Nicephori 
istius sebasti. meminit. Balsamon in epistola Basilii 
2d Ampbiloch. c. 4t. 

(03) ᾿Ανδρόρικος tjv ὁ Καµατηκός. [ο idem 
viaelur. Andromeus Cumaterus, drungarius vigili, 
qui Macuele luperanto recepta a. Graecis de Spi- 
rius sancti. ex solo Patre processione sententiam 
elegant! οἱ pererudito opusculo. propugnavit : iu 
quo personam imperatoris induens variaque de eo 
argumento. dispulaus omaes. in uuiversum divina 
Scripture et Patrum. auctoritates de processione 
Spiritus gancti. ageutes. in. anum collectas summa 
animi conteutiune, additis suis auimadversionibus, 
quas ipse vocat ἐπιστασίας S,irilum ex solo Patre 
procedere, constabilire conatur. 1n. huuo Andro- 


τη 
καὶ 


lexio Mau, Fu. 4 17, an vero Dasilius D 


ῥητιχὰ τῶν ἐπὶ ταῖς περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος Υρ1. 
φικαὶῖς χρήσεσιν ἐπιστασιῶν ᾿Ανδρονίχου τοῦ Καμα- 

ροῦ, ex que Andronici elogium libet ascriberet 
ἡ 655; τὴν βίδλον τὰ χεῖ λαθεῖν, 
ἣν ἐν ταῖς αὐτοχρατορίας Ἀμέραις I . 468] Να- 
νουἡλ τοῦ ἀοιδίμου kv ῥασιλείαι καὶ αὐτοχράτορσιν, 
ὡς ix προσώπου ἐχείνου ᾿Ανδρόνιχος ὁ τν κοῦ 
δρουγγαρίου τῆς βίγλας ἀνεξωσμένος τότε ἀρχὴν, 

αματηρὺς τοὐπίχλην, ávip τὴν σορίαν οὐχ ἁγενῆς 
συνεγραφατο. Meminit etiam Andronici Josephus 
Methonensis in epist, Marci Eplesii nec diversus 
est ab Andronico Camatero sebasio et magno drun- 
gariv, Joaunis Duce a supplicibus libellis, cui 
suos in Dionysii me pif ymo commentarios dieavil 
Eustathius magister rhetorum ac postunodum Thessa- 
lovicensis archiepiscopus, pareote. Floruit enim 
Eustathius »ub. Manucle εἰ Aodronico Comnenis, 
ut diserte habeut Nicetas in. Man. |, vit, η. 6, 
et in. Androu,, l. 1, n. 9; et Demetrius Choma- 
tenus iu. Rexpous ionibus ad Cabasilam. Illius vero 
quam Joanui inscripsit Eustathius epistolz titu- 
lus sic concipitur : [Πρὸς τὸν πανσέθαστον Δοῦχα 
χύριον Ἰωάννην, τὸν μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῶν δεήσεων, 
τὸν υἱὸν τοῦ πανσεδάστου xal μεγάλου δρουγγαρίου 
κυρίου  'Avópovixou τοῦ Καμάτορος, ubi pro 
Kapátope; restituendum censeo Καματηροῦ. Nau 
quit ille idemque sit. Audronicus, de quo Cinna- 
inus, Clare cviucit proxima qua inperatorein Joau- 
"es auigit coguationis necessitudo, quam in Audro- 
nico observat hoc loco Cinnamus: Ανδρὶ δὲ rávta 
χαλῷ, xal ὡς ὄντως ὁλδίῳ, βασιλιχῷ τὴν τοῦ γένους 
φ-ἣν, μεγαλοφνεῖ τὴν ψυχὴν, λοχίῳ τὴν ἐπιτήδευσιν, 
etc, Αι unde cuin. iuperatoria. et GCounenica ſa- 
nulia Camaierorum atuuitas et necess: iudo pre- 
cesserit ducet. Nicetas. in. Jouune, n. 3. Alterius 
Camnateri weminit Joan. Tzetzes Chil. 14, ε, 269. 
V. uot. aj Alextad. p. 261. 








51 


BYSTORIARUM LIB. V. 


$63 


μάσαντες ἑνέθεσάν τε τῇ cpu, pet vol μεγαλοπρεπῶς À admirati sunt, ac. triremi impositam maguifico ap- 


ἐς Busávttov ἑκάμισαν. Πέμπτην τοίνυν χαὶ sixo- 
στην μηνὸς ἄγοντος ᾽Απελλαίου, ὃν Δεκέμόριον (604) 
ῥωμαῖζοντες ὀνομάζουσιν ἄνθρωποι, εἰς τὸν περιώ- 
vopov τῆς τοῦ θεοῦ Σοφίας οἶχον )αμπρῶς χατα- 
χθεὶς, ἐνταῦθα ταύτην ἁρμόζετας, Aouxd τοῦ τὴν iv 
Κωνσταντινουπόλει Ἐκκχλησδίαν τηνιχαῦτα λαχόντος, 
Σωφρονί.υ Αλεξανδρείας χαὶ τοῦ θεουπόλεως 'Ala- 
»13íov, ᾗ Χριστιανοῖς ἔθος ἐστὶ τὰς χεῖρας αὐτοῖς 
ἐπιθέντων (65), δὐγούόταν τε αὐτὴν ἀνειπὼν 0; τὰ 
βασίλεια παλιγδρομεῖ  µεγαλοπρεπέσι τε δείπνοις 
τοὺς kv τέλει εἰστία χαὶ δηµοθοινίας ἁπανταχῆ τῶν 
τῆς πόλεως ἐχάθιζε στενωπῶν * τῇ ἑξῆς δὲ συνδει- 
πνἡσόντας αὐτῷ τοὺς πατριάρχα; ᾖγεν, ἀφθόνῳ τε 
χρυσίῳ δεξιωσάµενος [Ῥ.135] ἕχαστον ἀπέλυε. Πρὸ 
πάντων Ye μὴν χρυσίου χεντεναρίῳ τὴν Ἐκνλησίᾳν 
ἑδωρήσατο. ΟὈλίγῳ δὲ ὕστερον καὶ ἀλἱλλαις ἵππων 
διῆτε τὸν Druow χαὶ τῶν εἰς εὐφροσύνην ἁγόντων 
οὐδενὸς χαταμελεῖν Ίθελεν. A 

ε’. Ἐν Βυξαντίῳ μὲν ταῦτα ἑπράσσετο. Στέφανος 
δὲ (66) τοῦ Βλαδισθλάδου τετελευτηχότο; τῆς ἀρχῆς 
ἤδη ἐγχρατὴῆς γαγονὼς βαρὺς ἑἐδόχει tol; ἀρχομέ- 
vo xat λίαν ἐπαχθὴς fjv. "Oüev xal ἑ)οιδοροῦντο 
αὐτῷ Οὗννοι τὰ πολλὰ xat ἔνδηλοι ἦσαν ὣς αὐτέχα 
τῆς ἡγερονίας αὑτὸν χατασπάσοντες. Ἐφ οἷς ὁ 
Στέφανος ἑκταραχθεὶς βασιλέως xal πάλιν ἐδεῖτο, 
΄Δρας τοίνυν ἰσημερούσης ἤδη τῆς ὥρας ἐπὶ τὴν 
πόλιν ἐφέρετο Φιλίππου, xal αὐτὸς μὲν ἐνταῦθα σὺν 
τῷ πλείονι τοῦ Ῥωμάίων ἔμεινε στρατοῦ, μοῖραν δέ 


τινα τοῦ στρατεύματος τῷ ἀδελφιδῷ πιστεύσας A - C 


λ:ζίῳ τῷ Κοντοστεφάνου Λαιδὶ ἐπὶ Οὐννικὴν ἔπεμψεν. 
"Ev τούτῳ δὲ Στέφανος Ὀὔννοις ἤδη διαλλαγῆναι νο- 
µίσας οὐχέτι τούτου ἔχρῃζεν, 60sv xat ofxoc λοιπὺν 
ὁ ᾿Ῥωμαίων ἀνεζεύγνυ στρατός, Αλλὰ μεταξὺ Οὖν- 
νοι αὖθις Στεφάνῳ ἐπισυστάντες ἄλλα τε πολλὰ εἰς 
αὐτὸν ἀπεῤῥίπτουν χαὶ δὴ καὶ ὑπ' αὐτῷ τὰ Οὕννων 
ἀνατετράφθαι ἰσχυρίζοντο πράγματα. Aut ταῦτα βα- 
σιλεὺς μὲν στράτευμα καὶ πάλιν Ἡθροιζε, Στέφανος 
δὶ τὸν χίνόννον διευλαδηθεὶ; τὸ μὲν πρῶτον φυχὰς 
xl τινα τῶν ἑἐγγυτάτω Ἵστρου πόλεων ᾖλθεν, al 
βασιλέως ἀνέχαθεν κατίκοοι τυγχάνουσιν οὖσαι, 
ἐχεῖθεν δὲ ἐπὶ Zaphixhv µεταθὰς ἐνταῦθα βασιλεὶ 
συνεγένετο. 'O Lk σφόδρα περιαλγήσας τοῖς ξυµ- 
κπεσοῦσ: τῆς τύχης τε τὸν ἄ»θρωπον οἰχτισάμενος 
γρἠμασίέτε ἑδωρήσατο καὶ δυνάµεσιν ἀποχρώσαις 
ἐπὶ τν κατρῴαν αὖθις χατῃγχεν ἀρχὴν. Ἡρχε δὲ 
τῶν δυνάµεων τούτων Αλέξιος οὕπερ Ίδη ἑμνήσθην, 
ὁ Κοντοστέφανος, βασιλεὺς δὲ κατόπιν ὀλίγῳ ἐχώρει. 
Ἐκειδή τε ἐν Ναϊσῷ πόλει ἐγένετο, ἔννοιά τις αὐτῷ 


paralu Byzantium adduxerunt. Quinto igitur et 
vicesimo mensis Apelizei, quem Decenibrem 411 
qui Latine loquunturt vocant, ín: celeberrimum 
divinas Sapienti:e templum splendide deducis im- | 
perator, illam sibi matrimonio jangit, Lüca Con- 
siantinopolitanz, Sophronio Alexandrinz, et Átha- 
nasio TheopoRtanze Ecclesie patriarchis, ut. Chri- 
etianis mos est, inanus ipsis imponentibus, Cumque 
eam Augustam ibi renuntiasset, in palatia rursum 


revertitur, magniflcisque conviviis proceres excipit,- 


et ubique per siugulos urbis angiportus epulas po- - 
pulo praebet. Postridie dem&m epulaturos secum 
adduxit patriarchas, et unumquemque multo dona- 
tum auro dimisit, Presertim vero auri centena- - 
rium Ecclesi: concessit. Nee multo post equestri- - 
bws certaminibus populum eblectavit, nihilque, . 
quod ad delectationem couferret, voluit prater. 
mittere, 

5. Hiec. quidem Byzantii acta. Stephanus autem, 
defuncto Yladislao principatum jam adeptus, gravis 
molestusque adeo subjectis esse coepit, ut. passim 
illum probris insectarentur Hungari et regno vi-- 
dereniur statim depulsuri : quibus Stephanus con- 
territus opem rursum principis Imploravit. Motis 
igitur circa requinoctium castris, Philippopolim 
venit imperator, ibique cum majori exercitus Ro- 
mani parte manens Alexium Coutostephani lilium 
ex sorore nepotem cum cxteris copiis in Ilunga-- 
riam misit. Sed enim Stephanus, 914 interea re- 
conciliatum &e jam cum Hungaris ratus, ojus operam 
non adhibuit : quapropter domum rediit Romanus . 
exercitus. Verum mox in. Stephanum rursum in- 
surgentes Hungari, tum alia. ei multa, tum etsub 
jllo perditas esse llungarorum res exprobrarunt. 
Swphanus autem, discrimen veritus, fugit primum, 
et in quamdam e vicinis Istro civitatibus, quz jani- 
pridem imperatori obnoxia fuerant, venit : inde 
in Sardicam transiens, ibi cum f:nperatore cone 
gressus est. llle eo casu adimodum perculsus. et 
hominis vivem miseratus, pecuniis eu:n et idoneis. 
viribus donat ad recuperandum p^ternum regnum. 
lis praefuit copiis Alexius Contostephanus, cujus 
modo meminimus: imperator autem a tergo pau- 
lulium subsequebatur. Ubi ad Naisum urbem per- 
venit, animum subiit cogitatio, interim. dum illic: 
castra haberet, res. etiain Servicas. expediendi. In 
uiramque eniin. regionem Pannoniam et. Serviain: 
ducit locus iste, indeque cum oportuerit, utramque- 


Du Cangii noto. 


(04) Δεχάέμθριον. Nuptias mense Decembri per- 
aetss g Tyrio par est eredere. V. Nicetas |. 
κι, u. 5. 

(65) Tóc χεῖρας αἀὐτοῖς ἐπιθέντων. Manus. im- 
nositió boc loco a2ccipi videtur pro sponsorum 
coronaiione in nuptiis. Quippe a sacerdotibus 
eoronabaniur spousi eorumque capitibus corollae 
bmponebantur, de quo more consulendus Goarus 
2d Kucbolog. Grac. p.597, vel certe. χειροτονία 


Hem sonat ac εὐλοχγία. Pachrmeres, |. iv, c.29: 
Καὶ περιφανεῖς τοὺς Ὑάμους τελεῖ αὑτῇ τε xal τῷ 
υἱῷ ἐπὶ τοῦ θείου xal μεγάλου τεμένους τῆς τοῦ 
Θεοῦ. Λόγου Σεφίας, τοῦ πλτριάρχου "oct εὖλν- 
γήσαντος. 

(66) Στέφανος δά. V. Nicetam, l. iv, n. 4, cadit 
antem hiec. Manuelis expeditio in an. 1475 ; nam 
et hoc anno rex dictus fait Stephanus et ipterist,. 
si Hungaricos scriptores audimus. | 


56) JOANNIS CINNAMI i ᾿ 
Ingredi. lieet ae. incessere. Dese enim, qui impe- A ἐπῆλθεν ἐνταῦθα στρατοπεδευσαµένῳ xoX τῶν αμοὶ 


ratoris beneficio Servizi tum imperitabat, postquam 
principatum | obtinuit, posthabitis pactis, Dendram 
regionem deuwo occupaverat, spretoque Romano: 
rum imperio legationem miserat ad Alemannos, 
ut inde sibi uxorem accerseret, et quidquid Ro- 
manis displiceret, emnino faciebat. Etiam tum cum 


 » principeevoearetur, ut adversus Hungaros hellum 


gerenti sibi adesset, difficilis ac pervicax videbatur, 
magnarum $13 rerum spem animo volvens et in 


. diem prolato adventu, Quamobrem imperator, ut 


ad Naisum accessit, ubi duarum viarum altera in 
Serviam ducit, altera ad Istrum et Bungariz fines, 
in medio castra posuit. Dese vero, imminens sibi 
periculum advertens, acceptis quos tum habebat 
copiis, in. Romanorum castra. venit, Eum ime- 
rator benevole exceutum quo decebat lionore pro- 
secutus est, Sed proterva iingua nullum esse tur- 
pius malum videtur. Siquidem Dese, ubi nihil sibi 


«bvenisse incommodi ob priorem imprudentiam ac 


temeritatem agnovit, sustulit animos ac. majora 
quam antea damna ltomanis | inferre decrevit. Cou- 
silium tamen ejusmodi silentio pressit. Ita plerum- 
que. benevolenti; argumentum pessimis hominibus 
majorum injuriarum materia esse solet. Venere 
quippe paulo post ex Hungarorum gente ad impe- 
ratorem legati, quibus ille forte fortuna obvius 
factus, rogatus est ah. iis, uti moris est, quemad- 
modum res sug sese liaberent : illis haud dissimu- 
lanter respondif, opiiie, et prout regis eorum erga 
se benevolentia mereretur : dominum illum palam 
nominans. His igitur coguitis inperator, nequequam 
cunctanduim ratus, ipsum in jus vocat convictumque, 
sccuaatoribus et. delictorum. consciis in. medium 
productis ac perfidiam ipsi eoram ohjicientibus, in 
custodia, sine dedecore tamen, eum habuit. Vallo 
eiim tabernaculum illius Φ ΤΠ, ciugens, secundum 
eam quae in castris viget legem observari jussit. 
Ita ut ab illo deinceps Dese vallum locus. iste fue- 
rit nuncupatus, Sic enim fossam vulgns ut. pluri- 
mum vacat, Eum aptem paucos. post dies Byzautium 
misit, et in palatio inclodi przcepit. Hac quidem 
Wf acta, Et princeps, auditis Hungarorum qui ad- 
veneraut legatis, ubi nibil eos sani afferre cognovit, 
castris excedere Romanis, et recta domum abire 
jussit. lis abeuntibus, ipse ad Belegrada urbem 
venit, ibique castra posuit. Haue, uti supra com- 
memoravimus, diruto Zeugmnino, ltomanus exstru- 


xerai exercitus, compluribus Hungaris in laboris 


partew adscitis. Jocus híc est illius, qus in rebus 
humanis sewper ludit, furlung ; ac fortasse rideat 
quispiam si dudum mortuos urbium conditores de- 
nuo urhes condere videat. Ex iis τὖχης sru ſor- 
inni vocabulum αἱ plurimum apud homines de- 
fluxisse arbitror. Cuu enim rerum qua a divina 
Provideniia proficiscuntur, rationem percipere non 


D 


τῇ X«pÜcx] ἓν παρέργῳ ἐπιμεληθῆναι πραγμάτων, 
"Avec γάρ πως ἐφ᾽ ἑχατέρας Παιονιχήν τε xal Σερ- 
διχην, 6 χῶρος οὗτος, xal ἔστιν ἀμφοτέραις ἱντεῦ- 
θεν δέον ἐνιέναι. Δεσὲ γὰρ ὃς βασιλέως δόντος τῆς 
Σερθιχῆς Ἶρχε τῷ τότε, ἐπειδὴ τῆς χώρας Eyxpatik 
ἤδη ἐγένετθ, τῶν συνθηχῶν ἀλογήσας Δένδρας τε 
χύρας εἰσαῦθις μετεποιεῖτο xal τῆς Ῥωμαίων 
ἀφηνιάνων ἀργῆς Ec τε ᾽Αλαμανοὺς Exspqe, χῖδος 
ἐντεῦθεν ἑαυτῷ συνάψαι διανοηθεὶς, καὶ πᾶν ὃ μὴ 
χατὰ γνώμην ᾿Ῥωμαίοις fv τρέπῳ παντὶ ἔπρασσε ΄ 
τότε δῇ xal βασιλέως αὐτὸν μµεταστελλοµένου ἐφ' ᾧ 
κατὰ Παιόνων αὐτῷ συστρατεύσει, ὁ δὲ δύστροπίς 
τις χαὶ ἰσχυρογνώμων ἐφαίνετο ἐπὶ µαχροτέραις τε 
ταῖς ἐλπίσιν ὠχεῖτο xal εἰς τὴν ἐπιοῦσαν τὴν 
ἄφιξιν ὑπισχνεῖτο, 'O μὲν οὖν βασιλεὺς διὰ ταῦτα. 
ἔπειδῇ πρὸς τῇ Ναϊσῷ ἐγένετο, ἔνθα ταῖν ὁδοῖν ἀμ- 
φωτέραιν ἡ μὲν ἐπὶ τὴν Σερθιχὴν ἄγει , θατέἑρα δὲ 
ἐπὶ τὸν "Iaxpov xaX γῆν τὴν Παιονιχὴν, ἐν μεταιχμίῳ 
τὴν στρατοπεδίαν ἐπῄξατο (P.121] Δεσὲ δὲ τὸν ἐπι- 
χρεμάµενον Ίδη χίνδννον αὐτῷ αυνιδὼν τὸ περὶ 
αὐτὸν ἀναλαθὼν στράτευµα ἐς τὸ Ῥωμαίων ἆἁνι- 
χνεῖται στρατόπεδον. Βασιλεὺς δὲ εὐμενῶς τε αὑτῷ 
προσηνέχθη xai τὰ εἰχότα τετίµηχεν. Αλλ᾽ ἔοικεν 
ἀχολάστου γλώσσης μηδὲν αἴσχιον εἶναι χαχόν. Δεσὶ 
vip, ἐπειδὴ μηδὲν ἐξ ἀθονλίας αὑτῷ τῆς προτἑρας 
ξυνενεχθὲν ἔγνω χακὸν, ἑπῆρτό τε τὴν διάνοια» xal 
µείζω καχκουργήσειν f| πρότερον tz. Ῥωμαίους ὃιε- 
νοεῖτο» εἶχε δὲ ὅμως ἐν ἀποῤῥήτῳ τὸ σχέµµα. Οὕτω 
Φιλανθρωπίας ὑπόθεσις τοῖς τῶν ἀνθρώπων ovr, pe- 
τάτοις Όλη µειζόνων ἁδιχημά:ων ὡς tà πολλὰ Yl- 
νεσθαι εἴωθεν. "Hxov μὲν γὰρ ὀλίγῳ ὕστερον πρέ- 
σδεις ἐς βασιλέα παρὰ τοῦ Παιόνων ἔθνους, 6 & 
Χατάτινα τύχην αὗτοῖς συναντώµενος ὅπη τε τὰ 
xiv' αὐτὸν ἔχοι πρὸς αὑτῶν ΏΠρωτημένος, ὥσπερ 
ἔθος ἑστὶν, ἁπαραχαλύπτως ἔφησεν ὡς xa)o; xal 
τῆς πρὸς αὐτὸν ἑπαξίως τοῦ σφῶν ῥηγὸς εὐμενείας, 
κύριον αὐτὸν διαφανῶς ὀνομάσας. Ταῦτα πυθόµενος 
βασιλεὺς οὐχέτι μέλλειν ἔγνω, xal τοίνυν ἐπὶ δίχην 
χα)έσας αὐτὸν, ἐπειδήπερ ἐχράτει, τῶν xatrYótav 
αὐτῷ xal συνειδότων κατὰ πρόαωπον ἱσταμένων 
£5» xat θεατριζόντων τῷ ἀνθρώπῳ τὴν ἀπιστίον, 
τότε μὲν Ev τῷ ἀσφαλεῖ (67) οὗ σὺν ἁτιμίᾳ touto» 
toxe ταφρείᾳ γὰρ τὴν σχηνἡν αὐτῷ περισχὼν κατὰ 
τὸν ἓν τοῖς χαραχώμασι νόμον ἑτήρει, ὡς ἀπ' bxsl- 
νου λοιπὸν Δεσὲ χάραχα tbv τόπον ὀνομασθῆναι (οὗ- 
t γὰρ τὴν ταφρείαν ἰδιωτέξοντες ὀνηωμάζουσιν ὁ 
πολλοί): ὀλίγῳ δ᾽ ὕστερον Ez Βυζάντιον πέμφας ἕω.- 
Φρουρον iv παλατίῳ κατεστήσατο. Ταῦ-α piv τῖδε 
ἐγένετο. βασιλεὺς δὲ τοῖς ix τῶν Παιόνων ἀφιχομέ- 
vot χρηµατίσας πρέσθεσιν, ἐπειδὴ μηδὲν ὑγιὰς αὖ- 
τοὺς ἁπαγγέλλοντας έγνω, ἐχέλευεν εὐθυωρὸν του 
Ῥωμαϊχοῦ ἁπαλλαγέντας στρατοπέδου τὴν αὑτὴν 
αὖθις πορεύεαθαι. Οἱ μὲν οὖν ἀπῄεσαν, ὁ δὲ kt 
Βελέγραδα κόλιν ἐλθὼν ἐνταῦθα ηὐλίσατο, fiv, χαθά- 
περ εἴρηται, Ζεύγμινον χαθελὼν ὁ ᾿Ῥωμαίων ἐδεί 


Du Cangii note. 
(07) E» εῷ dcga.le;. Bellum hoc Servicum prosequitur etiam | Nicetas, l. 1v, n. &. 








05 


HISTORIARUM LIB. V. 


500 


µατὸ στρατὸς, συναιροµένους τῶν πόνων xal OUv- À possunt, dum praeter opinienem vhlentur actridere, 


. νῶν πελλοὺς ἔχοντες. Παίγνιον δὴ τοῦτο τύχης τὰ àv- 
θρώπεια διαχλεναζούσης ἀεὶ πράγματα" x3 γὰρ ἰπευ" 
γελάσηττις τοὺς πάλαι καθαιρεθένταςδοµήτορας αὖθις 
οἰχιστὰς χαθορῶν. "Ex τούτων οἶμαι τὸ τύχης ὄνομα 
πολὺ παρὰ τοὺς ἀνθρώπους ἑῤῥύη, Twv γὰρ τῆς Προ. 


νοίας ἔργων ταῖς λόγοις ἐφιστάνειν οὐχ ἔχοντες. ἐκ 


τοῦ σφίσιν εἶναι δοχοῦντος, τῇ τύχῃ τὰς τῶν πρά- 
γµάτων' διδοῦσιν ἐκθάσει-. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ὥς πη 
φίλον ἑκάστῳ νοµιζέσθω τε xal λεγέσθω, ὁ 6b λόγος 
ἐχέσθω τῶν προτεθέντων. Ἐπειδέπερ ὁ βασιλεὺς 
ἐνταῦθα ἐγένετο, γνοὺς ἀμήχανα εἶναι λοιπὸν Στέ- 
φανον γῆς ἄ,ξειν τῆς Οὕννων (Ίδη γὰρ Στέφανον αὖ- 
θις[Ρ. 125] τὸν Ἰατζᾶ χατεστήσαντο φέροντες) ἑτέραν 
ἑτράπετο. (ὑννικῆς yàp δυνάµει τῇ πάση. χαθάπερ 
εἴρηταις µεταποιεῖσθαι ᾖθελεν ἐν µεταιχμίῳ τῶν 
"Ἕσπερίων χειµένης ἐθνῶν. Bedv τοίνυν ὃς μετὰ Στέ- 
ezvov τῷ Ἱατζᾷ xal; ἣν, Mapía τῇ αὐτοῦ θυγατρὶ 
συνάψαι πρὸς γάμον δινενοήθη. Γεώργιον μὲν οὖν 5; 
ἑταιρείας τῷ τότε Ἁγεῖτο τῆς βασιλιχῖς, Παλαιολό. 
vov μὲν γένος, Ec δὲ τὸν τῶν σεβαστῶν ἀνσθεθτχότα 
ὄγχον, ἐτὶ Οὐννιχὴν πέµύφας δοχιµάκειν ἑἐχέλευε 
περὶ τοῦ χήδους, ὁ 6k τὴν ἐς Βυξάντιον αὖθις ἑστεί- 
λατο. Οὗννοι δὲ τῷ Παλαιολόγῳ κοινολογτσάµεναι 
Βελᾶν τε φέροντες ἔδοσαν αὐτῷ xal χώραν, fv6 τα- 
τηρ αὐτῷ περιὼν ἀπεδάσατο, ἄσμενο. ἐχληροῦντο. 
'0 τοίνυν Παλαιολόγος παραλαδὼν αὐτὸν σὺν ^polo- 


eorum exitus fortuna adseribunt.: Sed de his pront 

cuique libitum fuerit censeat, acriliatve : nos autem 

ad institutum redeamus. Cinn igitur eo. pervenisset 
imperator,. fierique hau posse ognovisset, "wi 

Stephanus. Hungariz- regnum: adipisceretur ( Ste- 

phanum: quippe Geizs filium iterum  restituerant 

Hungari), alio se convertit, Hungariam ' enim, utí 

dictum est, in medio Oceidentalium.-nationuim po- 

sit:m sihi comparare totis viribus satagebat, Qm- 

propter Belam, 215 qui post Stephanam Geizse 

(ilius erat, Marie fili sut matritoonto: jungere 
constituit, Georgium igitur, cohortis imperatoris 
tunc temporis prefeetum, gente Palzologum atque 

sebasti oanetum dignitate, in Hungariam misit, 

quo de liae ineunda sffinitate sermones ingereret 3 

ipse vero Byzantium rursum rediit, Hungari, col- 
loquio cum Palzologo- habito, et Delanvipsi tra- 
dideruut et regionem, quam superstes adhue pater 
iMi assignaverat, libentes ju. hzredii sortem eon- 
ces erunt, Eo itaque. accepto Polzmologus quibus. 
liem. est conditionibus Byzantium. reversus; 
Ls. Deiueeps autem qua ad "»ífinitatem — istam 
conficiensam — necessaria. erant curavit impera - 
tor, atque puero in primis, mutato nomine, 
Alexii nomen indidit, eumque v'espot:e. dignitate: 
dona vit. 


γία:ς αἷς εἴρηται ἐν Βυζαντίῳ παρεγένετο. Καὶ τὸ ἐντεῦθεν τῶν ἐπὶ τῷ χῄδει βασιλεὺς ἐφρόντιξεν, ὃ τε: 


παῖς Αλέξιος ἤδη µετωνομάσθη καὶ δεσπότης (68) ἀνεδο/θη. 
ς᾽- Ἡ μὲν οὖν ἐπὶ Βυξζάντιον ἅφιξις τῷ Βελὰν ( 


ταύτην ἔσχεν ἀρχὴν. βασιλεὺς δὲ τὰ χατι την Ἑσπέ- 
βαν Ίδη καλῶς. ἔχειν ὑπολαδὼν ἐπὶ τὴν "Aclay 
3ovrbv ἔδλεψε, καὶ πρότερον μὲν τοῖς συμπεαοῦαιν 
εἰς τοῦτο Χεχινημένος, πρὸς δὲ. τῶν ἑσπερίων 
ἐχείθεν ἑἐλχάμενος πραγμάτων. ἨΝουραδὶν γὰρ ὃς 
τὶς κατὰ Συρίαν ὄρχε Ῥεῤῥοίσς χαὶ Δαμασχοῦ, 
πὀλεων ἄμφω περιφανῶν, τῆς τύχης εὐμενὰς ἐμ- 
6λεφάσης αὐτῷ, καὶ ἄλλων τε πόλεων Ίρξε πολ)ῶν 
ai τῶν Εὐφράτηυ πίνουσι ναµάτων. xai χωρῶν εὔτι 
εὐκαταφρονήτων περ:γέγονε συχνῶν, πολλοῖς τε τῶ» 
«fj2e σατραπῶν εἰς χεῖρας ἐλθὼν οὓς μὲν δορυαλώ- 
τους ἔσχεν, ἓν οἷς xai Ἱατζονλῖνας (09), ὁ Ἐδέσσης 
Φγεμονεύων, o0; δὲ καὶ πολέμῳ ἀπεχτονὼς ἔτυχε, 
Ραϊμοῦνδον bh τὸν &x Πετούη:, οὗπερ ixawog Lv 
τ,ξς ἔμπροσθεν ἐπεμνήσθημεν λόγοις, ἄνδρα ἰσχύϊ 
παὶ ῥώμῃ χατὰλ τοὺς θρυλληυµένους ἑχοίνους "Hpa- 


6. Tale quidem Bele in urbem adventus initium 
habuit. Rebus. in. Occidente rite compositis, ad' 
Asiaticas auium diuovit imperator, lis qu prius 
aeeiderant ad id permotus, sed ob res Occidentales. 
inde avccatus, Nuradinus quippe, qui in Syria Ber- 
rho et Damasco, preclaris utrisque civitatibus,. 
aliisque urbibus quam plurimis, quae cire» Euphra- 
tem sitz sun!, ita illi arridente fortuna, imperabat, 
loca varia land conteunenda expugnaverat, multos- 
que ibi saitapns bello aggressus, alios quidem captivos. 
tenebat, in quibus erat Josselinus Edessæ priuteps x 
alios vero in przliis obiruncaverat, 816 quos inter: 
fuit Raimundus Pictaviuus, cujus in prioribus lihris. 
abunde meminimus, vir ànimo et fortitiline prisca- 
itli llerculi par, et Balduinus Marasi:e doniinus, Pro- 
gressus autem manus etjam conseruit eum Constan-- 
tino Ciliciæ duce, que: Calamauuin juvenem voca-- 


Du Cangii note, 


(68) Δεσπότης. Despotarum appellatio, quo. 


solius. imperatoris By£ontini primum fuit, ut apad 
Estinas seu. Romanos Augnstos domini, quam ta- 
w^ Augustum et Tiberium respuisse testatur 
Suetonius, i peculiarem palacii dignitatem posaea 
transiit. Hanc primas, ni fallor, induxit Michael 

apbates, qui, nt scribit Zonaras, avanculum δεςσ- 
φότην reunniiavit. Cateri deinceps qui subsecuti 
. gent imperatores non tam praecipuos aul» sue 
proceres quam affines et consanguineos et proxima 
necessitgdjne conjuuctos- eadem donarent, quibus 
imperatorii apieis culuen et dignitatem hae ra- 
tone lis quodammodo coinmunicabant, cum impe- 
Solares ibsi bae.sola despotarnm »ppellatisne in 


su's quos endehant nummis vellent insigniri, ut 
ex Alexii et Manuelis nummis aureis quos in 
nolis ad Alexiadem descripsimus colligitur. Sc: 
M.uuel Belan Hungarum et Alexius Angelus Theo- 
dorum Lascarim et Alexiumn Paizeologuin P 463) s 
fiiarum suarum maritos despotica —AB 
ernarunt, qua sul Palæologis passim legere est 
insignitos imper,torom filios aut fratres. Qua. 
vero fnerint eſnses dignitatis insignia docet præ- 
ter Codinum Pacbywmeres, |. iv, c. ult. et 4. v. 
(69 Ἱατζου.ῖνος. De Josselini comitis Edessani: 
fépiivitate et. viorie consulendi Tyrius, l. xvi, c. 


44. et seq., Sauutus, aucior. M. Chron. Belgici, eta 


56] 


JOANNIS. CINNAMI 


baut, egregie fori viro, et iu te militari admodum A χλεῖς, xal Παλδουΐνον (70) τὸν Mapautov τότὲ κρα- 


sirento. Verum ille cum ab adolescente primum 
omnino fuisset superatus, in gravissimas calamitates 
incidit. Dejnde sorte aliquo Renaldum Antiochiz 
principein, neenon et Tripolitanum in Phoenicia 
comitem cepit, Sed enim Constantinus, hac adepta 
victoris, continere se non potuit, et inconsiderata 
quadam abreptus audacia victosque temere insecue 
tus, et ipse captus est resqne Romanas perdidit, 
Nuradinus vero ut Torosum perinde superavit, 
Anilochiz mos invadendae spem animo volvebat. Ea 
iptwr propter imperator iis easibus indignatus in 
Asiam statuit transire, capiataque ad id oecssione 
totus in id consilii incubuit. Sed obstitere allati 
rursum ex Occidente rumores : novus quippe Hunga- 
rie rex hereditarias Bel» possessiones iterum in- 
vasit, faederibus aperte viul:tis. Quin et Stephanus, 
quem paulo ànte regno cjecerant. Hungari, per 
Auclialum civitatem: Hungariam | ingressus , illud 
recuperare meditabatur. Verum. temeritste potius 
quam prudentia rem aggressus, a proposito aberra- 
vit. Statim enim atine eum nonnullos Hungaros in 
$uzs paries adduxisse accepit $1'7 Siephanus, cum 
universis copiis in illum profectus est. Quamobrem 
hinperator in Ciliciam ad oppidorum praesidia idoneo 
1)ἱνδο exercitu, ipse versus Istrum deuuo contendit 2 
B»voque transmisso castra posuit ad Titelium, tum 
"ut Θείο paternam hereditatem reciperet, tuin. ut 
Stephanum prasenti eriperet. discrimini. Quippe 
mebatur. atgustiis. flungaris, qui cum eo erant, ad 
regen nndiqae deficientibus, Itaque Andronico 
Contostephani (iio, qui magni ducis dignitatem 
brevi post obtinuit, cum copiis misso, Stephanum 
quilem perleulo exemit: ipse vero, motis ab Titelio 
castis, cam universo exercitu ulterius perrexit, 
Regni enim invasor Steplianus, cum viribus longe 
impar cum imperstore congredi non audetet, pri- 
mum quidein eum iis quz aderant copiis In ultimos 


«oUvea. Προϊὼν δὲ xoi Κωνσταντίνῳ (71) τῷ τῆς 
Κιλικίας δουχὶ εἰς µμάχτν χατνέστη, ὃν Καλαμάνον 
ἐπεχάλουν veavíav, vt» τε ὄψιν ἀγαθῷ χαὶ 0pxoty- 
ρίῳ τὰ ἐς µάχας. ᾽Άλλὰ τὸ μὲν πρῶτον ἠστητό τε 

κατὰ χράτος τοῦ νεανίου χαὶ ἀνηχέστοις Περεπέκτω» ΄ 
χε συμφθραῖέ, sica τύχῃ ἐινὶ αὐτόν xà xat'PeváMos 
(74) τὸν Αντιοχείας πρίγχιπα εἶλεν, iv ol; παὶ ὁ 
εἲς ἐν Φοινίκη Τριπόλεως (T5) ἠγεμονεύιων fjv. 
Κωνσταντῖνος yàp, ἐπειδὴ τοῦ πολέμου ἑἐχράτει, 
οὐχέτι καθεχτὺς Tiv, ἀλλ’ orla vi τόλµῃ καθ 
υπαχθεὶς ἔς τε τὴν δίωξιν o0 ouv ἐπισείμῃ πισὼν 
αὐτός τε fto xal τὰ Ῥωμαίων ἔσφηλε πράγματα. 
*Q Noupadiv δὲ xol Τερόζην (14) pdyy νιχήσας 
ἐλπΐοιν ὠχεῖτο [5. 136] ὡς αὐτίκα καὶ τῆς "Avtvo- 


* χείας ἐπιδηάόμενος, Aux εαῦτα μὲν οὖν βασιλεὺς 


καὶ πρότερον ὥδινέν ἐπὶ τοῖς ξυμπεσοῦσι καὶ bt 
τὴν "Aclav διαθαΐνειν διενοεῖτο, τότε δ' οὖν xatpos 
λαδόµενος πααίῤῥοπης ἐς τοῦτο ἐφέρετο. ᾽Ἀλλὰ καὶ 
πᾶλιν τὰ ἐκ τῆς Ἑσπέρας ἐμποδὼν αὐτῷ ἕστησαν. 
“Ὅ «& γὰρ νέος Παιόνων ῥὴξ (75) τοῦ Βελᾶ xat 
πάλιν ἐπεθάτευς χ)ήρου καὶ παρεσπόνδει χαὶ τέτέ 
περιφανέστατα, xal Στέφανος, ὃν fn τῆς ἀρχῖς 
ἀπεώσαντο Οὗννοι, δι Αγχιάλου πόλεως ἐπὶ τν 
Οὐννίχην ποθὲν παρεισδὺς ἀναχαλεῖσθαι τὴν ἀρχὴν 
διενοεῖτο, Ἔλαθε δὲ προπετέστερον μᾶλλον f πρ»- 
µηθέστερον τῷ πράγματι ἐπιχεχωρηχώς. Ἡς γὰρ 
περιιὼν τῶν Οὕννων ὑπεποιεῖτό τινας, volo ὁ 
Στέφανο πανστρατὶ ἐπ) αὐτὸν ἐφέρετο. Διὰ τοῦτο 


jam illius imminutæ erant. vires, summisque Ρε” C βασιλεὺς ἐπὶ Κιλικίαν μὲν στράτευμα tà ἑνταὺθσ 
φρουρῆσον ἰκανὸν ἔπεμψεν, ὁ δὲ ἐπὶ τὸν "loteov 


γψαὶ πάλιν Έλαυνε Σᾶόν τε περαιωαάµενος ἀντικρὺ 


Τιτελίου (16) τὸ στράτευμα ἕστησε, κατὰ νοῦν 


ἔχων ὡς Βελᾷ μὲν τὸν χλήρον ἀνασώσαιτο τὸν πα» 
ερῷον, Στέφανον δὲ τῶν παρὰ πόδας ῥύσαιτο ὃυσ- 
χερῶν. "Hón γὰρ καὶ ὑπέῤῥει τὰ τῆς δυνάµεω; 
αὐτῷ, καὶ fjv ἐν στενῷ χοµιδῇ, τῶν σὺν αὐτῷ Οὔν»- 
vov ἐπὶ «by ῥῆγα μετατιθεμένών ἑκάατοτε, Καὶ 
δη xal ᾽Ανδρόνιχον τὸν τοῦ Κονἰοάτεφάνου ulis, ὃ; 


Du Cangii note. 


(10) Εαδουζον, Non Balininus modo, cnjus 
supra meminit Ciunamus, » Noradino casus fuit, 
in Edessena videlicet obsidione, sed et. Renaldus 
Balduini filius biennio post vitam amisit eo in 
prelio. contra eumdem. Noradinum, in quo Rai. 
mundus — Antiochenus princeps peremptus est 27 
Juu. au. 4148, ut est. apud Tyrium, |. xen, e. 
1 Balduini ezedem refert idem scriptor |. ziv, c. 


(14) Κωνσταντίγῳ. Redacto in ordinem 3 Ma- 
uuele Toroso Armenie regulo captisque Tarso, 
Mamistra, Longiniade czeterisque Ciliciæ oppidis, 
A" imperatore (is prafectus est Calamanus, qui 

ori, de quo egimus ad pag. 118, filius diserte 
dicitur à Ti wroezio, |. 1, c. 61. Hine Mamistren- 
$$ duz appellatur in epistolis Lndovici Franc. reg. 
et Gaufredi. Fulgerii. Hierosolynitanze domnus prie- 
eeptori« in Gest. Dei per Franc. n^. 1179 et 1182 
οἱ Cilicim prises, domini imperatoris consanguineus 
ει imperialium in illa provincia procurator negotio- 
fum, apud. Willelmum Tyrium, l. xix, c. 9, quibus 
iu Jocis refertur præalium Noradinum inter ct. no- 
stros initum 4 ld. Aug. A. 1165, ju. quo cze-us 
ei delesus Christianorum exercitus ipseque captus 


Colamanus, quod et hic narrator à Cinnamo, 

TÀ) Ῥενά]δον, De accepta à Renaluo Απο 
cheno priucipe clade et ut exptus. fuerit à. Mege- 
dino Halapie sultano, an. 1160 agunt Tyrius. !. 
xviii, c, 98 : Robertns. de Monte, an. 1162 ; Sa 
mulus, l. t1, part. vi, c. 20. Preterea. consulendo 
epistolg principum in Gest, Dei, p. 1176, 1178, 
1179, et tom. IV Histor. Frauc, p. 6089, 692, ei 
6 


94 
zo 9) Ἠριχόλεως. Tyrius, l. xix, ο. 9, 1. xx, ο, 


(14) Τερόζην. Nam et puguavit in. hoc. przelie 
Toros, quod cum dissuader& esset. adorsus, alio. 
rum obtinuit sententía : mox videns hostium pre 
valere cuneos, nostroriim. vero. e converso acies 
corruisse, fuga saluti causuleus. bellicis se exemit 
tumultibus, Veiba sun! Tyrii. 

(15) Παιόνων ῥήξ. Vide Nicetam, l. 1v, es. quo, 
ut οἱ Cinnauio, historiam suam, snh ea ten- 
pora íncerlam etmaucaw resarcire possuat Huu- 

ari. 
: (76) Τιτείου. Hodie Titu! prope confluentes 
Tissu et Danubii. 








HISTORIARUM LIB. V. 


510 


παὶ μέγας ὁλγῳ ὕστερον ἐγρημᾶτισε tou, ἅμα A Hungsrie fincs concessit, aique ibi covis coactis 


στρατεύµατι στείλας Στέφανον μὲν ἀνήρπασε τοῦ 
κινδύνου, ὁ δὲ ἄρας ix. Τιτελίου παντὶ τῷ στρατῷ 
προσωτέρω ἐχώρει. O γάρ τοι τῆς ἀρχῆς ἔπιδα- 
εεύων Στέφανος, ἐπειδὴ μὴ ἐξ ἀντικάλου δυνάµεως: 
«ῷ βασιλεῖ συμπλαχήσεσθαι εἶχε, τὸ μὲν πρῶτον σὺν 
ταῖς περὶ αὐτὸν δυνάµεσι περί που τὰ τῆς Οὑνν.- 
χῆς ἔσχατα ἐχώρει  ἔπειτα συμμάχους ἐχεῖθεν 
ἐπαγόμενος "Ῥωμαίοις ἀντιτάξεσθαι ἡπείγετο. Ba- 
διλεὺς δὲ, ἐπί τινα χῶρον Πετρίχον (71ἠκαλούμενον 
χαταλαθὼν, ἐνταῦθα ἐσχήνου. "Eott δὲ ὁ χῶρος 
οὗτος τῆς εἰς τὴν ἑδοτἑριο Παιονίαν παρελεύσεω; 
ὄρος ὃ πρῶτος. "Év0a γεγονὼς Στεφἀνψ ἔγραφεν 
ὧδε.« Hxopsv, ὦ ἐμὲ καὶ, o0 πόλεµον Οὔννοις ἄγον- 
τες, ἀλλὰ Βε)ᾷ τε ἁδελφῷ τῷ σῷ τὴν χώραν ἀνα- 
σωαόμενοι, ἣν 65 ὄνναστείᾳ τῇ ἡμῶν παρασπάσαν- 
εε; εἴχομεν, ἀλλὰ οὗ τε Ebo; xal πατ]ρ ὁ ὑμῶν 
πολλῷ ἤδη πρότερον. Καὶ Στέφανον δὲ τὺν obv τοῦ 
χινδύνου ἑἐξαιρησόμενοι θεῖον, γαμθρὸν Ίδη xal a3- 


auxiliis acie cum Rotsanis decerlare statuit. Impe- 
rator vero ut ad loeum quemdam pervenit quem 
Petricum vocant, castra. ibi poscit. Est vero locus 
jste aditus inp juteriorem Bungariam primus termi- 
nus, quo eum pervenisset, hune in modum Stepliano 
rescripsit : « Non ad inferendum flungaris bellum, 
fili mi, venimus, $ed ut Bele fratri tuo possessio- 
nem restitusmus, quam a dominatione tua minime 
abstulimus, sed quam 1 ipse paterque vester jam 
pridem concessistis : alqne adeo etiau ut patrium 
tuum Steplianum majestatis nostræ aſfiuem periculo 
218 eximamus. Si igitur, te etiam volente, Belam 
generum nostrum esse contigit, quod et tu pactis 
ipsis firinasti, cur non reddita ei sua possessione, 
uostra porius frueris societate et benevolentia? Si 
vero necessitudinem ct affinitatem respnis, aliaque 
modo de iis tibi mens est; scias longe nos ampl:us 
ab eo abesse, ut vim nobis inferri patiamur. » 


«ὖν χράτει γεγονότα τῷ ἡμῶν. El βουλομένῳ σοι τοίνυν ἐστὶ γαμθρὸν ἡμῖν χαὶ Βελᾶν ἔσεσθαι, ὅπερ 
ἤδη καὶ διωμµολόγηταί σοι, sU μὲ τὴν χώραν ἀποδοὺς «nc ἡμετέρας θᾶττον ἁπαλάασῃ ξενίας; £i δὲ 
οὐ χῖδος ἀποπροσποιῇ, xa( dot ἕτερα περὶ τούτου δοχεῖ, ἴσθι ὡς τοῦ β:ἀσασθαΐ σε πολλῷ ἡμεῖς ἀπεχό- 


µεθα μᾶλλον.» 

C. Βασιλεὺς μὲν ταῦτα ἔγραφεν. Ὁ δὲ ἄλλην τε, 
καθάπερ εἴρηται, (P, 127| σύμμαχον χείρα Ex. τε 
Ααμανῶν xa* τῶν πρὸς τῷ Tajo ἱδρυμένων 
, ἐἑπηγάγετο Σχυθῶν, καὶ δη xal τὸ Τζέχων ἑαυτῷ 
δυναεστήσατό ἔθνος, τοῦ iv αφίσιν ἄρχοντος παν- 
ατρατὶ Ex' αὐτὸν ἀφικομένου. "Hv δὲ οὗτος ὁ Κοῇ- 
ῥάδῳ πάλαι τῷ ᾿Αλαμανῶν συστρατεύσας ny, 


Ἱ. istius epistolae sententia hzee fuit. Imperator 
autem, uti. dictum esi, alias auxiliares copias ex 
Alemannis ei Taurum &ecolentibus Scythis conffa- 
tas addoxit : Tzechotum præterea sibi adjunxit 
nationem, quorum priuceps ad eum veuit cum uni- 
verso exercitu, Erat auiem is, qui Gonrado Ale- 
mannorum regi pridem militaverat, com in Asiam, 


ὀπηνίχα, ὥσπερ pot δεδ.ήγηται, ἐπὶ "Aclav ἐχεῖνος C quemaduiodum | commenioravimus, ille trajecit, 


ἑστέλλετο, ῥήξ τε διὰ ταῦτα ὑπ' Exelvou γενόμενος. 
Καΐτοι ἐφεύσαντο ἄμφω, ὁ μὲν τὴν χλῆσιν, ἅτερος 
δὲ τὴν χάριν ὁ διδούς. Ἰάαχρὸς γὰρ (78) ἐξ οὗ χρύνος 
τὸ τῆς βατιλείας ὄνομα ἐν "Popp ἀχώλετο, ἐξ ὅτου 
μετὰ Αὔγουστον, ὃν xal Λὐγουστοῦλον ixdlouv «b 
τῆς ἡλικίας αἰνιττόμενοι νέον χαθ᾽ fjv Σπελάδετο τῆς 
ἀρχΏς, bri Ὁδόαχρον καὶ Θενδέριχον ἑξῆς τὸν 
Γότθων ἠγεμόνχ τυράννους ἄμφω µετέδη τὰ τῆς 
ἡγεμονίας. "PEE yàp θενδέριχος xol οὗ βασιλεὺς 
διεδίω καλούμενος, χαθάπερ Προκόπιος ἱρτορεῖ, 
"Ρώμη μέντοι ἀπὸ Θευδερίχου xai ὀλίγῳ πρότερον 
ἄχρι xa vov στασιαζομένη διαγέγονε, πολλάχις μὲν 
πρὸς Βελισαρίου χαὶ Ναρσοῦ τῶν ᾿Ῥωμαίων στρα- 
ς«ηγῶν ἐπὶ τῶν ἸΙουστινιανοῦ Ῥωμαίοι, ἀνασωθεῖσα 
χρόνων, αὖθις δὲ οὐδὲν ἧττον τυράννοις βαρδἀροις 
δουλεύουσα, o? xal ῥῆγες κατὰ θευδερίχου τοῦ πρώ- 
του χαὶ ῥηγὸς ἅμα xal τυράννου χέχληνται ζηλον. 
υἷς ξὰ pj τοῦ τῆς βασιλείας µέτεστιν Όφους, πόθὲν 
οὗνο: τηλίχας προθεθλἠήσονται ἀρχὰς, al, χαθάπερ 
Έδη ἔφην, οἷόν τινες διαιρέσεις ἐκ τοῦ τῆς βασιλείας 
καθίενται xpásou;; Tolg δὲ oüx ἁπόχρη µόνον, εἰ 


eamque ob causam rex ab eo est renuntiatus, Sed 
Uterque. vicissim falsus est, et qui appellationem 
regiau recepit, οἱ alter qui munus inpertiit. Jam- 
dudum euim imperatorium nomen Rowmz exstin- 
ciant erat, ex quo ab Augusto (quem et Augustulum 
vocabant, atatem ejus teneram, in qua. occupavit 
Imperium , signilicantes) in Ocoacrum et Theodo: 
ricum deinceps Gothorum priucipem, 1yrannum 
uirumque, translatus. e»t. principatus. ftegis enim 
nomine, non imperatoris, quoad. visit, insiguitus 
fuit Theedoricus, nt scribit Procopias. ipsa quidenr 

Roma a Theodorici temporibus et paulo ante in 
liunc usque diem a cetero imperio divulia mansit. 
Licetque & Belisario et Narse, ducibus Romanis, 
sub Justiniano recuperata 919 fuerit, Romanoqut 
8s3»eria inperio : rursum tamen in tyrannorun- 
Barbarorum servitutem. decidit, qui Theodoric? 
primi regis perinde 9ο tyrauni exemplo reges ap-— 
pellantur. Qui igitur (leri potest, ul qui imperatorii- 
eulnivis non sunl participes, lantas dignüate- 
conferre possint, qus» ut jam dixiuus, ab inper.— 


Du Caugii note. 


(77) Πετρίκον. Vorte Petromar, seu. Pietre-Vala- 
din, oppidum. Sclavoniz Saviepa validum ad Istrum 
fluvium : sic enim dictum volant, quasi castrum 
et is seu. lapidibus confectum. 

(78) Maxpóc γάρ. Sic Graculi scriptores im- 
p ratoria Alamannorum el summorum pontificum 


primariz in Ecclesia dignitati soleut oblatrare, qos 

semper anxit ab lis translaium a. Graecis in. Fian- 

cos, ab Oiiente ie Occidentein, linperatoriss 8 
estatis. culmen, Locum Procopii habes, |. 1 Goth. 
ide dissert, 27, ad Jok.villum p. 316. 


371 


JOANNIS CINNAMI 


5m 


toria majestate velut quzdam particul:, profluxc- A τοῦ t^c βασι)είας οὐδὲν προσΏχον ἐπιδατεύκωσιν 


runt. lis. vero non. sufficit modo, si. imperatoriam 
celsitadinem nullo jure ad se pertinentem üpperii- 
que majestatem invadant (id enim vocabuli supre- 


man potestatem denotat). Sed jam eo venere auda-- 


ci», ut Byzantinum imperium a Ramuno diversum 
esse coutendant ς qua^ mihi perpendenti sepe 
oborte sunt laerymæ. Qualis enim quantaque res 
Romæ principatus a barbaris fedisque maneipiis 
divendita est? Atque inde neque babuit illa ponti- 
ficem, multoque minus principem. Iste enim qui 
Iuiperatoriam usurpat majestatem, equitantem pon- 


ὄψους, lpméptov (79) ἑαυτοῖς περιτιθέντες κράτος, 
Βηύλεται δὲ τοῦτο τὸ ἄχρατον ἑρμηνεύειν. Αλλ' 
ἤδη καὶ την ἓν Βυζαντέμ βασιλείαυ ὅ-έραν παρὰ τὴν 
ἐν. Ῥώμι (80) ἀποφαίνειν τολμῶτιν "Απερ [gol 
ὅ.ασχοπουµένῳ πολλάκι; ἤδη xa δαχρῦσαι ἐπτλθεν, 
Οἷου γὰρ. olov ἡ Ρώμης ἀρχὴ βαρθᾶρο:ς xa δεινῶς 
ἀνδραποδώδεσιν ἀνθρώποις διεχαπηλεύθη(δ1])χρῆμα" 
χἀντεῦθεν οὔτε ἀρχιερέως αὑτῇ μέτεστιν, οὔτε π.λλῷ 
δήπουθεν ἄρχοντος. 'O μὲν γὰρ τῷ τῆς βασιλείας 
ἐπεμθαίνων µεγαλείῳ, ἀναξίως ἑαυτοῦ ἱππενομένῳφ 
(82) πεξᾖᾗ τῷ ἀρχιερεῖ παραθέει χαὶ ὅσα xal ἵππο.- 


Du Cangii note. 


(19) Πμπέριον. Imperium. Vocem. Latinam ex- 


colla ssbmitiit. Wc igitor fnit priscorum Augn- 


primere. ve'nit Cinnamus, Ma E;metoz proímpe- B storm Orientalium. et Occidenialium pietas. et 


tus. τι Urhielus p, 70. 

(80) Παρὴ τὴν àv ᾿Ρώμῃ. Radevicus, |. iv, €. 
nli. de. Frederico : Imperatorem Constantinopolita - 
vum Manuel υἱιτο amicitian et societatem. ejus 
erpeteutem. flexit, ut se non. Rome sed Neorome 
v ce! imperatorem. | 

(81) [Ρ, 470] ArexasznAsv0n. Vide Frontonem 
Pucznuui ad Palladii Hist, Lau-iaca:u, ubi multa de 
voce χαπηλεύειν. 

(82) ᾽Ιαππευομένῳφ. Nimias «ane. nugas agit Cin- 
— mamus, dum principi àuo ridicule adblanditur et 
velut Ecclesie Grecanicz caput nou. Constantino 
politano duntaxat patriarchz, sed et summo orhig 
Christiani pontifici Byzantinum itnperatorem præ- 
ponere audet. Atque inde prxclarum scilicet supra 
Gerimanicos Augustos prarogativie elicit argumen- 
tum, quod illi ohequitanti papse pedites adsiut, 
freuumque equi prehendant, quod iunata Græca- 


nicis ingeniis fastua insolentia nusquam passa es- ¶ duil : 


set in suis Augustis, qui. ciim vix concederent Deo 
ipsi, nedum illius in terrís viexrio primas unquam 
partes. tribuissent,  Long« certe. pietate ac reli- 
gione superiores exastitere imperatores Occidentis, 
qui apostolice sedi et summo pontifici in. hono- 
pyem Jesu Christi et B. Petri, quorum vices geri!, 
primas semper detulerunt et Constantini Magni 
exemplo, qued. dedignati sunt posteriores Graeci 
lnperatores, bominum omnium vauissimi, obequi- 
tanti $tra'oris oflicium non semel exhibuerunt. 
Audiat igitur Cinnawmus Constantinum ipsum srri- 
bentem adSilvestrum pp. : Κρατοῦντες τὸν χάλινον 
τοῦ ἵππου αὐτοῦ διὰ τὴν προσχκύνησιν xal φόθον τοῦ 
ἁγίου Πέτρου στράτορος ὀφφίχιον ἑποιήσαμεν. Quod 
$i de fide prsedicize epistole sulidubitat et in ea 
adulterinum quidpiam subodoratur, patiatur saltem 
.euwndem ab Augustis nostris bonorem summis 
Pontificibus deferri, quem olim Joanui PP. Con- 
siantipropolim venienti przstitit Justinus Augustus, 
qui, ut auctor est Ánastasins Bibliothecarius, 
dens homorem Deo humiliavit se pronus et adoravii 
beatissimun papam; aut Agapeto pp. Jastinianus, 
qii, ut. ail. idem scriptor, gaudio repletus huni- 
liuvit. se sancti sedi aposiolicas, et adoravit beatis- 
sinum papam Agapetum Constantinopolim venieu- 
ein: aut Certe. Constantino pp. Justiniauus Rhi- 
notmelus, qui Constantinum — Constantinopolim 
evocatum honorifice suscepit ac remisit, ila. ul 
prostratus in lerram. pro suis. peccatis eum. interce- 
dere rogaret, ut est in Chrouico Reicherspergensi 
seu u! loquitur Anastasius :. Cum regno in. capite 
sese prosiravil pedes osculans poniificis ; vel deniqne 
Ludovicum Il G-rmanicum üimperatorem audiat et 
quod i!'le apud eumdem Anastssium  Kavennati 
objecit archiepiscopo, id. ipsum principi suo dictum 
pultet: Vadat. et fastu. elationis deposito tanto se 
humiliet postifici, cwi et nos εἰ omnis Ecclesie 
generalitas inclinatur εἰ obcdientig ac subjeviioms 


religio in sacrosanctam Romanam Ecclesiam * hzec 
summis pontificibus præstitere obsequia Occiden- 
tales, οἱ venientibus pedites occurrerent et stra- 
toram munia implerent. Idem Anastasius de Pipino 
Francorum rege imperatorum Occideutal'um pa- 
rente et primo stipite scribens, in Stephanolt pp. : 
Jpse in palatio suo, in loco, qui vocatur Poniicone 
ad fere trium millium spatium descendens ez equo 
$40, cum magna humilitate, terre prosiratus, uua 
cum sua cenjuge ſiliis et optimatibus, eumdem 
sauciissimum papam suscepit, cui. et vice eiratoris, 
usque in aliquantum. locum. juxta. ejus. sellarem 
properasit, Neque minori observantia Leonem pp. 
exeepit Carolus M, P.pini fllius, cum Romam venit 
pontifici opem laturus, qui, «ut sacratissimos cru- 
ces ac eigna. sibi obviam advenisse conspexit. de- 
scendens de eo quo sedebat equo, iia cum suis 
judicibus ad B, Petrum pedestris properare. stw- 

moxque ut ad. basilicam sancti Pctri. per- 
venit: — — | ) 


Extemplo properans Curolus veneranter. ador«t 
Pontificem amplectens mugnum. ta 


Caroli parentis, et Pipini avi exemplo ia Rowanaur 
sedem, εἰ d. Petri successores, [P. T1] exdem pie- 
latis et reverentiz obsequia impendit Ludovicus, 
uon immerito Pius, Theganus, c. 16, ut Stephanum 
ontificem in Galliam venientem exceperit idem. 
iperator, enarrans : Pervenit, inquit, post missos 
dominus Ludosicus obviam supra dicto pontifici. 
obvians ei in campo megne llemensium : descendi 
uterque de equo suo, el princeys se prosterneus 
omni cor»ore in terram tribus vicibus ante pedes 
tanti pontificis, et tertia vice erectus salutavit ponii- 
ficem, dicens : Benedictus qui veuit. iu. nomina Do- 
mini. Praesertim vero Ludovicus Il imperator, Pii 
ex Lotbario nepos, eadem que Pipinus, Nícolae 
sumo poutifici exhibuit officia. Nam cum Nicolaue 
in Ludovici, qy:e haud. procul Roma posita. erant, 
castra descenderet, excellentissimus quen cum vi- 
dissel Augustus, snis manibus apprehendens, peie- 
stri more, quan um sagitug tractus extenditur, iraxit. 
Verba sunt Anastasii, qui id rursum ab Ludovico 
prestitua refer? post. exceptum convivio po itili- 
cem : Ad quemdam. quidem cum percenissent. spét- 
tiosissimum itineris locum, imperator equo descesudit 
equumque pontificis iterum. ut. meminimns supss. 
traxit, dulcissimisque osculis ad invicem perorantes 
luciflue gratulati sunt. Nou mirnm igitur si Gerina- 
uice. Stirpis Augusti. Fraucicos, quibus successe- 
raut, imitati iisdem prosecuti sant honoribus R»- 
manos pontifices et equitantibus iis stratorum mu- 
nia obierunt, Priwus ex iis occurrit Henricus V, 
qui an, 1411 Romam venieus, statiin ut. Ῥωδ να leiu 
ΙΙ conspezil, ad ejus vestigia corruit, ezsurjeusque, 
in nomine Trinitatis, in ore, (ronte; oculis, eis pacis 
osculum | dedi, sizatorisque. implevit officine, wA 











513 


BISTORIARUM 118. V. 


δις 


χόμες αὐτῷ Ὑίνδται, ὁ δὲ ἐμπεράτορα τοῦτον slg A ἰἰῆοδηι preter dignitatem pedes præce.lit, et equi- 


φαὑτὸν ἄγων βασιλεῖ ὀνομάζξει. Πῶς, ὦ βέλτιστε, 


souis implet munus. Hic vero imperatorem istum 


Du Cangii note. 


seribit Petrus Diac, |. iv Chr. Casin. c. 39. Testa- 
twr przterea. Sugerius in Ludovic. Vl. Lotharium 
imperatoreu , Henrici. successorem , in civitate 
J,eodiensi Innocentio II pp. occurrentem, in platea 
ante episcopalem ecclesiam humillime se ipsum stra- 
torem obtulisse εἰ peditem per medium sancte pro- 
cessionis ad eum festinasse, alia manu virgam ad 
defendendum , alia [renum albi equi accipientem, 
tanquam dominum deduzisse. Uhi obiter ohser- 
vandum, imp-ratori virgaut ad. dirimendas occur- 
rentes turbas tribui, quod erat praecipuum stralto- 
rum munus, adeo ut Mugo Plagon, vetus Willelmi 
Tyrii aniistitis interpres Gallicus ms. hac verbs 


ex l. av, ο, 5: Domino principe dominoque comite gs 


stratoris officium exsequentibus hi« vernaculis red- 
diderit : Jis tenoient verge et dé[aisoient la presse 
devant eux. Quo etiam spectant quie de Frederico l 
imperat,, de quo. mox, lialiet Romualdus Salerni- 
lauus archiepiscopus, ad au. 1177 : Imperator au- 
em, ut. humilitatem quam. corde conceperat opere 
demonatrarel, sumpto stratoris officio, pallium depo- 
suit, manu virgam accepit, laicos de choro expulit, 
etc,, neque multo post, anno scilicet 1190 honore 
simili Caflistum papam prosecutus est. Willelmus 
dux Apuliz. Tradit quippe idem Romualdus ducem 
percep!a pontificis ad. urbem Trojam profectione, 
obviam εἰ festinanter extra civitatem advenisse cum 
principibus suis : el ei vice siratoris ipsum juxta 
«liam obambulantem usque ad ecclesiam episcopatus 
ejesdem civitatis ingenti cum honore deduxisse. 
Verum ejusmodi Augustorum in Rounos pontifices 
observantia, qui ex mera eerum pietate et. ia 
2pnstolicau: sedein reverentia videbatur profluxisse, 
sbiit deinceps in necessarium munus : adeo ut 
Adrianus IV pp. Fredericum 1, quod s bi ad urbem 

epesinam occurrenti straioris. offieium de iore 
non exhibnisset, ad osculum recipere abnwuerit, 
imperatore ad illud se teneri pernesante, Re randem 
iu discepiaiionem collata. (*) veteribusque excussis 
monumentis et prisca consuetudine diligenter inve. 
sligata judicio principum decreium est, et communi 
favore totius regalis curim roboratum, quod idem 
fex pro a,ostolorum Petri εἰ Pauli rcveren.ia pre- 
dicto pp. Adriano exhiberei stratoris officium, et. ejus 


᾽αίγεραιν (^*) teneret od conscendendum equi n. Quod 


postridie exsecutus est. Fredericus : [P. 472] Appro- 
pinquante enim domino papa tentorio regis per alium 
9?am (transiens descendit, et occurrens εἰ quantum 


"est jactus lapidis, iu couspectu. exercitus o[ficiun 


siratoris cum. jucunditate implevit et. sirepam (7) 
fortiter tenuit. llelmudus, |. 1, €. 81, totam honc 
controversiam pluribus etiam exsequitur : Rex au 


Jem  accersivit d. Adrianum pupam in castra — 


Veniente ergo eo in castra rez [festinus ei occurrit,et 
descendenti de equo tenuit εἰγεραπι duxilque eum 
ἐπ Lentoriun. Mox Adrianum inducens alloquentem 
B wniberzensem episcopum ς Verba sunt, frater, 
quod loqueris. Dicis principem. tuum. condignam 
beato Petro exhibuisse reverentium : sed beatus Pe- 
ir u$ magis videtur inhonoratus : denique cum dexte- 
ram deberet teuere streypam , tenuit sinistram. Huc 
cum per interpretem regi nuntiata (fuissent, humiliter 
ait - Dicite et quia dejectus hic non fuit devotionis, 
^ed scientie, noa enim lenendis strepis magnopere 
5 udium dedi. Enimvero ipse, ut memtui, primus eit 
cui tale obsequium impendi. Cui dominus papa : Si 
quod [acillimum fuit, propter ignorantiam neglexit, 
qualiter. putátis expediet maxima. Tunc rez aliquan- 
Usper mo.us aii ; Vellem. melius insirul, unde mos 
ἐς « inoleverit, ex benevolentia, an €x debito? si ex 


icta. Adriani pp. 
ΕΙ. stregiun. 


C 


benevolentia, nihil causari. habet dominus pana, si 
vacillacerit obsequium, quod de arbitrio nou de jure 
subsistit. (Juod εἰ dicitis, quia ex debito prima in- 
siitutionis hec reverentia. debetur principi aposto- 
lorum, quid interest inier dexteram sirepam, et sini- 


stram, dummodo servetur humilitas εἰ curcetur prín- 


ceps ad pedes «ummi pontificis ? Diu itaque acriter- 
que disputatum est. Posiremo discesserunt. ab inri- 
cem sine osculo pacis. Timentes ergo ii qui column 
regni esse videbantur, ne forte rebus. inaciis.[rustra 
[aborassent, multa persuasione evicerunt cor regis, 
ut dominum papam revocaret in castra ? quem re- 
deuntem. susceyit rez inteqrato officio. Àh. Helmoito 
hausit quie in hanc rem habet Historia archiepisco- 
porum Bremensium. Id. ipsum statim postea præ— 
sti'it. Frederieus ipse Victori. antipap:e, an, 1160. 
Hadevicus t. i, ο. 70 et ex eo Chronicon Reicher- 
sperg. : Imperator omnes episcopos condocans in 
hunc eos consensum deduxit, ut omnes Victorem pa- 
pam susciperent, et statim sequenti die 5. Kul. Febr. 
ab ipxo imperatore et. episcopis suscipirur et inthro- 
nizatur in. monasterio Sancti Cyri, imperatore. [τε- 
num equi et sivam δεί illius tenente, εἰ eum de 
equo suscipiente, et ad. allare una cum patriarcha 
Aquilegiensi Pelegríno inter manus eum. deducente. 
D«niqre Ec«fesi:e Romane reconcilia:us Fredericus 
Alexandro 0H satio poutiflci, in urbe Veneta, án. 
4177 obequitauti comes astitit staphain que tenuit : 
Peraciis missarum solemniis, inquit idem pontifex 
apuil Radulphum de Diceto. et Hovedenum , nos 
usque ad ipsius ecclesie, Sancii. Marci, portam 
dexiravit, el cum asceuderemus palefiidum nostrum 
ibi paratum, slapham tenuit. εἰ omnem honorem et 
revereniiam nobis exhibuit, quam praedecessores ejus 
noslris consueverani antecessoribus exhibere. Acta 
Alexandri : Decautata. itaque. missa. idem, Frede- 
ricus, dexteram pontificis apprehendit, el extra eccle. 
sium usque ad album caballum. conduxit ipsum, et 
streguam  foriiter tenuit. Cum. auem [renum αι!» 
peret, et stratoris officium vellet adimplere, poniifezx, 
quia iter «d mare minus videbutur prolixum , pro 
facio habuit, quod affectuose voluit adimplere. Ea- 
dem prorsus observantia. paulo »snte enimdem poa- 
tificem T«ciaci supra Ligerim exceperant. Ludovi- 
rus VH Francie, et lHeuricus Anglie reges, usi 


" officio stratoris pedites dexira levaque frentim equi 


D 


ipsius leuentes, ut auctor est Rohertus de. Monte 
an. 41162. Ex his igitur evidenter. colligitur Ginna- 
mum hoc loco Fredericum, faciio licel. nomine, 
carpere et sugillare, at. qui prouuper suaque et 
Manuelis tempestate Rowano poutilici istiusmodi 
prasiiterat. obsequium. Nec wirum ægre tulisse 
Grecos schiswaticos, tantam Xomauis [Ῥ. 475] au- 
tistitibus exhib,ri reverentiain, a. qnibus descive- 
rant; quod inu iis expostulant non semel nostra 
eialis haeretici, atque imprimis Simon Schardina, 
lib. De fide et observantia Romanorum Pontificom 
in imperatores, obi de Fredericl in Adrianum ob- 
δι ήν : Απ Christo, inquit, Hierosolyma in die 
Palmarum ingredienti Herodes aique. Pilatus. εἰς 
etian minisravere? an. Petrum. fiomam venientem 
ία Nero suus excepit ? Sed cancs lunam oblatrent, 
et invidiz ac malevolentie *uà: aculeos in. Koma- 
nam et ospostolicaur sedem contorqueant heretici, 
dummodo ei suus. stel. honos, el qua& debetur a 
Christianis principibus reverentia et veneratio dein- 
ceps, ut olim, praebeatur : 
— Sed [rusira agitur vox irrita ventis, 
Et peragi! cursua surda Diana suos. 

Hanc certe prasstitit post Fredericum Otho IV im- 


*"* Edit. slreguam. 


δ]5 


JOANNIS CINNAMI 


516 


appellat et pari cum prineipibus nostris honore vult A καὶ πόθεν σοι τοῖς ᾿Βωμαίων βασιλεῦσιν εἰς ἵππο- 


ceuseri. Quoniodo, ο bone, οἱ unde tibi in mentem 


xópouc κεχρῆσθαι ἐπῆλθεν; "'AX)' οὔτε ποθὲν 


Du Cangii note. 


perator. ut auctor est. Arnoldus Lubecensis, l. vi, 
e. 21, nbi describens ejuslem Augvesti coronatio- 
uem : Finito, inquit, officio dominus papa impera- 
lorem devote vocat ad convivium; quem. domimis 
imperator precibus instantissime obtinet venire se- 
cum. Cum igitur ventum fuisset ad equos, imperator 
non inmemor apostolice reverentiee, que exhibenda 
est ipsorum vicario fideli et. reverendo pape ]uno- 
centio 11] strepam tpsius devote apprehendit, sicque 
ad locum convivii venitur. Denique ea prrectitisse 
officia Carolum IV imperatorem Urbano 1V papie 
testatur. asctor Vibe ejusdem Urhaui, Nam cum 
pontificem versus Romam: priecessisset. Carolus, 
ipsum post sequentem exspeclavit. in introitu. urbis, 
ibi scilicet in poria qua est. juxia castrum. Sancti 
Angeli, de suo equo descendens astratoris vicem ges- 
sit, ac usque ad basilicam DB. Petri pedester. equi 
pap? [reuwm tenens ipsum destravit, ac. demum 
usque ad altare deduxit. Denique scriptor anony- 
mus Viue Manfredi regis Sicilie ab Ughello editus 
tradit eumdem Maufredum, qui tum princeps Ta- 
rentinus, necdum rex erat, cum Innocentius [V 
papa regnuw Neapolitanum ex pacto ingressus 
esset, ad majorem sui devotionem ad. sacrosanctam 
ecclesiam osiendendam summo poutifici obviam pro- 
cessisse usque ad Ceperanum,et papa regnum intran- 
le stratoris ei officium ezhibentem frenum tenuisse, 
quousque ad pontem Garigliani transiret. Cum hc 
igitur Augesiorum Occidentalium atque adeo c:ete- 
rorum principum Cbristianorum iu Christi vicarios 
obsequia in minime controversum abierint deinceps 
morem, ea tanquam usu prorsus recepta ct dehita 
in [us Saxonicum οἱ Cxremoniale Romanum relata 
sn!, Speculum Saxon. |. 1, art. 1 : Duorum gla- 
diorum potestatem, spiritualem scilicet el secularem, 
ad de[endendum suum populum Christus. in sta 
ap:robavil Ecclesia; ex quibus apostolicum spiri- 
lualem ei Romanum imperatcrem secularem habere 
nemo ambigit. Ob quorum figurationem, apostolico 
super equum. candidum equilare coustitutm est, et 
in ascensu ejus a principe sella, ne decidat, tenebitur. 
]n quo significatur, ut. qui inobedientes apostolico 
exsisterent, a. principe ad obediendum, εἰ e contra, 
cum necessitas hoc. exegerit, dummodo exercitus 
fuerit, compellantur. Caeremoniale lomanum, 1, 1, 
sect, 5, ubi de processione pontificis οἱ Cæsaris 
per «rbem : Cum ad finem gradkum pervenerit, 
wiperatlor, (radiis sceptro el pomo wni ex suis, 
praevenit ad equum pontificis, et. in honorem Salva 
toris Jesu. Christi, cujus vices poniijez in terris ge- 
rit, tenet stapham, quoad pontifex equum ascenderit, 
el deinde arrepto equi [reno per aliquot passus ducit 
eguum pontificis, Neque νο duntaxat a principibus 
Uhristiauis obsequia. summis, pontificibus, sed et 
ipsis episcopis et. archiepiscopis leguntur delats, 
radit quippe noster Ciunamos Renaldum prinel. 
pem Autiochenum ejusdem urbis patriarcham 
quem pessime et. contra sacerdotii diguitatem ha- 
huerat, postmodum eidem  reconciliatum ,. equo 
vectum per mediam civitatem [ P. 474] duxisse 
ipsumque peditem comitatum esse, selle lorun 
manu ienentem, Apud Radulfum de Diceto, au, 
4170, cum. flenricus Auglorum rex, et sanclug 
Thomas Cantuariensis archiepiscopus apud Fractsm 
Vallem de pace acturi convenissent bísque descen- 
dissent εἰ bis ascendissent , bis stapham rez tenuit 
archiepiscopo. Sed ei Miclinel Paleologus, post: o. 
dum imperator, spud Pachyarerem , 1. à, c. 26, 
«ιο inperii adminiatrationeu  »ccepissel, ut ad- 
ventare patriarcham cuin electis ex ciero percepit : 
Πρὸ τῶν ἄλλων αὐτὸς ὑπαντᾷ µαχρόθεν, τιμῆν τῆν 
μεγ.:τ]ν ἀφοσιώμενο; τῷ Tazp:ápyn, καὶ παντὶ τῷ 


p exsecuti sint, ut est apu 


ἱερῷ πληρώματι, πεζῇ τε βαδίζων καὶ τὰς τῖς 
ῥμιόνου τοῦ ἱερέως χλχλινοὺς χατέγιων. ἕως xa! αὖ-- 
τῶν ἑντὺὸς τῶν ἀνακτόρων προηγούμενος καθιστᾷ. 
Hoc itaque facto imperatores czeterique principes 
Ecclesi» et Christi. vicariorum sese profitebautur 
elientes ae vassallos, Strepam enim tenere fuisse 
olim necnliare vassallorum munus. docet Jus Feu- 
dale Saxonum, c. 52, 8 2 : Qua. die sassallus do- 
mino s'repam tenuerit in. ascensu vel in descensit 
equi, — in ipsa die non lenetur coram domino jurt 
adstare feudali, Atqne inde colligere est. cur cum 
Joannes Comuenus imperator Antiochiam ingres. 
sus est. dominns princeps Waimundus Antiochenus 
dominusque comes Tripolitanus siratoris. officium 
d Willelmum Tyrium, l. xv, 

c. 5, cum paulo ante idem princeps fidelitatem suanr 
domino imperatori manualiter. exhibuisset, uti. tra- 
dit idem scriptor, 1. xv, c. vult. Fuit igitur strato 
rum officium strepam tenere, cum. dominus. equum 
Inscendere! ; priusquam vero streparum aut sia- 
pedum invaluisset usus, equum. inscensuro« manu 
erigere et allevare, ut Spartianus in Caro»calla sati« 
indicat, Inde siratores. ἀναθολεῖς dicuntur vetert 
scriptori apid. Suidam, quam vocem postea ipsis 
staedibus ascripserunt, nti. pridem observatum a 
viris dociis, Scansores vocat Gloss rium Latino-Gr. : 
scansor, Χαταστρωτής. Nam el eoruin erat equos 
sternere, undc síratores appellati : Glossarium 
Grzco-Lat, στρωτής, strator; et compositores sellar 
regie apud Papiam : Ὑπηρέται τῶν βασιλιχῶν 
κεχοσμηµένων ἵπτων, οὓς δὴ ατράτορας xalsiv f; 
τάξις εἴθισται, nt ait. auctor. Vit:e S. Theoplianis 
confess. n. 9, qui etsi stratorum ἀξίωμα βασῖλιχόν, 
nón tamen τῶν Ev τέλει fuisse scribit : stramenta 
vero ipsa sírature apud Fredegarinm Scholastieum, 
c. 58 vocantur, stratoria in. V.ta S. Benedicti. ab- 
batis Anianæ. €. 6, n. 28. Eorum preterea munus 
erat equos imperatorii stabuli eurare et eos inspi- 
cere et probare qui imperatori offerebantur, ut 
auctor est Ammianus, |. xxix, ei colligitur ex leg. 
7 cod. de stratorilius : eoque ipso erant sub dispo- 
sitione tribuni stabuli, ut scribit iden Ammianus, 
I. xxx, qui quidem tribunus idem qui postmodum 
comes stabuli dictus est. Denique οἱ dominl aut 
priucipes equitarent, iis Semper aderant &tratores 
pedites, ne eorum opera illi indigerent, OrJo Ro: 
manus de summo Pontifice equitante : Stratores 
autem loici a dextris el sinistris equi ambulant, ma 
ulicubi titubet, Siratoribus pracerat domesticus stra- 
torum, de qua dignitate Theophanes, p. 325, qut 
imodum πρωτοστράτωρ appellatus : Seylitzes 
In Theophilo de Basilio : Ἱπποχόμων ὁ πρῶτος 
γενόμενος, πρωτοστράτορα τοῦτόν «act, Cownsiau- 
tinus Porph. in eodem Basilio c. 7 : Πρωτοστράτορα 
αὐτοῦ πεποίηχεν ὁ Θεόφιλος. Ita Paulo Diacouo, 
]. xxu Histor. Miscell Theophylactus dicitur pri- 


' mus imperialium siratorum. qui Theophaui p. 369 


βασιλιχὸς πρωτοστράτωρ. [ας muneri. equorum 
stabuli imperatorii cura incumbebat ,. ut. habet 
Ciunamus, 1l. t : "Oc τοῖς βασιλικοῖς τηνί[χα ἴππο 

xoglav ἐφεστὼς fjv, πρωτοστράτορα τοῦτο χαλοῦσε 
ἹῬωμαῖοι τὸ λειτούργημα. Zonaras p. 152 : Τοῖς 
οἰχείοις ἱπποχόμοις ἑπέστησε, πρωτοστράτορα του- 
τον οἶδεν ὀνομάζειν ἡ διάλεκτος Ἡ xovvh. Hine stre- 
torium stabulum jumeutorum interpretatur Joannes 
de Janus, quod stabulis przeessent stratores, [taque 
si quando Imperator peregre profecturus erat, 
[P i15 equum a eomite equorum adducti freno 
prehendens ducebat ad quartam vel quintam palati 
paneuw, ut eat apud. Codinum, De off., c. 5, n. 5 
el Nicetam in Alexio, l. t1, 4, 2, prseterea absente 
maguo demestico gestabat fmperatoris ensem, ut 





STI 


HiSTORIARUM LIB. IV. 


5:8 


ἔσχες (85), καὶ σὺ μὲν φεύδῃ τὸν ἀρχιερέα, ὁ δὲ τὸν A venil. Romanorum nti jmperstoribus equisenum et 
βασιλέα διαχιθδηλεύει. Μὴ γὰρ τὸν Ev Βνζαντίῳ vrj;— stratorum vice? Αἱ eum neutiquam illad aliunde 


Du Cangii no æ. 


auctor est eodem loco Codinus, quo munere potis- 
simum fungitur apud nos magnus scutifer, le grand 
escnuyer de France, penes quem stabuli et equorum 
regis cura est : huic enim ensis regius commen- 
datur, si forte contes stabuli absit, penes quem esse 
de jure debet ut qui militari rei przeest, quemad- 
modum apud Griecos magnus domesticus. Vide 
Ἱκηκιίυπι Diaconum in Vita S. Nicephori patriarch, 
P. n. 61. Sed et protosiratoris munus militare 
fuit : nam wt. auctor est. idem Codinus eodem c. 
m. 47, erat δεφένσωρ τῶν κουρσευόντων, id est, 
praeerat iis qui excursioneg faciebant eosque defeu- 
debat et tuebatur. Sed errat. quod protostratorem 
dicium putet διὰ τὸ προηγεῖσθαι παντὸς aütoU toU 
στρατοῦ. Protostrator enim appellatur, quod stra- 
toribua militacibus praefectus esset : unde Nicetas 
m Balduino marescalli apud nos dignitatem , qua 
Gothoíreduim Vil harduinum donatum fuisse ait, 
protostratorieze apud Graecos .zquiparat : diceban- 
tur enim stratorcs ju exercitibus qui castra præi- 
bant, ut loca. accommodatiora ad exercitum tradu 
cendum facerent οἱ posticum praetorii in eastris 
imperatoris seu pr:toris tuebantur, ut docent Hy- 
ginus iu Gromatico non uno loco et veteres inscri- 
piiones apud Gruterum, Marescalloruim etiain idem 
munus fuit, ut est in Fleta |. ri, c. 4, ubi de officio 
marescalli : Exercitu evigilato cum foratoribus vezil- 
lo explicato siuguiis diebus ibit in protectionem ; 
id est, defensor cs( τῶν χουρσευόντων. Certe con- 
St»t stratores id muneris in militia obiisse, quod 
douini cirea praefectos praetorio, proconsules, præ- 
sides al'osve magistratus, quorum opera ii in 
wandatis perferendis aut peragendis utebantur. 
Horum numerus adeo magnus fuit, ut scholss 
conlicerent, de quibus agitur in |. 1 Cod. de offic, 
prafect. prztor. Afric. et in Chronico Cas. |. tv, 
e. 59. Neque vero ii diversi fnere nominis etymo 
a cæteris stratoribus 6ου scansoribus, quidquid dicat 
Jacobus Gothofredus ad |. unic. Cod. Th. de είτα-- 
ter., qui censet stratores militares et eos qui. in 
officio magistratuum erant sic appella!ós, quod 
viam sternerent imperatoribus, magistratibus do- 
wi militiaque seu foras procedentibus. Nam cuim 
&iratores seu ἀναδολείς jn curandis dominorum 
equis, in iis adducendis et in allevandis dominis in 
equos operam suam locarent iisque equitantibus 
perpewo adessent, factum. postea ut qui perinde 
wagistratibus, tum civilibus tum militaribus ade- 
rant, quo eorum jussa peragerent, stratores etiam 
ellarentur. l'nde uou desunt, qui eosdem esse 
eum mandatoribus puisnt, qui jussa officioruu 
exsequebantur eorumque mandota. expedite defe- 
rebant. Jta Phocas, qui strator Prisci patricii fuisse 
dicitur ab Adrevaldo, |. 1 De mirac. S. Beueg, c. 
10; Aimoiuo, |. 11, c. M el aliis,tvvolixaplou inu- 
nns obilsse narratur a. Theopbaue, id est, manda- 
torís. Nam µανδάτορες dicuutur in Gloss. Basil, et 
in Lexico Cyrilli ; Οἱ τὰ µανδάτα ἀπὸ τῶν ἀρχόν- 
των πρὸ; τοὺς στρατιώτας ὀξέως διαχοµίζοντες, quie 
totidem verbis babentur spud Leonem in Tactic. 
c. 4, $916 Gloss. Greco-Lat. : Ἐντελλόμενος, man- 
dator. lpsa vero mandata ἐντολιχκά dicta apud Luith- 
prandum in Legat, ; sic enim legendum pro ἑντό- 
λινα, quod non advertit Meursius; entelma voca- 
bulo »ixolatinogreco in veteri cbarta. Longobar- 
diea apud Ughellum in archiepisc, Benevent. n. 
44, tom. Vill [tal. sacra; et in Regesto Petri Dia- 
coni Casin. apud Angelum a Nuce, entilnata apud 
Leon, Ostiens. |. 1, ο. 51. Idem denique munus 
obibaut |P. 476] quou s(atores, sic dicti, quod sta- 
rent ad jussa parati, παρλμένοντες στρατιωται in 
UltuSs. Dasil. Unde Cujacius stratores cum 11310” 


ribus confundit, quod improbat Salmasius ad 
Wieatinm Gallicanum.,  Statorun etiam meminit 
monaclius. Sangallensis, I. 1, c. 15; stratorum 
vero militarium Otho Frisingensis, !. u De gest. 
Frider. c. 18 : Nec praetereundum erit de cujusdam 
prerupta audacie stratoris virtute, qui dum tirdio 
longe obsidionis affectus celeris assiliendi arcem 
exemplum dare vellet, gladio tanium et eclypeo par- 
taque, ut id genus hominum solet , securi, qua sello 
ab eis ulligate portantur, aggerem. — aggreditur. 
Ab illo hausit Guntherus l. n Ligurini : 


{ΥΙΟΥ erat de plebe quidem, neque nomine multum 
Vulgato, modica in castris mercede. merebat. 


atque adeo de plebe, αἱ cn Fridericus ob praeclare 
esta militari cingulo cohonestanduim  decrevisset, 
ile se plebeium esse dixerit in eodemque ordine 
velle remanere. Stratorum militarium mentio est in 
Synopsi Basil. {. vi, eccl. 52 et apud Leonem in 

act. c. 14, 8 81. Qui igitur stratoribus niilitari- 
bus praerat, dictus. est. protostrator, nostris ma- 
rescallus, Nam warescallorum est exercitui locum 
idoneum et castris providere. Ita stratorem qui aHia 
est marescallus, appellat Ordericus Vitalis, l. xt, 
p. 8283. Hobertum autem de Monteforti honorifice 
suscepit et — quia είταίο; Normannici exercitus 
ha'reditario jnre (uerat , iuter praecipuos sublimovit : 
qua voce marescalli liereditarii Normannis digni 
tatem innuit, Receusentur porro s(ratores inter 
Francorum nostrorum ofhcia seu officiales, uti vulgo 
vocantur in lege Salica, tit. 11, $ 6. Habebant 
etiain. reges Longobardi suas stratures, ut auc or 
est Erchembertus in Bigtor. Langob. c. 15 6ἱ Paul. 


€ Warnefridus, |. wu, c. 9, 27, |. vi, c. 6. Reges item 


Anglici, ut est apud Simeonem Dunelin. εἰ Brom- 
ptouuni, an, 1052, sed de siratoribus copios : ege- 

rnt Salmasius et Jacobus Gothofredus locis laue 
atis. 

(85) 'AJAA' οὔτε ποθὲν ἔσχες. Non Graecorum 
duntaxal de arrepta a summis pontificibus in im- 
peratores Occidentis auctoritate fuit querela ; nam 
passim illius sevi scriptores Germanici, qui suis fa- 
vebant Augustis, hauc instituunt : presertim vero 
Gervasius Tilleberiensis marescallus regni. Arela- 
tensis in eo opere quod inscripsit ;: Otia tmperialia, 
ei Othoni 1V imperatori. dicavit. Sie autem ille in 
Praíat, ad eumdem Othonem : Constantini. gesta 
si memoramus, collata legitur potestas in partes Oc 
cidentales tantum Silvestro , Orientalis regio fata 
est caput imperii : [icetque α vicario Chris Petro 
imperator ejusque successoribus jus regis in Occi- 
dente constituisset , di.demalte cesso , nou. lamen 


D imperii nomen vel imperium ipsum. (rausire voluit 


imperator in Silresirum, quod sibi ac successoribus 
snis conservavit iutactum sola aede mutata mon digni- 
tate, Unde primus Carolus Magnus a Grecorum 
ditione legitur. recessisse monitu. Gregorii Junioris 
pape, κ! in[ra cap. de imperio, (Quis ergo major in 
terrenis, qui dat, aut qui accipit ? Profecto qui 
dat auctor est. honoris quem dat , non qui. accipit. 
Deus auctor imperii εἰ imperator auctor pupalis 
iriumphi :. ponti[ez. animarum caput est post Chri- 
sium, imperator corporum dominus post Deum ; quin 
imo per Deum, a quo jus regis est. institutum, otc. 
Idem decisione sen parie illius libri secunda: 
Auno igitur Domini 804, cum apud Grecos. nomeu 
imperaioris vacaret et [eminis. cessisset ymperandi do 
minatio, Carolus Roma moram faciens accepit - 
Leone pp. et universo populo. [iomuno decretum, ut 
Carolus nomen imperautoris indueret εἰ A«gasti , eó 
quod iuperatores in lhomuna. urbe. sedem. pridem 


ym JOANNIS CINNAMI 590 
acceperis, et tu poutificen 'mentiris, ille vero inpe- A βασιλείας 0póvoy Ρώμης θρόνον εἶναι διομολογοῦντί 


ratoriam adulterat majestatem. At tn qui Byzanti- 
nam imperii sedem eamdem esse cum Romaua im- 
peril sede diflitleris, uude pape dignitatem. conse- 
cutus es? Unicus 220 est Consiantinus, pinus 
imperator Christianus, qui bacc decrevit, Cur igitur 
id quidem libens excipis, sedem, iuquam, ponti- 
ficia illiusque sopremum fastigium, istud: vero 
respuis,uirumque aniplectere, aut abstine ab altero. 
Verum, inquit, imperatores mihi praicere licet : 
sane, ut manus imponas et consecres; ea enim 
spiritualia. sunt; in. perium vero aliis tribuere aut 
similia iunovare licet minime. Nam si vestrum erat 
iraosferre imperia, cur illud quod Rom: erst nou 
transtulistis? και alterius. id facientis decretis 
acquievit invitus, qui tum vestre prieerat Ecclesia : 
tu vero propriis ipse commodis obluctaris, nescius 
te facere prorsus contraria. Quos euim non multo 
ante, wr peratori gratificatus, eupplicautes non ad- 


σοι πύθεν αὐτῷ aot τὸ Πάπα χεχλ{ρωται ὀξίωμα 
[P.128]; E'c εστιν ᾧ ταῦτα ἔδοξε Κωνσταντῖνος, ὁ 
πρῶτος ἐν βασιλεῦαι Χριστιανός, Πῶς οὖν τὸ plv 
αὐτοῦ ἄσμενος δἐχη, τὸν θρόνον φτμὶ χαὶ τὸ τῆς 
ὀξίας ὑπερδάλλον, τὸ δὲ ἀπροσποιῇ; "H ἀμφότερα 
στέρξον, ὃ χαὶ θατέρου ἀπόστηθ'. AN ἐμοὶ, qot, 
βασιλέας προθεθλῆσθαι ἔςεστι. Not, ὅσον ἐπιθεῖναι 
χεῖρας, ὅσον ἁγιάσαι, ταῦτα Oh τὰ πνευματικά. Οὐχὶ 
δὶ xal βασιλείας Ίδη καταχαρίζεσθαι xol τά Ύς 
τοιαῦτα καινοτομεῖν. Ἐπεὶ εἴ γε ὑμέτερον ἣν βασ.- 
λείας µετατιθέναι, τί μὴ τὴν àv. ᾿Ρώμῃ αὐτοὶ µετε- 
τάξατε; Ἁλλ᾽ ἑτέρου πράξαντος xmv ἠγάπα τοῖς 
δεδογµάνοις ὁ τηνιχαῦτα τὴν καθ᾽ ὑμᾶς Ἐκχκχλησίαν 
λαχών. Σὺ δὲ xal περιπίπτεις τοῖς σεαυτοῦ καὶ λαν- 


B θάνεις πως τἀναντία ποιῶν. Οὓς γὰρ οὗ πολλῷ πρὀό- 


τερον εἰς βασιλέα μὲν χαλῶς ᾿ ποιῶν οὕχουν ἑδέξω 
παραχαλοῦντας, ὅτι μηδὲ ἐςην, εἰς 65 ἱπποχόμους 
κατέλεξας, νῦν οὐκ οἵδ' ὅπως tl; 92:0€ac παρα» 


Du Cangii note. 


hapuissent. qui et. Augusti vocabaniur, In. propria 
Christi nativitatis solemnitate Carolus cum cousecra- 
(ione nomen Augusti. imperiumque «papa Leoue 
auacenit. Ex hoc igitur. lempore Grecorum. imperio 
apud Üccidentem evanesceuté nomen. P. 417] rediit 
imperutoris ad quasdam | paries Occidentis, ex quo 
quadam Romani imperii [acta est. confusio , dum 
duobus nomen. unum. Lenentibus divisio minuil po- 
tesiatem ; e& sicut a solo Deo Grecorum pendet im- 
perium, :tà. a sede Romana Occidentis asserit pen- 
dere imperium. Ecce lanen mova et inusitata com- 


mulaliore fucit, ut papa. solus insignia. [eret impe- C 


rialia et imperaior Thomanus nomen imperiale ieneat 
»κὸ vulgaribus aliorum regum — insignibus. — Popa 
dominum urbis ac imperialis sedig se monstrat, et 
iwperaior sub. nomine dominationis papa minister 
dicilur et in. lemporalibus apostolorum. — exsecutor : 
hic ille vicarius Christi. εἰ apostolorum successor 
vocatur. Ecce quom infeliz urbis permutatio, qua 
sib. unitate, ut dicit papa, dominii duobus servire 
dicetur , uni ex corona, alteri ex potentia, Verum 
in hoc antique nobilitatis recordatur. efferitatem, 
quod ntriusque domini Homa utrumque ἀοιπικαπι 
uominat, cum pro sue voluntatis urbitrio ipsa utri- 
que domineiur, utrique molesia, utrique. cervicosiu, 
neurum [ngit et rumque paru pendit, Apsd prin- 
apes A'emaoniie imperatoris est eleciio, apud papam 
eiecti coufirmatio εἰ consecratio, et nova discretione 
inperator nominatur. «0 dominus, consecratur. ul 
nou duminus ; nempe imperiulia non accipit insignia, 
quw. sibi soli papa coltuta conservat οἱ ad. altare 
modicum in dexiro ἰαιέτο ba ilice Sancti Petri 
consecratur 4 solo papa, cum e dicerso pupa impe- 
1auoris insignia teneat et ad eltare tuntum Scncii Pe- 
uri aiunctionem auscipiat, Saue Constautinopolitanus 
imperatur, aede utlatu, non. digntldte, auo jutg, 
n»n papali beneficio imperiatia gestat insignia et vel- 
πι pro[usce lurguionis donator. denaturium suum 
suminuim pontificem non evocat in. adjutorium. domi 
habens sum digniiatis plenitudinem, Verum de hoc 
queielum [faeere potest adversus beneficiatum, quod 
cum. ex Constantini beneficio immensam  receyeril 
cum singuiari honore donationem | rinc pi soli d. bi- 
icm nou. deón.t. uswrpare, ut alii conferret Auqu-ti 
appellationem. Et nisi 0s. viderer in. celum pcnere, 
consiauter dicerem, aut imperium fiomam non posse 
cojusvis iniperatoris largitione exuere, aut ai potuit 
(ts imperii ti pontificem mutare , non potuit in dona- 
loris prayudicium donalarius Augus? nomeu, quod 
ipse non habuit. alii conferre. Porio quiescente cou- 


tentione tute videtur Deus, o princeps sacratissime, 
veleris imperialis dignitatis plenitudiuem. conflas:e, 


dum ex genere oriundus imperiali duplicis eleciiovis 


et papalis confirmalionis stolam | meruisti, dignoque. 
Dei judicio restitutus. in regnum sub ejus acquis tione 
pugnando diu vacillaveras et hostem, sine tuo. con- 
cilio, ex alieno dolo prostratum vidisti εἰ ad anti- 
que. celsitudinis rediuregrationem monarchiam Com- 
stantinopolitani vindicabis, vita comite, imperü, 

quod ez propinquitaie tue debetur. Augusto. recor 
itaque, Christianissime imperator, ut cum tuo. con- 
secratore. nullam habeas. controversiam , sed. velnt 
boni patris prudens filius, converte gladium ad gen-, 
les, que le non noverunt, et »icat. ex. sanciissimi 
Innocentii pp. 111 duplici gratia. ultimum imperato- 
ris nomen obiinuisti, sic per bonam innocentiam 

tuam et ejus gratiam imperium. norum et a. Deo sub 

Constantino. firmatum — oblineas. εί gaudivim (tuum 
impleatur, dum nihil erit, quod tibi deesse possit ad 

g'orium imperialem, hinc nomine tibi Augustali da:o, 
tllinc insignibus imperialibus, que noz labes, obven- 
turis et wtrobique donationis augmento. crescente. 

lluc eiiam spectant, qua habet idem Tilleberiensis 
aliu loco: Carolus autem pro re publica pugnans 
nomen in ultimis suc vitae termins a»umysit ün,e- 
rii, ut qui Romani defensor erat imperii, quin in.o 

celestis regni patronus pru. tanlis meritis οἱ inter 

homines Augusti nomen accipere, et inter. caelestes 

aulicos miles Chiisti fortissimus prudicaretur. Ea- 
tunc. ergo apud  Lalinos est termina a. Grecorum 

potentia, Romaque accepit nomen amissum non do- 

minium, Modico tamen. contenia termino non ca ut 

orbts, ut assolet, sed umbra vetusti. capitis dici potest, 

qua sic ab omni poleutia ev:cua ur, quod que [rena 

lotius orbis tenuerat, nunc. sua muralia. [P. 478; 

cohibere non sufficit nullique plua. infesta quam sno 

imperatori, dum duos labere  dow.inos conteudi, 

inter pontificium pozita et imperium, alierum exclu- 

dit, aiterum contemnit, Quid plura ? hoc efficacissi- 

mum excidii Romani [wit argumentum, quod de 

imperio mutatur. in. pontificium. Sic enim. reguum 

Judeorum a Deo firmatum sub regibus lapsus sui 

rdticintum hubuit. statim. ut irunsivit ad. pontifices, 

»ic Roma, cum exuit principem, cineres suos respuere 

jussa eX ; dum euin non. habet justitiam vastitas εί 

mstantia indicatur morientis. lec. licet prolixiora, 

quia lic egregius scriptor, qui asscrvatur in biblio- 

iis ca άσμα, necdum. est editus, hoc loco insciere 

O,petz preutum visum est. 


" -—R"— ua — H — "m m 





881 


HISTORIARUM LIB. V. 


532 


Ἰαμέάνεις, καὶ xplvttz τὸν ἐξ οὗ xo δι" cU καὶ καθ) A misisti, quod neque licebat : quos stratoribus accen- 


οὗ σοὶ τοῦ θρόνου µέτεστιν οὐδὲ ταὐτὸν τῷ βαρδάρῳ 
ἴσως, τῷ τυράννῳ, τῷ δούλῳ. ᾽Αλλὰ τυραννοῦμαι, 
φησὶν, ἀλλὰ βιάτοµαι. Οὐχ ἔχει σοι χώραν f) σχΏψι-’ 
χθὲς γὰρ xai οὗ πολλῷ πρότερον βασιλεῖ Μανουὴλ 
ταῦτα διωµολόγχεις. Κἂν αὐτὸς ἀρνηθείης, ἀλλ αἱ 
βίδιλοι (84) χηρύττουσιν a? τὰ γράμματά σου τῷ 
ἱδαφίῳ (85) µετεδέξαντο. "AMA" ὄντως βωμολοχία 
εἰς ἔστι τὸ πρᾶγμα xat τρόπος μιχροπρεπὺς καὶ 
ἀνελεύθερος, xal χοθόρνου δίχην (86) ἀεὶ µεθαρμό- 
ζη ταῖς τύχαις. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν πλέον f| χρονικαῖς 
προσῆχε διεξίλθοµεν ὑποθέσεσιν, ὁ δὲ λόγος ἀναγέ- 
σθω xal πάλιν ἐπὶ τὰ πρότερα. 


η’. Στέφανος μὲν οὕτω αυσκευασάµενο χατὰ Ῥω- 
µάίων ἐφέρετο. Βασιλέα δὲ kv τῇ τῶν Οὕννων ΥεΥο- 
vita ἐξήεσαν ol ταύτῃ ἄνθρωποι πανδημεὶ ὑποδεξό- 
µενοι, ὅσοι tz ἐς τοὺς ἱερέας χατελέγοντο ἐριουργεῖς 
ἀναδεθλημένοι στολὰς καὶ τὰ ἱερὰ χεραὶν ἔχοντας 
λόγια, xo ὅσοι ὀχλικὸν καὶ δημῶδες fiv, ᾧᾠδήν τινα 
ἐμμελῶς συντεθειµένην ἐκ τῶν παρ) ἡμῖν ἀρμοδιώ- 
τατα προσφωνοῦντες. Elye δὲ ὧδε' 

"D συµµαχήσας, Kópis, τῷ πραοτάτῳ Δοθὶδ, 
xai xà ἑξῆς. Ὅ δὲ τὰ τῇδε χωρία ὑπερδὰς Ἴστρον 
διᾶάθηναι Ἠπείγετο, τὸν ἐνταῦθά τε νῆσον παρελθὼν 
ἐπὶ. τὰ ἑνδότερα χωρεῖν Ίθελεν. "Oce δὴ τοῦ "Pu- 
µαξχοῦ περαιουµένου λέγεται µίαν τῶν νεῶν φόρτου 
πλέαν ὅπλων τε xal ἀνθρώπων ὡς πλείστων οὗ µα- 
χρὰν ὄχθης γεγενηµένην ἐπὶ θατέραν νεῦσαι πλευ- 
pàv. à, ἤδη xai εἱσρεῖν τὸ ὕδωρ ἐπ᾽ αὐτὴν. Ὁ μὲν 
οὖν ἄλλος Ῥωμαίων στρατὸς, ὅσοι τε ναυσὶν ἐμδάν- 


B 


sueras, eos nunc nescio quo pacto in imperatores 
promoves, illumque ex quo et per quem et sub 
quo thronum es consecutus, nec barbaro forsan «t 
Ltyrauno et mancipio qualem facis. Sed ais : Tyran- 
nide opprimor, vi cogor. Non habet locum prz- 
textus : heri enim et non multo ante ünperatori 
Manuel ista pactus es. Etsi inficias ieria, hæe pre 
dicant epistole, quz characteres tuos proprio ex- 
aratos calamo exceperunt, Sed id mera est seurrili- 
tas, ratioque sgendi indecens atque illiberalis, ac 
cothurni instar seinper te ad ſoriunam compon:s.. 
Verum cum hzec a nobis pluribus, quai annaliuin 
materiae conveniat, enarrata sínt, ail priora: fursum 
redeat oratio. EE | | 
291 8. Stephanus itaque, rebus omuibus apps- 
ratis, iu. Romanos profectus esi. Ubi vero in. Hun- 
gariam perveuit. imperator ,, ad eum excipiendum 
universi confluere. incolie, atque iu iis sacardotali 
ordine conspicui, laneis induti vestibus et divina 
wanibus ferentes Evangelia, una cum promiscua 
plebe, ejusmodi canticum, a scriptoribus nostris 
concinustum, suavissime. preeinenteg : Qui auxi- 
lium, Domine, tulisti mansueiissimo David, & qux 
sequuntur. flle autem, Joca ista puetergressus, 
Istrum transmittere properat, er, operata qua i.c 
adjacet Insula, in interiora pergere consiituit. Aron 
Romanis copiis eo loco irajicientibus, unam ον 
navihus, sarcinis armisque et militibus cum mai. e 
refertam , cum haud. procul abesset a littore, 


' alterum incliuasse latus, ita. ut in eam aqua influc-- 


τε; tol, πυταμἰοις ἑφέροντο νώτοις xal ὅσοι ἐπὶ τῆς ’ 


ἠπείρου ἵσταντο ἔτ., ol μὲν ὑποψίᾳ κινδύνου, οἱ δὲ 
ὁλιχωρίᾳ ἑχόμενοι περιώρων τὸ πρᾶγμα, xai ἡ ναὺς 
ὀλίχου δεῖν αΌτανδρος τῷ βνθῷ χατεδύσατο, εἰ μὴ 
βασιλεὺς ἐπὶ ὕδωρ ἀλόμενος ἐπὶ [Ρ. 499). πλεϊστόν 
τε πεζή προελθὼν, χαίτοι τοῦ ῥεύματος σὺν ῥύμῃ 
αφοδρᾷ χαταφεροµένου χαὶ τέλµα τι ἐνταῦθα δυσδι - 
εξύδευτον. ἑργαζομένου, τῷ ὤμῳ τε ὑπέσχε τῇ vit 
. xal τὸν τοῦ κινδύνου ὑποτεμόμεν,ς χρόνον ἄδειαν 
τοῖς λοιποῖς ἐπιδοηθεῖν δέδωχεν, ol τὴν αὐτοῦ αἶδε- 
σάµενοι προθυµίαν παρέστησάν τε τοῖς χινδυνεύουσι 
xai τοῦ χινδύνου ἑξεί.οντο, "EZ &xelvou τοίνυν µέγα 
ἐπὶ φιλανθρωπίᾳ βασιλεὺς ὄνομα ἔσχε. Τότε δ᾽ οὗ» 
"loxpov ἄνὼθέν που διαβὰς ἐπί τινα πόλιν ὄνομα 
Παγάτζιον (81) ἐφέρετο. dj δὲ πόλις µητρόπολις τῶν 
iv Σιρµ/ῳ τυγχάνει οὖσα *- ἐνταῦθά τε διατριδὴν 6 
τοῦ ἔθνους ποιεΐται ἀρχιερεύς * ἔνθα πλῆθος χατοί- 
χων λόγου χρεΐῖσσ.ν ἔξῄει δορυφορῆσον αὐτόν. Τότε 
μὲν οὖν ἐνταῦθά που ηὑλίσατο, ἑξῆς δὲ πυθόµενος 


ret. lbi réliquus Romanorum exercitus, tàn qui 
naves ingressi flumine velebantur, (3m qu: adh. e 
in continente stabant, periculi metu vel ignavia de 
re baud eraut $olliciti : jamque navis propemodum | 


. unà cum ipsis hominibus: aquis absorbenda er:!, 


nisi imperator in aquam desiliens, longlusque pedes 
γι gressus, magna licet vi impellente fluctu, et linum 
hoc loco sgre pervium faciente, humeris navem 
sustinuisset, el inlihito tantispee periculo faculta- 
tein czteris auxiliaudi prebuisset, $99 qui ejus 
alacriiatem suspicieutes periclitantibus sucourre- 
runt eosque a discrimine omnino liberaruot; qa 
ex re magnam sibi humanitatis famam comparavit 
imperator. ltaque superiori e parte Istro trajects ad 
civitatem nowine Pagalzium perveuit, Est vero illa 
Sirmiensis agri metropolis. Hie habitat gentis istins 
antistes, οἱ ex ea incolarum tultiudo iunuwetra 
egressa est, quo illius conitatni sese adjungeret. 
Hic igitur castris positis cohsedil; postquam autem 
accepit Stephanuui jam prone esse, ad bellum se 


Du Cangii note. 


(84) B/6Jor. V. not. ad Alexiad. p. 288. 

(85) lbid. τῷ ἐδαφίφ' Quid οἱ γραφίῳ ? Griecis 
et Latinis scripioribus graphium el γραφεῖον dici- 
tar stylus ferreus ab una parte acutus, qua exara- 
bantur in cera. littera : ab altera parte planus, qua 
inducebatur quod perperam erat exaratum, et rurgus 
eomplanabatar. Syuphosius iu smnigmalte ,. cujus 


leuma est graphius : de summo planus, sed non ego 
planus iu imo. mE 
(86) Κοθόρνου δίκη», Vide Diogen. centur, 4, . 
n. 72; ei Mich. Apustul. cent. 9, n. 29. 
(87) Παγάτζιον. Forte urbs, que Posega dicuur, 
episcopatu insiguis iu Sclavonia Saviana, 


z82 


JOANNIS CINNAMI 


confestim comparat, Gnarum vero Tzechorum lin- A Στέφανον &ry^ Ίδη Υεγονέναι  εἷς μὲν τὲν «όλεμον 


quie Romanum quemdam ad se vorat eique. imperat 
wt, mutatis vestibus, castra hostium subiret, atquo 
ubi ad regis Tzerchorum venisesel cogspectum , eum 
bisce verbis alloqueretur : « Quo tandem pro(cisce- 
ri»? quod iter cum tuis capessis copiis? an nescis 
le in magnum imperatorem manum intentare velle? 
eum quo vel jusiis de causis bellum gerere pericu- 
lusum cst, nedum cum eo, quem Hungari isti despi- 


catui babent, qui eam, quam Bele iu lzreditatis | 


partem concesserat, possessieneu abstulerunt, 
sacramentis pro ludo jocoque habitis. Sed. neque 
qui cum privato howine& pacisenur, innoceus ex 
lege judicatur, si cum in. mentem. venit neligere 
pacta velit, An vero qui tantum imperatorem violati 
foederibus offenderuvt Wengari, mancbunut impuniti? 
Nequaquam; nonpe 993 justuw gerit bellum impe- 
rator? et ad justitiam semper belli fortuna inclinat. 
Tu vero illud perpende : Servus domino bellum illa- 
turus venis, uou tauyen. Servus, cuj per vim impo- 
sita est servitus (sic enim profecto reg aliquam 
sationem haberet, siquidem qui invitaiu servitutem 
serviunt naturaliter a dominis ahlorrent), sed ser- 
vus voluntarius, seu ut vos dicitis liaius : nisi forte 
tuam effugerunt memoriam qus quondam Byzautii 
pactus es, cum in Asiam una eum Conrado expodi- 
tionem suscepisti. Dum igitur ab optione tua pendet 
«ei exitus, elige quod et tibi οἱ Tzechis omnibus 
expediat : quse enim non opportuna fit poenitentia, 


αὑτίκα καθίσταται. "Pupalov δέ τινα τῆς Τσέχων - 
συνιέντα γλὠώττης προσχαλεσάµενος ἑχέλευε µεταµ- 
Φφιεσόµενον ἐπὶ τὸ τῶν πολεμίων χαθυποδῦναι στρα- 
τόπεδον εἰς ὄψιν τε τῷ τῶν Τζέχων ἑλθόντφ Py 
τάδε ἀνειπεῖν αὑτῷ' « Ποῖ δήποτε πορεύης τίνα 
ταύτην πορείἰαν σὺν τῷ ὑπὸ σὲ φέρῃ στρατεύµατι ; 
ἡ οὐχ οἶδας ὡς βασιλεῖ µεγάλῳ χεῖρας ἀνταίρει 
τολμᾷς! ᾧ καὶ τὸ ὑπ' αἰτίαις λόγον ἐχούσαις διὰ pá- 
χῆς ἰέναι σφαλερὸν, ph ὅτι γε πρὸς τῶν Οὕννων 
τουτωνὶ περιφρονεῖσθαι κινδυνεύὀντι, οἳ Βελᾷ κλη- 
pov δάντες εἶτα ἀφείλαντα, ὅσᾳ xai παιγνίοις ὄρχοις 
χρηόάµενοι τοῖς αὐτῶν. Kal τις μὲν ἰδιώτῃ ξυναλ- . 
λάττων ἀνδρὶ οῦχουν ἀθῶος τῷ νόµῳ διαγίνεται τῶν 
δεδογµένων, ἂν οὕσω τύχη, χαταφρονῶν' βασιλεῖ δὲ 
τηλικούτῳ ταῖς ὁμο]ογίαις ἤδη προσχεχρουκότες ἀτι- 
μώρητοι διαμενοῦσιν Oüvvor; Πολλοῦ γε xai δεῖ. 
"Apa δίχαιᾳ βασιλεὺς πολεμεῖ; πρὸς δὲ «b δίκαιον 
xal ἀεὶ fj τοῦ πολέμου ῥᾳπὴ γίνεται. Zu δὲ xáxsivo 
ἀναλόγισαι, Δοῦλας ἐπὶ δεσπότην Έχεις πολεµῄῆσων, 


xa δοῦλος οὐ Big τὸν ζυχγὸν ὑποδὺς (ἡ γὰρ ἂν εἶχε 


Ἰόγον τινὰ, φύσει γὰρ ὃν ἀπεχθείας τὸ τοιοῦτον vol; 
χεχτηµένοις ἐστὶν), ἀλλά δοῦλος ἐθελόδουλος (ἕρμη- 
νεύει δὲ σοι τοῦτο τὸ λίδιον), eye μὴ διἐφυγέ σου 
thv μνήμην ὅσα ἐν Βυξαντίῳ πάλαι τετέλεχας, ὁπη- 
νίχα οὖν τῷ Κοῤῥάδῳ ἐπὶ 'Acíav ἑστέλλου.. ως 
τοίνυν αἱρέσεως τῆς σῆς ἡ τοῦ πράγµατος ἄρτηται 
ἀπόδασις, ἑλοῦ τὸ Ἐζέχοις τε πᾶσι xal σοὶ συνοῖσου 
αὐτῷ. ἨΜεταμέλεια γὰρ οὐχ ἐν χαιρῷ ἵΤενομίνη 


cam facienti prodesse bheudquaquam solet. » [ia C ἤχιστα τῷ χρωμµένῳ αωντελεῖν εἴωθενο» ὍὉ μὲν 


quideni ille locutus est. Vladislaus autem (sic enim 
sppellabatur) in. bunc modum respondit : « Non 


illaluri bellum iwagno imperatori huc venimus, o | 


bone; neque enim eorum quæ cum illo pacti sumus 
memoria nos fugit; sed Stephano ipjuste a patruo 
Vnpetito opem laturi. Illum quippe paterna primum 
verra οἱ hærediute exuit : deinde jure auo rextitu- 
tum rurs&um bello lacessit et reguum, quod male im- 
perando amisit, per vim recuperare iterum conten- 
dii. Eapropter imperatorem supplicaturuy venio, ut 
pupillum potius puerum protegat ac tutetur. Si quid 
autem Stephanus bic junior ip tuam peccavit maje- 
staiem (audio enit Belz terram nihil ad se perti- 
«entem occupasse) Q9 continuo nobis arbitris et 
regiones sestituet et ciunt modo delictum expiabit. » 
119 diotis bominem dimisit. llle vero Romanorum 
t5:4FA Rever$us imperatori quam ab eo aydiverat 
vetulit : quiz quidem accepit haud illibenter, etsi 
fidem iis ewnino non praestaret, Neque enim liaec a 
Vladislao ex animi sententis dicta esse opinabatur, 
vOrebaturque ne quis suljesset dolus. Quapropter 
quosdam ex suis ad illum denuo misit, ut pacta 
jurejurando firmarent; quod ille nihil moratus 
confecit, Neque ea solum, verum quz olim etiam 
uii dizimus pepigerat, secundo juramento saucivit, 
Paulo post et Stephanus, wissis ad imperotorem 
legatis, regiouem restituit simulque deprecatus est, 
ne unquam Sephaaum patruuiu bello Hangqariam 
infestare. permitteret, His acceptis. conilitionibus, 


ταῦτα εἶπε' Βλαδίαθλαθος δὲ (τοῦτο γὰρ αὐτῷ ὄνομα 
ἔκειτο) ἀμείδεται ὧδε» « Oü πόλεμον ἄχοντες ἐπὶ 
βασιλέα µέγαν ἐνταῦθα πάριµεν, ὦ λῷστε (ph οὕτω 
τῶν εἰς αὐτὸν ἀμγηστήσαιμεν συνθηχῶν), ἀλλὰ Στε 
φάνῳ τούτῳ ἁμυνοῦ.τες οὗ δίκαια πρὸς πατραδἐλφου 
πεπονθότι, ὃς γε τὸ μὲν αρῶτον τῆς πατρώας αὐτὺν 
Ίλασε γῆς xal τοῦ χλῆρον, εἶτα εῖς δίκης [P. 150] 
áv:tt3zyu03ng δε αὖθις ἑἐπιστρατεύει τούτῳ xal 
ἣν iv τῷ χαχὼς ἄρχειν ἀποδεθλήχει ἀρχὴν δυνα- 
στείᾳ xal πάλιν χτᾶσθαι διανοεῖται. Ὑπὲρ ὧν καὶ 
δεηαόµενος ; Άχω βασιλέως xal ὀρφανοῦ παιδὸς χεξ a 
μᾶλλαν ὑπερσχεῖν λιτασόµενος. Ei δέ τι xa xp 
Στεφάνου τουτουὶ τοῦ νεωτέρου ἐπὶ τὴν αὐτὴν δι- 
ημάρτηται βααιλείαν (πυνθάνοµαι γὰρ ὡς «nc θελᾶ 
μηδὲν αὑτῷ προσῆχον xal πάλιν ἐπελάδ:το χώρας) 
αὐτίχα &q' ἡμῖν διαλλαχκταῖς τήν τε χώραν ἀποδοίη 
καὶ τρόπῳ παντὶ τὴν ἁμαρτάδα ἐξιλάσεται. 5 Taux 
εἰταωνν ἀπεπέμψατο τὸν ἄνθρωπον, Ὁ δὲ ἐπὶ τὸ Ῥω. 
µαίων ἀναστρέψας στρατόπεδον βασιλεῖ τοὺς λόγους 
ἑχόμισεν. 'O δὲ Ίχουσε μὲν τῶν λόγων οὐκ ἀηδῶς, 
οὐ μέντοι παντάπασι πιστεύειν εἶχεν * ἔννοια γάρ τις 
αὐτῷ γέχονε μὴ Βλαδισθλάδῳ οὐχ ἀπὸ γνώμης et- 
ρηται ταῦτα, ἀλλ ὑποκάθηταί τις xal δόλος αὐτοῖς. 
Ἀμέλει χαὶ τῶν περὶ αὐτόν τινας αὖθις ἐς αὑτὸν 
πέμψας ὄρχοις τὰ δεδαγµένα πιστοῦσθαι ἐχέλευςε, 
καὶ ὃς αὐτίχα μηδὲν µελλὴσας ἐπιτελῆ ταῦτα ἔθετο. 
Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὅσα πάλαι, χαθάπερ ἔφην, ὑπέσχετ, 
δευτέροις ἐπικατελάμδανεν ὄρχοις, Ὀλίγῳ δὲ χατό- 
πιν xai Ἀτόφανος πρέσδεις ἐς βασιλέα πέµφας τὴν 








$85 


HISTORIARUM LIB. V. 


5860 


τεχώραν ἀπεδίδου xai παράχλησιν mpoaüys µηχέτι Α princeps bello dirempto in Romanos prope rediit 


Στιφάνῳ χατὰ τῆς Οὐννικῆς ἐφιέναι στρατεύειν τῷ 
δείῳ. "Απερ 6 βασιλεὺς προσδεξάµενος, τὸν πόλεμον 
λύσας ὡς ἐπὶ τὴν "Popalov µετέδαινε, Στεφάνῳ 
τι παρῄνει ἁπαλλάσσεαθαι Ίδη τῆς Οὐννιχῆς καὶ 
αὐτὸν ἅτε πείρᾳ µαθόντα τὸ περὶ αὐτὸν δύσνουν 
τῶν ὁμοφύλων. Πείθειν δ' οὐχ ἔχων τὸν ἄνθρωπον 
« Ἐγὼ μὲν , ἔφη, ἄπειμι ἤδη" ἀνασωσαμένῳ γάρ 
μοι τὴν χώραν τῷ Βελᾷ μάχης ὅτι μὴ ἁδίχουύ λόγος 
ὑκολέλειπται οὗδείς * aU δὲ οὐκ εἰς μακρὰν ἴσθι προ- 
δοθησόµενος τοῖς ἐχθροῖς. Ei βούλει δὲ, xal εἰς 
ἔφιν ἄρτι τὺ πρᾶγμά σοι παραστήῄήσω Ἔστι σοι ἁδελ- 
φιδοῦς Στέφανος (88) τοσούτῳ τὰ εἰς μορφὴν έμφε- 
phe, ὅσῳ τοῖς ἀπεριέργως ἐς ὑμᾶς ὀρῶσι πράγµατα 
εἶναι θατέρου διαιρεῖσθαι «bv ἕτερον. Τοῦτον δὴ 
ὕπλοις *olg σαωτοῦ κοσµήσας κχέλευσον τὸ ὑπό σε 
ἐναλαδόμ.ενον στράτευμα ἐπὶ τοὺς πολεµίους χωρεῖν. 
Σὺ ἐξ ἐνταῦθά που χαταχρυφάµενος ἑαυτὸν τήρει, 
χαὶ γνώαῃ αὐτίχα ὅπως ποτέ σοι προσφέροντάι 
Οὗννοι.» O μὲν οὖν σχαφίδιον ἐμθὰς περἱ που τὰς 
«99 Ίστρου λανθάνων ἑσάλενυεν ὄχθας, ὁ δὲ ἀδελφι-- 
δοὺς αὐτοῦ Στέφανος ἅμα τοῖς περὶ αὐτὸν θὔννοις 
Στεφάνῳ τῷ ῥηγὶ συµπλαχήσεσθαι Ἠπείγετο. AX 
οὕπω ἐς ταυτὸν ἀλλήλοις ἐγένοντο τὰ στρατεύματα, 
xad οἱ σὺν τῷ Στεφάνῳ Οὗννοι χεῖρας ἐπιθαλόντες 
αὐτῷ ὡς αὐτὸν τὸν πρεσδύτερον Στέφανον τῷ ῥηγὶ 
παρετίθεσαν φέροντες. Toi; μὶν Οὔννοις fj πλάνη ἐν 
tile ἑτελεύτα. βασιλεὺς δὲ πυθόµενος ταῦτα mapal- 
νεσιν Στεράνῳ προσῆχεν, « Απόχρη, λέγων, ὦ ἄν- 


fines. Stephanum autem hortatus est imperator, ut 
et ipse ab Hungaria excederet, ut qui revera odium 
erga se indignationemque contribulium esset exper- 
tus. Sed cum id homini persuadere haud potuisset : 
Ego quidem, inquit, nunc recedo; Bela quippe in 
integrum restituto, nulla mibi amplius belli nisi 
injusti ratio relinquitur. Tu vero pro certo scías ta 
brevi inimicis tuis prodendum esse; et si-videtur, 
quomodo id futurum sit ostendam. Et. tibi ex fratre 
nepos Stephanus, adeo vultu et 995 lineamentis 
tibi similis, ut nisi attente admodum vos intueuti- 
bus haud facile sit alterum ab altero discernere. 
Hunc tuis indutum armis jube (uo cum exercitu in 
hostem ire : tu vero interea te in occulto tene, et 
nosces continuo qualis sit erga te Hungarorum affe- 
ctus, » lile igitur scapham ingressus, clam circa 
Istri ripas obnavigat : interea dum illius ex fratre 
nepos Stephanus cum Hungaricis quas habebat 
copiis cum rege Stephano przslium initurus depro- 
perat. Sed nondum coiverat uterque exercitus, cum 
qui Stephanum comitabantur Hungari, manus in 
illum injiciunt, et tanquam esset Stephanus ille 
senior, coram rege eum sistunt. ln iis quidem 
Hungarorum error desiit. Postquam ea princeps 
intellexit, iterum admonuit Stephanum : « Nunc 
tandem, inquiens, sufficit, mi homo. Ut enim rebus 
se intricare non necessariis periculosum, ita intem- 
pestiva aggredi stultum est. Ecce jam bis didicisti, 


θρωπε. Ὡς γὰρ τῷ [P. 151]. Un ἑνδέοντι ἀναπίπτειν G quanta tibi unumquodque ex iis paraverit mala : ne 


ἐπισφαλὲς, οὕτω δὴ τὸ παραχαίρια τολμᾷν ἁμαθές. 
Ἰδου ὃὶς ἔχεις μαθὼν ὁπόσα σοι τὸ xa0' ἕχαστον 
προὐδένησεν ἤδη καχά. Mt) xoi τρίτην ἀναμείνῃς, 
ὦ βέἐλτιστε, πεῖραν. Táya yàp οὐδὲ διορθοῦσθαί σοι 
βουλομένῳ ἑνέσται.» Βασιλεὺς μὲν τοσαῦτα ἕλαγεν ' ὁ 
δὲ, « Nov μᾶλλον, εἶπεν, αἰδέσονταί µε Οὗννοι, ὁπότε 
καχονργοῦντες Ίδη πεφώρανται., Οὕτω φυχη xa- 
θάπαξ ἐπιθυμίαις ἁλοῦσα πάντα λόχον εἰς αὐτὰς 
μεταφέρει xal βιάζεται. "Eg! ol; ἀπειρηχὼς βασι- 
λεὺς Νιχηφόρον μὲν τὸν Χαλούφην αὐτοῦ ἔλιπεν ἅμα 
ετρατιύµατι, συμπαρεσόμενόν τε τῷ Στεφάνῳ xol 
«à παραπίπτοντα συνδιοιχησόµενον. Ὁ δὲ ἐπὶ τὴν 
Ῥωμαίων Άλθεν. Οὐ πολὺ τὸ μεταξὺ, xat πυθόµε- 
voc ὁ τῶν Οὕννων ῥῆξ ἐπὶ Οὐννικῆς Στέφανον εἰσέτι 


et tertio, bone vir, facere periculum velis : fortas- 
sis enim emendanda culpz faculias non daretur. » 
Hzc quidem imperator; ille vero : « At nunc mulio 
magis, inquit, me reverebuntur Hungari, quia per- 
peram egisse deprehensi sunt. » lia victus seme. 
cupiditatibus animus omnes eo transfert rapitque 
cogitationes. Imperator igitur hominem persuadendi 
spem omnem abjiciens Nicepborum Chaiuphem 
296 ibi cum exercitu relinquit, ut Stephano ades- 
set, et prout res postularent negotia una cuin eo 
expediret, Ipse interim in (ines Romanorum venit. 
Non multo post, ubi accepit Hungarorum rex 
Stephanum adhuc in Hungaria morari, majoribus 
coniuractis coplis, rem totam bello decernere sta- 


&asgibhv ποιεῖσθαι, δυνάμεις ἔτι μᾶλλον ἀγείρας D wit. Interea multis ubique de Stephani exercitu ad 


πολέμῳ τὸ πᾶν διαχρῖναι Ἠπείγετο. "Ey δὲ τούτῳ πολ- 
λοὶ τῶν σὺν Στεφάνῳ ἐπὶ τὸν ῥῆγα µετατιθέµε- 
vot ἑχάστοτε φιλοῦσθαι τοῦτον ἑποίουν. "O γνοὺς ὁ 
Χαλούφης βουλὴν προσῆγεν αὐτῷ τῆς Οὐννιχῆς ἀπο- 
σχοµένῳ ἐπὶ Σίρµιον ἀφιχέαθαι. Τῆς γὰρ ἐνταῦθα 
χώρας ὑπὸ βασιλεῖ χειµένης ἐξεῖναι αὐτῷ ἔλεγς χατ᾽ 
ἑξουσίαν οἷς ἂν βούλοιτο ἑγχειρεῖν. Ὡς δ' ἰσχυ ρῶς ἐχεῖ- 
νος ἀνένευεν, ὁ δὲ τοιάδε ἑνενόει, Σχηφάµενος γράµ- 


regem deficientibus, minuebantur illius vires; quo 
coguito, Chaluphes consilium ei dedit, ut relicta 
Hungaria in Sirmiensem agrum concederet : in isti 
enim regione imperatori subdita, posse illum aiebat 
pro arbitrio quse vellet moliri. Sed illo pertinacius 
renuente, tale quid comminiscitur. Litteras impe- 
ratoris fingeos sibi esse allatas, versus Istrum pro- 
fectus est, ut eos qui illas attulerant ibique pre 


Du Cangii nota. 


(88) Ἀδελφιδοῦς Στέφανος. Λη Vladislai regis 
filius? certe de Vladislai Stephani fratris connubio 
silent seriptores. Sed uec stile videtur vero, filium 
Wladislai, cujus nuptias, si quas iniit, post Stephani 
fratris cum Maria. Comnena connubium factas 


Ῥλπτποι, Gn. CXXXLIF. 


constat, ipsum Stephauum vultg et ore adeo ex - 
»essisse, qui atate multo inferior erat, Malim 
igitur per ἀδελφιδούν MixatiA quempiam alium e 
slirpe regia Stephani senioris. consanguincum iu- 
inteilexisse Cinuamum, quisquig ille fuit 


19 


Ut MAG um wA κν 
"n - - * ' : 
- - "I n . 22 


— — 


. Julii 


ud 3 


JOANNIS CINNAMI . 98 


Hungarorum wetu substiterant, conveniret. Post- A µατα £x βασιλέως Ίχειν αὐτῷ ἐπὶ τὸν Ἵστρον ἐχώρευ 


quam eo pervenit, in Sirmiensem regionem trajecit. 
Nec mulio post Stephanus eum prope fuisset capius 
ab hostibus, fugieus ad illum accessit. Ubi hzc re- 
scivit princeps, idoneum exercilum Sirmium mittit, 
tum ut conservaret sibi regionem istam (verebatur 
enim maxime ne Hungari iterum res innovareni) 
tum ut subditorum securitati et Stephani saluti 
consulerej. Praerat istis copiis Michael cognomento 
Gabras, qui et ipse ex fratre Manuelis neptim uxo- 
rem duxerat, et sebasti honore cum Chaluphe fuerat 
donatus, Princeps vero Procopii 4431 martyris 
niauum, quam cx Sirmio forte abstulerat, in Naisi 
templum allatam, reliquo reddidit corpori, cum ea, 
quam dicturus sum, de causa ab eo olim fuisset 
avulsa. Hungarorum gens sepe Romanorum fiues 
incursavit, et paulo ante quam imperaret Alexius 


Comnenus, Sirmium cepit multisque Transistrianis 


wrbibus expugnatis Naisum usque pervenit. Ibi in 
sanctum illius martyris incidentes feretrum, totum 
quidem inde corpus auferre inbumanum, ut arbi- 
tror, existimautes, sola manu ablata recessere : ct 
Sirmium reversi, eam deposuere in terop!o Demeirii 
martyris, quod pridem exstruxerat is qui lllyricum 
praefectus regebat. Eam igitur illie inventam sustu- 
lit inde imperator et reliquo, ut. diximus, reddidit 
corpori. 


τοῖς ταῦτα xou Couatv ἐντευξόμενος ἐνταῦθά που παρὰ 
τὸν Ίστρον δέει τῷ ἐκ τῶν Οὕννων διατριθὴν ποιου- 
µένοις, Ἐπειδή τε ἐνταῦθα ἐγένετο, περαιωσάµενος 
ἐπὶ Σίρµιον ἦλθεν, Ὀλίγῳ δὲ ὕστερον xal Στέφα- 
vos ἐγγὺς ἁλῶναι τοῖς πολεµμίοις ἐλθὼν φυγὰς ἐς 
αὑτὸν παραγίνεται. Τούτων ἀχούσας βασιλεὺς στρά- 
τευµα λόγου ἄξιον ἐπὶ Σίρµιον ἔπεμφε, τὸ μέ» τι 
τὴν χώραν αὐτῷ τηρῆσον (ὑποφψίᾳ γὰρ ἐς τοὺς Οὖν- 
νους ἐχρῆτο πλλλῇ µή τι xol πάλιν νεωτερίσαιεν), 
τὸ δὲ xai τῷ εὐπροσώπῳ τῆς τῶν οἰκείων ἀσφαλείος 
καὶ Στεφάνῳ τὴν σωτηρίαν πραγματευσόμενον, 
ρχε δὲ ταυτησὶ τῆς στρατιᾶς Μιχαἡλ ἐπίχλησιν 
Γαθρᾶς (89), ὃς καὶ αὐτὸς βασιλέως γἡµας ἁδελφι- 
dñv σεθαστὸς σὺν τῷ Χαλούφῃ τετίµηται. Βασιλεὺς 
δὲ fjv Ex τοῦ Σιρµίου Ἡροχοπίου τοῦ μάρτυρος (90) 
ἀνελόμενος ἔτνχε χεῖρα ἐπὶ τὸν kv Ναϊσῷ νεὼν ἄγων 
«ῷ λοιπῷ ταύτην ἀπέδωχε σώματι, παλαιοῦ τοῦ ypó- 
νου ἀπ᾿ αἰτίας ἀποῤῥαγεῖσαν τοιᾶσδε. Τὸ τῶν Οὕννων 
ἔθνος πολλὰ μὲν πολλάχις τὴν Ῥωμαίων κατέδραµε 
γῆν, ὁλίγῳ δὲ ἔμπροσθεν τῆς Αλεξίου τοῦ Kopvr- 
νοῦ βασιλείας Σίρμιόν τε εἷλε xal πολλάς τῶν Ila- 
ῥριστρίων ἀνδραποδισάμενος πόλεων ἄχρι χαὶ ἐπὶ 
Ναϊσὸὺν $20ev. Ἔνθα τῇ τοῦ μάρτυρος τοῦδε ἱερῇ 
περιτετυχηχότες copo ὅλον μὲν ἀφαιρεῖσθαι c 
copa κεχρἰχασιν, οἶμαι, ἀπάνθρωπον, τὴν γε μὴν 
χεῖρα διελόµενοι ἀπεχώρησαν: ἐν Σιρμίῳ δὲ γεγο- 


νότες ἐπὶ τὸν τδε τοῦ μάρτυρος Δημητρίου κατέθεντο vebv (91), ὃν ἓν τοῖς ὄνω χρόνοις ὁ τὴν οὗ 
Ἱλλυριχοῦ διέπων ἑδομήσατο ἀρχήν. (P. 152) Ἔνθα ταύτην εὐρὼν .βασιλεὺς ἀνέλαθέ τε ἔχεῖθεν xal τῷ 


λοιπῷ, καθάπερ εἴρηται, φέρων ἀπέδωχε σώματι. 


9. Atque liec fere sunt, quse eo anno contra ο Kol τὰ μὲν εἰς ἐχεῖνο τὸ ἔτος χατὰ Οὕννων τῷ 


Hungaros gessit princeps. Alexium deinde domestici 
filium, qui protonotarii, ut sæpius a te narratum 
est, nunere fungebatur, magno instrucium appa- 


ratu kr Ciliciam misit et summum ejus belli ducem 


constituit, Quippe .Nuradinus Berrlhc:e  sultanus 
prioribus elatus «victoriis potiunde quam primum 
civitatis Antiochenæ spem conceperat, εἰ Torosus, 
qui tum Armeniis imperabat, pluriinas lsauriæ urbes 
principi obnoxias dolo eeperat, Andronico Eupher- 
beno principis 99 cognato, Cilicie tum praefecto, 


infensus. Nam plurimis aliis eum criminibus inse- 


ctabatur, ac cæsi maxime fratris in eum culpim 
referebat. Hzc tum ibi gesta sunt, Frederico autem 


βασιλεί πεπραγμένα τοιάδε τινὰ σαν. "O δὲ 'AX- 
ξιον τὸν τοῦ δοµεστίχου υἱέα, ὃς τὴν πρωτονοταρίου, 


"ὥσπερ µοι πολλάκις ἑῤῥέθη, διεῖπεν ἀρχὴν, αὺν tía 


λόγου παρασκευῇ ἐπὶ τὴν Κιλίκων ἑξαπέστειλε γῆν, 
στρατηγὸν αὑτοχράτορα τοῦ πολέμου τοῦδε χαταστη- 
σάµενος. Νουραδίν τε γὰρ ὁ Βεῤῥοιαϊος σατράπης vi- 
xatg ταῖς προλαθούσαις ἐπαρθεὶς ὀλπίσιν ὠχεῖτο πέ- 
λεως οὐκ εἰς paxpiv περιγεγονέναι Αντιοχείας, xal 
Ἱερόζξης ὃς ᾽Αρμενίων ἑδυνάστενε τότε πολλὰς τῶν 
βασιλεῖ χατηχόων πόλεις Ἰσαυρικὰς δόλῳ ἤρπανε, 
τῷ Φερθηνῷ δυσµεναΐνων ᾿Ανδρονίχῳ τῷ βασιλέως 
ἑξαδέλφῳ xat Κιλίχων στρατηγοῦντι τῷ τότε. "Ala 
τε γὰρ πλεῖστα ἐπεχάλει τούτῳ xal 6h χαὶ τῖς 


Du Cangii note. 
(89) MizahA Γαδρᾶς. Nicetas, |. v, n. 9. V. p nomen accepit, hodie S. Demeter dictam, haud 


stemma Comnen. 
(90) Προκοπίου τοῦ μάρτυρος. An Procopii 
marnris, cujus festum agunt Graci ac Latini 8 ld. 
At cum is sub. Diocletiano Cxsorez in. Palæ- 
stina martyrium pertulerit, quando illius corpus 
Naisum translatum inde fuerit, nemo, opinor, tra- 
didit. Ædis divoisti dicat: in Peloponneso, ut vide- 
iur, meminit auctor Viue S. Lucz Junioris, c. 5, 
v. 57. Exstitit alia praterea ades d. Procopii Con- 
slantinopoli, quai renovavit Zeno laaurus, ut est 
in Chronico Alexandrino, ac deinde Antoniua Be- 
Jisarii uxor apud, scriptorem Chronici Upol. Agit 
etiam de hocce templo Suidas, . 
(94) 1οῦ µάρευρος Δημητρίου νεών. Quod. hie 
habetur templum D. Demetrii, videtur illud esse, a 
«uo oppidum D. Demetrii ad Savum amnem situm 


procul ab antiquo Sirmio. Quod vero templum illud 
in Sirmio exstare ait Cinnamus, id accipiendum 
puto pro Siriniensi agro: nam Σίρμιον non. semel 
is dicitur eidem scriptori. Oppidi vero S. Demetrii 
meminit Bonlinius dec. 5, I. 1v, extremo, 

(92) 'A6s.1poU Στεφάνου. Jam modo percipimus 
quis fuerit Stephanus, cujus filius fuisse dicitur 
Livo seu Leo, primus Arincuiæ rex, in Bulla aurea 
seu Diplomate an. 1210, quod Manosci in provincia 
spud fierosolymitanos equites asservatur, in qoo 
Leo filius domini Stephani bone memorie Dei εἰ 
imperii Romani gratia rez Armenig dicitur. Hinc 
etiam patet Leonis ipsius Milonem, qui Turoso 
fratri in Armenia principatum successit, avunculum 
recie appellari ab Innocentio Ill pp., l. η, Epist. 
p. 556. Proindeque a scriptorum . plerisque, Viu- 


"T 


Les] 


589 HISTORIARUM LIB. V. 


τοῦ ἀξελφοῦ Στεφάνου (92) ἡτιᾶτο cgaync. Ταῦτα Α Alemannorum regt in dies augebatur in immensum 


plv οὖν τῇδε ἑπράσσετο. Φρεδερίχῳ. δὲ «p ῥηγὴ - 


Ἰλαμανῶν ἐπὶ µέγα ἑχάστοτε τὰ τῆς Ψννάμεως 
ἰχώρει xal ηῦξανεν. "Αλλων τε γὰρ ὡς «λείστων 
ix ἀσφαλείᾳ τοῦ χράτους ἑφρόντισε καὶ δὴ xot 
χρημάτων µεταπεποίηται μάλιστα, οὐχ εἴθισμένού 
φὔτό γε αὐτῷ πρότερον. Ῥοΐνυν Μεδιόλανόν τε «Ds 
πόλιν περιφανῆ, xol τὸ Λιγούρων εἶτ᾽ οὖν Λαμπάρ- 
δων ἑεροπώσατο ἔθνος, ὁδῷ τε προϊὼν καὶ ἐπὶ τὰ 
ἑνδότερα τῶν ἑσπερίων ἐχώρει. Καὶ ὁ μηδὲ τῶν 
ἔγγιστα πολέμῳ δεδυνηµένος περιγενέσθαι τὸ πρότε- 
pov, τότε xal τῶν ἁπωτάτω ἐχράτει. δη δὲ xal 
Ῥώμῃ αὑτῇ πρὸς μάχην κατέστη. "Όθεν καὶ δι 
ἐπιμελείας βασιλεῖ Mavout). ἐγένετο, ὅπως ἂν τῆς 
ὁρμῆς αὐτὸν σχἠσῃ, ὡς μὴ τὸ παραλόγως εὐημερεῖν 


potestas. Cumque aliis multis imperium sibi corro- 
borare sollicitus esset, ad id quoque pecunias quam 
plurimas avara votorum cupiditate congessit, quod 
alias facere non consueverat. Igitur Mediolanum 
cepit, civitatem celebrem, et Ligurum sive Lom- 
bardorum gentem devicit : longiusque progressus in 
ipsa Occidentis viscera transiit. Ita qui primum 
vicinos sibi hostes bello superare non potuerat, re- 
motissimos etiam debelfavit, ita ut Roms ipsi jam 
bellum intentaret. Unde id presertim principi cure 
fuit, quo pacto illius impetum reprimeret, ne tot 
immensi successus in Romanorum fines, quo jam- 
dudum avidos oculos intenderat, illius arma con- 
verterent. Eapropter ad gentes ibi sitas, et quz Io- 


καὶ ἐπὶ τὴν Ῥωμαίων αὐτὸν τρέφειε, πολὺς ἐξ oU-B nium intra sinum adjacent, ignobilioribus quibus- 


χρόνος λίχνον ἐπιῤῥίφαντα ταύτῃ ὀφθαλμόν. Όθεν 
χαὶ ἐπὶ μὲν ἔθνη τὰ τῇδε xal ὅσα κόλπου ἐντὸς ἵδρυ- 
ται τοῦ Ἱονίου τῶν ἀσημοτέρων τινὰς ἀφανῶς éx- 
πέµπων τῆς Φριδερίχου τε αὐτὰ ὑπομιμνήσχειν 
ἐχέλευεν ἁπληστίας καὶ πρὸς ἀντίστασιν ἢχέιρεν, 
El; 6 «b Οδεννέτων ἔθνος Νικηφόρον σὺν χρήµασι 
ὧν Χαλούφην ἔπεμπε, πειρασόμενόν τε τῆς εἰς αὖ- 
τὸν τοῦ ἕθνους εὐνοίας xai ἐπὶ τῷ Ῥωμαίοις συµ- 


φέροντι τὰ τῇδε διοικησόµενον. Φρεδερίχος δὲ ᾿Ρώμης. 


fin περεγεγονὼς ἄλλα τε πολλὰ ἑνεωτέρισε xat δὴ 
xai Αλέξανδρον τὸν τῇδε ἀρχιερέα τοῦ θρόνου xa- 
εασπάσας Ὀκταδιανὸὺν ἀντεισῆξεν, ἐντεῦθεν οἶμαι 
οὐ Ῥωμαίων αὐτοχράτορος (95) προσαρµόσειν αὑτῷ 
1$ ἀξίωμα οἰηθείς * οὐδενὶ γὰρ ἄλλῳ ὅτι μὴ βασιλεῖ 


(94) 'Ῥωμαίων ἀρχιερέα προδεδλῆσθαι τῇῃ Ῥώμῃ C 


ἐφεῖται. Τοΐνυν xai ἑξότου ὁλιγωρίᾳ τῶν ἐν Β.- 
ζαντίῳ βασιλέων τὸ τοιοῦτον ἀπεσδήχει ἔθος, οὐδεὶς 


dam clam submissis, Frederici insatiabilem ani- 
mum ob oculos ponens ad resistendum incitavit. Ad 
Venetos autem Nicephorum Chalaphem cum pecu- 
niis misit, qui istius nationis exploraret affectum 
et cetera que Romanis conducerent ibi ageret. 
Fredericus interea Roma jam potitus tum alia multa 
innovavit, tum et Alexandum, qui ea tempestate 
summus 4929) pontifex erat, throno dejecit et Oc- 
tavianum substituit : iude, ut opinor, arrogare sibl 
Romanorum impe'atoris volens potestatem, Nulli 


enim alii preterquam Romanorum imperatori sum- 


mum Roma pontificem licet preficere. Ex quo enim 
propter Byzantinorum imperatorum neglectum is . 
mos abolitus est, nemo quemquam Roms consti- 
tuit pontillcem, sed is per episcoporum et Romani 
cleri antistitum concilium creabatur. Fredericus au- 
tem imperatorlz jam olim inhians dignitati, hoc sibi 


Du Cangii note. 


centio Bellovacensi, Sanuto, Hovedeno, Bromptono 
alque adeo 3scceurato alias Familiaruu [ p. 479] 
Utramarinarum scriptore, Rupini fratrem fuisse 
Leonem perperam referri. Nec obstat quod Leo 
Rupinum, Rupini ex fllia nepotem passim nepotem 
simpliciter vocat. Quippe vocem hanc pro consan- 
guinei fllio crebrius usurpari apud auctores con- 
$t3t, qua etiamnum Arinorici nostri eadem notione 
passim utuntur. De Andronico Euphorbeno con- 
sulendum stemma Comuenicum. 

(05) ToU ᾿Ρωμαίων αὐτοκράτορος. Vetus est οἱ 
decantata illa quaestio et. controversia, Romano- 
rumne imperatorum fuerit summos pontifices Romz 
creare, vel certe an ii absque imperatorum elige- 
rentur consensu, de qua multa viri docti hactenus 
alque in primis Jacobus Pamelius ad epist. 52, S. 
C[priani, Angelus a Nuce ad Leon. Ost. |. in, c. 
21, 50; Bellarminus, Baronius et alii erudite et 
copiose disseruerunt. | 

(94) "Οτι μὴ BaciAsi. Et saue stante gravissimo 
illo quod Ecclesiam divexavit diu schismate Manuel 
magnum inde sibi volens comparare emolumentum, 
Alexandrum ll pp. variis officiis sibi conciliare 
studuit, quo sibi soli imperatorlum titulum assere- 
ret, prouiisso etiam tion modico auxilio et duarum 
ecelesiarum proposita unione : quod olim avus 
Manvelis Alexius a Paschali il κ. obtinere etiam 
annixus fuerat, cum ab Henrico Y imperatore pres- 
$iws ille urgeretur, ut auctor est Petrus Diacon. 
|. 1v, Chron. Cas. c. 46. Acta Alexandri an. 1166 : 
Ρε idem tempus Emmanuel magnus. et excelsus 


Cpoleos imperator, scwns molestias. et graeamina 
que pradictus Fredericus. venerando episcopo Ález- 
andro contra Deum et omnem justitiam minabatur 
inferre, misit ad urbem Romam  Jordanum imperii 
sui sebastum filiumque Roberti Capuani principis. ' 
ad subventionem et servitium ejusdem pontificis. 
Veniens auten idem sebaetus humiliter se inclinavit 
eidem pontifici et oblatis ad pedes ejus magnis. et 
pretiosis muneribus, omnia que habebal in man- 
datis diligenter exposwit. Et inter cœtera unum 
continebatur, eic. Aeseruit enim quod idem impe- 
rator ecclesiam suam wnire volebat, eic. — Nihilo 
fminus petebat, ut quia occasio jusia el tempus op- 
portunum et acceptabile se obtulerat, Romani co- 
rona imperii a sede apostolica redderetur, quoniam 
non ad Frederici Alemanni, sed ad jus. suum asse- 
reret pertinere, Ad quod opus faciendum tantas auri 
argentique opes εί fortium. virorum polentiam se 
largitwrum firmiter spondebat, quod mon solum 
ftomam, sed etiam totam ltaliam ad, ecclesie ser- 
vitium et restitwendam sibi ecclesi coronam absque 
dubio sufficere poterat. Quod verbum licet nimis 
difficile videretur ei εἰ multa. deliberatione | opus 
habere, wtile tamen visum est, ut paulisper habito 
cum [ratribus suis consilio episcopum  Ostiensem 
et cardinalem SS. Joannis et. Pauli pro. causa ipsa 
tractanda e latere suo. cum. predicto sebasto ad 


ejusdem imperatoris presentiam destinaret. 1d etiam 


postea tentavit Manuel, an. 1170, ut ex Actis 
ejusdem pontificis colligitur apud Baronium. V. 
infra p. 262 sq. 


591 


JOANNIS CINNAMI 


592 


gi arrogasset, priecipuum illius argumentum habere Α οὐδένα ἐν 'Ῥώμῃ ἀρχιερέα καθίστη, ἀλλ ἔπισχοπι- 


sibi videbatur. Verum ille conciliatis compluribus 
episcopis, quodcunque novi peregerat per synodum 
con(irmari curavit. 1d regibus ceteris haud placuit. 
Nemo tamen ad resistendum Frederico, qui ad id 
potestatis et. virium pervenerat, idoneus fuit nisi 
imperator, qui pecuniis artibusque aliis el in hoc 
quoque illi obstitit, eL Alexandrum rursus in thro- 
num imposuit. Sed de iis postea. Chaluphes vero 
cum Epidamnum accessisset, relicta ibi sicuti impo- 
ratum erst majori pecuniarum parte, ventum 565 
cundum nactus ad Venetos navigio pervenit : et iu 
colloquium venieos cuim regionis duce aliisque in 
ista gente viris illustribus, hujusmodi orationem 


xiv συνόδων xal τοῦ xavX [P. 185.] τὴν Ῥώμην 
ἀρχιερατικοῦ ταῦτα Ece)eixo. ᾿Αλλὰ Φρεδερίχος τῇ 
αὑτοχράτορος πάλαι ἐποφθαλμίζων ἀρχῇ, xà τοῦτο 
δὴ µέγιστον αὐτῆς γνώρισμα ὑφαρπασάμενος ἔδοξεν 
ἔχειν. 0 δὲ καὶ τῶν ἐπισχόπων ὑποποιησάμενος πολ- 
λοὺς ὑπὸ συνόδῳ'δηθεν ἐχύρωσε τὰ τοῦ νεωτερι- 
σμοῦ. Τοῦτο ῥηξὶ τοῖς ἄλλοις ἔδοξε μὲν οὐκ ἔπαινε- 
τὸν, ἑδυνήθη δὲ οὐδεὶς Φρεδερίχῳ ἀντικρᾶξαι δυνᾶ- 
pec ἐπὶ πλεῖστον ἤχοντι, ὅτι μὴ βασιλεὺς χρἠμασἰ 
τε xal μηχαναῖς ἑτέραις ἐμποδὼν αὐτῷ χὰν τούτῳ 
ἐγένετο, ᾽Αλέξανδρον ἐπὶ τοῦ θρόνου εἰσαῦθις xa- 
ταστησάµενος. Άλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον. 0 δὲ Χα- 
λούφης, ἐπειδὴ πρὸς Ἐπιδάμνῳ ἐγένετα, ἐνταῦθα 


babuit ; « Nemo vestrum existimet, viri, me, quia p προστεταγµένον αὐτῷ τὰ πλείω τῶν χρημάτων λ:- 


meiulinus ne vestra. Ductuet erga Romanum impe- 
rium benevolentia, ideo huc missum esse ab impe- 
vatore, ut labantes vestros animos erigam ac con- 
fümmem, Neque enim futurum arbitror, 230 vt 
aut vos ipsi tam degeneres et vestra indignos gente 
prestetis, aut ab ea quam de vobis pridem concepit 
epinione recedat imperator. Quandoquidem vero 
inter omnes qui sub illius potestate sunt populos, 
jn vestra benevolentia potissimam babet fiduciam, 
espropter et suam sollicitudinem vobis primum índi- 
care atque ostendere statuit. Turpe eulin est subdi- 
iis quidem uti. felicibus, infelicium vero posthabere 
salutem. Ne igitur vobis, ut et caeteris qui impera- 
toris smicitia noo [ruuntur, vis aliqua a Frederico 


inferatur, viro imperandi perewpldo et que tem- € 


pore et longa saeculorum consuetudine stabilita sunt 
convellere nullo labore satageute, me, uti videtis, 
ad vos misit, przbiturum omnja, quz ab ipso po- 
posceritis. Nostis euim, ut aliquando ad Mediola- 
num, adjuvante principe, przlio cum Frederico isto 
commisso victores evaseritis : unde et imperatorem 
exosum habet, -stolidÉque confisus socordiæ, Ro- 
manorum sese imperatorem, nullo licet jure, vocari 
«uli : nesciens extraordinarios fortunge successus, 
eum soliditate nulla fulciantur, cito solere diffluere 
et evanescere. Atque ea sunt quorum gratia ad vos 
veui : vestrum autem erit illa conficere, qux nuper 
per legatos eom imperatore pepigistis. Dicebatis 
nanque adjungendas fore vicinas Ligurum civitates, 
si modo aliquis Byzantio, qui vobiscum rem capes- 
seret, adventaret : quod et factum est, uti videtis. » 
æe quidem dixit Nieephorus. $393 Veneti autem 
excepla illius óratione, omuia se exsecuturos polli- 
citi sunt, Sed et.Cremona οἱ Patavium, complures- 
'«que alig in Liguria celeberrima civitates. principis 
partes sunt auipleze, Hiec in. Malia ab imperatore 


acta sunt, uon aperte quidem 5 nam conceptum . 


adversus "Fredericum | odium tegere adhuc cu- 
picbat. 


πὼν αὐτὸς ἐπὶ Οὐεννέτους νανσὶν $306. πνεύματος 
ἐπιφόρου τυχὼν, τῷ τῆς χώρας τε δουχὶ xal τοῖς 
Άλλοις τῶν kv τῷ ἔθνει τούτῳ λογίμων εἰς λόχους 
ὰλθὼν ἔλεξε τάδε * «Μηδεὶς ὑμῶν, ὦ ἄνδρες, ὑπο- 
λαθέτω δέει τοῦ μὴ «b ἐς τὴν Ῥωμαίων εὔνουν βα- 
σιλείαν προήσεσθαἰ ποτε τὴν ὑμετέραν ἁἀγχίνοιαν 
πρὸς βασιλέως ἐνταῦθά µε ἀφίχθαι στηρίξοντα τὸ 
ὑμῶν ἴσως ὀχλάζον τῆς γνώμης. Mh γὰρ οὕτως 
absol τε ἁγεννῶς xal ἀναξίως τοῦ ὑμῶν αὐτῶν 
σχοίητε Ὑένους, xal βασιλεὺς τῆς περὶ ὑμᾶς πάλαι 
διαμάρτοι δόξης. "AX" ἐπειδὴ τῶν ἄλλων, ὅσοι ὑπὸ 
τὴν παλάμην τελοῦσι τὴν αὐτοῦ, ὑμῖν μάλιστα εἰς εὖ- 
γνωμοσύνην τεθαῤῥηχὡς εἴη, πρώτην διὰ τοῦτο καὶ 
τὴν αὐτοῦ χηδεμονίαν ὑμῖν ἐπιδείξασθαι ἔγνω. Αἰσχρὺν 
μὲν γὰρ χρῆσθαι τοῖς ὁπηχόοις εὐημεροῦσι, δυσπρα- 
γούντων δὲ ἀ[πο]προσποιεῖσθαι thv σωτηρίαν. "Iva 
τοίνυν μὴ xat ὑμῖν σὺν ἄλλοις, ὅσοις οὗ τῆς βασιλέως 
µέτεστιν εὐμενείας, βεθιάσθαι παρὰ Φρεδερίκου 
συµδαίη, ἀνδρὸς ὑπὸ φιλαρχίᾳ καὶ τὰ χρόνῳφ καὶ 
ἔθει χεχρατηκότα μαχρῷ διαλύειν πόνῳ οὐδενὶ φι» 
λονειχοῦντος, ἐμὲ καρ᾽ ὑμᾶς ὡς ὁρᾶτε ἔπεμψε πάντα 
Ἱπαρεξόμενον ὅσων ἂν τυχεῖν παρ) αὑτοῦ δέησθε. Καὶ 
τὴν ἐν Μεδιολάνοις Ὑάρ ποτε βασιλέως συμπράξαν. 
τος πρὺς Φρεδερίχον τόνδε διαράµενοι μάχην ἴστε 
ὅπως αὐτοῦ ἐχρατήσατε. Δι ἃ καὶ δι᾽ ἀπεχθείας αὐτὸς 
βασιλεῖ φέρεται, ἁλογίστῳ τε πιστεύων εὐπρατί 
χαὶ Ῥωμαίων οὐδὲν προσῆχον αὑτοχράτωρχεχλῆσθαι 
ἀξιοῖ, οὐχ εἰδὼς ὡς τὰ τῆς τύχης παράλογα ἅτε oix 


D ἐπ ἀσφαλοῦς βεθηκότα τῆς ἔδρας ταχὺ κχαταῤῥεῖν 


εἴωθε, Ai' ἃ μὲν οὖν αὐτὸς ἐφ᾽ ὑμᾶς ἄλθον, ταῦτα 
εἰσι. Μελήσει δ᾽ ὑμῖν ἐπὶ τῶν ἔργων ἐξάγειν, ὅσα 
παρὰ (βασιλέα πέµψαντες ἔναγχος δωυμολογεῖτε. 
Ἔφατε τοίνυν τὰς ἀγχιγείτονας ἡμῖν παραστήσα” 
σθαι πόλεις Λιγούρων, εἰ xal τις ἐχ Βυξαντίου ἔργου 
συλληφόμενος ὑμῖν ἔλθοι, Ὁ δὴ καὶ γέγονεν, ὥσπερ 


᾿ ὁρᾶτε. » Νιχηφόρος μὲν τοσαῦτα εἶπεν, Οὐέννετοι 


δὲ τοὺς λόγου, εἰσδεξάμενοι ἐπιτελῆ πάντα ποιῇσειν 
ὑπέσχοντο. Καὶ δη Κρεμών τε xal Παταδία x2 
πλεῖσται ἄλλαι τῶν |P. 134] £v Λιγούροις περιφ2’ 


νεατάτων πόλεων βασιλεῖ προσεχώρησαν, Ἑν μὲν δῇ Ἰταλίᾳ ταῦτα βασιλεὺς ἔπρασσεν, οὕπω μέντοι 
ἐπιδήλως ' τὸ yàp ἐς Φρεδερίχον ἕλθος ἐγχρυφιάζειν ἔτι ἤθελεν. 


10. Duis. hzc geruntur, llungarorum rex Sir- 
n.ium iterum Remanis abstulerat ipsique imminebat 
Zeugiuino. Quod ubi accepit princeps, scr:ptas in 


v. 'O δὲ τῶν Παιόνων ῥῆξ Σὶρμίών τε αὖθι; Ῥω- 
µαίοις ἀφελόμενος ἔσχε xal Ζευγμίνου αὐτοῦ f 
μετεποιεῖτο. Ταῦτα πνθόµενος θᾳσιλεὺς ἐπέστειλεν 








593 


HISTORIARUM LIB. V. 


59& . 


αὐτῷ votáBe- « Οὐ δίχαια ποιεῖς, ὦ εὐγενέστατε, ὃρ- À hanc sententiam litteras ad illum misit. « Non juste. 


χους ἀτιμάζων, οὓς ἔναγχος κράτει τῷ ἡμετέρῳ Σιρ- 
ylou τε ἕνεχα χαὶ τῶν ἄλλων ὁμωμοχὼς ἔφθης. Ἴσθι 
τοίνυν ( τὸ γὰρ μαχρολοχεῖν ὑποτέμνει τῶν σοι πς- 
πραγµένων fj ἐπίδειξις) ὡς εἰ μὴ θᾶττον ὧν οὐδέν σοι 
προσήχει ἁπαλλαγῆς, οὗ τόσα δράσεις Σίρμιον ἀφελὼν, 
ὅσαπερ ἂν αὐτίχα melon, ὁπότε ᾿Ῥωμαῖοι πᾶσαν xai 
πάλιν τοῖς ὅπλοις ἐπιτρέχόιεν τὴν σἠν, "H λἐληθέ σε 
ὁπόσων Οὐννιχὴ µυριάδων ἑφίλωτο πρότερον πρὸς 
πατρὸς τοῦ σοῦ τῇ Ῥωμαίων προσχεχρουχότος ἀργῇ; 
λλ' ἐχείνων μὲν ἡ τῶν πεπραγμένων μετάνοια 
σώτειρα Ὑέγονε φθάσασα. aol δὲ ópa µή ποτε οὐχὶ 
χαὶ μεταμέλῳ γεγονότι ὄνησις ἔσται οὐδεμία. Τὸ 
TÀp τῆς δίχης ξίφος διὰ πολλῶν Ίδη τεθηγµέ- 
yov (20) διὰ τοσούτων δὴ xal πρὺς ἀμθλύτητα στρέ- 
, Φίσθαι πέφυχε, Καὶ oüx ἄν τις οἶμαι πρότερον 
ἁπάντων τὴν τομὴν ἐκφεύξοιτο. » Τὰ μὲν δὴ τοῦ 
βασιλέως ἐν τούτοις ἦσαν Στέφανος δὲ ἓν ὁλιγωρίᾳ 
τοὺς λόγους ποιούμενος bmi τοῖς αὐτοῖς καὶ πάἄλιν 
Tiv. Διὸ δὴ χαὶ πᾶσι τρόποις ἐπὶ τὸν xav! αὐτοῦ πόλε« 
pov ὁ βασιλεὺς ἔθλεψεν, Στέφανόν τε τὸν πατράδελ- 
φον,οῦ πρότερον τοῦτο µβεδουληµένος, ἐπὶ chv 
ἀρχὴν αὖθις χαθιστᾷν Ἠθελε. Καὶ δη Μανουλλ μὲν, 
ὃς ἐς Κομνηνοὺς τὸ γένος ἀνέφερεν, εἰς τὸ τῶν 
Ταυνροσκυθῶν ἀφίχετο ἔθνος, ὁμολογιῶν τὸν ἄρχοντα 
οφῶν ἀναμνῄσων ἃς διωµότους ἤδη τῷ βασιλεῖ ἔθετο, 
πρὸςδὲ καὶ τὴν πρὸς Ἱερόσθλαδον (95) τὸν Παλίτζης 
ἡγεμονεύοντα φιλίαν αὐτῷ διονειδίσων. Ἱερόσθλα- 
6o; ὰρ τά τε ᾶλλα ἐς Ῥωμαίους παρασπονδήσας 
ἔτυχε, χαὶ δὴ καὶ ᾿Ανδρύνικον, οὗ πολὺν ἤδη ἑποιη. 
αάµεθα λόγον, τῆς iv παλατίῳ φρουρᾶς ἀποδράντα, 
ἴνθα ἑνναέτης οἶμαι κχαθεῖρχτο, Ἱπροαιόντα αὐτῷ 


ἐδέξατο καὶ φιλοφροσύνης ἠξίωσεν, Ὅπως δὲ 'Av- . 


δρονίκῳ τὰ τοῦ δρασμοῦ γέγονεν ἅρτι δηλώσω. 


ια’. Οὗτος καὶ ἄλλοτε μὲν ἤδη λαθὼν δαιμονίῳ c 
ερόπῳφ τὴν εἰρχτὴν ὑπερεξέδυ, ἀλλὰ τὸ χρῆναι οἶμαι 
χαὶ εἰσέτι τὰς τῶν πεπραγμένων ὑπέχειν εὐθύνας 
&l; χεῖρας αὖθις τοῖς ζητοῦσε πόνῳφ οὐδενὶ τὺν xaxo- 
δαίμονα ἑτίθει. Kal πυτέ qaot. Σαγγαρἑως ἄχρι πο- 
ταμοῦ γεχονὼς, τῆς Ex τοῦ ψύχους ἀνάγχης ἔπει- 
χούσης, δωμµάτιόν τι ὑπῆλθελυπρὸν χαὶ ἅμα ἔχδηλος 
τοῖς τῆδε ἀνθρώποις Ex τοῦ σχήµατος ἐγένετο. Σε- 
σόδητο Ὑὰρ ἀεὶ φύσει xal [P. 135] vopyóv t: xol 


ἱντρεχὲς ἔόλεπεν, ὡς ἂν οἶμαι τῶν ψυχιχῶν a0: D 


κινημάτων ἐχδυομένων Ίδη χαὺτεῖς ῥἑκτός. Περι- 
στάντες τοίνυν αὐτὸν οἱ ἀγροιῶται πο)λὰ ἀναινόμε- 
νο ὡς οὐχ ᾽Ανδρόνιχκός τε εἴη ἰσχυριζόμενον 
ἔδησάν τε καὶ ἐς Βυζάντιον ἄγοντες ᾖλθον, αὖθίς τε 
τὰ χλοιὰ xa τὸ δωµάτιον αὐτὸν εἶχεν, ᾽Αλλὰ τε- 


agis, vir nobilissime, dum sacramenta qux, nuper 
de Sirmio aliisque locis majestati nogtem dedisti 
infringis. Scias igitur (longiori enim te detinere 
oratione prohibent qua a te.acta suni) quod. nisi 
primo quoque tempore ab iis qua tui non sunt juris, 
decedas, non tanta te effecturum Sirmium eripiende, 
quanta confestim passurus es, Cuin. Quos vicissim 
fines ferro οἱ incursionibus vastabunt Romani. Λη 
te fugit quot olim millium Jaeturam primum fecerit - 
Mungaria, cum poter tuus Romanum imperium 
offendisset? se.| enim horum delictorum paenitentia 
salutaris ipsi fuit, Tu vero vide, ne et poenitere per- 
inde tibi inutile sit et infructuosum. Justitize quippe 
gladius quamvis jamdudum exacutus, hoc uno 
uaxime modo quandoque ad hebetudinem solet re- 
dire. Secus haud scio an quisquam omnium ejus. 
aciem effagerit. » Talis erant argumenti principis 
litterze ; quibus neglectis Stephanus prioribus rut- 
sum insistebat consiliis. 939 Quapropter ad bellum. 

illi inferendum totus incubuit Imperator et, quod 
prius noluerat, Stephanum patruum iterum in re- 
guum restituere decrevit. Sed ei Manuel quidein, 
qui a Conmnevnis genus referebat, ad Tauroscytha- 
rum gentem perrexit, ut pactorum qu:e sacramentis 
eum imperatore sanciverat memoriam illi princeps 
revocaret : insuper etiam erga Hieroslaum Galitz:e 
principem amicitiam ipsi exprobraturus. Hieroslaus 
enim, cum οἱ alia multa in Romanos preter ſœderis 


(leges fecisset, tum οἱ Andronicum, de quo jam 


plurima commemoravimus, e carcere palatii, in 
quo jam novem, ut credo, detentus annos fuerat, 
profugum et ad se venientem comiter exceperat. 
Qua vero ratione effugerit Andronicus, nunc expe- 
diam. 

11. Ille non semel miro quodam modo e carcere 
jam evaserat. Sed quod oportebat eum, ut opinor, 
deinceps sustinere facinorum peehas, in persequen- 
tium manus miser nullo negotio rursum venit, Cum 
aliquando, αἱ aiunt, ad Sangarium usque fluvium 
pervenisset, vi frigoris adactus agreste quoddam 
subiit tugurium οἱ continuo ab incolis ex corporis 
forma fuit agnitus. Natura enim concitatior erat, 
visuque acri ac volubili, animi quippe affectionibus 
exirinsecus etiam appareutibus. Qui ergo circum- 
Stabant rustici multum renitentem seque Androni- 
cum esse perncgantem vinctum denuo Dyzantiuia 
933 reduxere, ubi iterum compedibus et carcere 
multatus est. Ad ultimum vero expressas in cera 
claves ad conjugem filiumque mittit, qui et aliis ad 


Du Cangii note. 


5) Ἱερόσθλᾳδον. WMieroslaum  Vladimeri in 
Galitzz principatu successorem. v. supra p. 415. 
Escepit ille Andronicum Comnenum e carcere Ma- 


nuelis profugum. Eadem fere qux Cinnamus habet 
de Andronici fuga Nicetas, |. iv, n. 1. 


Cornelii Tollii note. 


bb) Τὸ γὰρ cfc δίκης ξίφος διὰ πο..ῶν ἤδη 
t ov. Sententia est: dustitiæ sive vindictze 
gladius jamdudum exacutus, hoc uno maxinie modo, 
Vmpestiva nimirum reorum ponitentia, quam ρᾶ- 


ter tuus ostendit, postquam imperium Romanum 
offendisset, quandoque ot hebescere iterum solet. 
Obstinatorum autem omnium et rebellium haud 
scio an oauisquam mucronem ejus cilugcrit. 


$95 


JOANNIS CINNAMTI 


hoc ipsum assumptis consciis, ex ferro confectas A λευταῖον χηρῷ τὰς χλεΐῖδας μεταλαδὼν ς τε thv 


8d eum remittunt. lis acceptis statim post solis, ut 
aiunt, occasum, quod tempus ad id peragendum 
prefinitum fuerat, observata custodum absentia, e 
carcere evasit. Est vero quoddam doniicilium muro 
adjunctum, in quo custodiebatur : ubi, utpote rarius 
conculcata terra, herbæ aliqua sponte altius succre- 
verant, in quas cum elapsus se recepisset, contracio 
quam maxime corpore leporis instar delituit. Cuin 
ergo nox jam adesset, tempusque quo qui vigilias 
ex more obeunt, custodias lustrare solent, proce- 
dens is, cui demandata ab imperatore illius custo- 
diendi cura fuerat, vigilibus positis, serisque cou- 
cussis, quod singulis diebus priusquam dormitum 
concederet faeere solebat, exploravit an etiam ali- 
quid ille mali esset machinatus. Sed ut ea. omnino 
procul ab omni dolo esse advertit, inde egressus 
somno se daturus abiit. Andronicus enim veritus 
ne sí portam offendisset apertam Cladon (id enim 
homiui nomen erat) continuo insequeretur et se 
perquireret, illa iterum clausa et obserata absces- 
serat. Mox intempesta jam nocte ad extrema domi- 
cilii istius 9944 venit, qua parte muro insistit non 


quidem excelso omnino, nec tamen tantum a mari - 


remoto, quin illud ventis australibus agitatum szpe 
eum undis fluctibusque suis pulset. Hoc ille in loco 
appenso fune eoque apprehenso in littus sese demi- 
sit. Ibi torvo vultu illum excipiens paulisper for- 
(uno, arridere demum et quasi manifestius collu- 


γυναΐχα καὶ τὸν υἱὸν ἔπεμφεν. Οἱ δὲ συνειδόαι πρὸς 
τοῦτο xai ἄλλοις χρησάµενοι σιδήρου ταύτας elpya- 
σµένοι ἔπεμφαν αὖθις αὐτῷ. Ὁ δὲ ἐπειδὴ ταύτας ἔλα- 
6εν, Ἆρτι δεδυχότος, φασὶν, ἡλίου, καθ) ἂν ξυνέχειτο 
ταῦτα καιρὸν, ἐρημίαν τῶν φυλάχων τηρήσας teft. 
Ἔστι δέ τις αὔλιος ἑχόμενος τοῦ τειχίου, iv ᾧ δὴ 
χαθεῖρχτο. Ἔνθα ἅτε ὀλίγα πατουµένου τοῦ χώρου 
βοτάναι τινὲς αὐτόματοι φυόµεναι ἐπὶ πλεῖστον àv- 
έτρεχον μῆχος. Ἐνταῦθα ἑχδραμὼν ἅτε Ja vix ἑχρύ- 
qao τὸ σῶμα συστε[λας ἐπὶ βραχύ. Ἐπεὶ δὲ νὺξ ἤδη 
ἣν καὶ ἔδει τοὺς ἑξέθους αὐτῷ νυκτοφυλακῄσοντας 
περιστήσεαθαι τἣν φρουρὰν, προσιὼν 6 τὴν τήρησιν 


"πρὸς βασιλέως ἐπιτετραμμένος τὴν αὐτοῦ τάς τε 


φυλαχὰς ἕταττς xal τὰ χλεῖθρα ἀνασείων, ὅπερ' 
ἑκάστης αὐτῷ ἐπὶ ὕπνῳ χωροῦντι εἴθιστο ἡμέρας, ᾿ 
ἐπειρᾶτο εἰ µή τι καχουργηθείη γνῶναι. Ὡς δὲ καν- 
εάπασιν ἀνεπιδούλευτα ταῦτα ἔγνω, ἀπιὼν τὸ λοι- 
πὸν ἐς ὕπνον χατέδαρθεν. Ανδρόνικος Ὑὰρ δείσας 
μὴ ἀναχεχλιμένῃ τῇ πύλῃ περιτυχὼν ὁ Κλάδων 


(τοῦτο γὰρ ἐπίχλησις ἔχειτο τῷ ἀνδρὶ) ταχὺ ἐς τὴν 


ζήτησιν τὴν αὐτοῦ κατασταίη, αὖθις αὐτὴν ἐπιθεὶς 
ἀσραλιτάμενός τε ἀνεχώρῆσεν, ἐπειδή τε ἀωρὶ τῶν 
νυχτῶν ἤδη ἐγένετο ἐπὶ τὰ ἔσχατα τῆς αὑλίου 
ἑλθὼν, οὗ 5h τελευτῶσαν αὐτὴν τειχίον ὑπερείδει, 
µετέωρον μὲν οὗ mávu τι ὃν τοσούτῳ δὲ τῆς 
ὑγρᾶς ἀφεστὼς, ὅσῳ πνεύµατι θυμομαχοῦσαν vott- 
ραῖς αὐτὸ πολλάκις ἐπιῤῥαπίζειν παλάµαις. Εντεῦ- 
θεν χαλώδιόν τι ἑξήπτε λαδόµενός τε αὐτοῦ χαθεῖτο 


dere visa est, Quidam enim de palatii excubitori- C εἰς τὴν ἀκτήν. Ἔνθα xai πάλιν βλοσυροῖς τοῖς 


hus, qui semper permutatis ex niore vicibus statio- 
nes in turribus tenent, certum aliquod sibi invicem 
inclamantes. verbum, sic vigilias suas obeunt, ut 
ilum vidit, accedens quis esset percunctatus est. 


Mie unum se ex vinctis esse dixit, qui in palatio ob 


vs alienum a Papia detínebantur et : « Si me sinis 
abire, inquit, hzc tibi a me gratia referetur; » con- 
tinuoque quod pectori appensum gestabat phylacte- 
rium eductum ostendit. 19 vero (erat enim homo 
agrestis et qui cum paupertate perpetuo collucta- 
batur), simul atque illius oculos aurum perstrinxit, 
eo accepto, Andronicum abire passus est. Scapha 
interini, qux» haud procul aberat, illum exceptura 
&ccessit, qua conscensa domum relatus esi, lbi 


προσώποις δεδεξαµένη τοῦτον ἡ τύχη βραχὺ sies 
προσεµειδία καὶ ἀνεῖτο πρὸς χάριν, θρυ πτοµένη fuk 
χαὶ διαφανῶς παίζουσα. Tov γάρ τις iv παλατίψ 
φυλάκων, οἵπερ ἐξ ἔθους ἀεὶ διεσχηνηµένοι κάθην' 
ται ὑπὲρ τῶν πύργων Ex περιτροπῆς τινος ἐπιθω- 
ύσσοντές τε ἀλλέλοις xaX ταχτὸ» ὅτι 0h ἔπιρωνουν- 
τες ῥημάτιον οὕτω τε ἐγρηγόρασι μάλιστα, ἐπεδὴ 
τοῦτον εἶδε, προσιὼν ὅστις ποτὲ εἴη διςπυνθάνετὸ 
ἀνειπεῖν. Ὁ δὲ δεσμώτης εἶναι ἔφασκε τῶν ἓν πᾶ- 
λατίῳ πρὸς τοῦ Παπίου (96) ἐπ᾽ αἰτίαις ἑἐχομένων 
χρηματικαῖς, καὶ ε EU γε ἀφήσεις µε, ἔφη, ἀπιέναι, 


᾿᾽αὕτη δή σοι παρ᾽ ἐμοῦ χάρις ἔσται. » Καὶ ἅμα λό- 


γων τὸ ἐπιχόλπιον αὐτῷ ἐξαγαγὼν ἑδείχνυ φυλα” 
xvhpiov. Ὁ δὲ (τῶν γὰρ ἀγροιχικῶν τις ἣν καὶ τοῖς 


Du Cangii note. | 
(96) Πρὸς τοῦ Παπίου. Pappie seu papiz offi- D chaele Balbo. Fuit sane simile gavarretorum off: 


cium erat palatii custodia, sub curopalata scilicet, 
cujus precipua erat illius cura, utex Constantino 
Manasse discere est : 


Πρὸς τὸν οἴκων φύλακα τῶν kv τοῖς ἀναχτόροι:. 
Ἠαπίαν λέγομεν αὐτὸν χατὰ Ῥωμαίων γλὠτταν. 


unde apud Cedrenum παπίας τοῦ παλατίου in Leone 
Copronymi F. et Leonem grammat:cum in. Leone 
Armenio et Michaele Theophili [P. 480] F. p. 447 
469, custos palatii, papias et ostiarius, in 8 Sinodo 
act; 5, nuncupatur. Proindeque non. modo habi- 
tabat in ipso palatio, uti observare est. ex Scy- 
lizze in Michaele Rhangabe p. 492 et 495, sed et 
penes papiam reorum, qui in palatii careeribus 

detinebantur, cura prasertim erat, quod lioc loco 
^ plus satis ipnuit Cinnamus, ut οἱ Zonaras in Mi- 


cium in. aula regum Sicilie sub Normannis, penes 
quos non cura duntaxat et custodia palatii sub ca- 
stellano incumbebat, sed et eos qui per diversos 
palatii carceres tenebantur inclusi, frequenter in- 
Spicere eoruniue statum mitius asperiusve, proot 
ei visum erat, commutare εἰ prout. vellel custo- 
des singulis designare carceribus,.ut auctor esi 
Hugo Falcandus. Gavarretorum meminit — etiam. 
Richardus de S, Gerinano. an. 1239. de magni papi 
officio plura babet Meursius, cujus diguitatis, quam 
simili, qua fuit olim in regum nostrorum palauo, 
coniparare est, quamque etiamnum concierge du 
palais vocant, mentio est preierea apud Paeby- 
merem, |. v, ο. b, Cantacuszenum, l. 1, c. 36, 
M; Il. u, c. 92, 297; et Nicephorum Gregoram, 
. viu. 











597 


HISTORIARUM LIB. V. 


598 


τενίας Épyor; ἐμάχετο διηνεχῶς), ἐπειδὴ τὰς ὄψεις A exutis compedibus quæ pedes constrinxerant, rur- 


[P.156.] αὐτῷ χατέστραφεν ὁ χρυσὰς, λαδὼν «b 
χρλμα ᾽Ανδρόνιχον ἀφῆχε φἑἐρεσθαι. Ἐν τούτρ δὲ 
χλὶ τὸ ληφόµενον τοῦτον ἀχάτιον οὗ μαχρὰν ἆποσα- 


λεῦον προσῄει ’ xat λαθόντες αὐτὸν kw οἴκου ἐχό- 


µισαν, ἔνθα τὰς πέδας ἀποσεισάμενος, al «à πόδε 
εἶργον αὑτῷ, ἀνέδη τε εἰσαῦθις τὴν ναῦν xal δια- 


sum ingressus est navem, eaque vectus extra muros 
trajecit. llic paratos ad hoc ipsum inveniens equos 


conscendit et abscessit : sic quidem evadens 6 car- 


cere Andronicus ad Tauroscythas pervenit. Nunc 
autem ad ea qus supra retulimus, reducatur 
oratio, 


πλωϊσάμενος ἔξω τειχέων ἐγένετο. "Ev0a. ἵππους εὑρὼν οἳ ἓν παρασχευῃ ἐτύγχανον abtip ὄντες, ἐπέδη 
τε καὶ ἀπιὼν (pysto. ᾿Ανδρόνιχος μὲν 6h οὕτω τῆς εἰρχτῆς ἁποδρὰς ἐπὶ Ταυοοσκύθας Ἰλθεν. Ἡμῖν δ' 


ἀναχτέον τὸν λόγον ἐπὶ τὰ πρότερα. 

Q'. Τῶν εἰρημένων τε Évexa ὁ Μανου]λ παρὰ 
Πριμίσθλαδον (97) ἠλθέ χαὶ ὅπως χεῖρα ἐκεῖθεν σύμ- 
µαχον ἐπὶ Ῥωμαίους ἄξῃ. Ἐπέσταλτο γὰρ αὐτῷ xol 
Ῥωσισθλάθῳ τῷ καὶ αὐτῷ ἐπὶ Ταυροσχυθιχῆς ἄρ- 
χοντι περὶ συμμαχίας διειλέχθαι. Καὶ μέντοι xal 
τετύγηχε τοῦ χατὰ σχοπόν. Ὑπερφυῶς γὰρ ἡσθέντες 
ὅτι 0b τηλικούτῳ ἐς αὑτοὺς ὁ βασιλεὺς ἐχρήσατο 
πρεσθευτῇ, ὑπέσχοντο ἐπιτελῆ πάντα ποιῇσειν ὅσα 
τῷ βασιλεῖ βουλομένῳ Ίσαν. Οὐ μὴν οὐδὲ Ἱερό- 
ο0]αέον διὰ ταῦτα βασιλεὺς περιξῖδε * μηχαναϊς δὲ 
καὶ τοῦτον ἑτέραις κατὰ Στεφάνου ἐξεπολέμωσεν, 
ἐπιστεί[λας αὐτῷ οὑτωσί’ « 00 μιμησόμεθά σου τὴν 
ἁττοργίαν, ἣν οὐδὲν δέον εἰς ἡμᾶς ἐπεδείξω, λόγων 
τε xaX συνθηχῶν τῶν πρώην Ίδη ὁμωμοσμένων σοι 
ΚΙτωλεγωρηχώς. Αλλά σοι τὰ ἔσχατα διυθρίσθαι 
χινδυνεύοντι ὑπ' ὄψφιν τὰ τῆς ὕδρεως τίθεµαι. Ἴσθι 
τοίνυν ἀνδρὶ παΐδα συνοιχίζων τὴν σὴν τῷ ῥηγὶ 
Ἱ]αόνων καχοήθει τε xal δεινῶς ἀδεδαίῳ τὴν γνώ- 


µην ὄντι δίκης Υάρ ποτε ἡ ἀληθείας ἐντροπὴνρ 


πεποίηται οὐδεμίαν. ᾽Ανθρώπῳ δὲ ἀπολύτῳ φύσεώς 
se xal νόμων ὡς ἐπίπαν φερομένῳ πάντα ποιεῖν 
οἷμαι ῥάδιον, Οὐχοῦν οὐδὲ ξυνοιχήσει σοι Στέφανος 
τῇ θ)γατρὶ, οὐδέ τι ἄλλο τῶν χατὰ νόµον ἐπὶ ταύτῃ 
διαπράξεται. Eb δὲ xal ξυνοιχήσει, ἁλλ᾽ ὅσα xal 
τρ'οδίτιδι ταύτῃ προσενεχθήσεται, '0 γὰρ ἐς τὸ 
ἡμέτερον οὕτω χράτος ἁμαρτὼν ὄρχους τε ὡς ἐν 
παιδιᾶς λόγῳ τοὺς ἔναγχος ὁμωμ,σμένους αὐτῷ 
λογίζεσθαι ἆ παναισχυγτῶν, συλλόγισαι τί οὐκ ἂν ἐπὶ 
ct πγιήσειν ἀπανθρωπεύσεται.) Τούτων ὁ Πριμί- 
αὔλιδος σὺν βαρδάρῳ τινὶ ἀφελείᾳ τῶν λόγων ἀχού- 
σας ἑάλω τε αὑτίχα xal ὡς πολέμιον τὸν γαμθρὸν 
ὑπεθλέπετο, xat' αὑτοῦ τε Ῥωμαίοις στρατεύουσι 
xxv τρόπῳ συναἰρεσθαι ὠὡμολόγει. Ἔστι δέ τις ἓν 


235 12. Propter hæe igitor qux diximus Manucl 
ad Primislaum venit, et ut auxiliares copias ibi pro 
Romanis contraheret. Sed et missus est ad Rosi- 


B slaum, qui et ipse Tauroscythic:e imperitabat, de 


ineunda armorum tocietate cum eo acturus. Resque 
illi ex voto successit. Maxime enim gavisi quod tam 
illustri eos dignatus esset legato, omnia quae vellet 
princeps se facturos ultra polliciti sunt. Neque idco 
tamen Hieroslaum despexit imperator, sed arte alia 
adversus Stephanum concitavit, missis hujusce- 
modi ad ípsum litteris : « Non. imitabiinur tuam 
ingratitudinem, quam nulla ad id impellente neces- 
silate erga nos exhibuisti, neglectis pro'nissis pa- 
etisque iia, qus? nuper sanciveras : sed tbi, ultima 
nos injuria afficere patanti, ob oculos eam propo- 
nimus. Scias igitur, dum filiam tuam Hungarie regi 
uxorem tradis, illam te jungere viro maligno, ani- 
moque valde instabili. Justiti:te cnim seu veritatis 
nullum unquam respectum habuit. Hominem auteni 
quí nec naturam nec leges revcretur, suoque prorsus 
fertur. arbitrio, omnia exsequi posse laud sgre 
existimo. Proinde neque filiam tuam ducet Stepha- : 
nus, neque aliud quidpiam legibus consentaneum, 
quantum ad illam spectat, exsequetur. Quod si eam 
ducat, vulgaris cujusdam et velut e trivio adductee 
feminzx loco habebit. Qui enim majestatem nostram 
tantopere offenJit et sacramenta nuper data pro ludo 
habere non erubuit, cogita quam in te inhumanita- 
tem non sit commnissurus. » His cum barbara qua- 
dam simplicitate 996 auditis sermonibus, captus 
est continuo Primislaus, et generum velut hostem 
aversatus bellum ei inferentibus Romanis omni se 
adfuturum auxilio professus est. Est vero in Tauro- 


Ταυροσχυθιχῇ πόλις ὄνομα Κίαµα (98), fj πὀλεών τε D scyrhica regione civitas nomine Kiovia, quae omnes 


ὑπερχάθηται τῶν ἄλλων ὅσαι τῇδε ἵδρυνταε, xal ὅσα 
xal µητρόπολις τῷ ἔθνει τούτῳ τυγχάνει οὖσα. 
Αρχιερεύς τε γὰρ ix Βυζαντίου παρ) αὐτὴν Ίχει, 
xai τῶν ἄλλων ὅσα ἐς πρεσθεῖον φέρουσι κατεξαί- 


alias illie sitas præcellens metropolis est totius 
geutis. Episcopus Byzantio missus illi przfíci solet, 
gaudetque cxteris omnibus, qua ad excellentioreum 
conferunt prarogativam. Hujus itaque regionis prin- 


Du Cangii noto. 


(07 Παρὰ lipuic6Aa6ov. Varios Russie seu 
Moscovie, quam Tauroscytharum regionem vocat, 
principes recenset Cinnamus, atque in his Vladi- 
merum et Jaroslaum Galitze, que provincia est 
Russie Minoris, toparchas : preterea Primislaum, 
Rosilaun, Jeroslaum, Georgium Basilicze filium et 
Vladisiaum qui cum uxore et liberis ad Manuelem 
trapsiil, a quo regione ad Istrum sita donatus est. 
Atque bi quidem omnes Jaroslai, qui solus Rus- 
sie principatom obtinuit, filii videntur fuisse aut 
«x filiis neuotee, aui ditionibus suis nom contenti, 


dum alii alios invadunt, mutuis sese confecere vul. 
neribus. 

(98) Kíaua. Forte Κιοδία aut. Κιόδα, Kiowia, 
Russie olim metropolis ad Borysthenem, Κιοάδα 
dicta Constantino de Adm. imp. c. 9, cujus ampli- 
tudo describitur et. praedicatur à. Ditinaro, l. vit, 
extremo, Adamo Breineusi, ο. 66, Matibia Micho- 
viensi, l. u, c. 18; Alex. Gagnino et al. perperain 
Chios pro Chiof diei in vita S. Mariani abbat. 
Ratispon. ο. 4 ebservat Bollandus 9 Febr. 


590 


JOANNIS CINNAMI 


600 


ceps bellum et ipse contra Stephanum suscepturum Α petov αὐτῇ µέτεστιν, Ὁ δὴ xal ταύτης ἡγεμονεύων 


te pollicitus, pacta jurejurando firmavit. Dum hzc 
geruntar, Fredericus mAleannorum rex, ubi in 
Occidente streuue se gerere imperatorei rescivit, 
diremptis simultatibus et pace cum Romanis inita, 
se quoque belli adversus Stephanum socium fore 
principi paciseitur. Neque abfuturus ab hoc bello 
erat Henricus, qui, ut sepius a me narratum est, 
Theodoram imperatoris ex fratre neptim uxorem 
duxerat : ad hzc Scytharum innumerabilis exerci- 
tus et Serviorum Romauis obnoxiorum; ipseque 
sultanus secundum initorum pactorum leges copias 
auxiliares submissurus erat : et alie undecunque 
valida: copiam cogebantur. Sub idem tempus Vladi- 
slaus etiam, unus e principibus Tauroscytliarum, 
cum liberis et uxore et omnibus viribus ultro ad 
Romanos venit. Regio illi versus Istrum concessa 
est, quam antea Basilicæ Georgii fllio, qui czeteros 
Tauroscythicze phylarchos 937 precellebat, ad se 
transeuntí. dederat. Tum quoque Veneii centum 
triremium classem ad maritimos labores auxilio se 
missuros Romanis, prioribus renovatis feederibus, 
promisere. Sed et Frederico Alemannorum regi cze- 
terisque Occidentis gentibus hostes se futuros, quan- 
diu vita superstes foret, fidem dedere, si Romanis 
ab jis bellum inferretur. 


15. Hiec eo tempore in Occidente acta. Baldui- 
nus aulem Palestine rex imperatoris ex fratre 
nepti matrimonio junctus, diem obiit: cumque 
. nullos reliquisset liberos, in. illius fratrem regionis 
principatus transivit, Hunc ubi ille suscepit, ad 
imperatorem legatos misit, tom ut affinitatem et 
ipse ex Romanis deposceret, tum etiam ut illius 
do Antiochia animi sensum exploraret., Antiocheni 
enim, utpote ingenio perfidi, Balduinum in Pal:e- 
stina convenientes urbis sux principatum ultro illi 
tradideront. At is haud ignarus civitatem istam 
jmperatori esse obnoxiam, ejus primuw, uti dictum 
est, sciscitandam esse voluntatem existimavit. Ilic 
vero in hanc fermo sententiam respondit ; « Quod 
quidem de ineunda affinitate requiris, quando tibi 
est animus nostram comparare benevolentiam, ra- 


τῆς χώρας Στεφάνῳ καὶ αὐτὸς πολεμήσειν συνθέµε- 
vos ὄρχοις τὰ δεδογµένα ἑπέῤῥωσεν. "Ev ip [P. 157] 
δὲ ταῦτα ὀγίνετο, Φρεδερίχος ὁ ᾽Αλαμανῶν phE ἴσχν- 
poc ἀντεπράττοντος ἐς τὰ πρὸς δύοντα Ίλιον τοῦ 
βασιλέως Ίδη αἰσθόμενος, τὰ διάφορα λύσας Ῥω- 
µαίοις ἀσπείσατο, πόλεμόν τε χατὰ Στεφάνου ὃ.- 
ενεγχεῖν xol αὐτὸς τῷ βασιλεῖ διωµολόγηχεν. 00 
μὴν οὐδὶ Ἐῤῥίχος (99) ταύτης ἀπεῖναι ἤμελλε τῆς 
µάχης, ὃς θεοδώρᾳ τῇ βασιλέως ξυνῴχει ἀδελφιδῇ, 
ὥσπερ ἤδη πολλάχις boton, ἀλλὰ Σχυθῶν άπειρο: 
πληθὲς στρατιὰ xal Σερθίων τῶν Ῥωμαίοις χατ. 
ηχόων ὅτε σουλτὰν κατὰ τὰ ξυγχείµενα δυνάμει; 
αὐτῷ τὰς ξυμμαχίδας ἔστελλε, xat βαρεῖά τις ánzv- 
ταχόθεν Ἱθροιστο χείρ. Κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον xo: 


B Βλαδίσθλαδος, εἷς ὢν τῶν kv Ταυροσχυθιχῇ δυναστών, 


σὺν παισί τε xai γυναιχὶ τῇ αὐτοῦ δύνάμει τε τῇ 
πάσῃ αὐτόμολος Eq Ῥωμαίους ἦλθε, χώρα τε αὑτῷ 
παρὰ τὸν Ίστρον δεδώρηται, fjv δη xai Βασιλίκφ 
πρότερον τῷ Γεωργίου παιδὶ, ὃς τὰ πρεσθεῖα τῶν 
ἐν Ταυροσκυθικῇ φυλάρχων εἴχε, προσελθόντι βα- 
σιλεὺς ἔδωχε. Τηνικαῦτα xat Οὐξννετοι στόλῳ τριή- 
ρεων ἐχατὸν Ῥωμαίοις ἐς τοὺς κατὰ θάλασσαν 
συναίρεσθαι ὠὡμολόγησαν πόνους, τὰς πρότερον τὸ 
δεύτερον ἀνανεωσάμενοι ξυνθήχας. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ 
Φρεδερίκῳ τῷ ᾽Αλαμανῶν furi nisl τε ἄλλοις τοῖς 
ἀνὰ τὴν ἑσπερίαν λῆξιν ἀπεναντίας διὰ βίου ἱένα. 
ἣν ἐπὶ Ῥωμαίους στρατεύοιεν, πίστεις ἔδοσαν. 

ty'. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν ἑσπέραν τῇδε ἐφέρετο. 
Βαλδουῖνος (1) 5& ὁ Παλαιστίνης ῥὴξ, ἀδελφιδῇ τοῦ 


βασιλέως ξυνοικῶν ἐξ ἀνθρώπων ἡφάνιστο. "Axe δὲ 


αὐτοῦ ἄπαιδος τὸν βίον ξυμμµετρπααμένου, ἐπὶ τὸν 
ἁδελφὸν αὐτοῦ ἡ τῆς χώρας μετῆλθεν ἐπιχράτησις, 
ὃς ἄρτι ταύτην ἀναλαθὼν, πέµμψας ἐς βασιλέα ᾖτεῖτο 
χῄδους xal αὐτλς τοῦ Ex Ῥωμαίων τυχεῖν, ἅμα vt 
xai γνώμης πειρᾶσθαι ἤθελε τῆς αὐτοῦ ὅπως ποτ 
περὶ ᾿Αντιυχείάς (2) ἔχει. ᾽Αντιοχεῖς Υὰρ ἅτε φύσει 
φεύδορχοι ὕντες ἐπὶ Παλαιστίνην τῷ Βαλδονίνῳ 
συγγεγονότες, αὐβαίρετοι τὴν τῆς πόλεως xal σφῶλ 
αὐτῶν ἐχείριζον προστασίαν. AM ἐχεῖνος εἰδὼς Ux 
βασιλεῖ χατήχοος ἡ πόλις αὕτη τυγχάνει οὖσα, δεῖν 
ἔχρινε πυθέσθαι τούτου πρότερον, ὥσπερ εἴρηται. 
ϱ 6k τοιούτοις αὐτὸν ἁμείθεται « Ὁ μὲν περ 
χήδους λόχος, ἐπειδή σοι βουλομένῳ ἐστὶν εὔνοιαν 


tum id brevi erit. Civitatis autem Antiochen:z, p ἐπισπᾶσθαι τὴν ἡμετέραν, οὐκ εἰς μακρὰν Ἐπιτελῆς 


Romanis jamdudum vectigalis nostreque majestati 
obnoxiz, neque tu, quandiu vixerimus, neque ullus 
alius principatum capessere potest. At Antiocheni 
guæ erga Romanos perÜdiz a majestate nostra 938 
poenam referentes, tum primum sentient quem ausi 
fuerint offendere. » ejusmodi fuere littere principis. 


ἔσται, πόλεως δὲ Αντιοχείας πάλαιτε "Popalos 
ὑποφόρου xai νῦν δὲ κράτει δεδουλωµένης τ 
ἡμετέρῳ οὔτε σοι περιόντων ἡμῶν καταχυριεύσεὺ 
δυνατὰ ἔσται οὔτε τῶν ἄλλων οὐδενί. ᾿Αντιοχεῖ 
μέντοι τῆς ἐς ᾿Ρωμαίους ἀπιστίας αὑτίκα πρὸς τοῦ 
ἡμετέρου κοάτους τὰ ἀπίχειρα κληρωσάμενοι [aov 


Du Cangii note. 


(99) 'Eppixoc. Henricus Austrix dus. Vide infra 
ad p. 261 


(4) Βα.δουῖγος. Exstincto Balduino lll regi 
Hierosolymitano successit ejus frater Amalricus 
comes Joppensis : qui diremptis apostolice sedis 
auctoritate cum Agnete, Joscelini Edessani comi- 
tis fjjis, nuptiis, Mariam Comnenam, Joannis Com- 
neni protosebasti filiam, Andronici sebastocrato- 


ris, Manuelis fratris, neptem duxit circa an. 1167, 
uti narrant Tyrius, l. xx, c. 1 et 94, ſoberius dt 
Monte hoc A. . 
(2) Περὶ "'Avrioxs(ac. Boemundo IIl adhuc im 
pubere et Renaldo principe a Saracenis capto, ΑΠ’ 
tiocheni Balduinum lll ju urbis et principatus de 
fensorem assumpserant contra. invalescentes Sara: 
cenos, viribus nostrorum tot cladibus accisis. 








ο 


HISTORIARUM LIB. Y. 


602 


«αι τίνι ξυγχρούειν αὐτοὶ τετολµήχασιν. ». "Ev τού- Α [s "autem ubi nibil de Antiochia sibi sperandum 


τοις μὲν τὰ τοῦ γρᾶμματος σαν. Ὁ δὲ ἐπειδὴ τῶν 
ἐπ Αντιοχείᾳ ἠλπισμένων ἀπετύγχανεν Ίδη. ἐν- 
έχειτο περὶ χήδους λοιπὸν τὸν βασιλέα [P. 158] πα- 
ῥαιτούμενος. Μίαν τοίνυν τῶν τοῦ πρωτοσεδαστοῦ 
ἁρμοσάμενος θυγατέρων ὁμώμαχε λοιπὸν καὶ αὐτὸς, 
ὅσα χαὶ Βαλδουϊῖνος ὁ ἁδελφὸς αὐτοῦ πρότερον. Βασι- 
λεὺς δὲ, ἐπειδὴ µηδέπω τὰ πρὸς τὴν παρὰ πόδας 
ἐξαρτυσάμενος ἔτυχε μάχην * δείσας περὶ τῇ πόλει 
Ζεύγμη (9) ἐπὶ πλεῖστον δη «pb; τοῦ Στεφάνου 
πνργηρουµένῃ. πρὸ τοῦ τὸν ὑπὲρ τῶν ὅλων ἐχρῆξαι 
πόλεμον, στράτευμα λόγου ἄξιον βοηθῆσον αὐτῇ 
ἔστελλεν ὑπὸ στρατηγοῖς Μιχαήλ τε τῷ Γαθρᾷ xol 
τῷ Βρυεννίῳ Ἰωσὴφ, ὑφ᾽ οὓς ἑτέλουν ἄλλο; τε τῶν 
ἐν Ῥωμαίοις ἐπιφανεστέρων, xai Ἰωάννης ὃν ἄγ- 
Ίσλον ἐπεχάλουν, ἀνὴρ ἀμπειροπόλεμος, xal Ἰωάν- 
γης ὁ Ἰσὴῆς, Πέρσης μὲν τὸ γένος εροφῆς δὲ xal 
διαίτης {μεταλαχὼν Ῥωμαῖϊχῆς. 'Ent πλέον γε μὴν 
τῇ πόλει ἑπαρχέσαι βουληθεὶς ναῦς ὡσεὶ πλείστας 
στρατιωτῶν τε xal τῶν ἐπιτηδείων ἐμπλησάμενός 
ἐχέλευε τὸν "Iocpov παραπλεούσας τοῖς ἔνδοθι παρ- 
έχειν τῶν ἀναγχαίων, ἕως αὐτὸς πανστρατὶ ἐπὶ τὴν 
Οὐννικὴν ἀφίχηται. Οὗννοι δὲ, ἐπειδὴ πολύν' τινα 
χρόνον ἀμφὶ τῷ περιδόλῳ ἐἑνδιατρίφαντες πολλάχις 
τε αὑτοῦ ἀποπειρασάμενοι ἔγνωσαν ἀνεφίχτοις ἔπι» 
χειρεῖν (αἱ γὰρ Ῥωμαϊκαὶ viec ἐπὶ τὴν ἑχομένην 
ποταμοῦ Ἴστρου πλευρὰν ὁρμιζόμεναι μεγάλα τοῖς 
ἔνδον Ῥωμαίοις συνεθάλλοντο, πρὸς δὲ καὶ τοὺς ἐν 
πολέμῳ τραυματίας Ὑεγενηµένους ἀπολαμδάνουσαι 
ἑτέρους ἀχραιφνεῖς τοῖς σώμµασιν ἀντιπαρεῖχον αὖ- 
τοῖς), νηας xal αὑτοὶ συλλεξάμενοι, µήπω τοῦ σὺν 
τῷ Γαδρᾷ καὶ τῷ Βρυεννίῳ στρατεύματος ἀφιχο- 
µένου ἐπὶ Οὐννιχὴν, διἁ τοῦ ποταμοῦ κατὰ τῶν 
Ῥωμαϊκῶν ἑἐφέροντο ὡς χαταδύσοντές τε αὐτὰς xai 
μάχη οὐ σὺν πόνῳ περιγενησόμενοι, εἰ χαὶ ταύτης 
τῆς πείρας ἡλέγχοντο δεύτεροι. Ab γὰρ αὐτῶν viec, 
ἅτε Ίχιστα τοῦ ναυπηχεῖσθαι δεξιῶς ἐς ἀσύμμετρόν 
τι διατεινόµεναι εὗρος, τὰ δευτεραῖα ἐπὶ ταχκύτητι 
κομίζονται τῶν Ῥωμαϊκῶν. "Hesav μὲν γὰρ διὰ 
που ποταμοῦ, "Ῥωμαῖοι δὲ παρατάξεως σχῆμα 
ποιησάµενοι χατὰ μέσον ἀπολαμθάνουσιν αὐτοὺς 
συχνά τε τοῖς τοξεύμασιν ἔδαλλον, ἐφ᾽ οἷς ἀπειρη- 
χότες ἐχεῖνοι πρύμναν ἐχρούσαντο, AL μὲν οὖν ἄλλαι 
vito αὐτῶν θατἑρᾳ τοῦ ποταμοῦ πελάσασαι ὄχθῃ 


vidit, perstitit de affinitate imperatorem rogare : 
Ptaccepta in matrimonium una filiarum protose- 
basti, eadem qua antea ejus frater Balduinus, 
paetus egt. Imperator rebus omnibus nondum satis 
ad praesens bellum apparatis, metuens Zeugmæ 
urbi, quam Stephanus arctissima obsidione preme- 
bat, priusquam de summa rerum bellum arriperet, 
idoneas aliquot copias in auxilium eo misit, duci- 
bus Michaele Gabra et Josepho Bryenunio, sub qui- 
bus militabant tum alii inter Romanos illustriores, 
tum Joannes eogmomento Angelus, vir militize 
peritissimus, et Joannes fses, natione quidem Persa, 
ceterum inter. Romanos nutritus et educatus. 
Cumque plurimum urbi auxilium ferre vellet, naves 
complures militibus rebusque aliis necessarlis onc- 
rotas superare Istrum et obsessis commeatum pra- 
bere jussit, donec ipse cum universo exercitu in 
flungariam descenderet. Hungari vero, cum diu , 
eirca urbis moenia morati ea sspius nequidquam 
tentassent, rem supra vires aggredi statuerunt. 
Classis enim Romana in alterum fluvii latus advecta, 
tum et magna Romanis, qui jn urbe erant, com- 
moda prestabat, tum etiam iis qui inter pugnan- 
duni vulnera exceperant receptis, alios corporibus 
integros $39 in eorum locum substituebat. Navi- 
gis igitur et ipsi collectis, priusquam Gabræ et 
Bryennii in Hungariam advenissent copie per flu- 
men in Romanas naves delati sunt, ut eas submer- 


C gerent nec. multo cum labore hostes pr:elio devin- 


cerent: etsi hic. conatus minus prospere iis cessit. 
Eorum quippe naves minus apte fabricate et in 
immodicam extensas latitudinem velocitate Roma- 
norum superabantur. Et jam in flumen deduct» 
erant, cum Romani navibus*suis in aciem ordinatis 
illas excipiunt crebrisque jaculationibus ínfe- 
stant : quibus illi fatigati naves inhibnere. Earum 
pars alteri appulsa littori discrimen evasit, una 
vero ducum militarium plena in Romanorum pote- 
statem venit, arteque confecto igne absumpta est. 
Hungari itaque, postquam et hic irritus conatus 
fuit, aliud sunt moliti, Nonnullos enim ex eua gente, 
qui Stephano famulabantur, pecuniis corrumpunt, 
iisque persuadent ut propinato veneno hominem 


τὸν κίνδυνον ἔφνχον, µία δὲ αὐτῶν ἀνδρῶν πλέα D necarent. Ita et urbs capta est et totum Sirmium 


τῶν παρ αὐτοῖς στρατηγούντων ὑποχείριος Ῥω- 
µαΐοις ἐγένετο σχευαστῷ πυρὶ (4) χαταπλήξασι 
ταύτην. Οὗννοι τοίνυν, ἐπειδὴ xol ταύτης ἁπετύγ- 
χανον τῆς πείρας, Eg' ἑτέρας ἑτράποντο. Τῶν γὰρ 
τῷ Στεφάνῳ διωπηρετουµένων Οὕννων χρήµασί τι- 
νας Ὀποχλέφαντες, δηλητήριον (6) τῷ ἀνθρώπῳ xe- 
ῥάσαι ἀνέπεισαν. Κάντεῦθεν Ἡ τε πόλις ἑάλω xal 
Σίρμιον ἅπαν ὑπὸ Οὄννους αὖθις ἐγένετο. Οἱ μέντοι 
ἔνδον Ῥωμαῖοί τε xai Οὔννοι, ὅσοι σὺν τῷ Στεφάνῳ 


in jus venit Hungarorum. At qui in civitate pro 
Stephano stabant, Romani perinde ac Hungari, 
incolumes et illesi mansere, utpote qui his condi - 
tionibus urbem tradideraut. Stephani vero cadaveri 
illudentes Hungari primum quidem illud nullis 
sacris proseculi sunt honoribus, neque oliis quie 
mortuis 240 debentur, officiis: sed expositum 
projectumque ante urbis portas inhumatum reli- 
querunt, donec ipsis naturae affectibus permoti iilud 


Du Cangii note. 


(5) Ζεύγμῃ. V. Nicet, |. rv, n. 5. 

(4) Σκευαστῷ zvpl. Igni Graco, qui nostris fen 
d'arohce dicitar, Ἐσχευασμένον πὺρ Leoni in Tact. 
c. n. 9 


(5) Δη.λητήριον. Veneno interiisse Stephanum 
seniorem scribit etiam Nicetas, Thwroczius in op- 
pido Zeilen obiisse wadit A, Dom. 1175 id. April. 
fer. 5 et Albze sepultum. 





603 JOANNIS CINNAMI : | 604 
tandem ín Stephani protomartyris intulere tem- A ἑτάττοντο, ἀσινεῖς διεγένοντο, ἅτε ὁμολογίᾳ τοιαύτῃ 


plum, ibique humo mandavere. 


τὴν πόλιν ἑνδόντες αὐτοῖς. θὖννοι δὲ τῷ τοῦ Στεφἀ- 


νου ἑνυθδρίζοντες νεκρῷ τὸ μὲν πρῶτον οὔτε ὁσίας µετέδωχαν οὔτε τινὸς ἄλλου τῶν ἐπὶ τεθνεῶτι 
(P. 139] νομίµων ἠξίωσανι πρὸ δὲ τῶν τῆς πόλεως ἔχθετον ποιησάµενοι πυλῶν, ἄταφον µένειν ἐδιχαίουν. 


Ὀψὲ 6 οὖν ὑπὸ τῆς φύσέως παρακληθέντες ἐς τὸν Στεφάνου τοῦ πρωτομάρτυρος ἄγουσι νεὼν, ἔνθα " 


JH τοῦτον Ébuxav, 

. Posiquam hac accepit princeps, Aogusta 
licet graviori morbo iís diebus conflictaretur, ipse 
divino quodam, uti solebat, accensus ardore, totus 
in bellum incubuit, Sardicam ergo cum pervenisset 
Illyriorum metropolim, copias ibi contrahit, Inde 
Junio mense exacto motis castris ad Istrum con- 
tendit : cumque illum trajecturus esset, id potissi- 
mum commiuiscitur : quoquot erant in exercitu 
potiori armatura aut robore conspicui, e regione 
Clirami Huugarizx oppidi collocavit, eo loci extem- 
plo transmissurum se Istrum simulans : cum au- 
tem. videret adversa consistentes ripa Hungarorum 
copias, ad Belegrada progressus, ubi illuxit, con- 
festim inde excessit. Ita hostium illic vires distrabi 
ac divelli contigit, dum ntrique obsistere parti 
connituntur. Neque tamen ininor ad trajiciendum 
Romanorum animos occupavit pavor. Quod simul 
atque. advertit imperator, ipse. ante alios, qualia 
sæpe ausus est, scapham ingressus in adversam 
ripam transiil ; atque inde reliquus Romanorum 
exercitus imperatoris ardorem  reveritus naves 
conscendit, Hungari vero postquam imperatorem 


transmisisse viderunt, ruptis statiu ordinibus retro - 


cessere. Quo tum tempore accidit, ut dum Impera- 
tor ad terram hostilem appellens longius quam par 
erat prosiliret (obstabat quippe limus, 9/4] .quomi- 
nus propius ad littus possel navis applicari) pes 
alter gravius offenderit , aue inde male haberet. 
Neque 1ameu ideo a priori remisit ardore ; sed dum 
fluminis cursum divertere conatur, totoque die huic 
operi interest, tumescere pars lesa pedis coepit. 
Plurimi vero ex Barbaris qui Zeugmen tuebantur 
extra moenia procurrentes opponere se Romanis 
parant. Verum simul atque imperatorem vident, 
dum sese invicem przvertere nituntur, ingenti 
iumultu et trepidatione in. urbem irruunt, nec ea 
amplius audent egredi. Romani post hzc, omnibus 
qui? ad oppugnationem necessaria erant apparatis, 


AI 


ιδ, Τούτων ἀκχούσας βασιλεὺς, Χαίΐτοι τῆς Bact- 
λίδς νόσῳ βαρείᾳ τὸ τηνικάδε πιεξοµένης, αὐτὸς 
δαιµονίᾳ τινὶ ὥσπερ εἰώθει χεχινηµένος ὁρμῇ καθ- 
ἱστατο πρὸς τὸν πόλεμον. Ἐν Σαρδιχκῇ τοίνυν τῇ 
Ἰλλυριῶν γενόμενος µητροπόλει ἐνταῦθα τὸν στρα- 
τὸν Πθροιζεν. Ἰουνίου δὲ φθίνοντος ἐχεῖθεν ἄρας 
ἐπὶ τὸν Ἱστρον ᾖλθε. Μέλλων δὲ ἔδη περαιοῦσθαι 
κατὰ τάδε ἐποίει Ὁπόσον iv τῷ στρατεύµατι 
ὁπλίσει τε Διαφέρον χαὶ μαχιμώτερον fjv, ἀντιχρὺ 
Χράμου πόλεως ἕστησεν Οὐννιχῆς, δόκησιν παρέχων 
ὣς αὐτίχα ἐχεῖθον περαιωσόµενος. "Osv χαὶ ἐπειδὴ 
ἀντίπορθμον ἐνταῦθα τὸ Οὐννιχὸν ἑστὼς εἶδεν, ἐπὶ 
Βελέγραδα μεταθὰς ὄρθρου ἐχεῖθεν ἀπέπλε.. Ἐν- 
τεῦθέν τε διηρΏσθαι αυνέδαινε τοὺς πολεμίους ἔχα- 
τέροις ἀντιτάξασθαι διανοοναένους µέρεσι. Πλὴν 
ἀλλά καὶ οἱ Ῥωμαῖοι ὀχνήσει πολλῇ ἐς τὴν διάδασν) 
εἴχοντο, ὃ γνοὺς βασιλεὺς αὐτὸς πρὸ τῶν ἄλλων, 
ὁποῖα πολλάκις ἤδη τολµήσας ἔτνχε, λεμθαδίῳ 
ἐπιδὰς ἐπὶ τὴν ἀντιπέρας ἑφέρετο ὄχθην, ἑξῆς δὲ 
γαὶ ὁ ᾿Βωμαίων στρατὸς “ἣν βασιλέως ὁρμῆν αἱδε- 
αθέντες ἐπὶ τὰς ναῦς ἐχώρουν». Οὗννοι δὲ ἑ πειδῇ 
βασιλέα περαιωσάµενον εἶδον, EXuóv τε παρ᾽ αὐτὰ 
τὸν συνασπισμὸν καὶ ἀνεχώρουν ὀπίσω. Ὅτε συν- 
έθη τῷ βασιλεῖ ἐν τῇ πρὸς τὴν πολεµμίαν ἀποθάσει 
πλέον 4| ἐχρῆν ἁλομένῳ (οὐδὲ γὰρ συνεχώρει τὸ 
τεναγῶδες τῇ χέρσῳ διοχεῖλαι τὴν ναῦν) θάτερον 
παρασφῄλαντα τοῖν ποδοῖν πονήρως αὐτῷ διατεθῆ- 
ναι. Ὁ δὲ οὐδὲ ὣς τῆς ἄγαν ἤθελε λήγειν προθυµίας, 
ἀλλά τινα τοῦ ποταμοῦ γὰρ οὖν ἐπειγόμενος Extpo- 
πὴ», ἓν τούτῳ τε διημερεύσας τῷ πόνῳ εἰς ὄγκον 
ἐπῆρε τὸ πεπονηχὸς αὑτῷ τοῦ ποδὺὸς µέρος. Τῶν 
bb τὴν Ζεύγμην φρουρούντων Βαρθάρων ὡς πλεῖ- 
στοι τειχέων ἁχδραμόντες ὡς ἀντιταξόμενοι ἔστησαν 
Αλλ᾽ ἅμα τε βασιλέα εἶδον xal ἄλλος ἄλλον προ- 
φθάνειν ἐπειγόμενοι ταραγμῷ καὶ θορύδφῳ kc τὴν 
πόλιν εἰσέπιπτον ἐπεξιέναι τε οὐχέτι ἑτόλμων. Καὶ 
λοιπὸν 'Ῥωμαῖοι τὰ πρὸς τειχοµαχίαν ἐξηρτύοντο, 
Τρίτῃ δὲ μετ' ἐχείνην ἡμέρᾳ xat ἔργου εἴχοντο. Οἱ 


tertio post die rem aggrediuntur, Barbari autem e D δὲ Βάρδαροι ἐκ τῶν ἀπάλξεων ἀμυνόμενοι χεχραγ- 


(nrribus propugnantes, clamoribusque et vocitera- 
tionibus implentes aerem , tela continuo jaciebant 
telisque vicissim impetebantur. Ataque in eo certa- 
minis genere dies iste el sequens consumptus est. 
Romanis perinde ac flungaris nihil prolicientibus. 
Tum et alia demirari subit in ca obsidione facta, 


|» prosertim vero imperatoris audaciam : quam, uisi 


tunc lemporis adfuaissem presens, et eorum qui 
hic gesta sunt testis ipse exstitissem, aliis narrane 
tibus vix ac ne vix quidem crederem, Romani enim 
lignea exstructa turri transcendere in urbem et 
comminus cum Barbaris monia defensantibus ma- 
»us conserere siatuerunt. lpse autem primus om- 
uium conscendere voluit : « Istud prae caeteris, in- 


μῶν τινων xal ἀσήμων ῥλαλαγῶν τὸν ἀέρα ἑἐπλήη- 
ρουν ἔθαλλόν τε διηνεχὲς xal ἐθάλλοντο, ἸΑ)λ’ ἐπὶ 
τοιούτοις μὲν ἡ αὑτίχα χαὶ ἡ μετ) ἑχείνην Ἠνάλωτο, 
καὶ οὐδὲν οὔτε Ῥωμαίοις οὔτε [P. 140] Οὗννοις 
προὐχώρει. Ἐγὼ δὲ xal ἄλλα μὲν τῶν εἰς ἐχείνην 
τετελεσµένων θαυμάζειν ἔχω τὴν πολιορχίαν, τήν 
Y$ μὴν τοῦ βασιλέως :όλμαν, εἰ μὴ παρὼν ἐτύγχα- 
vov τῆδε τῶν πραττοµένων αὐτόπτης Υινόµενος, oy fj 
ἂν ἀφηγουμένοις ἐπίστευσα. Ῥωμαῖοι γὰρ ξύλινον 
τεχτηνάμενοι πύργον ἀναδαίνειν ἐπὶ τὴν πόλιν διδ- 
νοοῦντο, ὡς ἀπὸ) χειρὸς τοῖς ἐπὶ τῶν ἑπάχξεων 
ἀντικαταστησόμενοι Βαρθάροις. Ὁ δὲ πρῶτος τῶν 
ἄλλων ἁναθαίνειν ἢἠξίου εΤαύτην δέ µοι, λέγων, 
ἄνδρες 'Ῥωμαῖο., µείζω τῶν ἄλλων χαριεῖσθε τὴν 














Hg Um 











605 


HISTORIA RUM LIB. Y. 


606 


εὔνοιαν, εἴ- γε ἀναθαίνοντα χωλύετε μηδέν.» Οὐ A quiens, viri Romani, erít mibi benevolentize vestrae 


péveot xal ἐξέπραξε τὸ ἐπιθύμημα. Οἱ γὰρ mpobyov- 
τες τῶν οτρατηγῶν περιστάντες. αὐτῷ ἰσχυρότατα 
διεχώλυσαν. Ὁ δὲ χόχλῳ τὸ τεῖχος περιιὼν αὐτό τε 
ἔθεν ἑπίμαχον µόλιστα fjv διεσχοπεῖτο καὶ τὰς 447 
Φρους, al τὴν πὀλιν ἑζώννυον, βάθους τε καὶ εὖ- 
ρους ἰχανῶς ἔχουσαι, φακέλλων τινῶν καὶ φρυγάνων 
ἁπορίᾳ λίθων ἑχέλευε πληροῦν οὕτω τε διαδιθάζειν 
«à μηχανήματα" Ἕνυστο δὲ ὅμως ἐπὶ τῇ ες πόλεως 
ἁλώσει οὕπω οὐδέν. Οὗννοι γὰρ, χαίΐτοι μεγάλα 
πρὸς Ῥωμαίων βιαζόμενοι στρατιωτῶν, ἐπαιάνιζόν 
τε μᾶλλον fj πρότερον καὶ ἐλπίσιν ὠχοῦντο παρὰ 
πόδας αὐτοῖς τὸν ἄλλον ἰέναι τῶν Οὕννων στρατόν. 


με’. "Exi τοιούτοις ty πραγμάτων ἠρτημένων, 
προσιόντες οἱ Ῥωμαίων σχοποὶ μεγάλοι ἔφοδον 
ἐμήνυον στρατεύματος αὐτοῖς χόνιν γὰρ ἐπὶ πλεῖ- 
στον τοῦ ἀέρος ὁρθιάζουσαν ἰδέσθαι. 'AXAX xol τῶν 
τις Οὕννων τύχης ἐπιφανοῦς Βασάχης ὄνομα Ῥω- 
| μαῖοις προσχωρήσας οὐ μαχρὰν ἄποθεν εἶναι «bv 

Παιόνων Ἰἰσχυρίζεται ῥῆγα, ἄλλους τε ἀριθμοῦ 
χρείσσους χαὶ 5t xat Σχύθην ὁμοῦ χαὶ Τανροσκύθην 
ἄγοντα στρατὸν, πρὸς ol; χαὶ τὸν Ίζέχων ἔλεγε 
δυνάστην πανστρατὶ xal πάλιν οὖν αὐτῷ fxev. 
Τούτων ἐπειδήπερ ὁ βασιλεὺς ἤχουσε , βουλὲν σὺν 
τοῖς μεγιστᾶσι χαθίζει, ὅπως δήποτε χρὴ τὰ παρόντα 
διοιχεῖσθαι ῥητῶν. « "Ανδρες ἀμέλει, ἔφη, Ῥωμαῖοι 
οὐ «οῦτο µόνον ἡ τῶν πραγμάτων οἶδε φύσις, ἵνα 
εις [ιόνον τολμᾷ, ἀλλ' ὡς ἂν τῇ τόλμῃ μὴ ἀξύμδατα 
καὶ τὰ ἔργα ἑπιτιθῇ, μάλιστα ἔγωγε τῷ xal χατὰ 
βραχὺ σωφρονοῦντι περὶ πλείστων εἶναι οἰόμενος. 
M τοίνυν, ἐπειδὴ τὸ ἔθνος τοῦτο ἐχ ΄παραλόγου τι- 
νὸς ἄνωθεν τύχης εὐημερῆααν δυσαντίθλεπτον τῇ 
Ῥωμαίων κατέστη ἀρχῇ, διὰ ταῦτα ἀποχρῆν ἡμῖν 
οἱηθῶμεν, εἰ µόνον ἐπὶ γῆς στρατεύοιµεν τῆς αὐτῶν. 
ἸἉλλ' ἀπονεμητέον ἱκάστῳ χαιρῷ τὸ προσῆχον καὶ 
ἁποδοτέον χαταστάσει «jj παρούσῃ πρᾶξιν [Ῥ. 141] 
τὴν δέουσαν. 0ὁ γὰρ ταῦτα εὐημεροῦσιν οἶμαι xal 
δυσπραχοῦσιν ἁρμόσανν ἂν πράγματα * xal τῇ 
Ῥωμαίων τοίνυν ἀρχῃ, εἰ χαὶ τῆς παχαιᾶς οὕπω 
τετύχηκεν εὐχληρίας, ἀλλὰ (σὺν θεῷ φάναι) πολλῷ 
βελτίονι ὑφ᾽ ἡμῖν ἀναφανείσῃ προασπισταῖς, εἰς 
εὐδοξίαν περιστήσεται πάντως ix. ποδὼν τῷ Οὔν- 
vtov. γενέσθαι ῥηγὶ, σὺν πολλῷ μὲν ὥς φασι χαὶ τῷ 
αὐτόχθονι ἐπιόντι στρατῷ, πλείονι δὲ χαὶ τῷ ἀπὸ 
συμμαχίδος συγκροτουμένῳ χειρός. Ὅπως οὖν ἀμ- 
φότερα ταύτῃ περισωθείη, δόξα τε fjv εἰς τὸ βέλ. 
«tov ἤδη μεταθαλοῦσαν ἔσχε, xal δύναµις ἡ αὐτῆς 
ἀχραιφνὴῆς ἐντεῦθεν ἁπαλλαχείη, βουλευτέον ὡς Év 
μάλιστα. » Βασιλεὺς μὲν τοσαῦτα εἶπε. Ῥωμαίων 
δὲ τῶν Ex βουλῆς τοῖς μὲν μεταστρατοπεδεύσασθαι 
ἐντεῦθεν ἐπὶ Σᾶόν τε τὸν yápaxa πήγννυσθαι ἐδόχει, 
ὅπως ἐντεῦθεν σὺν τῷ ἀσφαλεῖ τοῖς πολεµίοις ἀντι- 
φέρεσθαι δύναιντο, τοὺς δὲ τοῦτο μὲν οὐδαμῆ ἤρεσχε, 
τῆς πολιορκίας δ ἀφεμένους ἑδόχει δυνάµει τῇ 
πάσῃ ἐπιὸν ὑποστήσεσθαι τὸ πολέμιον. ᾽Αλλά βασι- 
λεὺς ἀμφότερα οὐχ ἑπῄνει ΄ τὸ μὲν γὰρ δειλίαν, τὸ 
δὲ χαὶ ἁθουλίαν ἀπεφήῆφιστο ἄντιχρυς,. « Ἐξέσται 


argumentum, si me ascendere non prohibueritis. » 
Neque tamen quod suimo volverat perfecit, quia 
dueum 949 przecipui qui eum circumstabaut , 


'pertinacius obnixi sunt. llle itaque urbis moenia 


obequitans et [qua parte expugnatu facillima vide- 
rentur explorans, fossas urbem ambientes, profun- 
das satis et latas, fascium οἱ virgultorum penuria, 
lapidibus compleri sicque transportarl machinas 
imperavit, Sed neque ea res quidquam momenti ad 
capiendam urbem attulit. Hungari quippe, quamvis 
a Romanis militibus gravia essent passi, majores 
quam antea clamores edebant, speque alebantur 
proxime venturi in eorum aux ilium alterius Hun- 
garorum exercitus. | 

45. Dum in eo essent rerum statu, Romanorum 
speculatores magnum hostibus auxilio exercitum 
advenire nuntiant: pulverem enim se jn aerem 
altius elatum advertisse aiebant. Sed et Hungarus 
quidam ex illustrioribus, nomine Basakes qui Ro- 
manorum partes amplexus erat, non longe abesse 
Hungarorum regem affirmabat, et praeter infinitum 
bellatorum numerum et Scytharum simul et Tauro- 
scytharuin aciem, insuper etiam Tzechorum priu- 
cipem cum universis viribus rursum cum ipso 
venire. Postquam haee principi comperta sunt, 
magnatum concilium cogit deque modo rerum 
sgendarum sententias eorum rogat : « Non illud 
solum, viri Romani, inquiens, rerum exigit natura, 
ut quis modo audaciam præ se ferat, sed ut auda- - 
cia minus consentanea non arripiat aggrediaturve 


opera, maxime equidem vel leviter 8/43 prudeati, 


atendendum arbitror. Ne igitur, quia gens ista - 
sic nempe divina ordiuante Providentia, rebus 
elata prosperis in Romanum imperium terribiliter 
ingruit, propterea satis nobis esse? arbitremur, οἱ 
in eorum tantammodo solo bellum geramus. Verum 
quid temporibus quibusque conveniat jnspiciendum 
est, et facienda quæ præsens hic status postulave- 
rit. Neque enim eadem, ut arbitror, el prospere 
habentibus et adversa utentibus fortuna apta sunt. 
Romanorum itaque imperio, etsi pristinam nondum 
felicitatem consecuto, sed (quod przfiscine dixerim) 
in meliorem tamen statum nobis defensoribus ad- 


D dueio, nequaquam dedecori'erit, si universi Hun-.- 


garorum regi cedant, qui. cum ingenti, ut aignt, 
indigenarum exercitu accedit, et majoribus adhuc 
sociorum copiis auctus est ac instructus. Quapro- 
pier maxime prospicere quisque debet. qua ratione 
utraque illi conserventur, et. gloria, quæ jam in 
melius ire ccepit, et potentia, quæ inde tota ab ipsa 
recederet. » In hunc moduin disseruit imperator, 
Quidam autem ex Romanis, qui concilio illi inter 
erant, transferenda inde ad Savum castra cense. 
ban!, ut tutius ex eo loco hostibus posset obsisti, 
Aliis id m;nime placuit : sed relicta obsidione cuin 
omnibus viribus imminentem hostem sustineri de- 
here existimabant, At princeps utrumque respuens 
consilium, illud metus, hoc eontra temeritatis QA 


601 


JOANNIS CINNAMI 


damnavit : « Nobis enim aiebat, obsidionem omit- Α Υὰρ, ἔλεγε, τῆς πολιορχίας ἁποσχομένων ἡμῶν 


tentibus, integrum erit Hangaris, qui presidio urbi 
sunt, majores copias cogere et commeatui largius 
providere. Censuit igitur ipse ut imbellis exercitus 
pars lixzeque ac calones armarentur, et ibi circa 
urbem sub aliquot ducibus haud admodum nobili- 
bus manerent ; reliquus autem exercitus secum ín 
reliquos Hungaros pugnaturus exiret. Hzc uhi sen- 
tentia stetit, ad iter se in proximum diem prepa- 
rant. Cum vero nihil certi ipsis esset nuntiatum, 
sumptis prima luce armis tertium in urbem impe- 
tum faciunt. Pugna itaque rursum conseritur, ac 
Hungari quidem, qui moenia defensabant, lapidibus 
sagitisque rebusque aliis quibuscunque obviis 
subeuntes arcebant Romanos. Hi vero longe quam 
&ntea vehementius fundamenta suffodiebant, machi- 
nisque petrariis admotis murorum lorícas 'dif- 
fringebant. Crebrz utrimque adhortationes et in- 
eitamenta, vocesque et ululatus, dissonusque ac 
incertus clamor exaudiebantur. Simul atque igitur 
Hungari a Romanis fundamenta viderunt commo- 
veri, id statim moliuntur. Saxum erat intra monia 
ingentis magnitudinis : id trabibus suppositis alliga- 
tisque funibus in ligneum educunt propugnaculuim, 
quod ipsi fabricaverant, muriszipsis longe excelsius, 
ut inde in Romanos illud devolverent. Sublato 
igitur in turrim lapide, cum tantum pondus susti- 
nere illa non posset (erat enim Immensz molis) 
repente cum ipsis Hungaris, quorum 445 nemo 


bóvaplv τε πολλὴν τῆς νῦν µείζω xaX τὰ ἐπιτῆδεια 
διαρκῶς ἑσχομίσασθαι Οὕννους, o! ἀμφὶ τῇ mut 
φρουρᾶν ποιοῦνται. » Ἑδόχει δὶ αὐτῷ «5 μὲν 
ἀχρειότερον τοῦ στρατοῦ xat ὅσον οἰχετιχὸν ἦν ὅπλα 
περιθέµενον αὑτοῦ πρὸς τῇ πόλει μεῖναι ὑπὸ στρατ- 
ηγοῖς τισι τῶν o0 λίαν ἐπισήμων, τὸ δ' ἄλλο ἅπαν 
ἅμα αὐτῷ ἐπὶ Οὕννους τοὺς ἄλλους ἰέναι µαχησό- 
µενον. Ὡς οὖν ἐχράτει ταῦτα, παρεσχευάζοντο μὲν 
τῆς ἐπιούσης ἐχεῖθεν ἀναστησόμενοι, ἐπεὶ δὲ οὐδὲν 
οὐδέπω σαφὶς αὐτοῖς ἀπηγγέλη, ἑξοπλισάμενοι 
ἕωθεν xal τρίτην ἤδη πεῖραν προσῆγον «fj πόλει. 
Μάχη τοίνυν αὖθις συνίσταται * καὶ Obvvot. μὲν οἱ 
ἐπὶ τῶν ἑπάλξεων λίθοις χαὶ βέλεσι καὶ παντὶ τῷ 
παρατνχόντι τὸν Ῥωμαίων ἡμύνοντο στρατὸν, οἱ δὲ 
μᾶλλον f| πρότερον ὑπώρυσσόν τε τὰ χρηπιδώµατα 
xal τοῖς πετροθόλοις τὰς τῶν λίθων διεσπάραττον 
ἐμθολὰς, παραχελευσµοί τι συχνοὶ χαὶ παραινέσεις 


ἑχατέρων ἠχούοντο, xal Boh καὶ ἁλαλαγμὸς ἂν, 


xa θροῦς ἡγείρετο ἄσημας. 0ὖννοι τοίνυν ςοὺς ἐπὶ 
«v θεμελίων ὑπομοχλεύοντας θεώμενοι 'Ῥωμαίων 
τοιάδε ἑποίουν. Λίθος μέγα τα χρημα ἐντὸς τειχέων 


κείµενος Ttjv * τοῦτον ὑπὸ ξυλώμασιν ἐνθέμενοι σχοί-' 


νους τε ἀνάφαντες σφῶν ἐπὶ τὸ ξύλινον ἀνεῖλχον 
προπύργιον ὅπερ αὐτοῖς χατεσχεύαστο τειχέων ὕπερ- 
ιατάµενον, ὡς ἐχεῖθεν ἐπὶ 'Ῥωμαίους ἀφήσουσιν. 
"AJ" ἄρτι ὁ λίθος ώμῖλει τῷ πνργἰῳ' τὸ δὲ οὖν 
ἐνεγχὸν τὴν ὀλχὴν (μέγας γὰρ ὑπερφνῶς ἂν) ἕξα- 
πιναίως ῥαγὲν εἰς γῆν Ἰνέχθη οὖν τῶν Οὕννων 


discrinen evasit, delapsa in terram corruit, Inde C πολλοῖς, καὶ αὐτῶν οὐδεὶς τὸν κχίνδυνον ἔφυχε. 


herum clamor oriri coepit, e& pugna multo acrior 
facta. Tum etiam iwperatorem aiunt, cum Roma- 
num quemdam certo íctu ab hostibus percutiendum 
et houd dubie periturum vidisset accurrísse et pro- 
tenso elypoo 2 vibratis telis hominem servasse. 

46. Hungari vero ut angustiis se undique premi 
adverterunt, nfíssis legatis principem rogavere, ut 
dedentes civitatem salvi ei incolumes possent ex- 
cedere. At. ille non se prius id facturum respondit, 
quam Gregorius et qui cum iis erant zupani astricto 
funibus collo, pedibus capitibusque nudis venissent. 
Quibus cum hoc responso remissis, Romani longe 
acrius urbem adorti eam per vim expugnant. Qua 
espta, Gregorius et eæteri Hungarorum duces cum 
ignominia, ad eum quem diximus modum misera- 
bili babitu nec sine ejulatu ad principem accessere. 
Verum [lle aliquandiu ne aspectu quidem eos 
dignatus est : sed tandem Bela intercedente, mor- 
tem condonavit, eosque in custodiam extemplo 
conjici jussit. Romani autem summo animi ardore 
urbem ingressi homines ibi velut agnos trucidarunt, 
Unde mihi oboriuntur lacrymz, cum vitam huma- 
nam intueor, et quantis ultro se malis miserum 
hoc bominum genus involvat. Auſerebantur the- 
sauri eL vestes et vasa argenliea, omniaque adeo 
eorum bona diriplebantur. Quin et inventa est in- 
clix 446 muliercula, cui pars qua sedemus telo 
Utansfisa erat. ld ei quomodo acciderit comme- 
morsbo, tiec nondum adhuc eaota civitate supra 


D 


θροὺς τοίνυν χαὶ πάλιν [P. 142] ἠγέρθη xai fj μάχη 
ἔτι μᾶλλον ἐμαίνετο, Ὅτε λέγεται, ὡς ᾿Ῥωμαίων 
«wá εὐστοχώτατα ἐπιτοξαζόμενον βασιλεὺς xata- 
νοῄσας ἑπέδραμέ τε xal τὴν ἁσπίδα πρυτείνας ἆπα» 
05 βελῶν συνετήρει τὸν ἄνθρωπον. 

tc^, Οὗννοι δὲ, ἐπειδήπερ kv στενῷ χομιδῆ κερι- 
στῆναι σφίσι τὰ πράγµατα ἔγνωσαν, πέμψαντες 
ἔχρῃξον βασιλέως, ὡς ἑνδόντες τὴν πόλιν αὐτῷ 
ἀθφοι ἐντεῦθεν λοιπὸν ἁποαλλάξωσιν. Ὁ δὲ οὐ «πρό- 
τερον ἔφη τοῦτο ποιῄσειν πρὶν ἂν χαλώδια τῶν 
εραχἠλων Γρηγόριός τε xa τῶν ἐν σφίσι ζουπανῶν οἱ 
ἄλλοι ἀναφάμενοι γυμνωθεῖσι ποσὶ xal ἀχαλυφίσι 
ταῖς χεφαλαῖς ταῖς αὐτῶν ἕλθοιεν, Ὁ μὲν δὴ ἐπὶ 
τοιούτοις αὐτοὺς ἀπεπέμφατο' ᾿Ρωμαῖοι 6x σφοδρό» 
τερον ἐπιδρίσαντες τὴν πόλιν εἷλον, ἧς Ίδη ἁλισκο- 
µένης, Γρηγόριός τε καὶ οἱ σὺν αὐτῷ στρατηγοὶ τῶν 
Οὕννων αὖν ἀτιμίᾳ τρόπον τὸν εἰρημένον ἐλεινοὶ 
τῶν σχημάτων βασιλεῖ προσιόντες ἔχλαον, Ὁ δὲ 
μέχρι µέν τινος οὐδὲ προσθλέπειν Ἱξίου, ὀψὲ δὲ πολλὰ 
τοῦ Βελᾶ παραιτησαµένου, τὸν μὲν φόνον ἀφῆχεν, 
ἐς δὲ φρουρὰν αὐτίκα ἔπεμψε. Ῥωμαῖοι δὲ θυμῷ 
μεγάλφῳ εἰς τὴν πόλιν εἰσιόντες ἅτε ἄρνας τοὺς 
τῇδε κατέθυον ἀνθρώπους. "Ote pot xal δαχρύσαι 
ἐπῆλθε βίον ἐννοουμένῳ τὸν ἀνθρώπειον ὅσοις τε τὸ 
δείλαιον τοῦτο γένος ἐχουσίοις ἑαυτὸ ξυνέδησε χα” 
xolg. ΄Ηγοντο χειµήλια xal ἱματισμοὶ xal ἀργυρώ- 
pata, καὶ πάντα τὰ ἐχείνων ἑληΐζετο ἀγαθά. Orkotg 
τοῖς ἐχθρῶν ἡμπίσχετο ἕχαστος xal τῶν φιλών τού- 
«uy γαὶ ἀνόπλων μαχητῶν, ὃτς Oh xat χύναιόν *t 











-— 


609 HISTORIAR UM LIB. V. 610 
εὕρετο δύστηνον διεληλαμένην ἀχίδα τῆς Ebpac ἔχον. A muros stans cinerem. excutiebat, et sublatis nuljo 


[Πόθεν δὲ αὐτῷ τοῦτο συνέδη, αὐτίχα δηλώσω. 
λύτη, ὁπηνίχα ἔτι ἀνάλωτος ἂν ἡ πόλις, ὑπὲρ τῶν 
τειχέων ἑστῶσα σποδόν τε κχατέσειε (6) καὶ τὰ 
ἱμάτια x^cjup οὐδενὶ ἀνασύρασα τὴν ἔδραν παλιντρό» 
"ip τῷ προσώπῳ ἐς τὸν Ῥωμαίων ἑδείχνυε στρα- 
τὸν, ἁπέραντόν τέ τινα βαττολογίαν ὑὀποφάλλουσα (7) 
δαιµονιώδει τιν} µαγγανείᾳ Ῥωμαίους ξυνδεῖν ᾧετο. 
Ἁλλά τις στρατιωτῶν βέλος ἐπ αὐτὴν ἀφεὶς κατα- 
τυχεῖ τῆς ταλαιπώρου, .ἔνθα τὸν τοῦ σχυδαλισμοῦ 
παραπομπὺν ἡ φύσις αὑλῶνα ἵδρνσεν, Εὔρετο δὲ xal 
τις 'Ῥωμαίων δεσµώτης ὁ τλήµων ἐπὶ σχολιώδους 
τινὸς καὶ ἀνηλίου χαθειργµένος δωματίου ἀπ) αἰτίας 
τοιᾶσδε.Τοῦτον Οὖννοι αἰχμάλωτον fbr πεποιηµένοι, 
ἅτε τοξείας εὖ εἰδότι ᾿Ῥωμαίοις kx τοῦ περιδόλου 
ἐπιτοξάζεσθαι ἀνάγχην προσηγον. 'O δὲ οὗ οὖν 
Ἱνώμῃ μὲν holt: 0 ὅμως ποχνὰ, πάντα δὲ ἆμαρ- 
ttiv ἑποίει. Ὅπερ Οὗννοι χατανοήῄσαντες ξαΐνουσί 
τε τῷ ἀνθρώσπῳ Ἰκατὰ νώτου πολλὰς xal. σὺν &cga- 
λείᾳ καθείρξαντες εἶχον. Οὕτω μὲν δὴ Ζεύγμη καὶ 
πάλιν ἑάλω * ὅτε πολλοὶ μὲν xal ἄλλοι λόγου xal 
ἀρετῆς εἰργάσαντο ἄδια, οὐχ ἤχιστα δὲ χαὶ ᾿Ανδρό- 
γιχος ὁ Δούχας. Ἐπιειδὴ γὰρ Ῥωμαίους διὰ χλίµα- 
χος ἆ ναῤῥιχωμένους ἐπὶ τὸ τεῖχος εἶδεν [P. 145], 
Ανδρονίχῳ (8) τῷ βασιλέως ἑἐξαδέλφῳ προσιὼν, 
ὑφ᾽ ὃν τελεῖν ἔλαχεν ἤδη ἐκ Ταυροσχυθῶν ἀφιχόμε- 


voy Deto τε τοῦ βασιλέως τυχόντα, Ἠξίου ἐνδοθῆναι 


αὐτῷ τῆς ἀνόδου πειρᾶσθαι, τοῦ δὲ ἐπιτρέψαντος 
σπουδῃ πολλῇ ἐς τοῦτο Σχώρει. Ἐπειδὴ δέ τινες 
Λατίνων κατόπιν ἱόντες παρελθεῖν ἐφιλονείχουν 
αὐτὸν, ὁ δὲ ἀντέπραττε σφίσι πολλὰ καὶ οὐδαμῆ τοῦ 
ἁλέους συγχωρεῖν Ἠθελεν. "Ev ᾧ δὲ ταῦτα ἐγίνετο, 1j 
χλίµαξ αἰφνίδιον εἰς γῆν Ἠνέχθη χατασπασθεῖδα. 
Ἁλλ' ὁ ᾽Ανδρόνικος τοῦ συνἠθους xai πάλιν ἁντ- 
έχειτο θράσους. Ἐπειδὴ γὰρ ἑτέρας ἐνεχθείσης àva- 
θαίνοντάς τινας αὖθις εἶδε, δραμὼν ἐπέδαινε xal 
αὐτός. Ταῦτα μὲν τ]ῖδε ἐχώρησε. Στέφανος δὲ ὁ 
phí τῇ τῆς πόλεως πεποιθὼς ἀσφαλείᾳ (πρὺς γὰρ 


pudore vestibus, faciem avertens, nates inspicien- 
das prabebat Romano exercitui, multa intercinens 
et murmurans, quibus arte quadam dæmoniaca 
Romanos fascinare ac præstigiis irretire arbitraba- 
tur. Sed miles quidam immisse iu illam telo mise- 
ram eo percutit loco, quem ejicieudis natura ex- 
crementis fecit. Repertus est οἱ Romanus aliquis 
in sordidum ac tenebrosum csrcerem miser conje- 
tus ex hacee. causa. Cum eum captivum fecissent 
Hungari scirentque Jaculandi peritissimum esse, 
ut Romanos e muro sagitüs impeteret cogebant, 1 


'vero crebra quidem vibrabat tela , sed ita ut omnia 


praetervolarent. Quod ubi advertere Hungari, virgis 
cæsuim hominem arctisque constrictum compedibus 


B in custodiam conduat. Ita rursum capta est Zeugme. 


Quo quidem tempore multi praeclara et przdicanda 
fortitudinis edidere facinora, atque in iis Andronicus 
Ducas. Cun enim Romanos, admotis scalis, moenia 
subire ac scandere cerneret, accedens ad Androni- 
cum imperatorís agnatum, isub quo 4 Tauroscythis 
jam reduce et veniam delictorum ab imperatore 
consecuto militabat, eum rogavit $/4 ut sibí quo- 
que ascendendi potestatem faceret : eoque permite 
tente, summo animi ardore in id incubuit. Latinis 
vero quibusdam pone ipsum sequentibus ac priorem 
locum occupare annitentibus, ipse contra obstilit 
maxime neque quidquam de gloria concedere voluit. 
lnterea autem. dum hec flerent, scala in terram 
repente delapsa fracta est, Sed Androuicus con- 
suetam audaciam resumpsit: et simul atque alia 
erecia scala, vidit nonnullos iterum ascendentes, 
et ipse etiam accurrit, ascenditque. Hic quidem 
ibi prospere cessere, Steplianus autem rex fisus 
ingenio οἱ fortitudini civitatis (preter cxtera enim 
rivus ex Istri deductus undis eam rigabat : qui 
primo quidem aperte et sub dio positus , deinde 
imperstore Stephano bellum infereute, per suv- 


Du Cangii notes. 


(0) Σποδόν τε κατέσειε. Pulverem dispergere 
forte pertinuit ad viepapaveelay seu σποδοµαν- 
τείαν, de qua Delrius 1. iv Disquis. Magicar. quest. 
7, secl. 1. Nom mulier illa magicis incautatio- 
Bibus obsidentes irretire conabatur. Nec scio au 
etiam eo speciet c. 27 additionis 2 ad Capit. 


Caroli M.l.iv: De homicidiis [actis anno presenii D 


inter. vulgares homines quasi propter pulverem mor- 
talem. Ubi propter idem valet ac per, ita ut homi- 
cidia facta per pulverem | mortulem seu per τεφρα- 
µαντείαν intelligantur. Sed cujusmodi ex fuerint 
incantationes ea æiato per pulverem, haud. con- 
$tat : nam quae scribit Delrius, huic loco minime 
conveniunt, Quid si mulier ista pulverem pedibus 
jin hostes excutiebat in eoruu conteniptum ? Pul- 
veris enim excussio, contemptus seu potius abdi- 
cationis et excommunicationis argumentum | fuit 
ex iis qua liabentur Matth. x et Marc. vi Guillel- 
mus abbas 8. Theodor. in Vita S. Bern. |. n, c. 
8: Hic (Eugenius IV. pp.) seditione orta in populo 

em pedum in. litigantes. excussit, εἰ relictis 
eis in Franciam venit. lta. Humbertus episcopus 
Silvae Candide cardinalis et alii Ecclesie lhomauie 
archiepiscopi, cuin imperante Constantino Mono- 
macho Cyoli in ecclesia S. Sophie sentenüam 


excommunicationis in Michaelem patriarcham et 
ejus sequaces super altari posuissent prasente 
clero.et populo, iade moz egressi etiam pulverem 
pedum suorum excussere in tesiumonium illis dicium 
Evangelii proclamantes : videat Deus ei judicet ,N . Pa- 
chbym. 1l. 1, c. 17. 

ζη Ὑπογψά.Ίουσα. Vox magicia incantationi- 
bus propris. Venefici, qui magicis suswrris seu 
carminibus homines occidunt, $ 5 Inst. de public. 
judic. Julianus Antecessor Const. 107,8 5: Si 
venenis aut susurris mogicis vite eorum ínsidia- 
renlur. Zoroastri susurri apud Prudentium ad- 
versus Judaeos : Magicum susurramen apud Apu- 
leium Meam, l, 1. Lex 5, C. Theod. de indulg. 
crimin.3. Qui noriis quwsita gruminibus et diris 
immurmurala secrelis mentis et corporis venena com- 
posuit, Acta S. Thyrsi c. 5 n. 29: Aliis circa mem- 
bra eorum carmina incantiamentaque murmurantibus. 
Porro quid simile narratur.a Raimundo de Agiles 
in Hi-t. Hieros. p. 178: Dum due mulieres peira- 
riam unam de nosiris fascinare vellent, lapis ri- 
riliter excussus mulieres carminantes cum tribus 
pueris alliait. 

(8) Ἁνγδρονίκῳ, Euphorbeno, cujus supra memi- 
uit p. 228, 


* * 
* . 
- κα A R.—.-. 


61 


JOANNIS CINNAMI 


elg 


terraneum canalem in urbem procurrebat) sibi id A τοῖς ἄλλοις χαὶ ὀχετὸς αὑτὴν Ex τῶν "Iatpou ἑπότιζε 


persuadere minime poterat, ita facile a Romanis 
posse expugnari. lude itaque digressus princeps 
aliud castellum exstruxit, quod Huugaris plurimis 
«quos Sirmio transtulerat, habitandum concessit. 
Chalisii vulgo ab ipsis appellantur, suntque diversz, 
υἱ supra memoratum est, religionis, et easdem ac 
Persa opiniones habent. Tum vero certo edoctus 
Steplianus quie Zeugms urbi accidissent, legatos 
ad imperatorem misit, viros dignitate conspicuos, 
quos inter exstitit is qui episcopali munere ibi 
fungebatur, Sirmiumque se Romanis, insuper etiam 
totam Dalmatiam restituturum pollicitus est. Ut ve- 
nere in conspectum imperatoris, 9/68 mandata 
΄ exposuere rogavereque, ul. iram remitteret. ld ille 


ναμάτων, ὃς τὸ μὲν πρῶτον εἰς τὸ ἐμφανὲς ἔχειτο 


ὕπαιθρος ἐπὶ τὴν πόλιν ἀνατείνων, εἶτα βασιλέως 
Στεφάνῳ ἑκείνω συναραµένου ὑπόνομος ἤδη χατέ- 
στη) πιστεύειν οὐχ εἶχεν εὐπετῶς οὕτω ᾿Ῥωμαίοις 
ἁλώσεσθαι ταύτην. Ὡς δὲ βασ,λεὺς ἐχεῖθεν µετα- 
δὰς ἕτερόν τι φρούριον ἐνεούρχει, bv ip πολλοὺς τῶν 
ἓν Σιρµίῳ φέρων ᾠχίσατο Οὕννων, οὓς παρ᾽ αὗτοῖς 
Χαλισίους ἔθος χαλεῖν ἐστι (χα[ εἰσιν ἑτερόδοξοι, 
χαθάπερ Ίδη ἔφην, Πέρσαις ταυτοφρονοῦντες), τότε 
65 τὰ ἀμφὶ τῇ πόλει Ζεύγμῃ ξυμπεπτωχότα μαθὼν 
ἀχριδῶς πρέσθεις ἐς τὸν βασιλέα πέµπει ἄνδρας τε 
τῶν περιφανῶν χαὶ 6 xal τὸν τὴν ἐπίσχοπον τῇδε 
λαχόντα ἀρχὴν, Σίὶρμιόν τε ἀποδιδόναι ᾿Ρωμαίοις 
ἐσαῦθις διομολογῶν, πρὸς δὲ xal Δαλματίαν πᾶσαν, 


primo negavit « rem certe magnam, inquiens, B Οἱ καὶ ἐπειδὴ βασιλεῖ εἰς ὄψιν fov, ἑκεῖπόν τε 


confecturus ille esset, legati, si qux jam ablata 
sunt, ea rursum donare vellet, Habeinus Sirmium, 
cepimus Zeugmen, Dalmatas tenemus, corumquo 
omnino domini facti sumus, quæ vobis erepta etiam 
. eeucedere nunc vultis. Estne ergo alterum apud vos 
Sirmium, et altera Zeugme, Dalmatiaque alia, 
que nobis tradituri sitis ? Si habetis, ea nobis os- 
tendite, ut h»c apertis continuo manibus excipia- 
mus: quie quidem etsi. haud tuto nos possessuros 
scimus (quippe contra jus fasque agere nulla vobis 
est cura) iisdem tamen nostris viribus, Deo juvaute, 
ut et ista tuebimur. Si ergo hzc nostra sunt, nibil. 
que vobis amplius in iis juris est, quæ vos daturos 
dicitis, quibus cenditionibus pacta fient ? aut quid 
illud erit, quod vos nobis recouciliet ? » lis quidem 
sermonibus legatos primum est allocutus ; inde 
commutata oratione : « sed ut sciatis, ait, quam 
libenter vobiscum, qui Christiani estis velimus 
pacisci, agedum, sacramenta fiant. » Hactenus 


jmperator. Illi vero omnia jurejurando firmantes 
 recessere : ipse autem princeps Byzantium est 


reversus. 


17. Cum Joannes Ducas Dalmatiam Romanorum 


ὅσα αὐτοῖς ἑπέσταλτο xal Oh ἱκέτευον &valvat. λοι- 
πὸν βασιλέα τοῦ χόλου. 'O δὲ τὸ μὲν πρῶτον ἆἁκ- 
έλεγε’ « Πολλοῦ μεντᾶν ἄξιον en, λέγωνν ἄνδρες 
πρεσθευταὶ, εἴ τις ἅπερ ἀφῄρηται (9) ἤδη . ταῦτα 
διδόναι ἀξιοίη. Ἔχομεν Σίρµιον, ἐξείλομεν Ζεύγμην, 
Δάλμάτας Ίδη κρατοῦμεν, πάντων χαθάταξ γεγό- 
ναµεν χύριοι ὧν αὐτοὶ διδόντες εἶτα ἀφείλεσθς. Αρα 
τοίνυν ἔστι παρ) ὑμῖν Σίρμιὀν ἕτερον; ἔστι που 
2εύγμη καὶ Δαλματία ἄλλη, ἃ διδόντες νῦν ἡμῖν 
Ίχετε; El μὲν ἔστι, δείξατε δὴ, ὡς ἡμεῖς ve ὑπτίαις 
αὐτίχα ὑποδεξύμεθα ταῦτα χεραὶν, εἰδύτες μὲν ὡς 
οὐδὲ ταῦτα ὅσον τὸ ig' ὑμῖν καθέξοµεν ἀσφα)ῶς 
(µέλησις γὰρ ὑμῖν οὐδεμία πάνια παρανομεῖν), 
AUT] δ' ὅμως ἰσχύῖ σὺν θεῷ φάναι τῇ ἡμῶν ὥσπερ 
καὶ τούτων χρατῄσοντες. El δὲ ταῦτα μὲν παρ 
ἡμῖν ἄρτι χεῖται, ὑμῖν δ οὐδὲν ὑπολέλειπται ὧν 
ἄρτι δώσειν φατὲ, ἐπὶ τίσιν fj σύμθασις ; fj slo 


αδιαλλᾶξον ἡμᾶς ἔσται; » [Ρ. 441] Τὸ μὲν δη πρῶ- 


τον οὕτως αὐτοὺς ἡμείψατο, μεταθαλὼν & ἔπειτα" 
€. Αλλ' ἵνα, ἔφη, γνῶτε ὡς προῖχα ὑμῖν σπε[σασθαι 
θέλοµεν Χριστιανοῖς οὖσιν, ἄγε γινέσθω τὰ ὄρχια. 
.O βασιλεὺς μὲν τοσαῦτα εἶπεν. οἱ δὲ διώµοτα 
πάντα θέµενοι ἀπηλλάγησαν, xat ὁ βασιλεὺς λοιπὸν 
ἐπὶ Βυξάντιον ᾖλθεν. 

t. "Hàn δὲ καὶ Ἰωάννης ὁ Δούκας Δαλματίαν (10) 


Du Cangii note. 


(9) E! tic ἅπερ ἀφήρηται. lia Lachanas occu- 
pato regni Bulgarici diademate Mariz Constantini 
regis viduz et se in conjugem et regnum in dotem 
offerenti, respondit. ridicule offerri, quod majori ex 

arte jam teneret: Διαθρυπτόμενος olov εἰ ἀρχὴν 

ὅσον οὕπω χτησοµένην αὐτῷ σπάθῃ καὶ δυνάμει 
— ἐχείνη φθάνοι χαρίζεσθαι. Pachyin. |. 
vi, €. 7. 

(10) AaJ4acíav. Dalmatia maritima, quam et 
Croatiam Albam vocarunt, reges suos seu topar- 
Chas agnovit, longe diversos a Servianis princi- 
pibus, quorum regia fuit Salons, Diocletiani Au- 
gusti natalibus illustrig, Atque ut omittam czteros 
qui hisce provinciis imperilarunt, in presens, quod 
ad rem nostram spectat, arbitror. adnotanduu, 

olomirum seu Zuilimirum, cujus meminit Gre- 

ius Vll papa, uti a nobis ad Alexiadem obser- 
vatum, Croatie et Dalmatiz regem sese iuscrie 
psisse, qui ducta in uxorem Bele 1 Hungaria 
regis filia, Geize Il et Vladislai regum sorore, 
cum nulla ex ca superesset proles, moriens re- 


D dislai fratris 


lila provincias, quas Vis» 
auxiliis contra hostes tutata erat, 
eidem hzreditatis jure testamento assignavit. At- 
que inde Ungarici reges Dalmsatie et Croatia 
ominos identidem .sese appellarunt et easdem 
possederunt provincias, non tamen absque con- 
troversig. Quippe Veneti jam aute Zuilimirum jus 
in plerasque Dalmatiæ maritim:z urbes sibi vin- 
dicabant, quas sub Petro Urseolo duce Servianis 
abstulerant principibus. Neque dubium est quin 
Manuel, qui eo ævo cum Venetis simultates, etsi 
occultas, [P. 482] exercebat, Bele seu Alexii, cui 
filiam Mariam desponderat, jura, ot qui esset 
llungariese stirpis princeps, ad bellum inferendum 
pretenderit. Nisi quod vult. Cinnamus, Bel.e ipsi 
In haereditatis sorlém seu a patre, vel, ut proba- 
bilius est, a fratre, assignata fuerit Dalwatia, 
quam idem princeps Hungariz post hzec rex factus 
Awalrico filio primogeuitg perinde concessit. Agunt 
etiam de hoc Manuelis in Dalmatia cum Venetis 
bello Thoias Archidiaconus in Hist. Salonitana 


gnum conjugi reliquit. 














618 


DRISTORIARUM LIB VI. 


614 


παραστησάµενος Νιχηφόρῳ τῷ Χαλούφῃ ταύτην πα- A imperio asseruisset, Nicephoro Chaluphs , queni- 


ῥέθετο, οὕτω πρὸς βασιλέως ἀπεδταλμένον αὐτῷ. 
Ἔφθη γὰρ αὐτὸν δυνάµεσιν ἅμα ἐνταῦθα στεῖλαι ἐφ᾽ 
ᾧ fj βίᾳ.Ί ὁμολογίᾳ ταύτην ἐλεῖν, τῶν Οὕννων τῷ 
My δῆθεν Βελᾷ πρὸς χλῆρον xat ταύτην ἀφοριξόν- 
των, Ὁ δὲ, τὴν Σερθίων παραµείψας χώραν, ἐπειδὴ 
tl; ταύτην εἰσέθαλεν πᾶσα ἓν βραχεῖ δυναστεία τὸ 
πλέον ὑπὸ τῷ βααιλεῖ ἔθετο. Ὅτε δὴ Τραχούριόν τε 
ὑπὸ Ῥωμαίους ἐγένετο xal Σεδένιχος, πρὸς δὲ xal 
Σπάλαθος xai τὸ Κατζιχίων ἔθνος (14) Διόχλειά τε 
πόλις περιφανὴς (12), fjv Διοκλητιανὸς (15) ὁ Ῥω. 
µαίων ἑδείματο αὐτοχράτωρ, Κάρδων |P. 146] τε 
χαὶ Ὀστρουμπίτξα (14) καὶ Σάλων, xaX ὅσα, ἐπὶ Δαλ- 
ματικῇ ἵδρυνται ἅλλαι, ἑπτὰ καὶ πεντήχοντα ἅπασαι. 
Τὰ μὲν χατὰ Δαλματίαν τῆδε ἐχώρησαν. Βασιλοὺς 
δὲ, ὥσπερ ἑλέγομεν, ἐς Βυζάντιον ἐπανιὼν θρίαµδον 
ἐξ ἀκροπόλεως ἄχρι χαὶ ἐς τὸ τῆς Σοφίας μέγα xa- 
«ἦνεγχεν ἱερόν, Ενιαῦθά ve τὰ χαριστήρια θύσας 
xai χρυσίῳ τοὺς ἱεροπόλους δωρησάµενος, ὃ ἐκ Σιρ- 
µίου φορολογηθὲν Ῥωμαίοις ἔτυχεν, iv παλατίῳ ἠσύ- 
Ὑαδεν. Αλ) 6 µε μιχροῦ παρῆλθεν, kv ἑχείνῳ δὴ τῷ 
θβιάμόῳ χαὶ ἅρμα χρυσίου εἴργαστο ἀχηράτου, bg' 
ᾧ tbv βασιλέα ἐπιδήσεσθαι. Οὐ μὴν xol ἐπέδη, τὸ 
μὲν πρὸς τὸν ὄγχον εὐλαθηθεὶς , τὸ δέ τι καὶ πρωτο- 
ζύγων τῶν ἵππων ὄντων, ol τὸν δίφρον εἷλχον, θαµά 
τε τοῦτον ἑκταραττόντων, ὡς μικροῦ xat ἀνατετρά- 
φθαι χινδυνεύειν. Οὕπω δὲ συχνὸς ἑξῆχε χρόνος, καὶ 
αὖθις Σερδίους τε ὠδίνειν xoi Παννόνων τὸ ἔθνος 
μεμαθηχὼς προφθάνειν Ἠπείγετο τὴν ὁρμήν. Αλλ' 
ἄρτι πρὀσιόντα τοῦτον ἤχουσαν, xat τῆς ὁρμῆς &va- 
χοπέντες ἁπαράλυτα τὰ δεδογµένα ἐτήρησαν. 


admodum ei à principe mandatum fuerat, istius 
adwministrande curam imposuit. Eo enim fucrat 
cum copiis missus, ut sive per vim sive per condi- 
tiones illam in potestatem redigerel : quod hauc 
scilicet $49 provinciam Bele iu haereditatis sor- 
tem assignarent Hangari. Is itaque Serviorum fines 
pr:etergressus, postquam totus in Dalmatiam exer- 
citus traductus erat, brevi pleraque imperatoris 
ditioni subjecit. Tum enim in Romanorum jus cou- 
cessere Tragurium et Sebenicus, ad hzec Spalathus 
οἱ Catziciorum gens; JDioclea urbs percelebris, 
quam Diocletianus imperator condidit , Scardona, 
Ostrabitza, Salons, omnesque alie civitates qua 
in Dalmatia sitae sunt, numero in universum septent 


f et quinquaginta. Hic in Dalmatia feliciter gesta suut 


l:nperator autem Byzautium, uti diximus, reversus 
ab acropoli usque ad edem S. Sophie triumphum 
egit ; ubi Deo gratiis persolutis et sacerdotibus auro 
donatis, quod ex tributis Sirmii contraxerant Roma- 
ni, In palatio quieti se dedit, Sed me fere przterie- 
rat, currum quo imperator veheretur, isto in trium- 
pio ex auro solido confectum fuisse ; non conscen- 
disse illum tamen, tum quod vereretur ne atrogantize 
incusoarelur et fastus, tuo: etiam quod currui ad- 
juncti equi tunc. primum doiniti et jugo pressi sie 
crebro succussissent jactassenique, ut baud multam 
abluerit quin totus subverteretur. Nec longum in- 
tercessit lempus, cum Servios et Pannones uova 
iterum moliri edoctus, eorum conatus praevertere 


C stawit. Sed statim atque illum accedere percepe- 


runt, omisso incepto, pacta servavere. 


Du Cangii note. 


c. 90, 99, Sabellicus et Bonfinius. Consule Familias 
nostras Dalmaticas. ] 
(41) Τὸ Κατζκίων ἔθνος. Calsiti forte, de 
uibus Thomas Archid. c. 22, qui Cacicli in veteri 
diplomate dicuntur apud Jo. Lucium, l. in Bist. 
Daimatic. e. 10, p. 1542. Fuerunt autein Cazeui sive 
Casicli una e 12 tribubus Croatorum. V. eumdein 


- 


Lueium, |. iv, ο. 46. | 
(12) "Hx AwxAmntiaróc etc. V. Constant. Por- 
ph. et eumdem Thom. Archid. in Hist. Salon. 


c. 4. 
(45) Κάρδων. Vulgo Scardona. 
(14) ὈΟσερουμπίτζα. Qus hodie Osirositaa. 


" . . 


“ΙΛΙΟΝ GC. 


LIBER VI. 


d. Ὁ βασιλεὺς δὲ 'Avbpóvixoy (15) ἀπὸ Taupooxo- 
θῶν δη, χαθάπερ εἴρηται, ἑπανιόντα φιλοφροσύνης 


τε τῆς ἄλλης ἠξίωσε καὶ ἀφθόνῳ χρυσίῳ τὸν ἄνθρω. . 


«ev δωρησάµενος ἐπὶ Κιλιχίας τὰ τῇδε χαταστησύ» 
µενον ἔπεμφεν' ὥς ye μὴν ἀφθόνοις ἔχοι χρῆσθαι 
εοῖς ἀναλώμασι καὶ Κύπρον αὐτῷ φορολογεῖσθαι 
ἔδωκεν. ἸΑλλ’ ἐχεῖνος ὀλίγον ἐν τοῖς χαθεστῶσιν ἐπι- 


950 1. Ceterum imperator reversum, sicuti 
memoravimus, ex Tauroscythis Andronicum hene- 
volentia singulari prosecutus, ingenti auri pondere 
donatam in Ciliciam ad res ibi componendas misit 
et ut largiores ei sumptus suppeterent, vectigalia 
insuper Cypri attribuit, Sed ille haud diu ibi loco- 
rum moratus, primo quidem Philippam Auguste 


Du Cangii note. | 
45) Βασιϊεὺς δὲ ᾽Αγδρόνικον. Nicetas, l. iw, n. 4 et. v, Will. Tyrius, 1, xx, c. 2. V. Stemma 


Conmnen. 


"ον 


α 
- » ^ 


:. 
i. 
L] 
' 
s. 
* 


17 


» - 


a 
^ 
. * 


.- Cer Drm), 
΄ ML T . 





615 JOANNIS CINNAMI 6:6 


sororem, legibus id nostris minime concedentibus, A µείνας χρόνον, πρῶτα μὲν Φιλίππαν την Αὐγούστης 


Sibi despondet : deinde nulJa ratione relicta illa in 
Palzstinam transiit, ingentes secum deferens im- 
peratoris pecunias, quas ex Ciliciz et Cypri tributis 
coegerat. Illic forte incidit in Isaacii sebastocratq- 
ris filiam, qux Baldoino regi, uti dicium est, nu- 
pserat et functo marito fratreque illius regnum jain 
consecuto, vidua in urbe Ace morabatur. Crebrius 
illam ut consanguineam convenit,.et secretas etiam 
consuetudines cum ea habuit. Tandem impuro at- 
que illicito iffius amore flagrans 3c concubitu 
poiitus in Saracenorum fines ura cum illa trajecit 
οἱ liberos 'ex ea postea sustulit. 951 Inde pluri- 
mas regiones exteras circumiens Orientalem Ihe- 
borum plagam adiit, Neque ita multo post ad Per- 
sas iterum cum muliere reversus est : unde crebris 
in Romanorum (fines factis excursionibus plurimos 
captivos fecit, quos ut belli predam scelestus iste 
Persis concessit : ob ,qus facinora ab Ecclesia 
anathemate perculsus est. 


κασιγνήτην γυναῖχα ἐγγυητὴν &novfjsato, τοῦ παρ’ 
ἡμῖν νομίμου (16) ἤχιστα ξυγχωροῦντος αὐτῷ ' εἶτα 
λόγῳ οὐδενὶ ταύτης ἀπεσχημένος ἐπὶ Παλαιστίνης 
µετέδη, χρήματα τῶν βασιλέως πλεΐῖστα συνεπαγό- 
µενος, ἃ Κιλιχίας τε αὐτῆς χαὶ τῆς Κυπρίων ἔχπε- 
φορολόγηχε γῆς. Ἐνταῦθά τε τῇ σεύαστοχράτορος 
Ἰσααχίου ἐντετυχηκὼς θυγατρὶ, f, Βαλδουΐνῳ, χαθά- 
περ εἴρηται, τῷ ῥηγὶ δυνοιχήπασα, ἐπειδήπερ ἑχεῖ- 
vog ἀποθάνοι καὶ τὰ τῆς ἀρχῆς ἐπὶ τὸν ἁδελφὸν µε» 
ταπέσοι τὸν αὐτοῦ, ἐνταῦθα ἐπὶ "Άχης xaÜnsto 
πόλεως χηρεύουσα * θαµά τε ἐφοίτα ταρ᾽ αὐτὴν ἅτε 
ξυγγενη xol ὁμιλίας τινὰς ἰδιαζούσας ἑποιεῖτο τῇ 
ἀνθρώπῳ. Προθαίνων δὲ καὶ ἑκτόπως ἠράσθη ταύτης 
ἄθεσμόν τινα xal ἀνόσιον ἔρωτα, ἕως Ἠδη πλησιάσας 


Β αὐτῇ ἀνέλαθέ τε ἐκεῖθεν καὶ ἐπὶ τὴν τῶν Σαραχη- 


νῶν σὺν αὑτῇ χώραν ᾖλθεν, ἐξ ἧς xal παΐδας ἑτέ- 
χνωσεν ὕστερον. Τότε δὲ πολλήν τινα γην ὀθνείαν 
περιελθὼν, εἶτα xal εἰς τὴν ἑῴαν Ἰδήρων ἑμδάλλει 
χώραν. Οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον αὖθις ἐπὶ τοὺς Πέρσας 


ἦλθε σὺν τῇ γυναιχ], ὅθεν συχνὰς ἐπὶ τὴν Ῥωμαίων ποιούµενος ἐμδολὰς πολλούς τε ἀνθρώπων ἀνδραπο- 
διζόµενος ὁ χακοδαίµων ἁρπάγματα τοῦ πολέμου Πέρσαις παρεῖχε, δι ἃ xal ἀναθέματι πρὸς τῆς Ἐχ. 


χλησίας ὑποθέδληται. 

9. Per idem tempus orta est Byzantii de gloria 
Christi controversia hac occasioue. Quidam Deme- 
trius, genere quidem Romanus sed Lampe vico 
Asia; oriundus, in disciplinis externis ac sæcula- 
ribus parum, opinor, versatus, institutis autem di- 
vinis assiduo deditus absurdissima quæqne de iis 
crebrius proferebat. Hic saepius in Occidentem 
gentesque [talicas legatus missus et stolido fastu 


f'. Ὑπὸ τοῦτον τὸν χρόνον ζἠτησίς τις ἓν Βυζαν- 
τίῳ ἀμφὶ τῇ [P. 147] Χριστοῦ συνέπεσε δόξῃ àx' 
αἰτίας τοιᾶσδε. "Hv τις Δημήτριος (17), Ῥωμαῖος 
μὲν γένος Λάμπης δὲ κώµης ὠρμημένος ᾿Ασιανῆς, 
παιδεύσεως τῆς ἐγχυχλίου xal µαθηµάτων τῶν ἑχὺς 
ὀλίγον, οἶμαι, μετεσχηχὼς, δόγµασι δὲ ὡς ἐπίσσν 
τοῖς θείοις ἐνευχαιρῶν xal ἀπέραντόν τινα περὶ 
ταῦτα χατατείνων ἀδολεσχίαν ἀεί. Οὗτος πολλάχις 


plenus inde reversus tum alia quzedam effudit por- 6 περὶ τὴν ἑσπέραν xal ἔθνη πρεσθεύσας τὰ Ἰταλιχὰ 


tentesa , tum et Dei naturam curiesius investigare 
non destitit : rem alii nulli permissam przterquam 
doctoribus et iis qui in sacerdotum albo praecipui 
fulgeant, atque adeo ipsis jam imperatoribus , pro- 
pter dignitatis forte excellentiam. Cum e finibus 
Alemannorum rediret, gentes eas propalam con- 
tendebat 2 vera aberrare opinione, inque collo- 
quium imperatoris. aliquando admissus eadem 
effutiit. Quenam autem ista essent illo percontante, 
sermonem arripiens, statiin rem omnem, cujus 
hac est summa, explicuit : « Dicere, inquit, audent 
minorem eumdem esse et :equalem Deo a quo ge- 
nitus est. » At imperator 959 subjiciens : « Num- 
quid, ait, eumdem esse et Deum et hominem dici- 


χορύζης μεστὸς ἐχεῖθεν ἑπανῄει xol ἑτερατεύετο 
ἄλλα τε πολλὰ xai δη xol τὴν Θεοῦ φύσιν οὐδέποτε 
ἀνίει πολυκραγμονῶν, πρᾶγμα οὐδενὶ ἄλλῳ ὅτι μὴ 
διδασκάλοις xal τῶν ἱερέων ἐφειμένον τοῖς προὔχον- 
σιν, ἤδη δὲ xat βασιλεῦσι διὰ τὸ ἀξίωμα ἴσως. Τότε 
δὲ ἐκ τῆς χώρας ἀναζεύξας ᾽Αλαμανῶν διαφανῶς 
ἑτεροφρονεῖν τὰ [be διετείνετο ἔθνη, xal ποτε τῷ 
βασιλεῖ διομιλούμµενος τοιάδε τινὰ συνεῖρε. Πυνθανο- 
µένου δὲ τοῦ βασιλέως τίνα ταῦτα εἶεν, ὑπολαδὼν 
ἐχεῖνος αὐτίχα «by πάντα διεξῄει λόγον. Εἶχς δὲ οὗ- 
τως) « Ἑλάσσω τὸν αὐτὸν καὶ [oy τῷ φύσαντι θεῷ 
λέχειν τολμῶσι. 2 Βασιλέως δὲ, « Τί δὲ, οὐχὶ xal 
Θεὺν τὸν αὐτὸν xal ἄνθρωπόν qapev; » εἰπόντος, ὁ 
δὲ «Ναὶ, » εἶπεν « Οὐκοῦν, βασιλεὺς ἔφη (18), tv 


Du Cangii note. 
(16) Tov παρ) ἡμῖν νυµίµου. Mauhiaus Monachus D Dei, alia. hominis. Filius enim Dei, ex quo eum 


in Quxst. matrimonial. l. viu Juris Graco-Rom. 
p. 432 ad quintum usque gradum | proliibitas fuisse 
apud Gizcos ob affinitatem nuptias scribit : Μέχρις 
τοῦ πέμπτου βαθμοῦ πάντη τὸ ἐξ ἀγιστείας xs- 
κώλυται. V. Pachym. |. vi, c. 6, 

(17) ' Hv εις Δημήτριος. dd. etiam habet Nicetas, 
l. vii, c. 5. V. Praeterea Leonem. Allat. de Eccle 
Occid. et Orient. perp. cons. |. n, c. 12, n. 4. 

(18) Οὐχοῦν βασωεὺς ἔφη. Gaudeniius Brixieu- 
sis episcopus in Responsione ad Paulum Diac. de 
eo quod Dominus Jesus dixit apostolis : Quia Pater 
major me esl : duplex est in Christo substantia, 
waa vropria, clia nostra, jam sua : id est, una 


illibata Virgo peperit de Spiritu sancio concepium, 
aique hoc genere nascendi Verbum caro (actum 
esl ει habitavit. in nobis, idem cepit esse. Filius 
hominis, qui in principio erat. apud Patrem Filius 
Dei, utique Deus Verbum, etc. Ferrandus Car- 
uhagin. D.3c. Epistol, ad Auatolium : Si quis iterum 
requirat, Pater major. me est, utrum vox ista. se- 
cundum divinitatem prolata sit, an. secundum hu- 
manitatem, fiducialiter respondeo. secundum huma- 
nilalem, non secundum divinitatem. lacius Clarus 
adversus Varimadum: Filius minor est Patre in 
assumpti hominis forma, «qualis vero Patri est 
in Deitatis naiure substantia. Iia passim sancli 





— 
I 


647 


HISTORIARUM 115. VI. 


613 


τῷ ἄνθρωπος μὲν τὸ ἧττον, ἓν δὲ τῷ θεὺς τὸ [cov Α mus? iile vero : « Sic se res habet.» Tum imperator: 


ὁμοληγοῦμεν. Ταὐτὸ δὲ τοῦτο χα) τοῦ Ywtf po; ἀχούο- 
μεν λέγουτος. Φησὶ γάρ που - Ὁ Πατήρ µου μείζων 
µου ἐσεί. Καὶ εἰ μὴ θατἑρᾳ τοῦτο προσαρµοστέον 
φύσει (ἀτοπώτατον vàp), ἀνάγχη λοιπὸν τῇ ἑτέρα 
τὸν λόγον προσάπτειν. Τὸ γὰρ μηδεμιᾷ λέγειν ἀνοη- 
sv. "Apa χαλῶς τοῖς ἀνθρώποις ὁ λόγος ἔχε., σα 
Tt τέως κράτος εἰδέναι τὸ ἡμέτερον. » 0 δὲ xat πά- 
At, € ᾽Αλλὰ περιφανῶς ἀσεθοῦσιν, » ἔλεγε. Τότε μὲν 
οὖν iv τούτοις τὸν διάλο-ον ἔλυον  ὀλίγῳ δ᾽ ὕστερον 
xai βιθλίῳ τὰ δοκοῦντα αὐτῷ Δημήτριος ἑνθέμενος 
τῷ βασιλεῖ ἑχόμισεν. Ὁ δὲ « EU γε, ἔφη, ὑπὸ γῆν 
αὐτὸ χαταχρύψαι δυνατά ἐστιν, αὐτίχα τοῦτο χατά- 
quaov, ὡς μὴ ἐντεῦθεν ὀλέθρου πολλοῖς πρόξενος Ear. 
Ἐμοὶ γὰρ ἀραρότως ἔχειν συµδαίνει τὰ ἐς τὴν θεω» 


«Annon igitur, quatenus homo est, minorem, quate- 
nus autem Deus, qualem confitemur ? hoc ipsum 
scilicet Servatorein nostrum audivimus dicentem ; ali- 
cubi enim ait: Pater meus major me est*. Quod si divi- 
nz istud naturz non est ascribendum (id enim diceie 
prorsus absurdum esset), necesse eet ut alteri, nempe 
humanz, sermo iste conveniat. Dicerc enim ld neutri 
competere stultum esset. ltecte igitur homines ioti 
sentiunt et loquuntur, quantum hactenus majestati 
nostrse conjectari licuit. » llle vero rursum : « Ma- 
nifeste, inquit, errant in fide. » Atque in his di- 
remptum est colloquium. At paulo post sententiam ^ 
suam libello exardtam imperatori porrexit Deme- 
irius; is vero : « Si, sit, condi sub terram potest 


ρίαν ταυτηνὶ, καὶ οὐχ ἄν τες ῥᾳδίως οἶμαι αὐτῆς µε B libellus iste, defode illum protinus, ne multis causa 


lt παρακχινεῖν. o Ἁλλ ἐχεῖνος ἔτι μᾶλλον θρασὺς 


— Sv ἰδίᾳ τε xoi kv συλλόγοις αὐτὸ προῦὔφερεν. Ηδη δὲ 
' καὶ τῶν ἀρχιερέων ἑἐχοινοῦτο πολλοῖς xal τοῖς ix τῆς 


τῶν Λευϊτῶν µερίδος, οὓς διακόνους χαλοῦμεν. Ἐπεί 
*& συμφωνούντας αὐτῷ πολλοὺς eüptaxev, ἔτι μᾶλλον 
ἀναφανδὰ χατὰ τῶν tb ἔλαττόν πως πεφρονηχότων 
Ezve: καὶ ἐφέρετο ^ προϊόν τε ἐπὶ μέγα Ίρθη τ) νεῖ- 
χος, xal οὐχ ἦν οὐξαμοῦ ὅστις τῷ τότε καὶ ἑλάλει καὶ 
ἐξήτει, xày ὁποιασοῦν ἐτύγχανέ µερίδος Ov. Ὦ: οἳν 
ταῦτα βασιλεὺς ἔγνω, τὸ μὲν ἐπὶ χοινῆς τεθειχέναι 
ζ]τήσεως ὤχνει[Ρ. 148] καὶ ἀνεδύετο, σὺν εὐλαδείᾳ 
τῷ πράγµατι προσφερόµενος. Ὁρῶν δὲ σχεδόν εί 
pot ἅπαντας ἐς γνώµην τὴν Δημητρίου νεύοντας, 
ἕνα xa0' ἕνα, Ίδη δὲ xai ξύνδυο χαὶ κατὰ πλείους 
παραλαμδάνων ἐδοχίμαζε τὰ λεγόμενα, οὕτω τα πολ- 
λοὺς αὐτῶν ἐπὶ θατἑραν µετήνεγχε δόξαν οὐκ ἔχον- 
τας ἀντιλέγειν οὐδέν. RKav γὰρ χαὶ παιδείας ἄγευ- 
98:04 λογιχῆς ἦν, ἀλλὰ φύσεως ὀξύτητι καὶ μεγαλείῳ 
νοῆσεως πάντων χαθάπαξ ἑἐκράτει τῶν ἐν τοῖς χαθ) 
ἡμᾶς χρόνοις Υεγενηµένων ἀνθρώπων. Καὶ οὐχ ἣν 
ὅστις Ἠρνεῖτο ταῦτα, μὴ ὅτι τῶν ἐν βασιλέως ἄνα- 
στρεροµένων τὰ πολλὰ (fj γὰρ ἂν θωπείας ὑπώ- 


πτευσέ τις ἐνταῦθα), ἀλλ᾽ ἤδη xoi τῶν ἄλλων ἁγνώ-. 


των αὐτῷ * x&v τι διερμηνεῦσαι (19) προθυµηθείη, 
67v ἐξαισίᾳ civi προµηθείᾳ xal σαφηνείᾳ xai φρά- 
6ρως ἁπλότηςι τοῦτο διεξῄει' x3v ὁποίου δή τινος 
τῶν φιλοσοφίας ἤρτητο τὸ ζητούμενον εἰδῶν, φυσι- 
x&v Ἆ θεολογιχῶν xat χαθάπαξ τῶν ἄλλων. Ἡσχόλει 
γὰρ ἑαντὸν τοῖς τε θείοις καὶ τοῖς ἑκτὸς ἀχροάμασι, 
πολύν τε ἀμφοτέρων "Αρεός τε xol Ἑρμοῦ λόγον 
ἐποιεῖτο, χαίτοι σχεδὺν πολεµίων ἔργων οὐδένα και- 
! Joan. xiv, 98. 


perditions fiat. Mibi quidem immota super ea 
quaestione stat sententia , neque facile quis ab illa 
me dimoveat. » Cseterum] insolentior etiam factus, 
libellum privatim ac publice in ccetibus proferebat ε 
otque cum ipsis etiam episcopis »΄ Levitarumque 
ordine conspicuis , quos diaconos vocamus, de illo 
disserebat. Cum vero jam plurimos in suam per- 
Lraxisset. sententiam , manifestius contra eos qui 
minoris opinione tenerentur insurrexit, adeo ut 
maxima deinceps exeitaretur contentio, cum occur 
reret nemo, cujuscunque esset dignitatis, qui oblo- 
qui et ab eo inquirere quidpiam auderet, Quz ut 
259 imperatori comperta fuerunt, publico quidem 
examini hanc ille committere controversiam prae 
religione quadam in dies differebat, Ubi vero 
omnes propemodum in Demetrii opinionem incli- 
pare vidit, singulos priino, inde binos et plures ad  . 
8e vocans, agitata et discussa quzstione, plurimos 
ex iis, cum quid opponerent non suppeteret, in 
alteram perduxit sententiam; licet enim logicam 
et dialecticam non attigisset, præstantia tamen 
ingenii et acumine mentisque et animi magnitudine 
cseteros omnino, qui nostra seiate vixerunt, homines 
precellebat, Et nemo bzc inficiebstur, non eorum 
modo qui cum principe ssepius versabantur, quo- 
rumque suspecta haberi posset adulatio, sed et 
aliorum , qui ei prorsus ignoti sunt. Si quid enim 
interpretari vellet, id singulari accuratione «οι 


D perspicuitate, necnon et nativa simplicitate refe- ᾿ 


rebat, ex quacunque demum philosophis parte 
deducta esset quasiio, sive ex physica sive ex 


Du Cangii note. 


lTatres. Vide Sedulium, 1l. 1. Paschal. operis, cap. 
22. Mac responsione Arrium et illius sequaces, 
qui eo argumento adversus Catholicos uti solebani, 
ut testatur. Socrates, l. ;, €. 6, semper jugularunt 
sancti Patres. S. Augustinus in Enchiridio, c. 33: 
In quantum. Deus est, ipse εἰ Pater unum sunt ; 
in quantum autei homo, Paler major. est illo. Ar- 
nobius Junior in couflictu. cum 
In ea forma, in qua Filius. Patris est sine matre, 
ipae ek Puter unum sunt ; in ea. vero [orma, in qua 
Fuius Matris. est sine pajre, Patre minor est. Na- 
yeram enim sereilem. assumpsit, in qua non solum 


PATROL. Gn. CXXXIII. 


Serapione, |. n: 


Deo Patre minor esset, sed εἰ Malsre tantum mi- 
ΝΟΥ essel, quantum Matris virginis annositas ex- 
&litisset, Vigilius episcop. "Tridentinus: Si ergo 
secundum  pro[essionis (να (Αγγ) sententiam ali- 
uanta divinitati, nonnulla vero humanitati αφετί- 
enda sunt, cur non hoc quod ait : « Paier major 
me est, » humaniiati et quod ait: « Ego. ei Pater 
unum sumus, » divinitati repulamus ? 

(19) Κἄν τι διερμηγεῦσαι. Ρενεορί αχ Manuelis 
ει acutum ingenium , eloqueutinm et. in. rebus 
theologicis eruditionem con menJat pariter. Nie 
ceias, 

20 


* | e 


- 


e19 JOANNIS CINNAMI 6e 
theologica czterisque. Exercebat enim sese in di-.A pàv ἀνιείς, Ὁ μὲν οὖν οὕτως δεξιότητι φύσιως, 


vinis perinde ac hbumanioribus disciplinis, et magno 
atrumque habebat loco, Martem et Mercurium, etsi 
nullo propemodum tempore illi a bellicis curis 
vacaret. llic itaque, uti. diximus, complures ex iis 
quibuscum congressus est, ad suam perduxit 
sententiam. Primum enim nemo erat, qui nou partis 
esset sibi adverse, preterquam Lucas rebus eccle- 
siasticis tum præpositus, qui et ipse nec aperire 
lihere mentem suan audebat, cum sex non amplius 
diaconis 25M. Ceteri autem omnes , ut p'erosque 
post familiare cum imperatore colloquium 4 suis 
partibus abscedere viderunt, in secretis istis con- 
gressibus, ingenii solertia ac Hnguæ lenocinio ad 
illius esse periractos sententiam rati : apud se 
slatuere , ut nemo e suis deinceps solus 
aul secreto cum principe collequeretur. Quippe, 
eisi non in. hac vita quidem , tandem tamen post 
mortem anathemati omnino esse subdendum aie- 
bant. Ad hzc mutuo in zdibus suis et principum 
aliquot . virorum conventus instituerunt , quorum 
omnium ignarus imperator , Eutliymium Novarum 
Patrarum episcopum secreto de bac. controversia 


' pereontatur, haneque cum Πίο agitare se velle 
«quaestionem αἱ. At is labia occludens silebat. 


Exquirente autem imperatore causam silentii, tum 
respondens ille rem omnem explicuit. Ex quibus 
non modice commotus princeps iraque succensus, 
quod alias solitus non erat , utpote qui cum animi 
constantia et preter iracundiam quelibel ageret, 


comm natur eum de excelsiori loco pr:ecipitein se 


doturum, si qui sa2am de Deo doctrinam  perver- 
terent, sibi eam crimini ducerent. « Sed ut intel- 
ligatis, inquit, mulata primum voce , quaes vos 
ei quomodo de Deo sentientes probra mihi ingeritis 
(ego autem injuriam transmitto, ne rigidiore faci- 


pore vera recteque doctrine officere videar : bo- 


norum enim operum cum pravis similitudo ad 
auimos ctiam, unde utraque proveniunt , pari labe 
aspergendos 255 sufücit), agite, arma induite, ut 
mecum tandem solo contra vos venturo, non ma- 
nuum vi, sed rationum et argumentorum pondere, 
depugnare possitis. Nolo enim victus vincere; et 
testis mibi est hzec actio. Manifesta quippe affectus 
injuria, ut vides, ab ultione abstineo. Minime autem 
epcriuerat vos ea in angulis proferre. Quis enim 
vos ad id coegit? aut quis libertatem obstulit ? 
quando ego sedens pro tribunali dicendi facultatem 
denegavi ? quid inde ego lucri referam , si ineptam 
ac insulsam opinionem defendero? igitur ut non 
pudeat, quod non satis erudit: lingue animique 
exsistam, quod jam muliis vestrum accidit (licet 


ὅπερ ἐλέγομεν, πολλοὺς τῶν ἑντυγχανόντων ἐς γνώ- 

μην µετετίθει τὴν ἑαντοῦ. Τὸ γὰρ πρότερον οὐδεὶς 

Tv ὅστις οὐχὶ τῆς ἀντιχειμένης αὐτῷ μοίρας ν, ὅτι 

μὴ Λουκᾶς ὁ τηνικάδε τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἐφεστὼς 

ὃς καὶ αὐτὸς οὐδαμῆ παῤῥησιάζεσθαι ἔτι ἑτύλμα, 

xal διαχόνων οὗ πλείους τῶν Eg. Οἱ 51 5h ἄλλοι 

ἅπαντες, ὡς Ex τῆς ἰδίᾳ τῷ βασιλεῖ χοινωνίας πολ- 

λοὺς τοῦ χατ᾽ αὐτοὺς ἆ πολῥέοντας ἑώρων χοροῦ, οἵη- 
θέντες τῷ διαφόρῳ τῆς νοῄσεως xal τῷ τῆς γλώττις 
εὐστρόφῳ Ev. ταῖς ἰδιαζούσαις τοὺς πολλοὺς αὐτῶν 
εἰς ἑαυτὸν ἐφέλκεσθαι συνουσίαις, ἔστησαν παρ) 
ἑαυτοῖς, µηχέτι µηδένα χατὰ µόνας χαὶ iv παραβύ- 
στῳ τῷ βασιλεῖ ἐντεύξεσθαι αὐτῶν. « Κάν γὰρ μὴ 
vuv, ἁλλ' ὀψὲ χαὶ μετὰ ἀποδίωτιν ἀναθέματι πάντως 
ὑποδληθήσεται, » ἔλεγον, αννελεύσεις E τε ἀλλήλων 
καὶ bh xal ὑπερεχόντων τινῶν ποιούμενοι οἰχίας. 
"Qv οὐδὲν ἔτι συνιδὼν ὁ βασιλεὺς Εὐθύμιόν (20) vo € 
τῶν Νέων Πατρῶν ἀργιερέα ἰδίᾳ καλέσας, ἄνεπον- 
θάνετο τῶν εἰρημένων γυμνάζειν τε οὖν αὐτῷ τν 
δόξαν ᾖθελεν. Ὁ δὲ μεμυχὼς τὰ χείλη σιγῇ ἵστατο, 
Tou βασιλέως δὲ τὴν αἰτίαν ἑρομένου τῆς σιωκῆς, 
τὸν πάντα λόγον ὑπολαθὼν Exsivoz διεςῄει. θυµήνας 
οὖν ἐπὶ τούτοις, xalcot οὗ πρότερον εἰθισμένον αὐτῷ 
τοῦτο (ὅ τι γὰρ ἂν πράττοι σὺν εὐσταθείᾳ xal àxgo- 
χολίας [P. 149] ἕπραττεν ἔξω), ἡπείλησε χατὰ χῥη- 
μνοῦ τοῦτον ὠθήσειν, «E ye αὐτοὶ τὴν ὑγιᾶ περὶ 
Θεοῦ διαστρέφοντες δόξαν αὐτῷ ταῦτα ἑπιχαλοῦσιν. 
« Ἁλλ' ἵνα, ἔφη μεταθιλὼν, γνώσεσθε πρῶτον οἱ» 
τινες ὄντες χαὶ ὅπως ποτὲ περὶ θεοῦ φρονοῦντες 
σχώμµατά τε ἐπιῤῥιπτεῖτε x&pol (ἀνέχομαι δὲ ὑδρ:- 
ζόμενος, ὡς μὴ δόξαν ὀρθὴν αὐθεχάστῳ (21) διαδάλ- 
λοιµι πράξει. Al γὰρ πρὸς τὰ paula τῶν ἀγαθῶν 
ἔργων ὁμοιότητες ἰχαναὶ χαὶ τὰς γνώµας ταυτίζειν, 
ἐξ ὧν ἑκάτερα πρλέρχονται), ἀνθοπλίσασθε τοίνυν 
ὅπως µοι póvu τῶν ἁπάντων ἀπεναντίας ὑμῖν ξοντε 
συμπλαχήσεσθαι λοιπὺν δυνηθῄτε, οὗ Bla χειρῶν, 
ἁλλ᾽ ἑνεργείᾳ λόγων. Μισεῖται γάρ pot νιχᾷν ἠττω: 
µένῳ, xal μάρτυς fj πρᾶξις δε. Σαφέστατα γὰρ 
περιυθρισµένος, ὥσπερ ὁρᾷς, ὀπέχω τὴν ÉRpuvav: 
xaítot ἔδει μὴ iv γωνίαις ὑμᾶς ταῦτα διασύρειν. 
Τίς γὰρ ὑμᾶς xai ἐδιάσατο; ἣ τίς την παβῥησίαν 
ἀφεῖλε ; πότε poc πρὸ τοῦ βήµατος ἀπεώαθητς λά- 
γουτες; τί χερδανῶ αὑτλς, δόξῃ παρίσταµαι ἆλλο- 


D xét ; "Αρα ὡς μὴ τὴν περὶ λόγους pot ἑόξαν al- 


σχυνῶ, ὅπερ Ἰδη πολλοὶ τῶν xao üpd; ἔπαῦον (καὶ 
μὴν οὐδέποτε τηλιχκαῦτα ἐπήγγαλμαι) λείπεται πάν» 
τως, ἵνα ph] περὶ θείου δόξαν χαταπροδῶ. El δέ τις 
µεταδιδάξαι µε σχοίη τὴν γνώµην, συμφώνως Γρα- 
qal; λαλῶν ταῖς ἱεραῖς, οὐδεμία pot πάντως αἱ σχὺ- 
νη ἐπ᾽ ἐχεῖνα µεταθέσθαι ' Ev δὲ µόνον τοῦτο τιτη 

ρᾗσθω, ἀνύδριστος θὲό.ς. Ὑπὲρ τούτου vàp µυριάχ:ς 


Du Cangii note. 


(20) (P. 485] Εὐθύμιον. Interfuit Euthymius iste 
Novarum Patraruai episcopus synodo, qux an. Ch. 
1166 celebrata fuit contra. Demetrium Lampenun., 
Vide cumdem Allatium. 

(21) Αὐθεχάστῳφ. Editio Tolliana præſert αὐθέ- 
χαΐνῳ. Àu legendum ἀντικαίνῳ ? est enim ἀντίς 
xz.voy llesychio ἰἱσόκαινου, au vero αὐθεχάστῳ, 


quam vocem idem Hesychius ἀχριδῆ, aj 

τῷ λόγῳ, ἐλευθέριον, ἁξ.όπιστον, ete. όσα” 
sic hic uotio ista non omnino quadrat. Mallem 
igitur ἀντικαίνῳ reponere, haucque — periodum sie 
interpretari : £go astem. injuria. affici haud. eure 
pa ior, ne actione simili vere rectcque docirina off- 
cere videar. 





. 
. 
[| 
LI 
1 
1 
1 
| 


62 HISTORIARUM LID. VI. 


ev U6puióusvo; ὑπενέγχω. » Ταῦτα μὲν τῇδε A ejusinodi nunquam professus sim), superest omnino, 


ἱχώρησαν, ἡμερῶν δὲ ὀλίγων ὕστερον βίδλους τε, 
ὅσαι τε περὶ τούτων τρανοῦσιν, ἑχόμιζε συχνὰς xnl 
χονοτέρας τὸ πρᾶγμα προύτίθει ζητήσεως. Ὑπέρ. 
ῥιον ὤν ἑκάστοτε coyvol τῆς ἀντιθέτου μοίρας, 
ἕως ἅπαντες ἅμα πατριάρχαις τοῖς ἄλλοις ὠμοφρό- 
νησὰν τε xal τὸν βασ.λέα τῆς τῶν Γραφῶν μᾶλλον 
ξυνιέναι ὡὠμολόγουν διανοίας. Ti γε μὴν Λουχᾷ 
ἐχαλέπαινόν τε περιφανῶς καὶ σχώμµατα πρυσῆγον, 
& & τοῦ θρόνου κατασπᾷν ἐπεθοῶντο τὸν ἄνθρωπον, 
πάνυ ἁμαθῶς τοῖς πράγµασιν ἐφιστάνειν εἰδότες. 
Ti Λουχᾶ γὰρ ἠττῆσθαι ὁμολογήσαντες γνώμης, 
ὅτι καὶ τῆς βασιλέως πολλῷ πρύτερο", ἁλώσιμοί τε 
αὐτοῖς ἐς τὴ» θρησχεἰίαν γεγονότες, οἱ δὲ ἐγχλημάτων 
ἱτέρων ἐγράφοντο τοῦτον, "Eo' οἷς οἵμαι xa: βᾷσι» 
M αὐτῶν καταγνοὺς σὺν ἐπιπαθεῖ τινι λογισμῷ 
τῷ Λουχᾷ ἐπιφυομένων. « Αλλὰ τοῦτο μὲν, ἔφη, 


τέως ἀποχείσθω * ὁπηνίκα δὲ τέλος ἔξει τὸ τῶν πα» . 


θόντων, βασανισθήσεται xal ταῦτα, xat τέλος αὖ- 
wi; ἐπιθήσομεν τὺ προσῆχον ’» ἐφ᾽ ol; ἁποχρον- 
εθέντες ἐχύρουν fib τὰ δ:δογµένα. Βασιλεὺς ὃξ 
ὑχερημήνατο τούτοις" χαὶ τὸ λοιπὸν λίθοις ἐγχολα» 
ddpsvot τὴν γραφὴν ἐπὶ τοῦ Σοφίας ἱεροῦ ἀριστερᾷ 
(P. 150] εἰσιόντι φέροντες ἔστησαν. Καὶ τέλο; ἤδη 
εὕρατο τὰ τῆς ζητήσεως. Ἐγὼ ὃ ἐχεῖνο περὶ τῶν 
τούτων ἀεὶ φρονῶν διατετέλεχα, ὅτι Uh φύσιν θεοῦ 
πολυπραγμονεῖν ἀνθρώπῳ Ye ὄντι οὕχουν ἀνέγχλη- 
tw», "O γε μὴν θαυμάςειν ἔχω τῷ αὐτοχράτορι τούτψ 
αὐτίχα µοι λελέξεται. Συζητοῦντί ποτε περὶ τούτων 
αὐτῷ (ἐπὶ ἓξ xat γὰρ ἐν αυτῶν παρετέτατο χύχλους 
$i τῆς ἀμφισθητ/σεω.) τῶν τις περὶ τὴν βασιλιχὴν 
ἀμγιπονουμένων ἐγένετο ἑατίαν, ἀγγέλλων οὖν αὐτῷ 
ἐσυχῆ, ἠμθλωχέναι τὴν βασιλίδα, εἶτα καὶ ὅτι ἅῤ- 
ῥεν. Ὁ δὲ οὐδ' ὅσον ἓν σχήµατι τὸ πάθος ἐπιδειξά- 
µενος χαθῆστο προσανέχων τοῖς λεγομένοις. "Ergi 
δὶ τέλος ἤδη εἶχε τὰ τῆς τηνικάδε ζητήσεως, ὄρθως 
ἀναστὰς ῥιττεῖ παρὰ τοὺς τῶν Ἱερέων πόδας ἑαυτὸν, 
καὶ «€ ΄Αρτι pot, ἔφη, πατέρες ἱεροὶ, λόγος &x τῆς 
Τυναικωνίτιδος Ἠθεν, ἑχτετρῶσθαι παϊδά pot λέγων 
ἄῤῥενα, μεγίστην ἑλπίδα ἔμοιγε, Ἁλλ' αἰτοῦμαι δὴ 
τὴν ὁμετέραν ἁγιότητα, πἐμφατέ τινα πρὸς θεὸν 
ἱκετηρίαν, πέµφατε, ἀντιδολῶ. Κὰν μὲν οὐκ ὀρθῶς 
ἔχωγε περὶ τοῦτον 65 τὸν ἱερὸν ἑχονισάμην ἀγῶνα, 
µηχέτι μηὸ) εἰσέπειτά pot τελεσφορηθείη oxéppa 


ut quam de Deo habeo opinionem, non prodam 
aul desetam. Si vero aliquis nova quzpiam docere 
me velit, quae Scripturis sacris consentanea siut, 
in illius sententiam transire haud verebor. Unum 
hoc interea observetur , ut nen irrideatur Deus: 
pro illo enim millies ipse contumeliam patiar. » 
H»c urm ibi gesta. Paucis vero deinceps elapsis 
diebus, libros complures, quotquot praedictam con- 
troversiam videbantur explanare , produzit eom- 
munique concilio rem decidendam statuit. Desci- 
vere igitur undique plures ab adversa parte, ita 
ut universi cum cæteris patriarchis eamdem am- 
plexati sententiam iinperatorem sacrorum Sceriptu- 
rarum scientia cæteros anteire confiterentur. Lucae 


B autem. indignabantur propalam dicteriisque eum 


incessebant, atque adeo bominem throno depellen- 
dum inclamabant, viri 956 reram gerendarum 
prorsus iwperiti : ut. qui cum Luca et imperatoris 
multo ante senlentia viclos se protitereutur de- 
prehensique iis essent a vera fiJe alieni , nova ta» 
meu crimina in eum copjicerent. Unde factum 
opinor, ut et princeps eos damnaret , quod animo 
affectibus przoccupato in Lucam ferrentur. « Sed 
xe, inquit, differantur tantisper : ista etiam, ubl 
res presentes absolverimus , examinabimus , et fi- 
nem iis decentem imponemus. » Ris itaque repulsi 
decreta confirmarunt, quibus ipse etiam subscripsit 
imperator. Eadem vero postea lapidibus inscripta 
in templo Sanct Sophiae collocavere ad ingredien- 
tum partem sinistram. Atque ita finita est illa 
controversia, Illud equidem semper bujusmodi ia 
rebus sensi ac credidi, Dei naturam curiosius in- 
quirere bomini nefas esse. Czeierum quoJ in prin- 
cipe isto admiratione dignum mihi visum est, nune 
exponam. Disceptaoti-aliquando super hoc ipso (sex 
enim tdts annos agitata est. ea quaestio) accurrens 
quidam e domesticis ministris Augustam fecis:e 
abortum , ac deinde prolis masculs , in aurem in- 
susurravit. Sed ille nec vultu affectum prodens, ai 
ea que tum. disceptabantur iutento semper animo 
sedit. Qua tum finita disputatione, ↄante sacerdotum 
pedes procumbens : « Modo, iuquit, Patres sancti, 
affertur mibi ex gynzceo filium, spem mihi maxi- 


Ἱένους ἑκατέρου μηδὲν, μηδ ὀναίμην ἑλπίδων τῶν p mam, abortu periisse, Sed sanctitatem 957 ve- 


ἐμαντοῦ ' εἰ 8 ἀρεστὰ θεῷ τὰ τῆς ἐμῆς γνώμης 
ἐστὶν, οὐκ εἰς μακράν gov τὴν ἑλπίδα παρέξοιτο 
ταύτην.» Ὁ μὲν τοσχῦτα εἰπὼν ἁνίστατο Υῆθεν, οἱ 
δὲ ἐς vóvo χλιθεὶς ἔχαστος σὺν δάχρυσι θεὸν ἑἐπ- 
εχάλουν. Τότε μὲν οὖν ἐπὶ τοιούτοις ἀπηλλάγησαν. 
Οὕπω δὲ χρόνος ἑξῆχε συχνὸς, xal τεχνοῖ alba (22) 
βασιλεὺς, γλύμμα Χαρίτων, φύσεως ἄνθος. ᾽Αλλὰ 
soUtov μὲν ὁποῖός τίς ἐστιν ἰδεῖν ὁ λόγος ἓν δέοντι 
διαχράψει got, τὰ δὲ τῶν ἀγώνων ἑχείνων ἐν τού- 
τοις ἑτελεύτα. Λονχᾶς δὲ, ἐπειδὴ μτδὲν ὅτ: xat 26- 


stram obsecro , preces ad Deum fundite orateque, 
ut si in eo sacro certamine non recte sanaque fida 
desudavi , nulla mihi deinceps utriusque sexuy 
proles ad maturam ætatem perveniat, nec votis 
unquam potliar meis : sin autem grata. Deo nostra 
fuit sententia, banc spem meam non in longum 
tempus protrahat. » Quibus dictis humo se tollit. 
]ili autem in genua flesi cum laerymis Deum in- 
vocant, iisque peractis precibus digrediuntur. Neque 
multum effluxit temporis, cum puerum genuit im- 


| Du Cangii note. 
(32) Καὶ τεκνοῖ παῖδα. Natus est. Alexius Ma- — 40die Sept. an. 1170, nt. est apud Codinum αρ 


Buclis F. an. 1167, οἱ Alberico fides, vel potius 


Orig. Cp, Vide stemma Comuen. 


05) 


JOANNIS CINNAMI 065 


perator, Gratiarum imaginem, florem naturz. Sed A you ἄξιον πρ’; τῶν κατηγορούντων αὑτῷ προσετρί- 


quali fuerit is forma congruenti loco pluribus ex- 
sequemur. Ei in his finem liabuere ejuscemodi qua- 
stiones. Lucas autem, cum nibil gravioris momeuti 
ei ab alversariis objiceretur, in sede rursum per- 


mausit. Αἱ Joannes, Corcyræoru ορίσεορας, οἱ 
wmienachus alins, cognomento  Ireuicus, in priori seutentia 


6ετο, ἐπὶ τοῦ θρύνου ἔμεινεν αὖθις. Ἰωάννης δὲ 6 
τὴν Κερχυραίων λαχὼν χαὶ μοναχῶν τις ὃν ἐπεχά, 
λουν Εἱἰρηνιχὸν, τῇ προτέρᾳ ἐπιμείναντες δόξῃ 
ἀναθέματι ὑποθέέληντο, ἄλλοι τε ἑξῆς τῶν ἔχχληο 
σιαστικῶν ἐξωστραχίαθτσαν χαταλόγων. 

persistentes, excommunicationi sebditi 


sQut, aliique insuper ος ecclesiasticis catalogis dileti. 


9. Interea Hungarorum rex, ruptis rursum ſoe 
dcribus, Dionysium quemdam ex aula prinatibus, 
virum qui moltis επι in bellis inclaruerat , cum 
. ingenti exercitu ad Sirmium iterum occupandum 
mittit, Quod simul atque percepere Romani duces, 
quid iu eo rerum statu esset agendum deliberant. 
Sed non in Romanorum commodum processit 
ejusmodi consilium , utpote in id intentis consilia- 


ris, ut alus alium deciperet : utroque iu primis D 


Michaele, 95& Gabra nimirum, qui dux erat 
n gionis, et Brana, qui et Ipse exercitui przerat, 
utroque belli cupidissiuo : verum pra'valuit Brauas. 
Cum igitur Dionysium noctu adoriri vellent, quan- 
doquidem ita inter se decreverant, motis inde 
castris cum omnibus viribus ulterius suut progressi. 
Ubi ad eum pervenere locuu, in quo sua Dionysius 
castra posuerat, nullumque omnino in iis invenere 
exercitum, tuin eos occupavit pavor. Si quid enim 
aliud , locus desertus et incognitus in hostium solo 
ad commovendos militum animos plurimum valet. 
Nihilo miuus iter agebant , eorum subinde obser- 
vantes vestigia : οἱ forte coufecissent quidpiam , si 
maturius adorti fuissent Hungaros. Tum enim clara 
jam luce, ut id illi advertere , equis qui in. pascuis 
erant Íu castra abacts, et cseteris qui ante tentoria 
stare de more solent consceusis , in turmas ordi- 
nantur: moz ut Romanos negligenter οἱ incom- 
posite ferri. vident (plurimi enim ex iis, dum 
Hungaros, qui equos in castra agebaut, adoriuntur, 
$es6 huc illuc effuderant), illos invadunt , fusisque 
iis. «zeteros , qui Romanam pbalangem a tergo se- 
quebuntur , propulere etiam. Quibus perculsi 
Romani receptum primo cogilarunt, ac deiude 
longe majorem viso instare exercitum 1ati in fugam 
sese coujecere. Veritatem euim aut cognoscere, 
aut dijudicare iis in momentis pauci sdmodum 
inurtales sciunt. Protinus 959 itaque omnibus 


Τ. Ὁ 5 τῶν Οὕννων ῥῆς τὰ xaQestorsa πάλυ 
χινῄσας Διονύσιόν τινα (25) τῶν παρ) αὑτῷ ἔπιφα. 
viov, ἄνδρα πολέμων πολλῶν ἔμπειρον, στρατεύματι 
μεγάνῳ Σιρµἰου xal πάλιν ἀντιποιηθῆναι ἔπεμφεν. 
*Q πυθόµενοι ol τῶν Ῥωμαίων στρατηγο' βουλεντέα 
σφίσι περὶ τούτου ἑποίουν |f. ἑνόουν]. Πρ, οὔδαινε 
μὲν τὰ τῆς βουλῆς, οὐχ ἐπὶ τὸ Ῥωμαίο.ις Cuvolcov, 
ὀρώντων τῶν βῥουλευτῶν, ἁλλ᾽ ὡς ἄν τις παραλογί- 
σαιτο τὸν ἕτερον, μάλιστα μέντοι ἄμφω τὼ Μιχαὶλ, 
ὕς τε Γαδρᾶς ἐπεχέχλητο bout τῆς τῇδε χώρα; τε- 
λῶν, xat ὁ Βρανᾶς στρατεύματος ἰδίᾳ χατάρχων xal 
αὐτὸς, ἀμφοτέρω μὲν πολεμιχωτάτω, ἀλλ᾽ ὁ Β; α’ᾶς 
ἐχράτει μᾶλλον. Βουλευομένοις τοίνυν ἐπειδήπερ 
ἐδόχει νύχ-ωρ ἐπιθέσθαι Διονυαίῳ [Ρ. 151], ἄραν- 
τίς πανστρατεὶ πρόσω ἐχώρουν. Γεγονότες δ' Ela 
Διονύσιον στρατοπεδεύεσθαι σννέδαινεν, ἐπειδὴ παν» 
κάπασιν ἀνδρῶν ἔρημον τὸ ατρατόπεδον εὗρον, 
ὑποδειλιᾷν Πρξαντο. Ἰχανν Ὑὰρ εἴπερ τι χῶρος 


ἔρημος χαὶ ἀήθης διατριθὴ φυχἠν ἐπὶ πολεµίας χα-᾿ 


κασεῖααι στρατιωτιχήν. Ἰχνοσχοποῦντες δ' ὅμως 
ἐπορξύοντο, xal τάχα ἄν τι χαὶ ἔπραξαν, sl vt 
πρωιαίτερον τοῖς Οὗννοις ἐπέθεντο. Τότε δὲ ἐπεὶ 
ἡμέρα Έδη διαφανῶς fiv, αἰσθόμενοι Οὗννοι τούς τε 


ἵππους εἰσελαύνειν ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἤρξαντο ᾽ 


(Στύγχανον γὰρ ἐπὶ νομὴν ἀναθέντες) xai τοῖς xp) 
τῶν σχηνῶν ἐξ ἔθους ἀεὶ ἑστῶσιν ἐπιθαίνοντες ez- 
λαγγηδὸν ἑτάττοντο, Ῥωμαίους τε οὖν ἀχοσμίᾳ 
πολλῇ φεροµένοὀυς ἱδύντες (τοῖς γὰρ εἰἲν ἵσπον ἑλαύ- 
νουσιν ἐπιθέμενοι Οὔννοις οἱ πλείους ἐσχεδάσθησαν) 
ἐπήλασάν τε αὐτοῖς xal τροεφάµενοι εἰς τοὺς χατό- 
πιν όντας τῆς ᾿Ρωμαϊχῆς φάλαγγας ουνελάσαι ἴσ- 
χυσαν. "Eg" ol; συνταραχθέντες ἐχεῖνοι ἃς ὑπαγω: 
γην ἔχλιναν, Καὶ và. λοιπὸν ἀνὰ χράτος Ῥωμαῖοι 
ἔευγον, οἱηθέντες πολλῷ πλείονα τῆς ὁρωμένης Em 
θέσθαι alot στρατιᾶς. Thv γὰρ τοῦ ἀληθοῦς γνῶτίν 
τε xal διάχρισιν χομιδῆ ὀλίγοις ἀνθρώπων ἐν τοῖς 
τοιούτοις ἔστιν εὑρεῖν. "O0sv xal ταχὺ κάντων 


discedeutibus, aliquaudiu cum signis, et. paucis ex D ἁπαγορευσάντων µέχρι μέν v:vo; ἕστατον ἀμφο- 


euis, restitere dux uterque, aliquot adhue secum 
permansuros ltomsnos rati. Sed ubi nen usqusin 
cum iis stetit, terga e* ipsi tandem dederunt, Bra- 
nas quilem conversus unum de hostübus hasta 
percussit; alter autein fuga evasit. Tum sane quod 
ju consilio prius inter eos dissidium intercesserat 
innotuit ; postquam enim fugientem Gabram iterum 
assecutus est Branas, irridens ac illedens : « Num, 
inquit, vidisti, o Scbaste, ut iterum restiteriu 


τέρω τὼ στρατηγὼ οὖν τοῖς Gmu:lou; χαὶ &i- 
qot; τῶν ἀμφ᾽ αὐτοὺς οἰουμένω ἐπισυστήσασθα:. aj 
Ῥωμαίων τινάς * d; δὲ οὐδεὶς οὐδαμόθεν συνίστατο 
€$.0100;, νῶτα λοιπὸν ἔδοσαν καὶ αὑτοί. λλλ' ὁ 
μὲν Βρανᾶς μεταξὺ ἐπιστραφεὶς τῶν τινα πολεμίων 
ὁόρατι ἔπαισεν, ἅτερος δὲ defer. "Οτε δὴ χατα- 
φανῶς ἔγνωστο τὰ τῆς ἐν βουλῇ πρότερον αὐτοῖς 
διαφορᾶς. Ὁ yáp τοι Βρανᾶ. (94) ἐπειδὴ φεέγοντι 
αὖθις συνέµιξς τῷ Γαδρᾷ, ἐπιτωθάζων µάλα xc: 


Du Cangii note. 


(23) Διονύσιόν τινα. Dionysii meminit Nicetas 
nuu semel, dum bella Hungarica exsequitur. Sed 
dec illo sileut Hungarici scriptores. 


(24) 'O vdp to« Βρανᾶς. «10e. Nicetau, £1 iv, 
n. 3, 





095 HISTORIARUM LIB. ΥΙ. 


636 


ἱιάθρυπτος « Δρα, ἔφη, συνεδάλου µε, ὥ σεδα- A hostibus, eosque hasta invaserim ? » lllo annuente t 


età, ὅπως ἐσαῦθις τοῖς πολεμίοις ἀντιχατέστην, ἀπὸ 
ὁδρατός τε αὐτοῖς προσηνέχβην 5» Too δὲ χαταφἡ- 
σαντος, € Ἁλλ' ἔγωγε, εἶπεν, οὗ μὰ τὴν βασιλέως 
εδόν σι χεραλὴν (25) ὅτι μὴ ἀπιόντα. » Οὕτως οἱ 
νῦν Ῥωμαῖοι οὐχ ἐπὶ τῷ κοινῇ συαφέροντι οὐδὲν 
αΙτραγµάτευται ἕχαστος, ἀλλ᾽ ὡς ἄν τις αὐτὸς χαλὸς 
xi ἀγαθὸς εἶναι δόξῃ, Πάντα ἀναδέχεται πόνον. 
θὖννοι δὲ χατὰ νώτου διώξαντες οὐ σφόδρα πολλοὺς 
Ῥωμαίων ἔκτειναν, εἷλον δὲ χαὶ οὐ συχνούς. Δειλίᾳ 
fàp ἔτι πολλῃ εἴχοντο. Τεχμηριώααιτο δ᾽ ἄν τις 
ἐντεῦθεν. Τῶν γάρ τις ix πεζιχκῶν χαταλόγων qu- 
vic ἄχρι χαὶ ἐπὶ Ζεύγμην ᾖλθε, πρὸς οὐδενὸς Ῥω- 
µαίων χαταλτηφθείς. Οὕτω σχοὰῇ τὴν ὁδὸν ἐποιοῦντο. 
Ὀτεδὴῇ πρὸς ὄγχον ἑπᾶραι τὸ πραχθὲν ἐννοησάμενος 
Διονύσιος ὀλίγα τῶν πεπτωχότων συναγαγὼν σώματα 
p ἐπ αὗτὰ ὅτι πλεῖστον Ίχειρε τῷ τοῦ χώματος 
Η1γέδει xa τὰ νεχιμαῖ συμμετρεῖσθαι διι- 
νηθείς. [Ῥ. 152] Ταῦτα μὲν οὖν οὕτω συνηνέχθη 
Γε,έσθαι, βασιλεὺς δὲ ἑσφάδαζε μὲν διὰ ταῦτα xal 
Wérev αὐτὸς xal πάλιν ἐπὶ Οὐννιχῆς lvo, ἐπί- 
Wb μᾶλλον τῆς Ῥωμαίων loyóo; ποιεῖσθαι θέ- 
λων αὐτοῖς, τοιάδε τινὰ ἐνενόει. Ἀλέξιον μὲν, ᾧ τὴν 
θυγατέρα Ἠγγύα, στρατεύμασιν ἅμα πολλοῖς, ὧν 
Ἀλέξιος Ίρχεν ὃς πρωτοστράτωρ ἐτύγχανεν Qv, 
lxi τὸν "Ictpov. ἔπεμπε δόχησιν ἐμποιήσοντα Obv- 
νοις ὡς Ex τῶν συνήθων xal πάλιν αὐτοῖς ἐπιτεθή- 
σεται χωρίων. Λέοντα δέ τινα Βατάτζην ἐπίχλησιν 
ἱτέρωθεν στράτευµα ἑπαγόμενον ἄλλο τε συ(νὸν xal 


« Enfinvero, ait, per caput. imperatoris nusquam 
vidi te nisi fugientem, » Sic igitur nune etatis 
ftomanorum quisque, οἱ de communi agatur com- 
modo ac publica utilitate, egregium nihil eonticit z 
contra vero, ui manu strenuus fortisque omnibus 
appareat, nulli labori parcit. At Hungari , qul a 
tergo fugientibus instabant, paucos e Romanis 
cecidere, nec plures admodum cepere , cum essent 
et ipsi pavore haud winimo conturbati : quod inde 
colligere quivis pote«t. Quidam enim ex pedestribus 
numeri ad Zeugmen usque fuga delatus, in nullum 
Romanorum incidit, adeo oscitauter illi iter facie- 


: bant. Tum quidem Dionysius in immensum attol- 


lere rem gestam cogitaus, paucis ia unum collectis 
interemptorum cadaveribus, humum iis iujecit 
3ggeremque altius eduxit, futuruni ratus , nt czso- 
rum inde numerus depreheuderetar. ln bunc modum 
res ibi peractis 9060) sunt. At Imperator ex iis non. 
modice indignatus, ipse iterum in Hungariam mo- 
vere instituit : atque ut Romans fortitudinis hosti- 
bus daret argumentum, id potissimum commi- 
niscitur : Alexium quidem, cui desponderat filiam, 
cum multis copiis , quibus Alexius protostrator 
prefuerat, versus Istrum misit, «quo llungaris fu- 
cuin faceret quasi ex consuetis rursum locis in cos 
impetum esset facturus. Leonem autem Batatzem 
nomine aliunde cum exercitu perinde msgno, mazi- 
me vero Valachorum ingenti multitudine, qui 


δὴ χαὶ Βλάχων πολὺν ὅμιλον, οἳ τῶν. ἐξ Ἰταλίας (26) C Italorum coloni quondam fulsse perhibentur, ex: 


ἄποιχοι πάλαι εἶναι λέγονται, Ex τῶν πρὸς τῷ Εὺ - 
ξείνῳχαλουμένῳ πόντῳ χωρἰωνἑμόθαλεῖν ἐχέλευεν εἰς 
εἠνθὐννιχὴν, ὅθεν οὐδείς οὐδέποτε τοῦ καντὸς αἰῶνος 
ἑπέδραμειτούτοις, Αλέξιος μὲν οὖν xal τὸ ἄλλο 'Pu- 


locis Ponto Ευσίηο vicinis Irruptionem in Ilunga- 
riam facere jubet, qua ex parte nemo adhuc a pri- 
mis szculis eos luvaserat. Alexius itaque et reli- 
quus Romanorum exercitus cum ad litrum perve- 


Du Cengii note. 


(95) Mà t)» βασιλέως κεφαλήν. Auctor est 
A:philinms Romaunm senatum post Seiani cedem 
decrevisse, ut nulla fierent. deinceps juramenta, 
ris e» imperatoris nomine conciperentur : Μήτε 
τοὺς ὄρχους bx' ἄλλου τινὸς, πλὴν τοῦ αὐτοκράτηρος 
ποιεῖσθαι. Hinc crebre ille sacramentorum for- 
mulæ. per ſortunam, per genium, per salutem princi- 
ps. Elegium S, Pantelcemonis : 


Mi τῶν θεῶν, βέλτιστε, thv σωτηρίαν. 


quz sic vertit Fredericus Morellus : 
Vir optime, almam per salutem principum. 


Geegorius in Vita S. Basilii Junioris, n. 4 : Nt τὴν 
αν τῶν βασιλέων, Per imperatoris caput eliam 
iucabant Christiani, Sinod. Chalcedon. can. 30 : Τὸ 
εἰς τὴν χεφαλὴν τοῦ βασιλέως, J| εἰς τὴν οἰχείαν 
σωτηρίαν ὁμόσαι τινά. Palladius, in Hist. Lausiaca, 
e. 3 de S. Pontamiana: H δὲ ἀφίτσι φωνὴν, 
εἰποῦσα, τὴν Χχεφαλην τοῦ βασιλέως σου ὃν σὺ 
φοδῇ. etc. Vegetius, 1. ni, ο. 5 De. tironibus : Ju- 
faut autem. per Deum — et per majestatem. impe- 
raloris, qua secundum Deum generi humano dili- 
genda est. et colenda. Sed de ejusmodi formulis 
coisulendi Seldenus ad Marmora Arundel. p. 147, 
et Hansen. De jurejur. vet. c. 95. 
(96) Οἳ τῶν ἐξ "Ica Alac. Vets ea fuit et fere 
eonstans opinio, Blachos sen. Vlachos a Romanis 
duxisse, et a nescio quo ejusdem geniis 
sumpsisse originem et. sppellationem. Pius 
U pp. de Valachis ; Postremo llomanis armis $nb- 


acti ac. deleti. sunt, εί colonia Romanorum, qua 
duces coerceret, eo deducta duce quodam Flacco, a 
quo Flaccia nuncupata. Exin longo temporis tractu 
corrupto, wt fil. vocabulo  Valachia dicta, et pre 
Flacciis  Valachi appellati. Sed licet hanc de Va- 
lachorum origine sententiam, ut [ahulis innixam. 
respuat damnetque Leuwnclavius, illud tamen in 

confesso esse debet, non extremis duntaxat natum 

81::culis, sed jam Manuele ipso imperaute invaluisse. 
Quod præter Cinnamum docet satis. superque In- 
nocentius Hf papa 1. 1 Epist., dum Joannicio Bul- . 
garorum et Vlachorum regi de stirpis origine quo» 

danimodo adblanditur : Nos autem, Inquit, audito 

quod de nobili wrbis Roma prosapia progenitores - 
tui eriginem  trazerint, εἰ tw ab. eis eu sanguinis 

generositatem contrazeris, et. sincera devotionis ajfe- 

cium, quem ad apostolicam sedem geris, quasi ha:- 

redilario jure, jampridem te proposuimus. litteris et 

nuntiis tisiture, Qux: quidem pontificis verba non 

ad solius duntaxat. Joannicii, verum ad totius 

Vlachorum gentis originem referenda alibi docui- 

mus. Sed et Georgius a. Reycheradoff Transylva- 

nus in Chorographia Moldavie adnotat adstipulari 

huic opinioni ltomanum sermonem, qui adhuc 

in ea gente perdurat [P. 484], licet adeo. ex omni 

parie corruptum, ut viz ab bomine Romano in- 

lelligatur. Sed de Vlachis seu Viahis copiose et 

erudite egit Joannes Lucius libro vi De regno Dal- 

uat, et Croatiz, c. 5. 








65] 


JOANNIS CINNAMI 


6*8 


nissent metum [fungaris fecere quasi continuo Α µαίων στράτευμα ἐπὶ τοῦ "Iotpou γεγονότε; δέος 0x 


Inde trajecturi. Batatzes autem ab iis qu: diximus 
locis irrumpens , omnia depopulatus obvia quæque 
prosterhit, bominum ingentem cædem edit, nec 
pauciores captivos ducit. Αά hxc pecorum equo- 
rumqne et aliorum inde animalium gteges agens 
ad imperatorem, revertitur. Sed ille alteram quo- 
que lis inferre plagam volens novas in eos rursus 
copias mis't: jussitque ut superiora adirent loca 
et Hungaros qui Tauroscythicam accolunt aggre- 
derentur. lis copiis praeerant Andronicus Lam- 
pardas et Nicephorus Peiralipha aliique non pauci. 
$umma autem rerum penes Joannem Ducam, cujus 
hon semel meminimus, 961 fuit. Nec diu cunctati 
loca longa atque inaccessa terrasque hominibus 
prorsus vacuas emensi llungariam invadunt, et in 
vicos incidentes frequentissimos complures ingenti 
prada potiuntur, bomines inultos cædunt, plurimos 
captivos faciunt * cumque inde essent excessuri 
confectam ex ere crucem isthic loci statuunt. cum 
hujusmodi inscriptione : 


Pannonict quondam numerosa hic germina stirpis 
Mars et dura manus sustulit Ausonium : 
Imperium Manuel Rome cum divus habebat, 
omnenum Auguste gloria prima domus. 


4. Interea dum hac geruntur, Austri: dux Hen- 
ricu$ cum uxore Theodora imperatoris 2dgnata 


Bardicam venit, tum ut Fredericum Álemannorum C 


regem imperatori reconciliztvi, ium etiam ut belli 
inducias pro Hungaris' expeteret. Fredericus enim, 
ut supra conwnemoraviinus, obnitente ei Manuele, 
non niultum abfuit quin Romano privaretur prine 
cipatu, Romano pontiflce ut ad normam id anti- 
quam rediret consentiente. Alia item multa minime 
jucunda perpessus erat, infensis ei populis, quos in 
ilum concitaverat imperator. Quapropter paulo 
&nte com iu discrimine adhuc res ejus essent, 
placare volens imperatorem per legatos amicitiam 
fpsius expetiit seque 9649 belli contra Hungaros 
socium fore pollicitus est. Verum cum ea quz de 
huperio Romano a papa sancita fuerant convulsa 
essent penitus et in irritum cecidissent : principe 
nimirum ut Byzantii rursum maneret imperii Ro- 
mani sedes eontendente, idque non admiltente 


έτεινον OU vo: ὡς ἐχεῖθεν abv(xa περαιωσόμενοι Ba- 
τάτζης δὲ ὅθεν εἴρηται προσθαλὼν ἔχειρὲ τε ἀφειδῶς 
πάντα χα. ξυνεπάτει τὰ παραπίπτοντα. Ανθρώπων τε 
οὖν πολὺν εἴργαστο φόνον καὶ ἀνδραποδισμὸν οὐχ 
ἑλάσσω πεποίητο, Πρὸς δὲ xal ζώων ἀγέλας ἵπκων 
τε xai ἄλλων παντοδα πῶν Εχεῖθεν ἑλάσας ἐπὶ βασιλέα 
ἆλθεν, Ὁ δὲ xai δευτέραν ἐπιθεῖναι clot θέλων 
πληγὴν στράτευµα χαὶ πάλιν ἐπ' αὐτοὺς ἔπεμφεν 
ἐπιστείλας ἄνωθέν ποθεν ἐς τοὺς προσοιχοῦντας sky 
Ταυροσχυθιχὴν ἐμδαλεῖν Οὕννους. Ἡγοῦντό «ε τῷ 
στρατεύματος τούτου ᾿Ανδρόνικός €t ὁ Λαμπαρδὰ; 
χαὶ ΝικηῬόρος ὁ Πετραλοίφας ἄλλοι τε ixavol. Πᾶσι 
μέντοι ἐφίστατο Ἰωάννης, οὗ Πολλάχις ἤδη ἐμι]- 


p όθην, ὁ Λούκας" οἵ καὶ oüx εἰς μαχρὰν δολιχούς 


τινας xai δυσεµθόλους διαµείφαντες χώρους ἀνθρώ- 
«ων τε παντάπασιν ἔρημον διελθόντές γῆν ie 
θάλλουσι τῇ Οὐννικῇ, χώµαις τε πολυανθρωποτάταις 
ἄγαν ἐντειυχηχότες πολλαϊῖς µέγα tÉ τι λαφύρων 
περιεθάλλοντο χρῆμα xat ἀνθρώπων πολλοὺς ἔχέέν 
ναν, ᾿πλείστους 6b καὶ Ἱνδραποδίσαντο. Μὲλλαντές 
σε Ίδη ἐχεῖθεν ἁπαίρειν σταυρὺν χαλκοῦ παποιηµέ» 
voy ἐνταῦθα ἀναστήσαντες τοιάδε τινὰ ἔγραφαν * 
Ενθάδε Πανγογίης ποτὲ ἄκριτα gvJa γενέθλης 
Δειγὸς "Αρηξ καὶ χεὶρ ἔκτανεν Αὐσονίων. 
"Ρώμης óx£óte χεινης δΊος ἄνασσα MaroviM, 
Κομγηνῶν κρατόρων εὖχος ἀριστονόω». 

6. Ἐν ᾧ δὲ ταῦτα ἑγί»ετο, Εῤῥίχος (27) Ὁσερι” 
χίων δοὺξ σὺν τῇ γυναιχὶ θεοδώρᾳ τῇ βασιλίως 
ἁδελφιδῇ ἐπὶ Σαρδιχὴν ἦλθε, Φρεδερίχον τε «bv 
᾽λλαμανῶν ῥῆγα τῷ βασιλεῖ διαλλάξων xol πολέμων 
ἐχεχειρίαν Οὔννοις ἐδαιτήσομενος. Φρεδερίχος Υὰρ, 
ὡς &v τοῖς ἔξωθέν µοι δεδιἠγηται λόγοις, βασιλέως 
ἀντιπράττοντος αὐτῷ, τὴν τε Ρώμης ἁρχὴν παρὰ 
μικρὸν ἀφῃρῆσθαι ᾖλθεν, ἐς τὸ πάλαι E00; Avaxt- 
χωρηχέναι τοῦ ἐν Ῥώμῃ ἀρχιξρέως συνοµολογί” 
σαντος, (P. 153] καὶ ἄλλα τῶν οὗ κατὰ γνώµην 
ὑπέστη πολλὰ, τῶν τῇδε ἐθνῶν ἐχπεπολεμωμένων 
αὐτῷ ταῖς ix βασιλέως συνωθῄσεσι, Δι & xal ὀλίγφ 
μὲν πρότερον, ὀπηνίχα ἔτι kv xaxol fiv, ὁποποιῖ- 
όθαι τὺν βασιλέα θέλων, πέµψας φίλια; διελέζατο 
κατὰ Όὕννων τε, ὥσπερ εἴρηται, συνάρασθαι αὐτῷ 
ὡμολόγει. Ἐπεὶ δὲ τὰ ἀμφὶ τῇ Ῥώμης ἀρχῇ τῷ 
πάπᾳ διωµολογηµένα ἀνατετράφθαι Εννέδη, ἅτε δῇ 
βασιλέως μὲν ἐπὶ Βυζάντιον τὴν Ῥώμης καὶ αὖθις 
μεῖναι ἰσχυριζομένου (28) βασιλείαν, τοῦ δὲ πάπα 


Du Cangii nota. 


(27) ᾿Εῤῥίχος. Hemicus cognomento Jasomir- 
(ot primus Austrie dux Leopoldi marchionis filius, 

opoldi marchionis frater et successor, primis 
nuptiis uxorem duxerat Gertrude Lotharii imp. 
filiam an. 1149, ut est in Chronica Australi, qua 
exstincta. alteram sibi adscivit conjugem Theo- 
doram Comnenaim, lsaacii Cyprii tyranni sororem, 
uti fusius a nobis in stemmate Comnenico indi« 
catum, an. 1156, quo Fredericus imperator Au-- 
striscum marchionatum erexit in. ducatum, quod 
ex Sierone discimus, qui Theodore mortem ín 
an. 1185 conjicit, De Henrici legatione silent, ni 
fallor, scriptores Germanici, qua praecessisse vi- 
cetur aliam αὐ [οπίου Leone Saxomie duce 


olitam, quam mox Cinnamus commemorat, si 
non annis, saltem aliquot mensibus. Ab ea enim 
reducem Austriacum colligimus ex Arnoldo Lobe- 
censi, |. 11, c.5, cum Saxonicus snaminiit. Nec enia 
una ambos duces simnl Cpolim profectos probabile 
est, etsi. scriptor idem Orientalis ducem Austria 
iustaurata classe prosecutum ducem Saxoniz usque 
in ipsam Hungariain tradat. De Henrico consulei 
preierea auctor Vita B. Mariani abbatis Natisp. 
c. 6 n. 97, Cuspinianus Brunnerus |. xu, Anual. 
Buicor etc.; 3t de Bladigratzo nihil succurrit.— 
(38) Ἰσχυριζομέγου. Certe de. transferendo in 
Grecos imperatorio ttulo pacta inita fuisse cote 
gitur ex iis qui habet Gotefridus monachus S. 





$29 HISTORIARUM LIB. YT. 630 


τοῦτο μὲν οὗ χαταδεχοµένου, v ᾿Ῥώμῃ δὲ βασιλεύειν A papa, sed ut Kom imperaret postulante : bis re- 


αὐτὸν ἀξιοῦντος, διὰ ταῦτα ἀναθαρσίσας Φρεδερί- 
xo; αὖθις τὴν δυσµένειαν ἑἐξεδείχνυ, εἰς ΥΏν τε τὴν 
Ῥωμαίων εἰσδαλεῖν διανοούμενος βαρθαρικῇ τινε 
ἀπονοίᾳ Ίδη xal δ.αµερίζειν αὐτὴν τοῖς περὶ αὑτὸν 
πρξατο. Ἐπεὶ δὲ τοῦ βασιλέως ἀντιπραττομένου 
ἐπινοέαις ἑτέραις ἄπρακτος fv, ἐπὶ τὴν δι» Ἐῤῥίέκου 


τούτου xai ἩΒλαδιγράτζου ἐπεῖδε πρεσδείαν, prya- 


νώµενος ὅπως ἂν ἐν φιλίας προσχήµατι ἀποσχέσθαι 
τῶν κατ αὐτοῦ ἐγχειρουμένων ἀναπείσας τὸν 
βασιλέα αὐτὸς οὕτω ἐς τὸν χατὰ Ῥωμαίων εὐχερῶς 
ἀποδύσηται πόλεμον. Αλλά βασιλεὺς ταῦτα ἑννοη- 
cápevoz Ἐῤῥίχον μὲν σὺν εὐμενείᾳ εἶδεν ἄνεσίν τε 
πο)έμου Οὕννοις αἱτησαμένῳ ἐπένευσε , τῶν δὲ 
ἁμον τῷ Φοξδς,ίχῳ πέρατι δέδωχεν οὐδέν. Άλλὰ 
Ἐῤῥίχος ἐπὶ οἴκου ἀνα χωρῶν, ἐπειδήπερ ἐν Παιυ- 
γ΄ᾳ ἐγένετο, Στέφανον ἀναπείθει τὴν Τανροσχυθί- 
52 (39) διωσάμενον χόρην θυγατέρα τὴν αὐτοῦ ἀγαγέ- 
οὔαι. Γέγονε $5 ταῦτα) xal Οὗννοι οὐ πολλῷ ὕστερον 
Δαλματίαν αὖθις ἀφελέσθαι διενοἠθησαν. "Αλλα τε 
οὖν στρατεύματα παρ) αὐτὴ» ᾖλθον καὶ ὁ παρ αὖ- 
tolg τὴν ζουπἆνον ἔχων ἀρχὴν (βούλεται δὲ τοῦτο 
τὸν μετὰ τὸν ῥῆγα παρὰ τῷ ἔθνει δεδυνημένον) 
ἀλλὰ πολέμῳ μὲν τῶν vió: περιγενέσθαι οὐδαμῆ 
ἴσχυσαν, τὸν Χαλούφην δὲ ὑπὸ χεροὶ θέµενοι ἀν- 
εχώρησαν. Ὅπως 1e μὴν Νικηφόρῳ τοῦτο συνέδη, 
αὑτίχα po: λελέξεται. Οὗτος στράτευμα Οὐννικὸν 
ἐπὶ χώρας Ὑενέσθαι πυθύµενος, ὀλίγους τῆς περὶ 
αὐτὸν ἐπιθέμενος στρατιᾶς ἑξῄε; τοῦ Σπαλαθᾶ. Ἐν 


bus elatus Fredericus rursum quo adversus prin- 
cipem flagrabat odium palaw fecit, atque in terras 
Romanorum irraropere statuens barbarica quadam 
amentia ac stoliditate eas jam suis partiri coeperat. 
Ubi ergo principe obviam eunte conficere nihil 
potuit, ad aiia versus consilia, legationem hujus 
Henrici et Bladigratzi instituit : ut. hac. arte sub 
amicitia et benevolenti:e praetextu a conatibus 
avocato imperatore facilius ad bellum Romanis in- 
ferendum $ese deinceps accingeret. Sed ubi id 
imperatori compertum est, Henricum quidem mulia 
comitate excepit induciasque pro llungaris expe- 
tenti indulsit : eorum vero quie ad Fredericum 
spectsbant nihil est. exsecutus. Henricus autem 
domum rediens com in Hungariam pervenisset, 
Stephano persuasit ut remissa ac pulsa Tauroscy- 
tbica puella filiam suam in matrimonium duceret. 
Quo facto Hungari non multo post occupare 
iterum Dalmatiam statuerunt, alieque eo missæ 
copie, et ipse etiam qui zupaai diguitate intet 
illos fungebatur, quod nomen proximam a regc in 
ea gente 203 potestatem significat. Sed cum bello 
isto nihil essent. consecuti , solo capto Chaluphe 
redierunt. Quomodo vero id Nicephoro acciderit, 
commeniorabimus. Cum ille accepisset venisse in 
regionem istam Hungarorum exercitum, paucis 
militum suorum assumptis, Spalatlia egreditur : 
dumque iter facii, plerisque ex iis qui 'subseque- 


ᾧ δὲ «hv πορείαν ἑτίθετο, οἱ πλείους τῶν αὐτῷ C bantur sensim semper diffluentibus ac recedentihus, 


ἑπομἔνων xax ὀλίγους ἀποῤῥέοντες ἀεὶ εὐχείρωτον 
τοῖς πολεαίοις τὸν ἄνθρωπον ἔθεντο. Περιστάντες 
οὖν αὐτὸν ἕργα χειρὸς ἑργασάμενον ἀδρᾶς αἰχμά- 
λωτον ἔσχον, 

ε’, Ὁ βασιλεὺς δὲ τούτων ἁχούσας ἐς Βυζάντιον 
ἆλθεν, ἔαρος σὺν µείζονι ἄλλῃ παρασκευῆ χατ 
αὐτῶν ἀφιχέσθαι διανοούμενος. Οὐ μέντοι καὶ ἢδυ- 
whÜn περὶ τὴν στρατευσίµην ἐνταῦθα παραγἑνέ- 
ca: ὥραν, τύχης ἐμποδὼν αὐτῷ χωρησάτης τινὸ;, 
[P. 154] Ἶτις ὁποία ποτὲ ἣν ὁ λόγος δηλώσει, Ἑξ- 
Έκε μὲν ὁ χειμὼν, ἀναχεκαθαρμένου δὲ τοῦ ἀχλνώ- 
δους ἐπί τι σωφρονικὸν καθίει γυµνάσιον (50) &xo- 


haud ægre ab hostibus captus est. Circumstantes 
igitur illum fortia manu edentem facinora, capti- 
vum tandem abducunt. 


9. Postquam ea rescivit, princeps Byzantium 


venit, vere primo majori cum apparatu ipsos sta- 


tuens. invadere, Neque tamen opportuno. militia 
teippore adesse ibi potuit, interveniente tum casu, 
qui qualis fuerit commemorabo, Circumacta jam 
liieme discusssque cceli ealigine, bonesto se dcdit 
exercitio, quod abantiquo imperatoribus corumque 
liberis proprium ac solemne fuit. Est vero id ejus- 


Du Cangii note. 


Pan!alcon. an. 1172 ; imperatorem nempe Frede- p redeuntem Henricum iter per Ilungariam cepisse. 


ricum in curia seu conventu Wortnatiensi conquee 
stum de i'lis qui partibus favebant Rolandi, quod 
coronam Homani imperii Graeco imyonere vellet. 
Vide Joanu. Palzonidorum in Vita S. Cyrilli Car- 
meii'z, n. 1l. 

(29) Ti» Tevpooxv0lóa. Adeo confusa est Grae- 
corum scriptorum in concinnanlis historiis suis 
ratio, dum το gestas præpostero erdine, nec 
OUservata temporum et annorum regula, qu: 
uuica fax est historie, euarrant, ut vix. quid- 
quam perciperemus in iis, wisi aliunde, a δε» 
ptoribus videlicet Latinis, lux a(fulgeret, quorum 
ope plerumque licet emendare Grxcorum anachro- 
nismous. Scribit hoc loco Ciunamus Henricum Au- 
siris ducem a Frederico missum esse Cpolim, dum 
in llungaria iuter utrumque Stephanum belluta 
exardesceret, hoc est, an. 1172 vcl proxime sequen- 
d, si Thwroczio et Boulinio fides : ex ea legatione 


LLAGEEEES ο... . 


et suasisse Stephano juniori, ut repudista Primis- 
lai, de quo supra egit Cinnamus, fllia suam ipsius 
duceret, quod et peractum ait. Quod si i!a se res 
habet, perperam auctor Chronic Australis Ste- 
phani Hungaris regis nuptias cum A fete filia 
Henrici ducis Austrie conjicit in an. 1165 ; sed 
neque scriptori huic et Cintawo consentit Arnoldus 
Lubecensis, qui Stephani uxorem, Henrici sororem, 
non filiam, fuisse scribit, eamque, cum obiit ma- 
ritus, preegnantem exstitisse : Nee minus, inquit ille, 
alter (Henricus Ausiriæ dux ) affligebatur. de tam 
subito regis. interitu, eo quod intestatus obiisse, et 
sororem suam viduam, pregnaniem iamen et gravi: 
dam, quasi exsortem regni sine heredé reliquis- 


(50) Γυμνάσιον. Tzycanisterii ludum describit, 
de qno abunde ad Joinvillaw diximus dissert. 8. 


631 


JOANNIS €CINNAMI 


632 


modi. Adolescentes aliquot æquo divisi iter se A τὸν εἰθισμένον ὃν βασιλεῦσι καὶ παιοὶ βασιλέων 


humero factam ez corio pilam magnitudine malo 
similem in locum quemdam ad id prius prout visum 
fuerit dimensum emittunt. Tum vero ad illam ve- 
luti. premium sliquod in medio positam plenis 
lavicem babenis contendunt, singoli in dextris 
virgam habentes, qus longitudine mediocri in 
ocbiculatam quamdam latitudinem subito desinit, 
cujus medium cliordis aliquot desiceatis 484 retis- 
que in modum inter se connexis intercipitur. Dat 
vero operam utraque pars ut ultra alteram antea 
definitam metam prior quisque pilam transmittat. 
Cum enim in alterutram metam reticulatis virgls 
pila transmittitur, id parti alteri pro victoria est. 
liujusmodi quidem est ludus iste, lapsui obnoxius 
plane ac periculosus. Necesse quippe est at qui in 
eo se exercet sese supinet continuo inque latus 
vtrumque flectator, ut ia orbem equum circumogat 


ος varios subinde instituat eursus totidemque mo- . 


tus, quot pilam facere contigerit : atque hoc se 
modo habet exercitium Istud. Dum igitur princeps 
tiro quodam modo in eo sese circumageret, acci- 
dit ut quo vehebatur equus in terram totus cor- 
rueret. Cumque ille subter effusus magno labore, 
ut se erigeret 3 casu isto, anniteretur, nec equuiui 
toto, uti. diximus, incumbentem corpore removere 
posset, femur manumque, dum sub sella equestri 
intercipiuntur, graviter lzsit : tantaque id malum 
constantia pertulit, αἱ quantumvis letbales pate- 


ἀνέχαθεν. Ἔστι δὲ «b. «ov3tov, Νεανίαι ttvio: εἰς 
ἴσα διαιρεθέντες ἀλλήλοις σφαῖραν σχύτους μὲν 
πεποιηµένην uio δὲ παρεμφερῇ τὸ μέγεθος εἰς 
χῶρήόν τινα ὕπτιον ἀφιᾶσιν, ὃς ἂν δηλαδὴ συμµετρη- 
θαμένοις αὐτοῖς δόξῃ. ἐπ αὐτὴν τε οἷόν τε ἆθλον 
ἐν ωεταιχμίῳ χειμένην ἀπὸ ῥυτῆρος ἀντιθέουσιν 
ἀλλήλοις , ῥάδδον ἑνδέξια χειριζόµενος ἕχαστος 
συμµέτρως μὲν ἐπιμήχη, εἷς δὲ χαμπἠν τινα πλα» 
ttlav ἄφνω τελευτῶσαν, f; τὸ µέσόν χορδαῖς τισι 
χρόνῳ μὲν αὐανθείσαις. ἀλλήλαις δὲ δικτνωτόν τυνά 
ξυμπεπλεγµέναις διαλαμδάνεται τρόπον. Σπουδὴν 
μέντοι ἑχάτερον πεποίηται µέρος ὅπως ἂν ἐπὶ θά- 
tepov προτερῄσαντες µεταγάγωσι πέρας, ὅ δηλονότι 
ἀρχῆθεν αὐτοῖς ἁποδέδασται. Ἐπειδὰν Τὰρ ταῖς 
ῥάδδοις εἰς ὁποτερονοῦν ἐπειγόμενος ὃὁ σῃαῖρός 
ἀφίχηται πέρας, τὀῦτο ἡ νίκη ἑχείνῳ τῷ µέρει 
γίνεται. Ἡ μὲν παιδιὰ τοιάδε τίς ἐστιν, ὅλισθηρὰ 
πάντη xal χινδυνώδης. Ὑπτιάζειν τε γὰρ ἀεὶ xal 
ἰσχιάζειν ἀνάγχη τὸν ταύτην µετιόντα, ἐν κύκλρ 
τε τὸν ἵππον περιελίσσειν χαὶ πανταπολοὺς ποιεῖσθαν 
τοὺς δρόμους τοσούτοις τε κινήσεων ὑπενηνέχθαι 
εἴδεσιν, ὅσοις δήπου xal τὴν σφαῖραν ξυμθαῖνει. 
Ἡ μὲν δὴ παιδιὰ τοιάδε τὶς ἐστι. Τῷ δὲ βασωεῖ 
δα:µονίως περὶ ταύτην στρεφομένῳ πάνσωµον εἰς 
γῆν ἐνεχθῆναι συνέδη τὸν ἵππον. 'O δὲ. νέρθεν 
ὑπενεχθεὶς ἕκαμνε piv xal πολλὰ ἐδιάζετο τοῦ 
πτώματος ἀνανεῦσαι, οὐχ ἔχων δ' ὅπως τὸν Urt zov 
διωθήσαιτο ὁλόσωμον, ὥσπερ ἔφην, αὐτοῦ χατεν- 


retur dolores, et confestim surrexerit, multis eum c ηνεγμένον, unpóv τε καὶ χεῖρα τῇ ἐκ τῆς ἐφεστρίδος 


]sm circumstantibus, et conscenderit rursus equum 
cursusque aliquot eitra laborem fecerit : donec 
augescere dolores percipiens ad lectum 1andem 
sese eontulit. Deinceps vero ita crevit malum, ut 
ex animi deliquio nibil postridie eorum qua dixerat, 
aut fecerat, reeordaretur. ld .quidem hujusmoli 
foit. 265 Biduo autem post, cum couvaluisset, 
Apameam proficiscitur : at ex itinere, nec mirum, 
orta nervorum distensione, tumor iterum rediit, 
cerebrique eum dolores punxere. Quapropter in 
urbe Selybria diebus Paschalibus transactis, ut 
melins se habere sensit, Philippopolim conteudit : 
ubi cum Pannonum legatis congressus, cum nihil 
eos saui afferre cognovisset, sed belli tantum indu- 
eias omni moo sollicitare, rebus infectis dimisit : 
Ἡδηυο adjunxit Romanum quemdam , qui et Cha- 
juphen repeteret, et. nisi mox imperata facereut, 
jmperatorem rursum Romanorumque exercitum 
prasto fore minaretur. Ipse antem Sardicam pro- 
gressus, copias coutrahit : ubi dum moratur lizc 
accidere. 


ἐπιλήψεί διετέθη καχῶς. Οὕτω μέντοι µεγαλοφύχως 
ἤνεγκεν, ὡς χαίτοι χαιριώτατα πεπονθὼς ἀναστῆῃ- 
vil τε ταχέως, πολλῶν ἤδη περιοτάντων αὐτὸν, 
xai τὸν ἵππον αὖθις ἀναΏορεῖν διαύλους τέ τινας 
σχολῆ ποιεῖσθαι bo ἱκανὸν, ἕως ἤδη αφοδροτέρων 
αἱσθόμενος τῶν ὁδυνῶν ἐπὶ τὴν κλίνην ᾖλθε. Τὸ 
& ἐντεῦθεν οὕτω Bh τοῦ πάθους fistrto, ὡς Ex. τῆς 
περιχυθείσης αὐτὸν τότε ἀθυμίας τῇ ὑστεραίᾳ pr 
διμίαν τῶν τότε λελαληµένων ἢἩ πεπραγμένων 
μνήμην ἴσχειν τινἀ. Ἰοῦτο μὲν δή τοιοῦτον ἐγένατο, 
ὁ 6k δυεῖν ὕστερον ἡμέραιν ῥᾷων Τεγονὼς ἐπὶ Απά- 
µειαν ἑφέρετο. Ola δὲ εἰχὸς συντάσεως ἐκ τῆς 
ὁδοιπορίας γεγενημένης τινὸς ὄγχος αὖθις ἀνέδη xa 
ὀδύναι τοῦτον ἑχέντουν συχναί. Καὶ δη ἀμφὶ πόλει 


D Σελνδρίᾳ τὰς πασχαλίους διαγαγὼν , knihxtg 


ᾖσθετο tv καλλίονι γεγονὼς, ἐπὶ τὴν Φιλίππου ἑφέ- 
ρετο. Ἔνθα 8h πρέσδθεσι χρηµατίσας ix Παιόνων 
ἀφιχομένοις, ἐπειδῇ μηδὲν ὑγιὶς αὐτοὺς ἀπαγγέλ- 
Ἡειν ἔγνω, ἐχεχειρίαν δὲ μ4νον xal ἀνοχὴν τινα τοῦ 
πολέμου àx παντὸς τρόπου πειρῶντας λαδεῖν, a5- 
κοὺς ἐμὲν ἀπράκτους ἀπεπέμφατο, συνεκκέµφα»ς 


αὐτοῖς xal Ῥωμαίων «tvi, ἐφ᾽ ᾧ τόν τε Χαλούφτν αἰτήσαιτο καὶ, εἰ] μὴ τοῖς δεδογµένοις ἁἀγακῷεν, 
αὐτίχα xal πάλιν ἀπειλήσαι βασιλέα xai τὸν Ρωμαίων οτρατὸὺν ὄψεσθαι. Ὁ δὲ ἐπὶ Σαρδιχῆς χε. 


γονὼς ἐνταῦθα τὰς δυνάμεις Ἠθροισεν. 
6. Alexius qui protostratoris tunc dignitate fun- 
gebatur, ui szpius a me narratum est, jamdudum 


c^. "Ev0a διατριθὴην ποιουµένου συνέπεσέ ν 
το:οῦτον, Αλέξιος (24) ὃς τὴν πρωτοστράτορος τότε, 


Du Cangii nola. 
($1) '44££ioc. Alexium Axucbum protostratorem iavidorum ca'umniis oppressum scribit Nicetas, b. 








NEN C 


68 HISTORtARUM LIB. VI. 


634 


à; εοϊλάχις poc ἐῥῥέθη , διεῖπεν ápyhv, Ex πολλο»ὸ A quidem defectionem molitus, tum vero illius con- 


μὲν &xostaglav. ὥδινε, τότε δὲ xatagavhs Ὑεγονὼς 
thv τρίχα ἑχάρη xal ἐς τοὺς μοναχοὺς µεταθέμενος 
ἐεί τι τῶν ὁρεστέρων ἀπήχθη σεµνείων, ἅπερ ET 
Στρυμόνος ἐν ὄρε. Παπικίῳ ἵδρυνται πλεῖστα. Ἔνθα 
ἐφ' ἱκανὸν διαγαγὼν ἀπεδίω. ἸΑλλ' ὅθεν τε xal ἀπ' 
αἰτίας «lvoz ἐς τοῦτο τύχτς ὁ ἄνθρωπος ᾖλθεν, ἤδη 
λέχωμεν. Οὗτος ὀπηνίχα τὴν ἐπὶ Κιλικίας ἑστέλλετο 
κρότερον, αὐτοχβάτωρ τοῦ πολέμου ἐχείνου πρὺς 
βεσιλέὼς ἀναδειχθεὶς, ἐπίτηδες ἐς Ἱκόνιον συΥγε- 
qovéx τῷ σουλτὰν sf; τε φιλίαν αὐτὸν ὑπηγάγετο 
xal τῶν εἰὸ τυραννίδα {λινόντων διελέξατο τούτῳ 
κολλὰ, γράμματά τε τὰ μὲν λαδὼν παρ αὐτοῦ, τὰ 
V ἀντιδοὺς ἐν ofc τὰ δεδογρένα σφρίσιν ἐγέγραπτο, 
εὖτε μὲν ἐπὶ Κιλιχίαν ὖλθε, χρόνῳ δὲ ὕστερον ἐς 


Βυνάντιον ἑπανιὼν, ἐπειδή ποτε γραφαῖς ἐπαγλαῖ- B 


σει τῶν προαστείω» αὐτῷ δωματίων ἠδουλήθη τινὰ, 
tjrs πινὰς Ἑλληνίους παλαιοτέρας ἑνέθετο πράξεις 
αὐτοῖς, οὔτε μὴν τὰ βασιλέως, ὁποῖα χαὶ μᾶλλον 
toc ἐν ἀρχαῖς εἴθισται, διεξῆλθεν ἔργα, ὅσα Év τε 
πολέμοις χαὶ θηροχτονίαις αὐτὸς εἴργαστο. Τοσού- 
τοις γὰρ αὐτὸν ξυμπιαχΏναι συνέβη καὶ τοιοῖσδε 
φύσιν ᾽ἀντικαςαστῆναι θηρίοις, ὅσοις οὐδένα τῶν 
τώκοτς γεγονότων λχούσαμεν. Καὶ eU τι μὴ νόμων 
ἄπο φέροµαι ἱστορικῶν,  Ófotovouv τει ἄρτι Ex τού- 
των ἐξέλθω. "Hv μὲν περὶ τροπὰς ἤδη χειμερινὰς, 
xal χιὼν χατὰ γῆς τοσαύτη ἐπεστοίθαστο, ὡς φά- 
ῥαγγᾶας μὲν χαὶ τὰς iv ὕρεσι σήραγγας πάσᾶς ὕπο- 
χεχρύφθαι μονονουχὶ, ὑπερδ.λῇ δὲ {ῇ ἐκ τοῦ Φύχους 
μιχροῦ xal πεπῆχθαι τὰ σύµα-α 7 ἀμέλει χαὶ θηρία 
μὲν πάντα οὐχ Éyovsa ὅπη χρύφαιντο, τὰς λόχμας 
ἑξαναδύντα ἀθρύα ὑπερ τῆς χιόνος ἑφέροντο, πτη- 


γῶν δὲ ἀγέλαι οὐχέτι τοῖς πτίλοις χεχρῖσθαι ὃ5δύ-. 


νηµέναι (συνεῖχε γὰρ ταῦτα Ó κρύσταλλας xal οἷόν 
τις δεαμὸς ἐπεχάθιζεν, ὡς ἐπὶ τῶν ἰξευτῶν ἔστιν 
ἰδεῖν) σεταἱ λοι-ὸν ἀντὶ πτηνῶν ἦσαν θηροὶ χαὶ 
ἀνθρώποις ἑτοιμόπατον θήραμα χείµεναι. Βαχιλεὺς 
δὲ θηρενσόµενος ἐπί τι τῶν ἑφων ἑξῄει χώρων, ᾧ 
""Δαματρὺς ἡ χλησίέ; ἐστιν. Ἐπὶ τοῦ ἔργου τοίνυν 
γεγονότι µέγα τι χρΏμα θηρὸς ὑπαντᾷ, οὕπω μὲν 
λέοντος, οὗ Υὰρ ξυνεχώρει λέγειν fj παρλδαλῆ, τοῦτο 


ü αὗ ἀφῃρεῖτο τὸ μέγεθος xal dj πρὸς λέοντα | 


[P 156] ὁμοιότης, ἣν εὖν διπλή τις xal ἔπαμφοτε- 
ῥρίζουσα φύσις, πάρδαλις kv λέοντι xal λέων iv 
παρδάλει, «τεράστιόν τι μίγμα ποιοτἠτὠν, ἐν τῷ 
Ἱενναίω τὸ γοργὸν, τὸ θυμιχὸν ἐν τῷ βλοσυρῷ, xal 
χαθάπαξ πάντα δι’ ἀλλήλων Ίχοντα τὰ ἀμφοῖν ἴδια, 
Ὁ μὲν δὴ Orp τοιοῦτος ἣν, τῶν δὲ βασιλεῖ ἐπομέ- 
νων, ἔπε:δὴ τοῦτον εἶδον, ἀπεῤῥύησαν οἱ πλείους. 
"Hy γὰρ ὀδξὰ «ἰδεῖν τοῖς πολλοῖς ἀνεχκτός. "D; δὲ xal 
ἀγχοῦ ἤδη ἐγένετο, οὐδεὶς ἣν τὸ λοιπὸν ὃς τούτῳ 


ζονίατατη. ᾽Αλλὰ βασιλεὺς φευγόντων ὃ παρήρτητο . 


ξίφος ἑλχύσας τὸν θΤρα .πατάξων ἑφέρετο, πληγἠν 
4€ σὐτῷ τοῦ μετώπου χατενεγχὼν ἄχρι χοὶ ἐπὶ 
ατέρνα διήλασεν. O μὲν Oh βασιλεὺς τοιόσδε τις 
ἐπὶ θηροχτονίαις ἐγένετο, Αλέξιος δὲ (ἐπάνειμι 


victus resectis crinibus monaclius factus est, et iu 
monticolarum quoddam monasterium ex iis quie ad 


. Strynmenem in monte Papicio plurima sita sunt 


amandatus, Quo in loco cuin aunos aliquot exegis- 
set, vita tandem concessit. Sed unde el qua de 


. Causa ad eam fortuuam redactus. ille (uerit, com- 


menmorabimus. Is cum in Ciliciam primum summo 
cum imperio bello isti ab imperatore prapositus 
missus esset, ad sultauum dedita opera lconium 
venil, et 266 benevoleutia illius conciliata «e 
arripieuda tyrannide cum eo consilia agitavit, scri- 
ptisque vicissim datis el acceptis, qux pacta eb 
iis faeta contifebaut, in Ciliciam rediit. lnteijecto 
deinde tempore rcversus Byzantium cum suburba- 
pam quamdam ex suis domum variis picturis 
exornare statuisset, non Grxcanicas quidem vetc- 
res historias iu ea depingi curavit aut preclara 
imperatoris facinora, uti solent maxime qui iu 
dignitatibus sunt constituti, vel qua in bellis vel in 
ferarum cædibus ille ediderat. Cum tot enim cone 
flixit (eris, quot neminem eorum qui unquam vixere 
audivimus : et si fas est leges transgredi bistoricas, 
unum ex his exemplum producam. Sub hiewis 
tempus cum densa adeo in terram nix decidisset, 

ut ea omnes prope montium obducerentur con- - 
valles, et immenso frigore corpora propemodum 
constringerentur , cunctisque animalibus ubi sese 


: vccultarent nulla superessent latibula, passim ma- 


gnoque numero super nivem ferebantur. Ad. hac 
avium greges, alis inutilibus, quas tanquam vincu- 
lum adstrinxerat glacies, ut videre est in aucupiis, 
alarum loco pedibus ibant, feris hominibusque pa- 
ratissima prada. Exiit auteni venaium princeps in 
regionem quamdam Orienti obversam, cui Dama- 
trys nomen est. Cumque in bac exercitatione oecu- 
paretur, obviam 267 venit ingentis maguitudinis 
fera, non leo quidem; neque enim id dici sinebat 
pautherz maculosa cutis : quam ipsam rursus 
appellationem molis granditas et. similitudo leonis 
auferebat, Duplex erat igitur, et utrique conve 
niens natura, panthera in leone, et leo in p.ntliera, 
portentosa quadam qualitatum commistio. Genc- 
rositati aderal ferocitas, iracundia crudelitati, 


D omniaque adeo, qua diversa licel inter se, utrique 


propria sunt animanti, Ejusmodi igitur erat fera 
ista : quam simul ac viderunt qui imperatorem sub 
sequebantur, diffugerunt plerique. Nemo quippe 
ferine erat, qui in eam oculos inferre, aut. cum 
prope jam adfuit, cum illa congredi auderet, Sed 
imperator iis fugientibus , stricto quo succinctus 
erat, gladio, ad percutiendam feram accurrit, 


.jetumque capiti illatum 3d pectus u:que adegit, 


Talem se quidem princeps in ferarum caedibus ac 
venationibus gerebat. Czeterum Afexiíus (redeo enim 
Unde eram digressus), his omissis, res a sultano 


Du Congii n»te. | 
IV. B. 6, cujus virtutes. animique et corporis orzclaras dutes mire extollit, Vide stemma Cou- 
Des. | 





635 


JOANNIS CINNAMI 636 


przeclare gestas, quasque adeo oportuisset silentio A yip ὅθεν τὴν ἐχδολὴν τοῦ λόχου ἐποιησᾶμην) τού- 


premi, stolide iis in sibus exsrata ac depicta 
omniun -oculis exponebat. Ll ubi rescivit impe- 
r:tor, in secreta eum colloquia assumptum sapius 
a!monuit, uli ab incepto desisteret, At ille non 
inodo obstinatius prioribus institit consiliis, sed el 
virum gente Latinum, przstigiatorem, inque magi- 
cis artibus mire versatum, crebro ad se vocans, 


cum eo familiariter couversatus est, et de secretis 


suig consiliis communicavit : quorum illud erat 
precipuum, ut imnperator in perpetuum liberis 
careret, atque in eum finem multa ab scelerato 
homine accepit 468 pharmaca, neque hisce rebus 
operam dare destitit miser : propter que incre- 
pavit illum denuo iniperator, et amentiam ejus re- 
darguit. Verum cum primo pœnltere visus esset, 
rursum 1amen ad priorem mentem rediit. Parvo 


enim interlapso tempore, magum stum. convenit - 


Merum, et de iisdem rebus consuluit. Aliquando 
vero cuim Constan!ino Duca congressus, qui et ipse 
Amperatoris ex sorore neptim uxorem duxerat : 
ε Vir optime, inquit, si tibi est animus eadem 
nobiscum sentire, neminem nos superaturum scito. » 
Sed istud quidem necdum propalam, alterum vero 
longe manifestius dictum illi est. Alexium Casianus 
cum pr-eter decorum seguiter remisscque admodum 
bello incumbentem Hungarico adverteret, quo tem- 
pore cum Be'a iu Hungaria militabat, illum conve- 
niens adbortationibus incitare ad id auimum ejus 


voluit. At is in secretum howinem abduceus : ( 


« Quaris, ait, quamobrem a przliis ut plurimum 
.abstineam ? quia me generis nimirum humani cum. 
maxime miseret. » Altero deinde nescio quid ad 
bune sermonem reponente, hec subjecit ille ; 
« Quoniam delere Romanos volens princeps, impru- 
denter, quidquid inde accidat, eos me ín atrocis- 
sina educere pr:elia imperat. Tu vero, si hzc 
tacueris, amicus nobis eris. » lta quidem is locutus. 
Sed Casianus oinnia hzc imperatori retulit. Et id 
quidem primum; istud vero quod novissime factum 
est, ejusmodi fuit. Plurimi e Scythis, qui auxilio 
Romanis venerant, cum primo de stipendiis ac 
prestatione multum prius 969 contendissent , 
tandem acquievere. At protostrator hos occulte 


pecuniis inducit, ut se in patriam redire fingerent : D 


nocte autem concubia, tabernaculum imperatoris 
frequentes adorirentur, impugnarentque. Hzc sic 
proposita sunt οἱ deliberata. Ceterum famulus qui- 
dam ex iis qui in tentorio illi ministrabant, statim 
aique ,ejusmodi consilia intellexit, confestim ad 
Thomam eunuchuin , principi hacce ztate | fidissi- 
» um, properat, indicatque quod agitabatur. Is vero 
omnem eum sermonem principi refert, et mox 
ipsum quoque ei famulum sistit, Necdum etiam 
fidem díctis praestare voluit imperator, donec maue 
Scythae nulla de causa diffluere ac recedere cœ- 
perunt; quos tamen pollicitationibus aggressus, 
in de tandem retinuit. AJ Alexium vero misil, 
qui eum coinpreheuderont, statimque in vincula 


των ἀφέμενος τὰς τοῦ σουλτὰν ἀνεστήλου ὄτρατη: 
γίας, νήπιος ἅπερ ἓν σχότῳ φυλάσσειν ἐχρΏν ταῦτα 
ἐπὶ δωµάτων αὑτὺς δηµοσιεύων χατὰ τὴν γραφήν, 
"Qv αἰσθόμενος βασιλεὺς ἓν ἰδιαζούσαις πολλάκις 
παραλαμθάνων αὐτὸν διατριδαῖς παραινέσεις προς- 
Ἡγεν, ὅπως ἂν ἁπάγῃ τῶν μµελετωμένων αὐτὺν 
προθυμούμενος. 'O bk τοῦ σχοποῦ xal πάλιν ἀπρξ 
εἴχετο, καὶ δὴ ἄνδρα Λατῖνον μὲν γένος Υόητα ἓὶ 
χαὶ πολὺν τὰ δαιμόνια πράγµατα θαμὰ συγχαλῶν 
ὡς ἑαυτὸν διωμιλεῖτό τε αὐτῷ Υνησιώτατα xal 
ἀποῤῥήτων ἑκοινώνει σχεµµάτων. Τὰ δὲ ἦν ὅπως 
ἂν βασιλεὺς ἁπαιδίαν ἐς ἀεὶ δυστυχοίη  φἁρμαχά 
τε πρὸς τοῦ .χαχοδαΐίµονος ἐπὶ τοῖς εἱρημένοις 
ἑλάμδανε πολλὰ xal οὐκ ἔληγε τὰ τὀιαῦτα ἑνεργο" 


B λαθῶν ὁ ταλαίπωρος. Δί & xol πάλιν ὠνείδιζέ τε 


αὐτὸν βασιλεὺς xal τὴν παράνοιαν Ίλεγχεν. Ὁ. ὃὶ 
μετάµελος γεγονέναι δόξας ὁ αὐτὸς χαὶ πάλιν ἵν. 
Ὀλίγον γὰρ διαλιπὼν χρόνον προσελάμέξανεν αὖθις 
τὸν δαιµονιώδη ἐχεῖνον xai περὶ τῶν αὐτῶν ἔχοι- 
νώνει. Κωνσταντίνῳ δῄποτε τῷ Δούχᾳ συγγεγονὼς, 
ὃς καὶ αὐτὸς βασιλέως ἔγημεν ἁδελφιδη», «0 βὲλ- 
τιστε, ἔφη, cl σοι βουλητὸν ἔστοι γνώμες ἡμᾶς 
κοινωνήσειν μιᾶς, οὐχ ἄν τις (ἔφη), ἴσθι , περιγενὲ- 
σθαι ἡμῶν σχοίζη. » ᾽Αλλὰ τοῦτο μὲν οὕπω cupa 
xitagavig εἴρηται, ἕτερον δὲ πολλῷ τούτου ἑνας- 
γέστερον. Αλέξιόν ποτε ὁ Κασιανὸς, ἐπειδὴ πἐρι 
τοῦ προσἠχοντος ἀναπίπτοντα τοῦτον ἐς τὸν χατὰ 
Οὕννων πόλεμον ἑώρα ὀπηνίχα ξὺν τῷ BM ἱπὶ 
Οὐννιχῆς ἑστράτευε, προσελθὼν παρορ ἂν αὖτὸλν ἐς 
τοῦτο ἀπεχείρει. Ὁ δὲ παραλαδὼν ἰδίᾳ τὸν ἄνθρω- 
vov, € Πυνθάνῃ, ἔφη, οὗ Ένεχα πολέμων αὐτὸς ás- 
έχοµαι τὰ πολλά; ὅτι φειδὼ τοῦ ἀνθρωπείου πολι]ν 
ἴσχω Ὑένους παρ᾽ ἑμαυτῷ. » Τοῦ δὲ xal τι πρὸς τν 


. (P 197] λόγον τοῦτον ἐπενεγχόντος, ἔφη ἐκεῖνος 


ε Ὅτι βασιλεὺς ἑκτρίφαι θέλων τὸ ᾿Ρωμαϊχὸν 
ἁπροοράτως ὅπερ ἂν τύχῃ ἐπὶ µάχας αὐτὸ εἰσωθεῖν 
ἐχέλευέ poc ἰσχυρῶς. Σὺ δὲ, e( pot τὸν λόγον τοῦ- 
τον τηρήσῇς, φίλος ἡμῖν ἔσῃ.» Ὁ μὲν τοσαῦτα εἷ- 
πεν, ὁ δὲ Κασιανὸς βασιλεῖ ταῦτα ἐμήνυσεν. "AX 
ταῦτα μὲν πρότερον’ ὃ δὲ τελευταῖον εἴργαστο, 
τοιόνδς τι ἐγένετο, Σχυθῶν ὅμιλος ἐπὶ συμμαχίᾳ 
Ῥωμαίοις ἀφιχόμενοι περὶ τῶν συντάξεων πολλὰ 
πολυπραγµο»ῄσαντες πρότερον, εἶτα δὴ χατέθευτο. 
Ἁλλ' 6 πρωτοστράτωρ ἰδίᾳ τούτοις ἐντετυχηχὼς 
χρήµασιν ἀναπείθει προσποιῄσασθαι μὲν εἰς ἤθη τὰ 
πάτρια παλινοατεῖν, ἐπειδὰν δὲ ἀωρὶ τῶν νυχτῶν 
ἤδη Υένηται, ἀθρόους τῇ βασιλέως ἐπιθέσθαι σχῆνῇ 
ἔρνου τε ἔχεσθαι. Τέθειτο δὴ ταῦτα χαὶ βεθούλεντο, 
Αλλά παιδἀριόν τι τῶν ἐπὶ σχηνῆς αὑτῷ ὑσηρε- 
τουµένων, ἐπειδήπερ ἔγνω τὴν ἐπιδουλὴν, σπουδή 
ἐς τὸν ἐχτομίαν θωμᾶν παρελθὺν, ὃς εὐνούστατος 
βασιλεῖ τηνικάδε ἐτύγχανεν ὧν, ἐμήνυσεν αὐτῷ τὸ 
σχέµµα. 'O δὲ εἰς βασιλέα τὸν πάντα λόγον àva- 
γαγὼν εἶτα παρεστήσατο αὐτῷ xal τὸ παιδάριον. 
Οὐ μὴν ἔτι τοῖς λεγομένοις βασιλεὺς πιστεύειν ἦθε- 
λεν, ἕως ἕωθαν οἱ Σχύθαι ἀπ᾿ αἰτίας οὐδεμιᾶς ἆπο- 
χωρεῖν ἤρδαντο. Αὐτοὺς μὲν οὖν ὑποσχέατσιν ὑπ- 
ελθὼν ἐπισχεῖν ἠδυνήθη, ἐπὶ δὲ Αλέξιου τοὺς αὖ- 








631 


HISTORIARUM LIB. VI. 


τὸν Ίδη συλληψοµένους ἔστελλε, καὶ ταχὺ δεσμώτης À miser conjeetus est. Non multo post venere ad eum 


£v 6 ταλαΐπωρος. Μετ) οὐ πολὺ δὲ βασιλέως χελεύ- 
σαντος ἄνδρες τῶν ἐπὶ δόξης παρ) αὐτὸν Ίλθον, 
Ἰωάννης τε ὁ Δούχας xai Μιχαἡλ, ὃς λογοθέτης (52) 
ἐχείνου τοῦ χρόνου ἦν, πρὸς δὲ xat Θωμᾶς ὁ £xto- 
μίας Νιχηφόρος τε τῶν ἐκ τοῦ Βήλου χριτῶν (35) εἷς 
ὧν χαὶ αὐτὸς, ἐπώνυμον Κάσπαξ. Ἑχόμιζον δὲ αὑτῷ 
ἐγχλήματα «pla, ὧν ὁποτέρῳ ἐπαγωνίσαθαι δύναιτο 
ἐχέλευον ἀνειπεῖν. Ὁ δὲ ἐπειδὴ τούτων Ίχουσεν, 
Aæaotv ἑαυτὸν ὑπεδίχαζε, παρεχάλει τε ἀποθριξα- 
µένφ πρότερον τῶν θείων τε µεταλαθόντι µυσ 4- 
ρίων χρῆσθαι λοιπὸν αὐτῷ. ὅ τι ἂν τῇ δίχῃ ὃς d, 
ἐφ᾽ οἷς οἰχτισάμενος αὐτὸν βασιλεὺς go. jy» 
ἔχειρε. | 

C. Τὰ μὲν δη xatà τὸν ᾽Αλέξιον ἐνταῦθα τύχης 
ἑτελεύτησε.. Βασιλεὺς δὲ (54) Οὐννιχῶν στρατευ- 
µάτων ἐπὶ Σίρμιον διαθάντων δυνάμεις ἐνταῦθα 
ἔπεμψφεν, ὧν Ίρχον ἄλλοι τε τῶν Ῥωμαίων στρατη- 
Τῶν xal δὴ χαὶ 'Avbpóvixoz ὁ βασιλέως ἁδελφιδοῦς 
ᾧ Κοντοστέφανος ἐἑπώνυμον ἔχειτο, αὐτοχράτωρ τοῦ 
πολέμου τοῦδε πρὸς βασιλέως χαταστάς. Απέσταλτο 
δὲ (35) αὐτῷ ὅπως τε tá£ao0ot χρεὼν xal ὅπη τὸν 
πόλαμον τόνὸς διαθέσθαι, χαθάπερ ἐν πίναχι ἄνεζω- 
Υράφηται. Ανδρόνιχος οὖν ἐπὶ Σᾶον διαδὰς, ἐπειδῆ 
ἄγχιστα τοῦ Οὕννων ἐγένετο στρατοπέδου, τοιάδε 
εινᾶ ἐποίει. ατοπττρας μὲν xal σχοποὺς, ὁποῖα 
εἴθισται, εἰς τὸ τῶν πολεµίων χαθιέναι στράτευμα 
[P 453] ἠχιστα σύμφορον ἔγνω. TOv δέ τινας 
Ῥωμαίων ἐχέλευε πρὺ τοῦ στρατοπέδου ἑλθόντας 


viri dignitatibus illustres, Joannes: Duess, et Mie 


chael qui hac ætate logotheta erat, ad hæe Tbo- 
mas eunuchus, et Nicephorus et ipse onus ex Veli 
judicibus, coguomiae Caspax. Proposuere autem 
tria illi crimina, et an utri horum posset respon- 
dere, ab illo petierunt. Sed ubi ista audivit, omnium 
se reum confessus est : rogavitque uti sibi integrum 
esset, positis capillis, diviuisque perceptis niyste- 
riis, id potissimum agere, quod judicio decernere» 
tur. Ex quibus misericordia commotus princeps, 
monachum tonderi jussit. 


70 7. Hunc foriunz exitum res Alexii ta- 
buerunt, Imperajor autem, Hungarico exercitu ad 


- Sirmium transeunte, copias eo misit, quibus præ- 


fuere tum alii Romani duces tum Andronicus soro- 
ris suz filius, cognomento Contostephanus , bello 
Isti summo cum imperio praefectus. Huic potissi- 
mum quomodo acies insiruenda foret praescripsit 
et qua ratione bellum istud conilciendum tauquam 
in tabella delineavit. Andronicus ergo cuin *traje- 
cisset Savum castrisque Hungarorum appropin- 
quasset, talia facere instituit. Cum speculatores 
quidem et exploratores, uti vulgo solet (leri, in 
hostium mittere exercitum baud consultum putaret, 
Romanorum aliquot przemisit, qui ante castra pro- 
cederent, iisque imperavit ut.captivum aliquem 


πειρᾶσθαι ὅπως ζωγρείαν τινὰ πολεμίων ἑλόντες (* hostium incursione abducerent. lii igitur, ut 


ἀγάγοιεν. Οἱ μὲν οὖν χατὰ «b χελευσθὲν ἐν yspol 
πολέμιον ἔχοντες ἐπανηλθον. Ὁ δὲ ἀνεπυνθάνετο 
τοῦτον ὅπως τε δυνάµεως ἔχοντες ἐπὶ Σίρμιον 
ἀφίχονται Οὗννοι, xal τί ποτε βουλομένοις αὐτοῖς 
ἐστι. Πάντα τοίνυν ἐς τὸ ἀληθὲς ἐχεῖνος διεξῄει. 
« "Apyouct μὲν, ἔφη, τῆσδε τῆς στρατιᾶς ἑπτὰ 
xai Ἱτριάχονα τῶν παρ) ἡμῖν στρατηγούντων 
ἀνδρῶν, τὸ δὲ ἐφ᾽ ἅπασι κράτος Διονύσιος ἔχει. 
*H γε μὲν στρατιὰ ἐς πεντεκαίδεχα τὰς πάσας 
Ἄθροισται χιλιάδας ἀνδρῶν καταφράκτων ἱππέων 
εοξοτῶν τε xal πελταστῶν. Οὕτω δὲ θάρσους περἰ- 
εατιν αὐτοῖς, ὡς μηδὲ «hv πρώτην 'Ῥωμαίους ὑπο- 
στήσεσθαι κατὰ voüv ἔχειν,» Τούτων ᾿Ανδρόνιχος 
ἀχούσας αὐτὸν μὲν ἀφῆχε πορεύεαθαι Διονυσίῳ 


ἀγγελοῦντα ὡς βασιλεὺς, οὐχέτι φέρειν δεδυνη μένος D 


ὅσα el; 'Ῥωμαίους σφίοι διηµάρτηται, ὀγγὺς ἰδοὺ 
πόρεστι δίχην ἐπιθήσων τὴν δέουσαν. Τὸν δὲ 'Po- 


. jussum fuerat, capto hoste rediere. Tum vero ab 


eo sciscitatur, cum quantis copiis ad Sirmium 
accessissent llungari et quid demum ii facere con- 


 stituissent, Omnia itaque. nude vereque ille enar- 


rans : € Prisunt, inquit, huic exercitui septem et 
triginta militie apud nos duces : sed omnibus 
supremo jure imperat Dionysius. Totus vero exer. 
citus quindecim ad summum hellatorum millibus 
constat, partim equitum cataphractorum, partim 
sagittariorum et peltastarum, Tanta vero iis inest 
audacia, ut ne primum quidem iMorum impetum 


sustinere posse Romanos sibi persuadeant. » His 


271 auditis dimittitur ab Andronico nuntiaturus 
Dionysio imperatorem , cum ferre amplius non 
possit illius in Romanos delicta, przsto esse, quo 
pœuam ab ipso congruam  reposceret, Inde milites 
arma capere jussos castris educit aciemque liae 


Du Cangii note. 


(22) [P 485] Mixah4, ὃς «ογοθέτης. Michael. 


Hagiotheodoritus, cujus meminit Balsamon in sy- 
nod. Cpol. can. 4. 

(35) "Ex τοῦ ΒήΛου κριτῶν. In Catslogo. officio- 
rum Palatii Cp. tom. | Juris Greco-Rom. p. 285 
quinquagesimum quartum. inscribitur ;.."O κριτῆς 
τοῦ Βήλου. Plures simul hac functos dignitate col- 
ligere est ex Nicela in Alexio Man. F. n. 17 18, in 
Audron. l. u, n. 9; in [saacio, |. 11, n.6 ;in Alex. |. 
t, n. 2 ; sed et ipse Nicetas in Epigraphe Historie 
ab eo conscripize dicitur obiisse munus ἐφόρου καὶ 

κριτοῦ τοῦ Βήλου. | 


(54) Βασιαεὺς δέ. Expeditionem hanc Hunga- 
ricam pluribus exsequitur Nicetas, l. v, n. 1,2 
el $. | ' 

(55) "Axécradco δέ. la Michael Paleologus 
imperat. apud Paehymerem , J. 11, c. 18, ducibus 


' suis in bellum protficiscentibus precipiebat : Καὶ 


ὅπου mTooxaÜÍsatev! ἂν , xai ὅπως ξυμδαλοῖεν, xai 
60cv ὀρμήσιιντ' ἂν, fj Ex λόχων, f) qavepot, ημέρας 
ἡ xaX νυκτὸς, τάττων ἐντεῦθεν τὰ πάντα, εἰ δ᾽ οὐκ 
εἶδε «τὸν τόπον, Χελεύων διαγράφειν τοὺς εἰδότας, 
αὐτὸς καθίστα προστάττων. 





639 JOANNIS CINNAMT 610 
ratione Insiruit. Scythas et maximam Persarum A µαίωγ σερατὸν ὅπλα περιθέµενον ἑξῆγε τοῦ χάρε- 


partem cum paucis equitibus, qui hastis decerisnt, 
przcedere jubet. Inde a lateribus Rómanorum 
sequebantur plialanges, quibus præerant Coccoha- 
silius et Philocales, praztereaque Taticius et quem 
Aspietem voeabont. Horum a térgo ibunt gravioris 
armaturz milites sagittariis iutermisti et Persarum 
turma gravis armatura. Post istos utroque a latere 
Josephus Bryennius et Georgius Branas incedebau!, 
item Demetrius ejus frater et Constantinus Aspietes, 
vir sebasti dignitate auctus : jnde Androhicus prin- 
cipis ehartularius, cognomento Lampardas, cum 
delectis. sinu! Romanis et Alemannis nec. non et 
Persis. In postreina denique acie era! Andronicus 


supremus dux, cum aliis multis inclyti nominis 
viris (quales imperatori in bellum eunti adesse 


semper ioris est) et [talis stipendiariis, itemque 
Serviis, qui pone sequebantur, bastis armati, et 
longioribus clypeis iustructi. Hunc {η modum ordi- 
"ato exercitu Romani iter instituunt, Ubi vero ad 
locum venere, in quo Dionysius occisorum militum 
tumulum erexerat, equis desilientes graviter Inge- 
muefc. 979 (idemque sibi invicem obstrinxere pro 
contribulibus ac. consanguineis se quemque mori- 
turum. Dionyaius vero ubi adventare Romanos au- 
divit, fiducia quadam prztumidus, cum multa irri- 
8ione vinum bibere Hungaros jussit, et ut pocula ad 
Romanorum sanitatem οἱ incolumitatem propina- 
vent. llli surgentes confestim ea hausere, sumptis- 


xoc. Ἐτάξατο δὲ ὧδε. Σχύθας μὲν καὶ τὸ πλεῖστον 
τοῦ Πεβαικοῦ ἡγεῖσθαι ἐχέλευεν ἱππεῦσιν ἅμα ὁλί- 
Υοις οἳ σὺν τοῖς δέρασι μάχονται, ἑξῆς δὲ ἑχατέρω- 
θεν Ῥωμαίων εἴποντο φάλαγγες ὧν Κοχχοθασίλειός 
tt ρχε xal Φιλοχάλης. xpb; δὲ xal Τατίχιος καὶ 
ὃν Ασπιέτην ἐχάλουν. Κατὰ νώτου δὲ αὐτοῖς ἐπλῖ- 
ται ἑπορεύοντο ἀναμὶξ τοξόταις xa Περσῶν φάλαγι 
ὁπλοφοροῦσα * μετὰ δὲ τούτους ἁμφοτέρωθεν Ἰωσέφ 
τε 6 Βρυέννιος ἐπορεύετο καὶ Γεώργιος ὁ Βρανᾶς 
Δημήτριός τε ὁ τούτου ὁδελφὸς xal Κωνσταντῖνος ὁ 
Ασπιέτης ἀνῆρ σεθαστός * ἑξῆς δὲ ᾿Ανδρόνιχος ὃ; 
χαρτουλάριός τε βασιλεῖ ἣν, ἐπίχλγαιν Λαμπαρδᾶς, 
xai ἐπιλέχτοις ἅμα Ῥωμαίοις xai ᾽Αλαμανοῖς, Ist 
δὲ xai Πέρσαις. Κατόπιν δὲ ᾽Λνδρόνιχος ὁ στρατη- 
γὸς ἐπορεύετο σὺν ἄλλοις τε πολλοῖς ὀνόματος 
ἀξιουμένοις ἀνδράσιν, οἷς ἔθος ἀεὶ ὑπὸ βασιλεῖ πο- 


«λεμοῦντι τάττεσθαι ἣν, χαὶ Ἰταλοῖς τοῖς ἐκ τοῦ 


μισθοφορικοῦ xal δὴ χαὶ Σερδίοις, οἳ xatà νώτο 
αὐτῷ εἴποντο δόρατά τε προθεθληµένοι καὶ ἑπιμί- 
Χεις ἀσπίδας. Οὕτω ταξάμενοι Ῥωμαῖοι ὁδῷ ἑχώ- 
pouv. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τὸν χῶρον ἦλθον, ἔνθα Διονύ- 
σιος τὸν τύμδον ἐγείρας ἔτυχε, τῶν ἵππων ἀποδάν 
τες ἀνφμωξάν τε θερμῶς καὶ πίατεις ἀλλήλοις 
ἔδοσαν ὑπὲρ τοῦ ὁμοφύλου τεθνάναι xal ουγχενοὺς 
ἕχαστον. Διονύσιος δὲ ἐπειδὴ προσιέναι Ῥωμαίους 
ἐπύθετὸ, θάρσονς ὑποπλησθεὶς σὺν clpovela wif 
ἀχρατίζεσθαι Οὕννους ἐχέλευεν εἰς ὑγίειαν τὴν 
Ῥωμαίων προαιεµένους τὸ ἔχπωμα. Οἱ δὲ ἀναστάν: 


que armis, consuetum ordincm resumpsere. Mos ϱ τες ἔπινόν τε σπουδῄ [P. 159] καὶ ἐπὶ τοῖς ὅπλρας 


enim semper apud eos obtinet ut precipui opti- 
mique in prima plialange locentur. Quod jain pri- 
dem edoctus. imperator contrario. aciem. modo 
instituere Audronico preveperat. Postquam igitur 
$ibi invicem proximi fuere exercitus, iis: qui in 
fronte stabant praecepit Audronicus ut Huugaros 
telis impeterceit, et simul atque in se illos irruere 
cernerent, terga. darent, non recta quidem ad Ro- 
manorum erercitum, sed oblique magis in latera 
ut sic utramque in partem  distracti Hungari 


medium phalangis locum vacuum relinquerent, . 


Bed illi facta ab hostibus irruptione statim eſſuse 
fugiunt usque dum ad Savum pervenere. Persti- 
tere vero Romanorum integre duz in sinistra acie 
cobortes quas Coccobasilius et Taticius regelant: 
caters.omnes jam inclinat, At Demetrius Bra- 
nas suis dissipatis cum octoginta relictus hostibus 
eese intulit, et fortissime dinícans accepto in 
capite lethali vulnere concidit captusque ab. Hun- 
geris in eorum castra relatus est. Frater autem 
illius Georgius hostium multitudine conterritus 
prelium conserere non ausus est. 979 Sic qui- 
dem: sinistra Romanorum cies in fugam iucli- 
navit : dextra vero sinistram Hungarorum inva- 
den$ omnino hanc fudit. At Dionysius ubi hæe 
advertit, eos qui Andronicum ducem circuimstabant 
adoriri statuit. Sed ex suis complures conterriti ad 
se equitatum eontinuo evocarunt. Qus ut rescivit 
Dienysius, tjmidMatem ipsis exprobrat simulque 


ἐγίνοντο τρόπῳ τε τῷ συνῇῄθει ἑτάττοντο. Ἔθος 
γὰρ αὑτοῖς ἐστιν del τοὺς ἓν σφίσι λογάδας thv 
ἑμπροσθίαν πληροῦν φάλαγγα ὃ πάλαι βασιλεὺς 
εἰδὼς ἀνάπαλιν ᾿Ανδρονίχῳ τὴν παράταξιυ ποιεῖ- 
σθαι ἐχέλευσεν. Ἐπειδὴ γοῦν ἑγγὺς ἀλλήλων ἐγέ- 
vevto τὰ στρατεύματα, ἐχέλευεν ᾿Ανδρόνιχος το; 
ἐμπροσθίοις τῶν ταγμάτων ἐπιτοξάνεαθαι Οὄννοις. 
Ἐπειδὰν δὲ κατ’ αὐτῶν ὁρμηθέντας ἴδοιεν, φεύχειν 
λοιπὸν, οὗ μέντοι χάτ᾽ εὐθὺ τοῦ Ῥωμαίων στρα- 
τεύµατος, ἀλλὰ κατὰ τὰ πλάγια μᾶλλον, ὡς ἂν 
οὕτως ἐπὶ θάτερα σχισθέντες Οὗννοι χενὴν τὶν 
µέσην τῆς φάλαγγος ἀπολίποιεν χώραν. Αλλ' ixsl- 
vot ἅμα τῇ προσθολῇ νῶτα δόντες ἔφευγον ἀνὰ xpá- 
τος ἕως ἐπὶ Σᾷον Ίλθον. Ὑπηνέχθη δὲ Ῥωμαίοις si- 


D λεον μὲν δύο τῶν ἐν ἀριστερᾷ ταγμάτων, ὧν Koxxo- 


θασίλειος χαὶ Τατίχιος ἥρχον, τὰ λοιπὰ δὲ παραχ:- 
χίνηντο ἤδη. Καὶ Δημήτριος μὲν ὁ Βρανᾶς τῶν σὺν 
αὐτῷ ἑσχεδασμένων σὺν ὀγδοήχοντα ἀπολειφθεὶς 
τοῖς πολεμµίοις ξυνέµιξεν, ἑρωϊχῶς τε ἀγωνισάμε» 
vo; αὐτοῦ ἔπεσε χαιρίαν κατὰ τοῦ προσώπου πλη- 
γεὶς, ἀἰχμάλωτός τε γεγονὼς εἰς τὸ Οὕννων ἀπ. 
Πνέχθη στρατόπεδον. Ὁ δέ ve ἀδελφὸς αὐτοῦ Γεώρ- 
γιος πρὸς τὸ ὑπερθάλλον τοῦ πλήθους διευλαδηθ:ὶς 
οὐκ ἐθάῤῥησε τὴν συµλλοχἠν. Τὰ μὲν δὴ εὐώνυμα 
«ῶν Χχεράτων οὕτω ᾿Ῥωμαίοις πρὸς ὑπαγωγὴν 
ἔχλινε, τὰ δὲ τῶν δεξ.ῶν τοῖς ἐν ἀριστερᾷ ἐπιθέ- 
μενα Οὔννοις ἑτρέφαντο τούτους περιφανῶς. Διονύ» 
αιος οὖν ἐπειδὴ ταῦτα εἷδς τοῖς περὶ τὸν στρατηγὺν 
Αγδρόνικον ἔπιθέσθαι διενοᾖθη. Αλλά -τῶν σὺν 











D. ' 


611 


HISTORIARUM LIB. VI. 


612 


αὐτῷ πολλοὶ ἀποδειλιᾷν ἤρξαντο, ὅθεν xal ἀνεσεί- A obtesiatur ut ibl consistant, ne pavorem suum Ro. 


pasov σφίσι «hv ἵππον. Γνοὺς δὲ Διονύσιος ὠνείδινε 
μὲν τὴν ἀνανδρίαν αὐτοῖς, παρεχάλει δ' ὅμως αὐτοῦ 
ἴστασθα:, ὡς μὴ χαταφανΆ thv δειλἰαν Ῥωμαίοις 


ποι]σωσιν. ᾿Ανδρόνιχος δὲ ὁ Λαμπαρδᾶς τὰ πρασ» - 


σύµενα χατιδὼν δείσας τε pl) τὸ σὺν τῷ Διονυαίῳ 
πχῆθος, αὐτοῦ ἐφ᾽ ἕτερα χωρήσαντος, 'Avbpovixip 
λοιπὸν ἐμπεσεῖται τῷ στρατηγῷ, δεῖν ἔγνω Διονυ- 
σἱῷ πρότερον αὐτῷ συμπλακτναι. Ἐμπεσόντων δὲ 
ἀλλήλοις θροῦς ἠγέρθη καὶ πάταγος ἐπεῖχε πάντα 
xai τὰ δόρατα πρὸς ταῖς ἁσπίσιν ἀποχαυλιζόμενα 
χαμαὶ ἔπιπτον. Ῥωμαῖοι δὲ χαίτοι τῶν ὑπὸ θατέρφ 
Βρανᾷ τῷ Γεωργίῳ ταττοµένων συνελθάντων αὐτοῖς 
ἔχαμνον ὅμως. Ανδρόνικος τοίνυν 6 στρατηγὸς 


manis proderent. Andronicus autem Lampardas 
qua parabantur videus, veritus ne si alio abiret 
Dionysii copie Andronicum ducem oppriinerent, 
neceesarium duxit cum ipso primum Dionysio ma- 
nus conserere, Cumque invicem coucurrerent, sub- 
latus continuo est. clamor tumultusque passim 
facius : impactzeque jam in clypeos bastze frustra- 
tim discissze decidebant in terram. Ronani autem, 
etsi qui sub altero Brana Georgio eraut jam acces» 
sissent, fatiscebant tamen. Ut id percepit dux An- 
dronicus, ne iis qui cum Lamparda dimicabaut 
omnino fusis ac devictis, tora in se belli moles in- 


cumberet, eam hostibus pugnare instituit : adeo- 


ἐπειδὴ τοῦτο συνεῖδεν, ὡς uh κατὰ χράτος xal τῶν B que atrox. concitatur przlium, ut primo conflictu 


σὺν τῷ Λαμπαρδᾷ ἠττημένων ἐπ) αὐτῷ dj ἀγώνισις 
στῄσεται πᾶσα, συῤῥήγνυται τοῖς πολεµίοις, xal 
Τίνεται χαρτερὰ προσθ,λὴ, ὡς παρὰ «hv πρώτιν 
Ῥωμαίων μὲν ὀγδοήχοντα πεσεῖν, Βαρθάρων δὲ 
φολλῷ τούτων πλείους. ᾽Ἀλλὰ Ῥωμαῖοι σὺν ἀφάτῳ 
τινὶ καρτερίᾳ τὸν [P. 160] ἀγῶνα ὑφιστάμενοι 
τέλο; ἑτρέφαντο τούτους ἀρετῇ τῇ σφετἐρᾷ. Τοσοῦ- 
κο; μέντοι Βαρδάρων φόνος ἐγένετο, ὡς τὰς ἐνταῦθα 
πεδιάδας μιχροῦ περιστρωθῆναι τοῖς θνησιµαίνις. 
Τῶν Ὑὰρ δοράτων σφίσι χλασθέντων χαὶ θρυθέντων 
ἤδη τῶν ξιφῶν, ταῖς χορύναις ἡλόων τοῖς xaxobal- 
post τὰς χεφαλάς, Ὅτε δὴ τό τε σημεῖον (56) ἠρέθη, 
6 πάµμμµεγα τοῖς Βαρθάροις τούτοις ἐπὶ ἁμάξης 
ἐφέρετο. xal ὁ Διονυσίου ἵππος σὺν τῇ πανοπλία, 
μόλις ἑχείνου καὶ τρόπῳ ᾧπερ αὐτὸς ἐρεῖν οὐχ ἔχω 
τὸν χίνδυνον πεφευγότος. "Όσοι μέντοι Bap6ápov 
διαδρᾶναι τέως ἴσχυσαν, παρὰ τὸν ποταμὸν Ιόντες 
ἡλίσχοντο πρὸς τοῦ Ῥωμαίων ναυτιχοῦ. Ἑάλωσαν 
τοίνυν ζωχρίαι στρατηγῶν μὲν, οὓς αὑτοὶ ζουπἀ- 
νους καλοῦσι, πέντε, στρατιωτῶν δὲ ἀμφὶ τοὺς 
ὀχτακοσίους. Πολλοὶ δὲ ἦσαν xai ἓν αὐτοῖς τῶν εὖ 
τε Ὑεγονότων χαὶ ἄλλως διαφανῶν. Ἔπεσον δὲ xai 
πλεῖσται χιλιάδες ἐν τούτῳ τῷ πὀνῳψ. O0x ἣν οὐδεὶς 
Ῥωμαίων, ὃς οὐ πολλῶν αὐὑτόχειρ ἐγένετο. ἁρι- 
στἐιῶν, Πάντων γε μὴν μάλιστα Ἰωάννης τε ὁ 
Κοντοστέφανος xal Ανδρόνικος ὁ Λαμπαρδᾶς. 


Ταῦτα κατωρθωχὼς ὁ Ῥωμαίων στρατὸς, ἐπειδή- - 


περ ἁωρὶ τῶν νυχτῶν ἣν, ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἄνε- 


Romanorum quidem octoginta, Barbarorum autem 
mulio plures ceciderint. Sed enim Romani incre- 
dibili constantia sustinentes ccrtamen, tandem 
eos propria virtute in fugam verteruni. Tanta vero 
Barbarorum exstitit cædes, ut contecta prope occi 
sorum cadaveribus camporum planities fuerit, 
Hostis namque suis in frusta conscissis, fractisque 
277 $ladiis, miserorum. capita clavis contunde- 
bant. Tum etiam eaptum in eo pralio vexillum, 
quod propter sui magnitudinem curru a Barbaris 
vehebatgr, ut et Dionysii equus eum omni arma- 
tura, cum ipse vix, sc nescío qua ratione, perícue 


jum effngisset. Quotquot etiam Barbarorum fugam - 


iuire potuerunt, ubi ad flumen pervenere, a classe 


C Romana capti sunt. Vivi ergo in manus venerunt, 


ex ducibus quidem, quos ipsi zupanos voeant, 


quinque : milites octingenti, atque in iis complures . 


nobili loco nati, aliique illustres viri : aliquot au» 
tein millia in hoc prselio cecidere. Nemo fuit Ro- 
manorum, qui non fortis suapte maus ediderit 


facinora, pre» c:eteris tamen Joannes Contostepha- . 


nus et Andronicus Lampardas. His strenue con- 
fectis rebus, quoniam adulta nox erat, in castra 
coucessit, Romanus exercitus, adductis eo captivis 
Hungaris, allatisque secum loricis ad duo millia. 
Galeas autem et clypeos et enses, haud facile quis 
numerasset, Eam quidem noetem post hzc ibl 
transegere. Àt ubi illuxit, arma iterum induti, in 


Du Cangii note. 


(96) Zwupsior. Carrocium Hungaricum, quod de- D drappo del colore deila baudiera. Manaavasi questo 


v 


scribitur a Niceta. l. T ü. à: —— σημα a 
ἐχείνου µετέωρος, ἐπί τινο; ἠνεμωμένη παχέως, 
xai ὑψφιτενῆς —* ὑπὸ τρόχοις ἑλκομένου βοῶν 
ζεύγμασιν, Carrociorun ſorinam, quorum usus 
frequens fuit in Italia, pluribus descripsit Angelus 
Portenarius |. v, della Felicità di Padua, c. 6, sic 
autem ille: Era il caroccio un carro grande coa 


quatro. reote, soyra il quale nella parie dietro .era . 


mn (ribunale coperto di scarlato, o veluto rosso, 
perchà αἱ caroccio, quasi a tribunale, οἱ riduceva 
$ capitano iusieme con li comiglieri di guerra, quando 
οἱ havevano da consultare le cose ad essa querra per- 
tinenti. Nel meszo del. caroccio, era piantato un 
aló albero, nella sommità del quale era la ban- 
diera, o siandardo della citià, e era tirato da quatro 
αἱ meno vaia di buoi gagliardi, coperti di ricco 


carro alla guerra con l'esercito, alla cui guardia era- 
no depwiali mille e cinquecento soldati, scelti, ar- 
mali di lorica e di gambiere di ferro, con alabarde 
egregiamente lavorate, et. alquante compagnie di 
cavalli, la qual militia mai del caroccio si allon- 
tanava, perchà il. perderlo era. ripulato grandissima 
vergogna ei infamia. Describitur carrocium Flo- 
rentinum a Joanne Villaueo, l. vi, e. 77, Othonis 
imperat. a Willelmo BDritone |. n, Philipp. Padua- 
pum 4 Rolandiuo |. ix, c. 11 et Portenario, Medio- 
lanenae ab Alberico an. 1215, Parmense ab eodem 
Alberico an. 1229, Veroneuse ab Bieronymo d'alla 
Corte l. v et vi Histor. Veron., sed de carrocio 
plura. qui volet, consulat velim Laurentium Piguo- 
rium iu uot. ad Histor. August. Mussati et scripto- 
res ab illo laudatos. 


643. 


JOANNIS CINNAMI 


e4 


liostium castra ire pergunt. Verum cum ea hoini- Α χώρησαν, ἄγοντος τούς τὲ τῶν Obv;tov αἰχμαλώτιος 


nibus vacua invenissent, diroptis iis, reversi sunt. lta 
quidem bellum adversus Hungaros confectum est. 


xai θώραχα; ἐς δισχιλίους, χράνη ve μὴν χα) ἁστί» 
δας xai ξίφη οὐδ' ἂν ἀριθμεῖν ἠδυνήθη τις. Thy 


piv οὖν νύχτα ἑχείνην ἐπ) τοιούτοις πὐλίσαντο, αὐγαξούσης δὲ δη τῆς ἡμέρας τοῖς ὅπλοις ἐνδεὂυ- 
χότες εἰς τὸ τῶν Οὔὕννων ἀφίκοντο χαράχωµα. Ἐπεὶ bb ἀνδρῶν ἔρημον εὗρον αὐτὸ, σχυλαγωγή. 
σαντες ἀνέστρεφον. Ὁ μὲν δὴ χατὰ Οὕννων πόλεμος ἐνταῦθα τέλος ἔσχεν. 


8. Ceterum. imperator murorum Constantinepo- 
leos variis in locis vetustate collapsorum curam 
liabuit, et aquarum inopia laboraute civitate aquæ- 
ductus 975 omnes diligeutissime purgavit. Cum- 
que videret vetustissimos fornices, per quos olim 
aqua Byzantium transmittebatur, diffraetos instau- 
vare difficile esse omnino multumque ad eam rem 
tempus necessarium fore, loco haud procul Dyzan- 
tie, quem Petram vocant , delecto subterraneum. 


T. Ὁ δὲ βασιλεὺς τῶν τα τειχέων τῆς Κωνσταν. 
τίνου ἐπιμεμέλητο µέρεσι πολλοῖς ὑπὸ χρόνου xa- 
µνόντων, χαὶ ὑδάτων ἑνδείας χατεχούσης αὐτὴν ἂν. 
εχάθηρέ τε σὺν ἐπιμελείᾳ τοὺς ὀχετοὺς χαὶ ἐπειδὴ 
τὰς παλαιτάτας στοὰς, oat τὸ ὕδωρ ἐπὶ Βυζάντιν 
ἦγον, πάλαι πεπτωχυίας ἀνεγείρειν δύαᾳεργόν τε 
x1l χρόνου πολλοῦ δεόµενυν ἔγνω, σχεφάµενος περί 
τινα χῶραν οὐ πολλῷ Β.ζαντίου διέχοντα, ὃς HIli- 
τρα (57) χατωνόµασται, δεξαμενἠν τινα ὑπένομον 


quoddam receptseulum exstruxit, quod in media D ἐδοµήσατο, περ βουνῶν ἑκατέρων ἐν χοιλότττι 


quadam cavitate collibus dtrimque cincta oblongius 
jacet et multis in sese aquam ostiis recipit, quie 
velut e millenis canalibus per quasdam rintas ac 
fissuras in illud defluit; et posunodum per consuetos 
canales in civitatem defertur. Idem hic imperator 
ebsnrdissimum morem, et qui jam prope in legem 
deflexerat, à Romanorum republica sustulit, Ejus- 


modi autem ille fuit. Victus quxrendi dura neces-. 
3itas, tum alia, quæ ad vitam pertiaoent, immutavil, . 


tum etiam pretio libertatem vendere multos adegit. 
Operas itaque suas locant iis qui iu supremis con« 
stituti sunt honoribus etiam illustri loco nati, si 
fors ita ferat, viles profecto homines et proletarii, 
Quantum igitur malum humanae avaritia est! mise- 
ris etenim istis, qui servitutem sibi coinparaverant, 
emersntque, tanquam pretio emptis et mancipiis 
utebantur : eratque triobolum forte statutum 09” 
rorum hominum pretium, pactumque istud nefap- 
dum. Ad ultimum si qui onere servitutis pressi 90 
se eximere vellent, tanquam fugitivos comprehen- 
" dentes 3276 eorum audaciam ponis coercebant : 
erantque seeundum -JEsopicam fabulam, in qua ad 
leonem in spelunca ægrotantem accedunt animalia, 
ingenuorum hominum ingredientium vestigia multa 
admodum, exeuntium vero nullum, Hanc pravam 
consuetudinem igitur radicitus a media civitate 


xa:à gíoov ἱδρυμένη ἐπιμήχης στάµασι παλλοῖς 
&g' ἑαυτὴν xal ὕδωρ ἐπιχάσχουσα δέχεται ὡς dx. 
µυρίων ὀχετῶν διὰ τῶν σχισμῶν [xa] ατράγγων 
bz αὐτὴν καταθαῖνον, ἡ δὲ διὰ.τῶν ἐξ ἔθους αὖθις 
ὑπονόμων ἐπὶ τὴν πόλιν φοῦτο προῖΐησιν. Οὗτος ὁ 
αὐτοκράτωρ (58) καὶ ἔθος τι τῶν ἁτοπωτάτων pte 
χροῦ χαὶ εἰς νόµον τελέσαι δεῆσαν ἐκ μέσου | µέστς] 
τῆς Ῥωμαίων ἑποιήσατο «πολιτείας. 'Όπείων δὲ 
τοῦτο ὧν Ίδη λέγωμεν. 'H. τοῦ (fv ἁπαραίτητος 
τοῖς ἀνθρώποις ἀνάγκη πολλά τε χατὰ τὸν βίον 
ἑχαινοτόμησεν ἄλλα xal δὴ χαὶ μιαθοῦ τὴν ἔλευθεν 
plav ἁἀποδόσθαι πολλοὺς ἀναγχάζει. Θητεύουσι 
τοίνυν τοῖς ἓν ὑπεροχαῖς τε xal [P. 161] ἀξιώμασι 
καὶ τῶν εὖ γεγονότων, ἂν οὕτω τύχῃ, μὴ ὅτι ἁγελαῖοί 
τινες xal ὀχλιχοί,. ᾿Ὁποῖον τοίνυν ἡ ἀνθρωπίνη 
xixby πλεονεξία, Παραλαμδάνοντες τοὺς. ἀθλίους 
οἱ τὴν σφῶν ἑωνημένοι δουλείαν ὅσα χαὶ ἄργυρω- 
νήτοις αὑτοῖς προσεφέρόντο, xal ἦν τὸ τριώβολον 
ἴσως χαταθαλλόμενον µίσθωµα ἑλευθέρων ἀνθρώ- 
πων ὠνὴ xal συµδόλαιον οὕτω xaxotuyée. ᾿Αμέλει 
χαὶ εἴ ποτε τῇ ἐκ τῆς θητείας ἀχθόμενοι ἑργασίφ 
ἁπωθεῖσθαι βονληθείζεν αὑτὴν, οἱ δὲ xa0ázsp ὃρα- 
πέτας (59) συσχόντες αὐτοὺς xal δίχας ἑπετίθουν 
τῆς τόλµης. Καὶ ἣν τότε χατὰ «b Αἰσώπου µυθάριον, 
ἐν ᾧ λέων ἐπὶ τοῦ σπηλαίου νοσεῖ xoi ζῶα παρ 
αὐτὸν εἴσεισιν, ἑλευθέρων μὲν εἰσιόντων ἀνθρώπων 


Du Cangii note. 


(57) *Oc Hérpa. Meminit istius cistern:e Chri- D 


slophorus. Bondelinontius in Descript, Cpoleos. 
(98) Οὗτος ὁ atcoxpdtop. Hauserant. indubie 
Graci pravum bunc inducendæ servitutis morem 
ab Occidentalibus seu Septeutrionalibus potins po» 
pulis, penes quos servi erant alii naiura, alii facto, 
εἰ alii emplione, alii redemptione, alii sua vel alterius 
datiene, ut esL in Legibus llenrici 1 regis Anglice, 
€. 16. De postremis agit. Ciunamus, de Jiberis sci- 
licet. hominibus, qui ad pretium participandum 
aut angustia rei familiaris alterius sese maucipa- 
bant dominio, operasque suas locabant, de qua 
servitutis specie exstat formula apud Marculfum, 
l. 11, c. 28 etin Fornmulis veteribus, c. 10. Consii- 
tutiones Catalanie mss; iuter dominos. et vasallos 
ο, 94 ex bibliotheca Thuana, fol. 62 : Licet de jure 
flomano homo. liber non possit se. [acere servum 
elicujus per aliquam simplicem pactionem, nec etiain 
per confessionem (actam in jure, potest tamen per con- 


essionem aliquis suam gravare conditionem, quia 

P 486| bá pactionem interveniente scripto polest 
aliquis homo liber se constituere adscriptttium. 
Quemadmodum autem accepto pretio liberi fiebant 
servi, iia pretio reddito et soluto rursum in liber- 
tatem. asserebantur, ut. ex Palladio colligitur in 
Histor. Lausiacs, c. 83. Vide Gregorium Tur» 
nensem, |. vit, c. 45, synodum incerti loci post con- 
cilium Parisiense iv, can. 14, et concilium Verme 
riense an. 752 can. 6, 

($9) Καθάπερ δραπέτας. Ea erat servorum con» 
ditio, ut si a dominorum sese subduzissent zedibus, 
ab iis a quibus recipiebantur, repeti possent con- 
linuo tanquam fugitivi, et in servitutem. denao 
retraherentur.. Unde in manumissionum formulis, 
velut przcipuum libertatis argumentuin id insertum 
legimus, Ut ubique, quam voluerit partem pergel 
lanquam. si ab ingenuis. parentibus fuisset natus vel 
procreatus, 





85 | HISTORIARUM LIB. YT, | 


646 


[yvy xal μάλα πολλὰ, ἑξ:όντων γε μὴν ἐπὶ τῇ acf À exstirpare volens impérator promulgatis edictis 


ἔχιστα οὐδενός. "Tb μὲν δῇ ἔθος οὕτώ δεινὸν ἣν" 
βασιλεὺς δὲ πρόῤῥιζον ἀπὸ µέσης ἑξεσπαχέναι τῆς 
φολιτείας αὐτὸ βουληθεὶς γράμµασι τὴν ἐλευθερίαν 
ei; φύσει τὸ ἑλεύθερον ἐπεφήφιστο, Ἐλευθέρων 
Ἱὰρ ἄρχειν Ῥωμαίων, οὐμεγοῦν ἀνδραπόδων αὐτὸς 
fs. Ὁ αὐτὸς ἔτει τῆς βασιλείας (40) αὐτοῦ 
ἑψήφιστο τοῖς ἀνὰ τὸ Βυξάντιον ἱεροῖς σεµνείοις 
πολυκραγ μοσύνην ἐπάγεσθαι οὐδ' Άντιν:.οὺν ig" 
elc ὅπου δήποτε κτήσεσιν ἔσχον. Τὴν μέντοι δω- 
peàv καὶ τόμῳ ἑστήριξεν, ὃν ἅτε χρυσῷ ἔνσεσημα- 
σµένον χρυσόδουλλον (41). ἔθος καλεῖν ἔστιν (cc). 
δεν οὐδένα μοναχῶν θυροχοποῦντα νῦν ἔστι δικᾳ- 
στήριον ἰδεῖν, ἅτε μηδὲ παρόντος ἐφ᾽ ᾧ τις δηµο- 
σἷου σφίτι διχάσαιτο. Τοῦτο μὲν δῆ τοιοῦτον, Νόμου 
N πασῶν (42) τὰς πλείστας ἀχυροῦντος τῶν ἡμε- 
pov, χαθ᾽ ἃς δηλονότι ἡ τῶν δεσποτιχὼν τι Χρι- 
στιανοῖς τελοῖτο μυστηρίων fj γοῦν τῶν μεγάλων 
εινὸς ἄγοιτο μνήμη ἀνδρῶν, συνέδαινε τὰς kv τῇ 
πολιτείᾳ δίχας εἰς ἁπέραντον ἐξικνουμένας τυγχά- 
v&y οὐδέποτε τελευτῆς. Ἐντεῦθεν ἀνθρώπους 
εἶδον ἐγὼ δίκαις «χαταγηράσαντας, xai μέντοι 
χαὶ ἑπαποθανόντας αὐταῖς. ᾽Αλλὰ xal τοῦτο 
«ὁ xaxbv θεσπίσματι νεαρῷ τῆς ᾿Ῥωμαίων 
ἁπελέλαται πολιτείας. Λέγει γὰρ τὸ ασιλέως 
διάταγµα μήτε τὰς ἑορτάλας παντάπασι — xot- 
νοῦσθαι τῶν ἡμερῶν, ufi v αὐταῖς ἑχάστοτε ἀναδολαῖς 
δίχας ἐᾷν παρασύρεσθσι, ἀλλ᾽ εἶναι μὲν ἐς τὸ παντε- 
Mg ἀπειρολογίας ἀδέχτους δικανικῆς ἡμέρας ἑχείνας, 


Lbertatem, quibus illa a^ natura.concessa erat, 
omnibus donavit. Liheris enim Romanís, non man- 
cipiis imperitare cupiebat. Idem preterea anno 
imperii sui decimo quinto decrevit ut nemo deincej s 
sacris apud Byzantium mona:teriis negotium fa- 
cesseret de iis prediis quæ quocunque in loco illa 
possiderent. Haneque donationem confirmavitlibello, 
qui quod aureo sigillo munitur aurca bulla voeait 
vulgo solet, Unde nulium hodié monachum judicum 
feres pulsantem videre est, utpote cum nihil adsit 
de quo lis intentari iis queat. Et hæe quidem sic 
se habet constitutio. Cum vero omninm plerique 
dieram lege exciperentur , : quibus. nimirum vel 
Dominica a Christianis mysteria peFagebantur vel 


B magni alicujus viri agebatur memoria, ficbat ut 


judicia in republica in immensum prolatata nunquam 
ad exitum perducerentur. Exinde vidi ego liomines 
in litibus senesceutes, imo et immorientes ἰἰφιίοη). 
Sed pessima lex ista novo decreto in republira 
abolita est. Quippe impersteris edíctum neque dics 
festo8 omniuo 977 ut profestos haberi statuit, 
neque tamen dilationibus ejusmodi trahi in infinitum 
judicia : sed religiosos et rerum forensium immunes 
illos esse decrevit, in quibus aliquando Deus 
singulare in bomines bencficium contulisset : ο 6- 
rem alios totos festos esse, alios intercisos, ita ut 
nimirum horis matutinis lege agere non liceret, 
posimeridiang autem integra partibus adimittendis 


χαθ ἃς τιθεὺς εὕρηταιτ.ῖς ἀνθρωπίνοιςεὐηργετηκὼς, c vacarent. Jdem hic imperator sacrum lapidem qui 


tàv & ἄλλων τὰς μὲν παντάπασι δικασίµους ἐχχεῖ- 
σθαι, τὰς δὲ πρωῖ μὲν ἀποκεχλεῖσθαι τοῖς διχολάθοις, 
δεΏην δὲ ἅπασαν ἀνεῷχθαι καὶ ζυγχωρεῖν εἰσιέναι 
toU; θέλοντας. Οὗτος xal τὸν ἐν Ἑφέσῳ παλαιοῦ 
τοῦ χρόνου χείµενον λίθον ἱερὺν (45) μεγαλοπρεπῶς 


jampridem. Ephesi fuerat, Byzantium magnifice 
translatum cum exteris sacris, que ibí sunt monu- 


mentis deposuit. Qualis autem bic fuerit lapis «t 


quomodo jn Ephesioruin terram pervenerit deinceps 
commemorabo. Peracto jam in cruce a Salvatore 


Du Cangii nola. 


(40) 'O αὐτὸς ἔτει της βασιλείας. Supplenáum 
auno 15. Incidit. 2utem. annus. Manuelis quintus 


decimus in an. mundi jaxta Grecos. 6066, Christi. 


1458, indict. 6. quo emissa ejusdem Augusti no- 
veila, qua ecclesiw et. monasteriis, qua erant {η 
urbe Cpolitana et vicinis urbis locis, immobilium 
firmam et invlolatam possessionem sancivit : quod 
duabus aliis praeterea constitutionibus edixerat. 
Vide Balsamon. iu synod. 7, cau. & et 13. a 
(41) Xpvc'óCovAov. Aurea bulla. Joan. Cantacu- 
zenus |. i1, ο. 55 : TQ ᾽Αγγέφ πρὸς τὴν θετταλίας 
ἀρχὴν χρυσόθουλλον ποιῶν, εἰο. Epistola Joannicii 
Bulgarie rcgis in Gestis Innocentii Ill pp.: Subii- 
gnat, anlem imperium meum ad securitatem chyrosoe 
bolum suum. lta bis editur, sed. legendum cftzyso- 
ῥυίκσι. Sic porro diplomata omnia aureis bullis seu 


sigillis munita appellabant, presertim tamen eon- 
suteiiones imperatorias. Harmenopulus, |. 1, tit. f» 
: 12 : Καὶ μετὰ τοῦτον πολλοὶ τῶν βασιλέων χα” 
ολιχοὺς μὲν ἐξέθεντο νόμους νεαρὰς δὲ xal 
προστάξεις ἀλλοίας χαὶ χρυσοθόλους λόγους, εἰς 
ἃ δέον ἠγήσαντο, πεποιἠχασιν. De aureis bullis glos- 
sographi passim et nos quadam ad Villhardui- 


(43) Nópev δὲ πασῶν. Banc Manvelis de Feriis 
novellam edidit Balsamon in. Nomoc. tít. vu, et ex e9 


D Gonefidius, Leunclavius et Daronius, quam ex niss. 


restituit Carolus Labbeus in Observat, ad Synopsim 
Basilic.; emissa autem est an. mundi 6675, indict, 
14, Christi nimirum 1164, 

(45) Ai8or ἱερόν. Vide Nicetam in Man. Ἱ. vit, 
€; ult. 


Cornelii Tollii note. 


(ει) Kal τόμφ ἑστήριξεν, ὃν ἅτε χρυσῷ 
ἐνσεσημασμένον χρυσόδου.ον ἔθος κα.ειν ἐσ- 
τιν. Dixi περὶ τοῦ τόµου in precedentibus ; alias 
eoim λόγον aut γράμμα dicere soleut ejus aevi 
scriptores. Anna Comnena, lbrooctavo : Καὶ παρὰ 
τοῦ .abtoxpáropo; χρυσόδουλον λόγον ἑνσεσημα- 
σµένον διὰ Χινναδάρεως , ὡς ἔθος, διὰ ΄βασιλιχῆς 
δεξιᾶς λαθών, Bulle awreg scriptum ab imperatore 
signatum. cinnabari, ut moris es!, regia mani cum 
acceyissei. Synonyma sunt: Γραφαὶ ἐρνθραὶ, ἐρυθρὰ 


γράμματα τῆς βασιλιχῆς χειρὸς, γράµµα ἐρνθρόγρα- 
94, ἑρυθροδάνῳ ἐνσημανθὲν voauuátiov. Ut apud 
icetaui libro quarto iinperii Manuelis : "00ev ἑἐρν- 


θροδάνῳ ἑἐνσημανθὲν ἀφῆκε vpappáttovy, ἐνάγων 
τοὺς κατὰ χοίλην Συρίαν ἰσχύοντας ανσχεῖν ὡς 
ἀντίφρονα, xal περὶ τὸ γένος ἀχολασταίνοντα, xai 
τοῦ φάους στερῆσαι τῶν ὀφθαλμῶν) Μίκεα]με ad 
Cœlesurio toparchas aurea. bulla, mandat ut An- 
dronicum, hominem seditiosum atque. incestum, ca- 


piant et visu privent. 


— — ————— € — 


(47 JOANNIS CINNAMI | &s 
mysterio, suscepit cum Mater, utque fieri assolet in A ἐς Βυζάντιον [P. 162] ἀγαγὼν τοῖς «18e λοιποῖς ἀπὶ- 


lapide isto supinum deposuit : in eumdem ipsa etiam 
procmubens, ut vero simile est, non mediocriter 
ploravit, fFleutis autem lacrymze, qus in lapidem 
deciderunt, in hane usque diem perinansere indele- 
biles, res admiratione prorsus digna. lloc igitur 
lapide accepto Mariam Magdalenam. aiunt. Romam 
recia abiisse, ut coram Tiberio Czsare Pilatum οἱ 
Judaos velut injustos Jesu interfcctores accusaret : 
sed forte quadam in portum. Epliesinum delatam 
istic eum loei reliquisse, indeque excedentiem Πο- 
inam pervenisse. Ex illo tempore usque in bodiernum 
diein lapis ibi perstitit. Cum vero in [μις Damalis 
c5sel expositus, ingenti pompa inde Byzantium 
translatus est, Huic enim interfuere Romanus se- 
natus 978 et quotquot erant ex eacerdotali ordine 
et mouachico, Luca qui tunc temporis Ecclesiam 
regebat et imperatore utrique choro praeuntibus, 
Ipse etiam lapidi humerum subdidit imperator : in 
talibus namque etiam ultra quam necesse. erat 
pietatem ac reverentiam exhibebat singularem et 
eum summa animi demissione ejusmodi munia 


oribat, 


9. Sub idem tempus /Egyptus, cum propemodum 
in Romanorum venisset potestatem, eo quem referam 
modo nobis elapsa est. Hzc non ita pridem Roma- 
norum parebat imperio e! grave quotannis tributum 
dependebat, Sed cum Asia grawius afflictaretur 
gentisque Ismaelitice in dies sugerentur vires, 
capta et ipsa in Persarum jus concessit. Verum 
Manuel imperator, cum multa in Oriente Romanis 
rutsuin asseruisset, hanc quoque recuperare summo 
studio contendit. Itaque missis ad eas gentes legatis, 
ut et veterem consuetudinem et opulenta illa vecti- 
galia, quæ nobis persolvere consueverant, in me- 
moriam revocarent, iis pracepit : quod.si ea ab- 
nuerent, tum demum nuntiarent proxime bello esse 
jmpetendos. liec erat mens legationis. Sed enim 
pertinacius renuentibus Agyptiis, classem fabricat 
bippagiuui et bellicarum navium maguo numero, 


δωχεν ἁγίοις, "Όστις δὲ ὁ λίθος οὗτος χαὶ ὅθεν εἰς 
Ἐφεσίων (dd) 330& τὴν γῆν, ὁ λόγος ἑξῆς διτγήσε- 
ται, Τέλος ἤδη τὸ χατὰ τὸν σταυρὸν εἶχε τῷ Συτῆρι 
µνστήριον, xal παραλαθοῦσα τοῦτον ἡ Μήττρ ἀνὲ» 
χλινέ τε Όπτιον, ὡς νόμος, ἐπὶ τοῦ λίθου τοῦδε xal 
ἐπιπεσοῦσα βύθιον ἀνφμωξεν ὁποῖα εἰχὺς, µνυροµέ» 
νης δὲ τὰ δάκρυα τῷ λίθφ πελάζοντα ἔτι. xal vuv 
ἀναπόνιπτα pévovot, πρᾶγμα τεράστιον οἵον. Τούτο 
6h τὸν λίθον ἡ ἐκ Μαγδαλᾶ, «ασαὶν, ἀναλαθοῦσα Mz. 
pla ἔπλει Ῥώμης εὐθὺ ἐφ' [ᾷ  Καΐσαρι ἐς ὕψιν 
ἑλθοῦσα Τιθερίῳ Πιλάτου χαὶ Ἰουδαίων τῶν ἀδίχων 
Ἰησοῦ κατερεῖ φονευτῶν. ᾽Αλλὰ τύχῃ τινὶ ἐς civ 
Ἐφεσίων λιμένα χατάρασα αὑτὸν μὲν ἐνταῦθα ἕἔκι- 
πεν, fj δὲ ἐχεῖθεν ἀφεῖσα ἐπὶ 'Ῥώμην ἀνήγετο. Ἐς 


B ἐχείνου 8 ἄχρι xai νῦν ὁ λίθας ἐνταῦθα διετέλ:σεν 


Gvu. ᾽Αχθέντα τοίνυν ἐς τὴν Δαμάλεως περαίαν πμ’ 
πὴ τοῦτον ix Βυζαντίου διαδέχεται λαμπρά. "Ezkt- 
pov δὲ ταύτην τὸ Ῥωμαίων τε γερούσιον ἅπαν χαὶ 
ὅσον ἐν ἱεροπόλοις χαὶ ἓν μονασταῖς ἣν, Aouxd vw 
τηνικάδε τὴν Ἐγκλησίαν ἰθύνοντος xol βασι έως 
τέλους ἑκατέρου προαρχόντων. Βασιλεὺς μέντοι xal 
τὸν ὦμον ὑπέσχε (44) τῷ λίθῳ, ἐπεὶ τά γε τοσαῦτα 
xaX ὑπὲρ ὧν χρὴ ἐμετριοφρόνει xat t; yáma δουλρ- 
πρεπέστερον αὐτοῖς προσαγόµενο;. 

ϐ’. Κατὰ τούτους τοὺς χρόνους (45) Αἴγυπτος 
ὑπὸ Ῥωμαίων ἁλῶναι χινδυνεύσασα τρόπῳ τῷ ῥηθη: 
σοµένῳ διαγεγονέναι ἴσχυσεν. Αὕτη ὑπὸ τῶν "Po- 
palov μὲν οὕτω πάνυ πρώην ἑτέλει ópyhv, μέγα 
δέ τι χρῆμα δασμοῦ ταύτῃ παρεῖχεν ἐτήσιον *. ἐπεὶ 
δὲ 'Acla χαχῶς Ίδη πεπόνθει χαὶ τὸ Ἱσμαηλις-κὸν 
ἑχάστοτε χατίσχυε φῦλον, Ίλω καὶ αὕτη χαὶ Πέρσσιό 
ὑπέπεσεν. Αλλά βασιλεὺς Μανονἡλ πολλὰ τῶν χατὰ 
τὴν 'Εῴαν Ῥωμαίοις Ίδη ἀνασωσάμενος ἀντιποιη- 
θῆναι χαὶ ταύτης σπουδῇ πολλῇ ἤθελε. Tolvuv xai 
πρέσθεις (46) ἐνταῦθα στείλας ἐἑχέλευεν ἔθους τε 
τοῦ προτέραυ xal φόρων ἀναμιμνήσχειν τὴν χώραν 
οἱ πολυτάλαντοι ἐφ᾽ ἡμᾶς ἀφιχνοῦντο τὺ πρότερον, 
ἀνχινομένης δὲ παρεγγυᾷν ὅτι δὴ οὐχ ἐς μαχρὰν 
πολεµητέα σφίσιν ἑἐσείται. Τὰ μὲν δὴ τῆς πρεσδείας 
ἐν τούτοις σαν * τῶν Αἰγυπτίων δὲ ἰσχνρῶς πρὸς 
τοῦτο ἀπειπαμένων, στόλον νεῶν (47) ὁ βα”λεὺς 


Du Cangii not. 
(44) Tóv ὤμον ὑπέσχεα. Vide tractatum nostrum D (46) Πρέσδεις. Erant ij, ni fallor, Alezander 


de Capite S. Joannis Bapiistz, c. 2,. n. 6. 

(45) Κατὰ τούτους τοὺς χρόνους. Grecorum in 
JEgyptum cum lHierosolymitano rege Awalrico, eæ- 
terisque regni baronibus et proceribus expeditionem 
pluribus refert Willelmus Tyrius, l. xx, c. Α, 
44, 15, 16. 17, qui eam in annum 1169 conjicit 
sub finem Septemb. ut et. Nicelss l. v, 1. 4, 5, 6 
οἱ 7. 


Graviwe eo nmes et Michael Hydruutinus, quautum 
ex Tyrio colligi datur cap. 4. 

(47)ZróAor γεῶν. Erant sane, inquit. Tyrius, in 
pra[uto exercitu naves longe rostraie, geminis re - 
morum instrucug ordinibus, bellicis usibus habiliores, 
js vulgo galee dicuntur , centum. quinquaginta, 

tem in his majores ad deportandos equos deputeur, 
ostia habentes in puppibus ad inducendos ducendos- 


Cornelii Toilii notes. 


(dd) "Octic δὲ à Al0oc οὗτος xal ὅθεν εἰς "Egs- 
σίων. ldem fere Nicetas, ubi de Manuele nostro 
mortuo et jam sepulcro mandato : | Lapis eum tegit 
nigricans et. mœstum aliquid pra se ferens, qui in 
sepiem vertices. assurgit, Non. procul. inde basi 
impositus adoratur lapis purpureus, viri magnitu- 
djne, qui anie (uit. Éphesi; et is esse dicuur, in 
quo Christus de cruce sublatus, el [asciis involutus, 


conditus fuerit, Eum lapidem imperator [nde ade - 
cium humeris suis, quippe qui divinum corpus ipsum- 
que Ghrisium gestiusset, a portu Buculeoniis usque 
ad a'dem, qua in (urrí palatii. est, pertulit, Sed 
non multo post. imperatoris obitum saxum illud e 
palatio. ad sepulcrum illius est translatum, ut clara 
voce defuncti res gestas et certamina proclamet, lia 
vertit. Hieronymus Woltius, 








οι 


HISTORIARUM LIB. VI. 


050 


τεκτηνάµενος ἱππαγωγῶν τε xal πολεµιστηρίων ἐς A immissoque in cam exercitu in. Egyptum mittit. 


ἄγαν πολλῶν στρατὀν τε ἐμδιδάσας αὐταῖς ἐπ᾽ Αἰγύ- 
πτου ἔπεμφεν. Ἡγεῖτο δὲ τούτου ᾽Ανδρόνιχος οὗ 
πολλάχις ἐμνήσθην, ὃ Ἰοντουτέφανος, Ἐτύγχανε 
[P 165] γὰρ μέγας, Gt rep εἴρηται, δοὺξ (88) Ὑεγονὼς 
πρότερον. "Oc, ἐπειδὴ ταχυπλοῄσας Αἰγύπτῳ προς- 


Huic przfuit Andronicus Contosteplianus, cujus nou 
semel memini, magni quippe decis dignitate, ut 
supra dictum ett, jam amtea gaudebot. is ut ii 
A&gyptum celeriter appulit, niissis in Palzstinam 
legatis regem inde QAO) accersiit, ut accondum ea 


έσχε, πέμψας ὃς Παλαιστένην «bv εῇδε paxexéuneco — qnie invicem. faneiverent pacta. auxtlio sibi esset, 
βηΥα, ἐφ᾽  xaxà τὰ θυγχείµενα τοῦ πόνου Ῥωμαίοις — interes dom τος exspectabater Andronicus, ne 
συλλήψοιτο καὶ αὑτός. Ἐν ᾧ δὲ διαµέλλων ὁ ῥὴξ fiv, — frustra hic tempus tereret, educere n terram exer- 
Ανδρόνικος, ὡς ph ἐπὶ χενῆς ὁ χρόνος ἐνταῦθα αὐὑ- — citum operz pretiom censuit, Itaque Tenesium 
τῷ τρίθοιτο, δεῖν ἔγνω bri τῆν χώραν διαθηνα, τὸ — oppidam primo impetu ceperunt Romani crébrisque 


S:gátsupa. Kul τοίνον Τενέσιόν τε πύλιν αὐτοθοιὶ 
εἷλον 3e σνχνὰ τὴν χώραν χατέθεον ἑξιόντες. "Erxl 
Uk καὶ ὁ PE γγέλχετο δη προσιὼν, ἐπὶ Ταμίαθι 
($9) μεςῆγον τὸν αόλεμον, πόλιν κατοίκων τε πλἠ- 
ὄουσαν καὶ Ἀλοντοῦσαν ὑπερφυῶς. Ένθα πολχαὶ 
plv xal φρικώδεις Ῥωμαίοις διεπολεμήθησαν μάχαι, 
ἤνυστο δὲ ὅμως οὐδὲν ἀπ᾿ alzlac fc pov ἔρχοματ. 
Ῥυνέκειτο βασιλεῖ xai Παλαιστίνοις ἐς τὸν ἐπὶ Αἱγύ- 
Ἑτου συµπνεόσασι Ἱπόλεμον μοῖραν μὲν τὴν Ἱμίσειαν 
Ῥωμαίους ἀχούδης Ίδη τῆς χώρας λαθεῖν, θατέραν 
Bb αὐτοὺς ἔφειν. Ὁ τοΐνον βὴξ, ἐπειδῃ Ῥωμαῖοι 
προτερῄσαντες ἔλὶ hv Κἔγυητον ᾖλθον, ἐπιδούχως 


ἄγαν «b μὲν πρῶτον Ὁστερεῖν τοῦ πολέμου διενοεῖτο, : 


ὅπως Ῥωμαίων διακινθυνευσάντων τὴν χώραν αὖ- 
τὸς ἀχονιτὶ διακληρώσαιτο» ὡς δὲ παρῆν ὀψὲ xai 
αὐτὲς. "ήν τε μάχην Pe ὑπερετίθετο κἀὶ Ῥωμαίοις 


regionem istam incursionibus vastartnt. Sed ubi 
adventare regem nantiatum est, ad Damista.h bellum 
tramstulere, nrbem ei incolarum frequentia celebrem 
opibusque Miluentem. Multa bic et horrenda Ttoma- 
nis peracta sunt. prælia: nihil tamen iis confectum 
est ob hanc quam commemorabo caussam. Counve- 
nera inter imperatorem et Palzstinos in. bellum 
JÉgyptisecum censpirantes, ut devicta provincie 
partem. dimidiam Romani, dimidiam 1ροί slterum 


. obtinerent. liaque rex, cum priores in Aigyptnm 


venissent Rotnani, de indastria primo expeditionem 


' bellicam differre statuit, αἱ postquam ii discrimina 


exbsusissent, regione ista citra Inborem potiretur. 
Ubi «ero et pse tandem accessit, pugnam semper 
pretrahebst eademque ut facerent persuadebat Ro- 
manis : etiamsi ii, ejusmodi comsiliis posihahitis, 


δὲ ταυτὰ ξομδσυλεύων ἂν, κἂν ἐκεῖνοι ὄλίχα τοῖς — fortia in dies prxlia susciperent. Verum haud plane 
Δεγομένοις προσέχοντες Πρωϊχοὺς-εἰς Σχάστην ἡμὲ- — possim assevérare, utrüm id egerint (4, dum peri - 
av ἀνεδέχοντο ἀγῶνας. Else οὗν, ὅπερ Ἔφην, Ῥω.. C volis objicere Rommnos volunt, victoriz fructu sine 
µαίους φοῖς χινδύνοις παραθαλεῖν ἑἐθέλοντες ταῦτα — labore früerentur, an vero 'qnod. omnino. Egypto 
ἑποίουν, ὡς ἂν ἀπόνου τῆς νέχης τυγχάνωσιν αὐτοὶ, — potiri inperatorem prz invidia nen ferrent. Cæterum 


ues καὶ χαθάπαξ τῆς xav Αἴγνπτον δεύποτείας τῷ 
βασιλεῖ φβονῄσαντος σαν, λέγειν οὔ py wxplova- 
αι. ἐλέγετοδ ὡς χρήµασω (09) οἱ ἔνδσν «by ῥῆγα 
ὀποφθείραντες εἰς τοῦτο Ἠγαγον. Ῥωμαίοι τοίνυν, 
ἐπιδήπερ οὐκ ἀξιοχρέους ἑαυτοὺς τῷ πολέμῳ τῷδε 
Ἔγνωσαν εἶναι, πρύμναν χρουσάμενοι ἐπὶ τὸ Βυζάν- 
twv ἀνήγοντο) χειμῶνος (51) δὲ χατασχόντος πλεί- 
στα; τῶν νεῶν ἁπολωλέναι σννέόη, Ἡ μὲν δὴ ix" 
Αἰγύπτου Ῥωμαίοις ἑχοτρανεία τοιοῦτον ἔσχε τέλος. 
Αἰγνκτίων δὲ ὁ δἥμος, ὡς μὴ χαὶ δευτέρα Ῥωμαίων 
ἔφοδος ἐπ) αὐτοὺς Υένηται, plebe; ἐς βασιλέα 


rüiuor-erat regem ab obses-is submissh peconin ad 
id fwissb inductum. Itaque Romani 4980 eum se 
bello i$ti haud pares esse viderent retro Bysantium 
inavigarünt ; orta vero tempestate plurimas eorum 
nnves.pertere. tunc finem illa babuit in Egyptum 


-emyedido, AEgypi, ne sltra Romanis irruptie 


rursum in eos fieret, missis ad imperatorem legatis 
cerium se quotannis auri pondus soluturos pacti 
sunt. ilie vero legauonem aspernatus, rebas infectis 
domum eos remisit : cum totam hanc üerumn de- 
vastare regionem in animo baberet. 


οτεἰλαντες τακτόν τιχρυσίον ἀνὰ πᾶν ἐκεῖθεν χοµίσεσθαι Etro; Ῥωμαίοις ὠμολόχον. 'O δὶ τὸν τρι- 
Du Cengii notas. | 
que eos patentia, poniibus eriam, quibus ad ingres- D) rio Mauresius, Niceiæ appellatur Theodorus Maa- 


sumet exitwm-om. hominum quam equoram procu- 
rabetur. commoditas, communiie sexoginta. ltem 
harwm mezimie, que dromones dicuntur, alimentis 
varii generis armisque multiplicibus, machinis quo- 
que et 4ormentis bellicis aque ad summum  re[ertee 
decem akt duodecim. Locum hunc Tyrii integram 
idco describendum dnxi, ut noa modo vavium nu- 
merus, quibus con(laia erst Manuclis classis, inde 
constaret, sed presertim ut quod περὶ ἑππαγω- 
T&v seu de toisseriis ad Villharduinuin a me pridem 
observatam, hoc qui tam non. Ocecurrerat loco. fir- 


marem. 

(48) Μέγας δούξ. Tyrias : Mislt autem cum closse 
de suis principibus megalducas consanguineus aun 
que uuisereis prefect, et quemdam aliu Maure- 
sium nomine, sihi valde fam:liarem eic. At qui Ty- 


PATROL. Ον. CXXXIII. 


rozumes. 
(49) Ταμιάφι, Vulgo Damieta, urbs Egypti nota, 
z describitur a Tyrio, |. xx, c. 16. In coucilio 
phesino part. 1, art. 1, t mentio episcopi Tagia- 


ς. 

(50) ΗγγέλΛετο δὲ ὡς χρήµασο. Tyrius : 16i 
pro(ecto patuit nosiros aut minus. experientive. Δα- 
buisse, aut a solida defecisse prudentia, aut exercitus 
moderatores malitiose versatos. Sed nec culpa lata 
vacasse Grecos asserit. idem scriptor c. 18, ut οἱ 
Matihæus Paris. an. 4919. Hæc civitas, sit ille, 
primo « Gracie obsessa legitur, qui in ejus captione 
defecerunt, 

(51) Χειμῶνος. Md ipsum dc tempestate observant 
Tyrios et Nicetas, 


^ 
"T. 


- AT tote Bb iw t€ .. 


651 | JOANNIS CINNAMI 0E 


αθείαν ἁἀποσεισάμενος ἀπράχτους αὐτοὺς ἀπεπέμψατο, πᾶσαν iv wp ἔχων εἰσαῦθις καταδραμεῖσθαι τὴν χώ. 


pav. 


. 40. later hzc Byzantium venit Palestie rex A v. Ἐν τούτῳ δὲ xat ὁ Παλαιστίνης $55 ἐπὶ Βυζάν- 


cum principe de negotiis suis acturus : impetra- 
tisque iis. quæ poposcerat,.pr:eier alia multa impe» 
ratori fidem et clientelam: professus est. Sub idem 
etiam tempus .et Venetos, quotquot Byzantii et in 
quibuscunque Romanorum provinciis babitabant, in 
publicos carceres conjecit, illorumquo. bona publi- 
cavit et fisco addixit, ob eam quam dicturus sum 
causam. Venetorum regio in extremis partibus lonii 


.Sinos sita.est : mari vero circumflua longius a littore 
paludes protendit, in quas mare szpius per diem 


infiiens, certo quodam tempore navigabiles eas 


(acit : οἱ cum rursum recedit, inaceessas prorsus 
reddi navibus perinde ac momiuibus. Est autem 


geus ista moribus depravatis, impia et sacrilego» si 
quae alia et illiberalis, utpote nauticis ineptiis plena. 
Hi eum Alexio imperatori 981 aliquando a«xilio 
vénissent, quo tempore Robertus ille ex 1talia Dyr- 


.ghsehium transmissus totam invaserat provinciam, 


inercedis loco cum alia multa accepere tum prieser- 


4im Byzantii angiporium, quem Eubolum volgo 


appeliant : solique omnium eapropter ex illo tem- 


pore decimas ex mercatura Romanis non solverunt. 
iude jn immensum ditati statum. in superbiau pro- 


rupere: adeo ut cives perinde ac mancipia tracta- 


rent, neque eos duntaxat.qui de in(iwa plebe essent, 


verum et qui sebastorum aut alia quavis apud Ro- 


-manos majore dignitate fulgerent : quibus indigna- 
tus Joannes imperator omnes a Romano imperio 


. ttov. ἦλθε περὶ ὧν ἔχρηνε βασιλέως δσησόμενος. 


Τυχὼν δὲ ὧν ἑδεῖτο, ἄλλα τε πολλὰ καὶ δουλείαν (52) 
ἐπὶ «τούτοις βασιλεῖ διωµολόγηχενι Ὑπὸ τοῦτον (53) 
£59 χρόνον xaX Οὐεννέτους, ὅσοι Ev τε Ὀυζαντίῳ xal 
ταῖς ὅπου δήποτε Ῥωμαίων ᾧκηνται χώραις, δηµ.- 
claw φρουραῖς παραπέµψας τὰς οὐσίας ἀναγράπτους 
tl; τὸ δηµόσιον ἐποιῇσατο [P. 164] ἀπ αἰτίας $; 
αὐτὸς ἐρῶν ἕρχομαι. Οὐεννέτων dj χώρα χεῖται μὲν 
ἐς τοὗ ᾿Ἰονίου χόλπου τὰ ἔσχατα, θαλάσσῃ δὲ ἀμ- 


φίῤῥυτος οὖσα τἐναγός (54) τι .προδάλλεται τῖς 


ἀχτῆς' μαχρὸν ὅσον. "Ev0a τῆς ημέρας ἡ θάλασσα 
πολλάχις προσιοῦσα καιρὸν μὲν τινα πλὠῖμον αὐτὸ 
ποιεῖται, τὸν πορθμὸν δ αὖθις ἀναλύουσα .ἁ πόρευτον 
παντάπασι νανσί τε χαὶ ἀνθρώποις ἑργάζεται. Ἔστι 


B y x ἔθνος θει μὲν διεφθορὸς, βωμολόχον (55) εἴ- 


περ τι xal ἀνελεύθερον, ἅτε xal ἀπειροχαλίας µε» 
στὸν ναυτικῆς. Οὗτοι, Αλεξίῳ (56) ποτὲ βασελεῖ χεῖρα 
παρααχόµενοι σύμμµαχον, ὀπηνίκα Ῥομπέρτος ἑκεῖνος 
ἐξ Ἰταλίας ἐπὶ Δυῤῥάχιον. Διαδὰς ἑπολιόρχει thv 
χώραν, ἁμοιδῆς τυγχάνουσι τῆς τε ἄλλης καὶ δὴ xol 
στενωπὺς αὐτοῖς ἐν Βνξαντίῳ ἀποτέτακτο, ὃν ΄'Εμδι 
-λον ὀνομάξουσιν οἱ πολλοὶ, μόνοι τε τῶν (ἁπάντων 
διὰ νοῦτο τὰς xav ἐμπτρίαν δεχάτας (53) οὐδενὶ 
Ῥωμαίων ἓξ ἐχείνου πἀρέσχοντο, Tolvov καὶ τὸ 
ἀρυμμέτερως ἐντεῦθεν πλουτεῖν ταχὺ ἐς ἁλαζονείαν 
αὑτοὺς fjpev. ΄Ανδρὶ μέντοι πολίτῃ ὅσα. xai άνδρα» 
πύόδῳ προσεῖχον, ἀλλ᾽ οὐχ ὅπως τῶν πολλῶν ttvt καὶ 
(δημοτιχῶν, ἀλλὰ χᾶν εις ἐπὶ σεδαστότητι ἐφρόνει 


expulerat. Atque inde a Romanis vindictam repe- C xàv ἐπὶ μεῖζόν τι nporjxt τῶν παρὰ Ῥωμαίρις σι- 


tere suinmo cum studio enitcbantur. Classe itaque " 


comparata factaque in eorum terras irruptione Chium 
capiunt, et Rhodum atque Lesbum, celeberrimas 
insulas, depopulantur. Indo ad Palæstinoa delati 
cum eis Tyrum expugnant : ad hæe in mari pirau- 
cam exercentes nulli bominum scelerati isti pepercere. 
Quamobrein ut ab imperatore in priorem statum 
sunt restituti, major eos statim incessit superbia et 
insolentia. Arrogantia enim recte factorum opinione 
inflata quandoque iu ultimam improbitatem deflectere 
solet, Unde factum est, ut multis. nobilibus viris et 
priacipi aflinitate juuctis plagas iutulerint aliisque 


μνῶν. Ἐφ' οἷς χαλεκήνας ὁ βασιλεὺς Ἰωάνντς Exe 
ποδὼν τῆς Ῥωμαίων αὐτοὺς ἐποιῄσατο πολιτείας. 
Ἐντεῦθεν ἀμύνασθαι Ῥωμαίους διὰ σπουδῆς αὑτοῖς 
fv. Στόλον οὖν τεχτηνάµενοι νεῶν τοάτων ἐπῆλθον 
τῇ ΥΠ ^ ὅτε δὴ Χίον τε εἶλον καὶ 'Ῥόδου xai Αέσδου 
νήσων χατέδραµον ὀνομαστῶν. "Evi Παλαιατινῶν τε 
παταχθέντες τὴν γῆν Τύρον ἅμα αὑτοῖς ἐχπολιορχή- 
σαντες εἶλον, th» ἓν θαλάσσῃ τε µετιόντες λῃστείαν 
οὐδεμίαν ol χαχοδαίµονες ἀνθρώπων ἐλάμδανον φει- 
δώ. Δι) ἃ βασιλεὺς ἐπὶ τοῖς προτέροις αὐτοὺς προσ- 
ηχάμενος ἐπὶ μᾶλλαν ἐξῆρεν ἁλαξονείας καὶ τύφου. 
Λὐθάδει:ς γὰρ χατορθοῦν δόξασα εἰς ἆἁπόνοιαν 


Du Cangii nota. 
(52) Καὶ δουλείαν. Vide inscriptionem quam D πανούργους τὸ 
( 


retulimus in dissertatione 27 ad Joinvillam p. 3519. 

(53) 'Υπὸ τοῦτον τὸν ον. Ut Veoeti merca- 
tores cseterique reipublicae Venetze subditi, quotquot 
iura Byzantini imperii ines reperti, carceri man- 
cipaii fuerint eorumque bona publicata,, pluribus. 
refert Nicetas, |. v, n. 9, ut et Sabellicus, decad. 1, 
|. vin. Ita idem Manuel similibus, ut par est crede- 
re, de causis Pisauos qui Cpoli frequentes ob mer- 
εἰαιοπία aderant, urbe et. imperii ditionibus post- 
modum expulit, eosque rursum revocavit an. 1172, 
ut est in Annalibus rerum Pisan. Ughelbanis. 

54) Τέναγός τι. Constantinus de Adm. imper. 
ο :Ἡ Βενετία τὸ μὲν παλαιὸν fiv. τόπος ἔρημός 
τσ, ἀυίχητος xaX βαλτώδης. 

(55) Βωμο.όχον. Nicetas de Venetis: Άνδρας 
Δικάττης τροφίµους, Χατὰ Φοίνικας ἀγύρτας, 


φρόνημα. . 

56) Οὗτοι Α.ῑεξίῳ. Privilegia varia, immu»i- 
tates et predia concessa Venetis ab Alexio ob præ- 
stitum sibi contra Wiscardum auxilium testatur 
Anno, ]. v1 Alex. p. 161, 169. 

(57) Δεχάτας. Decimæ mercium. Gloss. Bosilic. : 
Δεχατεντήριον, τελώνιον, Hesychius : Δεχατεύειν, 
τελωνεῖν, δεχάτην εἰσπράττεσθαι. Δεχατευταὶ, τε- 
λῶναι, οἱ τὴν δεχάδα 3) δεχάτην ἐχλέγοντες. Charta 
Rogerii τομῖς Sicilie An. 1457 apud Ughelllum in 
archiepisc. Salernitan. : Preterea decatias et alie jura 
mercalorum, que Salernitani in Alexandria prius 
persolvere soliti erant, αά modum Sicilie negotiate- 
ren, reduci [aciemus. becimum in diplomate Caroli 
Magei apud Donblet, in Histor. San-Dionys. p. 708, 
709. Vide Agathiam, l. v, p. 151, 1 edi... 














650 : HISTORIARUM LIB. VI. 


:654 


ἐιψέρεσθαι οἴδεν. "Oücv xol πολλοῖς «Gv εὖ Ύε- A eos gravissimis àffecerint injuriis. lisdem tamon 


Aovéieyv βασιλεῖ τε xa0' αἷμα  mposnxóvtov πλη- 
χάς τε ἐπέθεντο xai ἄλλως᾽ πιχρότατα ἐπ αὐ- 
ους ὕδρισαν. ^ Διῆγον μέντοι ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς οὐχ 
ἠλισίά καὶ ἐπὶ τῶν Μανουὴλ βασιλέως χρόνων, 
γυναιξί τε Ῥωμαίαις ξἑαυτοὺς ᾿ συνοιχίζοντες καὶ 
oxl& ταῖς αὐτῶν, ὥσπερ οἱ ἅλλοι Ῥωμαῖοι ἔξω 
tfc &x βασιλέως δεδομένης αὐτοῖς ἀναστρεφόμενοι 
διατριδῆς. "A µηχέτι φέρειν ἔχων αὐτὸς δίχλας 
ἐπιτιθέναι τῶν ἁμαρτανομένων σφίοιν ἁχήρξατο. 
Τοὺς μέντοι ἐν Βυζαντίῳ Ψχημένους ἀαὐτῶν τῶν 
xat! ἐμπορίαν παραθαλόντων Οὐεννέτων ἁΠοδιελὼν 
δουργεσίους (58) τῇ Λατίνων ἐχάλεσε φωνῆ, πἰστεις 
αὐτῷ δεδωκότας (59) σὺν εὐγνωμοσύνη Ῥωμαίοις 


nihila secius: usi fortunis Mauuelis quoque impera: 
toris temporibus, ſtomanasque muliéres 289 cón- 
Jugio sibl adsciscentes in earum zedilius, ezeterorum 
Romanórum instar extra limites ab Imperatore iis 
pr:escriptos domicilia habebant. Qua cum ferre ani 
plius non posset princeps poenis compescere eorum 
'delicta &tatait. Venetos ergo, qui Byzantii habitant, 
ab iis ejusdem nationis qui negotiaudi causa: acce- 
debant secernens, Burgenses illos Latiuorum lingua 
appellavit, cum fide data polliciti essent, se quoad. 
vivereut Romanis fore obnoxios. Ea enin apud 
illos istius vis est vocabuli. Interea "Veneti ipsi 
simultatem cum Lombardis exercuere polam, quod 


Du Cangii note. 
(58) Βουργεσίους. Latinis ævi medii burgenses, B sit. burgesiis per totum annum ire quo hibebii, 


Uallis ^ourgeois, boc est, jus civitatis Venetis ur- 
bem incolentibus dedit. Diploma Rogerii Sicilise co- 
uitis Graecobarbarum, editum tom. 1 ltalize Sacrze : 
Ἡμέτεροι ὑπήνοοι τοῦ ἡμετέρου χράτους βαρούνιοι 
Ῥουργ έσω xal στρατιῶται.. 
($9) Πίσυεις δεδωκότος. Ea erat burgeusium 
conditio, ut clientelam domino civitatis, villae aut 
i profiteri tenerentur. LL. Burgor. Scoiicor, 
c.2: Quicumque faclus (neri de novo burgensis 
domini regis, primo jurare debet fidelitatem domino 
regi, et bai livis suis et communitati illius burgi, in 
quo. ſactus eot novus burgensis. Prosiat. statutum 
parlamenti Parisiensis editum in. Parl, Pentecost. 
xu 1981 Contra abusus burgesiarum, quo adipiscendi 
tivitalis juris ratio prascribaAnr hocee verborum 
£ontestu : [P 498| C'est. ll'erdonnance faite par. la 
cour nosire seigneur le. roy, et de son commondemeu 
Seur [u maniere de faire el tenir les bourgeeisies 
08 reyaume, pour oster les. (raudes. et es malíces 


qui ae [aisoient pour achoison d'icelles bourgenisies, . 


domi a$ sugiet estoient durement grevé, εἰ duremeni 


plalgnant. Hujus constit. art. { ita coucipitur ; 


Premierement il est ordonué que. si aucun veg. en- 
trer en aucune. bourgonsie, il doit. aller au lu£, 
dont il requiert. estre bourgois, il doit venir au 
Ῥτενυει dou /ué ou asou luétenant ot al. muieur 
Meca (més. qui recoivent bourgoisies sans. prevost, εί 
dire en telle muniere: sire, je vos requiers la bour. 
g»isie de cette ville, ei suis αμμαγει[ίιεν de faire ce 
que j'en doi faire. adonc li prevost ou li maire, si 
come dessus est, divisé, ou leur luélenans eu la pré- 
semce de deus ou οἱ bourgois de (a ville receura 
sestrté de l'entrée de la bourgoisie, et qu'il fera, ou 
achetera, par raison de la bourgoisie, maison dedaus 
eu ét jour dé la value de 60 sol. Par, aw mains. 
et. έε [uit 06 registró, li prevosl ou li maires li doit 
bailler un seriant pour uler od li au seriant (*) de- 
&ous qui il s'est parii, ow a son. [uétenant, pour faire 
i$ assavoir qu'il est. entres en. (a bourgoi.ie de tel 
2 dle ei tel jour, si Como il est. convenu en. la letire 
de bourgoisie, en laquelle sont. contenus li. nom des 
bourgois, qui furent. present quand il entrü. en la 
bourgoisie dessusdite. el est ordené que il. πε sera 
teums εἰ de[eudus come bourgois devant ce que les 
thoses »usdites soient faites, elc. In. cseteris ejusdem 
»1atuti articulis jd potissimum caveuur, uL burgesio- 
rM uxores (eneabt burgesias suas in eo loco, in 
quO — bürgesíam cousecuti sunt, A vigilia festi ου” 
mius SS, ad vigiliam festi. sancti Joannis, ita ut 
r.ijquum tempus insumere possint. burgesli iu me- 
tendis agris, feno colhgendo εἰ In. vindeutiis pe- 
ragendis: quodsi burgesii uxores nou habéaut, 
εαν babefe in domibus süis ſaiuulos vel an^ 
«lias (enilei ou vaiseelie), qui eamdein resseandisi.e 
condiioneih "observent, quibus 'adiihpletis liberuur 


(^) fort. seigneur. 


$uisque vacare expediendis negoliis : ita tamen 
ut talliam, quæ ipsis iudicta fuerat eo foco, unie 
gecesserant, antequam jus civitatis essent adepti, 
persolvant. (08 quid^an omnia sancita sunt absque 
prajudicio dominorum, quibus ratione praediorum 
obnoxii erant. burgenses : data preterea facultate, 
de poursuivre. εἰ reiraire de bourgotsie . leurs «iom 
mes de cors, ow d'autre condition, en la maniera que 
l'en a. áccousiumé, Eadem fere preschipta leguntur 
pro iis, quos burgenses regis appellabant; fn edicto 


Pailippi $V — pro utHitate- regni, an. 1502 quod 
habeter ĩn registro signato cr&r, in. camera come 
ut, Paris. DBurgenses praterea censum annum 


utbi et communitatl pro ipsis, qnas habitabaut 
mausionibus ac dourcilíig, iudictuu persolvehant 
domiuo: que quidem pensitatio nostris burgesia, 
Anglis- Normannis bargagium vocitabatur : burgum 


à 
de C eniin. vulgo appellabant ea domicilis, quz "infra 


eastrum aut. castellam domini exstructa incolebant 
coloni, cujuscunque essent conditionis sive liberi 
sive servi, Charts au. 1247 in Tabulario Campa 
nie ex Biblioth, Hg. (ol. 545: Chascun. borion 
peiera dcus, sols de ceus de borgisie , el si$ deu. de 
cens pour sa meson a. paler lo jour de S. liemi, et 
borgisie εἰ cens, Alia Joannis de Castilióne comitis 
Blesensis an. 1971: Ay douné en perpetuel auntosne 
a l'abbaye de Nvnains de ngstre ame de Soissons, 
a prendre — sur mes bourgesies de Güyse, pur le 
main de cely qui pour tens. recep&rd lesdites bour- 
gesics, LL. Burgor. Scot. c. 1: Quilibel burgensis 
debet domino regi de burgayio quod defendit. pro 
particata lerra ὃ denarios annuatim, Vide præte- 
194, c. 53 et Mouast. Auglic. tou, 11, p, 352, Ming 
Ἰέπενε in. burgagium apud lc. Anglos. Litiletou 
sect. 162: Tenure en burgage est {οι antienement 
burgh est,de que Li roy est seiguior,el ceus qui out tene 
ment dejus le bourg, teignent. del roy lour tenemens 


D qué. chascun [P 489] tenant par sou. tevement. dot 


payer al roy un certain. réeut par. an. Deujique 
Charta an. 1272. in. Reg. Charlar. uihis Anbiau. 
fol. 209 ; Promisit coram nobis — quod ipsa h«re- 
ditarie tenebit ad. usus εἰ consuetudine burgegit 
civitatis Ambian, quoddam tenementum. Nec tutum 
ejusmodi prastationibus ratione douieiliorum, scd 
οἱ (ullie obnoxii erant barrgenses, ita ut si dun iuu 
aliqua. incumberet. necessitas, liceret extraurdiua- 
rias quasdam iis imponere peaesitationes, quss 
iullias vocabant, 2 quibus qui immunes erant, 
dicebantur teneré. in liberum burgagium, de quo 
mentio (iv in. Monastico Angl. tom. M, p. 564. 
Charta. Conradi marchionis. Montisferrati, tlii do- 
nini Tyri un. 1187 apud Ugleltum in archiep.sc. 
Pisanis, qua Pisauis varias in urbe Tyro liauttaue 
tibus iununnitates coucedit τε nulla auteia alid 
re. l'isauus jrdicetur in. regali cmria in Tyro, et ejda 





- — — — — —— 


655 —^ JOANNIS CINNAMI 656 
a suis descivissenl partibus, ipsosque invasere ac A διὰ βίου tnpfjazcy τὸ δούλιον. Τοῦτο γὰρ ἑρμηνείιν 


funditus eversis eorum a:dibus gravissima iis damna 
intulere. Quapropter illis in jus vocatis, imperator 
Lombardorum :zdes de novo instaurari et quie. iis 
abstulissent restitui prolato judicio jussit. At Veneti 
nibil eoruin quae hinperala fuerant exsequi voluere, 
mipnati insuper Romanis deinceps sese gravissima 
illauiros damna, ea reducentes subinde in meinoriatn, 
quæ fecerant superstite adbuc Joanne. Qua cuin 
videret imperator, eunctari amplius noluit : itaque 
quasi indagine eos uoo die circumvenire statuens, 
litteras per imperium Romanum quoquo versum mi- 
sit, quibus locorum et oppidorum praefectis. tempus 
designabat, quo in Veuetos manus injicere debe- 
rent. Quo quidem tempore et qui Byzantii erant, et 
qui in. ultimis imperii habitant augulis, capti sunt 
et inp carceres ac sacra monasteria conjecti. Elapso 
deinde aliquanto lempore, cum tant: multitudini 
983 vix sufficerent carceres (nihil quippe hemini- 
bus ad desperationem adactis inexpugnabilius esse 
selet), bsc aggrediuntur. Eorum unusquisque pro 
socio illias sistendi vedem se erga imperatorem 
constiluit : quo fscto carceribus se eximunt, Erst 
autem inter eosquidam natalibus lustris opibusque 
przpollens, qui ingentis molis navem, eujusmodi 
nunquam Byzantium appulerat, mnlta peeunia γο-- 
publiez vendidit. Cujus propterea cum deniandata 
ei a principe cura esset, Venetis cousilium dedit ut 
ingressi navem de nocle excederent et in patriam 


navigarent. Quo illi arrepto consillo, ventum naeti (c 


secundum ip illam insiliunt indeqne confestim aufu- 


αὑτοῖς v, ὄνομα. βούλεται. [9.405] Οὐ πολὺ τὸ ἓν µέοῳ, 
xai Οὐέννετοι Λαμπάρδοις µηνίσαντες ἅτε γνώμης 
ἀποῤῥαγεῖσι τῆς αὐτῶν ἐπανέστησάν τε αὐτοῖς xal 
τὰς οἰκίας εἰς ἔδαφος καθελόντες ἐπὶ μεγίστοις 
αὐτοὺς ἑζξτμίωσαν, "Όθεν χαὶ ἐπὶ δίχην αὐτοὺς xa- 
λέσας ὁ βασιλεὺς τὰς olx(a; εἰσαῦθις Δαμπάρδοις 
ἐγεῖραι ἑδιχαίου ὅσα τε σφίσι διῄρπαστα αὐτίχα 
ἀποδιδόναι. ᾽Αλλὰ Οὐέννετοι οὔτε πράττειν οὐδὲν 
αὐτῶν ἤθελον xaX Ἀπείλουν γε Ῥωμαίοις ἀνήχεστε 
δράσειν, ἀναμιμνήσχοντες ὧν ἔτι βασιλέως Ἰωάννου 
περιόντος ἑἐργάσαιντο. Ταῦτα συνιδὼν ὁ βασιλεὺς 
µηχέτι διαµέλλειν ἔγνω, Tolvuv χαὶ ὡς kv πανάγρῳ 
τούτους ἐπὶ τῆς αὗτῆς συλλαθεῖν διανοηθεὶς γρἀµ- 
pata ἁπανταχη τῆς Ῥωμαίων ἐξέπεμκε τῆς, δ ὧν 
τοῖς τὰς ἀρχὰς διέπουσι δῆλον «bv χρόνον ἐποίει, 
χαθ᾽ ὃν αὐτοὺς χεῖρας Οδεννέτοις ἐπιδαλεῖν ἔδει. Καὶ 
λοιπὸν χατὰ ταὐτὸν οἱ kv Βυξζαντίῳ τοῖς &và τὰς ἔσχα- 
τιὰς τῆς Ρωμαίων ἡλίσκοντο γῆς, φρουραί τε xo 
ἱορὰ τούτους ἐδέχοντο φροντιστήρια. Καιροῦ τοίνυν 
διαγενοµένου, ἐπειδήπερ bv οὕτω µεγάλῳ τῷ πλήθει 
στενοχωρεῖαθαι συνέδαινε τὰς φρουρὰς, Οὐέννετοι 
(fotxe γὰρ ἀνθρώπων ἀπεγνωχότων δυσμαχώτερον - 
εἶναι μηδὲν) τοιάδε τινὰ ἐτόλμησαν, Αὐτὸς ἔχασνις 
ὑπὲρ ἑχάστου φερέγγνον ἑαυτὸν βασιλεῖ καρασχόν- 
τες ἀνεύῆναι τῶν φρουρῶν ἴσχυσαν. "Hv δέ τις iv 
αὐτοῖς Ὑένει τε διαφανὴς καὶ πλούτῳ διαφέρων * 
οὗτος µέγα τι νιὼς χρῆμα καὶ οἷον οὐδέπω kv Βυ- 
᾿δαντίῳ xat os χρημάτων τῷ δηµοσίῳ ἀπημπόληκε 
κολλῶν. θεν χκάὶ τὴν αὐτοῦ ἐπιμέλειαν πρὸς βασι- 
λέως ἐπιτετραμμένος συνεθούλευόεν Οδεννέτοις, 


Du Cangii notes. 


partibus, nec etiam in. tolo regno: de domibus au- 
lem burgensium Pisanorum exira honorém | Pisani 
communis positis, rex laliam possit percipere, si pro 
communi civitatía (aliam receperit, Erant tamen 
burgenses potioris longe conditionis quam  sàrvi : 
cum enin. doplex esset iynobilium ordo, quorum 
alii liberz eraut conditionis, alil servilis seu ser- 
vituti obnoxise, ut est in art. 2 Consuetudinis mu- 
nicipalis Trecensis, soli ignobiles liberi burgenses 
fieri. poterant, nou aulem servi : sed et neque viri 
nobiles, qui eo ipso a burgensibus passim distin- 
uuntur, ut apud Ordericum Vitalem, l. xn, p. 
in ev in Constit. Sicul. 1. 1, tit. 9, unde si quando 
wiilites burgesia aliqua douabantur, id juri commuui 
adversabatur, fiebatque auctoritate regia et suprema. 
la in Registro Homagiorum Aquitaniz,, quod as- 
servatur in camera comput, Paris. fol. ult. legi- 
mus, Edwardum Aquitania princi pein, regis Àn- 
lim primogenitum, concessisse Petro de Sancto 
phorino, dicto de Landirans, militi, ut burgensis 
civitatis Burdegalensis lleret, et éurgesiu ejusdem 
urbis gauderet, quantuinvis esset miles. diplomate 
8 Jon. an. 1972, et saue nobiles epponebantur bur- 
geusihbus etiamsi liberis, ul qui ex natalium præ- 
rogetiva ab vili omni onere inununes erant. Po- 
'teraut tamen burgagia possidere, id est, domos in 
burgis, aut pradia, qua bwrgensatica appellant 
Consututiones Neapolitana, |. 1, tit. 60, 62, et 
Charte aliquot lialicæ apud Wadding. in Reg. 
tom. ili, p. 99, 100, 207, et alios, eoque ipso 
tenebantur solvere peunsitationes  consuetas sen 
burgesias. Exstat iu liujus rci argumeutum Charta 
Joanuis Vicedumini Ambian. D. Pinconii an. 1969 
qua domum a se emptam profitetur Estre du bour- 
gage d'Amiens, et que il εί ses hoirs les tenront uus 


us.el aus coustumes du bourgage de la cité d'A. 
miens. Quippe οἱ qui liber est, villenagium vel 
servitium: mhil detrahit libertatis, inquit Bracton, 
l. 1 De rerum divis. c. 6. $ 1, οἱ Fieta, 1.1, c. 
3. Varius de burgagíis leges proponunt LL. Bur- 
orum Scoticor. ο. 13, 17, 44 ; Cbharia libertatum 
Angl. Regiam Majestat. |. ui, c. 44, 6 4 : Consue- 
tudo municip. Norman. c. 26, 28, 100, 101 ; Bu- 
tilerius in Summa rur. et. Vetus Consuet. Normao. 
mas. ex qua sequentia depromere visum est opern 
pretium, 1 part. sect, 9, c. 14: En borgages les 
suers duront egaus parties comme leg freres. C. 15: 
Par borgages sont. tenus les alues ei les masures des 
bowriois qui somt [ees εἰ esiablies es bourgs. C. 
48: Tenures par borgages puent estre. vendues. eb 


D uchetées, aulre sí comme autres. biens muebles, sans 


le consentement de leurs seignore, εἰ les cowstumes 
em doivent estre. rendues selon. les. coustumes des 
bourge. Ei infra: Adcertes eu borgage riems wi 
est lenu par. homage, sc. ce n'est. par estabiissement 
de bouriois. lis adjungere lubet, quz habent 
Bracton, |. 15, c. $7, ὃ 2; etex eo Fleta I. 1, c. 
2, $ 7, de plena. &tate seu, ut loquuntur. nostri, 
majoritate bxredum hurgeusium: hares burgensis 
quam citius discretionem habeat denarios numerandi, 
panuos ulnandi εἰ hujusmodi, plenam etatem. di- 
citur obtinere et tunc primo finitur tutela. Hanc de 
burgesiis nostratibus seu de juie civitsiis apud 
Francos, haud ouinino coutemnendam commenta- 
tiuneulam, cuí uateriam praebuit Cinnamus, non 
aspernabitar fortassis eruditus lector, barbaris licet 
passim — vocabulis aspersan, a quibus deflectere 
pene piaculum [uisset, cui ejusmodi apüquitotes 
pertractari. aliter. viz. possiot, nedum | iutelitgi. 








657 


HISTORIARUM LIB. VI. 


058 


ἑμθάντας αὐτῷ πλωῖζεσθαι vuxtb; ἐπὶ τὴν αὐτῶν. Α giunt, At Romaoi et id advertere, 2 (ergo eos con^ 


0ἱ δὲ τὸν λόγαν ἁρπάσαντες, ἐπιφόρου τοῦ πνεύµα- 
τος Ὑεγονότος, εἰσεπήδησαν ἐπ αὐτὸ χαὶ λοιπὸν 
ὥχοντο ἀπιόντες. Ῥωμαῖοι δὲ αἰσθόμενοι χατόπιν 
αὐτῶν ἰδίωξαν, ἐΥγίσαντές τε αὐτοῖς, περί που τὸν 
'A69bou Ὑεγονότες πορθμὸν Μηδιχῷ πυρὶ (80) 
Φλέξειν διενθοῦντ» (ee). 'AXX' ἐχεῖνοι, ἅτε τῶν Ῥω. 
μαϊχῶν ἐθάδες ἐπιτηδευμάτων, πίλους τινὰς (61) 
δει περιδεύσαντες (f) τούτοις τε πᾶσαν περιειλη- 
φότες τὴν ναῦν ἑστέλλοντο θαρσαλέοι. Ῥωμαῖοι 
τοίνυν, ἐπειδὴ μηδὲν ἀνύσειν εἶχον (τὸ γὰρ mop ποῄ- 
ῥωτάτω ἢ ἐχρῆν ἐπὶ τὴν βᾶριν ἀχοντιζόμενον, 1 
οὐδὲ ἔφανεν, ἢ xai πελάσαν τοῖς πίλοις ἀποστρεφό- 
ptvov, χαθ᾽ ὑδάτων ἑαδέννυτο πεσὸν), ἄπραχτοι ἀνε- 
Ἰώρησαν. Οὐέννετοι δὲ, οὐχ εἰς paxpiv τῇ σφετέρᾳ 
προσχόντες, στόλον τεχτηνάµενοι χατὰ Ῥωμαίων 
ἐπῆλθον. Τὸ μὲν οὖν πρῶτον Εδρίπῳ προσέδαλον. 
ἐπεὶ δ' ἀπεχρούσθησαν, βασιλέως στρατιωτῶν Φρου- 
pác ἀποχρώσας ταῖς τῇδε πόλεσιν ἐπιατήσαντος, 
ἐπὶ τὴν νῆσον |P. 166] ἐφέροντο Χίον, ἐνταῦθά τε 
τὰς ναῦς ἀνελχύσαντες ἐπὶ χαταδρομῆς τῆς χώρος 
ἐῄεσαν. ᾽Αλλὰ δυνάµεσι χἀνταῦθα περιτυχόντες 
προµηθείᾳ βασιλέως ἐπὶ τὴν νῆσον διαδάσαις, ἔπει- 
δήπερ εἰς χεῖρας ἦλθον, πολλούς τε τῶν σφιτέρων 
ἀπέδαλον πολεμοῦντες xai ὀπισθόρμητοι ἐπὶ τὰς 
' ναὺς ἰχώρηααν. Βασιλεὺς δὲ καὶ χατὰ χράτες ἁλῶ- 
νει τούτους διανοούµενος Ἱπειρώτην τε xal ναυτι- 
xdv στρἀτὸν πέµπειν ἐπ' αὐτοὺς διενοεῖτο, "AAA! ἣν 
Υάρ τις τὸ τοῦ ἀχολούθου τηνιχαῦτα λειεούργηµα 


seetati et ad fretum Abydenum assecuti Μούίεο igno 
injecto navem comburere conm sunt, Sed enim 
illi Romanorum moribus assueti, nave coactilibus 
aceto. madefactis conteeta et priecincta secure cna 

vigarunt. Jtaque Romani cum nihil conficere po- 
tuissent (tgnis quippe e loginquo nimium projectus 
8ul non pertigit ad navem, aut in coactilia incidens 
retro agebatur, cadensque in aquam exstinguebetur) 
rebus infectis redieront, Nom molto post in terram 
suam appulsi Veneii fabricata elasse in. Romanos 
expeditionem suecepere. Ae primó quidem Euripum 
invadunt : cumque inde expulsi essent. (idonea 
quippe civitatibus quæ ibi: exstent pras'dta impo- 
suerat imperator) trajielunt sad insnlam Chium. lbi 
navibus 28$ subductis, «d depopelandam regionem 
exeunt. Sed in. copias, quie imperstoris providentia 
in insulam traugmisso faersnt, ineidentes, conserto 
invicem prelio, cseeisqoe pluribus ex inis, retro ad 
naves confugere. hoperstor autem penitus eos com- 
prebendere, et terrestrem nsvelemque exercitum in 
illos roittere constituerat: sed erat quidam 64 tem- 
pesiate, qui aooluthi. dignitate fungebstu?, Aaron. 
nomine, vir elato. et arregenti. $dmodum animo. 1s 
imperetoria rebus. advereubstar semper, praveque 
legationes obiisse deprehensns fuerat, atque artium 
insaper magiesrom insimulabatur. Sed dé iis postea, 


. eum digno.scelestum- hunc sopplicio Jostitla affecit. 


Tum autem Venete genti. prodite principis consilto 


περιχείµενος, ᾿Λαρὼν ὄνομα, ἀνὴρ φρονηµατίας ϱ conatus illius Impediit. Jam enlm vela fecerat classis. 


χαὶ δεινῶς ἁλαζών. Οὗτος δύσνους τοῖς βασιλέως 
&i πράγµασιν ὢν παραπρεαβείας τε πλειστάχις 
ἑάλω (gg) καὶ δαιµονίοις προστετηκὼς ἐξελήλεγκτη 
ἔργοις, ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον, ὁπότε xai ἡ δίχη 
εὖ ποιοῦόα μετῆλθε «bv ἁλιτήριον. Τότε δ οὖν 
Οὐεννέτων τῷ ἔθνει ἔχπυστον τὸ βούλευμα ποιησά- 
µενος ἔασγηλε βασιιεῖ τὴν ἐγχείρησιν. Ἔπλει μὲν 
Ὑὰρ τὸ Ῥωμαίων ναυτικὸν ἐφ᾽ ᾧ εἰς τὸν Μαλέαν 
Yevovbg (ἀχρωτήριον δέ ἐστιν οὗτος ἡμερῶν. ὡς 
πλείστων τῆς νήσου Χίου ἐδὸν διέχον), ἐνταῦθα ἑλ- 
λοχήσειν Οὐεννέτους * ἤδη γὰρ ἐπίδοξοι Ίσαν πρὸς 
τοῦ Ῥωμλίων ἐξελαθήσεσθαι πεζικοῦ, ὅ, καθάπερ 


Romana, ut postquam ad. Maleam pervenisset (pro- 
montorium id est multorum dierum itinere a Chio 
insula dissitum) insidias ibi Venetis faceret. Ceris 
eliam pervasecat opinio, eos a pedite Romano re- 
pulsum iri, qui, ut modo diximus, struetis in. insula 
insidiis, superiori Marte cum iis. dimieaverat. Ve- 
rum illi, tum quod a Romanis qui in insula eradt 
magna suorum parte multati essent, tui quod clas. 
sem etiam eorum adventare perciperent, inclinato: 
jam die solutis ancoris ab» insula recessere. Postero 


. autem mane classis Romana Lesbum appulit, ac 


ubi quz gesta erant accepit, pone insecula est. Cæ- 


εἴρηται, τῇ νήσῳ ἐνεδρεῦον ἐξ ὑπερδεξίων αὐτοῖς συν- D terum stataria pugna rei summam dirimere 485 


Du Cangii note. 


(60) ΝΜηδικῷ xvpl. Vide Lambecium in. Codini 
excepta, n. 12, et quse ad Villhard. n. 115 et 
Joiuvillam, p. 71, 
observata. 

(61) Πέλονς vidc. Navium latera. siccis boum 


e igne Grzco a nobis sunt 


corii muuiebantur, ut ah igne injecto tuta esseut. 
Pachymeres, |. v, ο, 50: ᾽Αλλὰ xal «X πλευρὰ τῆς 
vnb; βοείαις αὔαις ἐδήρτυον καὶ ὅπλοις xatexo- 
σμοῦντο, ὡς ἀποχρώντως ἀνθεξούσης μὲν πρὸς πῦρ 
καὶ πᾶν τὸ βαλλόμενον τῆς veux. 


Cornelii Tollii note. 


(ee) Μηδιχῷ πυρὶ gAétew διεγοοῦγτο. lgne 
Medico vel naphtha conjecta. Ignis vel oleum Medicum 
quod iu regione Medorum conficiatur. (dem est et 

ersicum. Ammixnus Marcellinus, |. xiu : 1n hac 
regione (Perside) oleum conficitur Medicum, quo 
éflitzm lelum οἱ emissum lentius laxiore arcu ; nem 
icta exatingnitur rapido, laserit uspiam, tenaciter 
cremat ; et si aqua voluerit obruere quisquam, aestus 
escitat acriores incendiorum., lia emeudot locum, et 
pluribus de oleo Medico agit illustris Sahnasius in 
exercitajionibus Plinianis ad Sulinum. Refert eliam 


Ciesias, Persarum reges oleo hoc, sine ullo igai, 
urbes hostium incendio absimere consuevisse, 

(f) ΠίΊους τιὰς ὄξει περιδεύσαντες. Latini 
µάοµεο vel cudones vocant, quod ex. lana coactili 
vel ex pilis in. modum lanæ pressis et coactis quasi 
subcusi sunt. Vide Salmasi! notas iu Alium Lam- 
pridium. 

llapaxpaso6slac «a xoAJAdxic édAo. Asron 

iste in aula erat legationum exterarum interpres ; 
ue quis ipsum legationes circa alias gentes obisse 
putei. » 


659 


Cum. pluribus autem. eorum . triremibus :Congtessi 
lRomani, cas et. ceperunt. et cum ipsis .veotoribus 
subwerserunt ; relique fuga in patriam dilapsz 
sunt, sed viris adeo destitutee periculum effugerunt, 
ut ipsarum eiiam ex Epidamno navinm, quz iis 
eccurrerant, ví c3pere nullam possent, Hunc quidem 
arroganije au, fructum Veneti retulere. Sed: cum 
iis 3udsciam exprobrare vellet imperator, bujusée- 
1jodi ad. ipsos litteras misit : « Magnam in rebus 
gerendis inscitiam vecordiainque jampridem vestra 
xens adhibuit. Vog quippe errones olim et mendici; 
postquam iu Romanorum. irrepsistis imperium, nou 
solum summo fastu erga illos estis usi, sed iufen- 
sisslmis ejiam hostibus eos prodere, magna apud 
vos fuit laudis, existimatio : quz scientibus referre 
nunc supervacaneum est. Ex quo autem horum 
convicti. criminum ey eorum terris jure exacti estis, 
eadem iila arrogantia praelio cum iis etiam confli- 
Bere decrevistis : gens quidem nullius quondarn Πο: 
minis, utcunque vero. nunc cognita per Romanos, 
licet viribus cum iis minime conferenda. Nam eum 
ea vos tenet opinio, multum omnibus risum move- 
ti. Qui enim fleri id potest? adversum quos ne 
priestantissimi quidem ubicunque terrarum populi 
innoxie bellum susceperint. » In hane sententiam 
seripsit imperator. li vero magna cum classe 286 
aggredi Romanos non sunt ausi : sed ex eo tempere 
iu .pertibus ,et. stationibus anbsidentes piraticam 


JOANNIS CINNAMI 
nou poluit, effusius. semper fugientibus -bostibug.'A επλέχετο. Αλλ' ἐχεῖνοι, τὸ plv πρὸς τῶν 


600 
ἐν τὴ 
visu χαταπολεμηθέντες Ῥωμαίων ὡς τῷ πλείονι 
τοῦ αὐτῶν ἐξημιῶόθαι στρατοῦ; τὸ δὲ xat τὸν στδ- 
λον ἱέναι πυθόµενοι, λύσαντες τῆς ἡμέρας ὀψὲ τὴν 
νῆσον Ἀπέλιπον, Ὄρθρου δὲ à Ῥωμαίων στόλος irt 
Λέσδον ᾖλθεν, ἐπειδή τε τὸ γεγονὺς ἤκουσεν, ὀπίσω 
ἐδίωκεν. ᾽Αλλὰ στὰδαίᾳ μὲν µάχῃ «b πᾶν διαχρῖναι 
οὕπω ἑδυνήθη. φευγόντων ἀεὶ προτροπάδην τῶν πε- 
λεμίων * τριᾗρεσε δὲ πολλαῖς αὐτῶν συµδαλόντες 
καὶ εἷλόν γε xat αὐτάνδρους χατέδυσαν, αἱ 0 ἅλλαι 
φυγῇ ἐπὶ τὴν αὐτῶν ἡλθον. Οὕτω μέντοι ὀλιγαν. 
δροῦσαι τὸν χίνδυνον ἔφυγον, ὡς αὐτῶν οὔδεμιᾷ τῶν 
ἐξ Ἐπιδάμνου slg χεῖρας ἑλθούσας ἀχῶναι κατὰ 
κρᾶτος ὑπ) αὐτῖς. Οὐεννέτοις μὲν οὖν ποιοῦτον th 
τῆς ἁλαξονείας εὕρατο χέρδος' βασιλεὺς δξ ἔπιχερ- 
τομῆσαι τὴν τύλμαν αὑτοῖς βουλτθεὶς ἀπέστειλε 
τοιάδε « « Αμαθίᾳ πολλῇ περὶ τὰ πραχτέα sb 
ὑμῶν ἄνωθεν χέχρηται ἔθνος. Πάλαι μὲν γὰρ ἁλῆ- 
ται καὶ πενἰίχ δεινῶς χάτοχοι εἰς τὴν Ῥωμαίων 
εἰσεῤῥυηχότες πολιτείαν ὑπεροφίᾳ xf mod ἐς 
αὐτοὺς ἐχρῆσθε xal τοῖς πολεμιωτάτοις αὐτοὺς 
προδιδόναι μεγίστη φιλοτιµία παρ' ὁμῖν ἓν ' ἅπερ 
ἐν εἰδόσιν ἀρ.θμεῖσθαι τὰ νῦν ἔστι περιττόν. "ER 
οὗ δὶ καταφανεῖς γεγονότες ἑνδίχως τῆς αὐτῶν ἔξω- 
στράχισθε γῆς, ὑπὸ ἁλαζονείας xoi: εἰς ἀντίπαλον 
αὑτοῖς καταστῆναι (P. 166] ἐγνώκατε µάχην, ἔθνος 
πάλαι μὲν οὐδὲ ὀνόματος ἄξιον, διὰ "Ρωμαίους δὲ 
νῦν τέως ἐμφανὲς, οὐχ ὅσον μέντοι xa τὰ mpi δὺ- 
γαµιν. συμθλητὸν, ὅπερ αὐτοὶ. νομίάαντες: «oXov 


exercebant.donec secundam plagam acceperunt, ( ἀπανταχῆ διωφλήσατε γέλωτα. Πώς Τάρ; ος οὐδ 
τὰ ἐξαιρετώτατα τῶν ὅπου δήκοτε ἂν ἀθώως ἀντιπολεμήσαιντο ἐθνῶν. » Ῥασιλεὺς μὲν τοξαῦτα ἔγρα- 
εν ol δὲ στόλῳ μὲν μµεγάλῳ. Ῥωμαίοις πολεμεῖν οὐχ ἔτι ἐδύναντο, ναυλοχοῦντες δὲ ἀπειράτενον u 


ἐχείνου, ἕως xai δευτέραν Ἠνέγκαντο πληγήν. 

41. His ita transactis in Cilicia laborare res 60)- 
perunt. Toroso enim vita functo, frater ejus Melias 
principatus adeptus Romanis nibtlominus infestus 
esse cœpit. Itaque belli adversus Cilices primum 
Michael .Brauas. dux constitutus est : deinde An- 
drouicux cognomento Euphorbenus, qui uti jam 
dictuin, est, patruelis erat. imperatoris. Sed cuim 
iste pAam nibil memoria dignum ibi peregissel , 
inclinote res Issuriczs coeperunt : multisque post. 
modgm copiarum: przefocturam excipientibus, quos 
et iuter Constantinus fuit quem Calamanum voc.- 


ta. Ταῦτα μὲν οὖν οὕτως ἐγένοντο * «à Κιλίχων 
δὶ νοσεῖν ἤρξαντο πράγματα. Τερόχου γὰρ σνµµε: 
τρησαµένου τὸ (3v, Μελίας (62), ὃς ἀδελφὸς ἣν 
αὐτῷ, τὴν χώραν παραλαδὼν οὐδέν τι Ἴσσον "Per - 
µαίοις xax προσφέρεσθαι ἤρξατο, Ἡρέθη τοίνυν 
Κιλίκων στρατηγὸς Μιχαὴλ μὲν «b πρῶτον ὁ Bpa- 
νᾶς, ἑξῆς δὲ ᾿Ανδρόνικος ἐπίχλησῳ Φορθηνὺς, ὃς 
ἑξάδελφος, χαθάπερ ἤδη εἴρηται, βασιλεῖ ἐτύγχανο 
Gv. ᾽Αλλὰ καὶ αὐτοῦ λόγου ἄξιον οὐδὲν ἐνταῦθα 
εἰργασμένου ἐπὶ Ὑόνυ τὰ Ἰσαύρων ἔχχινε, πολλῶν 
τε Een. τὴν στρατηγἰαν ἀμειφάντων, iv οἷς xe 


bant, nihil confectum est. Siquidem Calamanus, p Κωνσταντῖνος ἐγνωρίζετο ὃν Κσλαμάνον ἀπεχάλουν, 


etai. magnis Armeniam affecisset damnis, ipse tamen 
graviora retulit. Per eadem tempora Saxonum dux: 
(geus oa est frequentissima el. opulentissima ) By- 
santium, ut. regem Alemanhorum cum imperatore 


fivyato οὕπω οὐδέν. Ὁ µέντοιΚαλαμάνος, ἐπὶ πολ 
λοῖς τὸν ΟΑρμένιον λελυπηχὼς, ἐπὶ 'μείζοσιν ἔζη- 
Μίωτη. Ὑπὸ τούτους τοὺς χρόνους καὶ Σᾳξόνων ὁ 
δοὺξ (03), ἔθνους πολνανθρωποτάτου xat εὐδαίμονος 


Du Cangii note. 


(62). Μελίας. Qui Armenis  Melich et Melier, 
Latinis Milo dicius. Vide Tyrium, l. xx, c. 27 
et 29.” 

(63) Σαξόνων ó δούξ. Non legsti munus obibat 
Henricus .Leo Saxonim dux, cum Cpolim venit : 
sed e9u pet Thraciam iter . οἱ copessendum esset, 
quo tutiori via Hierosolymam perveniret, ad :Ma- 


clpua. demandata erat cura Vormatienri episcopo. 
Argoldus Luhec, 1, ο, 3: Nec ptetereundum quod 
dominus Wormatiensis huic | itineri se sociavil, uón 


lici prorsus. usus'et liqnesla per terram 
el reditu, Nam in eundo siullaá 


peregrinationis gratia, sed legatione functus impe- 
ratoris ad. regem Grecorum Maunuelem, pro, filia 
ipsias filio suo in ma:rimogio socianda, vérius ta- 
men ob commodum ducis. ſactum creditur, mt. iam 


[amiliati legatione αερρρία benigne ducem rez (Gre- 
corum susciperet, εἰ bepiguius pep terram 
ducatum ei 
nwelem diceitit sub. legationis specie; eujus pre- Mon. au: 11 


am 
peberet, Arnoldo consentit Gotefridus 

9 : Ipso απο lleuricus dux Saxonum 
Hierosolymaw, éum 500 fere mililibus tezendit, ſe- 
i pte[ectiong 
urcorum pagsus 





οἱ | HISTORIARUM LIB: VI. 062. 
cyy. µε (ίστῃ παρασχευῇ ἐπὶ Βυζάντιον ᾖλθεν ἐφ᾽ ᾧ K recontilisret, agno cum appafatu venit ( "agna 


τὸν ῥῆγα ᾽Αλαμανῶν διαλλάξειεν (ὑποψίᾳ:Υὰρ πολλῇ 
ἐς ἀλλήλους Ἀχρῶντο), πάντα τε ὧν ἕνεκά ἆλθε &a- 
φικραγµένος ἁπηλλάασετο. Ἑν τούτῳ δὲ Σέρδινι, 
ὑὐεννέτων αὐτοὺς mph; τοῦτο παβοοµησάντων, εἰς 
ἁποστασίαν εἴδον. Στεφάνου δὲ ὃς τῆς Οὐννιχῆς ρχε; 
τὸν βίον ἀπολιπόντος, ταράχου fla τὰ. τῇδε χατέ- 
στησαν. Ὑφ' ὧν χινηθεὶς. βασιλεὺς ἐπὶ τὴν Σαρδιχἠν 
ἀφικνεῖται. 'Ενθα διατριθὴν ποιουµένου, πέµφαντες 
Οὄννοι Βελᾶν ἠτοῦντο σφίσι ῥῆγα πεμφθῆναι. "Em 
αὐτὸν γὰρ, Στεφάνου τετελευτηχότος, ὁ τοῦ δικαίου 
θεσμλ; ἔδλεπεν. Ἐτύγχανε δὲ ὁ Βελᾶς (64) εἰς yap 
p» τῷ βασιλεῖ ἀφορισθεὶς πρότερον, ὡς ἐν τοῖς 
ἴμπροσθέν pot ἐῤῥήθη, Νόμου δὲ ξυγγενείας Lu mo- 
ini αὐτῷ γεγονότος, τὴν Λὐγούστης ἔγημεν ἁδελ- 
qi» (40). Καΐσαρ δὲ διὰ τοῦτο ἀναῤῥηθεὶς ἀξιώματι 
τῶν iv Βυζαντίῳ τηνικάδε ἑχρατίστευε µεγιστάνων.. 
Ἕλγα τοίνων αὐτὸν ἀνειπὼν ἐπὶ Οὐννιχῆς δὺν τῇ 


Ἀναικὶ ἕαμψεν ὄρχοις τηρήσειν ἑπαγγειλάμενον. 


ὅσα βασιλεῖ χαὶ 'Ῥωμαίοις συνοίσειν τοῦ. παντὸς 
ἔμειλον αἰῶνος. Εἴποντο δὲ αὐτῷ Ex βασιλέως. οἱ trà 
τὴν ὀρχὴν χατάξοντες Ἰωάννις τε ὁ πρωτοσέδαστος 
καὶ τῶν ἐπὶ δόξης ἄλλοι. "0 δὲ βασιλεὺς ἐπειδὴ 
Ειλᾶν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς χατεστῄσατο, ἐπὶ «) [P.. 168] 
Ἑϊρδίων ἑτράπετο E0vo; (66), ἀμυνεῖσθαι «fi; τὀλ- 
μης αὐτοὺς 'προθυμούμενος. "AXI ὅπερ θαυμάζειν 
ἀὲ ἔχω, οὕπω τὸ.στράτευµα ἤθροιστο πᾶν, xol βα- 
«ιλεὺς χιλιάσιν ὀλίγαῖς διά τινὼν ἐρυμνῶν xal &xo- 


xpfpwov χωρίων εἰσελάσας ἐπὶ τὴν χώραν τῷ ἁρ- 


enim inter' eós iimultas erai ei semulatio), rebusqtre 
quárüm causa accesserat peractis abiit. Intérea 
Servii, exstimolantibus ad id Venetís, defectionem 
moliti sunt. Stephano autem, qui Hungarie impe- 
raverat, exstiucto, σαθεία ibl perturbatà ac con- 
fusa sunt. Quibus permotus imperator versus Sar- 
dicam proeficiseitur. lllic morantem convenere Ilun- 
gsrorom legat, Delam sibi mitti in regem posiu- 
lantes. Stephano quippe $987 defuncto, ad eum 
regni jus spectabat. Ceterum. Bela isle ín geherüm 
Imperstoris primo delectus, quemadmodum in su- 
perioribus 4 me narratum est, postea cognationis 
lege obstante sororem Auguste duxerát, ideoque 
Cxesar faerat renuntiatus, istius dignitatis przroga- 


5 tivà czeteris prelatus iu urbe Byzantina proceribus. 


Regom igitur illam renuntians cum uxore in Hunga- 
riam misit, cum jurejurando prius eum obstrinxisset, 
qua imperatori et Romanis profutura esseut, per 
omnem se vitam servaturum. lilum vero comita- 
bantur, a quibus ín regnum deduceretur, Joinnes 
protosebastus aliique illustres viri. limperatór itaque, 
Bela in principatu constituto, in Servioruni gentem 
Mer instituit, quo eoruin »leisceretur audaciam. 
Sed, quod sewper mirari solco, nondum universus 
convenerat exerciius, cum prineeps paucis assum- 
piis millibus per loca quzdam prxrupta et confra- 
gosa in regionem eorum irrumpens cum Archizu- 
pano przelium conserere properavit. Sed ille infinitas 


Εζουπάνῳ συμμίξειν ἠπείγετο. Ὁ δὲ, καίτοι µυρίαν 6 licet sociorum copias comparasset, primo quidém 


κανταχόθεν ἑαντῷ χεῖρα συστησάµενας σύμμµαχον, 
ἔφευγε μὲν τὸ πρῶτον, ὡς δὲ τὸ δέος αὑτοῦ τὴν u- 
gv ἐπολιόρχει, Ἀρέσδεις ἐς βασιλέα πἐμψας xaxov 
ἀμνηατίας ἑδεῖτο τυχεῖν. Πείθειν 8' οὐχ ἔχων, ἀλλὰ 
Us à; αὑτὸν ἠτεῖτο παρόδου τέως ἀχινδύνου τυχεῖν. 
Ἠχε. τοίνυν βασι) έως ἐπινεύσααντος, καὶ εἰσῇει παρὰ 
*) fpa, ἀχαλυφῆς τε χεφαλὴν χαὶ χεῖρας εἰς ἀγ- 


fugit : deinde ut animum illius occupavit pavor, 
missis ad imperatorem legatis delictorum veniam 
sibi dari poposcit. Ubi nihil obtinuit, certe ut sibi.— 
salvo et incolumi ad principem accedere licetet 

peuit. Venit igitnr annuente imperatore ad illius 
tribunal capite aperto, nudatis usque ad cubitum 
manibus, pedibusque nudis : dependebat porro a 


Du Cangii note. 


est -injnrias, εἰ a rege Cpolitano honorifice suscep- 
tus, el maguifice dimissus. est, Vide Epist. 95. ex 
ls. quas Tengnagelius edidit cum Domuizone. 
ο "Ετύγχανεο δὲ ὁ Βελᾶς. Nicetos, |. v, n. 


(05) Th* Αὐγούστης ἀδεΊφήν. Agnetem, Renaldi 


ει Constantie principum Antiochia filiam, Mariz 


da ciascuno : onde won volle risolver [a cosa, ne 
mandaria cosi a Roma : ma diede tempo in messo, 
affin cke questi portasse | seco qualche buona occa- 
sione yer irovar il remedio. Ma Nemagna instando 
superbamente per la resolutiene, i Rausel gli ri- 
sposero ehe questa cognitione: spettava al papa: onde 
mosse lu querra, Ma soccorrendo la parte. nostra, 


seu Xen: Augusta sororem uterinam. Cousule l'a- D come quella ch'era piu giusta, Teodoro Paiate, e 


milias nostras Hierosol. 
. (06) 'Exl τὸ Σερδίων ἑτράπετο ἔθνος. Bellum, 
ni fallor, iutelligit Cinnamus, quod sub θὰ tem- 
pora contra Stephanum Neemanem Serviorum 
toparcham suscepis:e -Manuelem scribit Nicetas, 
Ll v, n. 4, quod.ille nempe Croatiam infestaret, et 
Cetarorum domimatum sibi asserere conaretur. 
Aliam belli istius originem et causam pluribus 
exsequitur Jacobus Peirus Luccarus lbroi Aunal, 
Ragnsin., quem prestat audire : llicercó Nemugna 
che li Vescovi di Servia, su[fraganei della chiesa 
di ftawsa [ossero ^ sottoposti al. meiropoli: di San 
Pietro di Hassia. Questa chiesa, hoggidt rovinata 
da' barbari, si tede nel territorio. di Noviposar, 
the fabricó. Ese. Macedon? ulle rive del fiume Rasca. 
La signoria di Rausa temendo delío atato proprio; 


infesto dalla scorrarie de' burbari, ſu cosireitaca' 


rieérease con preghi, e. con nuove. obligalioni ufi 


poi in persona l'imperatote  Emanuelo, Nemagna 
con Miroslau (u rotto, e sé πὲ |P. 491] (nggirono i 
monli. llavuta poi la fede, scese dalle balise, e εἰ 
giito olli pedi. dell' imperatore, il quale perdono il loro 
errore, obligundo li α [ur la puce con i Rousei. 
Neque de. alio, opinor, bello locutus videtur Ty- 
rius, |. xx, c. 4, sub an. 141607 aut sequentem : 
Detinebaiur porro eo temporís articulo imperator in 
Servia, quæ regio montosa εἰ nemoribus obsiia, 
difficiles habens adiius, inter. Dalmatiam et Hunga- 
riam el ]lyricum media jacel, rebellanribus Serviis 
et. con[identibus de introiluum ad εε angustiis et de 
impervia eorum regione. Et paulo post: Οὐ hac 
ergo iutolerabilia. wcinis eorum muleficia ingressus 
erat ad eos. in viriute mulia. εἰ innumera. dominus 
imperator, quibus subactis εἰ præcipuo eorum prin- 
cipe mancipato redeunti. domino imperatori oceur- 
rimus, Vide Sonutum, {. 11, part. vi, c. 29.’ 





663 JOANNIS CINNAMI 68 
cervice unis, wanuque gladium ferebat dedens A xiva γυμνούμενος, ἀνυπίδετος μὲν πόδας, σχοῖνος 


26898 se principi, ut quod vellet de illo statueret. 
Quibus. ille commotus errat. veniam cencessit, His 
prospere confectis imperator ex Servia. aubsequen- 
tem Archizupauum babens excessit, Quo etiam 
tempore Aaron, eujus paulo ante memiuimus, ob 
ea quie diximus oculis multatus est. 


19. Ita compositis in. Occidente rebus. Asia rnr- 
sum novi aliquid molita est. Nuredinus quippe 
Berrhoee salrapa, Lycaonis sultanus, Melias Arme- 
niorum dominus, el Ancyranorum aliorumque Ga- 
latize oppidorum princeps, facta invicem couspira- 
tione, bellum in Romanos aggressi sunt, Eapropter. 
igitur ex Occidente iunperator tum movit, castrisque. 


δέ οἱ τοῦ εραχήλου ἑἐξῆπτο, χαὶ ξίφος χεχείριστο, 
ὅπη βούλοιτα χρῆσθα: βασιλεῖ ἑαυτὸν παριχόµενος, 
Ἐφ' οἷς οἰάτείρας αὐτὸν ἀφῆκε τὸ ἔγχλημα. Ταῦτα 
χατωρθωχὼς βασιλεὺς bsc τῆς Σερδιχῆς, ἑκόμε- 
vov αὐτῷ xot τὸν ἀρχιδουπάνον ἔχών. "Ὅτο δὴ καὶ 
λαρὼν, οὗ μικρῷ πράσθον ἐανήσθην, kg! clc εἴρη 
ται ἁλοὺς ἐξεχόπη τὰς Όψεις. 

αδ’. Τὰ μὲν δὴ. χατὸ τήν. ἑσπέραν oso; ἔφέ- 


. pevzo* "Acla. δὲ ἄδινεν αὖθις. ΄ Νονραδὶν yàp. xov 
"Βεῤῥοιαίφυ σατράπου, xai τοῦ Ανκαονίας ἦγεμο- 


νούοντος σουλτὰν, MeMou τε τοῦ ᾽Αρμενίων δυνά- 
στου, xo τοῦ ᾽Αγχυρανῶν ἄρχοντος (67) τῆς «x 
ἄλλης Γαλατικῆς ἐς ταὐτὸ πνευσάντων, ἐφ᾽ ip xoti 
Ῥωμαίων στρατεύσειον. Δι ἃ βασιλεὺς ἐνταῦθα 


ad Philadelphiam positis, rebus istis animum ad» B απουδἠ ix τῆς ἑσπέρας διέδη · καὶ ὁ μὲν περί που 


junxit. Alemaubpi interea et Veneti, bi mari illi. 
terrestribus copiis ad oppugnandam Aucouam ve- 


nerunt : precraique Alemapnis quidam episcopali . 


apud illos fungens. dignitate. Multo itaque in urbis 
ebsidiope insumpto tempore, annone rerumque 
exierarum penuria laborantibus Anconitanis jam, 
prope erat ui urbs caperewr. Sed enim mulier 
quz dasb, natione quidem liala, ingentis animi, | si. 
qu: 3lia, et virilis audacis, qu: marito orbata. 
castam deinceps vitam servoverat, ubi que Ancouæ 
gerebantur, et ut in ultimum devenisset discrimen, 
rescivit,. ardore sumino inflammata (erat enim par- 


tibus Romanorum addicts) privatis sumptibus urbi - 


τὴν Διλαδέλφοι αὐλιφάμενας πρὸς τούτοις ἠσχόλητο, 


᾽Αλαμανοὶ δὲ καὶ Οὐέννοποι ἐπὶ ᾽Αγχῶνα οἵ μὲν ἀπὺ . 


θαλάσσης οἱ δὲ ἠπειρώτῃ σερατῷ κολιορχήσοντες 
ἆλθον. Ἐσφραφήχει δὲ ᾽Αλαμανῶν τῶν τις παρ αὖ- 


τοις ἱερατικὸν θρόνοκ χοαμούνεων ἀνδρῶν. Χρόνου 


τοίνων τῇ. προσεδρίᾳ αρ.δέντος, vá τε ἀναγκαῖα 
Αγκὠνίτως ἀπιλελοίπει, καὶ ἡ πόλις ὅσον oix ἤδη 
ἁλῶναι προσδοιήσιµας Tiv. "Hv 86 τις γννὴ (68), 


Ἰταλὴ μὲν τὸ γένος, µεγαλόφρων δὲ εἴπερ τοις χαὶ 


ἀῤῥενωκὸς μάλιστα, ἔπειδή το ἀνδρὸς πάλαι χηρω- 


.. sin, σωφρονικὸν ἐξ ἑχείνου τὸν βίον ἐτήρει. Αὔτη, 


ἐπειδὴ τὰ χατὰ. τὸν ᾽Αγχῶνα (69) ἐπύθετο καὶ ὡς ἐν 
ἐσχάτοις εἴη τοῖς χαχοῖς, ζήλφ διαθερμανθεῖσα 


subveuire instituit, Sed cum ii omnino in belli usus. C; (ἐτύγχανε γὰρ Ῥωμαίοις τηροῦσα τὸ φίλιον) ἡπεί- 


Bon sufficerent, 289 liberos etiam suos oppigne- 
ravit, atque ita majorem pecuniarum copiam adepta, 
missis in urbem nuntiis, ut bono.deinceps essent 
animo neve se bostibus dederent hortata est, Quibus 
acceptis resumpsere aniinos Anconitse et in. hostes 
irrumpere statuere. Sed hoc eo eognito retro castra 
confestim ili moverunt, Enter hzc imperatrix ista 
ante urbem consistens Anconitas suis iminiscuit 
copiis : initoque.certamine Alemanoi, cum impetum 
eustinere non possent, a femluino exercitu fugan- 
tur, czsis eorum quan plurimis: atque ipse prope 
in hostium manus venisvet. dux episcopus, ni fuga. 
sibi salutem couciliasset. Tum vero in Venetos, 
qui € mari, ut. aupra diximus, urbi. imminebant. 


γετο ταῖς οἴχοθεν δαπάναις τῇ πόλει ἑπαρχέάσαι' μὴ 


:παντάπασι δὲ ταῖς τοῦ πολέμου χρείαις ἱχανοῦσα 


ᾗδε xai τοὺς παῖδας ἑνεχυράδεε, χρυσίον τε οὕτω 
χαχθµιαµένη ἁδρὸν , πέμφααα παρὰ chw πόλιν 
ἑδήλου θαραεῖν τοῦ λοιποῦ- μηδὲ τοῖς πολεµίοις 
[P 169] ἑαυτοὺς χαταπροδιδόναι. Αγχωνῖται τοίνυν, 
ὡς ἐπύθοντο ταῦτα , ἀνεθάρσησάν τε xal τοῖς πολε - 
µίοις ἐπεξιέναι διενοοῦντο. Αλλ' ἐχεῖνοι γνόντες 
μετεστρατοπεδεύσαντο αὐτίχα. Ἐν τούτῳ δὲ xal ἡ 
στρατηγὰς ἑχείνη ἐπιστᾶσα τῇ, nO. ᾽Αγχωνίτας 
sj ἑαυτῆς ἀνεμέγνυ σερατῷ, προσδολῆς τε γενομένης 
Αλαμανοὶ τὴν ὁρμὴν οὐχ. ὑπενεγχόντες ἔφευγαν ἀτπὰ 
γυναιχείου στρατεύματος πολλούς τε αὐτῶν ἀπεθδά. 
koyzo. "Hau ὃ᾽ ἂν μεκραῖ παλ. ὁ στεροτηγὸς ἱεριὺς, 


Du Cangii notes. 


67) 'Apxvparer 
— lcouiousis Saltaui fravris. Vida Nicao- 


tam. 

(68). "Hv. δέτις qox. An comitissa illa, cujus 
meutio. in Chrouico Ceccanen i, an. 1162, cui 
cum. Willeluo rege bellum erat? comitissa forie 
Calacensis, qua ad. Robertum comitem | Loritelli 
defecerat, ut.est apud Falcandum, p. 667. 

(69) Κατὰ τὸν Ayxona. Obsessam a. Frederice. 
Ancenam.soluiamque obsidionem sub an. 1166 ex 
Actis Alexandri pp. refert. Baronius. At.Gotefridus 
wonachus id in an. 1171 rejicit, in quo magis ad 
Cinnamum accedit ς Aunales vero Rerum Pisana- 
rum Ugbelliaui. iu au. 1177, denique Chreaicon. 
aliud Puanum.1u an, 1174. Sed in eo videtur pec- 
care Golefrilus, quod Auconam Frederico resu- 
tutam scribit, Praerat αυίουι Alemanuicis copiis. 


χοντος. Sanisanis, Clit- D Christisnus episeopus. Moginiinus Frederici. ean- 


cellarius: Imperator. Ghristiomum Moguntinum ar- 
chiepicopum $a. ltaliape misit, qui ρε quinqué 
[ere ibi degens. annop. multa strenue operatus οί. 

am Anconam civiiadem. marüimam, expulsis. Gre- 
cies, imperatori. restuwit. Porro.anno 1165 in. lia- 
lam venit Christisnug, eo; missus cum coriis 
Gotbelmo- a. Frederico, ul provincias, qup. Wil- 
lehno Sicilie regi οἱ summo yontifici parebant, 
expugnare, οἱ Germanico assereret imperio. : pru- 
fuitque copiis Alemaunicis. in. ltalia usque in va- 
num 1185, ui docemur ex  Ghronico Cescanenti 
seu Fossa Novze. Moguntinensis istius episcepi memi 
nerunt praeterea Niceus in lsaacio,]. t. n.. 7 ;. suctor 
Histor. episc. Beemens., an. 1171, Chronicon Roi- 
cherspergense, an. 1166, 41183, οἱ Rogerus Hovedea. 
&n.1197. YiJe Serrarium, Lv Rerum Mognnünarum. 








665 


HISTORIARUM LIB. VI. 


666 


d μη quyl τὴν σωτηρίαν ἐξέχλεφεν. Ἡ δὲ ἐπὶ A sese convertit, lisque prælio debellatis in civitatem 


Qotvvi tous ἑεράπετο ἁπὸ θαλάσσης, χαθάπερ εἴρη- 
tutt] πόλει ἑγκαθημένους, μάχη τς xal αὐτῶν περν. 
Ἱενομένη ἐπανῄει ἐπὶ τὴν πόλων, εὐφήμαις φωναῖς 
βασιλέα µέγαν ἀναθοῶσα, 'O ὃλ βασιλεὺς πρὺς τῇ 
ἀιλαδέλφου, χαθάπερ ἔφην , ἑνστρατοπεδευσάμενος 
ἑσχέκτετο πῶς ἂν εὐμηχάνως ἀφιστᾷν ἀλλήλων 
qoe εἰρβημένους τῶν Βαρδάρων αὐτῷ Υένοιτο. Καὶ 
δὴ παρὰ τὸν Auxaovlac πἐμφας σουλτὰν ὠνείδιζέ 
τε τῆς εἰς αὐτὸν ἀπιστίας xai τὴν αἰτίαν ἀνεπυν- 
ῥάνιτο, δὺ fie οὕτω Ῥωμαίοις ἀθρόον ἑκπρλεμω; 
(en, O δὲ ἄλλα τε προῖσχετο πολλὰ xal yoldv 
εὐτῷ τὸν ἐν σφίσιν ἔλεγε Χαλιφὰν (70) εἴτ οὖν. µέ- 
Ίαν παρ᾽ αὐτοῖς  ἀρχιερέα ἐπὶ τοσοῦτον ἤδη Ἔω- 
µαίοις συγχειµένῳ χατὰ τὸ φίλιον. Ταῦτα λέγων 


reversa est, latis magnum imperatorem aeciama- 
tionibus. proseeuta, Princeps autem locatis, uii 
narratum est, ad Philadelphiam castris, id mente 
potissimum sgitabst, qua demum arte Berbaros ab 
se invicem divelleret. Ac primo missis ad Lycaoniz 
aultanum legatis, per&dism illi objecit, et cur sic 
yepente Romsnis in. hostem veraus esset, percun- 
ctstus est. lile autera tum alia. multe. protendit , 
tum iratum. suum sibi esse cbalipham sive summuin 
spud eos: pontificem, quod tandiu amicitisrum 
feedere. Romanis: jungereiur. His dietis legatos 
rebus infectis remisit, Tam vero imperator, ut hzc 
accepit, 490 »lteram legstidnem ad illum instituit, 
cum hujusmodi litteris. « Quandoquidem tibi est in 


τὼς πρέαδεις ἁπράχτους ἀπέπεμφεν. Ὁ δὲ βασιλεὺς B:animo eum esteris. centribulibus tois. oouspiranti 


εούτων ἀχούσας χαὶ .δευτέρᾷ πρεσθείᾳ τοῦτον ἀμεί- 
έεται. ἑπιστείλας αὐτῷ οὑτωσί * « EL σαι δέδοχκται 
vole ἄλλοις τῶν ὁμοφύλων ἐπισυστάντι ἄνωθέν πο; 
dev χατὰ Ρωμαίων &xópapelv, θαρσῶν ve ἄπιθι 
φύλαχα yàp εἶ σεαυτοῦ τὸν Ῥωμαίων ἐπιστήσεις 
ετρατὸν ἡμερῶν οὐ πεντεχαίδεχα ἐπ᾿ αὑτὴν ἀφιξύ- 
μενον. » Ταύτην ὁ φουλτὰν δεξάµενος τὴν ἐπιστολὴν 
ἐξεδειματώθη τε τὸν φυχἠν xai τῶν μελετωμένων, 
ἐποσχόμενος εἰρηναῖα τοῦ λοιποὺ διεχἐξατο. Καὶ τὰ της 
ἐπιδουλῆς o7 τέλεον κρατυνθέντα διελύστο αὖθε”, 
Ke μεγίστου µέραυς bv αφίσι τοῦ σουλτὰν ἐπὶ βα” 
σἱἰλέα µεκαθεµένου. Tolvuv καὶ βασιλεὺς μὲν ἆναι- 
μάκτῳ τροπαίῳ αεμνυνάµενος ἐπὶ τὴν Κωνσταντί- 
νου ἀναζευγνύει. "0: 6k. Ἡολαιατίνης ῥὴς (71) ἅμα 
«ῷ ᾽Αντιοχείας πρίγκηπ. ταῦνα πυθόµενοι θάρσους 
ὑπχοπλησθέντες xaxd. τῶν Βεῤῥοιαίων χινηθέντες τε 
Βορθάρων. πολλὰ αὐτοὺς ἑζημίώσαν. 

vf. Κατὰ τοῦτον Uv χρόνον xal τὸν σιλάντιον (73) 


Romanarum proeul terras. devastare, securus abi ; 
scias enim necdum. quinto decimo exacto. die invá- 
dentem Romanum exescitum, ipso te agpetore, pra-- 
sidiarii quasi jure ditionis tux: summam arrepturum. » 
Hae perlecta epistola commotus animo sulianus a 


priori instituto destitit εἰ amicitiam .in posterum 
paeto. cum Romanis.federe saucisit.]ta consilia. iala- 


priusquam effectum censeqtierentur, rursum evanyere? 
utpote sultono,qui in eis maxima pars 3c momentum 
erpt, ad Romanos transeunte. [taque uiumphum us- 
cius iperuentum. imperator Byzigtium revertitor. Pa- 
læs ne autem rexet princeps Antiochenus, eum hic 
accepissent,sumpts inde fidueia,contra Berrhoeenses 


euscepere expeditionem, ruagnisquéeos cladibus. aſſe· 
: cere. . 


ᾱ. lac ferme. tempestate sjlentiaro seu disser- 


Du Cangii note, 


(19) Xa.ugáv. Va appellabauvS waceni supremos 
genis sus principes vocabulo Arabico, quod swe- 
cessorem. wel heredem signiliont , inquit, Willelums 
Tyrius, 1. xix, c. 19 οἱ ex eo Jacobus de Vitriaco, 
hae. 7: Eo-quod sumpti eorum. prophetas vicem 
ei successionem jupe, lenereu— heereditario, Αἱ Va. 
terius in  prefat. ad El-Macinum. conset, haa 
voce-vicarios seu. lecum: mentes sese appellitagae, 
Del nempe : unde eo nomine. in.tanto honore et 
revereutia » suis babeliautnz, ui quasi. pro numihe 
colerentur, mae niei mandato οἱ auctoritate. illiua 

awiumcunque polens cut nobilis — appellaretur 

dauus, €. omnes ejus. subdiii, lam reges quan 
elii, pedes. ejus, ad. terram. prostrati. reverenter. 04- 
enloreur. Verba suet Jacobi. de Vitriaco, lta 
Conradus Usperg, de sidtanis : Uni tantum. Persico 
imperatori. putue divini cullus. more subjecti. Adeo 
tamen invaluit postmodum Sultanorum — potentia 
in rebus politicis et. militaribus, ut fere euin inani 
ei specioso dignitatis titulo sola religionis seu 
polius superstitionis Mahumeianæ potestas penes 
Cbaliphas remaneret. Unde — Baldrico Dolensi l. 
ua; Tuleboo, ww; Vincentio Belvac. |. x1xi, 6. 9$; 
L τον e, 854 ;. Roderico Toletano l. M e. 14, 
e aliis, pape e. aposiclici se geuiis vulgo appel- 
lantur. Primus. autem. Cheliphae uomen et digni- 
tatem usurpavit, Áljubacarus, Mahometi successor, 
wl auctor est Georgius. El-Macinus. Vide nolas ad 
δι 328 Aleziad. 

(74) Πα λαιστίκης ῥήξ. Willelus Tyr. l. x3, c. 


(T2) Züirror. Wacnyntfowv» λόγον interpre- 
tatur hoc. foco. vocem σιλέντιαν Nicetas in Man. |. 
vii, n. 5. Pro dissertatione seu. collatione (Galli 
con[érence dicunt) suml apud plerosque scriptorum 
constat, et hac notione usurpant passim. Theo- 
phanes p. 342, 358 ; Leo Grammaticus in Michaele. 
LE 148: Seylizes, p. 599; Zonaras, p. 146; 

cetas Papblago in Vita sancti Ignatii patriareb. 
€p. p. 712 edit, 16418 ; Landulplius. Sagax, pag. edit, 
Canis! 688, 740, 159, 768; Julianus Antecessor 
eonst. 00, $ 199: [πε constitutio jubet provoca- 
tiunes in consuliutionibus uon. lantum in amplissi- 
más magistratibus, sed. etiam. omnibus. senatoribus 
imdiclt, ΚΙ totu» senatus causas appeilationum audiat : 
quamvis silentium tantum sine. conventu senatoribus 
denuntiatam fuerit: silentio enim  consentum esse 
sideri. kgitabantar vero silentia in silentiario, uti 
vocatur a. Landulphe Sagace ]. xvi et. Anattusio in 
Histor. Ecel. p. 66, seu. ut habet Theophanes, p. 
90t, εἰς τὸ σιλεντιαρίχιν, quem. vocem vit doctus. 
silentiariosum stationem perperam vertit. Silentium 
dicitur idem locus apud eumden) Anastasium in 
Vita Stephani Ill pp. p. 503 iu var. lect, : Multa 
dona ibi largitus est. Lam universo quam monasterio 
qud necessaria sunl. monachis, quamque ſoris in- 
mobilia loca, qui in silentio b. Petri. apastoli — 
usque in hodiernum diem constituit Ubi silentium 
videtur esse, quod alias secretarium ecclesie dicitur z 
jn secretariis enim conventus ecclesiasticos οὐ 
synodos egisse pontifices palam est, Neque, opinor, 
aliunde sileutiarü dicii seu il fuerint qui sileptium 


60] JOANNIS: CINNXMI 058 

tationem; ipse couipoauit.imperator,. non ut vulgo-A/ ó βασιλεὺς αὐτὸς. ξυνετάξατο λόγον (hh), οὐχ ὥστερ 

moris est, qo»m videlicet imperatoris aomine pro- εἴθιστο $00 ἁδηἀρῆτις (15) αὐτὸν ἐκ βασιλέως δῆθεν. 
nuntiavit il'ins secretarius. luerat orationi profunda: ὑπαγὀρεύδαντος, "Hy δὲ ἡ μὲν ἔννοια τῷ λόψ βα- 

quedam!et ex generoso prorsus animo profecta θεῖά τις xal ix: πάνυ yevvaldg προϊοῦσα φυχῖς ' 

sensuum vis: : erebrisque-sententiis et variis argu-: νημάτων τε γὰρ δαρχῶς εἶχε καὶ Urtyetpliuaso 

mentis cuniulata erat, Dictio ipsa pura, facilis. ac^ ἐἑστοιδάζετο συχνοῖς. "H.ye μὴν ME χαθαρὰ μᾶ]- 

simplex- character 2 uique verbo dicam, nullis im- — 1ov xai ἀφελὴ; ὁ χαραχτὴρ, xat [P. 170] «b Gw 

plicata: Gguris, .naturali tanten etllorescebat elegan-: εἰπεῖν ἀσχτμάτιστος, αὐτοφνὴῆς δὲ ὅμως xal vov γὲν-’ 
tia, 'et quie auctore manifeste proderet. Nam, ut. vfcopa ἑναργῶς ἑμφανίζων. Καθάπερ Y&p por πολ» 
szpius-a me dictum est, nulli mortalium natura. λάχις ἑῤῥῥήθη, φύδιχοῖς πλεονεκτήμασιν. ofi: 
dotibus comparandus erat, Equidem sspe numero ἀνθρώπων ξυμδλητὸς fv. "Eqoré τοι πολλάκις αὐτῷ. 
291 «onstroversias illi. ex Aristotele proponens, — «àv Αριστοτέλους διαλεξάµενος πολλὰ τῶν πολνζη-' 
pleraque-eorum quae in disceptationem venerant, τήτων αὐτοφυῶς ἐπιλυόμενα ἔγνων, πρᾶγμα οὐδεά 
preinptissimeé soluta ab.eo coguovi, rem a nemine «τῶν ἁπάνεων, οἶμαι, γεγονὸς τοῦ παντὸς αἰῶνις. V 
omaáium hactenus, ut opinor, prioribus retro 8e- — 8' αὐτὸς xat πολλὰ τῶν ἐν Γῥαφαῖς ἁδιεξηγήτων εἰς 
culis factam. Idem multa in Seripturis, etiam quse "" δεῦρο µεινάντων, f γοῦν οὐχ εὔστοχα διηρµηνιν- 
ad id temporis. inexplicata remauserant, aul minus µένων σὺν θαυµασίᾳ τινὶ διεσάφησεν ἁπλότητι' stp 
reele exposita, mira quadam perspicuitate expla- — &pol ἐνθάδε γεγράψεσθαι vópuv &xo ἔδοξεν εἶναι 
navit : quæ bie inserere, alienum ab historiæ scri- ἱστορικῶν. | | 

beudæ légibus existimo. ' | | | | 


Du Ceangii note. 





Imponebant, quod opinantur plerique, seu: quod in 
fis silentus vel collationibus sederent et disserta- 
rent, quod alio loco. discutiendum  reservanius. 
Certe silentiariorum dignitas adeo illustris fuit, ut 
in cbnéilio Chalcedonetsl act. 1 θαυμασιωτά- 
των ^"pitheton. iis tribustur: et. Damasus pp. iu 


Epist. ad Acbolium, jn synodo. Rom. sub Bonifac. 
ll pp. hac scripserit : Ad meritum filii mei Ruaticii: 
eddi aliquid amplius non potest, — cum — habeat 


praerogativam officii sui, quod silentiarius ait. filii 


nostri Gratiani Augusti, Ὑπαγορεύειν vero σιλέν- C nibus geryme est nysterium. 


ttov idem est ac dictare apud. Spartianum :. De- 
functo quie?m | Sura, Trajani ei familiaritas crevit, 
causa. pra'cipue orationum, quas pro. imperatore 
dictavérat. ld eniin. numeris fuit illius qui ab epis- 
tolis erat. lia. in. concilio Niceno τι Nicephorus 
a secretis, posimogum patriarcha Cp. imperatoris 
nonline. peróravit, τὺ xatk τὴν —* αύνοδον 
ἐγχειρισθεὶς βασιλιχὸν ἐπιφώνημα, ut est apud 
—8 Diaconum in "Vita ejusdem Nicephori 
n.10. E 

(15) Tov ῆτις. Secretarius a secretis. Sexta 
syuod. act, 2, ὁ et 12: Παῦλος ὁ µεγαλοπρεπέσ- 
τατος: ἀσηχρῆτις σεχρετάριος βασιλιχός, Βασιλιχὸς 
ἀσηχρῆτις in 7 synod. act. 3. Procopius in Histor. 
Arcana: Τοῖς δὲ ἀσηχρῆτις χαλουµένοις οὐχ ἆπε- 
χέχριτο τὸ ἀξίωμα, ἐς τὸ τὰ βασιλέως ἀπόῤῥητα 
γράφειν, bo' ὤνπερ τὸ ἀνέχαθεν ἑτέταχτο. Idem, 


lib. n De Bello Pers. : Τῶν ἀποῤῥήτων γραμματεύς - 
Nicephorus Cp. in Breviario : —E εἰς p p. 1 


βασιλέα ᾿Αρτέμιον Φιλιππικοῦ γραμματέα, ὃν τῇ 
ιταλῶν φωνῇ χαλοῦσιν ἀσηχρῆτις, lgnatius Dia- 
conus inp ια ejusdem saucti Nicephori, n. 7; 
Καὶ τὴν διά Xtp^s xal µέλανης τέχνην qTA0)- 
peo; ἠρέθη Υ f ὑπογραφεὺς «elg τῶν Xpat00v- 
των µυστηρίοις ὑπηρετούμενος. οὕτω γὰρ παρὰ 


Αὐσύνιδι διαλέχτῳ c ἀσηκρῆτις ὄνομαι ὃ isi 
«àv μυστηρίων μεθερμηνεύεσθαι βούλεται. — Munus. 
ipsum μυστιχὴ τῶν κρατούντων ὑπηρεαία dicitur 
eidem n. 9. Occurrit passim apud scriptores By- 
zantinos, Theophylact. Simocatt. J.. vri 6. 40 ; 
Constantin. De admiu. imperio ο. 46 ; Manasse. p.. 
159, edit. Maursii, Meuand. Protect. etc. |P. 495] 
lta etiam unico vocabulo asecretis et asecreta usur- 
pant interdum scriptores Latini. Glossar. ZElfrici- 
Asecretis vel principis consiliarius , geruna. Baxo- 
Carolps Magnus, |. 
ιν De cultu. linag. ο. 9: Moz ut. Leontius asecrela 
ronspezit, etc, Anonymus, De Mirac. sancti llugo- 
nis abbatis Cluniacensis : Redit ergo peregrinusille 

em gerens venim, si Hugonem posset invenire S. 
Petri asecretem. Paulus Diaconus, l. 1v Chr. Cas. 
c. 68: Postquam asecretis efficitur, logothetam illum 
— imperii statuit.: Adde Anastasium in Vit." pp. P 
55, 944: Hincmar. Remens., epist. 3, e. 16 ; Vitam 
sancti Georgii Amastreni, c. D. n. 18 ; Baron. an. 
844, n. 32. Habebant etiam reges mostri $008 
asecreiis, ut. constat ex 'Epist. Joannis VIII. pp- 
81, et diplomate loberti regis an. 1029, in.Probat. 
Histor. Moninorentiacse, p. 10. Qui vero inter pe- 
talinos secretaríos primus erat, πρωτασηχρη” 
εις dicitur Nicete Paphlagoni in Vita saneti Le 

avriarch. Cp., Ghonrate in. Andr. 1. 11, n, 15 e 
Pach meri, l. n, c. 15; [. v, c. 19; πρώτιστο 
τῶν faedusiv γραμµατέων Nicephoro in Breviarie 
3.1 edit.; πρῶτος τῶν βασιλικῶν ὑκοτμα" 
φέων Ignatio Diacono in Vita sancti Nicephori pa- 
triarch. Cp. n. 89; protosecretarius Anastasio in 
Collectau, p. 254; denique Corippus, |. 1 asecreiam 
sic describit : 


Hinc secreta sacr& (tractans. Demetrius ακίᾳ. 


Cornelii Tollii note. 


d£&uto Aóyor. Tangit eamdem iem Niceias |. vir: 
,ὁβασιλεὺς τοιγαροῦν οὗτὸς εὐγλωττίαν εὐτυχηκὼς, 

xa) λόχου p gutov χάρω πεπλουτηχὼς, οὐ λαμυ ρῶς 
ἐπέστέλλε. y, ἀλλὰ xal χατηχητηρίονς ὥδινε 
Ἰόγουςι οὓς φασι σιλέντια, xaleig χοινὴν ἀνέπτυσ» 
σεν. ἀχοὴν  Βιο quidem imperator natura facundus 
fi, suavis et sermonis affluentia orndius, mon elegari- 
(e, tantum bpistolas scribebal, sed el religionis in* 


] n Tóv. c«Aérziovr. ὁ βασιλεὺς αὐτὸς Curs- 
t 
Ka 


(δυνηθῆναι διαλεχθῆναι τῇ συγκλἠτῳ περ) 


slilutiones parturiebát, ac publice declamabat. Aguni 
de voce αιλεντίου Curopaiates et Meursius in. Glo.- 
sario. Álii interpretantur sermonem de jejunio, et 
hoe Zouare loco in Leone pbilosopho : Ὡς 

πατε 

τὴν συνήθη διάλεξιν, f| χαχεῖναι σιλέντιον. Ut moni 
potuerit solemnem | disseriaiiunculam im senat« de 


jejunio "habere, quœ dicitur silentium. 





009 


HISTORIARUM LIB. VII. 


e 


BIBAION Z. 


LIBER VII. 


a'. "À μὲν οὖν ἄχρι xal δεῦρο εἰς fimeipoy ἑκατέ- A 


βαν βασιλεῖ Mavouk) εἴργαστο, τοιάδε τινὰ ἐγένετο. 
Ἑξης δέ µοι γεγράφεται ὅσα ἐπὶ ᾿Ασίας (14) στρα- 
πυσαμένῳ τούτῳ Εξυνέπεσε. Κλιτζιεσθλὰν γὰρ, οὗ 
πολὺν Ey τοῖς. ἔμπροσθεν ἑποιησάμεθα λόγον, χρἠ- 
µατα, ὥσπερ ἔφην, μεγάλα πρὸς βασιλέως χεχοµισ- 
μένος δυὐἁμεώς τε ἐπὶ πλεῖστον χε xol τῶν τῇδε 
δυναστῶν Kou. τε τὰς ἀρχὰς ἀφελόμεναος αὐτὸς 
ἔσχε xa: δὴ καὶ Σαγισᾶν, ὃς .ἀδελφὸς μὲν αὐτῷ ὃν 
χαὶ Ex τῶν αὐτῶν ἔφυ σπερµάτων, Γάγγρας δὲ xal 
Ayxópac πόλεων ἀμφοῖν Ἶρχε Γαλατιχῶν,. βιασά- 
µενος εὰς μὲν ὑφ᾽ ἑαυτὸν ἑποιήσατο, τῷ δὲ, ἐπειδὴ 
μὴ χατακτεῖναι ἑδυνήθη, ἀνάγκην ἐπῆγε ξένψ xal 
ἐκηλύτῃ ἔθνη ἀνθρώπων περιιέναι πάντα. Ταύτῃ 
xal fasst μὲν οὐδέ τινα πόλεων  ἀπεδίδου, ὧν ἂν 
περιγεγονὼς τεύχοι * οὐδέ τι τῶν ἄλλων, ἅπερ αὐτῷ 
ξυμολογησάμενος ἔφθη, ἐπιτελὲς ποιεῖν ἤθελε. Με- 
γαλοφροσύνῃη δὶ ἐς πάντας ἐχρῆτο ἀνθρώπους xal 
τὴν ὁρμὴν οὐδαμῆ χαθεχτὸς ἦν. "A βασιλεὺς ἐννοῶν 
ἐχαλέπαινε μὲν καὶ τὰ πρότερα xal ἐν δεινῷ τὸ 
πρᾶγμα ἑἐποιεῖτο, πρὺς 6b τῶν ἑσπερίων ἀνθελχόμιν 
voc πραγμάτων πρὸς τούταις καὶ τὰ ἐξ ᾿Ασίας áva- 
xu ely Άχιστα ἤθελεν. Ἐπεὶ δὲ οὐδεὶς οὐδαμόθεν ἐξ 
ἑσπέρας ᾽αὐτῷ πόλεμος ἀνεφαίνετο τοῦ λοιποῦ ἅτε 


πΆντας ἤδη χατωρθωχότι, στράτευµα &yelpac ἱχανὸν' 


τῇδε «διαδαίνειν διενοεῖτο, Κλιτζιεσθλὰν δὲ, ἐπειδὴ 
τούτων ἤκουσε, Έρέσδεις ἐς βασιλέα «πέμψας ἄλλα 
9A ol. τῶν κατὰ γνώμην ἐπιτελῆ ποιεῖν ὡμολόχει xal 
Ῥωμαίων δυνάμεις ἐπὶ κατᾳσχέσει πόλεων ὧν ἂν 
βασιλεὺς αἱροῖτο αὐτίχα ἐπὶ "Acíav σταλῆναι ἡξίου" 
Φάνου γὰρ τοῦ ἐπὶ τούτῳ συλλήψεσθαι σφίσι xal 
αὗτάν, Ταῦτα, βασιλεὺς ἀποδεξάμενος Αλέξιον τὸν 
Πετραλοέφαν : στρατεύµατι Apa ἐς ἑἐξαχισχιλίους 


ἀριθμουμένφ ἔπεμφε, xpfhuaxá οἱ προσεπιδοὺς, 


ἅπερ αὐτῷ. ἐἰς πόλεµον τόνδε ἀποχρήσειν (peto. 
Αλέξιος μὲν οὖν ἐπὶ τοιούτοις εἰς τὴν ᾿Ασίαν ἑστέλ- 
Acto" Κλιτζιεσθλὰν δὲ, ἐπειδὴ τὸν Ῥωμαίων στρα- 
«v [P. 171] προσιέναι Ίχουσεν, εἰς πόλεις ἐχπέμ- 
πων, ἃς ἔτι ἀχειρώτους αὐτῷ ξυνέδαινεν εἶναι, δέος 
τὸ ix τῆς βασιλέως ῥπέτεινε σφίσι στρατιᾶς. Αἱ δὶ 
Sk: ἀμφοτέρας οὐχ οἷαί τε οὗσαι ὄννάμεις ἀντισ- 
χεῖν οὔτι ἐκούσιαι αὐτῷ προσεχώρουν. Ὁ δὲ ἐπειδὴ 
υ φαὶ αὐτῶν ἐγχρατὴς Υένοιτο, οὐδεμιᾶς λοιπὸν Ἔω- 


1. Ea fere sunt qux bactenus ütraquc in conii- 
nente Manuel imperator gessit : deinceps ea expe- 
diam, que in Asia bellum gerenti evenere. Clit- 
ziesthlan, de quo multa in superioribus memornvi- 
mus, magnis ut dix ab imperatore acceptis pecuniis 
ditior rotentiorque factus, vicinos dynastas prin- 
cipatibus suis exuit. éorunque terras occupavit : 
sed ei Gangra Ancyraque; Galatie oppido utroque, 
Sanisane fratre consangnineo, qui iis imperitabát, 
per vim expulso, potitus est; eique eum nécem in- 
ferre non potuisset, peregrini et advenz instar terras 
omnes exterss circumeuudi necessitatem imposuit." 
Jtaque nullam earum quas ceperat civitatum finpes 
ratori reddidit : 999 neque quidquam przestitit 
rerum quas ipse jurejurando erat pollicitus. Arro- 
gantia przterca ac ferocitste quadam iu quosque 
honinum utebatur, nee nllo modo poterat animi 
impetus continere. Quz ubi principi comperta sunt, 
tum priora illius facinora, tum insolentiam ægre 
tulit : sed Occidentslibus negotiis impeditus coi- 
movere iusuper Asiam verebatur. At postquam 
nullum in Occidente amplius sibi superesse bellum 
vidit, rebus utpote ibi feliciter coufectis, conscripto 
idoneo exercitu transire in Asiam constituit. Quibus 
intellectis Clitziestllan per legatos quaecunque im- 
peraret omnid facturum se priucipi-respondit. Ad 
haec copias Romanas, ut quas vellet civitates uceu- 
paret, in. Asiam mittí postuiavit : se laboris istius 
participem sociumque fore pollicitus." [lis acceptis 
conditionibus Alexium Petraleepham cum sex mil- 
lium exercitu imperater eo mittit, datis pecuniis 
quas ad bellum istud conticiendum sufficere exíisti- 
mabat, Hoc quidem apparatu in Asiam venit Alexius. 
Clitziestblan autem, ut. adventare" Romanorum 


. exercitum percepit, missis ad civitates, quas non- 


dum ipse occupaverat, nuptiis, pavorem is ex 
hnperatoris exercitu ineutere íntendit. Sed eum 
em ad utramque viin sustinendam minus essent 
idonez, illius imperio invitze se subdidere. Oppidis- 
igitur istis potitus nullum borum: amplius tradere 
Rorianis 993 voluit. Unde ira accensus imperator 
extemplo apparare bellum statuit. Sed cum, variis 
distentus negotiis, id peragere non posset (quippe 


paio; ἐπιχωρεῖν Ἠθελεν., "Eg' οἷς ἠγανάχτει μὲν D jam ver przterierat bellis gerendis nraxime ido- 


Du Cangii note, 


(4) Ἐκὶ 'Aclac. Bellàm leoniense commemo- 
rare aggreditur Cinnamus, in quo cruentam adeo 
pars est cladem Manuel accisis totius. imperii 
wisibus; ut' nasquam deinceps solitam mentis hila- 
ritatem, qua singulariter pr:eminebat, exhibuerit, 
met corporis sospitate, «qua plurimum pollebat, 
Wee in supremum vite diem íruitus sit, L.lud 


multis narrant Nicetas, |. vi, n. 1 et sequenti ; 
et Tyrius, sub an. 1171, quo et commissum præ- 
lium testatur. |. x1, c.. 2. Autigerunt. etiam, Ro- 
bertus de Monte οἱ Nicolaus Trivettus, an. 1179 ; 
Vinceutius Belvac. |. xax). Sore. Hist. c 150: 
Chronicon Reichersperg. ' y: 215 ;. et Egidius ue 
ΠΟΥ», an. 1176, 





et 


JOANNIS CINNAMI 


0 


ueum, quó tempore tum alia Romanis commoda Α βασιλεὺς xai αὑτίχα ἐπὶ µάχην χαθίστασθαι bu- 


procurare tum etiam orbes ubicunque vellet tn- 
staurare poterat : prseterea ctiam Amasia, Orientis 
urbs, ad eum accessit, qui& bello necdum palam 
flagrante ultro se dedere Romauis parata videba- 
tur), ess igitur ob causas talia instituit. Michaelem 
Gabram, virum ut empius a me dictum est sebasti 
dignitate auctum relique militaris peritissimum, in 
Pephlageniam mittit et cum prsesentibus sliisque 
istis in regionibus contrahendis copiis, tum etiam 
cum jis, qum ex Trspezuute et OEueo, civitatibus 
l'onsicis, sccersendae erant, ad. Amasiam iter in 
tendere jubet, luterea et haze accidere, Joanni 
Contocuzebo, cujus crebra 4 me facia in. superio- 
ribus libris mentio, ülius erat Manuel, forma con- 
spicuus et robore corporis uulli equalium secundus. 
llunc rebas ut aiuut, nefandis ut plurimum inten- 
tum monuit primo  imperstor ab iisque illius 
*verlere animum studuit, Sed cum obstinaiius 
copiis insisterel, ultra hac non passus priuceps, 
i» carcerem eum conjecit, At dum in custodiam 
abducitur, quod: ab iis qui magistratu funguntur 
baud raro (ieri videmus (facere enim. ea plurimum 
solent per qua gratiam prineipis se consecuturos 
putant) invito imperatore oculis adolesceutem. prie 
vant. 2944 Quod ubi ille audivit, indignatus quidem 
ebtestatusque est inscio se id factum esse. Dolorem 
tamen ex eo conceptum casu.tulit, eum suppeteret 
Dibil, unde facinoris auctores plecteret. 


vosito * τῶν πραγμάτων δὲ αὐτῷ μηδαμῆ συγχα- 


βρούντων (ὅ τε γὰρ τοῦ Ἶρος ἐξῆχεν ἤδη χαιρὸς 


πολεμίοις μάλιστα Ἱροσῄχων ὧν πράγµασι, xal 
ὃν ἄλλα τε τῶν συµφόρων Ῥωμαίοις διοιχῄσασθαι 
αὐιός dato xal δὴ xoi πόλεις ὅτι δήποτε αὐτῷ 
βουλομένῳ fjv &vayelpat * πρὺς δὲ xal ᾽Αμάσεια, 
πόλις iia, τότε δὴ αὐτῷ Αροσεχώρει, fjv o0xw µά- 
X* εἰς τὸ ἑἐμφανὲς ἐἑκραγείσης σὺν εὐπεεείᾳ μάλιστα 
Ῥωμαίους λήφοσθαι eboc fw), τούτων δὴ ἕνεχα 
κατὰ τάδε ἐποίει, Mtyok μὲν ᾧ ἐπέκχῆσις Γαθρᾶ 
Ἡν, ἄνδρα, ὥς pos πολλάκις ἑῤῥήθηἔς τε τὺ τῶν e- 
6αστῶν ἀξίωμα frxovea. xol κολεμίων ἰχανῶς Egxe- 
po» ἔργων, ἐπὶ τὴν Παφλαγόνων ἐξέστειλε, στρά- 
τευµα ὃ μὲν αὐτίχα ἐπαγόμενον, ὃ δὲ xal ix τών 
τῆδε χωρίων ἀθροίσοντα, ὅσοι τε ἀμφὶ Τραπεζοῦντι 
χαὶ Οἰναίῳ πόλεσιν ᾧχηνται Ποντιααῖς, καὶ τούτου; 
δὶ µεταπεμφάμενον,. ἐχέλευεν οὕτω ἐς ᾽Αμάσειαν 
παρελθεῖν. Ἐν ὃξ τούτῳ τοιάδε τινὰ ξωνέκεσεν. 
Ἰωάννῃ τῷ Κανταχουζηνῷ, οὗ πολλάκις ἓν vel 
ἔμπροσθεν ἐπεμνήσθημεν λόγοις, παῖς ἣν Μανουήλ, 
ἰδεῖν τε ἀγαθὸς xat ῥώμῃ σώματο; οὐδενὸς vov ἡλι- 
χιωτῶν ἤσσων γενόμενος. ούτῳ δὴ βασιλεὺς ἔργοις. 
ὡς ἑλέγετο, ἀπειρημένοις ὡς ἐπίπαν ἐγχειροῦνει τὰ 
μὲν πρῶτα παρα:νέσεις κροσΏγε, τῶν νηλίκων δῇ 
ἁποστῆναι πειρώμοανος. Ἐπκεὶ δὶ ἀπρὶξ ἐχεῖνός τοῦ 
τολμήµατος εἴχετο, οὐχ ἀνασχόμενος βασιλεὺς τότε 
δὴ xa εἰς φρουρὰν αὐτὸν ἔδωκεν. Ὁπαῖα δὲ «oi; iv 
ἀρχαῖς εἴθισται (πράττουσι γὰρ ὡς τὰ πολλὰ δι’ 


ὧν εὔνοιαν αὑτοῖς ἐπισπᾶσθαι τὴν βασιλέως γένοιτο), ἐς τὴν εἰρκτὴν παρελθόντα βασιλέως οὔτι ἑκαναίον 
τὰς ὄφεις ἀφαιροῦνται τὸν µείραχκα. "Qv ἐπειδὴ βασιχεὺς Ίκουσεν, ἑδυσχέρανε μὲν καὶ ὤμνυτό ve pl 
ἂν αὐτοῦ ξωνειδότος τὸ τοιόνδε πρὸς ἐχεῖνον εἰργάσθαι, ἤνεγχε δὲ ὅμως 95 ἄλγημα * o9 γὰρ εἶχεν ὅπιος 


σὺν τῷ διχκίῳ τοὺς δράσαντας ἀμωνεῖται, 


9. Michael igitur, uti dictam est, Amasiain mis- C 


sus, trajecto Damelis freio ad. Melangia, recta 
itinere eentendit. Indo- ex Bithynia et Rhyndaco 
vicinis regibnibus idoneo. contracio exercitu ad 
campos Dorylami ire pergit, ut ibi constituta Ro- 
manorum prsssidia ei castella. per. pacis adhuc in- 
ducias necessario commeatu muniret et. sultani 
iuimicis adderet animos, ac postremo Doryleum 
justauraret, Derylgeum jeéjud, uns quondam ex 
maximis et celeberrimis Asie urbibus fuit, Mollis 
eoim tractum istum aura perflat, campique eircum- 
jacent plani admodum οἱ incredibileiu quamdam 
pulchritudinem preferentes : tàm piugues autem 


et fecundi, ut berbas pasti optimas uberemque . 


segetem produeant. Ad hao (luvius regionem per- 
fluit. et aspectu. jucundus et suavis gustu. Tania 
vero iunatat in eo piscium multitudo, ut quautum- 
vis m»gua copia. ab incolis capiantur, largissime 
tamen suppetant, flic olim a Melisseno isto, qui 
Cæsaris dignitate insignis fuit, exstructme fuere 
domus splendida, vicique erant hominum frequentia 
celebres ; ut et thermis nativze, et. porticus et lava. 


β’. Αλλ' ὅπερ ἑλέγομεν, Μιχαἡλ μὲν ἐπὶ "Apé- 
σειαν ἔπεμψεν' ὁ δὲ, τὸν Δαμάλεως πορθμὸν διαδὰς, 
«000 Μελαγγείων ἑχώρει. Ἔνθα Ex τε Βιθυνίας xal 
τοῦ Ῥυνδαχκοῦ χωρίων στράτευµα ἁγείρας ixaviv 
ἐδῄει ἐπὶ τὰ Αορνλαΐου πεδία, τὰ ἐχεῖοε Ῥωμαίον 
φρούρια εἱρήνης χατεχούσης ἔτι τῶν ἔπιτηδείων 


, ἐμπλησόμενος καὶ τοῖς τῷ σουλτὰν δυσμµεναίνουαι 


θάρσος ἔτι μᾶλλον ἑἐμποιήσων, πρὸς δὲ χαὶ Δορύ. 
Miov ἀνοικοδομήσων. 'EU δὲ Δορύλαιον τοῦτο ἣν μὲν 
ὅτε πόλις ἣν µεγάλη τε εἴπερ τις εῶν ἐν "Act? 
[P. 179] xal λόγου ἀξία πολλοῦ. Αὔρα τε γὰρ τὺν 
χῶρον ἁπαλὴ χαταπνεῖ, χαὶ πεδία παρ᾽ αὐτὴν τέτα- 
ται λειότητός «e ἐπὶ πλεΐῖστον Ίχοντα xal ἁμήχανόν 
τι προφαίνοντα κάλλος, οὕτω μέντοι λιπαρὰ xai 
οὕτως εὔγεωιώς τήν «e πόαν δαψιλῆ μάλιστα ἐκδιδόναι 


D καὶ ἀθρὺν παρέχεσθαι ἄσταχυν. Ποταμὸς δὲ διὰ τοῦ 


τῆδε τὸ νᾶμα πέµπει καὶ ἰδέσθαι χαλὸς xol γεύ- 
σασθαι ἡδύς. Πληθος ἰχθύων τοσοῦτον δὲ ἑννήχετει 
τούτῳ, ὅσον εἰς δαφίλειαν τοῖς τδε ἀλιευόμενον ἑλ- 
λιπὲς οὐδαμῆ Ὑίνεσθαι. Ἐνταῦθα Μελισσηνῶν ποτε 
Καίΐσαρι (75) οἰχίαιτε ἐξῳχοδόμηνται λαμπραὶ xot 
χῶμαι πολυάνθρωποι ἦσαν θερµά τε αὑτόματα καὶ 


Du Cangii note. 


(15). Μκλιασηνῶν ποτε Καΐσαρι. Nicephoruin 
Melissenum Gæsarem intelligit, qui ab exerci u 
circa Damatiin eodein ferme tempore quo in urbe 


Alexius Comnenus imperator dictus. est. Vide stem» 
ma Comnen., 





673 


HISTORIARUM LIB. VII. 


674 


σιοαὶ καὶ πλυνοὶ, xai ὅσα ἀνθρώπνις ἡδονὴν φέρει, Α era : queque alia lrominibus voluptati 495 esse 


τεῦτα δὴ ὁ χῶρος ἄφθονα παρεῖχεν. ᾽Αλλὰ Πέρσαι, 
ὁπηνίκα ἡ χατὰ Ῥωμαίων Ίχμαζεν ἔχδρομῃ, τὴν τε 
πόλιν εἰς ἔδαφος βεδλημένην ἀνθρώπων ἔρημον 
καντάπασιν Σπεποίηντο καὶ «& τἶδε πάντα µέχρι 
χαὶ ἐπὶ λεπτὸν τῆς πάλαι σεµνότητος ἡφάνισαν 


ἴχνος. Ἡ μὲν δὴ πόλις τοιάδε τις fv. Τότε δὲ Πέρ- 


σαι ἀμφὶ δισχιλίους περὶ ταύτην νομάδες ὡς ἔθος 
ἰσχήνουν * οὓς δὴ ἐχεῖθεν ἁπαναστήσας βασιλεὺς 
χάρακά τε τῆς πόλεως οὐ μακρὰν ἄποθεν περιδα- 
λὼν τὰ πρὸς τειχοδοµίαν ἐξηρτύετο, Καὶ ἡ μὲν 
χατὰ τάχος Ἠγείρετο, σχήματος μὲν πολλῷ τοῦ πρό- 
τερον ἔνδον ὑποχεγωρηκχυῖα, τοῦ δὲ εἰς ἄχραν αὐτῇ 
ἀνιστηχύτος τὰ πρότερον Υηλόφου ὀλίγῳ δὴ ἁποτέρω 
xdi ἀπὸ ταὐτοῦ πάντοθεν τοῦ διαστήµανος «bv πε- 
ῥίδολον στρέφουσα., Βασιλεὺς δὲ ξὺν ὀλίγοις ἑκάστης 
ἡμέρας ἐδιὼν λόχοις τε ἐξ ἀφανοῦς xal κατὰ πρό- 
6ωπον συμθολαῖς πολλοὺς Βερσῶν ἕἔχτεινε καὶ τῶν 
“παρὰ σφίσιν ἐπιφανῶν. Οὐ γὰρ ἐνέλιπον αυχνολ ἐκ 
τῶν ἀνωτάτω συῤῥέοντες ἐφ᾽ ᾧ thv οἰχοδομίαν οὕτω 
χωλύειν. Τότε δὴ xai Σανιεὰν͵ οὕπερ (δη ἐμνήσθην, 
Χρόνοις τισὶ πρότερον βασιλεὺς αὐτῷ προσκεφεν- 
Ἱότα ἐπὶ τὰς ἀνωτάτω Ἱκονίου χρΆμααιν ἐφοδιάθας 
beside χώρας. Εἴπετο δέ οἱ xal στράτευμα ὁδοῦ 
τῆς ἐπὶ Παφλαγονίαν ἠγησομένψ. Ἁλλ' οὕκω (xi 
αλεῖστον προῆλθε, καὶ Περσῶν δυνάμεις ἑλλοχήσα- 


94 Ῥωμαίων εε τῶν σὺν αὐτῷ πολλοὺς ἔκτειναν . 


καὶ λαφύρων ἐπλήσαντο ἱχανῶν, Σανισὰν δὶ μόγις 


ἐχεῖθον διαᾶρὰς πεφοδηµένος tni βασιλέα ᾖλθεν, 
C ssntem sibi 900 fortunam tabuit, quoties rem 


Οὕτως ἐς τὸ κακοτυχὶς ἀεὶ τῷ ἀνθρώπῳ τὰ πράγ- 
µατα ἀπεκρίνιτο, Τὰ μὲν 5h ἐπὶ Δορυλαίου efc 
ἑφέρετο. Μιχαἡλ δὲ ὁ Γαδρᾶς σὺν τῷ στρατεύµαει 
ἐς ᾽Αμάσειαν ᾖλθε, καρακαλούμενός τε πρὸς τῶν 
τὴν πόλιν ἑχόντων αὐτίχα δὴ ἐπὶ «αὐτην Παριέναι͵ 
ἐκειδῆ xat δύναµις παρὰ Ἱλιτζιεσθλὰν ἐπὶ νοῖς αὐ- 
τοῖς ἀφιγμένη οὗ μαχρὰν ἄποθεν τῆς πόλεως ἐσκή- 
vo, οὑδαμΏ ἑθάῤῥει τὴν εἴσοδον. Ὑποψίᾳ γὰρ πολλῇ 

εἰς τοὺς ἕνδον ἐχρῆτο [P. 123] μὴ προδοσἰαν δήπου 
 x&1 αὐτοῦ µεμελετηχότες εἴησαν, Οἱ δὲ xol ὁμή- 
ρους τούτου δὴ ἕνεχα παρ᾽ αὐτὸν ἔπεμίαν «fv τε 
ἀχρόπολιν Ῥωμαίοις xav ἑξουσίαν ἔδοσαν. ᾽Αλλά 
ὀῤῥωδία τις χαθάπαξ παραλαθοῦσα τὸν ἄνθρωπον 
ἐπὶ σχΊψεις ἄλλοτε ἄλλας ἀναχωρεῖν ἐποίει, ἕως οἱ 
ἐπὶ she πόλεως, ἐνγοησάμενοι μὴ ταῖς μακραῖς Ῥω- 
Βαίων ἀναθολαῖς παρὰ Κλινιεσθλὰν τῆς πόλεως 
ἁλούσῃς ἐς ἀπέχθειαν αἰῶνα τὸν πάντα δεσπότῃ ἐσο- 
Μένῳ καθίσταιντο, τοῦ παρὰ σφίσιν ἄρχοντος οὐδὲν 
ξννιιδότος τοῖς εἰρῃμένοις ταύτην παρέδοσαν. "Hà: 
δὲ καὶ Moya ἄρας ἐχεῖθεν ἐπὶ γῆν τὴν Ῥωμαίων 
ἆλθεν, οὔτε τῶν ἐπὶ τῇ; ἀλροκόλεως, ὥς µοι ἐῤῥήθη, 
Ῥωμαίων, οὔτε «ου τῶν ἄλλων λόγον πεπ,ιηµένος 
οὐδίνα. Καὶ τὰ μὲν ᾽Αμασείας πόλεως ἐν τῷδε ἑτε- 
λεύτα" βασιλεὺς δὲ ἀμφὶ Δορνλαίῳ ἔτι πονούµενος, 
ἐπειδὴ ταῦτα ἐπύθετο, θωμᾶν cv ἐχτομίαν παρὰ 
Κλιτζιεσθλὰν πέµφας ᾽Λμάσειαν ἑνέκειτο ἀπαιτῶν 
ὅρχων τὲ οἱ φαρόρασιν ἐπεχάλει xel εἴ γε μὴ τοῦ 
ὃς Ῥωμαίους τοιάδε ὑδρίζειν ἁπόσχοιτο, οὐχ εἰς 
μαχρὰν τάχα τῆς δίχης ἑχδίχου πειράσασθαι ἠπεί- 
λει. Ὅστις μέντοι θωμᾶς οὗτος ἦν αὑτίχα δηλώσω, 


solent, regio haec αὔκήπι seppeditat. Sed enim 
Perse quo tempore Romanorum fines mazime in- 
cursabant, urbem solo squataem incolis mrudaront 
prorsus , et. circumjecta omnia ita vastaront, οἱ 
nullum ferme pristini splendoris vestigium relique- 
rint. In eo igitur statu. erat tune. haece civitas. 
Perse auiem hac ipsa tempestate ad. dao millia 


eum pascuis, uti solent, taberuacola babebant : 


quibus binc expulsis imperator valleque non procul 
οὐ urbe cireumdncto se ad murorum :edificatiouem 
comparat. Condi igilur summa celeritate eivitas 
ccpit, forma sb es qua prios fuerat multum intus 
absimili, a celle vero, quem olim pro arce habuerst, 
paululum remotius et pari. undiqua intervallo cir- 
cumductis moenibus. Priaceps sutem cam paucis 
exibat eingulis diebus, et partim clandestiois insidüs 
partim aperto marte multos Persarum illostriores 
cecidit. Neque enim desiuebant s superioribus con- 
tinue locis irrumpere, quo structuram urbis Impe- 
dirent. Tom queque Sanisenem, cujus snpra memini, 
qui aliquot apte annis ad imperatorem profogeret, 
in eas regiones, qui aupra Teconium adjacent, datis 
pecuniis misit, Comes erat exereitus in. Paphisgo- 
nlam iturus, cui ille doetor foret. Sed haod multum. 
confccersat itineris, cum Persarum eopis ex insidiis 
εφυτί multos Romanoram feterüciunt, et preda 


- wulüprici potiuntur. ipse Sanisan vix. vato peri- 


culo ad imperatorem trepidus venit: adeo àadver- 


aggrederetur. Dum bsec ad Doryleum persgunter, 
Michsel Gabras cum exercita Amasism venit, lnvl- | 
tatusque ab appidanis, vt statim civitatem íngve- 
deretur, nequaquam id aosus est, quod et copise a 
Clitzieshtlane eam ipsam in rem misse haud procul 
sb urbe castra locassent ; mazime enim verebatur 
(πο oppidani proditionem woliventor. Sed illi et. 
obsides ea propter ad ipsum migere et arcem in- 
super Romanorom potestad tradidere, At is nescio 
quo pavore correptus ad varios subinde reeurrebat 
pritextus, donec oppidani veriti ne, dum Romani 
in die» differunt, urbe a Clitziesthlane capta, foturi 
domini offensam in siernum incurreorent, inscio 
prefecto 800, eam tradiderunt, Jam etiam Michael 
molis imde castris in fines Remanos redierat, nulla 
neque Romsnorum qii in arce ersot, neque alius 
cujusquam ratione habita, luterea dum ista ad 
Amssiam geruntur, imperalor adhuc circa Dory- 
keum occupatos, αἱ hiec rescivit, Thoma euuucho 
ad Clitaiestblanem misso, ut Amasig eibi rostitue- 
retur institit et perfidiam ipsi exprobravit, additis 
minis, ni cjusmodi Romanos injuriis Mlicere absi- 
steret, brevi justitiam vindicem expertarum. Quis. 
sotom fuerit Thomas iste, eommemorabo. Lesbo 


: quidem insula orinndus erat, 9977 familia proraes 


obscure : eumque nullo laudabili vite insütuto 
)nstruetus esset, Byzautium profectus secandee veuze 
artem exercuit, atque inde facere quaestum capit. 
Sed nihil est in rerum natura, quod obs-cundanti 


615 JOANNIS CINNAMI «X 
fortunze non possit inservire. Thomas enim quamvis A Λέαδου μὲν ὥρμητο)]νῇσου, oluias δὲ ἀφανοῦς vt- 


ed ulümum οἱ sordidissimum illiberalis arüficii 
genus descendisset, ex ea tamen arte magnus, si 
. quis alius, in palatio fuit, ingentibusque brevi com- 
paratis pecunlis aliquot post annis cum iis in Pa- 
lestinam se recepit. Sed cum nibil ipsi ex voto ibi 
succederet, iterum ad imperatorem rediit : vepiam- 
que primo consecutus, illius offensam rursum in- 
currit, eoque ipso in carcerem palatii, qui Ele- 
phantinus vocari solet, conjectus vitam in eo exegit. 
Sed de his postea. Tum vero ad sultamum uti 
diximus missus, cum nihil rerum quarum causa 
venerat con(ücere iste voluisset, rebus infectis ad 
imperatorem reversus, parum abfuit quin 3 Persis 
itinera insidentibus interficeretur. 


yov, ἐπειδὴ μηδὲν ὅ τι τῶν. λόγου ἀδίων ἐπίτή- 
δευµα αὐτῷ fiv, ἐς Βνζάντιον ἰόντι ἔργον ἐσιμελὶς 
ἐγεγόνει φλέδας ἀνθρώπων τέμνοντι ἐντεῦθεν ἑαυτῷ 
τὸ ζῆν «α«εριποιεῖσθαι, "AX)' ἔοιχα,, t9 «ἁπάντων 
εἶναι μηδὲν ὃ βουλομένῃ τῇ τύχῃ ὑπηρετεῖν ᾖχιστα 
δύναιτο. θωμᾶς γὰρ, χαΐτοι ἐς τοῦσχατον βαναυσίας 
ἥχων, ἐκ. τούτου δὴ τοῦ τεχνίον μέγας kv βασιλείας 
εἶπερ τις ἀνθρώπων ἐγένετο, χρήματά. se μεγάλα 
ἐν βραχεῖ περιδεθλη μένος χρόνοις τισὶν «ὅστερον ἐς 
Παλαιστίνην ξὺν αὐτοῖς ἀπιὼν yero. Μὴ χαιὰ 
γνώµην δὲ αὑτῷ τῶν τῇδς ξνμπιπτόνέων αὖθις ἐπὶ 
βασιλέα παραγἰνεθαι, De τε aüroü «ατυχηχὼς 
δύσνους εἰσαῦθις ἠἡλέγχετο, Ec τὴν àv παλασίψ τε 
φρουρὰν ἀχθεὶς, fiv Ἐλεφαντίνην (76) E005. καλεῖν 


ἐστιν, ἐνταῦθα τὸν βίον ξυνεµετρήσατο. Αλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον. Τότε δὲ ἐπὶ τὸν δουλτὰν, ἄκαπερ ἐλέγν- 
μεν παραχεγονὼς, ἐπεὶ μηδὲν ὧν ἕνεχα ἆλθεν ἐπιτελὲς ἐκεῖνος ποιεῖν Ἠθελεν, ἄκραχτος ἐς paddle 
παλινοστεῖ, ὅτε δὴ μιχροῦ xoi ἀπεκτονέναι τοῦτον ἐδέησαν Πέρσαι ol ἀνὰ τὴν ὁδὺν ἑνεδρεύοντες Ἴσαν, 

3. Catterum imperator intra quadragesimum diem  Υ. Βασιλεὺς δὲ, ἡμερῶν οὕπω τετταράκοντα" τὴν 


urbe instaurata, cum eam fossa ciuxisset multisque 
fbi ad habitandum Romanis sedes dedisset, valido 
insuper relicto prasidio, inde profectus casira ad 
Rhyudacum locat, atque paulisper ibi moratus 
discessit. Cumque paucos admodum sequi signa 
videret (plerique eniw ordines inscio ipso domum 
redierant, etsi non semel, 996 ut aiunt, vetuisset, 
ne quis.costris excederet), Michaelem quendem na- 
tione Barbarum, antea sach vocatum, inter. dome- 
8ticos ministros primas tenentem, ad sumendum de 
iis.qui ordines deseruerant supplicium, misit : ipse 
cum paucis per Lampes campos iter faciens, oppi- 
' oum quoddam ad Maandri fontes exstructum, cui 
Bublzum nomen est, vetustate collapsum instaurat. 


πόλιν ἀνεγείρας, ἐπειδὴ τάφρον τε αὑτῇ περιήλαΣε 
xal Ῥωμαίων ὡς πλείστους ἐνταῦθα ᾠχίσατο, 
φρουρὰν ἀποχρῶσαν τῇδε χαταλιπὼν ὀπίσω ἑἐχώρει, 
τοῖς ἀμφὶ τῷ Ῥυνδακῷ αὑλισάμενος χρίοις. ἐκ 
ὀλίγαν τε διαναπαύσας τὸ στράτευμα ἐχεῖθεν ἀπῆρε. 
Κομιδῇ δὲ ὀλίγους αὐτῷ σωνεποµένους' ὁρῶν (tà 
γὰρ πλείω τῶν ταγμάτων ἀπῄεσαν οἴκοί, μηδὲν dk 
γνῶσιν ἦχον αὐτῷ, χαΐτοι, ὥσπερ ἑλέγετο, - πθὶλὰ 
περὶ τοῦ µηδένα τέω; τοῦ στρατοπέδου ἁποχωρεῖν 
παρεγγυησαµένῳψ [Ῥ. 174] πρότερον) Miyat pt» 
siva Βάρδαρον γένος (ἀμέλει καὶ Ισὰχ ὄνομα 8029 
πρότερον ἣν) τῶν ἐπὶ ἑστίας δὲ αὐτῷ διυπηρετὀν- 
µένων τὰ πρῶτα, ἐφ' ᾧ τινας στρατιωτῶν τῶν ἐκ 
τῆς λειποταξίας ἐς «5 opua ζημιῶσαι ἔπεμφεν. 0 


Ibi imperator: alio prorsus quam quo solebat modo, C δὲ guy OMyot; τὰς ἐπὶ Λάμπης διελθὼν πεδιάδα., 


cum hostibus prelium inire copit. Ignis enim ant 
aque effuse instar, nullo sibi resistente, accende- 
batur et ferebatur. Dum hzc a principe agebantur, 
Michael, cujus modo memini, ut qui Romanis jam- 
pridem infensus erat, capta irati imperatoris occa- 
sione, obvios quosque, nulla habita prius questione, 
supinos ad terram prosternit ferroque oculis im- 
merko excaecatos miseros sicut erant relinquit, quor- 
sum hasc paterentur ignaros prorsus : licet. etiam 
.rei militari non dedissent operam, sed rustici essent 
aut mercatores aliudque id genus hominum. Atque 
ita in alios etiam grassabatur, quos pariter membris 
fede mutilabat, Sed imperator, qui jam oppido 
communito reversus erat. Byzantium cognitis istis 
eum revocavit, nec multum abfuit quin iisdem 
propemodam, quibus alios affecisse diximus, eum 
multaverit poenis. Verum ea lege, ut talia deinceps 
in Romanos non auderet, crimen quidein illi remi- 
sit : sed 999 justitia divina haud multo post ulta 
tot scelera eum vita exemit, liberosque illius variis 
-subjecit calamitatibus. Eodem quoque tempore Ga- 
:bram etiam in. judicium vocavit princeps, laiaque 


φρούριόν τι περὶ πρώτας που τοῦ Μαιάνῖρου ἱδρυ- 
µένον ἐχδολὰς (Σούθλαιον ὄνομα αὐτῷ) χρόνῳφ πε- 
πτωχὸς ἀνεγείρει. Ἐντεῦθεν οὐχέτι δὴ τρόπον ὄνπερ 
εἰώθει πολεµίοις Ευμπ)έχεσθαι βασιλεὺς fjp£aro, 
ἀλλὰ πρ οἷον f] ὕδωρ ἀνυποστάτως ὤργα καὶ ἐφέ- 
pexo. Βασιλεὺς μὲν οὖν ἐν τούτοις ἦν" Μιχαλλ δὲ, 
οὗπερ ἤδη ἐμνήσθην, ὡσεὶ ἐκ πλείονος ἤδη xatà 
Ῥωμαίων ἐτύγχανε μεμηνὼς, ἆρμαιον τὴν βασι- 
λέως τότε δᾗ πεποιηµένος ὀργὴν, τῶν παρατυγχα- 
νόντων αὐτῷ ἕχαστον, οὐδὲν πολυπραγµονῄσας xpó- 
τερον, Ὁπτιόν τε χατὰ γῆν ἔτεινε xal κατ ὀφθαλ- 
μοῖν τὸν σίδηρον βάπτων αὐτὸν μὲν αὑτοῦ εἶα δεί- 
λαιον, οὐδὲ ὅτου ἕνεχα πάσχει συνιέντα, οὐδὲ στρα- 


p Τείας ἔστιν οὗ µεταλαχόντα, ἀλλὰ ἀγροῖχον ἡ ἐμπο- 


ῥίαις ξυμθάλλοντα fj τινα ἄλλων ἀνθρώπων. Ὁ δὲ 
ἐπ᾽ ἄλλους ἑχώρει χαὶ σώμασιν ἀνθρώπων ἑλωδᾶτο 
πυλλοῖς, ἕως τῶν πραττοµένων αἰσθόμενος βασιλεὺς 
(ήδη γὰρ τὰ ἀμφὶ τῷ φρουρίῳ δ.αθέµενος εὖ ἐαὶ 
Βυζάντιον ἀνεχομίζετο) τῆς ὁρμῆς αὐτὸν ἕἔπαυσε * 
παρ) ὀλίγον μέντοι ἐγένετο ταῖς τοιαῖσδε χαὶ αὐτὸς 
ἐχδεδόσθαι ποιναῖς, ὥσπερ ἑλέγετο. ᾽Αλλὰ βασιλεὺς 
μὲν ph ἑαὐτὰ xol πάλιν ᾿Ῥωμαίοις τολμηθῇ δια- 


Du Cangii note. 
(6) Ἐλεφαντίνην, De hoc carcere diximus ad. Alexiudem, 





| 
, 





en HISTORFARUM LIB. VER. 078 


wise ἀφῆχε τούτῳ τὸ ἔγχλημα, ἡ ὀίχη δὲ οὐχ el; A sententia. (deeretum enim fuerat 


μαχρὰν τοῦτον µετῄει ἐξ ἀνθρώπων πεποιηµένη 
ὀνανχήμασί τε τοὺς ἐξ ἐχείνου περιέβαλε. Τότε 
δὶ καὶ Γαθρᾶν βασιλεὺς ἐπὶ δίχην χαλέσας, ἔπει- 
ὁήπερ ἑχράτει (ἑψηφιστο γὰρ ofa. δὴ ποιναῖς ταῖς 
χατὰ Ἱνώμτν αὐτῷ χρῄσαιτο) αιδἑροις τὼ πόδι 
πιρισφίγξας ἐπί τινα τῶν bv. malati φρουρῶν 
ἄχρι τινὸς ἕ-ετο͵, μετὰ δὲ ὀἀνεχα) ἐσατό τε xal τῆς 
χροτέρας αὖθις ἑτίμα. Κλιενιεσθλὰν δν, ἐπειδὴ τῶν 
βασιλέως 2ομὴν ἔγνω (τὰ γὰρ ἀμφὶ Δορυλαίῳ Ἐξυμ- 
πεκχτωχύτα μεγάλα τῖς αὐτοῦ καθίκετο ψυχῖς) 
τὼν τινα σφόδρα παρ) αὐτοῦ δεδυνηµένων }1αθρᾶν 
ἰπίχληαιν ἐς Βυῤάντιον ἐχπέμψας ἑδεῖτο βασιλέως 
φρούρια τῶν αὐτοῦ ἀντιλαδόντα ἅπερ ἂν αὐτῷ 
Ug  παύσασθαι δη τοῦ πρὸς αὐτὸν Χχόλου. ἸΑλ- 
λὰ βασιλεὺς τοὺς λόγους οὐκ ἀποδεξάμενος αὐτὸν 
piv ἀπεπέμψατο, δυνάµεις δὲ Ex τε Σερθίων 
χαὶ Οὕννων µετεπέμπετο πολλὰς xal τὰ πρὸς τὸν 
πόλεμον «ἀπιμελέστερον ἐξηρτύετο. "Dots μὴν ἵπ- 
zo; τε xal ἀνθρώποις οὐδαμῆ τὰ ἐς τὸ edv ini 


D 


ἀείφοι, xal βοῶν ἀμύθητόν τι πλῆθος ἐκ τῶν κατὰ. 


θρῴχην ἠλαύνετο χωρίων ἁμαξαίτα ὑπὲρ τὰς τρισ- 
χιλίους. O μὲν οὖν Ἶρι φανέντι ἐπὶ ᾿Ασίαν διέδη 
χαὶ τὰς δυνάμεις ἐπὶ Ῥυνδαχοῦ χατὰ τὸ ἕθος 
ἤθραζεν, {5. 175] 0ὔννοι δὲ ξύμμαχοι xal Σέρδιοι, οἳ 
Ῥωμαίοις χατήσοοι τυγχάνουσιν ὄντες, οὐκ kv δέοντι 
ἐφικόμενοι θἐροὺς ὥρᾳ ατρατεύειν - ἐποίησαν, ὑφ' 
οὗ δὴ µάλιότα τὰ πράγµατα ἔφθαρτο, Σχοπιμώτα- 
vov yàp εἴπερ- st ἔργοις πολέμιων ὁ χρόνος koclv. 
Οὕτω δὶ βασιλεὺς διὰ Λαοδιχείας τε χαὶ τῶν 
λα άνδρῳ προσοίχων τὴν πορείαν Έθετο, γνώµην 
ἔχων ἐς τὴν "Ixoviou πανστρατὶ καταστήσεσθαι xo- 


ille vellet psteretur) víinetum compedibus in quodam 
ex palatii carceribus aliquandiu tenuit : postea eum 
exemit inde et dignitati pristine restituit. Clitzie- 
stblanes interea, ubi adventum imperatoris rescivit 
(qui enim apud Dory'aum acciderant graviter ejus 
pungebant animum), uuum ex suis maxime illa« 
stribus Gabram cognonine misit Byzantium, preca- 
tuisque est principem, vti receptis quacunque 
vellet oppidis conceptam adversus se indignationem 
deponeret. Sed imperator repudiata legatione ipsum 
dimisit, accitisqne e Servia et luugaria ingentibus 
copiis bellum majori cura apparavil : et ne quid 
aut equis aut hominibus ad victus deesset, Loum 
ex Thracia innumerabilem multitudinem et plaustra 
plus quam ter mille adduci jussit. [Joc apparatu 
vere primo trajecit in Asiam et, ut solebat, eopias 
ad Riyudacum collegit. Sed auxiliares Hungari, 
Serviique Romanis obnoxii, baud tempestive adve- 
nientes, extraxere in zstatem bellum : ex quo res 
maiime labefactari cobtigit, Si quid enim aliud, 


tempus certe in bellis attendendum est. Itaque im- 


perator per Laodiceam et terras Mzandro anjacen- 
tes 300 iter fecit eo animo, ut totis viribus 1conii 
obsidionem aggrederetur. Cum vero ad eum defe- 
cisset Neocsesarea, Audronicum Batatzem ex sorore 
nepotem cuin exercitu per Papblzgoniam proficisci 
eo jussit, At priusquam Byzautio excederet, navium 
cenum et quinquaginta classem misit in Egyptum, 
utpote qui cum uuiversis copiis Clitziesthlan aggredi 
stataisset, Hine, cum non tante copie essent qux 
ad JEgypti expeditionem sufficereut..... 


λιορχίαν.. Ἐπεὶ - δὲ : xal νέα αὐτῷ προσεχώρει Καιιάρεια, ᾿Ανδρόνικον ἁδελφιδοῦν αὐτῷ τὸν Βατατζην 
ἃμα σοτρατεύµατι διὰ τῶν Παφλαγονίας χωρίων ἐπ αὐτὴν vat ἔπεμφεν. Οὕπω μέντοι Βυζαντίου ἐξιὼν 
καὶ στόλον νεῶν πεντήχοντα xii ἐκατὺν ἐπὶ Αἰγύπτου (77) ἔστειλεν, ἅτε δὴ πανστρατὶ ἐπὶ τὸν Κλι- 
τζμεσθλὰν πόλεµον ἰῴών. Ἐντεῦθέν τε στρατευμάτων ὁποσπανίζων τῇ xav! Αἴγυπτον ἀποχρησόντων.... 


Du Cangii note. 
(17) "Exi Alésrov. Coosulendus Tyrius, l. 151. c. 26 et sequent. 


ut poenas quas 


* 
E 


κ. 
- 
md 


- 
— 
, 
Soa — 


B4 B a 7 
-€- 1j 0r QU 
δω 70 ων uno A0 


^- 
EN a 4 
A WEE 


"E 
-- -- 








x 
5) 
x 
« 
Ξ 
Q 
Ξ 
- 
« 
2 
2 
* 
c 
e. 
ὃν 
Qu 
* 


679 








: " ; . 4 odo ήτοι 
—— ed — T 















euge) -ε | du ΗΣΟΙΥ 
—— —2* ευαγ ευσου( ο.  . $920 souusof aronq (98K «ΟΣΗ uj σιρᾶιµά sjoed 102 /“εἸουσοβοα{ἠάἁοά ssonqp snujurego) 
*401021903 "sidou | oquef υμα 
-O1d 19 ϱ04ρ -04J, X6 $321 eje3[og sijonueg 'Χῃ aoxn iUouaI εσαυ -33014qdaoq d $1921 ungo20q] euew 
-904d ΦΕΟΛ(Ι ἨΙλευάφοχθ 19 3)092 0J0p *durj πασεσι -») jo*upy end taopoeqr *sgong 'se)nq *j0x[) ᾿αοιεαθάια! shpoeujd 
snonde)sue) —— -oy ureueSojq snipeoJd seↄnq ssoruo.puw —— wuaong eo "tüaong suu y s09ju0Jpuw —— -eusg *U200 stoD(] ΙΘεΓοΙΗ 
| | | | 
*EJs3[ng dux ouiseg A [σουσε[ε junuenuo) eropng 


qo6 xap ojoq επυᾶεα “πο 'aox() ΄Ι90ἱ "V Ore 99uour Ίῃ6ο 'AON GE 
'enSuog 48ου µου sepueq νο άσμα” 600] pe . πυμθάαι! eeonq οουῃσεγεαοῦ 


Ἴε]εσοθ aujumo uou — piuospay eq 
ampomt 3sod opatd 9/6 V saxojduie waeuoreqoa apuag 'snip£] ομτοιθπθοο 'saroutd seoaq sooju04puy 


sii[qou *eueg '4oxp "wo eniorp asser) 
«nb v 0180) "dui tarjusjsno) 'seonq seuuvor 
















*muriadun oj25802£9d4204 '$0126] sqanuna "sed uno 
'go01w|ng f1]UuO2 11910002 ui Ulaod sranq spejoorg mopas eed 3&0d. sean suueqdajG $n$z sron(] $€1082417) 
—- | ; iei cien 
"ajanayed oup uejsuo? * uisudeur απο! 305249 "y 10xr] "s1uwaodar 


mina $nsx2 st3nq Ι9ΡΗΟΙΚ — "udaoq eupurisuo 'owoipoddi uj 199 ssa surjooge urepiuueií seonq snupursuo) 


| 
"sean "M "seqeiy enuoo "dum ogdoso;qq àuo9'] € $nssqu seon(| snaroJpuy 











seonq snoyoipuy 





id snpioqiued 


'Anuvond vRKAULS 





"IMPO *HWO p wi fuIDp vaojen / vech οι 
'NVILLLON W3uOINSId XO2INSNWOO SINOLSIH αγ 


19190 1Y3N39 
1ΟΠΟΙΊΥ  SS3DIGNI 


ΑΡΓΕΝΡΙΣ AD JOANNEM CINNAMUM. 


(δι 


i 
| 
I 
| 
Pp: 
] 





"mw. 
pnseuup ει 
-0opnq χα 'unjed ' *l0so3otH "eng 
- | -unap 'u snueuul *1 0314 121159 u0p 
Ὃ μονο -0^ suurndajs , 'mig -rpuy vid "yw — *auoJ[ 
; "0ugzwocur) : odio ed ate — -nn euaum — *in *snugut 
'snqi εραειῇ ορ Sony | *v190919419] muro[:g "auis *&nrtj823 30104d NM ο μες "ο SUIXGIY 
-0U ΄'αΟΙΕ190Ί68496 ὅαυχα Ἅ᾿ωὐ]ειοάσ *v19upns «ΠΟΠ nJuureW Jox0  -e(] odopoagg 39  sniseqesojo1d | 


—— — — Áe— —— — — 


$0uGumO)snjxejY sngenu χὸ $UEJU; ες  wueuuo) tne y j| usdau Enepj —snuaunioD snixop]y — ^sniseqasoiojd snüuanmor) souncop 





'onraüopqrejnssodsruo]q ou 
-|2]]taà €idnur ejoopns "dui 
dá? jueuumo^) Ποσο ασ] 
πετα 'W ΙΡ σε quiuers 














































“ο "xn *N αεδαἩ 1ueud "ndnu ogonryv 
-915 'xn ΤΟΝ "E0121p] ^84 orre[y cuouuo "AJ 
"n iminpjeg 4oxo viopoou], 
᾽ΕΤΊΕΊΕΛ o1opoon], vidnu euommo) "Μ "ποιος enreg *10xn z b. ! *auaJ[ "xn qo eynsaedns o3 
ſueida so uo] ruegdajg Joxm euauu) "NI "rFUUEUIO| V οσο] "Ιστ | *J0]€12 *J0]fJ201s"Q9s5 snu ἍΕΠΊΦΙΡ θαιεά 5 'duit 
e tsp) OuusZog  juueof ysdnu euanimo) el4gey — ao eaodui snueuuo)]3nucj( —-ojseq»s snuanuo) snpeesp — -eumo:)snjlioJpny — sn ποσο”) snixXo[y 
"ojoSuy ourur]suo) ejdnu gJopoemr | | "tuo 
ΑΕΙ Iurursuo) Joxu gjoopusr A 7882 ams *arua "noeud ΄ -wuaáq 
"nepeaejen) ououqdaoiy] ridnu giae Cp oput 101*220]8 «απ 1Te|STpe€'] ouaJ|*xn eaqe on -1o9g 4ÁQg wepnp —xnpsnu 
"MES * A ποσα -Eas  snualmi "ο! ouue "qo "Jgjr1ad — -o39409 etd. xnpsanpn xepscgouur — -9uuio) 
ojuuaíag "qdoory ejdn« nouum) επ — -0) sniores “ο snaumo1pu y ντ suuesuuo) seugu?vof —vwueuuo) "N -UttsUO) «-) 51χοιΥ — souueof 
*jua3 *juejinoe "mg 
φ Ὡ jJ? «1 
-oKf :v0a tidnu wJopooql] — jutunosq ! , : 
'e$ar) [αθθςε [103845 ὁοτο vua K -eaooq 22025 *4 sidio εισειοᾷ ειάαα euanmo) *yN 
“9Η Μοιάθο!Ν Joxn ειοορηᾶ | 907-x(y:sSnonsourop «-π euo Χῃ  -und ajuejy oUoJ[ | 
α1ιυουε], "8 μεβδαπρ ^er 19 ems "W 39 6ποεαορο]οιά Ἅ“αογεαθάαιί ου ΣΧ "2006200196098 'π]ειεάο109 19 301 
g'i9*qo1K "xn x⁊uauiuo) erep Ἅ-ψθυ shaguuio) snJoqda9|y —snuauuio) snuüsejupv — -euuo) süjxe[Y «οοαθυώο) Snfoses| Ἅ«-εω]κο]ουά snuaumo, jonuvy 
vnut adoq snaopoat J | "εποσπιο) fue 'süauauuio) [aue 
| uascele q xa *emg n»ejetud | 
*10xn qae edsoj04d aer sioe.) "lxiv ευ 'iox[] *suj2ip ο” 1 OI2EES[ "d euBa4 gued[ng sentes eurz2g]223 "40X[) 





TUESJO(] Σια y reuauuio) Ν qg Ειο ουμ eputap ΣΤΙΣ snuantu;) ΡΟΗΠΗΕΟ( *I$01 "Y 4das Ε $012€] Ju1£Jad(mi nnuauuo) $n]ov cS] 





! 
oigseg qns suom snopnseuiop *W *sn25029 ΄ΠΆοο suueauio) penus 





ojpseg * snioeje:d ajurotudsy 'οσμεηιεάςο]οιά enneuuo) sn1oqdaory 
*snpuntio wjuo3epuded o GNSNNOO 'N 


*SüNIdHd XSGNI JDINSNKOO SILVRWWALS 





Θλκοι. Gan. CXXXIII. 





APPENDIX AD JOANNEM CINNAMUM: 




















«ειπα οσυδε7 τυυγ *suuouuo) ο121099 *o)0mnquy 9 ioo mpg eadog *jueseqounneg εἱάπα vsuueqieo3 *$n09800) cajxo 
— — | 
EN — Mp eo NW "dut ofojoaieq: que μμ — dui *snangnzedea r, 
unatoanosaoag Oon[tt;j&) εαουππο) "x — -Ofvidnu sueuuo) step κε] dus sDuouu) piat qd — snuesuuo) 49p8sxoiv 410102901 saueuuor) — 
urnodamyſoruo)] | | 


'smep pou oijg ↄauurot e snununzadea , 11e9dm; snuoumu snro[(w 








"dun oflojoajeg wuueof g ᾽αόει]ες 0220, quj97 £ 11$dnn εποπαοῃ ej2optq 











| 


*snt49119240]03d souauuo) sniduoos 


| 
ηχου. mg fujqnauoo auai[ xo ΠΙΕΙ 'N 'N *snuamu? *N 


 enurjanzodei T, αο]ειοάσ ρηποπαιοῦ *y 





| 


*j τρπεσες euuy xo pruoipuy urepsnfa euaj[ *30xn*Gggg "Y qo 1unzode4], aoyezadm: *10jünf 0j09u10n802 *snuouuor snijiseq 


—“ "dmy εµο[απ[ Poloæe Piuoapuy eropng "xn ·rei 19 0551 snunonzodes] 1o)t4ódmu souauto) snilstH 
| 
πιειθῃ! πιο ύᾳ Trmp uaJoxu 'eoet ^v 
P $09nu9£ urn 1: Un2 115998 Ubji«q'&5ei "V suieu Suujiunzedea], Joye4odtuj snuoauu) | snixe[y 


"J| SHo*uaiN mopsn|o vicepag "xn VELA. μα. 
"οµσί Y 92419 *qo —— orumo] 9/|9tqOIK. ——— uoo01n ue poyesoduy οοωμά snuauuo) — 


b 
*$da3ui3d snopiunzedeij] snuouumo) *yJ 


| 
*9daoujid snununzadei] soueuuro) *N . 








*n) — αηιοάοα 
-nensoo) 9J)EU] WIn2 uuss3oxo s11jed 180d sauouuo) * 























| | ' | ur jng 





.sdeoupid αιαοθειπᾶεᾶ suueumo) Ρος ράρουμά snesszadei] 19 siprqojo) snuSepp *uS09 snuouumo) σπ/σοΙΥ  unaooan], μοιαυ onb e * onb e *ueuqio 
Qu | | m p 
"επάπα ogq)ou "duy stjonueg "sniTlOn &n1 Ἕσοηππι "0ϱ11 'Y πο οι *uv η *1018J20158q235 "Ίουειά wuepsni 


— — A [D — — — — — — 





ouauuo; otaalvy eiſgou cuauuo) euaJ[ -euuo)sn|re[y o) wusg  snmieu snuouusauuror | snueuun jonueg, 1 -inb 32 “ΣΕΠ squüeop 'so[naona]4*g 









"tasa 
uepiauea η) οἸπειοόπη ojaduy o1aresq jnb snuauuro:) sniovesT 'YI2UEJ 1 
| ου sou8 y 'xn e *euanaorjuy eddipiga της "Jj mens sisnoaruoap roynsep ποσα 
"sn'aurmoo .) "κ "UN X0] 4 '101e4adt snuauuo^ smouoapu y -9 ULE') παρ (ugJOXn snuↄuuu sauuto[ 








*j0]*420]8*(qa* 19 Jesar) snuauuio?) snjaees| '101&Jodunt snüguuio") saunrof 


— nr] GLíLUdi — ι 





— — — — 


αο]ειοόση SNAXMOO SOIXA'TV 


UALIV XAVGONI IDININIMOO SILIVMMALS 





APPENDIX AD JOANNEM CINNAMUM. 





*oplorg *4 "day xotv assuetr) esuy αι oues) οἹεσαιὸ]ς uj caue suj$nj επασο ως . 5119)99 eq 


ameqao suqrumun αο]εά oe opugiad cnuauuo) *N 
r^ 
'68T E "uv 72 dug o[poguy oraeesp qv aneoaoxo ^jrquie απμοάση ump ποιά eriuo|essaq ], suraumo, snoruojpuy 
* 
* ειάωαμά andseqv orn ο! "my mosſudd $rsse[o nas —xopẽ smodem *snjorp wanuo σιεήρΊπια αο]άσαά snaoumo 'sntrtopy 


| 
"lIixnp urauoxn urguqy 


*juo[eo9ejeooane yi ouerje gi 1rsdou ermuosdg κ ure Iireiv uspsnfa *sn; Ἱεηπηποι oixo|y qe snjseqasaad qued 19 15a) | snyauafag su1ogdooIg] 


—— — -— S — 


| J — 
*1010$ wioruwqoie[ X oared e anep aoxu (πο *snruug/ag "M — gj[n20 toyaead εποινά onb urepoa up επ]άεο 'snrypneg sniumo£ig snuoudeo[M 
! | | φις | | 
"$ns1220 sjHueJEA € 'snjoIp σε € sno "Stop "uy mieajad ernoo ja amydeo "inque 
-[semop snuüdiem 19 vjejedoana *3o]sidieur »niudaíig seuuvof σιπμούση mnp 'snipooid ja je) fur αρ qqoequaKq je ἄμεσ]ηα snjuuaí;g snaoudoaty 


"nejednaunu od(na uressrejedouno *ureuuy 1rxnp uraJoxn 1isej[oqap sotinjd seqi£os "Erepedoano suiuua£zg "M 


| 
*snqnipu e ememepoe ἀο]ειοάω! 


Joop "uy *sn309Jzud ejoopedds) i: wqoiedq1o ' snuediodoueupy siiqou SOINNAAUd φημοΠάΠΟΙΝ 


'8001901V3N39 X3QNI WNYINNSAUS WITINV 













































APPENDIX AD JOANNEM CINNAMUM. 





minjJe2Jm108&134 Oon[reJE') εποσποἳ κ 


*9nuo8U0) shy 






*019U70 quy 9 perooo pr]g σοιάοςρ *iueseqaounso ειάοα eoueueo3q 






*2)dnu oge2e7 venv *])uuouuo;) 9813.02 $9 





"snusumo) *W 
*j0xu ajodsop aa298 11242025 *N 'fuaznoequr) | 
1dnu Μωηωά "πι o30jome qr que enga[ap] ora *snuiqunzod 'Yumzodea p *duit "snurgnzodei m, 
-Of ejidnu εηθαιο ere; — -ejp "dux snuouuo) piae( — $nuouu) 4opüexe|V — Jo]e1odmuj snuouino;) souurog 


*sniep p»au oi]g ougeof ε snuiunzadea [, 30]e7odm snuosuaig) sorto[y 


— — — — 









ourodonrunuo) 
"dun ofojos|e,] ruueof g 'adej]es 0240], ΠΙΟ { ysdnu eüauur) tlaopug 








— — — 





snarneao oad snuguuo? sn 3029 


snusauiuod *sauunzade:] aocxodi souauuo) i 


"π]οα m raqnoaoo auoJp Xo ΣΕΠ ^N "N 





ο epneqes euuv xo rapojpuy urapsn[a ουσ *uoxn ας] *v qo )unzedeaL a0jt1adun *10000f 01020100205 'απαφπιαση snipiseq.-— . 


Mer rr EL iie E 


3 0ccl 





snungnzode1] αοἱεαθάπαι snuauuro) snjpseq 
l 
*w3ajud modou . ""mueJaq[ uspqou j1mp uaioxu "e0e] ^v 
-Iurisuo) aa]eui tmo winsseoxe siijed yeod sauonmo) "Ny sngjsnanua? urna 1:522 mn|jaq 'zgz, "y snjeu "snuprunzodea , 20]e49dmi $0gouue) snixo[w 


uu —— — — — LL EU MEUS 


Ἔφιοα d "dy eyiopam[ 1Sojossteg Peopuy eroopny xn "ες! Ἰ 












—rr — —— 





sdaonlad snupunzedei] snuoauuo) 'N 


| 
"sdaoupid snurjunzedei] snuauurm? κ. 




















| | Mr | | | | » | | "jugum 
.9deound αειποθειηᾶεᾷ suueumo) ꝑpueꝗ :ede»upd snaeuuo) snixely wruounj, uova? onb 5 "ueuqo 
| | : | NS M | 
εε]άπα οὔ]οι ἆαιῃ sionueg *snqiou οσα σρσα — '98)P ^V ^q0 9511 υγ 72 *J0181290)88q95 *199t]d wepsnu 
euaUgo) oixe[V 'tüyou euouuo) ouoJ[ -euun) snjse[w ο) τω! snjeu snuQuuo) SouucOf | snaouuo;) jonusg j -inb 30 'suug sjuueof 's9[n20414] 
Ἴτλειοουε | | 
αορ]αυευ{] οἸσειοάση o[o3uy ojoresq 110 enuaumo: sop»etsq puta] | 
i 9p $902 y χο c *vtaoqoongy εὐάμιηά ση e "[ mung ιεπο/υοο tqgynse wouas 
| ΗΝ Ίσα 3owaedu enusuwe) süojuojpuy — -9uU)) seuutof 





*8n90020 ) * 











*10198420]S82q198 19 «ερ $ShuouuiO) snjoete(. . — XE ουπ9ο 6103 ϱΟΗΠεΟΡΓ 
| 
αοιεινάσ ΦΩΝΝΗΟΟ ΦΙΣΗΤ1Υ 


"d3L' IV X3QNI ΗΙΝΙΝΝΟΟ ΘΗΥΗΛΝΗΙ5 








αἱ 
o 
ek 
^ 
4 
z 
ω 
αἱ 
aq 
2 
* 
e 
"- 
£3 
at 
δα 
e 
x 
ον 
- 





*oflorg *4 dui ner asser) Ματ} aj 'osuoguro) oyeumiays uj caue eurn) επααοωᾷ $119199 eq 


e mequo — ἀθ]τά ↄr opupiad snuauuo? *N 
* dnt opoguy oiners[ qe unje2araxo "jrque —— ump 'snyoojed 9t3|uo[essaq , sürauum, snopoypuy 
"4 sidionpid. aniseqy "Ντη ΤΙ "ny snjoojaud sisse[2 nas "xp snudem *sniorp uonuo menjoTem 3oydoad sngoumo: "sniYorv. 
l 
Auoleorrrooanen ometie gg usdau xuasfag κ . Uil Hxory wopsofo "ra:eriunmo; oivoy qe smetqosiadtquad S — 















[uem — 
— *1nyíAnd 
'1010$ enorgegoe[ *jp 91ed  1njep αοτα mo 'snruua (4g "NM. epunued synoo *ojpmid suojed onb mapos uj επ]άεο 'snrouneg snunoſcag snaoudao[M 
| | | 
'sn$1930 s]SueJeA E 'snioip one e $n3 Sin] "uy amearjd ejnoo 12 amydeo que 
-nsemop snüSeur 19 vje]edono '4ajsiZedr wnjuuaíag seuuvor  — wnjredur map 'snzpoojd je 10)s)Jeu *"xüp pqseqiaAq 1e seueZing snjuga/ig snJoudo»|N 
i | 
"meednounu o3jna uressryepedogno *ureuu y 3rxnp urojoxn. 14t][9qap sotinjd seqj£9g *ejepedoano snruua£ag "Nl 
| 
. *Sünqnimu e snieuivojoou αο]ειοάια : | 
'Lg0p "uy *snjoopxid erjoopedds) * wqoieuqo 'snuengodouwupy suqou SOINNSAUd SOHOHd3DIN 


."$121901Y8N39 X3QNI €NYINN3AUS WIIIKVÀ 






















APPENDIX JOANNEM ΟΙΝΝΑΜΟΝ. 


681 












*UoJoy. op eregumgp £ '$nU3tq 
*1f091s3- 1uopqa 19ο: αμεση όση jtroutuo? "dUij οπουιµο’) oꝛju ΙΙΙ cuv — -onuy sdooupad 
-su εἸάηα xiv δ wig jsdnu souZy & — suonuew Joxn cue p -opuv , isdou-sddijud j "qp suuinp'eg j— sopunuoog 







l : 
*900][9136)) 9p opituámy ^g "aiumnby spop ΧΙ rwietuA ^4 epuna£ey 1 vedon ἐμοποοπατ vssidiontid vrurjsuc 
| 
'd οθίΗ 7323 

"ή 'pireg ΕΙΡΙΘΙΥ "xn "Steg ug 

ποοειά uepenq --..— θε] ΤΙ υγ ο. 

| | Anb an 'epieneen ey ur — cgrip Vqo vV c qo όν inqo snueqoonuy sou 

"jüsounuo1) op smieqox 'u59u9)0919 ep Sh^UGjO]IA, -9j420j20€ *süq)ousou[e(! A  smonopu]  xnp seumejA ἑάουυμά snpueueog «φορ 








'μαουοφαε |. 910 | | 
"Isuoueur — "poerond pmnpooeon oouem £g -93os4qdaod | *,j wiaput],[ 91ου [5 4 onsaa -8o2 
*[jus$9uis3UO9J*) ου) µια $j110709 suauoupaeg «wong oupnuss "0011 ^V  -HM n9qoy ΕΙΟΡΥ '2oxn. rddipiqg. enumsuo) ση 


9p ouo! — -09j0080gp  WEq 4oxn poo 3uoJeg-opemu — -uo)treseods — *qoopirnS9g "py cuv "iudy [E 09. μι Ὕ qo camqoonuy 
εἹάπα erige g. deu. "wg vilqis e -Aeg | Ἱσάσα sipimew E -9p ευο[ϱΗ 6 csmaequy g — etjpdy xnp snaeZoy p —— sdaeoujid snpunuraog j- 

















8ο: 0980] 
«469 ἆ ευομποΗ qns $0|nqesonuoo ΒΕΠ ΕΠΠΙΛΕΊΙΤ 9p snypn prr 
*£$0499] *so1e91gf $1Bou $t0U 'A αμ Wem 

σµο[εα αμεῃ-ς *"IpYempreg οσε M 4oru su παινάρυμά "in eiae "6c "Sed 
vS9jitqqe  rjueudoyg —— -eqoopuy 1sdeound snjafog οσα ep süpigjnes -snay qurrolY pe 
| l — — Vmn αθ]ει) TP 

«ππρου9  *960 s *QN394 Y εοιυ par oneq v ꝛinaedaeu 

Ἓσθααθκποῦ) — -dep "y nivdjo «εάουμά -00 smageqog ———  snpejguung senu£»g 

αππιεισαοιῇ $4109 "snjjnu -αμά ep εὐπιοῦ — — Πα —XXWW yruttiaui "wpedi 

sianp ΠΟΙΑ 4Οχ e s η — -eg — supirong smidoqoy "8604 ejaewy  -99ur) pe. "ueop'zn ep ον enfno'spuou -|y i 'ep 






ep sn*;;jojtA, στου 0ΡΙΛ -9pIS A 'STID -9 .ΕΙΟΙΡΟΗ -υόσιγ "xn 
— — Ἠ]θιμοἸ —-e9J3uug I9 sSijiiqou jutnp *ajindysen[ 











ο... Εημε]]γ $9UI09 "np I -1Y J0Xn  -|EOvQUOS 
, ; ; epsüpujoss9  sojeqou  -aeeSeqy 'τουυῇ  Sipnaiest — Supaeoty 
«πιεάουµἀ ορ — *qoonuy 001171901 2s δα αιεσαγ 
]pyeoty Joxu*N οοιυμά —— iUt9J9A 11915 sour Pe φε]οα ^A 
— * -09 ϱΏμΟΦΟΗ  :gae διά — -"tyeSioSiS "$01 
entu a ua snpaJ3Ue pd — ."stoquing . Mouy Et : T oüuy iiqo 
|. SPPMJ"t9 — επαπεαμοΗ pe smog *A -eqiy cxn ] DIO Y ems -E4] isod "ση. ^v — erndy seu 
"Ie tu1ds47) 's"npo4eqry '0001"Y — 'egü] y qo ο σαν ης end y ]qo "mei ο "το 
-Iuog nuogo Jg]eud τν "TUESJOAUO) ALIA snjedioupd — "judy ταν | "ejeuejud] π9ορµιορ οι -εη 3sod ει raiJ9j 
sno "wudge) 'di2uuid μι μπμο κι saumoa 831:03 gnpJ4e3sinz) "Psuru enmnred) m) soul -ε] «Πο  maindy sou -^udo9 "μπι 
ΣΑΝ Turo JOxn Ν 20xo0 ^N —— snjoSneW g — snujepua g snieqoy ξ -JoN u'opes | snpejneo shpljumg p -02 0304 f — -Jeli A L 














Sipuossuug Ἐ "N "4oxn j 'oonp anutreuoy Ἡ opieorg qns 1121a snuuguaoy 5Η 1ου eipraeity op SOOXHONVL 


VJINNVYAHUON YIHINYA X8 ΥΙΠΟΙΣ παπα L3 


dViTüdV Wü9na vuWwils 


APPENDIX AD JOANNEM CINNAMUM. 


ΕΊΙΘΙΟΡΥΕ ^en] souoo uoung ε "sisuoddor 19 sniuouuorjg so002 snJe1jes t 





l 
"eTeuoA 
Tonp oue o319,] 
""nüopew 


"atu sido: 'ri pri 


*oopejw4 mmoo obj e "roues 
-MlI nios eqgoorf τς qnueudsedug 








"μοσῃ aubsqe ποσα $0n323[u05 
0294924r9 ui j9 "duy oonueg qe επ 
riduu vwjueisgo) Πιο 9119 | iisdeu rjieqiy -ο 'sujeuoJo? oJjeu w anis Χου snumo[ray 


*gpuedure) : 
snnuoojpieqosqlL εΠῃ qweqesg 5 "y "uY — 340208 ej£qiS *20x[) δι! uy 


'q dum imersp etj auad] 
"xn *ajsaedns oj 301ge sniruoJos 
sjed p ad[ioi5 το snigaZu 


'SI$09UJK) $TIJUIOO 








919 ende) «09Η '4 UUUtOf 'JOx0 'egi[ αγ 
 ""wxp süueqog  sdeosud seouuepg Ί]αο es xe: *[ επσ(οῇιλ *'u01() ^wijndy xnp snt930y 1iqosnuiej!A,— "qo &iiroIS xo snpejaugg, 
c ος E: 

n " Adis ul * —R *vuv "H37] ερ6α 
ατῃοις aujfelqnol — -o]ouog cam Σα σι i] 9022P94 go, gyro ΕΙ — noue c ΙΙ — -09 * Yurqn2uo2 
-$Si8eN. is004S28)30 -9W p iUuojoq "enm | vigJeSuew οσα xiaoqii -hs ο] κά — 'jnnioA pie yn 
-UoR !jU02 09Jap ríimoa ougi -0u ng9Je μοιούα "Gul “91Η! uy 'oleg enbsqe Ίο sf. "qo ende, nos *uox[) 611 
-οἩ nos *oo0eg ΙὔΟλΙῃ ] Ἱιάπα — sdosot oouuUeg[ CVidou -e15 spyuoo pm cu) 0Ο ΟΙ -σουεῃ sdeound — sdoooud — y Ίο αΙπάγ 

£)dnu emou Ἡ eq108 109m9|) nomi επυειιπο) e  -tpY 4010 "MN Q X04 SRUJQSIIAN C. SrpesoosL o snsUov ο τρ snueSoy c 










"uipuasap 
«ο1ἡ χα 
*$npueo(ej 1ramuou *o3 "idj9AyY 
snfno *syiuoo 11380 301201 οι ^" ') snp 
ied ΙαμΘΑΥ somoo snpeJogy «94ο — -jeujeu 
! 
"mepuog 
spo) vepnby — "(nay 
nouao seu - ορ tptgngs εοσοο ' 
ej|Atsseg op suueqowy «ὁοχὴ siopy enasqoy 





stinmood S)pit[ | *j0t9AY 

-0Opy4040€N^xu  'epriesseg — mimoo onnu "menaang 
$'v'qosoqy ep naeqow -εἩ Ἱπάια — 1 

-0n snuepuof g Joxo * ρητή 6 Joxu Ὑ 











*$1$091$ 


 -muoy shiuoo noun 


xui£eg ο "aipundung 
")npsiuosng virg epp £qre 

y& wise) ιο iuo) Y 

vip ει! e "aandosag gi 

ÉITIGHO) elg — *vpioJIY 

& siuoeT μισά vp ^N 

σπα y 'rG] p "uv 1iiqo πε 
πεις xe1 snuedoy g '"qououlsr 


"0uiejewuowW op ΕΙΕΙΟΡΥ -siS.nquerg p “Ἔτοι[ο( 19 anb *qupor "xo 1 





*Sspueeapojg Χα g Ν 'xn [P 


*10] p ^*Y 16ο 'miog soumo 'QJovn epnnoes xe ipeJouej tDJong soumnsnuefoy g "npueosmo smueqoy £  -019 'oSoug ] 


'€Yui311V suVd 












es 
«499 ep suos 


5Η aoxn ^x ) siBoijurue[e) Πρι cg 

"we Joxn είπα j ngos 
$H3o4 ρευμα) — "GtiuaoA1y 2j opunul ειά 
'Η{ ΟΊ49/0Η -ΙΕΗ ἸἹιθάηα -θ[ xo Ίῃσο 
“ει]σέ]εαο)  *tjdnuvum;j$ sipimeyw jp snpujne9 1 


"euedunpm 


Joxn *'eoJ sie 





"qoe $9416) 
"Woo smm[2HA TY 





ΙΑΟΙΥ op SOQ3UONYL 


I' 11219 SILVNWHLIS 





APPENDIX AD JOANNEM CINNAMUNM. 











"προς wu 














e. 8, e e, *'Üü I 

"RER Φε eA "wp — 1d "eer "το "d  -10 ur ΟΙΦΙΠΠΗΕΝ v 180d oj[nu σου. 
-4() '4^ οπής plda|y — 1s θα] j 15ο nas eig4612 y *u2u9 "μα *J01190]0n$ 0370 εαν : Jnjeuep[29e snuey[ng *opoupis ka 

opejrg ejdau eg ^N jddaly  *g-ueiog -εηης iddaojy sn[npjoeSe] «ΙΒ αι uned potueqoow οκ —oed 'sujeu q[ "uue $n|npo|e[a9) 

| 

*108 *ezo cd ΄ασγ "Suimou | α0]]ῃοά οσο: 

"^ ΒΙ απ οι 'A ceopp "uy ϱωπεά p*2 g "| ouamojngr "rg Ἵκια epp ouv "τΙοΙοῃ ej w 'aneur 
"Bed xu 14njyHou τη "uy nd j4u1Ip &apjogeuis *c1 1g *491£4] 'Hp "wy amaon πι πο "j"peau| unjeu vurqgo4og aruanod uina 
"αγ μα το μου ^c6gp "uy "uy a24nygour "snumusg Ipairua m -εαεοοιή snuejjns ja  -ring 'ene pomoqgo  -94 'JnicunZnggi πας] 
Ἡ]σομ ειά Ἰιάμο 12303; t0n2semsq Πα rius Ίοιαρ uinooarfafa επα «οκ οι "iuonaejung -[n& g smjeu sogur pnuir 





πα) Ν΄ snoede(] snan|eujosueg -tuj πλου *urnopog mes J4Sueg — -ip]osem:z) soyemoqeg — wuuy 'snoocij]eg Όσο ues paueuny 
| | ο 
"$e10u ^A ΕΙΠΥ 4mpip 050101 ;1e01 "uy Jn3jog1o1] 210don 190 αγ *$e10U *A ampip euuy soJed 
0001589194 € 'wunssaoxa sie3j 1s0d αιθιε]]αβιρ jque ωειο]α Ί9θλοα eue -eL'L9 πι “1601 "UY 2403110001 $hut)|n$ urmJooang "Ww "esoojog 















-Ung enbunp ^praup ooes| ojosxo umoseueq sos)N οὔ]ηριυωοβεί — tue4153j Uj Sns;H — Dos εἰοοιοή OuoqwV "jeuisoe[oy uos "sesoosey sn[npio[e|a5) 














"Eug * . ng "seiuopesu ει: "uy MOV ^Y απ ασ Ίσα] 
TN "epi PM 5 4njde3a 19 anjo[ap ejod "οπ]πιάνο Ίσιορ dun ορ ΆοιΠ 
: . - Ü *'unjryu αππηεις 'sng £n uin o2 n | 
?smorpjejespog sodom on 'snomins emponuy 'ürey 19 Snorpssr) sHj ſsnurira girdnooo wiopou suit; "ΕΥ 19 UPSY θά) "mo [esedey 
| 150d  tuajejtugip | um οσο! *jojasjeg 19 19j[2]] Or1 


-jurjng πρ sepnaey  "snuüeposay εν soinpjopepan.) 





οι[αμά ur usq Ἡ "ULL "οἱ. ]Sed emgi»s smedgoisue Τορά ursy 





"ungkag pe "jou *A ΠΡ | 

"101n enjdije?) πο "Y 199 snjep meu 19150] si oadij02sue T, uqu '€901 201100]. 280] απ "ry 1n1eu 
sisuejepBeg mij — 'sniruadus 09 qe ossc poqoa 1ο hBed *aziéos ued πρι τος snuej[nc "mw 'ouej[ns opnZsegr oj2jep *snjorp essr12o4] ouogiiy 

-wiaquie) εὔιρο πο] uj πο uiqejqg "ΕΥ 1b ej110) wap! 'sesn4rS -εΠ "'xadi[ouftue j, 5ηημο]άμος $12848 *2eqreada [ uuoo "youre qiieiqy 


"bos "put ^A *n2o sosuejuoo; joeyng onb v *snmopn) | 
| | "Ἱπεσβηάχο vpiddo euesoaoq;) uj eunjduro? ouojsro20 rjr)deo tputj[oqoa 1240], 122192 apu[ 
"serqory 19)04] "M 59 snjoe [uoo urggooJe9 ui 0|]! qe ^sssjnuqe etur ourimns opnueqon y uiua [oeqorpg 
















| 
*L0) smeu souus 4n2og *1togop 2292 mnjooung, e *onjas ou], 'aopeg ouomtry 'snanefieg 


| 
-suejpoowad omiue 3j *'snounf, Φρα ςῃΩΥ93ᾳ 














ΝΩΝΟΝΥ4ΊΠ96 KO0UODID WI 


 YNKAIS 








APPENDIX AD JOANNEM CINNAMUM. 


Ἴρορ urouidt1o 19 wont eoumeuomo eaae mozenb "sopiuues(4 vere y οἱ soinjderoo ἀ]εαὈ mop | 
«39 sur[]f 390d'uuj:1pi)90 . 60101, enquuejjoqa) νε οπ]άορε untuoo| 'o10u1sx9 onboo 'snsdejo ejotaqg, e o1u9J8d uno tun sndatag 
| ! - 
. *anjuou *anbrour "απΊμιειο 9do una024n T. "σι επ σης 
'snjtu mi2)087 vni223 το saujpeie 'snjua]ap sj! qe '1ss512njoad οσα: pe una *saunczy at40d 347) 'snüjpez Y "e ^" pe»ons iaed smpeuootg 




















ag | 
'C4z| "V si[erry anqjogy ο στι Ὕ onbine3nj us]sp mnsdi Ἱαπα ης "1 npean ereisy 21067 "Hru 2340308 eudg 
-eduj oj uj]  'njedioujad anjeuop isu21002| 21u2iJOU) gajed ειπες ajijodo42 y 'saugeqdef peuáqosg — '"snaipezeires -£) ia oup MIU Ν Ν 
τς * 
"wje amurisar ossmqeq αιοίοτη αἱ ung nijpeleg 08Λ/9ᾷ snruaou[A 1ὸ 09€11]A 9p 
πηζοοερ 1unped ϱ151 ^V wesuderuoo] unuejiing ΠΙΠΠ]4ύΗ — '1Messoaous jated. '4092 ponb 1 oeuburepisoun [8 *&ruoQq J91n ὤπ]αθοσι — 'zodajn) 09ΘΙ9ΘΗ 
































| l 
ασ) ^v on anno à! "Ἱτάποσο tuu "nuo, wnt '6121 "y D antipr220 orgad ur πι 110288. oa0poa, 
"Oüz])'"Y 7) peaur tnjediourad "ο ο 412]£4) Snürjegan g -0ifaj 129 μα ? $1011)594 ο 150d "παλ *,47) 91161 ounejony ε ensind 
πιο Ισ *or»epeg ποπ uli aJje-] 'gouinsxa oub *saue]! -M] κε ouo] 'e611 "v 1epop "πι | οσοι] khuft sn 
Φα ΠΟ *isurury snuejjns $nuljrJdatug «ο suug]|ne snunteddo:) μη μεις QJUSEN -Áugdtued 19 aiuOC3AT 'saupmecqivr aodoas y τα 
δες ar n, ai ael a — — 
ωπουσπο) επωθ]ς΄λ 'et91stqos "wquedoi αιουρεάόε) "snu[u "wutiispit) Jorn jq "Joíeu o; απΙμο 9101 
»οῇ5 ἀώῃ]οιπουι αγουθυα {19 ἄθερα.) ου/ωσρ . 19 4 Α9ΙΥ 'anseuv -op αυ 19 'v jejop duij uejonuey -10)nod "6Η! tuceo "sttto 
«0Ὢ juueor eiduu οοισε) — |wnpeq tidnu eug^N. Taczedozeg mdnu ej ^N q3uer orsjoeg -Jedoy unJjejj *sjsuaiu02| snueyng ΤΠ Ut[u19912)/) 
— | | 
Ὅρο[υι üuinj σπεσογ 00] 


"196 duij rnonurg 19 — -ropjatUt οΙΠΣΕΗ οὐ 1) € 
Quueof $n31999 60σε] 0ος νεο *ü309 'ριευοισο| 
*sut]p 4ο ^N *9J9p:0 — *anjeJadus opuoueog ε ojjonp σεφ — Ou14J Osx9 ΠΗΡΕ οαυε][ης '(p usuiserzi[) 


» 
το -- 

















Ἱσθυροι]αγ 
"jeg 'd'uuy "Μορ eui£ms εποεᾷ ΄ — sidpunid 1503. i0xn selon 


——— — LÀ 


















































| l "mqorz vig ^K χα *juru$ | "smuejmg nnoo nas wgoop 
"ος *d euuvy "aiupatdo] "161, 'd oou "πήσο 1387 ΠΙΕΦΟΙΝ a1ueus54 onb «επ μπι 'munnnd een 
«919 'auiíus οσα ejdnu Eng κ 19]€J] μελος »Duutune( 'su eius κοιν J0iunf ευ Λος 'snyusziounad snipg Ἱαευιλισς ues emm) 
————— —— -— * | - - 
"sen'f(Jm NW NM'N 'Jnose gy 'S8gp uw "aniogse]e( oueyns Tosewre(J oppjoaze] y "πάισασ]π mergooriry "snuring ασ uemípog 
Eu | 
"901 'd "uueKag pt 10" *A 'saguiojotg uuroegy 13 snum) "sngrjjng umnJo3Jn] snoeq:e12o 
M NE & vus | | 
Ze] spleeqoIR κ "Peut 
| : 


'Um499jun p wnjous)nq euros αἱ onb ep *$050391V$ 


"KDüISNS3INODI KünuONVILTAOS 


VNMIALS 


605 APPENDIX AD JOANNEM CINNAMUM. 696 








| DESCRIPTIO 
URBIS CONSTANTINOPOLEOS 


Ex Christophori de Bondelmoutibus, Florentini, opere: ms., quod de insulis Archipela;i 
inscripsit, et ad cardinalem Jordanum de civitate Rhodi Romam misit, anno €hristi 1433, 


proinde snte expugnatam a Turcis urbem. Exstat illud in bibliotheca regis Christianissimi, 
eod. 1214 (*). 


* 

Uevenio ad læsam Constantinopolim urbem, et Α centum et decem erignntnr turres. Abhine igitur 
quamvis insula non sit, postquam hue pervenimus, — usque ad Criseam portam (8), quinque milliaria eum 
de ea pauca pertractabimus, ut ad indicium lugen- — muro et antemurali (9) munitissimo, et vallo aqne- 
tíum (4) perveniatur. Est igitur a Constantino — rum surgeutium (10), et turres in muro altiori 96. 
dicta (3), que junete cam Byzantio esm maxime — Debinc usque Iterum. Sanctum. Demetrium millis- 
ampliavit. Post autem seculis labentibus impera- — ria 7 et turres 188, in quibus moenibus est campus 
tores ecclesiis (5) eam ornavere, et prassertim Ju- — ab extra, et olim portus Ulanga (14), ubi Graci (19) 
stinisnus, qui leges eondidit et Sauctam Sophiam — 50000 , ut dicitur, Francorum psne calcine [re- 
sedilleavit cum palatio et prodromo (4). Remsnel — mentato dolose ex invidia vel timore oceiderunt, 
ergo iríangulata (5), et 18 est in eircuito millia- quorum ossa innumerabilia usque in hodiernum 
rinm. Primo igltur de Angulo S, Demetrii (6) usque — diem: perhibent testimonium. Et propinqua buie 
ad angulum V/acherne 6 milliaria, quo in spatio — Condoscali (45), vel Arsena (14) restat. Et vltra fnit 


Du Cangii note. 


(^) Titulus libri sje concipitur: Incipit liber insu - (8) Criseam portam. 0119 Χρυση πόρεη scripto- 
larum Archipelagi editus per presbyterum Christo- "» Byzantinis, de qua multa dixiwus ad eum- 
phorum de Bondelmotttibus de Florentia, quem misit B dem Villhard. n. 129. 
de civitate [ιχοάί Homam domino Jordano cardi- (9) Antemurali. Vide notata ad Villhard. n. 89 
nali, anno Domini millesimo quadringentesimo vice- — et ad Alexiadem, p. δὲ 
simo secundo. Ex hoe libro pleraque hausit qui (10) Aquarum surgentium. Scatrientium, Por- 
habet de insulis Arcbipelagi Thomas Porcacehus — cacchus : É questa. parie. ha un muro doppio, cli 
Aretinus, eisi auctoris nomen ignotum sibi fuisse — muro e antemurale, et. col fosso pien d'acqua, che 
scribat, ut testatur in operis, quod De insülis orbis — risorge, e rende i! [uogo [ortissimo. 

]nscripsit, prooemio, , (41) Ulanga. Locus ubi olim exstitit domus An- 

(1) Indicium lugentium. Sic in 1ns.: forte, judi- — drouici tyr.nni, Nicetas in Mam. l. 1v, n. $: Kd 
cium legentium. παρὰ δόξαν ἸΑνδρόνιχος εἰς τὸν οἰχεῖον οἶχον sag- 

(2) A Constantino dicta, Senator : Pacatiano et «105v ὃς τοῦ Βλάγγα ἐπικέχληται. Memicit vero 
Blilariano coss. civitas quee prius Bysantium dicia est, — porius sd. Blancam Pachymeres, |. v, c. 10: Τὸ 


ΝΝΛΟ mulato nomine a Constantino Consjantinopolis περὶ τὸν Βλάγγα χοντ v ἀνοιχοδομεῖν Ίθελεν. 
dicta. Paulus Orosius, |. vi1, cap. 38. De Constantino? — Adde Dncam., c. 29, E 159. : 
Urbem nomine suo Romanorum regum, vel primus, (12) Ubi Graci. Eadem hahet Poreacchus, Rem. 


tel solus instiimit. Eutropius, |. x ;: Primusque ur- — vero narrat Nicetas ín Man. [. 1, &. 5. Adde Petr. 
6em nominis sui adiantum fastigium evehere molitus — Cluniac, |. vt, Epist. 16. 
611, «t Home emulam ſaceret. VideAlypium Antioeh. (13) Condoscali, Contoscalium ; nihil aliud esl 
iu Geogr. c. 32, et scriptores Byzautinos. quam parva scala; χοντόν euim Grecis parvum so- 
(9) Ecclesiis. NXide Fulcher, Carnot. |. s, Hist. C nat. Contoscalium igitur νεώριον fuit. supra mare 
Πίου, c. 4; Goitlel, Tyr. |. xx, c. 36, Benjaminum, V Propontidis, cujus situm discimus ex porta que 
Alberieum, et alios a nobis laudatos in not. ad Vil- — etiamuum bodie a Neorio, cui adhzret, nomen 
lisrd. n. 66. - sumpsit, et porta Contoscalii dicitur. Etenim ipsa 
(4) Prodromo. An hippodromo, vel templo aliquo, — porta, ut ait Leunclavias iu Pand. n. 200, velut intra 
quod in D. Joanni τοῦ Προδρόμου nomen erexerit — sinum quemdam abscedit versus urbem, et ab altera 
Justinianus, aut de novo instauraverit, cujusuwodi parte proximum sibi portum habel pro triremibus 
fuit illud quod tu hebdomo exstitit, dequo Proco- in mare se porrigentem, et muro circumdatum. 
pivs, 1, 1 de JEdif. c. 98. Contoscalil imewinit Pachymeres. 1. v, c. 10; Can- 
(5) Triangulata. Willel, Tyr. |. u. c. 7 de Cpoli : ; tacuzenus, l.4v, c. 11 ; Phranzes, ]. mni, ο. 11, et 
Formam habens trianguli trinm. inaqualium. late- Codinus in Orig. p. 54 editiouis regize. 


fum, etc. Vide Geogr. Nubiens. p. . Monstrel- (44) Arsena. Sanutas , |. 15, pari. 1v, c. 13, ait 
leium vol. 5, p. 59. ltinerar. D. de Breves, Thene — Arsenam vulgariter vocari locum wbi comsersatar 
tum, etc. navigium, Sansovinus iu Venetia, l. vin, dictam 


(6) Angulo S, Demetrii. Vide notasad Alexiadem, — vult quasi arcem senatus, Sed an vere, alii judi- 
. 961. ! cent, ÁArsenalem  Cpolitanum exstruxit Tbeophi- 
(7) Angulus Vlachernem. Ue Blachernarum zdis- — lus imp. Michaelis fllius , uti docet inscriptio, 
que Deipara ejusdem — appellationis situ passim — quam liabet Theuetns, l.. xix. Cosinogr., c. ὃν el 
scriptores Byzantini, prassertiu Gyllius |. 1, ο. 16, — ex eo Gruterus, p. 169, 5. 
| €Vl. 1v, 0,5. Ns etlam quzdam ad Villbard. n. 835. 








697 


DESCRIPTIO URBIS CONSTANTINOPOLEOS. 


698 


sapra mania amplissimum Justiniani palatium (15), A et in. plano quadrangulata recedit. Quisne poterit 


cum ecelesia Enea (16) dicta, nobilissima, mosaico» 
 fumqne smdificiorum, stque cum pavimento miri 
ingenii contexto. Ibique in alto et supra mare erst 
Speculum. (17). jmmensurabilis magnitudinis, cir- 
euinspectum 3 longe nimis, et omnia ejus aedificia 
marmorea in ware viden'ur prosternata, prope 
porinlam imperatoris (15) dicil. Etiam de immenso 
palatio (19) usque ad Sanctam Sophiam, erat. per 
milliare via columnarum (20) binarum, per quam do. 
minus accedebat, nbi oetingentorum clericorum (21) 
per eircultum domus erant; et de totjus iusulæ 
Trinserize, ut dicitur, fructum capiebant, Nunc 
autem sela testudo (22) ecclesie remanet in ea, 


quia omuia disrupta suot et aj nihi)um devene- 
Puni, ^ qua usque ad pavimentum 144 brachio- B 


rum (25), et à pavimento usque planum fundamenti, 
quia toto uns císierua opiime aquae ampliatur 
bracbiorum 17. lusuper per. ecclesiam sunt de an- 
glo ad angulum 120 brachia, quia desuper rotuuda, 


entimerare ornamenta. marmorum atque porplyro- 
rum, enm mosaicis liniameutis, quia et a quolatere 
Incipere vellem evanesco. Extra igitur ecclesiam ad 
meridiem in platea columna (324) septingentorum 
cubitorum alta videtur, cujus in capite Justinianus 
æreua equester habetur, et pomum cum læva àu- 
reum tenens, ad oceidentem cum dextera minatur. 
Et juxta. liane ses columna marmorecg erecize ma- 
gno videntur scriatim. Ultra vero has ad meridiem 
hippodromus (95 descenditur, quod Latiue equi eur« 
&us appellatur. In hoc autem spatio. nobiles coram 
justrabant (26) populo, et duella atque torniamenta 
parabaniur, 690 etiam magnitudine brach. et 154 
ampliatur. Et supra columnas ædiſicatum est, in 
quibus cisterna (27) amplissima optima aque totum 
supra dictum continet spatium. [n eapite vero hip- 
podromi 34 erant. aliissimze coluninie (28), ubi im- 
perator (29) cum principibus residebat. Áb una autem 
parto et altera hippodromi sedilia gradatim in lon- 


Du Cangii notee. 


(15) Justiniani palatium. De quo nos fuse ad 
Villbard. n, 85. 

(16) Ecclesia Enea. Aes τῶν ἑννέα ταγμάτων, 
nosem ordinum angelorum, de qua Scylitzes, p. 808; 


Zonaras, p. 214; Cantacuzen, 1. (1:1, ο. 88. Ab hac : 


xe porta urbis vicina Ασωμάτων dicta. eidem 
Cantacuzeno, Ἱ. i, c. 55. 

(17) Speculum. Turris forte ad specslandum ho- 
stes de longe conferta seu porticus, πενταπύργιον 
platium, antea. Magnaura. appellatum, ut. auctor 


rum ipsum elansum fuisse, Nicetas loco citato, et 
Codinus in Orig. CP. commemoravt. Serlpsit Geor- 
gius Pachymeres ἔχφρασιν τοῦ Αὐγουστα.ὤνος, quas 
exert in bibliotheca Regis. V. Gyll. in CP. |. it, 


c. 17. 

(21) 800 clericorum. Viie leg. 5 c. De sacros. 
Eccl. novell. iu, ο. 4, 6 14; et nov. xvi, ubi de nu- 
mero elericorum Majoris ecclesi: suh Justiniano, 

(92) Nunc autem sola testudo, Angerius Busbequius 
in lin. Cp. de :de Sophiana : Es; ea. sane moles 


est Scylitzes p. 515, de quo paseim scriptores By- ( mognifica et diqna que spectetur. maximo cum fornice 
Z»ntini. Exstitit porro. Pentapyrgium haud procul a. sive hemispherio in. medio. quod a soloimpluvio lu- 


Justiniani palatio, ad caput freti Syceni. Yix euim 
putem Bondelmontinm hocee vocabulo indicasse 
publicum balneum, eui Κάτοπτρον nomen ftit, a 


Constantino zdillcatum, de quo Codipus, In Orig. 


(18) Portula imperatoris Eadem forte, qua: vicina 
fuit adi Deiparae Ὁδηγητρίας, et inde μικρὰ πύλη 
τῆς Ὀδηγητρίας dicitur Ducz, c. 11, et 59, qui eam 
diserte statuit inter acropolim et magnum palatium, 
Am potins ea. porta, quæ βασιλική nuncupatur ab 
eodem Duca e. $8, p. 155 et 166, οἱ Pachymere, 
J. xiu, e. 15; I. aun, ο. 8; maritima nempe, per 
quam imperater ex palatio ad mare navem ingres- 
surus descendebat, Describitur illa a Tyrio |. xx, 
e, $5. Adde Annam, p, 445. 

(19) Jmmenso palatio. Magnum palatium | intelli- 
git, quod Constaniinianum appellat Tyrius. Vide 
notas ad Villhard. 4125 et «4 Anonmn, ρ. 66. 

(20, Via mille columnarum. Forum intelligitur 
quod. Augustum vocabant, el columnis cingeba- 
tur. Procopius, |. 1. de Ædif. Just, : "Ease δὲ ἡ 
ἀγορὰ π τῶν βασιλείων περίστυλος, Λὐγουςο 
οταῖον καλοῦσι τὴν ἀγορὰν οἱ Βυζάντιοι. Alibi ο re- 
gone senatus Augusteum statuit in 4 regione, 
vews orbis Deseriptio. Denique vicinum fuisse Ma- 
guz ecelesiæ colligitur ex. incendio, quo conflagra- 
vi im seditiene Vietoriatorum, apud Chronici 
Alezaudr. ρ. 718, οἱ Cedreuum, p. 3569. Sed et 
Nitetag in Alex. Man. F. n. 6 et Codinus De ollic, 
Aule CP. c. xvuii, n. 10, traduit vestibula Magus 
eéclesiz in Augusto exstitisse : unde προαύλιον 
τοῦ μεγάλου ναοῦ dicitur Άοι 81ο p. 52, dum Juati- 
wleneau statuam describit, quam in vestibulo Ma- 
gne eociesim exstitisse €eofistaL, »tqne adeo. in 
ipse Auguetato, nude Cedrenus, p. 5347, Augueimo- 
uis women ipsi. statue tribuit. Porro Angustarum a 
Constamino M. exsirucium  seribunt Jlesychitg 
Mdo.ius e Chronicon Alexaudrinum. Portis vero fp- 


men habet, Sunt qui. fuisse multo. mojus, multisque 
a;pendicibus late se exiendisse, easque. jampridem 
recisas omnes, εἰ adyta. sola, quodque [uit in templo 
medium remansisse asseram, Similia habet ex Gtæ- 
culorum relatione D. de Prevesiu ltin.; sed hac mera 
esse eorum figmenta norunt, qui Byzantinam histo- 
riam vel leviter attigcre. 

(33) Usque ad pavimentum. Vide Evagrium ]. ww, 
ο. 29, et Gyllium in CP. |. 11, ο. S ei 4. 

(24) Columna. Describitur Justinianea ista co- 
lumna et st:tuà a Procopio, 1. 1 Do. Edif. Justin.; 
Niecephóro Gregora |. vu, p. 195, 194; Zonara 
p. 52; Cedreno, p. 754 ; Suida in Justiniano ; Co- 
dino in Orig. CP., Manuele Chrysolora p. 121; Gu- 
lielmo de Baldenzeel in Hodospor, ad terram san- 
etam p. 102, etc.; illias etiam meminit. Nicepho- 
rus Callist. in Proaemio p. 16. Tzetzes, etc.; ut vero 
a Turcis, non modo statua, sed et columna eversa 
fuerit, narrat Gyllius in CP. |. n, c. 1T. 

(35) Hippodromus. Bippodromum Cpolitanum 4 
Severo iuchoaium — absolvit, Constantinus M. uti 
seribunt Zosimns 1. 1, Hesychius Milesius, Cedre- 
nus p. 252, Glycas, Codinus in Orig. et alii pas- 
Sim. Describitur a Gyllio, l. n, €. 14; eta Theueto, 
|. xix Cosmogr., €. à. 

ο (16) Jusirabant. Ex Italico giosrare, Gallis 
ouier, 

(27) Cisterna opiima aque. Nam cum area bip- 
podrowmi in:zqualis esset, et. versus Spheudonem 
deciivis, Coustautiaus M., ut locam planum Γούθθ- 
ret, in loco declivi cisternam adíllcavit , columnis 
variis sustentatam, Ita Codinus in Orig. CP. 

(28) 24 erani aliissime columna, Quie. deseribun- 
(ur a Gyllie, |. Η, c. 13. 

(29) Übi imperator. Quoties ludos Circenses 
spectabat imperator, in tribunali sedebat, quod 
Chronico Alexaudr. p. 60, 163 et 787. χάθισµα του 





699 


. APPENDIX AD JOANNEM CINNAMUM. 


f 


700 


g tudine ipsius erant marmorea, ubi populusseleudo A ín Gne humilis muri hujus (36) quatuor huiles . 


omoem ludum comprehendebat, Per, medium deni- - 
quie dicti eursus in. longitudine humilis est murus. 
EX primo versus Sophigwm est ecclesia. (50), cum. 
muro 
ornatu, ubi. dominz et juvencul:& cum matronis 
suos prospiciebant dilectos, ubi in principio dicti 
muri summus baíneus (51) erigebatur, in quo vul- 
nerati ponebantur. Deinde Agulia (52) ex uuo lapide 
In quatuor zneis taxillis in altum erecta cernitur 
cubitorum 24 ei in pede ejus versus sic sonat : 
Difficilis quondam dominis parere serenis, 
Jussus οἱ exstinctis palmam portare tyrannis, 
Omnia Theodosio cedunt sobolique perenni, 
Ter denis sic victus ego domitusque diebus 
. Judice sub Proclo superas elatus ad auras. 
Ultra hunc lapidem tres eneos serpentes (53) in 
unum videmus oribus apertis, a quibus, ut dicitur, 
aqua, vinum et lac ab eis exibat dicbus justran- 
tium (54). Ultra in altero ex multis lapidibus Agu- 
lia (35) confecta 58 cubitorum erigitur. Ultra denique 


wmagailico et innumerabilium fenestrarum - 


columnse marmoreæ videutur. erect:e, in: quibug. 
imperatrix præeminebat ad festum. Fecit Theudo«. 
sius (27) omnia ista, e$ alia multa per urbem laus. 
danda, Reperiuntur inseper hodie infinite colamoz, 
quarum quidem quiuque videntur marmoreze, el 60., 
cubitorum pro qualibet elevatur in altum, et pri-, 
mo columna Justiniani (58) dicta; secunda cru- 
cis (59), quo in loco quatuor ereciz porphyris 
videntur. In quibus quidem equi quatuor. æuei au- 
rati (40) positi erant, et Veneti illos Venetiis apud 
Sanctum detulere Marcum, columnis remanentibus. 
Tertiaque (44) quarta columnarum quasi in medio 
polis (42) suni posit, in quibus circumcirea acia 
imperatorum sculpta cognoscuntur. in ecclesid vero. 


B Sanctorum. Apostolorum - (45) quinta cum angelo 


seneo (44) et Constantino genu flexo. columna est, 
et ecclesia jam derupta, et amplissima omnia se- 
pulcra imperatorum (45) porphyrea videntur m3- 
gnilea, una. cum Gonstantini immenso (46), et ibi 


Du Cangii note. 


ἐππιχοῦ, et χάθισµα βασιλικόν et δεσποτιχόν appella- 
tur. T recopiut, l. 1 De bella Pers., χάθηται δὲ εἰς τὸν. 
βασίλειον θρόνον, ὅθεν 6 βασιλεὺς εἰώθει τόν τε ἵππι- 
χὸν xai γυμνχὸν θεᾶσθαι ἀγῶνα. Mox tribunal istud 
porticui Venetorum proximum (uisse innuit : Ἐπειδὴ 
περὶ hv Βενέτειον ἐγεγόνει στοὰν, f| τοῦ βασιλέως θρό- 
νου ἓν δεσιᾷ ἐστιν. Πιν de ovo instauravit Justi- 
nianus Α. 1. Marcellinus comes : Auno regie urbis 
condiug 198, regium vestibulum ,— priscumque in eo 


solium, ob aspicienda probandaque in circo certamina ϱ 


girucium, viclor Justinianus princeps eminenlius cla- 
riusque quam antea fuerat, et utramque senatorum ez 
more spectantium porticum solita magnaniiitate re- 
dintegrnvit. Sic autem istud Justiniani solium diseri- 
bitur α Corippo |. n, De Jaudib. Justin. : 

Utque salutato tetigit subsellia vulgo, 

Auralum scandens solium, sedemque paternam, 

Construciam |plumis, pulchrisque tapetibus altam, 

Aspezit letus populos, elc. 
ad illud adituspatebat per portam, quam Chronicon 
Alexandr. p. 784 Μονόπορτον vocat, Vide Lambe- 
cium ad Codinum, p. 147. 

(60) Ecclesia. Qus ista fuerit, haud consiat, 
Tres porro S, Sophi» adjunctas ædes sacras me- 
morant scriptores, Deipar:z à Vérina Augusta ex- 
siruct.e, Theodori à. Sphoratio, et Irenes , de qua 
' nos infra. V. Justinianuim Nov. ui, c. ὃς porro So- 
phiani templi muris proximum fuisse ait hippodro- 
mum Denjaminus Tudeleusis, ut et caeteri scripto- 
res Byzantini, 

($1) Summus balneus, Zeuxippus, balaeum publi- 
eum , quod adjunctum. hippodromo fuisse scribit 
Suidas in Severo; palatio, Sozomenus, |. 11, ο. 8, 
de Zeuxippo passim scriptores. 

. (923 Agulia, Ex ltalico Aguglia, Obeliscus CP. 
de quo fuse egimus ad p. 495 Alexiad. 

(93) Tres eneos serpentes. Vide Thbeuetum loco ci- 
tato οἱ Busbequium in ἐπ, CP. p. 41 edit. Plantin. 

(94) Diebus justrantium , 1. e, in quibus flebant 
equestres ludi. | 

(55) Ex multis lapidibus Agulia. Colossus stru- 
elilis obelisco excelsior, in medio hippodromo, ex 
lapidibus quadratis factus, qui describitur a Gyllio 

« 31, C. 12. 

(36) Quatuor humiles columne. Locus inde, ubi 
ille erant, Τετραχίων dictus Theophani A. 5 Pho- 
. ο, Chr. 607. Quatuor columna, Anastasio in Hist. 
Eccl. p. 87, et Diacono, |. xvii Hist, Misc. p. 537. 


(81) Theodosius, Atqui neuter "Theodosius io 
hippodro:o quidquam exstrusigse aut confecisse 
legitur, sí hene memini. 

($8) Columna Justiniani. Quæ exstitit in. Augu-. 
steo. | 
(39) Secunda crucis. Άη ea qus exstitit juxia 


 gedem 40 Martyrum, 3 Phoca A. 7 erecta, cur Hl 


raclius imp. crucem. imposuit? Columag crucis 
meminit Ducas, c. 39, p. 162, 165. Ho.lie columna 
cremata appellatur, quod. iucendiis tota. deforneata 
sit, inquit Bulialdus. Codinus in Orig. Cp. p. 25, 27, 
56, aliquot columnas enumer^t, quibus cruces su- 
perimpositze erant. V. not, ad p. 52 Alexiad. 
(40) Equi quatwor eei aureti.Gylus l. 11, e. 13: 
Antequam Galli et Veneti cepissent Cpolim, exstabaui 
in hippodromo cwn. alii permulti equi layidei εἰ 
a rei, tum quatuor inaurati mira arte elaborati, quales 
hodie exstanl supra vestibulum cdis Marciane Ve- 
nelice, quos deportatos aiunt ez Cpoli, ] 
(4) Tertiaque. Vide lter CP. Augerii Busbequi 
p. 41, edit, Plantini, et notas ad Villhard, 163. 
(42) In medio polis. Πόλεως, urbis. lta enim CP. 
vocabant Greci istius. sevi : uude hodierna vrbis 
appellatio Stambol pro στὰν πόλιν, seu εἰς thv 
πόλιν, quod qui in. urbem  proficiscebantur, cem 
rogarentur quo irent, responderent στὰν πόλιν, 
in urbem. 
(43) Ecclesia SS. Apostolorum. De hac æde egi- 


D mus ad Villbard. n. 158. De ea etiam multis. Gyl- 


lius, |. iv, c. 2. 

(44) Quinta cum angelo eneo. Vide Codinum is 
Orig. p. 16. 

(45) Sepulera imperatorum. Vide notas ad Vil- 
lhard, p. 158. | 

(46) Constantini in ienso. Auctor est Eusebius, 
l. iv De vita Constantini, ipsum Constaptinum in 
æde Apostolorum sepulcrum sibi exst ruxisse nredium 
inter duodecim apostoloram monumenta , ὡς ἂν xal 
μετὰ τελευτὴν ἀξιῷτο τῶν ἐνταυθοῖ μελλουσῶν ἐπὶ 
«tp, τῶν ᾿Αποστόλων συντελεῖσθαι εὐχῶν, id ipsum 
vadunt Socrates, |. 1 €. ult.; Sozomenus l. u, c. ult.; 
Procop., Chronic. Alexand.; Theophanes ; Alexand. 
Monacb. De Inventioneé S, Crucis, Zonaras et alii qoi 
in templo sepultum à Constantio filio narrant. Addunt 
Euseb.Soerates, Alexander Monach. ei auctor Vitse 
Constantini M. et Helens matris apud Gretser. t. Ll 
De cruce, p. 1721, depositum Coastantini corpus ἐν 
λάρναχι χρωσέᾳ, seu locello aureo, Nicomedia, vhi 








101 


DESCRIPTIO URBIS CONSTANTINOPOLEOS. 


102 


columna ubi Christus (47) ligatus et flagellatus est. A site. Vinea pro qualibet in ea trium vel quatuor 


]n monosterio Pantocratoris (48) est lapis ubi Jo- 
seph (49) revolvit Christum in syndone. In mona- 
sierio S. Joannis de Petra (50) sunt vestimenta 
Christi (51), et arundo (52) cum spongia (53) et 
lancea (54) in unum conservata. Sunt denique per 
srbem innumerabiles ecclesie atque cistern:x mire 
magnitudinia el industria fabricatze et in ruina. po« 


vegetum (55) viui crescit, Cisterna S. Joannis de 
Petra (56), cisterna. Pautepopti (57), cisterna Pan- 
tocratora, cisterna (58) Apostolorum, cisterna Ma- 
humeti (59), in qua ita subtili artificio sunt ordina- 
tz column, quod est ineredibile ad narrandum, et 
alia multe sicut Sancta Sophia (60), qua est prin- 
cipalior aliis, et Justinus [Justinianus] in 15 


Du Cangii note. 


exstinctns est, ΟΡ. detulisse milites, posteaque a 
Constantio in edem SS. Apostolorum illatuin, et 
in mouumento porphyretico depositum una cum 
ma!ris llelenz. corpore. Cedrenus : Καὶ ἀπετέθη 
dv. λάρναχι πορφυρᾷ, vot Ῥωμαίφ, αὐτός τε xoi 
ἡ µήτηρ ᾿Ελένη. lta etiam Nicephorus  Callist. |. 
vin, c. 55. et auctor. Hist, Miscell |. χι. Scribit 
Gyllius In CPoli l. 1v, c. 2 sua. zate, secundum 
viam lata, qua tendit per dorsum promontorii 
ab æde Sophisx ad portam Adrianopolitanam, prope 
loemn ubi fuit templum Apostolorum, exstitisse 
tóljum ex porphyretico marmore factum, sed va- 
€oumn, et carens operculo, longum 40 pedes, altum 
5 ρείεὈ et semissem, quod Grseci et Turci dicebant 
6496 magni Constantlni. At Zonaras non, in ipso 
Apostolorum templo exstitisse illud sepulcrum nar- 
rat, sed iv ἰδιαζούσῃ μέν Tot στοᾷ, ἣν ἐπὶ τῇ ταφῆ 
τοῦ πατρὸς αὐτὸς (Constantius) ᾠχοδόμησεν. !nde 
in sdem  Acacii Constantini €orpus transtulerat 
Macedonius patriarcha, qui eo facto Constantii 
iodignationem ineurrens, «dignilate privatus est. 

non multo post in pristinum locum  rclatum 
esl, uti narrat idem Zonaras. Verum cujusvis ma- 
terim. fuerit, istud. Constantini sepulcrum, id con- 
stat fuisse variis ornamentis aureis circumpositis 
insigne, qua a furibus ablata esse Alexio Angelo 
imperante narrat Nicelas iu Vita Alexii {. 1; n. 8. 
Ad illud procedere solitum imperatorem die D. 
Constantino festo, qui est 21 Maii, scribit Codinus, 
De oflic. aulge Cp. c. 15. Meminit etiam Coustanti- 
nianei monumenti Manuel Chrysoloras, iu Epist. ad 
loann. imp. p. 191. 


^ (41) Columne ubi Christus. Tradit Martinus Cru- 


sius, in. Notis" ad Malaxum, exstitisse sua setate in 
ecclesia  patriacchali, quam τοῦ παμμακαρίστου 
fuisse ait, columnam ad quam Christus flagellatus 
dicitur ; sedis vero τῆς παμμακαρίστου mentio esi 
spud Cantacuzenum, |. iu, ο. 80; Pachymer. |. 
3, €. 9, Ducas c. 33, Malaxam, Histor. Politicau, 
εἰο. De hacce columna agunt pluribus Gretseius, 
tem. ] De Cruce, l. 1, c. 96 ; et Ferrandus, |. 1 Dis- 
quisit, reliq. c. 9, p. 76 et seq. 
(48) Pantocratoris. De hac ade vide Notas ad 
Cipnami I. i. 
Aw) Lapis ubi Joseph. Ut in dem Pantocratoris 
es80 translatus sit, uarraut Nicetas in. Man. |. 
Vii, B. 7 ; et Cinnamus, |. τι. 
US... osmiis de leira. V. Notas ad Alexia- 
em . 


να, Dp. 04. 

. (91) Vestimenta Christi. V. Ferrandum, Disquisit, 
Bs l. i, c. 2. 2 

(82) 


t. 41, p. 172. e. 
(56) Spongia. IIlata in urbem anno 4. Heraclii, 44 
Sep, Índ. 5. Chron. Alexandr. p. 880, Vide W.l'. 
Tyrium, l. 3x, €. 25; Ducam, c. 44, p. 172, 40, 5; 
istor. Frauc. p. 943. 
(54) -Lancea. Qua latus Domini aperuit Longinus, 
Bierosó:ywis allaia in urbem, etin Magna ecclesia 
reposita 28 Octob. A. 4 lleraclii. Ghron.  Ale- 


Yandr, p. 882. V. Noi ad Alexiadis p. 242 et 


8 Vegeium. lialis veggia, est inodius vini, 
(96) Cisterna S. Joannis de Petra. A Manuele im- 


C 


Arundo. V. Tyrium, l. xx, c. 25 ; et Ducam, 


peratore exstructa, ut. auctor. est. Cinnamus, l. vr. 

(57) Cisterna. Pantepopti. De hac cisterna silent 
scriptores, adis vero τοῦ παντεπόπτου mentio non 
semel occurrit. Ab Anna Diíczna, Alexii imperato- 
ris malre, exstructum hocce monasterium scribunt 
Zonaras et Glycas, et cum a rerum administratione 
sese abdicassc!, in illud secessisse, ibique reliquum 
vitz exegisse. Neque tautum virorum fuit, sed et 
feminarum : in illud relegatos Theodosium patri- 
arcliam CP. Alexio Manuelis filio imperante, ei La 
pardam quemdam, qui sub Andronico tyrannidem - 
invaserat, scribit Nicetas in Alexio n. 8 et in An- 
dron. |. 1, n. f, qui illud procul a Sophiana zde 
dissitum fuisse ait. Idem in Murtzuphlo n. 2 in 
colle sdifleatum tradit. Meminit monasterii too 
Σκφτῆρος παντεπόπτου CPoli Pachymeres, l.iv, c. 
28; ei Bessarion in opuscul, De process. Spirit. 
saneti ad Alexium Lascarim Philanthrop. 

(98) Cisterna Apostolorum. Secibit Gyllius, 1l. ww, 
c. 2 :*dis Apostolorum nulla restare hodie vestigia, 
ac ne fundawmentorum quidem, nisi fundamenta 
quedam cislerne, que aquam suppeditabat vedi 
apostolice, in cujus quidem cisterna solo. sunt ofi: 
cing el labernœ eyhippiorum circiler ducente, Es- 
dem forte cum  Arc«díana quam. in. 14 regione 
$tatnit vetus urbis Descriptio, ubi etiam exstitit 
ades Apostolorum. 

(59). Cisterna  Mahumeti. Quis iste Mabhumetes 
fuerit, haud facile est. divinare, nt et qua in urbis 
reg one cisterna ista exstiterit : etsi. probabile cst 
alia fortasse appellatione donatam. Nam quam 
plurimas in urbe cistersaà recensent s^riptores 
Byzantiui, Arcadisnam, Asparis, Basilicam, Boni, 
Frigidaw. Basilicze llli, Magnaurze, Maximam, Mo- 
cesiain, Modestiacam, Philoxenon, Phocæ, Pulche- 
re seu Aelii, Thcodosiacam, Palatii, et aliquot 
alias. 

(60) Sancta Sophia. Pr:estat hoc loco perstringere 
qu:e Grieci aliquot et Latini sériptores de Sophian:e 
adis elegantia passim habent. Procopius |. 1, De 
eedif. Justin, c. 1: θέαμα τοίνυν ἐχχλησία χεχαλλι« 
στευµένον Ὑεγένηται, τοῖς μὲν ὁρῶσιν ὑπερφυὲ», 
τοῖς bk ἀχούουσι παντελῶς ἄπιστον. Ἑπήρται μὲν 
γὰρ εἰς ὕψος οὐράνιον ὅσον, xai ὥσπερ τῶν ἄλλων 
οἰχυδομημάτων ἀποσαλεύουσα ἐπινένενχεν, ἔπιχει- 
µένη τῇ ἄλλῃ πόλει, χοσμοῦσα μὲν αὐτὴν, ὅτι αὐτῆς 
ἐστιν, ὡὠραϊζομάνη δὲ, ὅτι αὐτῆς o032 xaX ἐπεμδαί. 
νουσα τοσοῦτον ἀνέχει, ὥστε δῆ ἐνθένδε ἡ πόλις Ex 
περιωπῆς ἀποσχοπεῖται. Alibi : ᾿Οπηνίχα δέ τις εὑ- 
ξόμενος ἐς αὑτὸ ἴοι, ξυνίησι μὲν εὐθὺς ὡς οὐχ. ἀν- 
θρωπείᾳ δυνάµει f) τ΄χνη, ἀλλὰ θεοῦ ῥοπὴ τὸ ἔργον. 
τοῦτο ἁποτετόρνευται., 'Ó νοῦς δέ οἱ πρὸ; tbv Εεὸν 
ἑπαιρόμενος ἀεροθατεῖ, o) μακράν που ἡγούμενος 
αὐτὸν εἶναι, ἁλλ᾽ ἑμφ.λοχωρεῖν μάλιστα ol, αὐτὸς - 
εἴλετο. Ka) τοῦτο οὗ τὴν πρώτην µόνον ἱδόντι Cun 
θαΐνει, ἀλλά διγνεχὲς ἑχάστῳ ταὐτὸ τοῦτο Σοχεῖ, 
ὥσπερ ἀνταῦθα τῆς ὕψεως ἀεὶ ἀρχομένης, λ1ούτου 
xópov οὖδε ς τοῦ θἐάµατος ἔλαδε πώποτε͵ ἀλλὰ παρ- 
όντες μὲν τῷ ἱερῷ ἄνθρωποι xol; ὀρωμένο.ς γεγή- 
θᾳσιν, ἀπιόντες δὲ τοῖς ὑπὲρ αὑτοῦ διἀλόγοις ἆπο- 
σεμνύνονται. Micbael Psellus in Mouodia : Tov. πε 
ριχαλλῆ ναὸν, τὸν ἀσύγχριτον olxov, ὃν ᾠχοδόμησεν 
ἡ Ῥορία ἐπὶ τῷ ἑαυτῇς ὀνόματι, καὶ οὗ ὑπήρεισε' 
τοὺς ἑπτὰ στύλους ἔκείνους. Nicephorus Call. iu Pro: 


Ld 
* 


103 


APPENDIX AD JOANNEM CINNAMUM. 


10 


annis (61) illud explicavit opus. Sanctus Ceorgius A zarus (64), Chiramas (65), Enea (66), Petrus ει 


de Maugana (62), Sancta. Herini (63), Sanctus La- 


Paulus (07), Sancii 40 Martyrum (68), et sua ci- 


Du Cangii note. 


comio : Τὸ &«spivón voy xaX ἆμ[χανον ἔργον, τὸ ἄῤῥη- 
τον Χχάλλος, thv εἰχόνα τῆς ἀῑδίου αὐλῆς, τὸ χοινὸν 
ἀνθρώπων, εἴπω δ' ὅτι xal ἀγγέλων, ἐντρύφημα xal 
ὡραΐσμα, τὸ τῆς τοῦ Θεοῦ λόγου Σοφίας θεῖον ὄντως 
λέγω ἀνάκτορον. Cautacuzenus, |. 1v, c. 4: Ὁ γάρτοι 
τῆς Σοφίας, χάλλει τε xal µεχέθει τοὺς ἀπανταχοῦ 
νικῶν, xal ὥσπερ τι xowbv ἄγαλμα τῆς Ῥωμαίων 
ἡγεμονίας Qv, xt δεῖγμα τῆς µεγαλουργίας xal τῆς 
περ) τὰ χαλὰ φι)οτιµία:,είο. Ducas, c. xx: 'O ἐπὶ τῷ 
ὀνόματι τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγευ Σοφίας ἀνοιχοδομηθείς 
vab;, xai τέμενος τῆς ἁγίας Τριάδος ὀνομαζόμενος, 
x1i Μεγάλη ἐχχλησία, xaX νέα Σιὼν, σημερὺν βω- 
μὺς βσρθάρων. καὶ οἶχος τοῦ Μωαμὶθ ἐπεκλήθη 
χα Υέγονεν, Manuel Clrysoloras, p. 122: ᾽Αλλὰ ναὺς £- 


T 


verbis ejusdem Cedreni, tradentis a. die quo eor. 
flagraverai M. ecclesia, ad Enezniorunm diem er- 
clesi* Justinianez, elap-os annos 5 meuse {| 
dies 10. Atqui conflagravit M. ecclesia 15 I»annii 
2. Chr. 552, lioc est, primo seditionis die, quz ia 
quintum usque protracta est, a quo ad delicatio- 
nem quie facta est 26 Decembris a. Chr. 557 post 
censulatum Belisarii secundum, indict, 15, a Jja- 
S'iniani, 11, intersunt (οἱ anni. et menses, qvot a 
Cedreno computantur. Encænia enim S, Saptie 
lioc. die celebrata. fuisse tradit Marccl)inns comes: 
Ecclesia major CP. αὐ imperatore Justiniano sin- 
gulariter in mundo. constructa dedicatur. die vi Kal. 
Jausarias. At cum 3. Justiniani 52. trullie seu 


x:lvoz, tp χαλὼς ποιῶν ἐχεῖνος τοὔνομα τῆς τοῦ Θεοῦ B homisphierii pars accidentalis terree motu decidisset, 


Σοφίας ἐπεφήμησε (ἔστι yxp ὄντως οὐχ ἀνθρωπίνης 
σοφίας ἔργον). τίνα ἱδόντα ἑάσει ἕτερα τοῦ λοιποῦ λέ- 
Υτιν. ἢ θαυμάτειν,  ἑτέρων τοῦ λοιποῦ µεμνῆσθαι, 
ete [li-toria Politica , p. 19: Πῶς κατεδέξατο ἡ ἐπ 
ὀνόματι τοῦ Θεοῦ Λόγου κτισθεῖσα ἁγία Σοφία, ὁ ἐπί- 
ειος οὐρανὸς, f; νέα Σιὼν, fjv ἕἔπνιηξεν ὁ Κύριος xai 
οὐκ ἄνθρωπος, τὸ χαύχημα πάσης τῆς οἰχουμένης, 
τὸ ἄγαλμα τῶν Ιχχλησιῶν, ἡ ὑπερέχουσα πάντων 
τῶν τῆς γῆς χτισµάτων. liac Greci scriptores ; 
" e »tnis , Corippus, l. n De laudibus Ju- 
δι! : 


llicet angelici pergens in limina templi 
Imposuit pia thura focis. 


Idem, l. tv, De templo Sophiano a Sophia Justini 
conjuge instaurato 2 


Jam Salomoniaci sileat descriptio templi, 
Gedant cunctorum miracula nota locorum, 


]uclyta preclarum duo sunt imitantia celum. C 


Consilio (undata Dei, venerabile templum, 
Et Sophianurum splendentia tecta novarum. 
Principis est hec aula Dei, etc. 


Rezino A. 459 de Justiniano: Ezsiruzit quoque 
CP. templum, quod Greco vocabulo Ariav Xo- 
φαν nominavit : cujus opus adeo cuncta. edificia 
excellit, ut in totis terrarum spatiis liuic simile non 
possi — inveniri, Similia habet Uspergensis. Gu- 
lieinus εἰ B.düdenzeel in. Hodeepor. : Credo. quod 
sub colo, postquam mundus. creatus est, on (uit 
tale aedificium completun, quod huic poterit in 
nobilitate el magnitudine celeris paribus compa- 
74 ο 

(61) In 15 amnis. In. eodem errore versantur 
Codinvs in. Orig. CP. et Michael Glycas, et ex 
tis D. De Breves in lin. Orient, qui scribunt tem- 
pium Sophianum annis 17 confectum fuisse. Sed 
wc mera sunt figmenta Graculorum sequioris 
$vi ; quippe intra annos 5 et meuses 11 absolu. 
tum a Justiniano constat, Cum enim conflagrasset 
Magna ecclesia, seu ædes S. Sophie a Constantino 
M. seu, ut aliis placet, Constantio tilio, edificata, 
οἱ 3 Theodosio juniore instaurata, in seditione 
Victoriatorum, qus accidit an. Justiniani 5, Chir. 
592. ind. 10 post cons. Lampadii et Orestis, 15 
mensis Januarii, hanc idem imperator composita 
civitate,et punitis seditionis auctoribus, coepit eode η 
an»o de novo instaurare, lta. Chroniccn Alexandr. 
p. 726 et Marcellinus comes. Cedrenus, P 311 
diem copii operis 25 Februarii adnotat, Sed er- 
ror est in auno mundi, quem 6008 fnisse ait, seu 
potius librarii, qui &v τῇ ςπ’, pré σα’. facili lapsu 
scrips**, Proinde annus mundi juxta Grecos fuit 
U040, et recte Zonaras tradit. Sed in indictione, 
quam 15 cucurrisse hoc anno uterque volunt, per- 
iude mendum est manifestum , cum certum οἷί 
decimam reponi. debuisse. Id evidenter patel ex 


unaque et sacram mensam et ciborium et ambonem 
contrivisset ; Justinianus, lis reaedificatis, ecclesiam 
rur. um dedicari jussit hoc anno, uti. pluribus tra- 
dunt Chronicon Alexandrin., Theoplianes, Cedre- 
nus, Hermannus Contractus, et alii ; a que ad 
annum crcepte totius erclesise exaedificationis inter- 
sunt anui. 22, ex. quibus colligitur Graecorum, si 
ad secunda FEncania respexerint, né sic quidem 
coustare calculum. 

(69) S. Georgius de Mangana. De hac æde dixi. 
mus ad Yillhard. a. 478 et iu Tract. Hist. de εἰ- 
pite S. Joan. Bapt. c. 8, n. 14. Adde Alezisdem, 


p. 80. 

(65) Sancta Herini. Tria potissimum CP. Irenes 
nomine fuisse templa comperio, Primum. quod 
Constantinus M. juxta ædem Sophianam exstruxit, 
de quo Socrates, |. 1, c. 165 |. 11, €. 6; Cedrenus 
psg. 282; Paul. Diac. l. 31; Niceph. Call. |. is, 
c. 4, etc. lianc sedem Codinus Frenem aniqvam 
appellatam fuisse ait, ut et vetus. urbis Descriptio. 

ominis rationem tradit auctor vitz: Pauli yatriar. 
CP. apud Photium ; Xeiposovettas ó ——— 
Toe ἐν τῇ τῆς ᾽Αγίας Βἱρήνης ἐχχλησίᾳ, fiv 
—— — τῆς νέας δέδωχε χαλεῖσθαι dis 
Cum conflagrasset in sed.tione Victoriatorum, st 
eat in. Chronico Alex. et apud Zouaram, Cedresum, 
eic., multo ampliorem exstruxit Justinianus Ner. 
n". 6. 3. Hodie intra septum regium inclgdit et 
parvam Sophiaw appellari auctor est. Gyllios iz 
CP. |. 11. c. 2. Altera ædes D. [renze in 7 regione 
exstitit, ut est in veteri arbis Descript. Haoc Mir- 
cianus lamp. condiderat, uti. discero est ex. Nice 
Γι Manuele, J. it, n, 7, sen, ut. volunt Synararis, 
ad 8 Januarii, 5. Xenophon, qui eodem Marciano 
imperante vixit, Tertia denique zedes D. lrenz s 
cera ea est, quam Justinianus ad. ostium sinusCe- 
rativi ædiicaſsse anctor est. Procopius f, 1 De edif. 
Just., quam Theophanes dedicatam fuisse ait a. 
25 Justin. Exstitit preterea in Sycis sedes D. [reus, 
de qua Niceph. Call. |. virt, 0, ϐ Porro. priorem 
edem hic innui existiwo. - 

(64) S. Lazarus. Monasterium S. Lazari condidit 
Leo Philosophus, monachis eunuch;s in eo insti- 
tutis; ubi corpora etian 5. Lszari. et. S, Maria 
Magdaleuse ex Cypro et Bithynia allata deposstt, 
ut auctor est. Leo Grammaticus, p. 450 ει I, 
el ex eo. Codinus, in Origin. p. 65. Haud procal 
a palatio Constantinianeo illud statuit idem Codinus, 
p. 40 οἱ 41 ; Pachymeres vero ms. l. 1x, 0:146 (ασ 
urbis uuros ; Mid; δὲ τῆς κατὰ τὴν poviw του 
ἁγίου Λαζάρου πνλίδος ἀνοιχθείσης. 

(65) Chimaras. Nihil succurrit de hacce sede. 

(66) Enea. De qua diximus supra. 

(67) Peirus εἰ Paulus. Vide notata ad p. & 
Alexiad. 

(63) 40 Martyrum. Dc liac ædo fuse egimus adp. 
52 Alexiad. 














70b DESCRIPTIO URBIS CONSTANTINOPOLEOS. 


106 


sierna amplissima optimze aque, in qua, ut dieftnr, A Andreas (72), Vlacherna, etc , in qua tania copia - 


nullum invenire flnem, Anastasis (69), Periule- 
ptos (10), Sanctus Joannes de. Siudio (71), Sanctus 


ubique zdificata remanent ipsarum ccelesiarum, et 
uua pulchrior altera, quod longum esset enarrare. 


Du Cangii note. 


(69) Anastasis. IIabuere Novatiani haeretici 7 ec- 


elesias CP. quarum praecipua fuit in ea urbis parte, * 


que Pelargi dicehatur, quam, episcopi Coustanti- 
nopolitani jussu Ariani funditus dirmerunt. Nova- 
liaui vero ejus. rudera Sycas transferentes, aliam 
ibi exstruxeruni, et mortuo postmodum Constantio, 
a Juliano. facultatem Impetraruot rezdificaudi ec- 
clesiam in eodem loco, ubi steterat, eique Ana- 
sisi nomen imposuerunt. lta Socrates. {. i1, c. 
90; Sozomenus, l. iv, c. 19; οἱ Nicephorus, 
lix, c. 42; |. x, οὗ. . Uude idem Socrates, l. vit, 
ο, 99; et Paulus Diac. |. xiv Mist, Misc. ecclesiam 
istam ad lelargum, Novatiauorum vocant, Alia 
vero hie innuitur Ánastasis, seu Anastasize nomiue 
donata zdes, illa nempe qux ex parvulo oratorio 
ln magnum postea templum ab imperatoribus By- 
xantinis erecta est. Ejus condenda occasionein 
ματια 5 tes, |. v, c. 7; Sozomenus, |. vii, c. 
5;et Nicephorus, |. xti, ο. 7. Quippe aiuit occu. 
pais CP. eeclesiis ab Arianis, quibus tunc præ- 
erat lemophilus patriarcha, Arianz itidem fa- 
«lonis, Gregorium N.zianzenum CP. Catholicorum 
conventum in domo quadam privata egisse, quam 
eà tempestate. Caibolici in. oratorium. mutarunt, 
tui Anastasiz, sen. Sancte Anagtssi;e nomen indi- 
ism, Marcellinus comes : Gregorius Nazianzenus, 
facundissimus Chrisii sacerdos, et Hieronymi uostri 
preceptor, ecclesia nostra apud Βνλαπίέκνι capta 
4b Arianis, plebem calholicam in. beate Anastasice 
eraterio. catholica allocutionk quotidie continuit, Ra- 
dem habent Theophanes, p. 66, et Ceurends, p. 
915 ; ipseque Gregorius ora. de somnio Anastasi-», 
εἰ alia. habita in concilio CP. snb (inem. Nominis 
ralionem varie ab auctoribus tradi comperio. Su- 
Jomenu$ eL. Nicephorus locis citatis Anastasiam 
dietam seribunt, quod in ea. quodantmodo Gregorii 
eoncjogibus caibo!ica (des, Arianorum  períidia 
iotemhorina et. collapsa, revixerit, ἐνθάδε ἀνέστ 
χαζ. ἀγεθίω διὰ Γρηγορίου λόγων, Alium praterea 
aexünt appellationis istius causam iidem scripto- 
Tet, congrega. nimirum ad concionem plebe, gra- 
viam mulierem e sublimi porücu delapsam eo iu 
loceexspirasse, nioxque Yusis abastantibus ad Deum 
precibus rcvixisse : Ὡς ἐπὶ παραδόξῳ τε θεόθεν 
CupÓá st, ταύτην ἔλαχε thv προσηγχορ:αν ἐξ ἐχιίνου 
6 τόπος. Καὶ περὶ μὲν Φρύτου τοιούτος εἰάέτι νῦν 
φέρεται λόγᾶς; verba sunt Sozomeni. Uiramque 
Bominis ralionem attigit eliam Cedrenus : Δισσῶς 
Ίεται dj ἐπωνυμία τοῦ τῆς ᾿Αγίας ᾿Ανασοτασίας 
ναοῦ * Ανάστασις μὲν διὰ τὸ τῆς ὀρθοδηξίας λόγον 
ἐν ταύτῃ ἀναστῆναι, ᾽Αναστασίαν δὲ, διὰ τὸ συμθὰν 
εἰς αὑτῆν θαυματούργημᾶ, eic. ; ex quibus patei 
hon Anastasiaur duntaxat dictam hanc adem, sed 
εἰ Anastasim, υἱ appellatur. a Bondelinontio, Per- 
mansit eo stata oratorium Ánastasi:, ædes neu pe 
parvis, sdtempora Leonis Magui, quo imperante 3. 
rCianus presbyter et aecououius eam in augustio- 
Tem formam propriis sumptibus exstruxit. Cedrenus: 
Mixpoo δὲ ὕντος τοῦ εὐκτηρίου, ὕστερον ἐπὶ τοῦ 
ὁσίου Μαρχιανοῦ ἀνοικοδομηθῆναι, καθὼς ὁρᾶται. 
Srnsx ria ad 8 Januarii, de S. Marciano: Ἐδείματο 
xat τὸν τῆς ᾽Αγίας Αναστασίας τὸν ἐν τοῖς δο- 
μνίνυν ἐμδόλοις, ὃν xal ἀπὸ τοῦ Μεγάλου διέσωσεν 
—— eic. lis conſentit Cedinus, iu Origin. 
P. 46 euit. reg. Ut vero :edem Auastasi ab in- 
tendio servaverit S. Marcianus, narrant Theodorus 
Leetor Ecl. 1, p. 182, et Theophanes p. 97. At 
Socrates, E v, c. 7, noua Marciano, sed ab im- 
peraloribus ipsis. exstructam referti : Ώτινι ὕστε- 
pov ol βασιλεῖς µέγιστον οἶκον εὐκτήριον προσανά- 


D est R. 


φαντες ᾿Αναστασίαν ὠνόμασαν. Sel et Sozomenns, 
l. vii, c. 5, amplitidine et elegan'ia, necnon et 
crebris miraculis perinsignem fuisse testatur : 
Μετὰ δὲ ταῦτα περιφανεὶς τῶν ἓν τῇ π΄λει νεῶς 
Ὑέγονεν, xal ἐστιν οὐ µόνον οἰχοδομημάτων κάλλει 
τε xai µεγέθει, ἀλλὰ xal ἐνεργῶν θεοφανειῶν ógt- 
λείαις. Quin etiam tradit Photius codiee 59 in 
paeudosynodo in suburbio Chalcedonis coutra S, 
Joannem Chrysosi. coacta, objectum fulsse. eidein 
Joanni, ὅτι τὰ µάρµαρα τῆς ᾽Αγίας Αναστασίας, 
& ὁ Νεκτάριος εἰς µαρµάρωσιν τῆς ἐχχλῃσίας 
ἑναπέθετο. οὗτος διέπρασε. Ex quibus colligitur 
jam ante Leonis tempora structurze elegantia cote 
spieuam exstitisse. Utcunque sit, tum demum eo 
imperante Sirmio Cpolim translatas div Awasta- 
sie reliquis, et in zem eidem sacram, que οκ- 
Stabat in. domnini porticibus illatas Wadunt Theo- 
dorus Lector. Ecl. m, p. 191, Theoph. p. 95, 
Cedrenus p. $47, et N cephor, |. xiv, ο. 10: Ἐπὶ 
Γενναδίου πατριάρχου, Ἠνέχθη ἀπὸ τοῦ Σιρμµίου 
«5 λειφανὸν τῆς Υίας Αναστασίας, xai χατετέθη 
ἐν τῷ μαρτυρίῳ αὐτῆς, τῷ ὄντι ἐν τοῖς δοµνίνου 
ἑμδόλοις. Verum an dive Anastasiz martyri pri- 
mum sacra fuerit, antequam illius eo Iuferrentur 
reliquia addubilari potest, etsi Sancte Anasitssim 
redem aute ea tempora appellent Marcellinus Comes, 
Theophanes, et. Cedrenus in Valentiniano : nom 
Sancte appellatio indita videtor, quod in sacrum 
κ μῳ immutata fuerit, aut. quod ὀρθοδοξίαν a 
S. Gregorio inductam et resuscitatam ita Indisitare 
voluerint Byzantint, Cam igiiur primum Ανάστασις 
et Αναστασία simpliciter diceretur, addito etam |. 
interdum &ylac epitheto, faetum postea ut in re- 

surrectionis Christi honorem dicatuin primitus cre- 
derent, qua appellatione iudigitabatur llierosoly- 
mitanum templum. ld. collgo ex Cons:antiuo Por- 
|hrrogenneia in Basilio, c. 54, scribente imperaioreim 
11106, &v τοῖς δοµνίνου λεγομένοις ἐμθόλοις τὸν εἰς 
ὄνομα τῆς θείας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν 'Avacvi- 
σεως, Χαὶ ᾿Ανεστασίας τῆς µάρτνρος περικαλλή ναὺν 
exornasse, illiusque tesudinem ος liguca Inpid ^ne 
fecisse. Eadem verba habet Scyli:zes. Ex yriedi- 
ctis. conficitur Auastasiangm adem in ea urbis 
regione exstitisse, ubi eraat perticus Domn:ni, e 
regione publici balnei Dagisuei nuncupati, uc ait 
Cedrenus, P: 992 in regione septima, ut est in 
veteri. nrbis Deserprione. Porro zdes illa divsg 
Auastasisw martyri, quam Φαρμακολυτρίαν vocant, 
quaque martyrium passa est Valesiano imperante, 
sacra fuit. Illius corpus etiamnum Consiantinopoli 
asservari iu ecclesia patriarchali Graecorum anctor 
P. Pacificus in [inerario €P. p. 58. Ilujus 
festum aiunt. Graci 29. Litini: 98 Octobris. Vide 
Menolog. Sirleti 12 Octob. et Baron. ad 25 De- 
cemh., 

» (70) Periuieptos. Vide notas ad Alexiadis p. 


(14) S. 


Joannes de Studio, Vide waciat, De 
eapite 


S. Joanuis Bapt. c. 7, n. 9; et Gyll. 1. 1v, 


(72) S. Andreas. Hane smdem exsituxit Arcadia, 
Tüeodasii juuioris sonor, 8 qua Arcadim dicta, 
ut est in. Clironico-Alesandr. p. 711. Eastitit. illa 
juxta templum Sancti Mocii, cumque fere collapsa 
esse!, baue refecit Basilius Macedo, uti traduut 
Constantinus in Basilio c. 54 ei Scyliizes p. 887. 
Kenovavit iterum Theodora Michaelis Palzologi 
Müp. € sorore Eulogia neptis, ut est spud Grego- 
ran, l. v et vi, p. 119 ει 128, qui monasterium 
feciinarum fuisse uit. ! 








πο ποστ 
t€ - 


-- qe, 
P i 


^o 5 
oda. oT folc 
1 ^ 


. ΄ 


M. -— 
- ^ )i- 


reU 


^a 
. 


επ -- 
* . 
.. 

? 


. — 
E " 4 ELI 


Tcv 
DUE 
. 
tol 


"T σα ο ον 
Da "3 LIESS 





ποπ τππας ν παν y my 
24 - . | CB xr re 
. e. ! . JT PE SU 


- 


- 


70] 


MANUELIS COMNENL 008 


Sunt enim per civitatem pauci habitatores et igi- A Josnnis Chrysostomi, Damasceni, et aliorum 8.0. 


mici Latinorum, qui nunquam secretàt? pacem cum 
ils obtinebunt, et si promitíant, non observabunt. 
Fuit enim liec urbs pulcherrima valde, et aula 
sapientie et. honestatis, nunc vero ad ignorantiam, 
et duritiam vetustæ opinionis perventi peccato gulae 
adh:eserunt, et in tantum delati [[. délicati] propter 
copiam piscium (73) et carnium, quod pars quarta 
ipsius ad morbum inciderunt leprz, et doctrinam 


ctorun) Patrum dimisere. Ad trionem [septemtrio- 
uem], pér unom millisre, Pera (9. Januensium 


pulcherrima civitas est, et per sinum ab urbe 
, separatur. Sunt etenim ab isto loco usque ad mare 


Pontum, seu Euxinum, 18 milliaria, ad trionem ort 


, tenuissimus, « cum periculo intrantium hodie navium, 


cum quibus postquam de urbe narravimus, ad 
AJEgeum mare ad insulam Stalimini revectemur. 


Du Cangii note, 


(T5) Propter copiam piscium. Bushequius: E 
media. CP.. jucundissimus est in mare, albentemqwe 
perpetuis nivibus Olympum Asic prospectus. Mare 
piscibus omni ex parte re[ertissimum, modo demit- 


[requentissima est scombrorum, pelamꝶdum, cayito- 
num, $yoodontum, tiphiarum iis locis piscatio, in 
qua se precipue exercent Greeci, magis quam Turce; 
tametsi nec isti positos ín mensa pisces aspernaniar, 





tentibus se ex Mæotide Pontoque per lHosporum et — etc 

Proponiidem in. mare. /Egeum | Mediterraneumque, (4) Pera. De Pera copiose egimus in lligtoria 
modo ez illo subeuntibus in. ipsum Pontum, sicuti — Gallo-Byzantina, lib. v, n. $2; et iti not. ad Villliard, 
natura fert. piscium, (antis agminibus, tamque den- — n. 85. 

εἰς, ut interdum eiiam. manibus capiantur. Htaque | 








—— — — 
7 


ANNO DOMINI Μο ΧΧΧ. 


MANUELIS- COMNENI 


IMPERATORIS 


NOVELLA CONSTITUTIONES. 


l. 
AUREA BULLA DE IMMUNITATE CLERICORUM (1). 


Balsamon, seu ejus scholiasta, ad synodum  Nicznam secundam , capite quarto : *O ἀείμνηστος 
ἐν βασιλεῦσι χύριος Mavoubà ὁ Κομνηνὸς διὰ χρνσοδούλλου, ἀπολυθέντος κατὰ τὸν Φεδρουάρίον 
μῆνα τῆς QC lvó. τοῦ cy! (2) τους, ἐφιλοτιμήσατο πᾶσι τοῖς ὁπονδήποτε τῶν χωρῶν τῆς Ῥωμανίας 
προσχαθηµένοις ἱερεῦσι καὶ δημοσιαχοῖς τελεσταῖς οὖσι μὴ µόνον ἑξκουσείαν᾽ πάφης δη μοσιαχῆς bm. 
ρείας, ἀλλὰ xal ἀτέλειαν τοῦ ζευγολογίου. Μετὰ δέ τινα χαιρὺν΄ ἀπεχαρίσατο τούτοις μετὰ δοχῖς ἁτέ- ᾿ 
λειαν. Th» δὲ τοιαύτην φιλοτιμίαν τῆς ἐξχουσείας τῶν δημοσιακῶν ἐπηρειῶν ἀπεχαρίσατο xal. τοῖς ἐν 
πᾶσι προσωπικοῖς ἐκχλησιαστιχοῖς xaX μοναστηριαχοῖς κτήµασι προσχαθηµένοις ἱερεῦαι *- πλὴν τῶν μὲν 
δημοσιαχκῶν ἱερέων τὴν ποσότητα δι᾽ ἀπογραφῆς ἑστενοχώρησε διὰ τὴν δοχὴν τῶν συμπαθηθέντων τελ- 
σμάτων αὐτῶν ὥστε εἰς τὸ benc μὴ αὐξάνεσθαι ταῦτα, τοὺς δὲ λοιποὺς προσωπικοὺς ἱερεῖς αὖχ ηὐδόχησιν 
ἀπογραφῖναι πάντως διὰ τὸ μηδὶ ὀφείλειν Ὑγίνεσθαι χάριν τούτων δοχὴν οἰανδήτινα, Addonter hae : 
Ἐπεὶ δὲ µετά τινας χρόνους, ἱερέων τινῶν δημοσιακῶν ὑπερδαινόντων τὴν ποσότητα τῶν, ὡς εἴρηται, 
γεογούυιῶν ἀπογραφῶν ἑλχομένων εἰς ἀπόδοσιν πλωῖμων xal λοιπῶν δημοσιαχῶν ἐπηρειῶν, ὑπεμνήσθη ὁ 
χρατα.ὸς xal ἅγιος ἡμῶν βασιλεὺς παρὰ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου χυροῦ Λουχᾶ, xol συνεζητήθη χατὰ 
v.p. ὀταξιν βασιλιχὴν, εἰ βοηθοῦνται χαὶ οἱ τοιοῦτοι δημοσιαχοὶ ἱερεῖς ἀπὸ τοῦ ῥηθέντος χρυσοδούλλου εἰς 
τὸ ἐξκουσεύεσθαι τέως ἀπὸ τῶν δημοσιακῶν ἐπηρειῶν. Διεγνώσθη συνοδικῶς, ἔχειν τοὺς τοιούτους ἱερεῖς 
τέως τὴν ἐξχουσείαν ἀπὸ τῶν ἐπηρειῶν. Εἶπε γὰρ fj ἁγίᾳ ούνοδος, ὅτι καὶ ἁπὸ τοῦ προοιµίου, ἀλλὰ μὴν 
xal &nb τοῦ ἑξκουσεύεσθαι πάντας τοὺς προσωπικοὺς ἱερεῖς μηδὲ ἁπογραφομένους, παρίσταται ἱναργᾶς 
τὴν βασιλιχὴν εὑεργεσίαν πρὸς πάντας ὑφαπλωθῆναι τοὺς ἱερεῖς. "Abuxov δ' ἔφασαν xal τῆς βασιλικής 
εὐεργεσίας ἀλλότριον, τούτους μὲν τῷ δηµοσίῳ μηδὲν συνεισφέροντας ἐξκουαεύεσθαι διὰ τὴν τιμὲν τῆς 
ἱερωσύνης, ἑχείνους δὲ τελεστὰς ὄντας τοῦ δημοσίου ἑπηρεάζεσθαι xal τὴν ix τῆς ἱερωσύνης μὴ ἔχειν 


, περίθαλψιν, ἀλλὰ κατὰ τοὺς λαϊχοὺς εὐθύνεσθαι, Καὶ ἀνάγγωθι τὸ κατὰ τὸν Ἰούλιον μῆνα τῆς α bind του 


Sx [os ] ἔτους Ὑεγονὸς χάριν τούτου αυνοδικὸν σημείωμα. 


4) Anno 1144. 
(3) Lege «xv. Vide Zachariam. a Lingenthal, pag. 492. — 





109 


NOVELL/E CONSTITUTIONES. 
| If. 


110 


AUREA BULLA DE JNSTRUMENTIS: MONASTERIORUM (5). 


] Balsamon ad &yuod. Nicznam n, c. 12: Χρυσόδουλλυν] τὸ..... Χατὰ τὸν Ἰούλιον μηνα. τῆς 0 ἰνδ. τοῦ 
SxvU ἔτους Υεχογὸς, xai διοριόµενον, μὴ βλάπτεσθαι τὰ μοναστήρια ἐκ τοῦ ἴσως χωλεύειν χατά τι τὰ 


προδόντα τούτοις διχαιώµατα. 


III. 


LUREA BULLA VENETIS CONCESSA (&). | 
E: aliqnis ürmioribus quidem urbium munimen A morabilem Imperatorem εἰ dilecti-simum | patrem 


volens apponere, secundas turres excogitavit, et 
custodibus custodes et muris muros apposuit, et 
adversariorum assulibus opposuit fortitudinem ; 
verum etiam aurí eumulum gravem propter hoe 
deponere non renui, οἱ (firmitatem *  perfe- 
. eioni tempus terere longius, aliaque plura ad 
urbis augmentum firmitatemque atque circumtui- 
tionem ***, Nos vero, et Imperialem : cum Deo cir- 
ceumcincti principatém, et potesiatem et. virtutem 
. habentes pecuniarumque thesauros, ubi videtur et 
opus evocat, largius nonne donabimus amicis et 
servis et lidelihas ei gratis, sermoneque sermonem 
affirmabimus, et mauum dabimus ministrare stylo 
ad hujus firmitatem, et valium vallo superponemus, 


ejus !* ostenderunt, obicientes se periculis toto animo 
pro Romania, ei cum sirenuitate indubilanter cer- 
tantes contra. inimicos qui tunc exercitum eduxerant 
contra eam, que paulo ante ab eis. male gesta. sunt, 
Non reptlavil, et conversionem eorum accepit, et mu- 
tum eis ostendit ilarem, et accedentes in. ulnas. atas 
suscepit, el. consequenter quidem. indulgentia *! hos. — 
dignos habuit, ut nequaquam jam lesioni cujusvis 
subicerentur. quantumlibet auper quibus Imperium 
meum et Romaniam offeuderunt (ez demoniaca sicut 


ο videtur violentia), sed. perpetuo iudulgen iam habe- 


rent ]mperii mei, que per presens éhfrysobullion do- 


'" mala est sicut promiltentibus rursusque toto. animo 


pro Romania pugnare et omni sub Imperio meo Chri- 


ui olim puossessum eis munimen supermuniamus D stianico ordine, simul autem et propria quedam ser- 


aique firmemus?. Et abi hoe Jinperislis mentis et 
voluntatis, non igitur eis ostia obserabimos, nec 
-auditus occludemus, sed illariusque hos respicie- 
mos οἱ peticionem explebimus. Quid michi sermo- 


nis vult prolizitas? Veneticis * factus est quidem - 


et 35 iniperatoribus *, memorabili avo Imperii mei, 
- ehrisoblus sera, donans eis diversa dona ; subsc- 
cutns vero faerat rursus hune et alter ab lImpera- 
toribus, ter beato dilectissimo domino et patre lin- 
perii michi, eadem donans et apponens, quod tnnc 
pelivernnt in redifficationem amboque * certe ad 
lLiuperium eorum servitutis atque fidelitatis et ad 
X Romanian convente ab eis servare pure dilectionis 


et affeetus. Necessarium ergo, ambosque eis ut - 


habebant ipsis dictionibus presente [nperii nostri 
sermone nune renovare, que velut urbem intersi- 
tam summitatibus . presentis videlicct chrisobuli 
sermone omuino colligemus et. circummnniamus. 
&labet vero ehrysobylus sermo memorabilis Impera- 
toris domini, domini et patris Imperi michi 5, sic : 
Sole! multociens antiquior fides alque beniro'eutia 
posteriorem malivolentiam contegere ac delere, victis 
e ominis ei amicis memoria prioris subjectorum et 
amicorum bonilatis; velit nnnc. quoque in Venetias 
contigit. Beminiscens enim Imperium. meum antique 
eorum benivolentic et fidei, quam erga semper me- 


vitia per seriptum εἰ jusjurandum | convenientes !* 
servire Imperio meo et Romanie, velut facia ab προ” 
crisiariis eorum. aymphonia latius de his tractat. 
Quoniam véro quesiverunt. ante. factum sibi chryso- 
bullion beati domini et patris Imperii mei recorrigi 
rursus et dari sibi, velut qui jam exciderit ex ipso 
propter culpas que contingeranl, exuudivit ounes 
Imperium meum, et inmutate jussit hoc tamen acribi 
pouique hic, habens sic : | 

« Et quid unquam sit eorum, que sunt. comnin- 


' tatio !* pure amiciiie ac fidei ? (uid vero amicis ct 


ministris, periculis se obicere pro ámicis et dominis 
elligentibus, reddet quis equi !* ponderis, et mazime 
quando spontanee pro his in contdmina '* in his 
que contra hosles suni preliis hi. venerint? Nospe 
quidem studium voluntatis magnam hanc rem ponens, 
nichil ad dignam invenit remunerdiionem., Red. it 
vero, quanta dat temporis !*, et que amicis εἰ mini- 
strís sunt. placentia, Sunt. autem , que retribuuntur 
fidei εἰ pure servitutis premia, nostra quidem stu- 
diosa voluntate el spontaneo animo minora ac pau- 
ciora, non ignobilia vero quedum, nec amicis el servis 
indigna. Sed quid wichi premium vult? Eo,.que 
fidelium Venelicorum suut, nullus omnium ignorari: ; 
et quo !! modo venerunt. construciis multiferis navi- 
bus ad Epidumuum, quod Dyrrachium vocamus nos; 


Varie lectiones. 


3 Lege : firmitatis. 35 Adde : largiri. * Lib. albus : Venetia," Hic et paulo inferius ]mperatore 
legerin. Ὁ Lege : umborum. Junge eum verba dilectionis. * Lib. 4lbus : Ui, * i. e. Joannis Com- 


esit. 


το Scil. imperii mei; [Intelligitur:Mexius Comnenus. 


! Lib. albus : índulgentiam. | !* Scribeud.m 


esab : comenientibus.  !* Hoc verbum trausponendum est, sic : Et qnid unquam κε commutatio (ἀμοιδή) 


geram, quae, etc. 
Adams - que 

(5) Anno 1140, . | 
£5) Hanc Latine ος Libro albo οἱ Libris pacto- 
rud) integram ediderunt Tafel εἰ Thomas Uik.. z. 


* Lib. albus : equis. !! An: certamina. vel. conamina? δὲ An : tempus? ! Lib. 


Alt. Handels- u. Sinatsgesch. d. Rep. Venedig. 


To. 1 (Wien 1856), p. 115. — 124. 





111 


MANUELIS COMNENI 


112 


ei quomodo viros navi pugnantes inuumeros in auzi- A briam, et per ipsam  Megalvpolin, et. aimpliciter. in 


lium nobis presenluterunt ; quomodoque ** proprio 
stello scelesti stolum !* vi superarunt **, perdentes 
cum ipsis virie; et quod nunc quoque nobis auzi- 
lientes perseverant ; et alia, que a thalattocopis i. e. 
in mari laborantibus viris acia. sunt, et que correcta 
nouerunt omnes, etsi nos non dicamus? Unde et in 
remuneratione hujusmodi ipsorum servitiorum bene 
voluit Imperium meum per presens. chrisobullion 
sermonem accipere eos annue in tempore roge sollem- 


puium librar. * XX, εἰ νι distribuantur hec. in 


proprias ecclesias secundum ipsorum velle. Honoravit 
aulem εἰ nobilem Ducem eorum venerabilissima pro- 
losebasii dignitate cum roga eiiam sua. plenissima. 
Non in persona vero ipsius determinavit honorem ; 


sed indesinentem esse auque pérpetuum 6ἱ per succes- 


siones usque **. secundum diém ** (uerint Ducibus 
Iratsmitli definitivis in. urbe. Honoravit ei Pairiar- 


cham eorum hypertimon, i. e. superhonorabilem, cum. 


roga librarum viginti. Et. hunc vero honorem per 
successionem ἐπ eos, qui deinceps fuerint, Patriar- 
chas tronsmisit, uu hic. quoque. εἰί indesineus atque 
perpetuus, et non tantum persona -** ejus. Consiituii 
wero lwperium meum εἰ sanctissimam ecclesiam 
sancti apostoli et evangeliste Marci, qui est in Ve- 
nelía, ab uno quoque in magna ciritate et omni Ro- 
mama lenentium ergasieríia Amalphynorum ** om- 
nium, qui sunt sub potestale ejus quidem patricatua **, 
accipere per unum quemque annum nuniamota tria. 
Ad hoc donat eis οἱ ergasteria que. suni in embolo 
Peramatis cum solariis suis, que habent introitum εἰ 
exitum in totum *', quod procedit ab. Ebraica usque 
aul Vig!on, queque habitantur et que uon habitantur, 
el in φως Veneiici permanent ei Greci. sicut erga- 
steriis; el. maritimas III scalas, que in predicto 
spacio leriinantur, Donat autem et sanctio Akindino 
imankipium i. e, pisirinum **, quod est in ipsius 
ecclesie latere, quod pertinet ad domum Peirii, et 
habet pensionem Byasantinorum XX. Similiter dat 
el ecclesiam sancti apostoli Andree, que est in Dyr- 
rachio cum ibidem existentibus Imperialibus pensio- 
nalibus preter im is repositam aphesin, que. debet 
dari ad chelandia **, Concessit autem eis et negociari 
ín omnes paries Romanie species universas, videlicet 


omnes parles sub polestate nostre pie mansuetudinis, 
non prebentibus omuino pro qualibet propria negotia- 
cione quidlibet commercii gratia. vel cujusris alius 
conditiostid, que demosio infertur, pacti quasí ziloca- 
lami, limenatici, porteatici, caniskii, exifeileos **, 
archontichii et aliorum tributorum cansa eorum, que 
debent negociari, Fn omnibus enim negociationis lacis 
duta esi licentia eis ab Imperio meo, superiores esse 
debere ei ipsa. requisiiione, Excident cero ei ab ipso 
erarcho paratkalassite **, eleoparoche dominico **, 
commerkiatiis , chartalariis, hipologis et omnibus , 
qui hujusmodi sunt, nullo corum, qui per locu sut 
principtum sel aliorum servi.sum commuris tractau- 
lium, contempnere quid eorum que hic. difinita sunt 
presumente. Omnium enim, quas quis. d:gat, specie- 
rum ec rerum concessa est hiis negociatio, et ον μίνι 
emp'ionem im pelestale habebunt facere, sujeriores 
existente$ unireraa. datione, llec ita c«m dis; ensa- 
verit Imperii michi pielas soncta, atque diffnit, ww- 
lum esistere. eis. sicut. rectio εἰ coris. dulis ejes et 
contra. inimicos adjutoribus εἰ usque ad finem seculi 
lales se esse promiltentibus, nec quemqiam omnino 
couiraria. sentire hiis talibus , nec. actiones aliquis 
adversus omnes exercere. propter. tradicia ois erga- 
sieria et acalas. istic. Qualiscumque enim ὃν juris bee 
eSistunt, sive ecclesiastici sive privari. sive publiet, 
sive sancte domus sint, hec nullatenus contingel, que 
nunc sumi Áidelium duli ** Imperii michi Venetice- 
rum εἰ in posterum (wurorum ; quum multam beni- 
rolentíam ei recium auinum erga Romaniam et erga 
Impeiium meum osienderunt, eà toto animo hec ser- 
vare promittunt in. perpetuum, et pugnere pro. lto- 
meorum sialu el. Christianis pro parte 35 volumt οἱ 
protes:antur, Et coutra. (ales tiros. quis comrndicet, 
vel contra eos juditium movebit aliquando? Unde nec 
secietum. Petrii vel. Mireleu, nec etiam pricatus qui- 
sque, sed nec monasterium. vel templum. gaucinm, 
quibus ridelicet donuta ergasteria. pertinent. atque 
scale, conira lios motebunt. Erunt autem. silen es et 
in dirpensatione ac donatione Imperii micki menen!es 
vere. Nam ai voluntaria non donamns dignis accyere, 
ceu qui viriliter egerunt. el viriliter agere student 
aique siudebunt, quibus aliis donabimus aliquando? 


circa magnam | Laodiciam **, Antiochtam et Man- p Ergo et donabuniur donatorum aibi immobitiam sine 


mistam, Adatiam,Tarson, Attalian, Strovilom, Chion, 
Theologon, Phocian, Dyrrachion,' Aulonem, Cory- 
phus, Bondicam, Meihonem, Coronem, Nauplion, 
Corinthion, Tebas, Athenas, Eurippon, Demetrida, 
Thessalonicam, Chyrisopolin, Peritheorion, Abydon, 
Hedeston, Adrianopolin, Apron, Erracliam, Seli- 


. e. i . . . 9 
ablatione εἰ siue lurbatione in. deinceps omnia et 


perpetua tempora secundum continentiam debiti ex- 
poni sibi praciici traditionis eorum a protoanihypato 
Georgio et nolario Imperii mei tu Machitariu, quod 
et firmum erit et stabile ας inviolablle in omnibus, 
que continebuntur in eo ; debens εἰ hoc in illis suba- 


Varit lectiones. 
!* Liber albus : quodque, !* Idem : stolii. ** Idem : superare. *! Maliuv : libras. ?* Sic Lib. albos. 


Lib. pactor. ut qui sec. Editores iis qui. Recte. 


κατὰ thv ἡμέραν. 39 Lege : personae. ** Editores notant : i. e. Amalphitauorum, 


*! Editores. deinceps emeudaut. Non. opus. Graece: 
* Jidem notant : 


j. e. patriciatus.  *' Legerun : embolum. — ** Lib. albus : pristinun. 3 Navium species, ?* De bis pomi- 


nibus curiosi conferant doctissimas Tafelii. adnotationes I. l., p. 118 sq. 


*" Lege : exafoleos, τοῦ &£- 


αφόλλεως. ?* Da παραθαλασσίτῃ cf. lstpa Ll, 29. ?? Editores tw geniku (τοῦ γενιχοῦ) scribendum 


Ceusent, Vide infra Nov. LXXXVil. 


" Lib. alius : oualicumque eram. 


" Lege dulorumè 3 Ex Νου. 


lii 1s2aci Angeli (tom. CXXXV) legendum ciit : prompte. 














pu 


113 NOVELL/£ CONSTITUTIONES. 


714 


stipslari secretis, in. quibus el presers subasti,mlatum A donata aunt. ipsia. jura, donantes sine ablatione in 


esl Chrysobylion Im; erii nosiri, in roliciam eorum, 
que donata. aunt. rectis. dulis Tuiperii mei Veneticis, 
ei ad dcoriacionem. temperatorum ?' hos molestare 
eorum cawsa. Erunt igitur, que hic diffinita sunt, 
semota firmaque incorrupta et a mullo contempta. Si 
wro quis contempserit forsitan quid eorum, que in 
hoc chrysobollio disposita sunt, inremissibilier exi- 
getur a secreio ton. oichiacon aurum libras X., et 
quantita/em ejus, quod ablatum (uerit ex. eis, per- 
solvel in quadruplum, quia firmo ec securo existente 
presente pio chrysobollio, facto circa Maium mensem, 
quiMe Indictionis, in anno sez. millesimo ducente- 
simo 9, im quo el nostrum pium et a Deo promolum 
subsignavit. Imperium. » 

Hujusmodi ergo chrysobollion confirmans. Impe- 
rism meum, bene vnlt ei item habere effectum, sicut 
expesitum. est. a principio quando eis donatum est, 
il& ut et solempnorum phalatimia ** provenial et 
deinceps imiminute, et honores dignitatum habeant 
nobilissimus Dux εἰ sacerrimus Patriarcha eorum, 
eccipiamt tantum 99 εἰ rogas, verum eliam possessio 
μπι εἰ [ruitionem  donatorum et traditorum sibi 
ergasteriorum. εἰ scalarum habeant sine ablatione. 
Similiter et habeant ipsi sine prohibitione et negociari 
sue commercio ei daiione qualicumque. allera. ín 
emnibus dinumeratis in prefacto chrysobollio civita- 
libus et regionibus, que sub potestate Iurperii nostri 
tunt, Verum etiam ut ab ergasteriis Amalphitorum, 
que per chrysobollion conetituta sunt. sanctissime 
ecclesie apostoli et evangeliste Marci, qui est in Ve- 
selia, dentur ad eam sine. minulione. (Quum vero 
ΕΙ annos nom paucos contigit eos, qui. veudebani 
Vaneticis in. Romaicis regionibus megociationes ali- 
qnas, commercium de ipsis exigi, el optinuit hic mos 
enxnis mullis ut . dictum esi, rogaverunt auem et 
de hec. Imperium meum fieri ** dilectissimi duli εἰ 
amici ejus Venetici, quatenus corrigeretur hujusmodi 
quoque capilulum, el donaretur sibi et ab his polestas 
εἰ libertas, complevit et hauc. peticionem. Imperium 
menm, ev defini per presens chrysobollion, nullum 
eoru:u qui sub potestate Imyerii uostri, Grecis nego- 
ciantibus cum Veneticis in. omnibus regionibus Ro- 
wanie, vel quando vendit ad eos vel quando emit ab 


eliguo ** eorum, dare pro commercio quidlibet, D 


νε! pro aliera quamvis exaclione ; sed ul excusentur 
et ipsi, sicut et hii, qui cum commerciis negoci«n(ur, 
Verum. tamen debent ei Veuetici ea, que per [actam 
scripto consentionem a legalis eorum promissa sunt 
jurejurando Imperio meo, firma servare incorrupta. 
In quo erunt eorum, que per presens chrysobollion 


erum. omne, ut. firmum ei securum inesse presens 
chrysobollion, factum per Augustum mensem quarte 
Indictionis sexmillesimi DCXXX]111 ** anni, in quo 
εἰ nosirum pium ei a Deo promotum subsignavit Ime 
perium. 

Et bec quidem, que a laudabili Imperatore et avo 
Imperii mei et a ter beato Imperatore domino οἱ 
patre Imperii mei donata fidelissimis Imperio nostro 
Veneticis per chrysobollion illorum ; quod utique 
chrysobollion nostrum quoque pium Imperium 
firmat per presentem clirysobollion sermonem, difü- 
nitque efficatiam auferre, sicut. babebant hoc εἰ 
usque ad migrationem ad domimum ip ** Imperato 
ribus laudabilis et ter bcati domini et patris 1m. 


DB perii mei, velut etiam Veneticis consueta sibl 


sacramenta sacra labentibus, servare ad. [:npe- 
rium meum et Romaniam fldem et servitium ipsis 
opibus puram, veram, rectam. 

Quia vero, sicut relatum est Imperio meo a pre- 
sentibus in Megalopoli missis Veneticorum, conse- 
cuti quidem sunt Venetici preceptum Imperatoris : 
laudabilis domini et patris Imperii mei, — licenciaca 
bis donans improhibite etiam per iugulas Cyprow et 
Creten megociari et sine cousortio eos ubi terzs- 
rum *' linperii mei pro hiis, que ad hujusmodi 
insulas negociande sunt ab eis, omnimodis spccie- 
bus, — non contigit autem, que in bujesmodi pre- 
eepto conprehenduniur, effectum rccipere, ac pro- 
pier hoc usque nunc per hujusmodi preceptum 
donata sibi filotimia, i. e. donatione privantur vel 
carent Venetici : petiverunt vero Imperium meum 
filotimiam quidem bane, que ia predicto precepto 
fertur laudabilis )mperatoris domini et patris Im- . 
perii mei, in opus vero Veneticis uon provenit, ab 
ἱιπρετίο meo precipi efficatiam ab hoc nunc auferre ; 
Imperium mei propter eam, quam ad ipsum et Ro- 
maniam monstrant, verum etiam dehinc monstrare 
promittunt, fidem atque servitium, hujusmodi ipso» 
rum peticione suscepta vult ac defluit, eos et per 
jusulas, Cyprum videlicet Cretenque, negociar, 
nec ab aliquo quidlibet exigi horum causa, sed a 
komeirkieutiis eos conservari ubique terrarum Im- 
perii mei secundum superius tractatas distinctiones. 
Et ut babeant hii securitatem in bis, que per pre« 
sentem chrysobollion sermonem difinita sunt, prc- 
sens expositus est chrysobullius sermo, factus per 
mensem Octubrem, ludictionis undecime, anui 
sexies millesimi sexcentesimi quinquagesimi. sexti, 
in quo et nostrum pium et a Deo promotum subsi- 
gnavit Imperium. | 


Varie lectiones. 


*f Editores temptatorum vel temptantium legi volunt. ** Editores notant : « Annus ex prave iniellectis 
nemeris Grecis corruptus est : uti indictionis quintze docet additamentom, est annus muudi 6590 — 1089 
P.Chr.isque prorsus convenit. » Meo judicio ex Nov. Isaaci. Angeli pro iisdem Venetis legendun, est : quinte 
decima [ndiciiomis — sexcentesimo, ut ad. annum p. Chr. 1092 referatur. Z. A L. ὃν Lege : rhilotimia, 
" Malim : aqutem. "! 1ta pro et reposui. ** Lege fidelissimi pro fieri dil, ** Codd, aliqua. ** Lib. al- 


bes : dein, Lib. psciorum : dentur. 3 Codu. 


954, sed sexcentesimum nümerum habet Nov. I:l fsaaci 


Angeli (side tom. CXXXV) *'* Lib. albus in non habet. EJditores Imperatoris emendant : male, Cf. eyim 


dictam novellam Isaaci. 
PATROL οκ. CXXXIU. 


μ Lege : sine commercio ubique terrarum. 





715 


MANUELIS COMNENT 


716 


IV. 


DE JURAMENTO JUDIEORUM. 


Suggestio cujusdam, [acti ex Judeo Christiani ; ^ 


continens, qualesit Judrorum jusjurandum. 


Indigous ego et hunillimus potentissims ae 
Sacra? tug majestatis servus, confidenter preces 
tibi, sacratissime princeps, offero. Ex Judæis natus 
sum servus tuus, de castro tibi subjecto Attalia, 
Dei vero benignitate, qui non venit vocatum justos, 
$e( peccatores ad poenitentiam , ad delictorum 
fneorum agnitionem perveni, sanctumque baptisma 


per animi conversionem suscepi. Deinde propter 


felicitatem divini imperii tui,tres quoque fraterculos 
meos baptizavi. Et oblatis precibus suggestum a 
vobis est beatissime sancteque memoriz domino 
et imperatori nostro, patri divinitus coronata sa- 
ctzque majestatis tux», ut uobis donaret Judaicas 
parentum nostrorum ædes, ac reconditas in iis non 
magni pretii res, quæ a. Judseis detinerentur. Ac 
per favorem sacro majestatis ipsius, suggestio nostra 
est exaudita, Quippe conseeuti sumus honorandum 
οἱ adorandum rescriptum ad quiestorem, ut zdes 
ejusmodi nobis traderentur. Itaque secundum man- 
datum hoc, res successit. Ac ope sacre majestatis 


tue conversa domus istzc est a nóbis servis tuig 


ih sacrosanctum. templum, quod Sancte Resurre- 
ctionis appellatur. Ordinavimus et monachos quos- 
dam ín eo, quipro sscro imperio tuo, proque 
Christianis universis, preces fundant. Rerum quo- 
que nostrarum nomine quistorem appellavimus, 


'"Yxóurncic «uoc ἀπὸ 'lovóaiwy Χριστιανοῦ 
yeroué£vov , περιέχουσα ὁποῖός ἐστιν ὁ ὅὄρκος 
τῶν Ἱουδαίωγ. 

Ἰολμῶν ὁ ἀνάξιος xa: πανευτελὴ: ξοῦλος «i: 
κραείστης xai ἁγίας σου βασιλείας δέρµα:, δὲαπυτά. 
µου Ate. Ἐξ Ἰουδαίων ἐγενόμην ὁ δοῦλός σου 3, 
τοῦ δουλιχοῦ σου κάστρου ᾿Ατταλείας. Φιλανθριυπίᾳ 
δὲ θεοῦ, τοῦ μὴ ἑλθόντος χαλέσαι διχαίους ἀλλὰ 
ἁμαρτωλοὺς εἰς µετάνοιαν, εἰς ἐπίγνωσιν Ὄλθον 
τῶν ἐμῶν ἁμαρτιῶν, xal βάπτισμα ἅγιον διὰ µε- 
τανοίας ἑδεξάμην. Εἶτα δι εὐτυχίαν τοῦ ἐνθέω 
κράτους σου ἑδάπτισα xal ἕτερα τρία ἀδέλφ.ά yov 
καὶ ὑπεμνήσθη παρ ἡμῶν ὁ τρισµαχάριστο; 
xai γιος ἡμῶν αὐθέντης χαὶ βασιλεὺς, ὁ πατὶρ 
τῆς θεοστεφοὺς xaV ἁγίας βααιλείας σου, ὡς à 
δωρήσηται ἡμῖν «b. Ιουδαϊχὸν ἐχεῖνο τῶν ἡμετέρων 
γονέων οἴχημα xai τὰ àv αὐτῷ ἀποχείμενα ὁλ- 
γοστὰ πράγματα, χατασχεθέντα παρὰ τῶν ἹἸουδαίων' 
καὶ διὰ τῖς ἀντιλήψεως τῆς ἁγίας βασιλείας αὐτοῦ 
εἰσηχούσθη fj ὑπόμνησις ἡμῶν, καὶ ἐγένετο μῖν «ipla 
xa προσκυνητὴ λύσις πρὸς τὸν πράκτορα, παραδο- 
θῆναι ἡμῖν τὸ τοιοῦτον οἴχημα. Κατὰ ταύτην οὖν 
εν κρόσταξιν γέἐγονεν οὕτως * xal τῇ ἀντιλήψει 
τῆς ἁγίας βασιλείας σου γέγονε τὸ τοιοῦτον οἴχημα 
παρ ἡμῶν τῶν δούλων ναὺς ἅγιος οὕτω χαλούμε- 
vos ἡ ᾽Αγία ᾽Ανάστασις, xal μοναχούς τινας ἓν αὐτῷ 
χατετάξαµεν ἐπὶ τῷ ὑπερεύχεσθαι τῆς ἁγίας σο 
βασιλείας χαὶ πάντων τῶν Χριστιανῶν. Ἐξεχαλέ- 
capsv δὲ τὸν πράκτορα xol περὶ τῶν ἡμετέρων 








ut-ese nobis restituerentur. Verum eas inflciai sunt (? πραγμάτων, ὡς ἂν ἀποδοθῶσιν ἡμῖν * χαὶ ἔξαρ"οι 


Judei. Quamobrem nobis injunxit quæstor, ut 
causa nostra per juramentum de calumuia, p.rque 
plenum definiretur. Et ego quidem, ceu. Christianus 
jnramentum de calumnia przstarem ; illi vero, ple- 
num.. Non tamen ut ipsi velleut, sed quale jura- 
mentum eis ego in scriptis darem. Quod quidem 
tale est, ln. primis, ut rubo cingatur, et insideat 
culleo, ac mare ingrediens, ter circumcisionem 
suam conspuat, his verbis utens : lta. me juvet 
Barase, Raræa, Adonai, Eloi, qui transduxit Israelem 
per mare Rubrum siccis pedibus et aquam eise 
saxo potabilein priebuit, maunaque comedendum 
dedit eis, cum coternicibus , licet ipsi facti fuerint 
ingrati, repudiatis porci carnibus. Per eam legem, 


ἑἐγένοντο οἱ Ἰουδαῖοι. Προσέταξεν οὖν ὁ πράκτωρ 
ἡμῖν λυθῆναι τὴν ὑπόθεσιν ἡμῶν διὰ συχοφαντιεχού 
καὶ τελείου * xal ἐγὼ μὲν ὡς Χριστιανὸς ἵνα τλη- 
ῥώσω τὸν συχοφανειχὸν. αὐτοὶ δὲ τὸν τέλειον, πλὺν. 
οὐχ ὡς αὐτοὶ θέλουσιν, ἀλλ᾽ ὡς ἂν ἐγὼ δώσω αὐτοῖς 
ἑγγράφως. "Ectt δὲ οὕτως * lv πρώτοις, ἵνα ζώση- 
ται τὴν Bátov, xal χαθαλλικεύσῃ τὸν ἀσχὸν, xai 
ἐμθῇ εἰς τὴν θάλασσαν, xal πτύσῃ τὴν περιτομῖν 
αὐτοῦ τρίτον, λέγων οὕτως» « Mà «bv Βαρασῇ, 
Bapad, 'Abuvat, 'EXut, τὸν διαπεράσαντα τὴν "Epu-- 
θρὰν θάλασσαν τὸν "IopatjA ἀδρόχως, χαὶ ποτίσαντα 
αὐτοὺς ὕδωρ ix πέτρας, xal δόντα αὐτοῖς μάννα 
φαχεῖν χαὶ ὁρτυγομετρίαν, εἰ xat αὐτοὶ ἀχάριστα 
ἑἐγένοντο οὗ παραιτησάμενοι τὰ τοῦ χοίρου χρέα. Mi 


quam Adonai promulgavit ; perquesputi rejectionem D τὸν νόµον, ὃν δέδωχεν ᾿Αδωναῖ, xal τὸν ἑμτετυς μὲν 


banc incorpus circumcisionis, et per rubum, quo 
cincti sunt lumbi iei, non mentiendi causa nomen 
Domini Sabaoth in boc jurejurando assumo. Sin id 
mendacii causa facio subjecti sint exsecrationi 
prodeuntes ex ventre meo liberi.More cazei parietem 
palpando quzram, οἱ instar ejus, qui oculis caret, 
lábar. Prater hzc omnia, tellus aperiat os suum, 
meque absorbeat, ut Dathanem et Abiromum. Atque 
hoc jusjurandum ipsi non gravate susceperunt. 
Deinde cum ego juramentum de calumnia 
pre siitiscem, illi plenum hoc prastare recusarunt, 


τοῦ σώματος τῆς περιτομῆς, xal τὴν βάτον, fiv x 
ἐμαυτοῦ ὁσφύῖ περιζώννυμαι * o)x ἐπὶ Ψψεύδους 
ὁμνύω τὸ ὄνομα Κυρίου Za6au8 * εἰ δὲ ἐπὶ ψεύδους 
ὀμνύω, ἐπιχατάρατα τὰ Éxyova τῆς κοιλίας µου, 
Ψηλαςἡἠσω ὡς ὁ τυφλὸς τοῖχον, καὶ ὡς μὴ ὁτάρχων 
ἔχων ὀφθαλμοὺς πεσοῦμαι σὺν τούτοις κπᾶσιν, üvot- 
ξάτω ἡ ΥΠ τὸ στόµα αὑτῆς, χαὶ καταπιέτω µε. ὡς 
Δαθὰν xal ᾿Αδειρών. » Καὶ οὗτοι τὸν ὄρχον τοῦτον 
ἀσμένως ἐδέξαντο, Εἶτα μετὰ τὸ ὀμόσαι kp. τὸν 
σνκοφαντικὸν, οὐ θέλησαν πληρῶσαι τὸν τἐλε:ον * 
ἀλλὰ δώροις τὸν πράκτορα µετελθόντες ἐξέφυγον 


7 


NOVELL & CONSTITUTIONES. 


ul 


«lv ὄρχον. Δ.ὰ γοῦν τοῦτο δέοµαι xal mapaxali τὸ A sed quiestore muneribus occupato, evaserunt, Hane 


ἔιῦεον κράτος σου Ὑενέσθα, pot τιµίαν xal προδχυ” 
νητὴν λύσιν πρὸς τὸν κατὰ τὴν ἡμέραν πράκτορα, 
διοριζοµένην, fj τὸν τοιοῦτον ὄρχον ὁμόσαι xaX ph 
βουλομένους τοὺς Ἰουδαίους , h ἀναμφιθόλως ἀπο- 
ῥοῦναι ἡμῖν τὰ εὐλόγως παρ ἡμῶν ἐπιζττούμενα 
πράγματα. Καὶ εἰ τοῦτο Υένοιτο, δἑέσποτά µου ἅ (ες, 
οὗ παύσομαι παρ) ὅλην µου τὴν ζωὴν τῆς ἁγίας 
6ου βασιλείας ὑπερεύχεσθαι » Tic ὡς δοῦλος ἀνάξ.ος 
εολμήσας ἐδείθην. 
Artiypag?; βασιιχή. | 

Ὑπόδειξον τὴν παροῦσαν λύσιν ςῆς βασιλείας 
µου τῷ μεγαλεπιφανεστάτῳ δουχὶ τῶν Κιδυῤῥαιω- 
τῶν, xal οὗτος ἵνα µεταχαλέσηται xal τοὺς παρὰ 
σοῦ διεγχαλουµένους Ἰουδαίους. Kal ἐάἀν σου τὸν 
συχοφαντιχὸν ἑπομοσαμένου, ὡς ὑπέμνησας, οὗτοι 
ἀναποδίζωσε πρὺς τὸν ἐν τῇ ὑπομνήσει σου δηλού- 
µενον τέλειον, παραπείσῃ αὐτους f) τὸν τοιοῦτον 
ἀποδοῦναι τέλειον, καθὼς ἑντὸς ἀνατάττεται, ἢ ἃ 
λέγεις πράγµατα ἀντιστρέψαι πρὸς cf. TQ μηνὶ 
Νοεμθρίῳ ἐπινεμήσεως ια’ δι ἐρυθρῶν γραμμάτων 
τῆς βασιλικῆς xat θείας χειρός. 


llapsx60At Tsvouévn περὶ Ιουδαίων 
Παρεξεδλήθη ἀπὸ τοῦ Ἐπαρχικοῦ βιθλίου ὁ ὄρχος, 
ὃν ὀμνύουσιν οἱ Ἱουδαῖοι, ὁ καὶ περιέχων οὕτως: 
Ἐν πρώτοις ἵνα ζώσηται τὴν βάτον, καὶ χρατήσῃ 
ἐν ταῖς χεραὶν αὐτοῦ τὸ µεγαλεῖον, xai εἴπῃ οὔ- 


: πως εΕὐλογητὸς Κύριὸς 6 θιὸς τῶν πατέρων ἡμῶν, 


igitur ob causam supplico et oro divam majestatem 
tuam, ut honorandum et adorandum rescriptum 
ad quistorem hujus te:poris impetrem ; quo sta- 
tuatur, vel ut ejusmodi juramentum etiam inviti 


JdJudæi prestent, vel haud. dubie nobis restituant 


cas res, quas jure poscimns. I4 si fiat, sacratissime 
princeps, non desinam toto viiæ nieze tempore pro 
sacro imperio tuo vota facere, cujus indignum ego 
mancipium, preces has confidenter obtuli. 


liescriplum imperatoris. 

Ostende p:xscus hoe mzjestatis 1100 rescriptum. 
ill.steissimo Cibyrrhaotarum duci, qui Judieos 
etiain, 3bs tle accusatos, arccssat. Ας siquidem 
ubi tu juramentum de calumnia preestiteris, quem- 
ad nodum te facturum suggessisti, Judei jusjuran- 
dum illud absolutum, — quod in — suggessione tua 
exponis, recusaverint : suadebit eis, ut aut jusju- 
randum ejusmodi absolutum  przstent, sicut in- 
serium est; aut tuz libi res, quas comnieiuoras, 
restituantur. Dat. mense Novembri, indictione un- 
decima, rubris literis imperatorize sacrzque ma- 
nus. 


Extractum de Judeis. 

Hoc jusjurandum, quod Judzi prestaut, excer- - 
plum est ex Ebro Prafectorio, verbaque ejusmodi - 
conünet : Imprimis rubo vingatut, manibusque 
Suis &ugustam rem teneat, et his verbis vtotur : 
« Benedictus Dominus Deus poatrum nostrorum, qui - 


ὁ χοιήσας τὸν οὐρανὸν xai τὴν γῆν, καὶ διαγαγὼν C corium el terram condidit, perque siccum nos trans 


ἡμᾶς διὰ ξηρᾶς τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν,ὃτι οὗ φεύ- 
ὅομαι. El δὲ xoi διαφευδόµενος εὑρ:θῶ, δῴη uo 
Κύριος ὁ θεὺς τήν λέπραν τοῦ Γιεζη καὶ τοῦ Αμμᾶ, 
Ἠλεὶ τοῦ ἱερέως τὴν καταδίχην, xal ἀνοιξάτω ἡ γῆ 


* στόμα αὐτῆς , Xal χαταπιέτω µε ζῶντα, ὡς Δα- 


θὰν xal ᾿Αδειρών. » 


Ἡ ὑπο]ραφή. 

O κριτὴς τοῦ Βήλου καὶ ἐπὶ τοῦ Ἱπποδρόμου, 
Βασίλειος ὁ Πεχούλης, τὰ παρόντα ῥήματα τοῦ ὄρχου 
ἀπὸ τοῦ Ἐπαρχικοῦ βιδλίου παρεχδαλὼν καὶ ἰσά- 
ζοντα εὐρὼν ὑπέγραφα xal ἑσφράχισα. 


ΕΊχε καὶ Bos.Alar κάτωθεν ἁπῃωρημένη», ἔχου- 


Rubrum mare duxit, quoniam non mentior, Quod 
si mentiri deprehensus fuero, det mibi Dominus, qui 
Deus est, lcpram Giezzs, et Arms — ac Eli sacerdotia 
supplicium :ei os suum tellus aperiat, meque vi. 
vum absorbeat, instar Dathanis et Abironi. » 


Subscriptio. 

Ege Basilius Pecules Judex Veli, et Hippodromi 
prefectus, eum hæe praesentis jurisjurandi verba 
de libro Przfectorio excerpsissem, eaque dapro- 
hendissem origini respondere, subscripsi et sub- 
signavi. 


Habebat. et bullam inferius. appensam, qua ab utra- 


σαν ἐξ ἀμροτόρων τῶν μερῶν γράμματα, οὕτως f que parte lilleras continebat, in hanc sententiam ς 


ἔχονεα, 
Ἐκ τῆς σφραἵῖδος ἴαθι τὸν γεγραφότα, 
Κρ.τὴν Πεχούλην ὃς θέλει γνωριζέτω. 


i 


Ex signo eum qni scripsit hiec agnoscito, 
Quisquis volet. Peculem agnoscat judicem. 


AUREA BULLA DE INSTRUMENTIS ECCLES!ARUM (5). 


Περὶ δικαιωμάτων τῶν ἁπανταχοῦ xx Anci, 
ἐπὶ τῇ χατοχῃῇ τῶν ἀχιγ ἠτων. 


Ὁ Βαλσαμών. 


Απε.ἰύθη χρυσόθουλ.Ίυς «Ἰόγος τοῦ αὑτοῦ 
κραταιοῦ ἁγίου ἡμῶν. βασιλέως κατὰ μῆνα Φε- 
6ροιάριον, ἐπινεμήσεως ια τοῦ «χνς’ ξτους, à 


(6) Auno 148. 


De instrumentis omnium, qua ubique tnl, ecclesia. 
rum, ob possessionem immobilium. 
| Balsan:on. 
Emissa esi aurea bulla imperctoris nosiri, domini 
Manuelis Comneui, mense F ebruario, indictione un- 
decima, anno 6056, qu.» et medicairix dicitur, wt* 





715 


MANUELIS COMNENI 





116 


IV. 


DE JURAMENTO JUDAEORUM. 


Suggestio cujusdam, [αεί ex Judeo Christiani ; ^ 


continens, qualesit Judeorum | jusjurandum. 


Indigaus ego et huwillimus potentissims ae 
Sacre iu majestatis servus, confidenter preces 
tibi, sacratissinie princeps, offero. Ex Judæis natus 
sum servus tuus, de castro tibi subjecto Attalia, 
Dei vero benignitate, qui non venit vocatum justos, 
οι peccatores ad poenitentiam , ad delictorum 
fneorum agoitionem perveni, sanctumque baptisma 
per animi conversionem suscepi. Deinde propter 
felicitatem divini imperii tui,tres quoque fraterculos 
meos baptizavi. Et oblatis precibus suggestum a 
vobis est beatissime sancteque memoriz domino 
et imperatori nostro, patri divinitus coronata sa- 
eræque majestatis tux, ut nobis donaret Judaicas 
parentum nostrorum :edes, ac reconditas in iis non 
magni pretii res, quz a Judmis detinerentur. Ac 
per favorem sacro majestatis ipsius, suggestio nostra 
est exaudita. Quippe consecuti sumus honorandum 
*4 adorandum rescriptom ad quaestorem, ut zedes 
ejnsmodi nobis traderentur. Itaque secundum man- 
datum hoc, res successit. Ac ope sacrae majestatis 
tuæ conversa domus istmc est a nóbis servis tuis 
ih sacrosanetum templum, quod Sancte Resurre- 
ctionis appellatur. Ordinavimus et monachos quos- 
dam in eo, qui pro sacro imperio tuo, proque 
Christianis universis, preces fundant. Rerum quo- 
que nostrarum nomine quastorem appellavimus, 


"Yxóurncic «uoc ἀπὸ Ιουδαίων Χριστιανοῦ 
1εγοµένου , περιέχουσα ὁποῖός ἐστιν ὁ ὅὄρκος 
τῶν Ιουδαίων. 


Ἰολμῶν ὁ ἀνάξιος xoi πανευτελὴ:; ξοῦλος τῆς 
κραεἰστης xai ἁγίας σου βασιλείας δέοµα:, δἑσποτά 
µου Byte. "EC Ἰουδαίων ἐγενόμην ὁ δοὺλός σου ὁπ) 
τοῦ δουλικοῦ σου κάστρου ᾿Ατταλείας. Φιλανθρωπίᾳ 
δὲ θεοῦ, τοῦ μὴ ἑλθόντος χαλέσαι δικαίους ἀλλὰ 
ἁμαρτωλοὺς sl; µετάνοιαν, εἰς ἑπίγνωσιν ᾖλθον 
τῶν ἐμῶν ἁμαρτιῶν, xal βάπτισμα ἅγιον διὰ µε. 
τανοίας ἱδεξάμην. Εἶτα δι εὐτυχίαν τοῦ ἐνθέο 
κράτους σου ἑδάπτισα καὶ ἕτερα τρία ἀδέλφ.ά µου. 
καὶ ὑπεμνήσθη παρ ἡμῶν 6 τερισµαχάριατο: 
xai ἅγιος ἡμῶν αὐθέντης xdi βασιλεὺς, ὁ macho 
τῆς θεοστεφοῦς xoV ἁγίας βασιλείας σου, ὡς ἂν 
δωρήσηται ἡμῖν τὸ "fovbatxby ἐχεῖνο τῶν ἡματέρων 
Υονέων οἴχημα xal τὰ ἓν αὐτῷ ἀποχείμενα ὁλ:: 
γοστὰ πράγµατα, χατασχεθέντα παρὰ τῶν Ἰουδαίων' 
καὶ διὰ τῖς ἀντιλήψεως τῆς ἁγίας βασιλείας αὐτοῦ 
εἰσηχούσθη fj ὑπόμνησις ἡμῶν, χαὶ ἐγένετο ij μῖν τιµίΣ 
xai προσχυνητὴ λύσις πρὸς τὸν πράχτορα, παραδο- 
θῆναι ἡμῖν τὸ τοιοῦτον οἴχημα. Κατὰ ταύτην οὖν 
4hv πρόσταξιν γέγονεν οὕτως * xal τῇ ἀντιλήφει 
τῆς ἁγίας βασιλείας σου γέγονε τὸ τοιοῦτον οἴκημα 
παρ ἡμῶν τῶν δούλων ναὸς ἅγιος οὕτω χαλούμε- 
νος ἡ ᾽Αγία Ανάστασις, xat μοναχούς τινας iv αὐτῷ | 
χατετάξαµεν imi τῷ ὑπερεύχεσθαι τῆς ἁγίας 6ο 
βασιλείας xaX πάντων τῶν Χριστιανῶν. Ἐξεχαλέ- 
capty δὲ τὸν πράκτορα xal περὶ τῶν ἡμετέρων 








ut-ese nobis restituerentur. Verum eas inflciati sunt (? πραγμάτων, ὡς ἂν ἀπολοθῶσιν ἡμῖν * χαὶ ἔξαρνοι 


Judei. Quamobrem nobis injunxit quæstor, ut 
causa nosira per juramentum de calumuia, p.rque 
plenum definiretur. Et ego quidem, ceu. Christianus 
jnramentum de calumnia prestarem ; illi vero, ple- 
num.. Non tamen ut ipsi vellent, sed quale jura- 
mentum eis ego in scriptis darem. Quod quidem 
tale est. In primis, ut rubo cingatur, et insideat 
culleo, ac mare ingrediens, ter circumcisionem 
suam cConspuat, his verbis utens: lta. me juvet 
Darase, Raræa, Adonai, Eloi, qui transduxit Israelcm 
per ware Rubrum siccis pedibus et aquam eis e 
saxo potabilem priebuit, maunaque comedendum 
dedit eis, cum coturnicibus , licet ipsi facti fuerint 
ingrati, repudiatis porci carnibus. Per eam legem, 


&vévovto οἱ Ἰουδαῖοι. Προσέταξεν οὖν 6 πράχτωρ 
ἡμῖν Ἀνθῆναι τὴν ὑπόθεσιν ἡμῶν διὰ συχοφαντικοῦ 
xa τελείου * xal ἐγὼ μὲν ὡς Χριστιανὸς ἵνα πλη- 
poto τὸν συχοφαντιχὸν. αὐτοὶ δὲ τὸν τέλειον, πλῖν 
οὐχ ὡς αὐτοὶ θέλουσιν, ἀλλ) ὡς ἂν ἐγὼ δώσω αὐτοῖς 
ἐγγράφως. Ἔστι δὲ οὕτως ^ ly πρώτοις, ἵνα ζώση- 
ται τὴν βάτον, xal χαθαλλικεύσῃ τὸν ἀσχὺν, xai 
ἐμθῇ εἰς τὴν θάλασσαν, xal πτύσῃ τὴν περιτομὴν 
αὐτοῦ τρίτον, λέγων οὕτως» « Mà τὸν Βαρασῆ, 
Βαραᾶ, ᾿Αδωνα!, 'EXot, τὸν διαπεράσχντα τὴν "Epv- 
θρὰν θάλασσαν τὸν Ἱσραὴλ ἀδρόχως, xaX ποτίσαντα 
αὐτοὺς ὕδωρ ix πέτρας, χαὶ δόντα αὑτοῖς μάννα 
φαγεῖν xai ὁρτνγομετρίαν, «i xal αὑτοὶ ἀχάριστοι 
ἐγένοντο οὗ παραιτηαάµενοι τὰ τοῦ χοίρου χρέα. Mi 


quam Adonai promulgavit ; perquesputi rejectionem D τὸν νόµον, ὃν Δέδωχεν ᾿Αδωναῖ, xai τὸν ἔμπτυσμὸν 


banc incorpus circumcisionis, et per rubum, quo 
cincti sunt lumbi mei, non mentiendi causa nomen 
Domini Sabaoth in boc jurejurando assumo. Sin id 
mendacii causa facio subjecti sint exsecratioui 
prodeuutes ex ventre meo liberi.More czxei parietein 
palpando quzram, οἱ instar ejus, qui oculis caret, 
lábar. Prater hiec omnia, tellus aperiat os. suum, 
meque absorbeat, ut Dathanem et Abiromum. Atque 
hoc jusjurandum ipei non gravate susceperunt, 
Deinde cum ego juramentum de calumnia 
pre sitissem, illi plenum lioc prastare recusarunt, 


τοῦ σώματος τῆς περιτομῆς, xal τὴν Bázov, fiv τή 
ἐμαυτοῦ ὁσφύῖ περιζώννυμαι * oüx ἐπὶ ψεύδουι 
ὁμνύω τὸ ὄνομα Κυρίου Σαδαώθ. εἰ δὲ ἐπὶ ψεύδους 
ὀμνύω, ἐπιχατάρατα τὰ ἔχγονα τῆς Χοιλίας µον, 
Ψηλαςἡἠσω ὡς ὁ τυφλὸς τοῖχον, καὶ ὡς μὴ ὑπάρχων 
ἔχων ὀφθαλμοὺς πεσοῦμαι σὺν τούτοις πᾶσιν, dvot- 
ξάτω ἡ γῆ τὸ στόµα αὐτῆς, xal καταπιέτω µε. ὡς 
Δαθὰν χαὶ ᾿Αθειρών. » Καὶ οὗτοι τὸν ὄρχον τοῦτον 
ἀσμένως tót£avvo. Εἶτα μετὰ τὸ ὁμόσαι ἐμὲ τὸν 
σνκοφαντικὸν, οὐχ ἠθέλησαν πληρῶσαι τὸν τέλειου * 
ἀλλὰ δώροις τὸν πράκτορα µετελθόντες ἐξέφυγον 





«αν t 
C 
ῤ 


"uv ——— NOVELL € CONSTITUTIONES. 118 
«hv ὄρχον. Διὰ γοῦν το-το δέοµαι xal παρακαλῶ τὸ A sed qurestore muneribus occupato, evaserunt, Hane 


ἔνθεον χράτος σου γενέσθα. µοι τιµίαν xat προσχυ- 
νητὴν λύσιν πρὸς τὸν χατὰ τὴν ἡμέραν πράκτορα, 
διοριζοµένην, fj τὸν τοιοῦτον ὄρχον ὁμόσαι καὶ μὴ 
βουλομένους τοὺς Ιουδαίους , Ἡ ἀναμφιβόλως ἀπο- 
δοῦναι ἡμῖν τὰ εὐλόγως παρ ἡμῶν ἐπιξττούμενα 
πράγματα. Καὶ si τοῦτο γένοιτο, δέσποτά µου & t5, 
οὗ παύσομαι παρ) ὅλην µου τὴν ζωὴν τῆς ἁγίας 
6ου βασιλείας ὑπερεύχεσθαι * fic ὡς δοῦλος ἀνάξιος 
τολµήσας ἰδεήθην. 
| Avrtiypag?; βασιιχή. 

Ὑπόδειξον τὴν παροῦσαν λύσιν τῆς βασιλείας 
µου τῷ μεγαλεπιφανεστάτῳ δουχὶ τῶν Κιόυῤῥαιω- 
τῶν, xal οὗτος ἵνα µετακαλέσηται xol τοὺς παρὰ 
σοῦ διεγχαλουµένους Ἰουδαίους. Καὶ ἐἀν σου τὸν 
δυχοφαντικὸν ἑπομοσαμένου, ὡς ὑπέμνησας, οὗτοι 
ἀναποδίζωσι πρὸς τὸν ἐν τῇ ὑπομνήῆσει σου δηλού- 
µενον τέλειον, παραπείσῃ mütouc f τὸν τοιοῦτον 
ἀποδοῦναι τέλειον, χαθὼς ἑντὸς ἀνατάττεται, ἢ ἃ 
λέχεις πράγματα ἀντιστρέφαι πρὸς σέ. TQ μηνὶ 
Νοεμδρίῳ ἐπινεμήσεως τα’ δι ἐρυθρῶν γραμμάτων 


τῆς βασιλικῆς xai θείας χειρός. 


llapsx6oAt Tevopévn: περὶ Ιουδαίων 
Παρεξεδλήθη ἀπὸ τοῦ Ἐπαρχικοῦ βιδλίου ὁ ὄρχος, 
0v ὀμνύουσεν οἱ Ἰουδαῖοι, ὁ xoi περιέχων οὕτως, 
Ἐν πρώτοις ἵνα ζώσηται τὴν βάτον, καὶ κρατῄσῃ 
ἐν ταῖς χεραῖν αὐτοῦ τὸ µεγαλεῖον, xai εἴπῃ οὔ- 


; * πως” εΕὐλογητὸς Κύριὸς 6 θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν, 


igitur ob causam supplico et oro divam mejestatem 
tuam, ut honuorandum et adorandum rescriptum 
ad quistorem hujus temporis impetrem; quo sta- 
tatur, vel ut ejusmodi juramen'um etiam inviti 
Judæi praestent, vel haud dubie nobis restituant 
cas res, quas jure poscimus. Id si fiat, sacratissime 
princcps, non desinam toto vitz mez tempore pro 
sacro imperio tuo vola facere, cujus indignum ego 
mancipium, preces has confidenter. obtuli. | 


lescriplum imperatoris. 

Ostende pizsens hoe mzjestatis meze. rescriptum 
ill.strissimu Cibyrrhzotarum duci, qui udæos 
etiain, abs le accusatos, arcessat. Λο siquidem 
ubi tu juramentum de calumnia pr:estiteris, quem- 
ad nodum te facturum suggessisti, Judæi jusjuran- 
dum illud absolutum, quod in suggessione tua 


expouis, recusaverint : suadebit eis, ut aut jusju- 


randum ejusmodi absolutum — praestent, sicut. in- 
serium est; aut tuz libi res, quas commetuoras, 
restituantur. Dat. mense Novembri, indictione un» 


declma, rubris litteris imperatoriz sacræque ma- 


Extractum de Judaeis. 

Hoc jusjurandum, quod Judzi praestant, excer- 
plum est. ex Ebro Prafectorio, verbaque ejusmodi 
continet : Lnprimis rubo cingatut, manibusque 
suis augustam rem teneat, et his verbis utatur : 
« Benedictus Dominus Deus patrum nostrorum, qui 


ὁ ποιῆσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν fv, καὶ διαγαγὼν C celum et terram condidit, perque siccum nos trans 


ἡμᾶς διὰ ξηρᾶς τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν,ὃτι οὐ qeó- 
ὅομαι. El δὲ καὶ διαψευξόµενος εὑρ:θώ, δῴη µοι 
Κύριος ὁ θεὸς τήν λέπραν τοῦ Γιεζη xal τοῦ ᾽Αμμᾶ, 


Ἠλεὶ τοῦ ἱερέως τὴν χαταδίχην, χαὶ ἀνοιξάτω ἡ vf 


τὸ στόµα αὐτῆς , xal καταπιέτω µε ζῶντα, ὡς Δα- 
θὰν xai Αθειρών. » 


Ἡ ὑπογραφή. 

'O κριτὴς τοῦ Βήλου xai ἐπὶ τοῦ Ἱπποδρόμου, 
Βασίλειος ὁ Πεχούλης, τὰ παρόντα ῥήματα τοῦ 6pxou 
ἀπὸ τοῦ Ἐπαρχικοῦ βιθλίον παρεχδαλὼν καὶ ἰσά- 
ζοντα εὑρὼν ὑπέγραγα καὶ ἑσφράγισα. 


Elzs xal BoóAAar κάτωθεν ἁπῃωρημένη», ἔχου- 


σαν ἐξ ἁμφοτέρων τῶν μερῶ» γράμματα, οὕτως D que parte litteras continebat, in hanc sententiam ς 


Éxorca 
'Ex τῆς σφραγῖδος ἴσθι τὸν γεγραφότα, 
Κρ.τὴν Πεχούλην ὃς θέλει γνωρ:ζέτω. 


i 


Rubrum mare duxit, quoniam non mentior, Quod 
si mentiri deprehensus fuero, det mibi Dominus, qui 
Deus est, lepram Giezæ, οἱ Aims — ac Eli sacerdotia 
supplicium :ei os suum tellus aperiat, meque vi- 
vum absorbeat, instar Dathanis et Abironi. » 


Subscripiio, 

Ege Basilius Peculcs Judex Veli, οἱ Hippodromi 
prefectus, cum hæe presentis jurisjurandi verba 
de libro Przfectorio excerpsissem, eaque depre- 
leudissem origini respondere, subscripsi et sub- 
signavi. 


Habebat et bullam inferius. appensam, qua ab utra- 


Ex signo eum qni scripsit hiec. agnoscito, 
Quisquis volet. Peeulem agnoscat judicem. 


AUREA BULLA DE INSTRUMENTIS ECCLESIARUM (5). 


Περὶ δικαιωμάτων τῶν ἁπανταχοῦ ἐχκλησιῶν, 
ἐπὶ τῇ κατοχῇ τῶν ἀχιγήτων. 


Ὁ Βαλσαμών. 


Aasabon xpvcoóCovAloc «Ἰόγος τοῦ αὑτοῦ 
χραταιοῦ ἁγίου ἡμῶ» βασιλέως κατὰ µῆνα Φε- 
όροι άριον, ἐπιγεμήσεως ια τοῦ «χνς’ ἔτους, ὁ 


(5) Anno 1346. 


De instrumentis omnium, qua ubique euni, ecclesia- 
rut, 0b possessionem immobilium, 


Balsanion. 
Emissa esi aurea bulla imperctoris nosiri, domini 
Manuelis Comneui, mense F ebruario, indictione un- 
decima, anno 6656, qu.» et medicatrix dicitur, κ. 








119 MANUELIS COMNENI 190 
pote qua [oriqsse medeatur titulis el juribus omuium A xal ἰατὴρ Aeyónevoc ὡς ἰἱώμεγος τὰ χωλεύοντα 


ecclesiarum, qua claudicant, episcopatuum acilicet, 
εἰ metropolium, εἰ ipsius Magne Ecclesie. Qua 
eliam ad verbum sic habet : 


Qui post Mosem fuit electi illius populi imperator 
Jesus, Jerichuntis festinans munimenta ac pro- 
pugnacula diruere, sacerdotibus jussit in circuitu 
tuba cahere, et sic murorum propugnacula mira- 
biliter dejecit. Imperio autem meo, quod novo po- 
pulo 4 Deo electo przest post illum principem po- 
puli servatorem et ducem, alium Mosem, inclytum 
dico imperii mei dominum et genitorem, veluti 
quedam Jerichuntina moenia , diruere properanti 
communis Christianorum inimici propugnacula , 


ἴσως δικαιώµατα τῶν ἁπανταχοῦ éxxAno ww, 
ἐπισκοπῶν δη.ονότι xal µητροπόλεωκ καὶ αὐ- 
τῆς τῆς ΜεγάῖΊης Εκκλησίας. "Oc xal κατὰ 
ῥῆμα οὐεωσὶ δια.αμόδάνει" 

'O μὲν μετὰ Μωσέα τοῦ ἐχλεκτοῦ λαοῦ ἐχεῖνος 
στρατηγὸς Ἰηαοῦς τὰ Ἱεριχαύντεια καθελεῖν ἔπει- 
γόµενος ὀχυρώματα τοῖς ἱερεῦσι χύκλῳ σαλπίσειν 
ἐχέλευε, xai οὕτω παραδόξως τὰς τῶν τειχῶν 
ἐπάλξεις κατέῤῥιπτε, τῇ δὲ τοῦ νέρυ τῷ O9 
ἐχλεχκτοῦ χαθηγουµένῃ τούτου λαεῦ βασιλείᾳ µου 


"μετὰ τὸν kv βασιλεῦσιν ἐχεῖνον ἄλλον Μωσέα, τοῦ 


λαοῦ σωτῆρα xal ὁδηγὸν, τὸν ἀοίδιμον λέγω ai- 
θέντην τῆς βασιλείας µου καὶ Ὑεννήτορα, ὥσπερ 
τινὰ τείχη καθελεῖν ἐπειγομένη Ἱεριχούντεια τὰς 


occidentalis dico draconis (6), qui in Sicilia tyran B τοῦ χοινοῦ τῶν Χριστιανῶν ἐχθροῦ ὀχυρώσεις, τοῦ 


nidem exercet, et illinc adversus Romanum impe- 
rium latenter prorepit, veluti spiritalibus quibusdam 
tubis, vestris antistitum Deum uobis quotidie pla- 
cantium precibus ; ad illum diruendum adjuvantibus 
opus est. Sed et ipse divinus Moses, quando cum 
Amalec przlium commisit, sacerdotibus utrimque 
innixus, sic eum fugavit et vicit, Sicut ille ergo, 
mcum quoqne linperium antístitum sustentaculo 
indigens, ad aciem adversus novum hunc Amalec 
propositam, et veluii quamdam lucis columnam 
uovum bunc Israel pracedeniem, et cjus gressus 
dirigentem, preces eorum habere volens; hanc 
p'esentem. Auream Bullam omnium ecelesiarumn 
matri, μου Sion, Bei sapientis habitaculo, ei iis 
qui sunt Ín omnibus iusulis, et in Oriente, et Occi- 
dente antiatitibus donavit, eozum pro imperio meo 
preces magis conürmans. Recte enim scit meum 
imperium, regem nom servari per maliam poten- 
tam, et gigantem non servatam iri in multitudine 
roboris sui : mendex autem equus ad, salutem, 
αἱ dicam cum Propheta, et Psalmographo, et Dei 
patre. 


δυτικοῦ λέγω δράχοντος, τοῦ τῆς Σιχελιχῆς κατᾶ- 
τυραννοῦντος γῆς, χἀχεῖθεν χατὰ τῆς τῶν Ῥωμαίων 
ἐπικρατείας λάθρα ἑρπύσαντος, ἀναλόγως ofa πνεν- 
µατικάς τινας ᾳἀλπιγγας τὰς τῶν τὸν θεὸν ἐξιλεαν- 
µένων καθ) ἑκάστην ὑπὲρ ἡμῶν ἀρχιρέων εὐχὰς 
πρὸς ἐχείνου χαθαίρεσιν συνεργούσας ἔχειν δεῄσει. 
Αλλὰ xui αὐτὸς ὁ θεόπτης Μωσῆς, ὁπηνίκα τῷ 
᾽Αμαλὴκ συνεχρότει τὴν μάχην, ἱερεῦαιν ἑχατέρω- 
θεν στηριζόμενος οὕτω τοῦτον κατετροποῦτο xal 
ὑπερίσχνε * κατ ἐχεῖνον οὖν xal ἢ βασιλεία µου 
τοῦ ἀρχιερατικοῦ δ.οµένη ὑποστηρίγματας εἰς τὲν 
κατὰ τοῦ νέου τούτου 'Apalhx προχειμένην ἀντι- 
παράταξιν, καὶ ὥσπερ τινὰ στύλαν φωτὸς τοῦ νέου 


, lapah) προηγούµενον xai τὰ τούτου χατευθύνουτα 


διαδήµατα, τὰς τούτων ἔχειν εὐχὰς ἐθέλαυσα τὸν 
παρόντα Χρυσόδουλλον Λόγόν τῇ μητρὶ πασῶν τῶν 
Ἐχκλησιῶν, v]j véz Σιὼν, τῷ τῆς τοῦ Θεοῦ σογίας 
ἑνδιαιτήματι, xat τοῖς χατὰ τὰς νήσους πάσας xal 
τὴν Ανατολὴν καὶ την Δύσιν ἀρχιερεῦσιν ἑδράδευσε, 
τὰς ὑπὲρ τῆς βασιλείας µου τούτων εὐχὰς ἐπὶ πλέον 
ἀναῤῥωννύουσα, ᾿Ακριθῶς γὰρ οἶδεν dj βασιλεία 
µου, ὡς οὗ σώζεται βασιλεὺς διὰ πολλὴν δύναμιν, 


καὶ ὡς γίγας οὗ αωθῄήσεται bv πλήθει ἰσχύος αὐτοῦ» φευδἠς δὲ ἵππος εἰς σωτηρίαν, κατὰ «bv θεῖον qávet 


Προφήτην καὶ Φαλμογράφον xaX θεοπάτορα. 

Volens enim, ut firmitas et stabilitas Ecclesire , 
qux omnibus praeest, servetur; et omnibus dietis 
antistitibus sanctarum, qui ubicunque sunt, eccle- 
siarum; et securitatem litulorum ac jurium, quz 
illis adsunt, in ipsorum immobilium. possessione, 
firmius constituens , et praeterea corrigens, si quid 
in eorum juribus claudicet, et mero jure sit desti- 
tutum : et non solum hoc, sed ei si quod jus con- 
sequi debgat ad ejusmodi immobilium dominium, 
deicntionem, οἱ proprietatem, id forlasse prius 
ſactum non est; banc imperii mei Bullam Auream 
ejus, quod deest, medicatricem illis tradidit, quae 
veluti perfectuiu, et. integrum, et omnino incon- 
cussum jus in eis probat. Per quam conſiriat 
4uidem, et iutius facit, quodcunque jus adest 
sanctis ecclesiis, eique, quss illis praesidet, in ipsa- 
zum immobilibus , cujusmodicunque fuerint, οἱ 


(6) ltogerium Sicilie regem intellig't. 


Τοιγάρτοι καὶ «b ἀπεριχλόνητον πάντη φυλάτ- 
τεσθαι θέλουσα, vf] τε πᾶσῶν προχαθηµένῃ Ἐχ- 
χλησιῶν καὶ τοῖς μνημονευθεῖσι πᾶσιν ἀρχιερεῦσι 
τῶν ὀπουδήποτε ἁγίων Ἐκκλησιῶν, xai τὸ ἀσφαλὲς 
τῶν προσόντων ταύταις διχαιωµάτων ἐπὶ τῇ χατοχῇ 
τῶν ἀχινήτων αὑτῶν βεθαιότερον χαθιστῶσα, προσ” 
επανορθοῦσα δὲ xat εἴ τί που χωλεῦον ἴσως ἐστὶν 
ἐν τοῖς αὐτῶν δικαιώµασι xal τῆς ἀχριδείας λειπό- 
µενον * χαὶ οὗ µόνον τοῦτο, ἀλλὰ xal ei τί που 
ὀφεῖλον ἑπαχολουθῆσαι διχαίωµα πρὸς τὴν ἀσφα)ἢ 
κῶν τοιούτων ἀχινήτων δεσποτείαν, κατοχην ts xal 
κυριότητα γενέσθαι (oo; οὐκ ἔςθασεν "αὐτὸν δὴ 
vdv παρόντα χρ’σόδουλλον λόγον ἰατῆρα d βασιλεία 
µου τούτου δὴ τοῦ ἑλλείποντος αὐτοῖς ἐπιδέδωκεν. 
οἷον ἄρτιον xai ἑλημελὲς δειχνύντα τὸ ἐπὶ τούτοις 
δίκαιον xat εἰς τὸ παντελὲς ἁδιάσειστον. δι οὗ xal 
βεδαιοῖ μὲν καὶ ἁσφαλέστερον τίθησι πᾶν προσὺν 











721 


NOVELL/E CONSTITUTIONES. 


722 


val; xav' αὐτοὺς ἁγιωτάταις τοῦ Θεοῦ Ἐκχλησίαις À ubicunque 68 sita sint ; et quod Lonum.est, melius 


xai αὑτῇ τῇ τούτων προχαθηµένῃ δικαίωµα ἐπὶ 
τοῖς αὐτῶν ἀκινήτοις, ὁποῖον ἂν χαθέστηχε χᾶν 
ὑπουδήποτε ταῦτα διάχεινται, xal τὸ καλὺν χάλ. 
λιον τίθησι τῇ ἐπιχρίσει τε xal φήφῳ τῆς βασιλείας 
µου. Tidv δὲ ἐν αὐτοὶ; kv ὁποίοις εἴπιι τι; θεωρού- 
µενον, εἴτε &v χρυσοδούλλοις λόγοις διαφόρων βασι- 
λέων εἴτε àv αιχιλλίοις εἴτε àv. ἁπλαῖς προστάξεσιν 
εἴτε ἐν λύσεσιν εἴτε iv. πραχτιχοῖς ὑποσχάζον, xat 
κατά τι τοῦ ἀχριθοῦς xai τῆς ὀφειλομένης ἆκολο»- 
(lac λειπόµενον, ἀπό τε βασιλιχῶν προαταγµάτων 
xai νόμων ἐπανορθοὶ * χαὶ διορίζεται μὴ] χατά τι 
πρόχριµα ἐκ τούτων εἶναι ταῖς δηλωθείσαις πάσαις 
ἁγιωτάῖαις Ἐχχλησίάις εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα, 
ἁλλὰ τὸ ὑπόσαθρον ἑχείνων καὶ ἀσθενὲς εὐτονώτα- 
τον εἶναι xal ἀνάλωτον πάσ]ῃ δικαιολογίᾳ τοῦ βου- 
«λομένον λέγειν τι ὑπὲρ τοῦ δηµοσίου, τῷ παρόντι 
χρυσοδούλλφ λόγῳ τῆς βασιλείας µου ῥωννύμενον 
χαὶ ὀφόδρα ἱνδυναμούμενὸν. Καὶ ἵνα ἀπὸ τῶν πολ- 
λῶν, Gv ἄν «ic ἐννοήσειεν, ὀλίγων τινῶν ἡ βασι- 
λείά µου ἐπιμνησθείη, ἐὰν τυχὸν δωρεὰ αὐτοῖς κά- 
βοίχων ἄποσος εἴη f) µέτρων γῆς , αὐτούργιά τινα 
àxalvésay ἐν τοῖς τοιούτοις κτῆµασι τυχὸν μὴ δε- 
δωρηήμένα αὐτοῖς * f) ἐδωρήθησαν μὲν, οὐχ ἀνετρά- 
πῆσαν δὲ al περὶ τούτων προστάξεις' ἡ ἐπὶ προ- 
αφιορισµένοις δεδωρηµένοις αὐτοῖς αἱ περὶ χρο- 
αφωρισµένων προστάξεις οὐχ ἀνετράπησαν * fj τινα 
τῶν ποριδθέντων αὐτοῖς βασιλικῶν προσταγµάτων 
ὀὐδόλως κανεστρώθησαν * f) κατεσιρώθησαν μὲν 


εἴς *iva τῶν σεχρέίων, οὗ µήν γε xol ἐπὶ τοῖς C 


πρὀάφόροις ctxpéxotc* f| χαταστρωθέντα ἁπώλοντο, 
(cu δὲ τούτων πεπιστωµένα εὑρίόχονται * f πραχτι- 
x& ὀφείλοντα προθήναι οὗ προέδησαν, 1| προδάντα 
οὗ χατεστρώθησαν, Ἡ ὁρισθέντα γενέσθαι λογίσιμα 
οὐχ ἐγένοντο’ 3) χατά τινα ἴσως ἄλλην ὁποίαν ἄν 
τις έϊπῃ αἰτίαν εἴτε χατὰ µέρος εἴτε xat καθ) ὁλό- 
χλγρον τὰ προσόντα ταῖς πολλάχις διαληφθείσαις 
ἁγίαις τοῦ θεοῦ Ἐχχλησίαις καὶ τῇ μητρὶ πασῶν 
χωλεύουσι δικαιώµατα κχἀντεῦθεν οὐκ ἔχουσι τὸ 
ἀπεριχλόνητον, κἂν μὴ ῥητῶς ἐνταῦθα πᾶσα ὁποιας 
δή τις αἰτία ὑποσχάζειν ποιοῦσα τὰ διχαιώµατα Ex- 
πεφώνηται * f] ὤφειλον τυχὸν xal ἕτερα δικαιώµα- 
«a προσεπορεχθῆναι αὐταῖς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις &wt- 
γῆτοις, ὥς τινων πάντως προδάντων ἐν αὐταῖς {εἰ 


facit , imperii mei sententia et calculo. Quidquid 
autem est jn. eis, in quibuscunque quis spectatuny 
Id dixorit, sive in aureis bullis diversorum impe- 
ratorum, sive in sigillis, sive in simplicibus man- 
datis, sive in rescriptis, sive ii actis elaudicans, 
et aliquatenus ab eo, quod ést exactuim, αἱ a debita 
consequentia deficiens regalium jussfonum οἱ le- 
gum, corrigit; et decernit, dictis sanctissimis ec- 
clesiis nullum ex ea re praejudicium jn zternum 
afferri : sed quod in eis est infirmum et imbecil- 
lm, esse firmissimum, et nulla juris allegatione 
oppuguandum ab eo, qui velit aliquid pro fisco 
(seu publico) direte, ut quod prasonti tmperii mei 
Bulla Aurea confirmetur et valde corroboretur. Et 
ut ex multis eorum, qua cuipiam in mentem venire 
possint, pauca qusedam ímperium meum me- 
moria repetat : si forte donatio ipsius colonorum 
sit sine certa quantitate, aut mensura lerra, 
vel loea quzdam fertilia innovarint in hujusmodi 
possessionibus, fotte quæ ipsis donata uon fueruiut ; 
aut donaia quidem fuerunt, jussiones autem de his 
facte non sunt revocatis : vel in alio deputatis do- 
matis ipsis jussiones de prius delinitis non sunt 
revocaue : aut jussionum principalium, quz ipsis 
tributse sunt, aliquse nulle modo insinuate fuerunt ; 
aut faerunt quidem insinuatz in aliquo secreto, 
non tamen competente : aut Insinuatg perierunt, 
exempla autem earum fidé digna reperiuntur : aut 
seta, quz procedere debebant, non processerunt : 
vel actus, qui requirebantur, non intervenerunt : 
aut quz fleri debuerunt rationum coimputationes, 
ſaciæ non sunt : aut forte quamlibet aliam ob cau- 
sam, sive ex parte, sive in totum jura sepe dictis 
sanclis Dei ecclesiis, et matri omnium clauüdicant, 
et inde (irMiitstem suam non babent: etsi non, — 
quà id facist esusa, nominatim expressa sit : aut 
forte alis ipsis concedi deb&erunt instrumenta de 
hojistnodi immobilibus, cuni aliqna saltem impe. 
travetunt : (παπι si documentum de quopiam ex 
possessis a se immobilibus nequaquam aequísie- 
rint, nibil 3» presenti Áureze Bullae oratione juva 
buntur) nulla in re hæe omnia, et quiecuuque alia 
cuipiam pro flsco certant in mentem quandoque 


γὰρ µηδόλως τι δικαίωµα ἐπί τινι τῶν προσόντων p venerint, lzdere unquam sanctissimas ecclesias, 


αὐταῖς ἀχινήτων χέκτηνται, οὐδέν τι ἀπὸ τοῦ καρόν- 
4o; χρυσυδούλλου λόγου ὠφεληθῆσονται) κατά 
μηδέν τι ταῦτα πάντα, xol ὅσα ἄν τις ἄλλα εἰς 
νοῦν λάδῃ ποτὶ ὑπὲρ τοῦ δηµοσίου ἀγωνιζόμενος, 
χαταθλάφαι ποτὶ τὰς τοῦ Θεοῦ ἁγιωτάτας Ἐχ- 
χλησίας, τόν τε τῆς τοῦ θεοῦ σοφίας οἶχον καὶ 
τὰς λοιπὰ: μητρὀπόλεις, ἀρχιεπισχοπὰς xal ἔπι- 
σχοπὰᾶς, δυνῄσεται ἐπὶ τοῖς, ὡς εἴρητα., διαφέ- 
βουσιν αὐταῖς ἀχινήτοις ἀφ᾿ οἰωνδήποτε διχαιωµά- 
τών. Ei yàp μὴδέν τι μηδαμῶς δικαίωµα ἑκτή- 


et sapientis Dei templum, reliquasque meetropoles, 
archicpiscopas, episcopas poterunt in jis immobi- 
libus, que, ut dicium est, ad ipsas pertinent, ex 
qualibusceunque documentis. Nam si nullos acqui- 
siverunt unquam jus in aliquibus forie immobi- 
libus, qux liabent, nullam ex przesenti Aurez Bullae 
oratione sentient utilitatem : sicut nec in quibus 
fiséus ad hodiernum usqué diem possessionem ha- 
buit ex justa quapiam causa. In bis enim omnibus 
juris observabitdr exacta disciplina. 


ezwco bti τισιν ἴσως τῶν ροσόντων αὐταῖς ἀχινήτων, οὐδεμίαν ἀπὸ τοῦ παρόντος χρυσοθούλλον 
λόγου ὠφέλειαν ἔξουσιν, ὥσπερ οὐδὲ ἐφ) ol; ἔσχε τὴν xatoyhv ὁ ὁημόσιος àq' οἰασδήτινος εὐλόγου 
αἰτίας µέχρι τῆς σήμερον ' ἐπὶ τούτοις Υὰρ πᾶσι xb ἀκριδὲς παραφυλαχθήσεται, 


Ef τις οὖν θελήσει διὰ φἰλοχρηματίαν ἡ δι ἐτέ- 


Si quis igitur voluerit per avaritiam, aut quam- 


πωπετι ο -' 


πε απ ττα - — 


Qv 50m 7 


i4 


LI 


4 


1 


204, 


Tt 


ποστς. 


COMES 
ii^ 


om, "a7 
25 
4 


PY HUMERIS UOB Á e Ge 
4c . . . BP * | 


. -— Q- 
Du tots 


.7* ων 


Ἔρι CR» 
4 un 
- £n 


li 


MEE -. 





, 


793 MANUELIS COMNENI - p. 
plam aliam eausam, ea contemnere quæ hac Aures Α ραν αἰτίαν τινὰ καταφρονῆσαι τῶν ἓν τῷ παρύντι 


Dulle mei imperii oratione definita sunt; primum 
quidem sanetze Trinitatis splendorem, cum ad tre- 
mendum sistemus tribunal, non conspiciat ; excidat 
autem ct Christianorum parte, ut Judas duodenario, 
Et preter hæe exsecrationem sibi conciliet primo- 
genitorum sanctorum, justorum et deiferorum Pa- 
trum, qui ab avo przwortui fuerunt. 


χρυσοδούλλῳ λόγῳ τῆς βασιλείας µου διωρισµένων, 
πρῶτα μὲν τὸ τῆς ἁγίας Τριάδος φέγγος. ὅτε map- 
ιστάµεθα τῷ φουθερῷ βήματι, μὴ θεάσαιτο * ἐχχέ- 
δοι δὲ xat τῆς τῶν Χριστιανῶν µερίδος, ὡς ὁ Ἰού- 
δας τῆς δωδεχάδος * προσεπιτούτοις χαὶ τὴν ἁρὰν 
ἐπισπάσαιτο τῶν ἀπ᾿ αἰῶνος προχεκοιμηµένων πρω- 
ευτόχυ» ἁγίων διχαίων χαὶ θεοφόρων Πατέρῳν. 


VI. 
AUREA BULLA DE LOCIS A VENETIS CONSTANTINOPOLI POSSIDENDIS (7). 


VII. 
ALCBEA BULLA DE POSSESSIONIBOS MAGN/E ECCLESIA ($). 


De immobilibus Magne Ecclesie. 


Et ili quidem antiquo et celebri Solomonis sa- 
pient:: templo pro viribus offerebant omnes : et 
heic quoque saero et. maximo templo, qnod est 
sub nomine Dei sapientie, qui et ex Solomone et 
Davide secundum humanitatem, derivatur. magni- 
fico et regaliter exstrueto, οπ]υ  erot — illud 
Solomonis praiguratio, nove, inquam, Sioni, areæ 
sanctificationis, Servatoris nostri Ecclesie. (quam 
super apostolicorum mandatorum petram revera 
stabilem et immobilem Spiritus sanctus sedificavii) 
multi diversa munera obtulerunt, quie in immobi- 
libus possessionibus spectaBtur, ad orientem et 
occidentem sitis, et aliquibus in insulis. Quedam 
et peremptionem ab eo sunt acquisita, Borum multa 
(ne dicam plurima) diversis ex causis ad fiscum 
pertinere censebantur ab lis qui ubique sunt, pu- 
blici census descriptoribus , et in ejusmodi rebus 
exercitatis. 


4. Quoniam autem hoc ad mei imperii aures 
[frequenter] delatum est, relatione eorum, qui hec 
magnum et divinum templum dispensant; statim 
"mostra potentia nihil cuncetata,, hanc prasentem 
Bullam huic venerabili domicilio elargita est, per 
quam ei pure donat et concedit nostra pietas om- 
nia, qua ad (iseum [seu publicum] quomodocunque 
pertinent ex iis quae in Oriente et Occidente, et in 
omnibus insulis ab ea possidentur, immobilium 
poeseasionibus , tanquam ejus donum aliquod et 
sacram oblationem , sive sint coloni, sive terra, 


| verbi gratia, arabilis, vel pratensis, vel consita vi- 


tibus, vel hortensis, vel cujusmodicunque praedia, 
sive in eorum domibus agant famuli negotiatores, 
vel artifices, etsi castra in aliquibus eorum exstructa 
sint, vel aliquid aliud, quod ad fiscum utique per- 
tipet, inventum fuerit. 

2. Corrigit autem meum imperium per praesentem 
piam Auream Bullam, quacunque claudicaro inve- 
niantur in iis quæ dicta Magnæ Dei Ecclesise ad- 
sunt, juribus ac titulis, in omnibus ejusmodi im- 
mobilibus, qusecunque ea fuerint. Et omnia, qua 


(7) Anuo 1148. — Που privilegium verbotenus 
insertum est Nov. Isaaci Comneni pro iisdem Ve- 


Περὶ τῶν ἁἀχινήτων τῆς Μεγάλης Κκκ.ησίας. 

Καὶ τῷ παλαιῷ μὲν ἐχείνῳ χαὶ περιπύστφ τῆς 
τοῦ Σολομῶντος σοφίας ναῷ τὸ κατὰ δύναμιν προσ. 
έφερον ξΕύμπαντες * xaV τῷ ἱερῷ Bk τούτῳ χαὶ 


B παμμεγίστῳ τεµένει, τῷ ἐπὶ ὀνόματι τῆς τοῦ 


θεοῦ σοφίας, τοῦ xal. ἐχ Σολομῶντος χατηγµένου 
καὶ àx Δαθιδ χοτὰ τὸ ἀνθρώπινον, φιλοτίµως ὄνιως 
ἑνιδρυμένῳ xal τῷ ὄντι βασιλιχῶς, οὗ χἀκεῖνος ἂν 
ὁ Σολομώντειος προεχτύπωµα, tS νέφ λέγω Σών, 
«jj τοῦ ἁγιάσματος χιδωτῷ, τῇ τοῦ Σχοτῖρος ἡμῶν 
Ἐκχλησίᾳ, fjv τῇ πέτρχ ἐπῳχοδόμησε τῶν ἀποστο- 
λικῶν διατάξεων «5 Ηνεῦμα τὸ ἅγιον οὕτως ἀῤῥαιη 
καὶ ἀχλόνητον, διάφορα πολλοὶ προσήγαγον ἀνα- 


Ἰθήματα, kv ἀχινῆτοις θεωρούμενα χτῄσεσι χατά τε 


τὴν ἕω διαχειµέναις καὶ πρὸς δυσμὰς, ἀλλὰ δὴ χεὶ 
κατὰ τῶν νήσων τινάς ’ εἰσὶ 89 ἃ περιῆλθον τούτῳ 
xai κατ ἑξώνησιν. Τούτων πολλὰ (ἵνα μὴ λέγω 
τὰ πλείω) ἓχ διαφόρων αἰτιαμάτων τῷ δηµοσίφ 


QC προσαρµόττειν δ.εγινώσχκοντο παρά τε τῶν ἕχε- 


σταχοῦ ἀναγραγέων xat τῶν» ἄλλως περὶ ταῦτα δει" 
viov. 

α. Ἐπεὶ δὶ τοῦτο ταῖς ἀχοαῖς ἐνηχήθη τῆς βασι- 
λείας µου ἐξ ἀναφορᾶς τῶν τὰ κατὰ τὸν μέγιστον 
ςοῦτον καὶ θεῖον οἰχονομούντων  vabvy, αὐτίχα µη- 
δὲν µελλῆσαν «b ἡμέτερον χράτος τὸν παρόντα 
χρυσόδουλλον λόγον τῷ πανσέπτῳ τούτῳ σηχῷ is- 
ε6ράθευσε, δι οὗ καθαρῶς αὐτῷ δωρεῖταί τε χεὶ 
ἀποχαρίζεται fj ἡμετέρα εὐαέδεια ἅπαντα τὰ τῷ 
δηµοσίῳ ὁπωσδήποτε διαφέροντα, ἀπό τε τῶν iv τὴ 
Ανατολῇ xai τῇ Δύσει xat ταῖς ὅλαις νήσοις χατ- 
εχοµένων παρ) ἀὑτῆς παντοίων ἀχινήτων ἑπιχτὴ- 
σεων, ὡς δῶρον ταύτης xal ἱερόν τι ἀνάθημα, x3v 
πάροικοι ὧσι, xàv γἢ ἀρόσιμος τυχὸν ἢ λιδαδιαία ἡ 


D ὑπάμπελος f| χηπεύσιµος, x&v αὐτούργια οἰαδή τινα, 


xÀv ἔνοιχοι πραγματευταὶ f ἑργαστηριαχοὶ, xi» 
κάστρα ἓν τισι τούτων ᾠχοδομήθηταν, xiv ἕτερόν 
τι ὁποιονδηποτοῦν τῷ δηµοσίῳ διαφέρον ἓν τούτοις 
ἐξεύρηται;. 

B. Ἐπανορθοῖ δὲ fj βασιλεία µου διὰ τοῦ παρόν. 
τος εὐσιδθοῦς χρναοθούλλου λόγου χαὶ ὅσα που χω- 
λεύοντα εὐρίσχονται ἐπὶ τοῖς πρισοῦσι τῇ δια- 
ληφθείσῃ τοῦ θεοῦ Μεγάλῃ Ἐχκλησίᾳ διχαιώµασιν, 
ἐν πᾶσι τοῖς τοιούτοις ἀχινήτοις, ὁποῖα ἂν καὶ Get. 


retis ad an. 1187. quod vide, 
(8) Anno 1155. 











185 


NOYELL.E CONSTITUTIONES. 


726 


Καὶ πάντα τὰ προσόντα αὐτῇ xaxá τε Δύσιν xai A illi adsunt in Oriente, et Occidente, et in omnibus 


᾿Ανατολὴν xal τὰς ὅλας νήσους ὡς νῦν παρὰ τῆς 
βασιλείας µου δωρούμενα xal παραδιδόµενα ταύτῃ 
Ἰογίζεσθαι διὰ τῆς παρούσης εὑσεδοῦς χρυσυδούλλου 


ραφῆς dj γαληνότης ἡμῶν θεσπἰσει xa διορίκεται.. 


Y* Διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ περιορισμοὺς προθῆναι 
λεπτομερεῖς, παντοίων ἀχινήτων δηλωτιχοὺς, xai 
τῶν iv αὐτοῖς προσχαθηµένων παροίχων τε xal 
ἑνοίχων, ἔτι δὲ xal τῶν ἐν τούτοις εὑρισχομένων 


παντοίων αὐτουργίων, παρὰ τῶν κατὰ τόπους ἆνα- 


Ὑραφέων, xai ταῖς ἐχξίνων πιστωθῆναι ὑπογραφαῖς 


xai τῷ μέρει τῆς ἁγιωτάτης Μεγάλης Ἐκκλησίας 


ἐπιδοθῆναι ci; ἀσφάλειαν αἰωνίζουσαν τὸ χράτος 
Tv ἐγκελεύεται, ὡς ἂν sc δῆλα xal ἀναμφίλεχτα 
5 ”μπαντα, χαὶ µηδέποτε τῶν χαιρῶν ὑπ ἀνάχρισιν 
ἄγοιντο παρ) οὑτινοσοῦν τῶν xarà χαιροὺς ἆνα- 


Υραφρέων (| ἐποπτῶν $ ἐξισωτῶν xol τῶν ἄλλως: 


ἀνερευνώντων τὰ δηµοσιακά "τῶν δηλωθέντων πε- 
βιηρισμῶν ἐγκαταστρω/ῆναι ὀφειλόντων τοῖς προα. 
φόροις σεχρέτοις δι) εἴδησιν. . 

8. 0555 γὰρ ἑξέσται τινὶ τούτων ἐν  οἰωδήποτε 
χβόνῳ καῦθ᾽ οἰονδήτινα τρόπον ἐν τοῖς τοιούτοὶς 
πᾶσιν ἀκινῆτοις εἰσέρχεσθαι ὁπωσδήποτε, $ ταῦθ' 
ὑπὸ ζήτησιν ἄγειν xal ἑξέτασιν οἰανδήτινὰ. Αλλ' 
οὐδὲ δικαιώµατα ἐπὶ τούτοις ἐπιζητεῖν, οὐ χαπνι- 
xhv ἀναλαμθάνεσθαι, οὗ µετρητίχιον, οὐχ ἕτερόν 
τε οἱονδηποτοῦν φορολόγηµα εἰς χέρδος τοῖς àva- 
γραφεῦσιν ἐπινοούμενον, ἀποτρεπομένοις τῇ Euga- 
γείᾳ xal µόνῃ τοῦ παρόντος Χχρυσοβούλλου λόγου 


τῆς βασιλείας µου xai τῶν προδησοµένων περιο- C 


ρισμῶν, ὡς διείληπται. 

€. Πᾶσα δὲ πρόσταξις γεγονυῖα, εἴτε περὶ τῶν 
πρραφωριαμένων, εἴτε περὶ χλασμότων, eise. περὶ 
συμπαθειῶν, εἴτε περὶ τῶν ἀπὸ ταπεινῶν στίχων, 
εἴτε περὶ τῶν ὑποκχειμένων ταῖς χαραγαῖς, εἴτε 
περὶ στρατειῶν συμπεπαθηµένων, χἂν μὴ ἀντισή- 
χωσις τούτων ἐγένετο, εἴτε περὶ τοῦ τὰς. ἁπόσους 
μὴ στέργειν δωρελς, εἴτε περὶ οἱουδήτινος ἑτέρου 
χεφαλαίου ἐξεφωνήθη xal χατά τι ἐναντιοῦται τῷ 
παρόντι χρυσοθούλλῳ λόγῳ τῆς βασιλείας µου, ὅσον 
&z' αὑτῷ ἀποίΐσεται τὸ ἀνίσχυρον, x3» τὸ μὴ ἄνα- 
τρέπεσθαι ἔχη ἐγχείμενον ἐν αὐτῇ, εἰ μὴ ῥητῶς 
ἐχφωνηθῇ * ἐν εἰδήσει γὰρ πασῶν τῶν γεγενηµένων 
προστάξεων 1| ἡμετέρα τυγχάνουσα θεοσέδεια τὸ 
χατὰ µέρος ταύτας ἁπαριθμήσασθαι παρέλκον ἡγή- 
σα:ο, χαὶ ὡς ἰδιαιτάτως ἀριθμηθείσας καὶ ávatpa- 
πείσας ὅσον ἐπὶ τῷ παρόὀντι χρυσοθούλλῳ λόγῳ λογί- 
ζεσθαι ταύτας θεσπίζει ἡ βασιλεία µου. 'AXX' οὐδὲ 
Ὑτνησομένη οἰαδῆτις ἑτέρα πρόσταξις τῆς παρούσης 
εὐσεθοῦς κατ͵σχύσει γρυσοθούλλου γραφῆς. ἁλλὰ 
Χλκείνη ἐφ' οἷς ἐναντιοῦται τῷ παρόντι τῆς βα- 
σιλείας µου ὁρισμῷ, ὅσον ἐπ αὐτῷ τὸ ἀνίσχυραον 
ἀποίσεται χαὶ ἀθέθα:ον, κἂν 55. μὴ (9) ἀνατρέπε- 
σῦαι, ἔχῃ ἐγχείμενον àv. abt] (sl μὴ ῥητῶς Exqu- 
νηθῇ) x3v ἑτέραν διάστιξιν οἰανδήτινα. 


. (9) Hac minus apte dicuntur. de chrysobullis. ín 


prsterum edendis, Hor enim. volt imperator, fiy 
per futura chrysobulla huic nostro derogetur . nol : 


insulis, ut nunc a meo imperio data, et ei concessa 
reputentur, per praseutem Bullam Aureaotn nostrae 
serenitatis. 


5$ Obeatmn enim causam et exactas procedere de- 
scriptiones, qua declarent cujusque generis ης» 
bilia, et qui eis praesunt, eolonos et conductores ; hoc 
amplius, inventa in iis omnis generis loca fertilia ; 
a locorum descriptoribus, eorumque subscriptiu- — 
nibus conürmari; et in perpetuam securitatem parti 
«auctissimze Magn: Ecclesiz tradi jubet nostra ma- 
jestas : ut omnia manifesta, et extra controversiam 


posita, nec ullo tempore in disquisitionem revo. 


centur a descriptoruu quoquam , vel iospectorum, 
vel perzequatorum, et eorum, qui aliter fiscalia per- . 
scrutautur declaratarum descriptionum, competen- 
tibus secretis in futuram rei memoriam insinuau- 
darum. 


4. Neque enim unquam eorum quis poterit ullo 
modo ingredi bujusmodi immobilia, aut ea in con- 
troversiom deducere, et disquisitionem. Sed nec 
instrumenta ín iis requirere, non fumarium, vel 
metreticion exigere, aut aliud ullum vectigal ex- 
cogitatum in descriptorum lucrum : qui prohibentur 
insinvatione ipsa et sola prasentis Aureg Bulla 
weil imperii, et descriptionum, qux, ut supra com- 
prelonsum est, valiture sunt. 


δ. Omnis autem facta jussio, sive de prius alio 
deputatis, sive de fragmentis, sive de commisers- 
tionibus, sive de iis quie ab humilibus ordinibus, 
sive de iis quæ incisionibus subjecta, sive de mi- 
litiis affectatis, licet compeusatio facta non sit, sive 
de non acquiescendo factis sine quantitate dona- 
tionibus, sive de quacuuque re edita fuerit jus- 
sio, et ulla in re repugnet presenti imperii mei 
Bulla, Aure», irrita erit, et invalida : etsi. ne 
rescindatur, in ea expressum sit : nisi nominatim 
pronuntiatum sit. Omnium enim jussionum qua 
[αεί sunt, notitiam liabet mea pielas : quas sigil- - 
latim enumerare, supervacuum existimavit, et ut 


D expressim enumeratas et eversas, quod ad bane 


Aurez Bulle orationem attinet, censeri constituit 
majestas mea. Sed nec alia ulla, qua ia posterum . 
flet jussio, liuic piæ scripturse prevalebit : quinimo 
et illa, quatenus presenti mese majestatis defini- 
tioni adversatur, irrita flet, nullarumque virium : 
licet, ne subvertatur, apposita sit clausula. (nisi 
nominatim pronuntiatun sit), aut quaevis alia da 
tinctio. 


antem hoc, ut. futuris chbrysobullis derogari noa 
possit. liaque negationem delendam 6566 eredide- 
rim. Z. κ L. ' 


121 MANUEL!S COMNENI 123 

6. Ut autem sint manifesta, quæ adsunt. sanetis- A — c. "Iv' οὖν εἴη δηλα τὰ προσόντα τῇ ἁγιωτάτῃ 
sime Dei Magum Ecclesie immobilia, omnia in — «o0 θεοῦ Meyólg Ἐχχλησίᾳ ἀκίνητα ἅπαντα, ty 
praesent Bulla Aurea aperte inscripta sunt. Quse — vj παρόντι χρυσοθούλλῳ λόγῳ ῥητῶς ἐνεγράφησαν, 
liabent hoc modo. In Thracia et Macedonia, illa et *A καὶ ἔχουσιν οὕτω πρὸς ὄνομα. Ἐν τῷ θέµοιι 
alia.. Et deinceps enumerat omnia immobilia. Et Θράκης xat Μακεδονίας τὸ δεῖνα καὶ δεῖγα. Καὶ 
post borum enumerationem, dicit : Judei Strobi- ἑἐφεξῆς χαταλέγει τὰ ἀχίνητα πάντα. Καὶ μετὰ τὴν 
liote, ubicunque inventi : et excusatio. vel immuni κπούτων ἀπαρίθμησίν φησιν’ Οἱ xarvrayoU ebpe- 
tas navium capacitatis triginta millium. σκόµεγοι στροδιλιῶται "Iovóaiot, καὶ &Exovecsia 

| &zJolur χωρήσεως χιλιάδων εριάκοντα. 

7. Sancit imperialis mea potestas, sanctissimain Q. Ἐπὶ τούτοις πᾶσι τὸ ἀπεριχλόνητον ἔχειν 
Magnam Ecclesiam, et omnei ejus partem, habere πάντη xal ἁδιάτειστον τὴν ἁγιωτάτην Μεγάλην 
jus suum  inviolatum "omnino et inconcussume ᾿Ἐχχλησίαν xal τὸ µέρος ἅπαν αὐτῆς θεσπίζει € 
cum exactores fleri debebunt terminorum deſini- «κράτος ἡμῶν * περ'ορισμῶν ὀφειλόντων προδῖναι 
tiones, a locorum descriptoribus , ut szepe dictum λεπτομερῶν παρὰ τῶν χατὰ τόπους ἀναγραφέων, ὡς 
est. Verum 6Ο prætextu non licebit praedictis de- | πολλάχις διείληπται. Πλὴν τῇ τοιαύτῃ προφάσε 
scriptoribus fuuarium exigere, vel metreticon, aut οὐχ ἐξέσται τοῖς δηλωθεῖσιν ἀπογραφεῦσιν 9| χαπν» 
necessariorum dationem, ullamve exactionem facere — xby ἀπαιτῆσαι f] μετρητικὸν ἢ χρειῶν δόσιν 1| ἑτέραν 
8 quibuscunque immobilibus ejus : sed absque ulla ὁποιανδή τινα εἴσπραξιν ἀπὸ τῶν ὀπουδήποτε ἀχιν- 
collatione et petitione przdictas finium descriptio- των αὐτῆς, ἀλλ ἄνευ τῆς «ὁἰασοῦν συνεισφορᾶς 4 
nes conficient. Quod si quis ausus fuerit violare. xai ἀπαιτήόεως τοὺς δηλωθέντας περιορισμοὺς 
quidquau eorum quis presenti Aurez Bulle ora- συντελέσουσι * τοῦ χατατολµήσοντος ἀθετῆσαί τι 
tione majestatis mese definiuntur, prater imperia- τῶν διωρισµένων τῷ παρώτι χρυαοδούλλῳ λόγῳ τῆς 
lem indignationem, ín periculum veniet suheundi βασιλείας µου πρὸς τῷ τὴν βασιλιχὴν ὑποστήσεσθει 
ponam aurcarum triginta librarum, quæ sine com- ἀγανάχτησιν ὑποστῆναι ὑφορωμένου xai δόσιν 
miseratione a rerum privatarum seereio, ex con- προστίμου λιτρῶν ὑπερπύρων εριάχοντα, ἁπαιτη» 
ventione sanctissimz Magn: Ecclesie exigentur: θησοµένων ἀσυμπαθῶς ἐξ αὐτοῦ παρὰ τοῦ σεκρέτου 
quippe cum firma sit sc muuita presens Aurcge — «iv οἰχειαχῶν ἐκ προσελεύσεως τῆς ἁταντάτης, 
Bulie oraiio, facta mense Augusto, prima indi- Μεγάλης Ἐχχλησίας, ὡς βεδαίου xai ἀσφαλοῦς 
ctione, anno 6661, cui nostrum pielate pracelleng τοῦ παρόντος χρυσοδούλλου λόγου τυγχάνονας, 
subscripsit imperium, C Υεγενηµένου κατὰ τὺν Αὔγουστον μῆνα tà; & 
ἐπινεμήσεως τοῦ «χξα" ἔτους, àv ᾧ xal τὸ ἡμέτερον εὐσιδὲς καὶ θεοπρόθλητον ὑπεσημήνατο χρ- 
τας. 


VIT. 
AUREA BELLA PiSANIG CONCESSA (10). 


VIII. 
AUREA BULLA PRO FIRMANDA CONVENTIONE CUM GEXUENSIBUS FACTA (41). 


11. 


AUREA BULLA DE POSSESSIONIBUS MONASTERIORUM (12). 
Ut ecclesiarum et wionasterioruin, que sunt ad urbem, — Hepl εοῦ ἀνέπαφα εἶναι àx τῆς xetpác τοῦ Ónpo- 


immobilia intacta sint α manu faci. σἰου τὰ τῶν éxg Anci xal τῶν κατὰ τὴν πόλο’ 
poracenplur ἀχίνητα. 
1. Imperialis mea sublimitas aliquot abhiuc annis α.. Ἔφθασε μὲν οὖν πρὸ χρόνων τινῶν χρυσόθουλ. 


Auream Bullam emittere dispensareque praevenit, D " λόγον ἐπιδραδεῦσαι ἡ βασιλεία µου τοῖς τε xai 
iisqu» quz in hac urbium regina sita sunt, mona- αὐτὴν τὴν βααιλίδα τῶν πόλεων διαχειµένοις εὖατε- 
Neriis eL iis qux» sunt in occidentali parte Steni, στάτοις µοναστηρίοις, xal τοῖς χατὰ τὸ δυτικὸν pí- 
quantum est in littore, et longius; similiter eL iis po; τοῦ στενοῦ, ὅσον τε χατ αἰγιαλὸν xal ὅσον 
qug suut im sinu Nicomediz, ei usque ad ipsau Ἅπόῤῥωθεν, ὡσαύτως xal τοῖς περὶ τὸν χόλπον ef: 
Nicomediam, et iis quæ sunt in insulis, Oxea, Prota, Νικομηδείας xal µέχρι xal αὐτῆς τῆς Νικομηδείας 
Cbalee, Platea, Sancta Glyceria, Priueipo, Auti- καὶ τοῖς ἓν ταῖς νῇσοις (15). τῇ Ὀξείᾳ, τῇ Πρώτῃ, 
gouio, Tragonesio, Terebintho, S. Audrea, 8. Try- τῇ Χάλχῃ, τῇ Πλατείᾳ, τῇ ἁγίᾳ Γλυχερίᾳ, τῇ Πριγ- 


(10) Anno 1155 — Ad verbum inserta. reperitur excellentissiinus imperator cirographum suo sigille 
instrumento ab isaacio Angelo anno 1192 iisdem — impressum etc. » Quod chr ον 2 πιο 
Pisanis — quod vide (tom. CXXXV). 'Nerbotenusg relatum est infra Nov, XVII. Z 

(11) L. Sauli Della colonia dei Genovesi in Ga- (3) Auno 1158. Liber electoralis —EE 
lata tom. II. p. 431 præstat couventiunem Deme-.— Palatinæ apud Leunclavium baec Alexio Comneno 
wio Macropolita, imperatoris nuntio, Genuz 13 tribuit. 

Octobr, iad. 5, a. HS eum Genuetwibus faetam, (431 Sic xas' Aris Proponiidis insulas vel bo- 
in éujus ἀνό haec leguntur : « De liis onmibus ſa- die Graci appellant. Z. A L. 
ciel vobis ipse Dominus meus sancüssiuus ei 





— .— — --- . - 


149 


NOVELL.E CONSTITUTIONES. 


730 


x(zw. τῇ τοῦ Αντιγόνου, τῷ Τραγονησίῳ, τῇ Τερε- A phone, S. Eleutherio, Codone, Pelago, Deipara, 


6ίνθῳ, τῷ Ἁγίῳ 'Avépia , τῷ ᾽Αγίῳ Τρύρων:, τῷ 
᾽Αγίῳ Ἐλευθερίῳ τῷ Κώδωνι, τῷ Πελαγίῳ, v7 θ:ο- 
τύχῳ, τῷ Μασονησίῳ, τῇ Ἱάτρῳ xat τῷ Ἁγίῳ ἁγ- 
un*pitp, xat τοῖς ἓν ταῖς χτήσεαι τῶν πορτῶν, xat 
ἄχρι τῆς περιοχῆς τοῦ Αθύρα, xal ἁπλῶς τοῖς πέριξ 
τῆς βασιλίδας τῶν πόλεων ἀσχουμένοις μοναχοῖς, áv- 
ὁράσι τε xal γυναιξί’ πολλὰ τούτοις Φφιλοτιμησαμένη 
ὄχαια, xa «b ἁδιάσειστον αὐτοῖς δωρησαµένη ἐπὶ 
τῇ κατοχῇ xal δεσποτείᾳ τῶν ἀχινήτων τῶν ἀπό τι- 
νων δικαιωμάτων διαφερόντων τούτοις, χαθὼς ὁ τοι- 
οὗτος χρυσόδουλλος λόγος πλατύτερον ταῦτα διέξει- 
ety. Ἐπεὶ δὲ τοὺς θηρολέχτας obx ἦν ἠρεμεϊν, ἀλλὰ 
τῷ τοῦ δηµοσίου προσχήµατι βαρεῖαν τούτοις ἑτ- 
Ίχον οὗτοι τὴν κάχωσιν, ἡ βασιλεία µου ἅμα μὲν τὸ 


θεῖον ἐξευμενίσαι θελήσασα xol ἐξιλεώσασθαι ἐφ᾽ οἷς Β 


ὡς ἄνθρωπος τούτῳ προσχέκρουχεν, ἅμα δὲ βουλο- 
µένη xal τοὺς στρατιώτας τοῦ μεγάλου βασιλέως, 
Χριστοῦ δηλονότι, τοὺς δι) αὐτὸν τὸν μονήρη Blov 
προελοµένους xal τὴν πανοπλίαν ἑνδυσαμένους τοῦ 
πνεύματος, συμμάχους ἔχειν xal συνασπιστὰς ἴσχυ» 
ραὺς κατὰ τῶν ὀρωμένων καὶ ἀοράτων ἐχθρῶν * τῷ 
ἀγαθῷ ἐχείνῳ θεμελίῳ xai ὄροφον ἐπιθεῖναι ἀνάλο- 
Tov Πρετίσατο, xal τὸν παρόντα χρυσόδουλλον ἆπο- 
λέυχεν εὐλόγως, δι) οὗ θεσπίζει xat διορίζεται, 
πάντα τὰ σήμερον νεµόµενα ἀχίνητα παρὰ τῶν ἄνω- 
Μεν ἀριθμηθέντων µοναστηρίων f) xaX ἡσνχαστηρίων 
ἣ καὶ ἀναχωρητιχῶν χελλίων ἡ λαυρῶν xol ἁπλῶς 
χατοικητηρίων μοναχικῶν, κἂν olg ἂν χαλοῖντο ὁνό- 
ματι, τούς €*& παροίχους, τὰ αὐτούργια, τὰς πανηγύ- 
θεις, τοὺς φόρους, τοὺς πόρους, τὰς λίµνας, τοὺς 
ποταμοὺς, τὰ θαλάσσια δίχαια, xol καθολικῷ λόγφ 
ο ονδηποτοῦν δίχαιον ἓν ἀχινήτοις κτήµασι θεωρού- 
at vov xal ἓν οἱφδήτινι τόπῳ διαχείµενον nap! αὐτῶν 
χατεχόµενον νῦν, bg' ᾧ δηλονότι μέχρι τοῦ νῦν οὐκ 
ἐδόθη τούτος; διάγνωσις παρὰ τῶν χατὰ χώραν ἄνα- 
γραφέων τὸ «ou δημοσίου µέρος ἐπὶ τούτῳ προσδι» 
χαιοῦσα, ἔχειν τὰς ῥηθείσας μονὰς χατὰ διηνεχη δε- 
σποτείαν ὡς δῶρον xat φιλοτίμημα τῆς βασιλείας 
gov, xai δεσφόξειν αὐτῶν εἰς τοὺς ἓξῆς ἅκαντας xol 
διηνεχεῖς χρόνους, 23v εὐλόγως xàv παραλόγως τού- 
των τινὰ ἢ τὰ ὅλα ἴσως ἕως τοῦ νῦν κατεῖχων, κἂν 
δίχα εινὸς διχαιώµατος, fj ἀπὸ δικαιωμάτων μὲν, 
χαχῶς δὲ ἑχόνιων |) φευδῶς συντεθέντων. Πάντα 


M-«sonesio latro, Medicz, et Sancto Demetrio; et 
lis quæ shot in suburbanis portarum, et usque ad 
complexum Atlyre; et (ut semel dicam) iis qui 
cireumcirca reginam civitatua exercentur, morna- 
chis, viris, et mulieribus : mulia iis jura largita 
est, et in immobilium possessione ac dominio, qu: 
quibusdam juribus ad eos pertinent, (firmam et iu- 
concussam possessionem concessit ; quemadmodum ΄ 
Aurca Bulla hzc fusius persequitur. Sed quonim 
cavillatores quiescere non potuerunt, sed fisci [seu 
publici] pretex!u eis gravem afflictionem intule- 
runt : imperialis mea majestas Deum placare ct 
propitium efficere volens, ob ca qu: ín ipsum ut 
homo offeniit; simul etiam volens magni imperae 
toris, Christi scilicet, milites, qui vitam monasticam 
propter ipsum elegerunt, et Spiritus armaturam 
induerunt, socíos babere, et strenaos commilitones 
adversus hostes tiam qui videntur, qusm qui non 
videntur, bono illi fundamepto tectum quoque , 
proportione conveniens, imponere voluit, et præ- 
sentem Anream Bullam ea ex causa edidit; pcr 
quam statuit et deflnit, omnia immobilia, qua hodie 
ab euumeratis monasteriis possidentur, vel etiaw 
a scholis, et anachoreticis cellulis , vel lauris, 
et omnino 4 monasticis habitaculis, quocunque no- 
mine vocentur, pareecias, colones, predia,mereatus, 
tributa, vectigalia, lacus, flumina, jura waritima, 
et (ut semel dicam) quodcunque ]us in possessioue 
immobili consideratur, et ín quocunque loco situm 
sit, in quo scilicet huc usque non data est eis de- 
notatio seu designatio ab lis, qui sunt in ea regione, 
census descriptoribus, quz fiscum ín iis jus habere 
comprobet, habere dictas mansionés perpetuo do- 
minio, ut imperii mei donum et liberale munus, et 
eis deinceps semper in perpetuum dominari, etiamsi 
probabili vel non probabili de causa eorum aliqua, 
vel etiam fortasse omnia huc nsque delinuerunt ; 
vel etiam sine uilo titulo, vel ex titulo quidem, sed 
qui male se babet, vel est fortasse falso conflictus. 
Omnia enim, qux» ab ipsis In quacunque regione 
possidentur, in Oriente et Occidente, sive ex iis 
qui eo tempore administrabant, imperatoribus, sive 
sint ex fragmentis, sive ex commiserationibus, sive 


Υὰρ τὰ παρ αὐτῶν κατεχόμενα ἓν οἰφδήτινι θέµατι D e loco. motis, vel caducis, vel ex vilibus quz pen- 


χατά τε Δύσιν xai ᾿Ανατολὴν, xàv ἐξ αὐτῶν εἰς ἐν- 
διαίτηµα τῶν κατὰ τὴν ἡμέραν βασιλέων, χᾶν ἀπὸ 
κλασμάτων Got, χἂν ἀπὸ συμπαθειῶν, f] ἀχοχεχινη- 
µένων, ᾗ ἁλοπτώτων, f) ἀπὸ ταπεινῶν τελουµένων 
διαρίων, 1) ἀπὸ ταπεινῶν χλασματισθέντων, f) xol 
δυνατοῖς διαπραθέντων ἢ τοὐναντίον, ἢ ἐξ ὁρθώσεων 
καχῶς veyovutiv διαπράσεων, xàv ἐν ἄλλοις τόποις 
δρισθέννα δωρηθῆνοι àv ἄλλοις παρεδόθησαν, f| δω- 
Ρηθόνια οὗ παρεδόθησαν, ἡ παραδοθέντα οὐκ ἑδωρή- 
θησαν, ἡ xa0' ἕτερόν τινα λόγον χακῶς παρ᾽ αὐτῶν 
4atéyoveat, ἁδιασείστως καὶ ἀπολυπραγμονήτως xat- 
έχεσθαι παρὰ τῶν βηθεισῶν πασῶν μονῶν fj βασι. 
laa we» βούλειαι εἰς τὸν αἰῶνα τὸν. ἅπαντα, ὡς 
δῶρο vi; βασιλείς pov καὶ καθαρὸν φιλοτίµημα. 


duntur diariis, vel ex viribus calamitate vexatis, 
vel iig quz a potentibus vendita sunt, vel contra, 
vel ex correctione male factarum venditionum; et, 
8i aliis in locis jussa dari, ín aliis tradita sunt, vel 
donata, non tradita sunt ; vel tradita, donata non 
&unt ; vel quovis alio modo male ab ipsis detinen- 
tur; inconcusse et nullo negotio eis exhibito, 4 
dictis monasteriis vull meum imperium ea in sler- 
pum possideri, ut [meum] mel imperii donum, a 
mera liberalitate et munifleentia profectum. Cum 
eniin sola nuuc apud ipsos immobilium invenistur 
detentio, quie pro omni titulo.debet eis sufficere, 
est supervacaneum de ullis aliis curiose investigare. 
In omnibus enim, quæ hodie possident, preterquam 


* 


— — 
ne 
| 


* 


* a .-- CR SC Umá 
. * . 
c 


- - 
- 


*wwyot mmo - 
^ t. c — 


DOS ZR VEG τν 
"m D - ^w e.t 
. - 


—- - cT — 
NEN 





- k 


c 
d 
i. 
" 
eR. 
1 
le 
' 
T 
e 


a 


ο pot mp c 


7 7 


131 MANUELIS COMNENI | OM 
in lis, in quibus a publici census in ea regione de- A Μόνης γὰρ τῆς παρ) αὐτοῖς εὑρισκομένης vuv xato- 


.Scriptoribus documenta dala sunt, quz jus flsci [seu 
publici], ut dictum est, probant, debet præseus 
Aurea imperii mei Bulla sufficere, et pro donatione, 
et ac:u,et quovis alio titulo satis esse: etiamsi quod- 
cuuque aliud. secretum in eis jus habeat. Nec co- 
geniur monasteria, ob.ea qua nunc possident, 
immobilia, antiqua alia, quas eis adsunt, jura pro- 
ferre. Sed liac presenti Aurez Bulle scriptura pro 
oni jure utentis, ea contenti esse debent; utque 
eis, ut prius scriptum est, sufficere deheat, οἱ pro 
donatione, εἰ pro traditione, et quovis alio jure. 
Sin autem invitantem fortassetetmpore voluerit ullum 
monasterium iis etiam qux babet juribus et titulis 
uti, ea pro se adferens, a nullo penitus probibebi- 
tur. lloc enim non faciet adhibita coactione. Si au- 
tem hoc propria voluntate elegerit, nemo impedi- 
turus adinittetur. Non solum autem ad probandum 
jus terreni, quod habent, monasteriis sufficiet pre- 
56.19 Bulla Aurea : sed etiam in colonis, qui nunc 
ab eis detiuentur, et prediis, vectigalibus, conventi- 
bus, trajectiouis solutionibus, stagnis, fluviis, juri- 
bus maritiuíis, et quocunque alio Jure, quod ab eis 
possidetur, praeterquam in iis, in quibus documenta 
pro fisco (ut szepe superius dictum est) assumpta 
sunt. Sin autem recenseri jussa sunt, vel amputari 
quadam tributa, vel pacta, vel militiæ, vel publica, 
vel libellica, vel aliquid aliud, quod ad publicum 
periüinet; et non factum est, quod recensendum 


Xn: τῶν ἀκχινήτων ὀφειλούσης ἀρχεῖν αὐτοῖς ἀντὶ 
παντὸς διχαιώµατος, περιττόν ἐστι τὸ πολυπραΥµ’- 
νεῖν περὶ ἑτέρου. Ἐπὶ πᾶσι γὰρ οἷς χατέχουσι σήµ.- 
gov (ἄνευ μέντοι τῶν ἐφ᾽ ot; ἐδόθησαν αὐτοῖς διαγνώ- 
σεις παρὰ τῶν χατὰ χώραν ἀναγραφέων τὸν δηµόσιον 
διχαιοῦσαι, ὡς εἴρηται) , ὀφείλει ἀρχεῖν dj παροῦσα 
χρυσόδουλλος Υραφὴ τῆς βασιλείας µου xal ἀντὶ δω- 
pea; καὶ ἀντὶ πραχτ.χοῦ xal ἀντὶ παντὸς ἑτέρου δι- 
χαιώμµατος, xkv οἱονδηποτοῦν σεχρέτον ἐπ᾽ αὐτῷ δι- 
χαιοῖτο οὐδὲ ἀναγχασθήσονται αἱ μοναὶ ἐφ ok 
χατέχουσι νῦν ἀχινήτοις προχοµίζειν ἕτερα παλαιν- 
Υενη προσόντα αὐταῖς δικαιώματα, ἀλλὰ τῇ παρούσῃ 
χρυσοδούλλῳ γραφῇ τῆς βασιλείας µου ἀντὶ παντὸς 
δικαιώματος χρώμεναι ἀρκεσαθήσονται ταύτῃ xol 
µόνῃ., ὀφειλούσῃ &pxslv αὐταῖς, ὣς προεγράφη, χεὶ 
ἀντὶ δωρεᾶς χαὶ ἀντὶ παραδόσεως xal ἀντὶ παντὸς 
ἑτέρου δικαιώματος. El δ' ἴσως χαιροῦ κχαλοῦντος 
θελήσει οἰονδηποτοῦν µοναστήριον χρῄσασθαι xal 
tol; προσοῦσιν αὐτῷ διχαιώµασιν, ὑπὲρ ἑαυτοῦ 
ταῦτα προχοµίζον, παρ) οἱουδήτινος πρὸς «οῦτο οὐ 
χωλυθήσεται ' ἀναγκαστικῶς γὰρ τοῦτο οὗ ποιῄσει΄ 
εἰ δὲ οἰχείῳ θελήµατι αὐτὸ αἱρετίστταε, οὐδεὶς 6 
ἑμποδίξων ἑσεῖται. Ob. µόνον δὲ ἐπὶ τῇ δικαιώσει 
τῆς γῆς συμδαλεῖται τοῖς µοναστηρίοις dj παροῦσα 
χρυσόδουλλος Υραφῇ, ἀλλὰ xal ἐπὶ τοῖς παροίχοις 
τοῖς νῦν παρ᾽ αὐτῶν κατεχοµένοις, xat τοῖς αὗτουρο 
γίοις, Φόροις, πανηγύρεσι, διαδατοῖς, λίμναις, ποτ1- 
μοῖς, θαλασσίοις διχαίοις xal ἑτέρῳ οἱφδήτινι διχαίψ 


erat; vel babet aliquod aliud jus, quod reprehendi C παρ) αὐτῶν κατεχοµένῳ, ἄνευ μέντοι τῶν ἐφ' ος 


possit monasteria ex eo nihil ledeutur. Quid autem 
opus est multa dicere, et enumerare, et exempli 
gratia afferre? Verborum multitudinem imperii mei 
majestas przetercurrens, ne quis in. ejusmodi rebus 
callidus et vofer, nonnullis quidem dictis, ex lis 
causis qua immobilia concutiunt, aliis vero silen- 
tío prateritis, verba arripiat; et more Judaico lit- 
εγῷ insistat, et conetur in lis quz dicta non sunt, 
monssteria agitare et vexare : universali et gene- 
rali oratione Imperium meum vult οἱ decernit, ut 
quod in iis quae hodie a monasteriis possidentur, 
vel in ipsis sunt monasteriorum catliedris, pro pu- 
blico cogitatum fuerit ab aliquo, vel nunc, vel 
quandocunque, monasterio datum esse reputetur. 


ἔλαδον διαγνώσεις ὑπὲρ τοῦ δηµοσίου, ὡς πολλάκις 
ἀνωτέρω Ote xat. El δὲ χαὶ προσετάχθησαν lop 
σθῆναι f] ἐχχοπῆναί τινα τελέσµατα c πραχτιχὰ f 
στρατεῖαι ἢ δηµόσια ἢ λίδελλοι $) Exepóv « τῷ ὃι- 
posit ἀνῆχον, xal οὗ γέγονε τὸ λελογισμένο», 7) ἔτι- 
ρόν τι ἔχει ἑπιλήφιμον τὸ δικαίωµα, οὐδέν τι ἐκ 
τούτου βλαθήσεται τὰ μοναστήρια, Τί δὲ χρὴ τὰ 
πολλὰ χαταλέχειν xaX ἀπαριθμεῖσθαι, xal χάριν f1- 
ραδείγµατος ἀπογράφεσθαι; Thv πολυλογίἰαν fj βασι- 
λεία µου πσρατρἐχουσα, ἵνα uf) τις τῶν περὶ ταῦτα 
δεινῶν, τινῶν μὲν ἐχφωνηθέντων Ex τῶν τὰ ἀχίνητα 
κατασειόντων αἰτίων, τινῶν δὲ παρασιωπηθέντων, 
ἐπιδράττοιτο τῶν ῥημάτων xal χατὰ Ἰουδαίους τῷ 
γράμµατι ἐπιχάθηται, xal ἐπιχειρῇ ἐπὶ τοῖς μὴ tx- 


Et simul ac hoc cogitarit quispiam, vel dixerit : id D φωνηθεῖσι διασείειν καὶ παρενοχλεῖν ταῖς μοναῖς, 


quoque statim apprehendet monasterium, ut liodie 


a mea imperatoria sublimitate donatum, Quod enim - 


ad ea attinet, quæ nunc possident immobilia, de 
quibus pro publico documenta non acceperunt 
monasteria; imperium meum vult unumquodque 
eorum pro re fiscali haberi, in hoc solummo.lo, 
quod attentari. nequeat, nec a quoquam in contro- 
versiam vocari. Et quemadmodum) publico nulla a 
se molestia negotiumve exhibetur, sic nec [sacra] 
silentiaria, nec monasteria, nec reliqua ab ullo 
publici curatore litibus agitabuntur, sive quis pro- 
babile:, sive non probabilem causam afferat, sive 
cujusmodicunque sit, quod loquetur. Quisquis euiin 
boe facere aggressus fuerit, invalida et revera iu- 


χαθολικῷ λόγῳ καὶ περιεχτικῷ τοῦτο ἡ βασιλεία µου 
βούλεταί τε xaY διορίζεται, ὡς ἂν πᾶν, ὅπερ ἐπὶ τοῖς 
σήμερον παρὰ τῶν µοναστηρίω» κατεχομένοις ἢ ls 
αὐταῖς ταῖς χαθέδραις τῶν µοναστηρίων νοηθῇ ὑπὲρ 
τοῦ δηµοσίου παρά τινος, ἢ νῦν ἡ ὁτεδήποτε, αὐτὸ 
τοῦτο δεδωρηµένον λογίζεσθαι τῇ μονῇ * χαὶ ἅμα τις 
τοῦτο διανοἠσεταί τε χαὶ φθέγξεται, xal εὐθὺς àvit- 
λήψεται αὐτοῦ 4 uovh, ὡς σήμερον δεδωρηµένου 
ταύτῃ παρὰ τῆς βασιλείας µου, Ὅσον γὰρ ig οἷς 
χατέχουαι vov ἀχινήτοις, περὶ ὧν διαγνώσεις ὑπὲρ 
τοῦ δημοσίου οὐκ ἔλαδον τὰ προγραφέντα µοναστή» 
ρια, δηµόσιον βούλεται ἡ βασιλεία µου λογίζεσθαι ἓν 
ἔχαστον τούτων χατὰ µόνον τὸ ἔχειν τὸ ἁδιάσειστον 
καὶ ph ὑπ' οὐδενὸς ἀνακρίνεσθαι. Καὶ ὃν τρόπον i 














|. 


H 


133 


NOVELI.E CONSTITUTIONES. 


734 


ὀτμόσιος ob mov pay βοιεῖσα: f' ἑαυτοῦ, οὕτως A firma dicere videbitur : et citra ullam miscricor- 


οὐδὲ τὰ ἱερὰ σεμνεῖα $ ἡσυχαστῆρτα, wwaocfp:d τε 
κ.) λοιπὰ, ὑπό τινος τῶν τοῦ δηµοσίου φροντιστῶν 
ἀναχριθήττται ' κᾶν τι εὔλογου δ.χαιολογῆταί τις, 
xiv παράλογον, xàv ὁποῖον ἂν εἴη τὸ λαληθησόµενον. 


I3; γὰρ ὁ τοιοῦτόν τι ἐπιχειρήσων ποιῆσαι, ἆ.-' 


ἴσχυρα δόξει λέγων χαὶ τῷ ὄντι ὀδέδαια, xal ἁσυμ- 
παχθῶς ἡ τούτου περ.ουσία τῷ δηµοσίῳ καθοσιωθή- 
σεται, xal αὐτὸς ἄτιμος ἑσεῖται παντάπασιν, ὡς 
ἀντιπίπτων βασιλεῖ εὐσεδῶς τε xal φιλοθέως τὸ 


diai ejus facultates (νου consecrabeniur, et ipse 
omnino inf«mis [semper] erit ; utpote qui imperatori 
adversetur, qui pie ac religiose omnem tnolestam 
vexationem a monasteriis in iis quie ipsis data sunt, 
per presentem auream bullam amoreat, et. per 
ip:am exiguum aliquod douum offerat pro innume- 
rabilibus heueſſelis, quae a :nunifica ejus dextra ac- 
cepit. 
ἀνενόχλητον ταῖς μοναῖς ἀποχαριζομένῳ ἐπὶ τοῖς 


δελωρημένοις αὐταῖς διὰ τοῦ παρόντος χρυσοθούλλου λόχου, xxt δι αὐτοῦ βραχύ τι δῶρον προσάγοντι τῷ 
θ:ῷ, àv0' ὧν µυρίων εὐεργεσιῶν παρὰ τῆς πλουσιοπαβ΄χου δεξιᾶς αὐτοῦ παραπἑλαύσε». 


| f. θὺχ ἐξέστα: οὖν οὔτε ἀναγραφεῖ ἡ πρκαθημένῳ 
υἱωυδήτινος σεκρέτου D ἐξισωτῇ f] ἐνεργοῦντι ἡ ἑτέρῳ 
$t) προσώπῳ τοῦ δημοσίου τὰ τῶν µοναστηρίων àxl- 
vita ἀναγράφεσθαι 3) χαπνολοχεῖν, ἡ ἀνανητεῖν µέ- 
τρα γῆς 7) παροίχων ποσότητα, 7] γῆς τὸ ὑπέρπλεο» f] 
ὑπέρτιμον f] τὸ ἁδίχως κατεχόµενον ἐξετάζειν' ἀλλ 
ἐπεὶ ix. προστάξεως τῆς βασιλείας µου µάλλουσι γε- 


νέσθαι πρακτιχὰ τῶν σήµερον κατεχοµένων παρὰ 


τῶν μονῶν ἀχινήτων xal παροίκων, τότε µόνον 
ὀχληθήσεται ἡ μονἡ καὶ τὸ ἀδίχως χατεχόµενον ἆφαι- 
ρεθήσεται͵ ὅτε ὁ ἀναγραφεὺς δειχνύει, ὡς ἐπέχεινα 
τοῦ περ.ορισμοῦὺ χατέχει ἡ ovi) τόπια f) παροίχους 1i 


l:epoy δίχαιον. Οὐδὲ γὰρ Em ἀδείας ἔξουσιν αἱ μοναὶ . 


τὰ σήμερον παρ) αὐτῶν κατεχόμενα, εἴτε πἀροιχοι 
εἶεν εἴτε τόποι εἶτε αὐτούργια, ἐπαύξειν χαὶ εἰς πλη- 
θυσμὸν ἄγειν πλείονα. Πλὴν τῇ τοιαύτῃ προφάσει 
οὐχ ἑξέαται πράκτορι 3) ἀναγραφεῖ οἱῳδήτινι ἡ 


2. Nou licebit ergo nec publici census descripturi 
nec ullius seeretí prx fecto, vel perzquatori, vel in 


p "ebus agenti, vel alii persouz fisci, qua publicum 


tractet, monasteriorum immobilia describere, vel 
focos c^nsere, et. terre mensuras investigare, vel 
colonorum numerum, vel quod terra auplius pos- 
sidetur, vel non justo pretio emptum est, vel injuste 
detinelur, examinare, scd quoniam imperii mei 
mandaio acta. facienda sunt, eorum nomine, quse 
8 inonasteriis hodie detinentur, immobilium ét pa- - 
recorum ; tunc demum juste monasterium molestia 
afficietur, et quod injuste detinet, ab eo auferetur, 
quando publici census deseriptor osteuderit, mona- 
Stefium exfra terminum occupare loca, vel parzcos, 
vel jus aliud. Nec enim licentiam habebunt mona- 
Sicria, augendi et amplificandi ea qua ab ipsis 
liodie possidentur, sive parzci sint, sive loci, sivo 


χαπνιχὸν ἢ µετρητίχιον 1] ἕτερόν τι ἀναγραφικὸν f] C auturgis. Vernmtamen: per. hujusmodi occasionem 


πραχτοριχὸν φορολόγηµα ἀπὸ τῶν ὑποχειμόνων 
sil; δηλωθείσαις μοναῖς ἀχινήτων ἀναλαμθάνεσθαι. 
Εἰδέναι γὰρ ὀφείλει ὁ τοῦτο τολµήσων, ὡς οὐ µόνον 
ἐπὶ τὸ πολλαπλοῦν ἀντιστρέψει ὅπερ ἂν ἀναλάδηται, 
ἀλλὰ xa τελείᾳ δημεύσει ὑποθληθήσεται, χαὶ ἄτιμος 
ἔόται χαὶ ἀπολίτενυτος. Οὕτω γὰρ θέλει fj 82a 2.cía 
µου τὰ τῶν δηλωθεισῶν μονῶν ἀχίνητα πάντα λογί- 
ζεσθαι ὑφ) ἑχάστου τῶν πρακτόρων, ὡς ph ὄντα 


ὑπὸ τὴν ἑαυτοῦ ἀρχὴν τε καὶ ἐξουσίχν. Καὶ ὃν τρό- ᾿ 
' ov ol πράκτορες ἐπὶ τοῖς μὴ ὑποχειμέννις αὐτοῖς 
θέµασιν οὐδέν τι δίχαιον ἔχουσιν ἑνεργεῖν ἡ ὅλως 


ποιεῖν τι ἐπ αὐτοῖς, οὔτως οὐδὲ ἐπὶ τοῖς τῶν µονα- 
στηρίων ἀχινήτοις ol πράκτορες τῶν θἐµάτων, ὑφ' 
00; τελοῦσι τὰ τοιαῦτα ἀχίνητα, πράκτορες λογι- 
οθήσονται. Τὰ μέντοι Ὑενησόμενα πραχτικὰ (441) 
xilol πτριορισμοὶ παρ ὧν ἂν ὀρίσῃ fj βασιλεία 
pov εἰς παράστασιν τῶν σλμερον παρὰ τῶν µονα- 
στηρίων vepouévtov, τοῖς προσφόροις σεχρέτεις δι 
εἴδησιν ἐγχαταστρωθήσονται. Ὀφείλουσι δὲ εἰδέναι 
πάντα τὰ μοναστήρια, ὡς ofov ἂν ἐξ αὐτῶν εὑρεθῇ 
ῥᾳδιουργίαν τινὰ ποιησάμενον ἐπὶ τοῖς σήμερον παρ᾽ 
αὐτῶν χατεχοµένοις ἀχινήτοι, Ἡ συμπαιγνίαν 1j 
ὅόλον πλημμελῆσᾶν τινα οὐ µόνον ἀπὸ τῆς τοῦ παι- 
όντος χρυσοθούλλου λόγου τῆς βαπιλείας µου ώφε- 
λείας ojx εὐμοιρήσει τὸ σύνολον, ἀλλὰ xal τοῦ 
προφιλοτιμηθέντος αὐτῷ ἐχπεσεῖται διχχίου διὰ 
τοῦ προγεγονότος πάσαις ταῖς δηλωθείσαις μοναῖς 
ἑτέρου χρυσοδούλλον λόγου τῆς βασιλείας µου (15). 
(14) Leunel. conj. ngaxtopixá. 


non licebit exactori aut descriptori ulli, fumarium, 
vel inceusorium, aut aliud quopiam vectigal, quod 
ad ipsius officium pertineat, recipere ab immobili - 
bus, quæ supra scriptis subjaceut. monasteriis, Qui 
enim contra ausus fuerit sciat se non tantum 1d, 
quod exegit, multiplicatum restituturum, sed et om - 
nium bonorum publicadoni cum infamia et civilium 
munium ineapacitatle subjectum iri, Sic enim vuli 
mca majestas jam manifestatorum monasteriorum 
immobilia omnia haberi ab unoquoque exactore , 
quasi non subsint ipsius officio, vel potestati, Et 
quemadmodum exactores in nou subjectis sibi re- 
gionibus nihil juris habent, ut in iis agant admiui- 
strentve. quidquam : sic nec in immobilibus mo- 
nasteriorum exactores provinciarum , quibus ea 
subsunt, censebuntur exactores. Qua igitur flet 
acta, οἱ descriptiones [finium scil.], ab iis, quas 
imperium meum — destinaverit. ad — exhibitionein 
eorum, qui a monasteriis possidentur; competeu- 
tibus secretis propter notitiam insinuabuntur. Scire 
uainque debent omnia monasteria ; si quod ος iis 
deprachensum fuerit (raudem aliquam, vel collu- 
sionem, vel dolum fecisse in immobilibus, quis 
hodie ah ipsis possidentur, uon solum nihil utilitatis 
ez hac mex inajestatis aurea bulla consecuturuim ; 
sed etiam casurum jure predictis monasteriis per 
aliam prius factam, ünperii mei Auream Bullam 
conceaso. 


(15) Reliqaain partem liujus clirysobulli Balsamon 


135 


MANUELIS COMNZENI 
X. 


736 


AUREA BULLA DE IMMOBILIBUS MONASTEBIORUX (16). 


{ἁρυσόδουλλον] τὸ κατά τὸν ΟὈχτώδριον μῆνα τῆς Q ἵνδ. τοῦ «χξς ἔτνυς ἀπολυθὶν, xaX παραχελενό. 
µενον ἔχειν τὰ μοναστήρια χατὰ τὸ ἀναπόσπαστον τὰ ἀχίνητα τούτω», χᾶν διαγνώσεις ἐδόθησαν αὐτοῖς 


παρὰ τῶν ἀναγραφέων διχαιοῦσαι τὸν δηµόσιον (17). 


ΧΙ. 


N£ MORIENTIUM EPISCOPORUM 8ΟΣΑ. AB EXACTORIBUS DiniPIANTCR (18). 


Ne morientium episcoporam bona. diripiantur ab Περὶ τοῦ μὴ ἁρπάζεσθαι τὰ τοῖς τελευτῶσιν ἐπι- 


exactoribus, Emissa mense Septembri, indictione 
quarta. 


Res, qui in Del contemptum, et ad legum na- 
ture infirmationem, ab lis, qui (ut aiunt) neque 
Dei vocem, neque liominum vindictam formidant, 
ut est. verisimile, patratur, non ferenda omnino 
meo imperio visa est, cum ad ejus aures perve- 
nisset, Quamobrem eam, ut omnino Christiana 
professione indignam, meum corrigit imperium. Ei 
enim relatum est, in excessu e vita eorum qui 
ubivis pontificatum gerunt in sanctissimis Dei Ec- 
clesiis, partim quidem sntequam funus efferatur, 
partim vero postquam elatum fuer't, eos, qui in ea 


σχόποις ἁν ήκοντα παρὰ τῶν Xpaxtópur. Αΐο- 
ἑυθὲν κατὰ τὸν Σεπτέμδριον ura τῆς ὃ ixi 
νεµήσεως. | 
Ἡρᾶγμα xa εἰς Θεοῦ τολμώμενον περιφρόνηση 
καὶ εἰς ἀθέτησιν θεσμῶν φυσικῶν παρὰ τῶν (ὅ qan) 
μήτε θεοῦ ὅτιν pf ἀνθρώπων νέµεσιν ὑφορωμέ- 
νων, ὡς ἔοιχεν, οὐκ ἀνεκτὸν ὅλως ἑλογίσθη τῇ βα- 
σιλείᾳ µου εἰς ἆχοχς αὐτῃ πεπτωχός. Ἔνθεν τοι 
xai ὡς πάντη τοῦ τῶν χριστωνύµων ἀνάξιον ἑπαγ- 
γέλµατος διορθοῦται τοῦτο fj βασιλεία µου. ᾿Ανηνί- 
χθη γὰρ αὐτῇ, ὡς ἐν ταῖς ἀπὸ τοῦ ζῆν ἑχδημίαις 
τῶν ὁπουδήποτε ἀρχιερατευόντων kv. ταῖς τοῦ θιοῦ 
ἁγιωτάταις Ἐχκληαίαις, vj μὲν xal πρὸ τῆς αὐτῶν 
ἐχφορᾶς πῆ δὲ χαὶ μετὰ τὴν ἐχφορὰν, οἱ χατὰ χώ- 


regione flsci procurationem exercent, ipsorum p pav ἐνεργοῦντες προφάσει τῆς αὐτῶν τελευτῆς τῶν 


mortis pretextu, eorum cellas inhumane invadere, 
et immobilia, qua sunt sub Ecclesiis, que eis ob- 
tigerant ; el omnes quidem facultates, quz in illis 
Invente fuerint, auferrc : universam autem ejus- 
modi immobilium exactionem facere, et ea alioquin 
Ow nino conterere. 


Imperium ergo neum, ne vel auditu quidem fe- 
rendam eorum esse audaciam existimans, ne cum 
damnum et calamitas ex antistitum morte ad eorum 
Ecclesias pervoaserit, hi multo majorem calamita- 
tem invehant; et ea. siot, quam jam habent, mo- 
lestía longe molestiores : statuit per banc preesentera 
Constitutionem, ne ab iis qui ducales magistratus 
gerunt, vel qui descriptiones, vel aliqua alia jure 


fisci exercent, tale quid in sanctissimas Ecclesias, C 


vel eorum immobilia, vel antistitum cellas, in 
eorum morte deinceps amplius innovetur; sed si 
testati quidein moriantur antistites, eorum volun- 
tate et ordinatione omnia flant, quod ad.ea attinet, 
qua in eorum cellis inveniuntur. Quod si forte 
etíam intestati decesserint, omnia quoque fiant, ut 
sacris canonibus el legibus videtur. Atqui in vi- 
duarum Eeclesiarum immobilia ne pedem quidem 


non expressit ; notsvit autem: ᾿Ἐφεξῆς δὲ ἀνεῖλε 
€b τοιοῦτον χρυσόδουλλον καὶ πᾶσαν πρόσταξιν 
ἑναντιουμένην τούτῳ γεχονυῖαν δηλονότι j rem. 
ροµένην, xai διωρίσατο χρΏσθαι τὰς μονὰς xal 
«ok Ἀχλαιγενέσιν αὑτῶν δικαιώµασιν. Similia circa 
fati et istud chrysobullam continet, quod Magne 
Füclesis concessum tanquam Nov. Vl modo ου]: 
IUS, . 


σε χελλίων αὐτῶν ἆ πανθρώπως χατεπεµθαίνουσι xal 
τῶν (OT) τὰς λαχούσας αὐτοὺς Ἐχχλησίας ἀχινὴ- 
tov * xaY ἀφαιροῦνται μὲν ἅπαντα τὰ bv τούτοις 
παρευρεθέντα τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῖς, καθολικὴν 
δὲ ποιοὔνται τῶν εοιούτων ἀχινήτων ἁπαίτησιν, xal 
παντοίως ἑτέρως ταῦτα συντρίθουσι»» 


Ἡ γοῦν βασιλεία µου μήδὶ µέχρι xat el; ἄκουσρα 
µόνον ἀνασχειῆν ἡγησαμένη τὴν τοιαύτην τόλμα" 
αὐτῶν, ἵνα μὴ xal τῆς ἐπὶ τοῖς θανάτοις τῶν ápyu- 
ρέων ἐπιούσης ταῖς κατ᾽ αὐτοὺς Ἐκκλησίαις ζημία 
xal συμφορᾶς οὗτοι βαρυσυμφορώτεροι Τίνοιντο 
καὶτῆς ἐπ᾽ αὐτοῖς ἀνίας ἀνιαρώτεροι, διορίζεται διά 
τῆς παρούσης προστάξεως, µηχέτι παρὰ τῶν xai 
χώραν τὰς δουχιχὰς ἀρχὰς διεπόντων ἢ ἀναγραγὰς ἡ 
ἕτερ' ἅττα δικαίῳ τοῦ δημοσίου ἐνεργούντων τοιοῦτόν 
ει χατὰ τῶν ἁγιωτάτων Ἐκκλησιῶν ἢ τῶν ὑπ᾿ αὐτὶς 
ἀχινήτων fj τῶν κελλίων τῶν ἀρχιερέων iv ταῖς 
αὐτῶν τελευταῖς τοῦ λοιποῦ νεωτερισθῆναι. Au 
εἰ μὲν ἑνδιαθήχως οἱ ἀρχιερεῖς τελευτῷεν, κατὰ τὰς 
αὐτῶν βουλάς τε xat διατάξεις ἅπαντα Υίνεσθαι, 
ὅσου ἐπὶ τοῖς παρευρισχοµένοες bv τοῖς χελλίου 
αὐτῶν. εἰ δ' ἴσως xaX ἁδιάθετοι ἁπαλλάττοιντο, 
πάντα χαὶ οὕτω αυντελεῖσθαι χατὰ τὸ τοῖς ἱεροῖς 


(16) Anno 1159. — Laudatur a Bals. ad syn. Nic. 
u, c. 12, unde edidit Bonefldius p. 96. 

(17) Balsamon, ad hoc et ad illud ypuot6oul- 
ον, de quo supra Nov. |i, respiciens, addit : 
ἄτινα οὐ χατεστρώθησαν ἐνταῦθα, διὰ τὸ αἰωνίζω- 
σαν ὠφέλειαν ἐκ τούτων μὴ ἐπιχορηγεῖόθαι ταῖς 
μοναῖς, ἀλλὰ χαιριχἠν. —— 

(18) Anno 1151 vel 11606. 








M s 


131 


NOVELL/E CONSTITUTIONES, 





138 


κανόσι xal τοῖς νόµοις δοχοῦν. Tolg ἀχινήτοις μέντοι A omnino Immittet aliquis ex ducibus, vel aliquibns 


τῶν χηρενουσῶν Ἐκχλησιῶν οὐδὲ πόδα ὅλως ἑτι- 
ῥαλεῖ τις τῶν χατὰ χώραν δονχῶν fj τινὼν ἑτέρων, 


ὡς εἴρηται, οὐδὲ τὸ οἰωνοῦν ἐχεῖθεν ὁπωσοῦν ἆνα- 


λάδηται * ἀλλὰ πάντα. παρὰ τῶν μερῶν τῶν τοιού- 
«uy Ἐχχλησιῶν ἐν αὐτοῖς οἰχονομηθήσεται, χαθὼς 
ἄρα xal περὶ τούτου νοµίµως χαὶ χανονιχῶς δν- 
ἠἹόρευται, μέχρις ἂν δηλαδὴ οἱ μετὰ τοὺς τεθνηκότας 
ἀρχιερεῖς εἰς Ἐκκλησίας ἐπιχηρυτιόμενοι χατὰ 
χώραν Ὑεγονότες αὐτοὶ τῆς τούτων οἰχονομίας 
ἀνθέξονται. Εἰδέναι ὀφείλοντος τοῦ εἰς ἀθέτησίν 
τινος τῶν iv τῇ παρούσῃ προστάξει τῆς βασιλείας 
µου διωρισµένων χωρήσοντος, ὡς εἰ καὶ. θεὸς ἐπὶ 
vp οοιούτῳ αὐτοῦ τολµήµατι πρὀς Υε τὸ παρὺν 
εερασιωπήσεται, πάντως εἰς τὸ μέλλον αὐτῷ τὴν 
ἀξίαν δίχην ταμιευόµενος, ἀλλ ἡ βασιλεία µου xal 


aliis, ut dictera- est : sed nec quzlibet lllipc para 
quemodocunqae spprebendetur, sed omnia a par- 
tibus ejusmodi Eeclesiarum Im fpsis administra- 
buntur, qnemadmodum de hoc legitime et canonice 
edictum est: donec scilicet, qui post mortuos 
antistites in Ecclesias renuntiati sunt, in regione 
fuerint et eorum administrationem apprehenderint : 
debente scire eo, qui ad infirmationem alicujus 
eorum, quæ a praesente imperii met Constitatione 
decreta sunt, processerit; quod etiamsi Deus in 
tali ejes, tamque audaci incepto, in presentia si- 
luerit, omnino in futurum dignum ejus supplicium 
Teservaus : imperium tamen meum eum acerbius 
in presentia aggredietur, poenis eum corporolihus 


B subjiciens, et suorum membrorum truncationibus 


εἰς τὸ παρὸν πιχρότερον αὐτὸν peve)edescat, σωµα- — Donornmque publicationi, et diuturno exsilio. Non 
txal; ποιναῖς αὐτὸν καθυποδαλοῦσα, μελῶν τε — s6lum onim ex eo simplum reddet Ecclesise, quod 
οἰχείων ἀχρωτηριασμοῖς καὶ τῶν ὑπαρχόντων δη- — Cl illo modo ab ipso auferetur, sed etiam.a fisco 
μεύσει καὶ ὑπερορίᾳ μακρᾶ. OU µόνον γὰρ εἰς τὸ !alis quantitas ín. duplum absque olla commisera- 
ἀκλοῦν ἀπεντεῦθεν ἁποδώσει ὁ τοιοῦτος vf] Έκκλη- tone exigetur; perfectissima de ea re cognitione 
elg *b ἐξ αὐτῆς τοιουτοτρόπως παρ᾽ αὐτοῦ dpaips- — 3b antistite illius temporis data mystico, qui debet 
bysóntvov, ἀλλὰ. xal πρὸς τοῦ δηµοσίου εἰς τὸ — etiam utraque administrare ; de suo aotem peccato 
διπλοῦν ἀσυμπαθῶς ἀπαιτηθήσοται «hv εοιαύτην — Omnino excusationem mon habebit, Veuit enim 
1040:75a "οἰδήσεως ἀχριδεστάτης διδοµένης περὶ — meum imperium, et eis per prasentiem Constitu- 
τούτου παρὰ τοῦ πηνικαῦτα ἀρχιερέως τῷ κατὰ τὴν — onem evangelice locutum est, quse in sacro scrinio 
ἡμέραν μιστικῷ, ὃς χαὶ ὀφείλει xai ἄμφω olxovo. — Chbartophylaeio [seu tabulario] repouetur, sanctissi - 
μεν, πρόφασιν & πάντως οὐχ ἕξει περὶ τῆς — mis Ecclesiis opem latura, etiamsi ejus exemplaria 
ἁμαρτίας αὐτοῦ. Ηλθε γὰρ ἡ βασιλεία µου εὐαγγε- — 80l& competenti flde munita, ab ipsis partibus in- 
λικῶς καὶ ἐλάλησεν αὐτοῖς διὰ τῆς παρούσης wpos- ϱ sinuentur. Ea enim arcbeiypi vim habebunt, et 
τάξτως, fv; χαταστρωθήσεται xal τῷ ἱερῷ χαρτο- — exhibentibus aderünt ad eternam securitatem. 


φυλαχείῳ ἑναποτεθήσεται, ἀρχέσουσα ταῖς ἁγιωτάταις Ἐχχλησίαις, κἂν ἰσότυπα xat μόνα ταύτης 
πεπιστωµένσ παρὰ τῶν μερῶν αὐτῶν ἐμφανίζηται. Ἔξουσι γὰρ πρωτοτύπων ἰσχὺν ταῦτα, xal τοῖς 
πορισοµένοις προσέσονται εἰς ἀσφάλειαν. αἰωνίζουσαν. 


XII. 


NOVELLA DE PiVERSIB CAUSIS (19). 


Περὶ διαφόρων ὑποθέσεων, δηλαγόει περὶ δεκα- — Manuelis Comneni novella, de diversis causis, vide- 
. στῶν, xal συγηγόρω», xal — ων, καὶ licet de judicibus, et advocatis , et atiestationibuo, 
áxx.ljtos, xal τῶν θερμασικῶκ, καὶ περὶ τῆς εἰ sppelaionibns et de provincialibus, et anii- 
ἀγτιχρήσεως, xal. tov ἐπικρόδων fj διοι-» cliresis, εἰ curatoribus sew exsecutoribus, et de 
κητων, καὶ των «προστίμων ἁπαιτήσεως, καὶ penarum ezaclione, ac judicum et advocatorum 


ἐπιμερισμοῦ τῶν δικαστὠν xal συνηγόρων., 

Ἔννομον ἐπιστασίαν οἱ πάλαι σοφοὶ τὴν βασιλείαν 
ὠρίσαντο, χρῆμα Toõv ἀτεχνῶς θεασπέἑσιον διὰ τοῦτο 
xa πρόνοιαν θεοῦ μεγαλομερῇ ταύτην εἶναι xal πεπι- 
στεύχασι χαὶ διδάσχουσιν. Εἰ γὰρ δίχαιος ὁ Κύριος xal 
δικαιοσύνας Ἰγάπησε, προαήχει δὴ που xal τὸν ἐξ 
ἱχείνου λαχόντα βασιλεύειν τῶν ἐπὶ γῆς αὐτόν τε δί-- 
χαιον εἶναι xal τῶν ὑπ αὐτοῦ προθαλλοµένων εἰς τὸ 
διχκάξε.ν τὰς εὐθυδιχίας περισπούδαστον ἔργον 
ποιεῖσθαι xal ἀποδέχεσθαι. "H τί γὰρ ἂν st βασιλέως 
ἔργον ειμιώτερον ἕτερον xai τοῖς βασιλευομένοις 
λυσιτελέστερον; Ταῦτα τοίνυν οὐδὲ ἡ βασιλεία µου 
ἀγνοῄσασα, μάλιστα μὲν Ἰδούλετο χαὶ ηὔχιτο 


! sal. x, 8. 
(19) Anno 1106. 


dissributione. 


Regoum prisci sapientes legitimam quamdam 
administrationem. defimierunt, rem quidem certe 
dubio- procnl divinam, eoque hoc multiplicem Bet 
providentiam esse, sicuti crediderunt, ita etiam 
vadunt. Quippe si justus est Dominus, et just.Cas 
dilexit *, par est, ut et is qui ab ipso consecutus 
est regnum in eos qui sunt in terris, justus ipse 
sit, atque illorum, quos juridicundo praeficit, recta 
judicia digaum opus studio suo ducat, et exigat. 
Nam quod aliud obseero regis opus honestius et 
prestabilius fuerit, ac imperio subjectis utilins? 
Hiec cum majestas mea non ignoret, maximequidem 


99 


MANUELIS ΟΟΝΝΕΝΙ 1 


Coperct ac optaret, neminem esse sub ejus imperio, A Εηδένα μὲν εἶναι τὸν ἆδ.κούμενον ὑπὸ civ αὖι 


επ] flat injuria; vel si boc confieri nequeat, saltem 
Be li segniores negligentioresque forent nefaria 
committentibus, in exsequenda. Lesorum vindicta, 
qui ad eam sumendam, ab imperatoria n:ajestate 
sunt constituti. Sed cum jam videat complures ab 
avara injustoque manu vulperari, dum ademptiones 
agrorum et villaram perpetiuntur, aliisque rehus 
spoliantur; ae deinde perpetuo judiciorum ostia 
pulsant, citraque froctum ullum lempus terunt, et 
preterquam quod ab eis nibil opis et auxilii ferant, 
eliam pejus atque acerbius plagis et verberibus 
multaatur, et injustitiz fzces iude hauriunt, onda 
vindictam consequi sperabant. (Etenim, ut Solomo- 
nis verbis utar, vidi iniquitatem sub sole, bominem 


scilicel mortalem, in litem. immortalem lapsum, B ἄνθρωπον θνητὸν 


eamque velut. hereditatem. quamdam patritam, ad 
'ertiom  ssepenumero, quartamque generaliounerm, 
nepotibus suis successione quadam Lransmittentem.) 
Hie ergo, ceu dictam est, com mea majestas ani- 
madverteret, doluit illa quidem, ceu par erat, ob ea 
qui üerent, et magnam animo molestiam percepit, 
uti qua judiciorum aegligentism culparet, 3c mise- 
ricordia tangeretur ob desperationem eornm qui 
Ixduatur. ideoque pro viribus cireumspiciens de 
mali hujus correctione, pessimaque susiineptibus, 
Quantum sane potest, subveniens, tandem ad dispo- 
sitionem deinceps aperiendam respexit. 

1. Judices ter. qualibet septimana debere jus di- 
cere. Nam ab hodierno die vuli eos qui singulis 
in judiciis assessorum officio fungi debent, et cum 
judicii præside causas cognoscere ordinatos ac de- 
stinatos esse, alios quidem ad hoc, alios vero ad 
illud tribunal : ne omnibus pariter ad unum con- 
venientibus , reliqua cessare contingat, propter 
absentiam eorum, qui juri dicundo presuut, Atque 
loc modu mos etiam ille tolletur, qui nunc obtinet, 
ut per intervalla jus dicant. Quippe nobis placet, ut 
citra ullam excusationem ter. in qualiheL septima- 
wa jus dicant. singoli judiciorum ^rasides, conve- 
nientibus ad eos illig judicibus, qui sub eis sunt : 
οἱ reis incumbat, ut in judiciis sub &ecessaria pre- 
5latione doli nali compareant, nec tantisper absint, 
donec causa finita fuerit, si quidem interim et 


a'tore$ perpetuo urgeant, ut conipetens ipsis actio D 


decidatur. Non tamen reis opus erit, plures adhibere 
citationes, et quae data opera fatigent actores ; sed 
post oblationem libelli, cum cognitum fuerit, quz. 
nam in eo contineatur actio, si qui fortasse non 
obtemperant, ii per edicta tria, quie. proponantur 
ad triginta dies, citentur ; et siquidem inira hac 
spalia se non stiterint, condemnentur Sccunduin ea 
. Que constituta sunt a clarissimo majestatis mese 
àvo, et felicis. memoriz principe, domino Leone 
Sapiente, Atque hoc modo cum quovis »sgi debere 
statuimus. 


2, De advocatis. Preterea majestas mea infinita 
garrulitate advocatorum, ac longa corumdeim in- 


| ηγόρων ἀπεραντολογίᾳ καὶ 


ἐπιχράτειαν' εἰ ὃ' οὖν, ἀλλὰ μὴ ῥᾳθυμοτέρους εἶι 
τῶν τὰ παράνομα δρώντων περὶ τὴν τῶν ἁδιχου! 
νων ἐχδίχησιν τοὺς £l; αὐτὴν τεταγµένους καρὰ c 
βασιλείας µου. Νυνὶ δὲ πολ)οὺς ὁρῶσα πλεονεχτιχ 
χειρὸς χαὶ ἀδίχου τραυματίας Ὑινοµένους , xi 
ἀγρῶν ἀφαιρέσεις xal οἰχημάτων ὑπομένοντες n 
πραγμάτων ἄλλων ἀποστερουμένους, ἔπεετα θυρ 
χοποῦντας διηνεκῶς τὰ διχαστέρια xol χῤονατ( 
θοῦντας ἀνήνυτα, xai πρὸς τὸ µηδεμιᾶς ἐχεῖ 
θεραπείας ἐπιτυγχάνειν εἰς τὸ χεῖρόν τε xai ὅδον 
póttpov ταῖς πληγαϊς ἐπιξαινομένους , καὶ s 
τρυγίαν ἐντεῦθεν τῆς ἁδιχία: ἀποῤῥοφῶντας, I 
τυχεῖν τῆς ἐχδιχήσεως Άλπιζον : xal γὰρ ty ἐρῷ 












πολλάχις χαὶ τετάρτην γενεὰν τοῖς ἐγγόνοις αἱ 
χατὰ διαδοχὴν παραπέµψαντα · ταῦτα τοΐνυν, 
εἴρηται, κατανοοῦσα ἡ Βασιλεία μου, 
ὡς εἰχὸς ἐπὶ τοῖς Ὑενομένοις xal τὴν φνχὴν t 
αἰτιασαμένη μὲν τὴν τῶν δ.χαστῶν 
οἰκτειρήσασα δὲ xal τοὺς ἀδιχουμένους τῆς ἁπογν 
σεως. Á xal χατὰ «b δυνατὸν τὴν τοῦ 
τούτου περισχοποῦσα διόρθωσιν, xal τοῖς τὰ 
Ριστα πάσχουσι χατὰ «b ἐγχωροῦν ἑπαμύ 
πρὸς τὴν ἑφεξῆς ῥηθησομένην οἰκονομίαν 
δλεφε, 


α. "Oti τρισσᾶκις ἑκάστης ἑθδομάδος ὁρέ. 
Ίουσι δικάζειν. Βούλεται Ὑὰρ ἀπὸ «fc αἷμερν 
τοὺς ἐφ᾽ ἑχάστῳ δικαστηρίῳ συνεδριάζειν ὀφείλονι 
xai συνδιαγνωμονεῖν τῷ τούτου προἹσταμένῳ c» 
ταγµένους εἶναι xal ἀφωρισμένους, τοὺς μὲν εἰς 
τοῦτο, τοὺς δὲ εἰς ἐχεῖνο τὸ διχαστήριον , ἕνα za 
πάντων εἰς ἓν xatà ταὐτὸν συνερχοµένων dpi 
ἐπισυμδαίνει τὰ λοιπὰ δι ἑρημίαν τῶν δικαζόντων 
οὕτω δὲ χαὶ τὸ νῦν ἐπιχρατοῦν ἔθος περιαιρῄσττει, 
τὸ ἐχ διαλειμµάτων διχάζειν αὐτούς. Εὐδοχοῦμε 
γὰρ τρισσᾶχις ἀπροφασίστως μιᾶς ἑχάστης ἐδὶι- 
µάδος δικάζειν ἔχαστον τῶν προχαθηµένων τῶν &- 
καστηρίων, συνερχοµένων παρ᾽ αὐτοῖς τῶν ὑπ' 
τοῖς διχαστῶν. Ἐπιχεῖσθαι δὲ χαὶ tol; ἑἐναγομένο: 
ἀνάγχην διόλου παραδάλλειν ἓν τοῖς διχασττ pio; 
καὶ uh ἀπολιμπάνεσθαι, μέχρις ἂν ἐχπερατωθῇ «i 
τῆς ὑποθέσεως, εἴγε τέως χαὶ οἱ ἑνάγοντες διηνεχὸ; 
ἐπισπεύδουσι τιμηθῆναι τὴν προσαρµόσασαν αὐτοὶ 
ἀγωγήν. Δεῖσθαι μέντοι τοὺς ἐναγομένους xa δι:- 
μηνυμάτων οὐχὶ συχνῶν xat κατατριβόντων ἐπίτηδες 
τοὺς ἑνάγοντας, ἀλλὰ μετὰ τὴν τοῦ λιδέλλου δότιν 
καὶ τὴν εἴδησιν τᾶς κατ αὐτὸν Φερομένης ἀγωχγῖς, 
eU τινες ἴτως :πειθοῦσι » τρισὶν αὐτοὺς τριαχονβ. 
Πμέροις χαλεῖσθαι Tporpíupast: χαὶ εἰ μὴ ὀντὸς 
αὐτῶν ἀπαντήσουσι, Καταδιχάζεσθχι ἀχολούῦθως ταῖς 
γομοθετηθεῖσι παρὰ τοῦ ἀοιδίμου πάππου τῆς βα- 
σιλείας µου, xai τοῦ µαχαρίτου Δασιλέως χυρῶν 
Λέοντος τοῦ σοφοὺ. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτω Ὑένεσθαι 
διαταττόµεθα. 


β. Περὶ συνηγάρων. Ἔπεὶ 


a 


δὲ xai τῇ των ουν- 
τῖ πολλῇ τούτων ἐν- 





V 


| 
"gra 3; "i 





NOVELL.E CONSTITUTIONES. 


742 


μὲ bh, σ-άθει πρρσωχθῆχει dj ῥασιλεία pou (σπούδασµα A stantia multum. offensa est. Quippe deprehendit 


sp dps, Tp αὐτοῖς χατεφώρασε πολλάχις ὥρας ὑποσυλᾷν 
zii, xat σεσοφισµένως φυγοδικεῖν, οἷς τὰς αὐτὰς πολλά- 
irl Χις δικαιολογἰας ἀναχυχλοῦσε, xa τῶν προτέρων 
tia; Tem Ὀνσαποσπάστως ἐξερχόμενοι προχόπτειν οὖχ ἑῶσι 
ἆτων ia, Τὸ διχαστήριον) , διορίζεται μετὰ συστολῆς ἱσταμέ» 
opima; c; VOUS τοὺς συνηγόρους ὡς τὸ πρὶν δικάζεσθαι, καὶ pd 
tig , δυγκαθῆσθαι τοῖς διχασταῖς ἐν τῷ διχάζεσθαι, xal 
$$ pgs 1f) χατὰ ταῦτὸν τοῖς λόγοις χωρεῖν (Ag ὧν συγχεῖ- 
ὁ nig cs 717 μὲν ἡ &áxpóxau, ἐχχρούεται δὲ χαὶ τῶν ὅ.χα᾿ 
, στῶν dj ἀχριθὴς xal συντετηρηµένη διάγνωσις)' 
- iei; ἀλλὰ θατἑέρου μέρους ἐφησυχάξοντος pes' εὐταξίας 
' χαὶ, χαταστάσεως τὰ οἰκεῖα δίχαια προτείνειν τὸν 
προλογίζοντα, εἶτα τὸν μὲν ἀρεμεῖν, ἀντιδικαιολο: 
Ἰεῖσθαι δὲ μετὰ τῆς ἴσης ἁδείας τὸν ἕτερον ’ xal 
. | οὕτω λέγειν τοὺς δικαστὰς ἃ διαγχινώσκουσι. Κἂν 
" ab sl μιᾶς γνώμης ἅπαντες Υένοιντο, ἐπὶ τὰ πρόσω 
" " χωρεῖν τοὺς διχαξοµένους * εἰ δὲ δ,αφωνήσουσι πρὸς 
) . ἀλλήλους, τοὺς μὲν συνηγοροῦντας xaY πᾶλιν iv 
κά h ἡρεμίᾳ µένειν, τοὺς δὲ διχαστὰς xa9' ἑαυτοὺς 
T φχοπεῖν τὸ ἀμφήριστον xal δίχα τῆς οἰασοῦν προσ- 
ine: παθείας el; ἓν συνέρχεσθαι πάντας xal ἀποφαίνε- 
"EK φθαι τὸ παρ) αὐτῶν διαγινωσχόµενον. Εἰ δὲ γε μὴ 
αι 9! *' ὁμογνωμονήσουσι πάντες, ἀλλά τινες διαφωνοῦσι 
i m τοῖς πλείοσιν  ἐξισοῦνται ol διαφωνοῦντες, ἐχείνων 
ff^ 7 κῶν ψήφων προχρίνεσθαι, οἷς καὶ ὁ τοῦ δικαστηρίου 
wy id προεστὼς συμφωνεῖ. Οἱ δὶ μὴ οστοιχοῦντες τοῖς 
παρ᾽ ἡμῶν διατεταγµένοις περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ 
is id αὐτὰ διχαιολογούµενοι, xai uh παραδεκτέφι μὲν 
E ES 


dpt 
j zx 
o * 


aate 


»* xe rà. 





θριάστως ἐπιμένοντες, χἀχεῖνα λέγοντες, ἃ xal 
προδικαιολογησάµενοι ἀπεπέμφθησαν (ἔστι μὲν ὅτε 
xal αὐτολεξεὶ, ὅτε δὲ xal τὰς λέξεις πρὸς τὸ λαθεῖν 
ὑπαλλάσσοντες, ὁποῖα xal τῆς βασιλείας µου δικα- 
ζούσης Υεγόνασι), καὶ τὸν ἡμέτερον διορισμὸν 
παραθαίνοντες τοῦ αννηγορεῖν χωλυθήσονται * 
πάντως γὰρ ἀδικεῖσθαι οἰόμενοι ἐπὶ τὴν Ex. νόμων 
ἀποτεταμιευμένην τούτοις τῆς ἐχχλήτου βοήθειαν 
χαταφυγεῖν ὤγελον, Μελήσει δὲ πάντως χαὶ τοῖς 
δυιάζουσιν ἐμμερίμνως τὰς διαγνώσεις ποιεῖσθαι 
xal τὰς ἀποφάσεις, εἰδόσιν ὅτι µεγάλαι ζημίαι, 
πολλάχις δὲ xal σωμάτων ἀχρωτηριασμοὶ ταῖς αὐ- 
τῶν ἀποφάσεσιν ἐπαχολουθοῦσιν. "Iva οὖν μὴ τοῦ 
λοιποῦ ἁπέραντα εἴη τὰ δικαστήρια, τὸν bv δια- 
X^  φόροις βιθλίοις τῶν Βασιλικῶν ἑἐγχατεστρωμένον 
5. ἀναζωπνροῦμεν vópov, xal νενεχρωµένον οἷον εἰ- 
J^ ^ "tiv χαὶ ἀγρίαν παντελῃη χατεγψηφισµένον ἀνιστῶ- 
5 μεν, διορ:ζόμενοι κατ’ ἐχεῖνον τὰ μὲν ἐγκληματιχὰ 
τῶν δικαστηρίων ἐντὸς διετίας περατοῦσθαι, τοῖς 
αὐ δὲ χρηματικοῖς τὸν τῆς τριετίας χρόνον ἐξαπλοῦμεν' 
αὕταρχες Ύὰρ αὐτοῖς τὸ τοσοῦτον διάστηµα τοῦ 
É xatpoU, χᾶν sl χαὶ ἴσως τινὲς ὑποθέσεις πολὺ τὸ 


* λύσιν οὐχ εὐμαρῶς παραδεχόιεναι. El δὲ παρ) αἱ- 
n τίαν τοῦ ἑνάγοντος ἡ προθεσµία ἐχμετρηθήσεται μὴ 
E λελυµένης τῆς ὑποθέσεως, ἀπεντεῦθεν ἔσται χατα- 

δεδιχασµένο»;, προσχαταθάλλω»ν τῷ ἑἐναγομένῳ xal 
y τὰ baxavhuaza. El δὲ τοῦ ἑνάγοντος ἑπαγρυπνοῦν. 
E τος xai ἐπισπεύδοντος ἡ δυστροπία τοῦ ἐναγομένου 


γρυφὸν ἔχουσαι xo τὸ δυσχερὲς εὑρίσχοιντο xal «nv 


sepius illis boc esse studio, ut boras quasi deprz- 
dentur, et fucate tergiversentur, dum easdem alle- 
g»tiones multoties repetunt. Et quoni»m certus 
eorum numerus esse dehet in judicio: quolibet ejus, 
qui jus ipsis dicit, aJ eum necessario convenient. 
At si fortassis ob aliquam causam id judicium 
vacet, apud alia judicia civilia munus suum citra 
cujusquam impedimentum ímplebunt, line. enim 
auditioni favor additur; cause vero cognitio ac. 
curate observatur. Ubi autem altera pars cuin 
decore consentit, praopinantis privilegia ex- 
tenduntor; dein uno tacente, alter litem persc- 
quitur non minus intrepide; postremo judicum 
sententia pronuptiabitur. Ubi omnes unius sunt 


D sententise, partes litigantes longius procedunt ; ai 


autem in diversas abeunt sententias, advocati εἰ 
ipsi silebunt, dum judices res controversas exami- 
naut, donec idem sentientes in eamdem sententiam 
abierint, Quod si non omnes consentiunt, sed pars 
minor majori opponitur, aut numerus diversa opi- 
nantium aequalis exsistit, ea sententia victrix erit, 
cui praeses concionis astipulatur. Qui autem non 
assentiuntur iis quz de ipsis decrevimus, sed priori 
defensione utuntur, quz judicibus displicuerit, et. 
eadem semper, idque nullo pudore, in medium 
proferunt ↄique ea repetunt qu: jam antea probare 
nequiveraut ( namque voces exacle pronuntiatas 
negligunt, ut ipse expertus sum), «quia autem deſi- 


ὄντες τοῖς δικασταῖς, ὅμως δὲ τοῖς αὐτοῖς ἀνερυ- ϱ nitiones nostras parvi pendunt, causam juste de- 


fendendi facultate privantur. Huc accedit quod se 
plane offensos arbitrantes ad avxilium quod tribunal 
offert confugere satius duxerunt. Cordi erit omni- 
bus qui jus dicunt, ut decreta et sententia ad un- 
guem reddantur, probe scientes quod penz acerbz, 
imo corporis mutilationes ipsas sententias subse- 
quuntur. Ne igitur in posterum actus juridici infiniti 
sint, legem in Basilicorum codicibus scriptam refo- 
cillamus, et quasi e mortuis resuscitamus, et se- 
cundum ipsam crimina atque accusstiones, qua 
intra biennium absolvi pessunt, definimus ; causas 
vero, quæ cirea pecuniam sunt, intra triennium re- 
legamus; hoc enim temporis spatium sufflcit, 
eiiamsi quædam | hypotheses ac problemata propter 
obscuritatem peculiarem mínus facilia solutu sint. 
Si autem contra spem accusautis dies præstitutus 
preterit, quin lis dirimatur, tum accusatus damna- 
bitur ad sumptus solvendos, Si autem accusatoris 
pertinacia nimias reo vexationes non sine magna 
temporis jactura infligit, inde condemnatio et res 
repetundze locum habebunt, ac reus, nullius auxilii 
particeps, nulla gratia dignus- existimabitur. Si e 
contra judices cunctando magnam temporis jactu- 
ram provocaruni, muneribus suis rite fungentes 
illam sanabunt. Quomodo cnim, qui ad jus insonti 

bus dicendum destinati sunt, munere attributo 
perperam fungentes, aut alies judices conniveutes 
adbihendo, ad illorum perniciem rem gerere sata- 
gent? Sed cum quodvis tribunal peculiares habeat 





T29 


MANUELIS COMNENI 


740 


cuperet ac optaret, neminem esse sob ejus imperio, 4 µηδένα μὲν εἶναι τὸν ἆδ.κούμενον ὑπὸ τὴν αὐτῆς 


eui flat injuria ; vel οἱ boc confleri nequeat, saltem 
ne li segniores negligeutioresque foreut nefaria 
committentibus, in. exsequenda læsorum vindicta, 
qui ad eam sumendam, ab imperatoria majestate 
sunt constituti. Sed cum jam videat complures ab 
avara injustoque manu vulnerori, dum ademptiones 
agrorum et villarum perpetiuntur, aliisque rehus 
spoliantur; ac deinde perpetuo judiciorum ostia 
pulsant, citraque fructum ullum tempus terunt, et 
preterquam quod ab eis nihil opis et auxilii ferant, 
etiam pejus atque acerbius plagis et verberibus 
multantur, et injustitie ſæces inde hauriunt, unde 
vindictam consequi sperabant. (Etenim, ut Solomo- 
nis verbis utar, vidi iniquitatem sub sole, howinem 


ἐπικράτειαν' εἰ ὃ' οὖν, ἀλλὰ μὴ ῥᾳθυμοτέρους εἶναι 
τῶν τὰ παράνομα δρώντων περὶ τὴν τῶν ἁδιχουμέ- 
νων ἐχδίχησιν τοὺς εἰ; αὐτὴν τεταγµένους παρὰ της 
βασιλείας µου. Νννὶ δὲ πολ)οὺς ὁρῶσα πλεονεχτιχῆς 
χειρὸς χαὶ ἀδίχου τραυματίας Ὑινομένους, xal 
ἀγρῶν ἀφαιρέσεις xal οἰχημάτων ὑπομένοντας καὶ 
πραγμάτων ἄλλων ἁποστερουμένους, ἔπειτα θυρο- 
χοποῦντας διηνεχῶς τὰ διχαστἑρια χαὶ χῥονοτρι- 
θοῦντας ἀνήνυτα, xal πρὸς τὸ μηδεμιᾶς ἐχεῖθεν 
θεραπείας ἐπιτυγχάνειν εἰς τὸ χεῖρόν τε καὶ ὀδυνη- 
póvtpov ταῖς πληγαϊῖς ἐπιξαινομένους , καὶ τὸν 
τρυγίαν ἐντεῦθεν τῆς ἁδιχία; ἀποῤῥοφῶντας, Ev0a 
τυχεῖν τῆς ἐχδικήσεως Ίλπιζον * xal γὰρ ἵν ἐρῶ τὸ 
τοῦ Σολομῶντος, Εἶδον ἀνομίαν ὑπὸ «bv Ίλιον, 


scilicet mortalem, in litem immortalem lapsum, B ἄνθρωπον θνητὸν ὀθανάτῳ δίχῃ περιπεσόντα, xat 


eamque velot. hereditatem quamdam patritam, ad 
'ertíam sspenumero, quartamque generationem, 
nepotibus suis successione qusdam transmittentem.) 
Hic ergo, ceu dictum est, cum mea majestas ani- 
madverteret, doluit illa quidem, ceu par erat, ob ea 
quas flerent, et magnam animo molestiam percepit, 
uti qua: judiciorum aegligentiam culparet, 3c mise- 
vicordia tangeretur ob desperationem cornm qui 
læduntur. Ódeoque pro viribus cireumspiciens de 
mali hujus correctione, pessimaque sustinentibus, 
quantum sane potest, subveniens, tandem ad dispo- 
sitionem deinceps aperieudam respexit. 

1. Judices ter. qualibet septimang debere. jus. di- 
cere, Nam ab liodierno die vult eos qui singulis 
in judiciis assessorum officio fungi debent, et cum 
judicii præside causas cognoscere ordinatos ac de- 
stiuatos esse, alios quidem ad boc, alios vero ad 
illud tribunal : ne omnibus pariter ad unum con- 
venientibus , reliqua cessare contingat, propter 
absentiam eorum, qui juri dicundo præsunt. Atque 
hoc modo mos etiam ille toilletur, qui nunc obtinet, 
ut per intervalla jus dicant. Quippe nobis placet, ut 
citra ullam excusationem ter in qualibet septima- 
wa jus dicant singuli judiciorum ^rasides, conve- 
nientibus ad eoa illis judicibus, qui sub cis sunt : 
οἱ reis incumbat, ut in judiciis sub necessaria pre- 
statione doli mali compareant, nec tantisper absiut, 
donec causa (finita fuerit, si quidem interim et 


ταύτην ὥσπερ τινὰ χλῆρον πατρῷον εἰς τρίτην 
πολλάχις xal τετάρτην γενεὰν τοῖς ἐγγόνοις αὐτοῦ 
χατὰ διαδοχὴν παραπἐµψαντα * ταῦτα τοίνυν, ὡς 
εἴρηται, κατανοοῦσα ἡ βασιλεία µου, Ίλγησε μὲν, 
ὡς εἰχὸς, ἐπὶ τοῖς γενοµένοις χαὶ τὴν φυχὴν ἠνιάθη. 
αἰτιασαμένη μὲν τὴν τῶν δικαστῶν ῥᾳθυμίαν , 
οἰχτειρήσασα δὲ χαὶ τοὺς ἀδικουμένους τῆς ἀπογνώ- 
σεως. Δι χαὶ κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν τοῦ χακοῦ 
τούτου περισχοποῦσα διόρθωσιν, xal τοῖς τὰ χεί- 
ριστα πάσχουσι χατὰ τὸ ἐγχωροῦν ἐπαμύνουσα, 
πρὸς τὴν ἕφεξης µῥηθησομένην οἰκονομίαν ἁτ- 
ἐδλεφε. 

a'. "Ot, τρισσάκις ἑκάστης ἑθδομάδος ὀφεέ- 
Jovet δικἀξειν. Βούλεται γὰρ ἀπὺ τῆς αἡμερον 
τοὺς ἐφ᾽ ἑχάστῳ διχαστηρίῳ συνεδριάζειν ὀφείλοντας 
καὶ συνδιαγνωμονεῖν τῷ τούτου προϊσταμένῳ τε- 
ταγµένους εἶναι xal ἀφωρισμένους, τοὺς μὲν τὲς 
τοῦτο, τοὺς δὲ εἰς ἐχεῖνο τὸ δικαστήρ:ον, ἵνα μὴ 
πάντων εἰς ἓν κατὰ ταὑτὸν συνερχοµένων ἀργεξν 
ἐπισυμθαίνει τὰ λοιπὰ δι’ ἑρημίαν τῶν δικαζόντων» 
οὕτω δὲ xal τὸ vuv ἐπιχρατοῦν ἔθος περιαιρήῄσεται͵ 
τὸ ix διαλειµµάτων διχάξειν αὐτούς. Εὐδοχοῦμεν 
γὰρ τρισσάχις ἁἀπροφασίστως μιᾶς ἑχάστης ἐδὲο- 
μάδος δικάζειν ἕχαστον τῶν προχαθηµένων τῶν δι- 
καστηρίων, συνερχοµένων fap! αὐτοῖς τῶν ὑπ αὖ- 
τοῖς διχκαστὼν. Ἐπικχεῖσθαι δὲ xal τοῖς ἑναγομένοις 
ἀνάγχην διόλου παραθάλλειν ἓν τοῖς διχασττρίοις 
xaY μὴ ἀπολιμπάνεσθαι, μέχρις ἂν ἐχπερατωθῆ τὰ 


actores perpetuo urgeant, ut competens ipsis actio pn τῆς ὑποθέσεως, εἴγε τέως xa οἱ ἑνάγοντες διηνεκῶς 


decidatur. Non tamen reis opus erit, plures adhibere 
citationes, et quae data opera fatigent actores ; sed 
post oblationem libelli, cum cognitum fuerit, quz- 
nam in eo contineatur actio, si qui fortasse non 
obtemperant, ii per edicta tria, quie proponantur 
ad triginta dies, citentur; et siquidem inira haec 
spatia se non stiterint, condemnentür secundum ea 
. qux constituta sunt a clarissimo majestatis mez 
avo, εἰ felicis momoriz principe, domino Leone 
Sepiente. Atque hoc modo cum quovis agi debere 
statuimus. 


9, De advocatis. Preterea majestas mea inſinita 
garrulitate advocatorum, ac longa corumdem in- 


ἐπισπεύδουσι τιμηθῆναι τὴν προσαρµόσασαν αὐτοῖς 
ἀγωγὴν. Δεῖσθαι μέντοι τοὺς ἑναγομένους xoX δι:- 
μηνυμάτων οὐχὶ συχνῶν xal κατατριβόντων ἐπίτηδες 
τοὺς ἐἑνάγοντας, ἀλλὰ μετὰ τὴν τοῦ λιθέλλου δόσιν 
xaY τὴν εἴδησιν τῆς κατ αὐτὸν φερομένης ἀγωχγῖς, 
εἴ τινες istae ὁπειθοῦσι , τρισὶν αὐτοὺς τριαχονθ. 
ημέροις καλεῖσθαι πρυγράμµασι ΄ χαὶ εἰ μὴ ἑἐντὸς 
αὐτῶν ἁπαντήσουσιε, καταδιχάζεσθχι ἀκολούθως τοῖς 
νομοθετηθεῖσι παρὰ τοῦ ἀοιδίμου πάππου τῆς βα- 
σιλείας µου, καὶ τοῦ µαχαρίτου βασιλέως xupiow 
Λέοντος τοῦ σοφοῦ. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτω γένεσθαι 
δια-αττόμεθα. 

P. Περὶ συνηγόρων. Ἐπεὶ δὲ xal τῇ των ουν. 
Ἠγόρων ἀπεραντολογίᾳ xai τῇ πολλὴ τούτων iv- 








4 


et 


2. ο ο ο o uy 5 B. Ue wUOM^ 


d 


τε Ἡ- we. 8. R 


1i NOVELL.E CONSTITUTIONES. 


742 


e:ásev προσωχθήχει dj ῥασιλεία µου (σπούδασµα A stantia. multum offensa est. Quippe deprchendit 


γαρ ajtoi; χατεφώρασε πολλάκις ὥρας ὑποσυλᾷν 
xai σεσ»φισµένως φυγοδικεῖν, οἷς τὰς αὐτὰς πολλά- 
Χις διχαιολογἰας ἀναχυχλοῦσε, καὶ τῶν προτέρων 
Ἄνσαποσπάστως ἑἐξερχόμενοι προχόπτειν οὐκ ἑῶσι 
tb διχαστήριον) , διορίξεται μετὰ συστολῆς ἱσταμέ» 
νους τοὺς συνηγόρους ὡς τὸ πρὶν δικάζεσθαι, καὶ ph 
συγχαθῆσθαι τοῖς διχασταῖς ἓν τῷ διχάζεσθα:, xol 
μὴ χατὰ ταὐτὸν τοῖς λόγοις χωρεῖν (ἀφ᾽ ὧν συγχεῖ- 
ται μὲν dj ἀχρόσσις, ἐχχρούεται δὲ χαὶ τῶν Dixa- 
στῶν dj ἀκριθῆς xai αυντετηρημένη διάγνωσις) 
ἀλλὰ θατἐρου μέρους ἐφησυχάξοντος pez" εὐταξίας 
χαὶ, χαταστάσεως τὰ οἰκεῖα δίχαια προτείνειν τὸν 
προλογίζοντα, εἶτα τὸν μὲν Ἀρεμεῖν, ἀντιδιχαιολο- 
γεῖσθαι δὲ μετὰ τῆς (anc ἁδείας τὸν ἕτερον” xal 
οὕτω λέγειν τοὺς δικαστὰς ἃ διαγινώσκουσι. Kay 
εἰ μιᾶς γνώμης ἅπαντες γένοιντο, ἐπὶ τὰ πρόσω 
χωρεῖν τοὺς διχαζοµένους * εἰ δὲ διαφωνήσονσι πρὸς 
ἀλλήλους, τοὺς μὲν συνηγοροῦντας xai πᾶλιν kv 
ἠρεμίᾳ μένειν, τοὺς δὲ διχαστὰς καθ ἑαυτοὺς 
σχοπεῖν τὸ ἀμφήριστον καὶ δίχα τῆς οἱασοῦν προσ- 
παθείας el; ἓν συνέρχεσθαι πάντας xal &vogalve- 
σθαι τὸ παρ) αὐτῶν διαγινωσχόµενον. El δέ ye μὴ 
ὁμογνωμονήσουσι πάντες, ἀλλά τινες διαφωνοῦσι 
τοῖς πλείοσιν ἃ ἐξ,σοῦνται οἱ διαφωνοῦντες, ἐχείνων 
τῶν φήφων προχρίνεσθαι, οἷς καὶ 6 τοῦ διχαστηρίου 
προεστὼς συμφωνεῖ. Οἱ δὲ μὴ στοιχοῦντες τοῖς 
Xap' ἡμῶν διατεταγµένοις περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ 
αὐτὰ διχα.ολογούµενοι, χαὶ μὴ παραδεχτέοι μὲν 


scpius illis boc esse studio, ut horas quasi depræ- 
dentur, et fucate tergiversentur, dum easdem alle- 
g»tiones multoties repetunt. Et quoniam certus 
eorum numerus csse debet in judicio- quolibet ejus, 
qui jus ipsis dicit, aJ eum necessario convenient. 
At si fortassis ob aliquam causam id judicium 
vacet, apud alia judicia civilia nuuus suum ciira 
cujusquam impedimentum implebunt, linc. enim 
auditioui favor additur; cause vero cognitio ac.» 
curate observatur. Ubi autem altera pars cuim 
decore consentit, praopinantüs privilegia  ex- 
tenduntur; dein uno tacente, alter litem perse- 
quitur non minus intrepide; postremo judicum 
sententia pronuptiabitur. Ubi omnes unius sunt 


B sententize, partes litigantes longius procedunt ; £l 


autem in diversas abeunt sententias, advocati et 
ipsi silebunt, dum judices res controversas exami- 
nant, donec idem sentientes in eamdem sententiam 
abierint. Quod si non omnes consentiunt, sed pare 
minor majori opponitur, aut numerus diversa opi- 
nantium aequalis exsistit, ea sententia victrix erit, 
cui praeses concionis astipulatur. Qui autem nou 
assentiuntur iig quad de ipsis decrevimus, sed priori 
defensione utuntur, qux judicibus displicuerit, et. 
eadem semper, idque nullo pudore, in medium 
proferunt »ique ea repetunt qu: Jam antea probare 
nequiveraut ( namque voces exacte pronuntiatas 
negligunt, ut ipse expertus sum), «quia autem deſi- 


ὄντες τοῖς διχασταῖς, ὅμως δὲ τοῖς αὐτοῖς ἄνερντΏ nitiones nostras parvi pendunt, causam juste de- 


θριάστως ἐπιμένοντες, χἀχεῖνα λέχοντες, & xai 
προδικαιολογησάµενοι ἀπεπέμφθησαν (ἔστι μὲν ὅτε 
καὶ αὐτολεξεὶ, ὅτε δὲ xal τὰς λέξεις πρὸς τὸ λαθεῖν 
ὑπαλλάσσοντες, ὁποῖα xai τῆς βασιλείας µου δικα- 
ζούσης Υεγόνασι), xal τὸν ἡμέτερον διορισμὸν 
παραθαίνοντες τοῦ συνηγορεῖν κωλυθῄσονται * 
πάντως γὰρ ἁδιχεῖσθαι οἱόμενοι ἐπὶ τὴν x. νόμων 
ἁἀποτεταμιευμένην τούτοις τῆς ἐχχλήτου βοῄθειαν 
χαταφυγεῖν ὤγελον, Μελήσει δὲ πάντως xal τοῖς 
δωάζουσιν ἐμμερίμνως τὰς διαγνώσεις ποιεῖσθαι 
xal τὰς ἁποφάσεις, εἰδόσιν ὅτι µεγάλαι ζημίας, 
πολλᾶχις δὲ xal σωμάτων ἀχρωτηριασμοὶ ταῖς αὐ- 
τῶν ἀποφάσεσιν ἐπαχολουθοῦσιν. Ἵνα οὖν ph τοῦ 
λοιποῦ ἁπέραντα εἴη τὰ δικαστήρια, τὸν Ev δια- 
φόροις βιθλίοις τῶν Βασιλικῶν ἐγκατεστρωμένον 
ἀναξωπνροῦμεν νόµον, xal νενεχρωμένον olov. εἰ- 
πεῖν xal ἀγρίαν παντελη χατεγηφισμένον ἀνιστῶ- 
μεν, διορ'ζόμενοι χατ’ ἐχεῖνον τὰ μὲν ἐγκληματιχὰ 
τῶν διχασττηρίων ἐντὸς διετίας περατοῦσθαι, τοῖς 
δὲ χρηματιχοῖς τὸν τῆς τριετίας χρόνον ἑξαπλοῦμεν" 
αὕταρχες Yàp αὐτοῖς τὸ τοσοῦτον ὃ:άστηµα τοῦ 
χαιροῦ, xàv εἰ χαὶ ἴσως τινὲς ὑποθέσεις πολὺ τὸ 


γρυφὸν ἔχουσαι xal τὸ δυσχερὲς εὑρίσχοιντο xal «tv 


λύσιν οὐχ εὐμαρῶς παραδεχόιεναι. El δὲ παρ᾽ αἱἰ- 
τίαν τοῦ ἑνάγοντος ἡ προθεσµἰᾳ ἐχμετρηθήσεται μὴ 
λελυμένης τῆς ὑποθέσεως, ἀπεντεῦθεν ἕσται χατα- 
δεδιχασµένος, προσχαταθάλλων τῷ ἑναγομένῳ καὶ 
κὰ δαπανήµατα. El δὲ τοῦ ἐνάγοντος ἐπαγρυπνοῦν. 
τος καὶ ἱπισπεύδοντος ἡ δυστροπία τοῦ ἐγαγομένου 


fendendi facultate privantur. Huc accedit quod se 
plane offensos arbitrantes ad avxilium quod tribunal 
offert confugere satius duxerunt. Cordi erit omni- 
bus qui jus dicunt, ut decreta et sententie ad un- 
guem reddantur, probe scientes quod paenz acerba, 
imo corporis mutilationes ipsas sententias subse- 
quuntur, Ne igitur in posterum actus juridici. infiniti 
sint, legem in Basilicorum codicibus scriptam refo- 
cillamus, el quasi e mortuis resuscitamus, et se- 
cundum ipsam crimina atque accusationes, qua 
intra biennium absolvi pessunt, definimus ; causas 
vero, quie cirea pecuniam sunt, intra. triennium re- 
legamus; hoc enim temporis spatium sufllcit, 
etiamsi quedam hypotheses ac problemata propter 
obscuritatem peculiarem minus facilia solutu sint. 
Si autem contra spem accusautis dies præstitutus 
preterit, quin lis dirimatur, tum accusatus damna- 
bitur ad sumptus solvendos. Si aulem accusatoris 
perünacia nimias reo vexationes non sine magna 
temporis jactura infligit, inde condemnatio et res 
repetund:z? locum habebunt, ac reus, nullius auxilii 
particeps, nulla gratia dignus: existimabitur. Si ο 
conira judices eunctando magnam temporis jactu- 
ram provocarunt, muneribus suis rite fungentes 

illam sanabuut. Quomodo cnim, qui ad jus insonti 

bus dicendum destinati sunt, munere attributo 
perperam fungentes, aut alios judices conniventes 
adhibendo, ad illorum perniciem rem gerere sata- 
gent? Sed cum quodvis tribunal peculiares habeat 





143 


MANUELIS COMNENI 


τα 


judices, ad eum, quem par est, causam suam rous A tbv τοσοῦτον χρόνον ἐπὶ χενοῖς ποιἠσει παραδµα- 


deferet. Quod si hic οὗ qualemcunque causam offi- 
cio suo fungi non poterit, aliud aliquod iribuual 
3.1 jus consequendum adibit. 


μεῖν, x τούτου xal μόνου χαταδικασθῄσεται ἁπαι- 
πρύμενος xal τὰ δαπάνήµατα, καὶ οὐδεμιᾶς ἑτέρας 
ἀξιωθήσεται βοηθείας  δικαιώσεως. EL Ot τῶν 


χαιρῶν σχολαζόντων αἴτιοι τῆς ἀπράκτου παραδρομῆς τοῦ χαιροῦ οἱ διχάζοντες Υένοιντό, Εῶν προσόντων 


αγτοῖς διχαστικῶν ὀφφιχίων μµετακινηθήσονται” 


ποῦ γὰρ ἂν εἴη δίκαιον τοὺς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν χακῶς 


ἁκοχόντων 4b διχάζειν λαχόντας, εἴτα πρὸς συντρίδὴν αὑτῶν χεχρηµένους τῷ λειτουργήµατι, χαὶ ἔτι 


δ.χαστικῶν ὀφφικίων προϊστασθαι, Ἡ συνδιχάζειν τοῖς 


τοὐτων πρὀϊσταμένοις, Ἔπει δὲ «etant 


ὀψείλουσιν εἶναι ἐφ᾽ ἑχάστῳ τῶν δικαστηρἰων δικασταὶ, τοῦ μὲν δικαστηρίου τοῦ xav' αὑτοὺς δικἀζοντος 
ἐξ ἀνάγχης παρ) αὐτῷ συνελεύσονται ' τούτου δὲ ἴσως διά τινα αἰτίαν μὴ ἐνεργοῦντος, παρὰ τοῖς ἑτέρόις 
πολιτιχοῖς διχαστηρἰοις ἀχωλύτως ἁποπληρώσουσι τὸ οἰχεῖον λειτούργημα. 


δ. De aliestationibus. Creterum majestas mea 
nullum non fusem movens, quod dici solet, ut qua 
oriri solent in judicio lites, tolfat, bsc quoque 
statmit, nimirum edictis tria non amplias triginta 
dierum esse debere, eum sententia fertur, et cogni- 
He fli, qua» controversias per juramenta decidit : 
scd citationes ad exigenda peragendaque juramenta 
tres quidem esse debere, verum quise dies quindecim 
duwiaxat habesn!, lutra quos nisi juramenta præ- 
siealur et abselvaniur, pro. condemnato et judicii 
. desertore habeatur is, qui per edieta interposita 
vocatus fuit, et juramenta non exegit, aut non im- 
plevit. | 

4. De appellationibus. Appellationes etiam, quæ 
in jadicio fiunt tam urbis hujusce principis, quam 
aliarum circumjacentium, anno concludantur : et 
condemnatus ab aliquo, qui provocavit, intra spá- 
tium amni cegatur appellationem exercere ac implere, 
Quod sane ui facíat, tenebitur ad. prestándum ea, 
qua condemnatione debentur. Quod si quis in alia 
provincía condemnatus fuerit, et ad majestatis mes 
tribunal provocaverit, vel ad aliud civile judicium , 
unà cum anno suprascripto , legitimum quoque 
spaüum large concessum impetret, quoad urbem 
agnam profectus, necesse labeot intra declaratum 
el judicatum. annum appellationem tum exercere, 
tum fluire. Vel saltem cogatur esse priori sen- 
tentia. contentus, exigendis ab eo rebus iis, qua 
debentur, 


5. De proeincialibus, Præter heec εἰ iliud adji- 


ciaiur. Quidam provinciales tam ad urbem hnpera- 
loriam, quam ad; alis loea, quibus In locis mnjestas 
mea degit, sppellentes; litis alicujus causa judicia 


Y. Περὶ ἐπιρωνημάσων. Πάντα δὲ χάλων (5 φασι) 
κινοῦσα fj βασιλεία µου ἐπὶ τῷ Φἐριαιρεῖν τὰς ἐν 
διχαστηρίῳ γινοµένας ὑπερθέσεις, καὶ ταῦτα ϐθι- 
ομοθετεῖ, µηχέτι εριαχονθήµερα τὰ τρία ἐπιφωνή» 
pata γίνεσθαι, ὅτε ἀἁ πόφασις xaY διάγνωσις γίνεται . 
δι’ ὄρχων τέµνουσα τὰ ἀμφίδολα * ἀλλὰ τὰ προχλη- 
τικἁ τῆς τε τῶν ὄρχων ὑποδοχῆς xal τελεσιουργίας 
τρία μὲν γίνεσθαί, πλὴν πεντεκαιδεχαήμερα’ xal 
εἰ μὴ ἑντὸς αὐτῶν τὰ τῶν ὄρχων συντελεόθείη, 
χαταδεδιχασμένον εἶναι xal ὡς ἀνα ποδίσαντα λογἰ- 
σασθαι τὸν ἐπιφωνηθέντα xal τοὺς ὄρχους μὴ 
ὑποδεξάμενον ἡ μὴ πληρώσαντα. 


δ. Περὶ ἑκκλητων. Αλλά καὶ τὰς ἐχχλήτους τὰς 
bv διχαστηρίῳ γινοµένας ἐν τῇ βασιλευούσῃ τῶν 
πόλεων xai ταῖς πέριξ αὐτῆς ἐνιαυτῷ χλείεσθαι’ 
χαὶ τὸν χαταδιχασθέντα παρά τινος καὶ ἐχχαλεσά- 
µενον ἑντὸς χρόνου ἀναγχάζεσθαι τὴν ἔκχλητο 
γυμνάζειν καὶ συμπληροῦν, f| μὴν μὴ οὕτω ποιοῦνια 
ὑπεύθυνον γίνεσθαι xal τὰ ἀπὸ χαταδίχη: διδόναι, 
Ei δὲ καὶ àv. ἑτέρᾳ «ινὶ ἔπαρχίᾳ καταδ,κασθῇ, χεὶ 
el εἰς τὸ βῆμα τῆς βασιλείας µου ἐχκαλέσηται 4 εἰς 
ἕτερον πολιτικὸν διχαστήριον, αὖὺν τῷ προγραφέντι 
ἐνιαυτῷ ἔχειν πεφιλοτιμημένον xai τὸ νόµιµον διᾶ- 
στηµα, ὥστε διὰ τούτου καταλαδόντα τὴν µεγαλό- 
πολιν πρὸς ἀνάγχης ἔχειν xal αὐτὸν ἐντὸς τοῦ δη. 
λωθέννος ονιαυτοῦ καὶ γυμνᾶξειν xal περατοῦν τὴν 
ἔχχλητον, ἢ μὴν ἀναγχάζεσθαι στέρχειν τῇ προτἑρᾳ 
ἀποφάσει xal ἁπαιτεῖσθαι τὰ ὀφειλόμενα. 

e', Περὶ εῶν θεματικῶν, "Ext xal τοῦτο 
κείσθωι Τινὲς θεμαξικαὶ Ev τε τῇ βασιλίδι τῶν n$- 
λεων καὶ ἀλλαχοῦ, ἔνδα διάχει ἡ βασιλεία µου, 
παραδάλλοντες ἑνιστῶσι κατά Ίινων δικαστήρια 3 


constituunt, vel exactiones iniquas, vel aliasinjurias D παρεισπράξεις f| ἄλλας ἄδιχίας τινὰς ὑποστάντες ἡ 


quasdam ah exactoribus, aut 2 peovincialibus (scili» 
cet militibus), suv aliis quibusdam. perpesst. Qaam- 
obrem statuimus, ut offerend talibus in judieiis 
libelli; octo dierum spasum babeaut, eo prorsus 
obligato, qui jus in ejusmodi causis dicit, ut eas 
via compendiaria festinet absolvere : ne seilicet 
cogantur homines illi provinciales propter dila- 
tionem moranqae Lemporis, et peiruriam sumpütum, 
judiciorum fugam et evitationem pluris facere, quam 
eorumden) persecutionem. 

6. De antichresi. Preterea sanciatue et illud. 
Compluribus. nequitia sua, vel vafricies potius, 
subjicit, ut novella, quz de Jure preiationis statuit, 
stb antichreseos prztextu fraudem faciaet, Eoque 


παρὰ mpaxxÓpuv f θεματικῶν ἡ ἑτέρων τινών. 
Διοριζόμεθα γοῦν τοὺς μέλλοντας δίδοσθαι λιδέλλους 
ἐν τοῖς τοιούτοις δικαστηρίοις ὀχταημέρους εἶναι, 
παντοίως ὀφείλοντος τοῦ δικάζοντος τὰς τοιαύτας 
τῶν ὑποθέσεων ἐπισπεύδειν συντόµως αὐτὰς λύειν, 
ὥστε ph ἀναγχάζεσθαι τοὺς θεματικοῦς διὰ τὸ 
παρατεταµένον τοῦ xatpoü xal τὴν τῶν δαπα»ημά- 
των ἔνδειαν τὴν τῶν δικαστηρίων ἀποφυγὴν τ'µιω- 
τέραν τῆς τούτων γυµνασίας λογίζεσθαι. 


€'. Περὶ ἀντιχρήσεως. "Ext xaX τοῦτο νοµοθε- 
τείσθω. Πολλοῖς τὸ οἰχεῖον περίεργον, 3 μᾶλληαν 
εἰπεῖν πανοῦργον, ὑποτίθησι τὴν νταρὰν τὴν νοµο- 


θετῄσασαν τὸ περὶ τῆς πρὀτιµήσεω,; δίχαιον περι- 





πι. 


NOVELL/& CONSTITUTIONES. 


746 


γράφειν mposyhuati ἀντιχρήσεως- χἀντεῦθεν τὰ A modo res soli, quibus in tebus pralationis jus alius 


ἀχίνητα, ἐφ᾽ ol; ἆπερος προτιμᾶται, χατὰ ἀντίχρη- 
σιν λαμθάνειν τινὲς μηχανῶντατ, χαὶ ἐκ τούτου τὸν 
προτμώμιενον ἀποχλείειν .πιχειῤοῦσιν, ὡς τάχα τοῦ 
ἀκχινήτου, ἐφί οὗ- f, προιίµήσις, μέλλοντος πρὸς τὸν 
δεσχότην ἐπανελθεῖν μετὰ τοῦ- ἀντιμετρηθῆναι τὸ 
δάνεων. Wo τούτῳ τῷ tpóm τὸν προτιμώμενον 
περιγράφαντα., καὶ τὰ τῆέ νεᾶρᾶς ἀναποτέλεστα 
µένονσε, τοῦ ἀκινήκου ἁπομένόνέος παρὰ τῷ κατὰ 
ἀντέχβησιν τάχα τουτο λαμθἀνόντε, [ολλάχις δὲ xal 
ἵτερόν τι ποιοῦσι viplepyov* πεφύκασι γὰρ τῶν 
ἀνθρώπων οἱ δὐστροκὸι καὶ Ev τοῖς προδήλοις πρἀτ- 
µασε μηχανὰκ. ἑπινσεῖσθαι καὶ δόλους αυῤῥάπτειν, 
xai πᾶν ὃ ἂν εἴπῃ τις ἐφευρίσχειν elg τὴν τοῦ ἁλή- 
θοῦς xai διχαίου ἐπήρειαν Ἰ χαὶ τελείαν ἀναίρεσιν, 


habet, per antichresin quidum accipete cortantur, 
ei hac ratione nituntur eunt excludere, qui prefe- 
rendus erai: quast scilicet res sofi, qua iri re jus 
prelationis locum babet, ad dominum reditara si, 
postquam mutuum redditum soldtumque fuerit. 
Atque hoc pacto jus prolationis habentem fraudant, 
et novelle statuta citra effectum manent ; re sali 
apad eum remanente, qui forte per antichresin eam 
accipit. Ssepius et aliud quiddam imposturz plenum 
faciunt. Sic enim a natura comparati sutit homincs 
improbi, ut etiam manifestis in rebus machinas 
strüant, 3€ dolos consuant, et quidquid dici potest, 
ad veri juris injuriam, vel etiam ad. integram ejus 
evérsionei, excogitent. Αι qualenam illud est? 


Ποῖον δὲ τοῦτσ; "Ove μέλλει ἐχποίηθῆναι ἀχίνητου, B Quoties res soll est alienanda, quam ad rem quis 
ἐφ᾽ ᾧ τοις ἔχει πλησιασμὸὺν f| ἀνακοίνωσιν, τὸ µέρος — proximus est, aul iv qua consortium habel; partem 
τοῦ πωλουμένου ἀχινήτου «b πλησιάζον τῷ ἔχοντι — illam imwobilis rei distrahendás, quæ proziwa est 
τὴν προτίµησιν γείτονε ππεραχρατοῦντες ol κτήτορες — habenii praelationem In ea re soli, posiessores reti- 
«b λοιπὸν πωλοῦσι πρὸς ὃν βούλονται, καὶ ἐχ τούτου — nentes; reliquum, cüi volunt, veridunt. Quo fit, ut 
sb vác προτικήσεως ἀπόλλυται δίχαιον, ἅτε τοῦ — jus prslationis alteri pereat, parte scilicet proxima 
πληφιάξοντος μὴ πραθέντας. Καὶ συµθαἰνει τὰ τῆς non distracla : adeoque contingit, ut statutis illius 
νεαρᾶς νομοθεσίας περιγρἀφεσθαι, ὧς τῆς bvvolac — novella legis fraus (iat, dum mens nimirum legis 
τοῦ νόµου παραθαινοµένης", τῶν δὲ ῥημάτων τάχα — violatur, et verba fortasse servantur. Quippe fraudem 
φυλακτομένων. Περιγράφει γὰρ, φησὶν ὁ νοµι- — faeit, inquit jurisconsuluis, qui facit quod lex qui- 
κὸς (20! ὁ ποιῶν ὅπερ ὁ νόμος οὐκ ἐχώλύσεν, οὐ dem non vetuit, non tamen fleri vult. Tales igitur 
μὴν αὐτὸ. βρύλεηαι Υίνεσθαι. Τὰς ποιαύτας τοίνυν — imposturas cum majestas mea deprehenderit, mo- 
καχοτροπίας περιαθροῦσα ἡ βασιλεία µου, xat τὰς — litiones sapientum in malitia precidens statuít ; ut 
τῶν ἐν χακίᾳ. σοφῶν μηχανὰς διακόπτόυσα, διορἰ- — euam in antichresi jus pralationis locum habeat, 
ζεται xat ἑπντῆςἀντιχρήσεως τὸ τῆς προτιμἠσέως (c et ea valoant, que de donationibus in ea novella, 
εἰσάγφσθαι δίκαιον xat ἐπὶ τῇ. ἀντιχρῆσει ἐκεῖνα — cujus antea mentionem fecimüs, sancita suut. Con- 
κρατεῖν, ἃ ἐπὶ τῶν δωρεῶν ἐν τῇ προµνηµονευ- — similiter et vicinie sive proximitatis jus concedetur, 
θείσῃ. νεαρᾷ διωρἑσθησαν. Ὡσαύτως τὸ τοῦ πλησια- — etiamsi quis partem quidem in re soli vendiderit, in 
σμοῦ δίχαιον Δοθήσεται, κἄν τις µέρος μὲν ἀχινὴή- — qua jas prælauonis alius habet; partem vero per- 
του πωλήσῃ., Eo! ᾧ ἕτερας. προτιμᾶται, µέρος 66 vt — pusillam non distractam reliquerit, quz forte proxi- 
ἐλάχιστον καταλείφῃ ἁδιάπρατον, τὸ πλησιάξον τυ- ή Bit villae vicini, vel agro, in quibus ea prozi- 
χὸν τῇ οἰχίᾳ cdi vaixovog ἤ τῷ ἀγρῷ, iv οἷς ὁ  mitas consistit. Nec tales imposture veritate sint 
φλησιασμὸς θεώρεῖται ΄ xal μὴ τὰς τοιαύτας περι — potiores, aut vigoris expers maneat ea constitutio, 
εργίας νικᾷν τὴν ἄἀλήθειαν χαὶ ἄπρακτον µένειν τὸ — qux ad has res pertiuentia statuit, hominum nequi- 
τὰ περὶ τούτου νομοθετῆσαν διάταγμα τῇ περιεργίᾳ — tia victa et circumscripta. 
νιχώμενον καὶ περιγραφόµενονι 
C. Περὶ ἑπιτρόπων, ἤγουν διοιχκητῶν. Σὺν τού- 
τοις Χαν τοῦτο θεσπίζοντες τοῖς. πρὀγραφεῖσι συν- οἱ illud ii quz ante scripta sunt, sanciendo cou- 
κάπτοµεν. Πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων bv τοῖς ἔπιτελευ» — ungimus. Multi bomines in extremis suis elogiis 
τίοις αὐτῶν διατάγµαδσιν ἐπιτρόπους, Ίγόυν δίόµση- D icuratores seu exsecutores ab se dispositorum relin- 
τὰς, τῶν παρ αὐτῶν διορισθέντων χαταλιµ)πάνουσι, — quunt, eisque rerum suarum dispensationem et ad- 
καὶ qoUvot, ἀνατιθέασι τὴν τῶν πραγµάτωγ αὐτῶν — ministrationem injangunt, scripto herede Christo, 
οἰχονομίαν τε καὶ διοίκησιν, τὸν' Χριστὸν κληρονό- — illa dulci ac mundo salutari tum re, tum nomiue, 
pov Υράφοντες, τὸ γλυχὺ τοῦτο xat χοσµοσωτήριον loc auiem facere videntur, eum facultates suas in 
xaY πρᾶγμα xai ὄνομα. Τοῦτο δὲ δοχόῦσι ποιεῖν δι — pauperes distribui debere praecipiunt. Nam ubi quid 
iv col; πένησι τὰς περιουσίας αὐτῶν χαταμερισθῆ- accipit is qui mendicat , astat ipse Christus, et una 
ναι "poctát|ouci^ τοῦ γὰρ αἰτοῦντος λαμθάνοντος, — cum illo cavam manui porrigit. Quippe quantum, 
ἵσταται ὁ Ἀριστὸς συγχοιλαΐνων τούτῳ τὴν χεῖρα. — ait, uni horum minimorum [ratrum fecistis, mihi 
Eg" ὅσον Υὰρ, φησὶν, ἐγὶ τούτων τῶν ἑλαχίσοτων — fecistis *. Jubemus igitur, ut quoties procuratoria 
dóe.Agów ἐποιήσαςε, ὁμοὶ ἑποιήσατε.Παραχελευέο — tales administrationes incidunt, itidemque distri- 


7. De curatoribus se. exsecutoribus, Praeter hæc 


* Maulu xxv, 45. 


(20) L. 50 D. de legihus. 
PaTRoL. Gr, CX XXIII, $4 


TAT MANUELIS COMNENI : | απ 
bwiioncs ad causas pias, ad eonsolatrices animorum. À µεθα yoUv, ὅταν ἀπιτροπικαὶ ποἰαῦται διοικήσεις 


dispensationes, et ad pupillorum,. impuberum, ac 
pauperum educationes et alimenta. tendunt : nollum 


in eis loeum judiciariæ dilationes, et provenientes 


inde temporis exiractiones habeanj. Nam hinc cou- 


igit, ut defunctorum animis fraus fiat, utque leges 


ad bonum el utilitatem adeo pulbicam latz, con- 


;Wariam in partem flectantur. Non enim equum 


majestas mea censet, ut quz series et ordo reliquis 
in judiciis obtinet, in his etiam usurpetur : verum 
"t ejusmodi causarum controversiz statim diriman- 
tür, non offerendo libellum sed ad tres, sut sum- 
mum qualuor dies, insinuatione rei porrigenda. 


Quippe si nulla judiciaria dilatio admittatur, jurium 
uique competentium examen instituetur, et ambze 


partes citra ullam procrasiinationem citabuntur, 
atque ab iisdem exigetur, ut qua pro se (acere pu- 
tent, in medium proponant. Sic perexiguo tempore, 
puta mensem ad unum, vel alterum, se porrigente, 
prout judici visum fuerit, res in controversiam de- 
ducta convenienti ratione dirimetur : legibus scili- 
cet, iis locum stabilitatemque suam retineatihus, 
quicunque non statim post defuncti mortem, suc- 


'eegsores ejus in jus trahi debere statuunt, sed post 
dierum aliquot decursum ; quemadmodum ea quse 


huc pertinerit, latius in Basilicis (21) sancita sunt. 
Quod οἱ procurator ad dilationes se convertere vi- 
sus [uerit,-et deprehensus sit in hujusmodi rebus 
agere perperam, ad procrastinationes sese confe» 


πρόχεινται, xai εἰς. εὐσεδεῖς αἰτίας ᾽ ὃ:αγομαλ, xot 
πρὸς φυχικὰς οἰχονομίας καὶ ὀρφανῶν, ἀφηλίχων «t 


xai πενήτων ἀναγωγὰς καὶ διατροφὰς τείνουσαι, 


μὴ χώραν ἔχειν kv ταύταις τοὺς τῶν δικαστηρίων 


ὑπερθιδασμοὺς xal τὰς ἐντευθεν χρονότριδήσεις. 


Συµδαίνει γὰρ ἐντεῦθεν τὰς τῶν τελευτώντων ζη- 
μιοῦσθαι ψυχὰς, καὶ τοὺς ἐπ᾽ ἀγαθῷ καὶ χοινῇ λυ- 
σιτελείᾳ τοῦ παντὸς τεθέντας νόμους εἰς τοὐναντίον 
περιίστασθαι. Οὐδὲ γὰρ δίχαιον xplveu 1) βασιλεία 
µου τὴν ἐπὶ τοῖς λοιποῖς δικαστηρἰοις χρατοῦσαν 
ἀχολουθίαν xal ἐπὶ τοῖς τοιούτοις πολιτεύδοθαι, 
ἀλλά τὰς ἐπὶ ταῖς τοιαύταις ὑποθέσεαιν ἀμφιδολίας 
ἀπεντεῦθεν λύεσθαι, μὴ λιδέλλου διδοµένον, εἰδὴ- 
σεως δὲ τριημέρου, f χαὶ ἐς τετάρτην παρεχτεςο- 
µένης. Mf, τινος yàp δικαστιχῆς ὑπερθέσεως Lxa- 
γοµένης, ἡ τῶν προσόντων ἑχάστῳ δικαίων γενῄήσε- 
ται Κατεξέτασις, xal µεταχληθήσεται xal ἄμφω τὰ 
µέρη δίχα τινὸς ὑπερημερίας, xat ἁπαιτηθήσεται 
ἑχάτερα τὰ µέρη τὰ δοχοῦντα συντεῖνειν αὐτοῖς 
προδάλλεσθαι, xol οὕτω δι) ὀλίγου χαιροῦ, μηνιαίον 
τυχὸν fj χαὶ εἰς δεύτερον παραχτεινοµένου, κατὰ «b 
δόξαν τῷ. διχαστῃ  προσῄχουσαν δέξοιτο λύσιν τὺ 
ἀναχύψαν ἀμφίδολον  τηρουµένων ὁηλονότι τῶν νό- 
pov ἐπὶ τῆς οἰχείας Ebpac xal παγιό-ητος, ὅσοι μὴ 
μετὰ τὸν τοῦ τελευτήσαντος "Odvarov εὐθὺς τοὺς 
ἐχείνου διαδόχους sic διχαστἠριον ἔλχεσθαι διρι- 
ζονται, ἀλλὰ μετὰ παραδρομὴν ἡμερῶν τινων, xa- 
θὼς τὰ περὶ τούτων πλαεύτερον τοῖς  βασιλικοῖς 


rens, nec id agens, quod testator jussit, a procura- c διηγόρευται, El δέ γε ὁ ἐπίτροπος εἰς ὑπερθέσες 


tíone rerum defuncti, et ab administratione remo- 
vebitür ; que quidem injungetur ils quibus impe- 
rator statuerit : sut imperatore fortassis absente, 
prefectus urbis una cam sanctissimz  ecclesism 
ceconomo rem illam dispensabunt etadministrabunt : 
daturi netitiam eorum qui in hujusmodi causis 
gesserint, tam Imperatori, quam ejus temporis 
sanctissimo patriarehæ, si peregre principem abesse 
contingat, nec secundum ipsus mandatum defuncti 
volun(as impleta fuerit. 


φανείη χωρῶν xai τοιαῦτα σχαιυρῶν qupalieis, 
καὶ πρλς ὑπερθιδασμοὺς χωρήσει μὴ ποιῶν χαθὼς 
ὁ διαθέµενος. διετάζατο, τῆς ἐπιτροπῆς xal οἴκονο- 
μίας τῶν τοῦ τε)ευτήσαντος πραγμάτων μεταχινη- 
θήσεται * ἀνατεθήσεται δὲ abcr of; ἂν 6 βασιλεὺς 
διορίσηται, 7) τούτου (se); Ἀποδημοῦντος ὁ τῆς αὐ- 
λεως ἔπαρχος ἅμα τῷ τῆς ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας 
οἰκονόμῳ τὴν τούτου ποιῄσονται οἰχονομίαν τε xoi 
διοίκησιν, ὀφείλοντος εἴδησιν διδόναι τῶν ἐπὶ ταῖς 
εοιαύταις ὑποθέσεσιν οἰχονομουμένων τῷ facul, f 


τῷ χατά τὴν ἡμέραν ἁγιωτάτῳ κατριάρχῃ, εἶ τύχῃ τὸν βασιλέα ἁἀπόδημον εἶναι, xal μὴ χατὰ πρόστα" 


8. De panarii exactione. Cseterum quia ρωϱ 
quoque serípturis inserta de consensu contrahen- 


tium, cautiopis causa, et ebservationis pactorum D 


conveutorowm, inscribuntur; ita ut is qui contra- 
cium irritum reddit, eis teneatyr; jamque hoc ipsum 
prorsus in desuetudinem abiit, judicibus ubi non 
oportebat, hamanítatem declarare studentibus, el 
alienis in calamitatibus se molliter ac remisse geren- 
tibus : propter semulationem ejus, quod bonu est, 
et ad vindictam affectorum injuriis, statuimus ut et 
ipsa imperatorii edicti auctoritate, juxta vim legum, 
exigantur : adeoque prater has, etiam fructus, et 
owne quod iuterest, ct quid qnid est aliud ejusmodi, 
jegui constitutionibus consentaneum. Quin et vi, 
vel metu, vel per rapinam, vel ab aliter deliuquen- 


| ξιν αὐτοῦ τὰ τοῦ τελευτήσαντος πληρωθῆναι θελήµατα. 


η’. Περὶ προσείµων ἁπαιτήσεως. Ἐπιὶ δὲ χαὶ 
τὰ πρόστιµα τὰ τοῖς ἐγγράφοις ἐντιθέμενα ἐς ὁμο» 


λοχίας τῶν συναλλαττόντων δύὺ ἀσφάλειαν xol κα» 
ῥραφυλαχὴν τῶν συμπεφωνηµένων ἑγγράφονται, 


ὥστε τὸν ἀθετοῦντα τούτοις ὑποπεσεῖν, νῦν δὲ xol 
τοῦτο εἰς παντελή ἁχρηστίαν $X0sv, ἅτε τῶν δικα- 
στῶν ἐφ᾽ ofc οὗ δεῖ φιλανθρωπευομένων, xal ἐν ἆλ- 
λοτρίαις συμφοραῖς μαλαχ.ζοµένων χαὶ χαυνουµέ- 
νων * ἐπὶ τῷ τοῦ χαλοῦ ζήλφ xal τῇ τῶν ἁδιχου- 
µένων ἐχδικήσει διοριζόµεθα xal ταῦτα ἁπαιτεῖσθαι 
ix παραθάσεως χατὰ τὴν τῶν νόμων δύναμιν, vol 
μέντοι xal χαρποὺς xai «dv διαφἑρον, xal mà» 
ἄλλο τοιοῦτον ἀχολούθως ταῖς νομικαῖς διατάξεσιν, 
ἀλλὰ xai τὰ χατὰ βίαν fj φόδον ἡ ἁρπαγὴν xat τὰ 
παρὰ τῶν ἄλλως ἁμαρτανόντων μεθ) ὅπλων $ χαὶ 


(21) Lib. xxu, tit. 2, quem invenies in titulo ecloges Basilicorum, De debiti petitione. 


- - - — 





--—  . mm m ---- — — 





ΝΟΥΕΙ1Ε CONSTITUTIONES. 


750 


(op τούτων ἀφαιρούμενα μετὰ τῆς νομίμου ποι»Α libus, armata manu, vel sbsque armis adempra. 


ve ἀντιστρέφεσθαι, ὡς ἂν τῇ τούτων ἁπάντων 
ἀπαιτήσει ἀναστολὴ ἨἈὙένηται τῶν βουλομένων — 
πλεονεκτεῖν, xol μὴ πρὀχειροι εἰς καχίαν οἱ πολλοὶ 
, Υένοιντο, βλέποντες ἀχόλαστον τὸ χαχὸν xal µηδε- — 
μίαν ἐπὶ τούτοις γενοµένην τὴν ἐπεξέλευσιν. Πάντα 
μὲν γὰρ, εἰ δυνατὸν, ἠδούλετο ἡ βασιλεία µου πρὸς 
τὸ βέλτιον µεταῤῥυθμίσαι ΄ ἀλλ ἐπεὶ τοῦτο ἐργῶ- 


δες, 3, τό γε ἀληθέστερον, xal ἀδύνατον, χαθ ὅσον 


ἐστὶν ἐφιχτὸν διὰ θεσπισµάτων νεαρῶν xal τῆς 
ἀπὸ τούτων ἀνάγχης διορθωτέον τὰ χαχῶς Ὑινόμενα 


xai πραττόµενα. 

€. Περὶ ἐπιμερισμοῦ τῶν δικασκῶν' καὶ cvrn- 
όρων. Ἐπεὶ δὲ ἀνωτέρωυ διωρίσατο d βασιληέα 
po» μερισθῆναι τοὺς πολιτιχοὺς δικαετὰς xat ἆφο- 
.Ρριφθηναι ἑκάστῳ δικαστηρἰῳ τοὺς παρ ixslwy 
συνέρχεσθαι µέλλοντας, kv ταυτῷ δὲ ἀναγχαῖόν Lot 
καὶ τοὺς συνηγόρους ὁμοίως ἐπιμερισθῆναι * φρον- 
είσουσιν 6 «t πανσέδαστος σεθαστὺὸς xal μέγας 
δρουγγάριος, xal οἱ µεγαλοεπιφανέατατοι 6 τε πρω- 
τασηιχρῆτις xal ὁ διχαιοδότης ἑνωθέντες ποιῆσαι 
τὸν τούτων ἐπιμερισμὸν ἐξ (eov ἐφ᾽ ἑκάστου τῶν 
τεσσάρων δικαστηρίων, τοῦ µεγάλον δρουχγαρίου, 
τοῦ προχαθηµένου τῶν δημοσιακῶν διχαστηρίων, 
«τοῦ πρωτασηχρήτου xal τοῦ δικαιδότου * ὡς ἂν ob- 
τως ἔχαστον τῶν τοιούτων δικαστηρίων ἀνεμπόδι- 
στον τὴν οἰκείαν Exp. iigruav, χαθὼς d βασιλεία 
µου ὑπετύπωσεν. 


Ely: τό: Ma Μαρτίῳ iy». ὦ, δι ἐρυθρῶν 


cum legitima poena restituantur, ut per horum om» 
ninm exactionem avaritix dediti coerceantur, nee 
. ad malitiam vulgus hominum proclive at, dum im- 

punitum scelus esse, nec ullam in bis exsecutionem 
eri vident, Nam omnia, si Deri posset, in melias 


coneiunando reducere majestas mea cuperet. Sed 


quoniam hoc operosum est, aut (verius ut loquar) 
impossibile : quantum sane fleri potest, per novel- 
las sanctiones, et provenienjem ex iis coactionem, 
emendanda nebis erupt ea qux male fiuit et perpe- 
tranter. 


9. De distributione judicum el adeotatorum. FA 
wis superius majestas mea statuit, ut urbani ja- 
dices distiboantur, et ad singula tribunalia desti 
nentur ii qui ad eos conventuri sunt, atque hie 
necessarium est, advoestos quoque similiter distri» 
bui : eurabunt tum venerabilis (22) Augustus ma- 
gnusque Drungarius, tum longe illostrissimj viri, 


primus s secretis, et Juridicus, ut. conjuncti, di- - 


siribotionem banc ex equos facíant in quolibet fio 
rum quatuor judiciorum, videlicet magni Drangarii, 
publicorum judiciorum przsidis, primia secretis, 
et Juridici : ut hoc modo quotlibet horum judi- 
eiorum absque impedimento jurisdictionem suam 
exerceat, veluti majestas mea sancivit. - 


^ 


Mense Martio, indictionis decimæ quartz, pet 


χραμµάτων τῆς βασιλικῆς xat θείας. χοιρὸς, χαὶ τὴν C rubras litteras imperatorie manus. Item aderat 


συνήθη δίπτνχον προσχυνητὴν βούλλην - καὶ τό * 
Διὰ τοῦ λογοθέτου τοῦ APA τοῦ ἁγιοθεοδωρίτου 
Μιχαήλ’ καὶ ἔξωθεν τό» Απελύθη μηνὶ Ἱουνίῳ 


sigillum eereum. Et illud quoque adjectum erat : 
Per logothetam sive discussorem cursus, Michaelem 
Hagiotheodoritum. 6674. 


ἐνδικτιῶνος i ἔτους «χοδ' "Hv δὲ «5 τοιοῦτον βαἀιλικὸν προσκυνητὸν πρόσταγμα καὶ iv διαφόροις 
κατεστρωμένον πολιτικοῖς τε καὶ ἐχχλπσιαστιχοῖς σηχρήτοις. 


e XIII. . 


NOYELLA DE DIEBUS FERMfIS (22^). 


Τεῦ βασιλέως κνροῦ MarovàA τοῦ Koyurnvov 
περὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ÓJov ἐναντοῦ, ποῖαι 
pày τούὐτων' dapaxton ποῖαι δὲ ἐν µέρεί μὲν 
ἄπρακτοι, ὃν µάρει à ἑ ἄμπρακτοιο 


Σχοπὺς μὲν τοῖς ἀνθρώποις τοῦ ἑορτάζειν f) τοῦ 


Θεοῦ θεραπεία προηγουμένως ἐστίν ' οὐκ ἄλλῳ δέ 


«ινε τῶν ἁπάντων ἴαμεν θεὸν τοσοῦτον θεραπευόµε- 
vov, ὁπόσον ἑλέῳ xa οἴχτῳ τῷ περὶ τοὺς µεταλα- 
χόντας τῆς αὑτῃς ἡμῶν ζύμης παρὰ τοῦ χεραµέως 
τῆς διαρτίας ἡμῶν καὶ πλάστου τῆς φύσεως. Καὶ 
μαρτυρεῖ τῷ λόγῳ αὑτὸς, ἔλεον θέλειν xol μὴ 0v- 
eíav διὰ τοῦ προφήτου φθεγγόµενος. Δῇλον οὖν tv- 
«εῦθεν xal ἀναμφίλεχτον ὅτι καὶ τὸ ἐἑλεεῖν ἄμεινον 
πάντως ἂν εἴη τοῦ ἑορτάξειν, xai θεῷ μᾶλλον θυ- 
μῆρες xul πάση; εὐαρεστότερον ἀπαρχῖς xal σπον- 
δῆς xai θύματος χαὶ ὁλοχαυτώματος. Ἔλεος δὲ ἅλ- 
Apte μὲν ἄλλος ἁρμόττει, xal τὸ ἐντεῦθεν φάρµα- 


Imperatoris domini Monuelis Comneni de diebus 
totius amni, qua ex illis feriat, que in parte tan- 
I&m feríata vel non ſeriaiæ. 


In festis celebrandis in principio id sibi propo- 
suere mortales ut Deum colerent ; nulla autem re 
alia, quantum scimus, Deus mque colitur ac miseri- 
cordia ac benevolentia erga eos qui ejusdem nobis- 
eum panis fermeatati participes fiunt a creatore 
corporis naturzque plasmatore oblati. Quod porro 


misericordiam vult, nec vero sacríficium, per os 


Prophetz ipse pronuntiavit ; unde facile intelligimus 
el citra controversiam est, optimam festi alicujus: 
partem in misericordia positam esse, eamque Deo 
ipsi longe acceptiorem esse quam quodcunque ge- 


nus primitiarum, libationum, victimarum, aacríli- 


ciorum. Sed alia aliis misericordia expedit ; unde 


(23) Dinitaus nómen , ab hoc imp. primum Inventum. 


1227) Auno 1166. 





191 MANUELIS COMNENI 152 
fit quad in medicamentis quoque morborum natura Α χον ἕτερον ἑτέροις χάτάλληλον πρὲς τὰς τῶν 


accommodatis accidere solet: Sie iis qui contra fas 
vulnerati suut, et quibus manus dura plagas in- 
fixit, optimum est medicamen, ut ipjuria mali im- 
merito inflici. reparetur. Quomodo. autem justitia 
ejusque socia lex contra injustitiam atque iniquita- 
tem in arenam cum spe victorie descendent, ubi 
tribunal fere semper ipsis occlusum ab aditu probhi- 
bet, quasi ia. dies festi sanctius. colerentur? Aut 
cnim agrotaptium vulnera exulcerat, frigus ac do- 
lores augens, aut iis qui injustitiam amplectuntur 
favet, dierumque feriatarum otium explet, Etenim 
Davidis regis et, proavi cantico wisericordiam ac 
judicium conjupgentis audito, videmus Deum minus 
gaudere hymnis, carminibus ipsoque culta divino, 
qualis diebus festis palam celebratur. Hoc, et illud 
vae in Evangelio respiciamus quod Salvator mundi 
contra Pharisæos hypocritas nosque ipsos pronun- 
uat, qui sub specie festorum rite agendorum mali- 
gnitatem internam abscondimus, judieium ac mise- 
ricordiam perperam juxta ponentes. luc accedit 
quod Ambacumi prophetiam, religiose venerans dies 
fegtos, quales vos quidem celebraus, tergiversando, 
et conciones vestras abhorrendo partes gerendas 
ego mulaxi, Si eniu Salvator armentum Salbaji 
die in puteum delapsum indc. exirahendugm, neque 
vero secundum legis rigorem morti tradendum esse 
precipit : quanto magis hominem, qui bestiz longe 
superior ést, qui ratione praeditus, qui Dei imaginem 


χαμνόντων διαθέσεις µεταπλαττόμενον - τοῖς γε μὴν 
τραυµατίαις ἐξ ἀδιχίας χαὶ ὧν ἡ πλεονέχτις χατι- 
χαυχῄήσατο χεὶρ xai πυχνὰς αὐτοῖς ἐπέθηχε πληγάς 
τε xai µώλωπας, οὐχ ἕτερον πάντως lapa mpos- 
Φφυέστατον Ἡ τὸ παρὰ τῆς εὐθυδ.χίας καλῶς διορ- 
θοῦσθαι, ἃ χαχῶς εἰς αὐτοὺς πεπαρῴνηται. Πῶὼς ὃ' 
ἂν fj δικαιοσύνη χαὶ fj πάρεδρος αὐτῇ θέμις χατὰ 
τῶν ἀντιπάλων αὐταῖς, τῆς ἀνομίας φημὶ xai τῆς 
ἀδιχίας, πρὸς συμπλοχὴν καὶ ἅμιλλαν χαταδῄσονται 
καὶ «b. στέφος χατ αὐτῶν ἀναδήσονται, τοῦ τῶν ὃι- 
καστηρίων σταδίου τὰ πολλὰ χεχλεισµένου μηδ 
ἀναπεπταμένην xol ἄφετον τὴν εἴσοδων ἔχοντος, 
προφάσει διθεν τῆς περὶ τὰς ἑορτασίμους τῶν 
ἡμαρῶν εὐλαθείας καὶ τῆς Ev αὐταῖς θεραπείας τοῦ 


.πρείττονος; Ἡ δὴ λέληθεν οὐ μᾶλλον αὐὑτὺ Otpa- 


πεύουσα Ἱ. τοῖς μὲν ἀἁδιχαυμένοις τοὺς µάλωπας 
ἐπιξαίνουσα xat «b ἄλγος ἀνακαινίξουσα καὶ τν 
ὀδύνην ἐπαύξρυσα, τοῖς δὲ ἁδιχεῖν ἑλομένοις τὴν 
ἐφ᾽ fjv Ἠδίχησαν ἁπόλαυσιν πολυπλασιάζουσα, xot 
τῇ τῶν ἀνεαίμων ἡμερῶν ἀφθονίᾳ xal τῷ πλατν- 
σμῷ τῆς τῶν δικαστηρίων σχολῆς ἐπὶ paxpiy αὖ- 
sol, ἀποπληροῦσα, τν ἔφεσιν. Τοιγαροῦν xat ἡ Ba- 
σιλεία uoo, — τοῦτο μὲν xal toU. θεοπάτορος καὶ 
βασιλέως Λαθὶδ sk; ἆσμα Κυρίου τῷ EXE τὴν χεἰ- 
σιν παραζευγνύντος ἀχούουσα, χἀντεῦθεν μὴ v- 
σοῦτον Όμννις χαὶ ᾠδαῖς καὶ. λογιχαῖς λατρείαις 
χαίρειν θεὺν ἐν ταῖς ἑορτίοις τῶν ἡμερῶν συλλογι- 
ζομένη, ὁπόσαν ἄρα, τῷ kx τοῦ. ἑλέου. xat. τῆς χρί- 


prz se fert, vel ipsis festis diebus quacunque ratione 6 σεως ὥσματι, — τοῦτο. ὄψ.καλ οὐ ἐν Βὐαγγελίοι 


ex abysso in lucem protrahere fas erit, ip, quem 
scelus et crimen eum pracipitarunt! Et si ipse 
Christus legis umbros:e racemum aperiens, et corti- 
eem, et spicam, et frumeptum veritatis patefaciendo 
in Sabbato miracula est operatus, a:grotos sanans, 
morbis vexatos curans, omnibus salutem reddens: 
quiuni nos ipsi qnoque injuriis abstineamus ? cur 
non insontes ulciscamur, sontes vero a imalefaciendo 
arceamus? Cum autem ego quidein. injusiitig ava- 
ritieque radices profundas cognitas habeam, viros- 
que noverim multos qui morum perversitatem in 
lucem ingenuo edunt, nec jam malitiam suam dissi- 
mulant, imo siue metu scelera nefanda committunt, 
sic cosdem fuco rebus honestissimis induendo, vir- 
tutem speciosam. pre se ferentes offendi. Eo enim 
simulationis venerunt, ut. sceleribus criminibusque 
virtutis speciem dare, vitiaque deceptionibu& ac 
falsa. eloquentia commendare non erubescerent. 
Quotusquisque ejusmodi criminosorumn hominum 
justitiam, veritatis amorem et investigationem co- 
luerit? quomodo dein justitiam ac Deum colere po- 
Qerit qui, post miracula a. Deo. ipso perpetrata, alia 
miracula a servis Deo subjectis patranda exspectat Ἱ- 
quomodo Deus nos in abysso miraculorum suorum 
jirrigari voluerit, si omnes anni dies quomodocun- 
que miraculis pleni sunt, dum nos per ignaviam 
nostram tribunalis portas occludimus, et, molarum 
causarum advocati, boc agentes festa celebrare au- 
tumamus? Absit! 


οὐαὶ xat τὸν. ταλανισμὸν. ἔπεῖνον ὑφαρωρένη, ὃν εἰς 
τοὺς ὑποκχριτὰς ΦΔαρισαίους ὁ Σωτ}ρ ἀπετείνατο, ὅτι 
προσωπείῳ τῆς τῶν ἑορτάδων ἡμερῶν φυλαχῆς µε- 
γίστην ἔνδαν ἀνομίαν περιχαλύπτομεν, τὴν χρίσιν 
παρὰ φαῦλον τιθέµενοι xaX τὸν. ἔλεον, — πρὸς τού- 
τοις χἀκεῖνο τῆς ᾿Αδδαχοὺμ, προφητείας εὐλαδον- 
µένη ἢ βασ.λεία µου, µεμίσηχα ἀπῶσμαι ἑορτὰς 
ὑμῶν, xal οὗ μὴ ὁσφρανθῶ ἓν ταῖς πανηγύρεσιν 
ὑμῖν, --εἰς τὴν παροῦσαν οἰκονομίαν ἑλήλυθα. El 
Τὰρ. τὸ iv. Σᾳ66άτῳ κατολισθῆσαι. κτῆνος εἰς βόθυ- 
voy ἀνέλχέσθαι ὁ Σωςᾗρ ἐχεῖθεν διεχελεύσαχτο, xoi 
μηδαμῶς τὴν τῆς νομιχῆς ἀργίας παράλυσιν ὑπκο- 
στέλλεσθαι’ πόαῳ μάλιστα χρὴ τὸν τοῦ ἀλόγου κτή- 
νους ἀσυγκρίτως ὑπερκείμενον ἄνθρωπον, τὸν λόγφ 


D τετιµηµένον, τὸν Θεοῦ εἰχόνα σεμνολθγούµενον, xol 


ἐν ἑορτίοις ἡμέραις, ἐφ᾽ αἷς ἔργου παντὸς σχολὴν 
ἄγομεν, τοῦ βόθρου πειρᾶσθαι πᾶσι τρὀποις ἀνέλ- 
χειν, εἷς ὃν αὐτὸν fj παλαμναία xa μαινὰς ἁδικία 
ἐπὶ χεφαλῆς. ὠθήσασα χατεχρήµνισε; Ko εἰ Χρι- 
στὸς αὐτὸς τοῦ σχιώδους νόµου τὴν ἐπιφυλλίδα ξέων' 
καὶ τὸ λέμμα xol τὴν ἀνθέριχα xal τὸν αἵτον τῆς 
ἀληθείας παραγυμνῶν ky τοῖς Σάδόασιν ἕτερα- 
τούρχει, νοσοῦντας θεραπεύων, σαυντετριµµένους 
ἰώμενος, χαὶ τὴν tv αὐτοῖς ἀγέκαθεν νενομισµένην 
ἐχεχειρίαν xal ἀπραξίαν ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν καχῶς. 
ἐχόντων χαινοτομῶν πῶς ἡμῖν οὐ τὰς πολλὰς 
περιαιρετέον τῶν δικαστηρίων ἁδιχίας ῥὑπέρ 
τε τῆς τῶν πασχόντων ἄδιχα ἐχδιχήσεως xol 
τῆς τῶν τοιαῦτα δρώντων ἀναχαιτίσεως, xa* 

















- 22 κο. —m9— 





153 NOVELI.E CONSTITUTIONES. 154 


ταῦτα νῦν, ὁπότε dj βασιλεία µου τὰς τῆς ἁδιχίας τε xal πλεονεξίας ῥίζας ἀτεχνῶς ἁποδενδρωθείσας 
Ἱχρίδωσε, xai πολλοὺς ἐπέγνω τῶν ἀνθρώπων εἰς τοὐμφανὲς νῦν ἐχρήξαντας ἣν ἐκ μακροῦ ὥδινον 
πονηρίἰαν xai τρόπών σκἀιότητα, ὡς ἁδεῶς τοῖς παρανόμοις ἐπιτολμῇν xa ἀνυποστόλως τὰ πάντων 
ἰχθεσμότατα δρᾷν, εἶνα καὶ σοφοὺς Ὑενομένους τοῦ χαχοποιῆσαι περιστέλλειν αὐτὰ μορφαῖς τισι λόγων 
xai 4b. εἰδεχθὲς τῆς xax(ac ἔξωθεν ἐπιχρώζειν πιθανῶν ῥημάτων χομμωτικάϊς ἐπιθέσεσιν' ὅτε xal μάλιστα 
δῖ Ἀλειόνων δικἀστηρίων ἐφ᾽ οὕτω χαχομηχάνοις ἀνθρώποις πρὸς εν τοῦ δικαίου xal ζήτησιν xal 
ἀγερέύνησιν. Καὶ ἄλλως δὲ πῶς ποτε καὶ τῷ διχαίῳ συνᾷδει xal τῷ Θεῷ Ἔστιν Εὐαπόδέχτον παντελῆ 
τοῖς δικαστηῤίοις ἐπιφηφισθῆναι σχολὴν διὰ τὰ — xal πάλιν τερατουργηθέντα ὑπὸ θὲοῦ καὶ τῶν αὐτοῦ 
δερακόνιων πάράδοξα χαὶ αὖθις τερατουργηθήσεσθαι προσδοχώμενα: "Apa γὰρ Lv ταῖς ἀθύσσοις τῶν 
ἑαυτοῦ θαυμάτων ἡμᾶς περικλῦσαι νεύσαντος τοῦ Θεοῦ, εἰ πᾶσαι ὁμοῦ αἱ τοῦ ἑνίαυσιαίου κύκλου ἡμέρα! 
ἄλλοτα ἄλλα διαλάχωσι θαύματα, ἡμεῖς ἁπάσαις αὐταῖς ἀπραξίαν ἐπιχηρύξομεν, xul πάντη μὲν τοῖς 
᾿διχαστηρίοις τὰς θύρας ἐπιζυγώτομεν, πᾶσαν δὲ παῤῥησίαν τῇ ἁδιχίᾳ ἀνοίξομεν, ὡς ταῖς ἡμῶν ἑορταῖς 





ταύτην μᾶλλον ἑνεορτάζειν χαὶ παιανίνειν χατὰ τῆς δικαιοσύνης τὰ νικητήρια ; Πολλοῦ γε χαὶ δεῖ. 


Ταῦτα δὲ οὕτως fj βασιλεία µου προεμηθεύσατο A 


&à τὸ x3 μύρια τὰ ἅτοπα τίχτεσθαι χαθ᾽ ἑχάστην 
ix της τῶν δἰχαστηρίων σχολΏς, πλεονεξίας, ἆρπα- 
τὰς, µνησιχαχίας, xal τᾶλλ’ ὁπόσα ταύταις ἑπόμε- 
va: δι’ ἃ xai την τῶν δώρων προσαγωγὴν θεὸς οὐ 
προσίετάἀι, μηδ᾽ αὐτῶν τῶν ἱερῶν περιδόλων φαύειν 
συγχωρὼν τῷ προσἀγὀντε, εἰ sh πολὺ πρότερον τῷ 
διενεχθέντε χατἀλλαχεὶς xai τῷ πβοσχεκρουχότι 
σπεισάµενος, elta προσενέγχοι τὸ χαρποφόρημα. 
ls ποἰνυν αὐτοῖς λνθείη τὰ τῖς διαφορᾶς, xal 
πηνίκἁ τὸ τῆς εἰρήνηέ φῶς thv iv ταῖς χαρδίαις 
ὀφῶν βαθεῖαν ἀχλὺν τῆς ἔχθρὰ; διασχεδάσειε, τῶν 
διχαστηρίων μακροὺς ἑλιττόντων χύχλους διὰ τὴν 
τῶν ἑορτίων ἡμερῶν παρολχὴν, xal τῶν ὑποθέδεων 
ἁλύτων ἐς μαχρὸὺς ἡλίους χάταγηρασχουΣῶν ; τοῦ 
ύόµου καὶ ταῦτα πᾶσαν δίκην, ὁποία τέως μὴ ἐ- 
χληματιχὴ, ἑντὶς τριετίας διἀγαρεύοντος τέἐµνεσθαι. 
Ἐκ δὲ ταύτης αὖθις τῆς ῥίζής δύο τινὲς ἀνίσχουσι 
καραφυάδες καχῶν ' ol γὰρ δνσμενῶς ἔχοντες πρός 
τινα, 1| τὸ τῶν ἁχράνῖων μυστηρίων πῦρ φρἰττουσίν, 
ὡς ἔχεῖθεν ἀτεχνῶς καταφλεγόµενοι, καὶ τὴν µετά- 
ληφιν οὐ θαῤῥοῦσι τῷ συνειδότι βαλλόμενοι, xol 
οὕτω τοῦ ἁγιασμοῦ ἄμφω xal ψυχὴν καὶ σῶμα στερί- 
σχουσι, καὶ ζημιοῦνται τὸν ἀτίμητόν τε xat ἄφθαρτον 
μαργαρίτην διὰ πρᾶγμα φαυλότατόν τε xol φθαρ- 
εὺν καὶ τοῦ μηδενὸς πολλάκις τιμµώμενον" f| xol χατὰ 
τοὺς λυττῶντας ἀναιδεῖς τῶν κυνῶν τῆς μυστιχῆς 
τραπίζης ἁδιαφόρως καθάλλονται, καὶ χατὰ τὸν 
µέγαν Απόστολον εἰς χρίµα ἑαυτοῖς xal τοῦ ποτη- 


lis omnibus cura mea regia prospetit; nee 
sine causa ; nam innumera ábsurda quotidie de 
otio nascuntur, avaritia, rapinz, vindictz aliaque 
his similia. Hanc ob causam etiam Deus dona 
óblata recusat, et offerenti né attingere quidem 
monia sacta permittit, donec, reconciliatus cum 
inimico et cum proximo forés pulsaute, donum 
suum offerat. Quandoigitár dissidiis suis nem Impo- 
nent? quando lux pacis profundam in corde caligi- 
nem inimicitiz delebit? duándo. errores ac proble- 
mata insolubilia recedent? quando leges clara luce 
resplendebunt? Ex hae radice duo iterum malorum 
stipites enascuntur. Qui enim malevolentia aliquem 
prosequuntur, aut impollutorum mysteriorum )gnem 
pertiinescunt, ne plane comburantur, eorumque 


B participes se reddere non audent ob malam conscien- 


Liam ; unde fit ut et anima et corpus sarctiflcationis 
expertes maneant, atque ita margarita pretiosa 
priventur ob rein futilem nulliusque pretii ; aut ca- 
num more petulantium tabulam mysticam indecenter 
invadunt, et, secundum magnum Apostolum, judicium 
Sibi bibunt et manducant, Videsne in quantam mi- 
seríam homines condenimati ob tempus male adhi- 
bitum protruduntgr? viden' periculum quod eo- 
rum capitibus imminet? Auctorítas igitur mea regia 
probe scit Deum per judicium serviri, et in Phari- 
saica hypocrisi misericordíam simulante judicium 
videt propositum ; eadem zeli ignem iutestinis com- 
mounicat, etsi insolenter lacessita, Dum enim gen- 


plos σπῶσι καὶ τοῦ ἄρτου ἐσθίουσιν. Ορᾷς ὅποι ( tes barbare, quie legem scriptam non habent, solius 


Χαχοὺ τοὺς τῶν ἀνθῥώχων διαδικαζοµένους ἐχχυ- 
λέει τὸ τῶν ἁβράλτων ἡμερῶν δαφιλὲς, καὶ ἡἠλίχὸς 


αὐτοῖς ὁ κίνδυνος ἐπικρέμαται;, Ἡ γοῦν βασιλεία - 


pov χαὶ τὸν θεὸν εἶδυῖα τῇ χρίσει θερἀπευόµενον, 


nature ope hune defectum — resarciunt ao litibus 
moram non dant, nos contrarium facientes, illos 
qui nobis tanquam typi exemplo esse deberent, iu 
utilitatem nostram non convertimos. 


ὡς χαὶ ἓν αὑτῇ τῇ καταδρομῇ τῆς Φαρισαϊχῆς ὑποχρίσεως τοῦ ἑλέου τὴν χρίσιν εὑρίσχουσα προτιθέµενον, 
καὶ προσέτι τοῖς σπλάγχνοις ζήλου πῦρ ὑποσμύχουσα καὶ ἄντικρυς ὑδριοπαθοῦσα, εἰ τὰ piv βάρδαρα 
τῶν ἐθνῶν, παρ' ofc μὴ ἔγγραφος χεῖται νόμος, φύσει µόνῃ τὸ ἐχεῖθεν ἑαυτοῖς ἀποπληροῦσι ὑστέρημα xal 
τὰς δίχας ἐς µήκιστον o0 φέρουσι παρατείνεσθαι, ἡμεῖς δὲ τοῦτο τὸ µέρος πλεῖστον αὐτῶν ἀποδέομεν 
(δέον μᾶλλον ἔλείνοις μὲν ἡμᾶς εἰς ἀγαθὸν προκεῖσθαι ἀρχέτυπον, αὐτοὺς δὲ εῶν ᾿ ἡμετέρων χαρακτήρων 
ἀκόμθίτεσθὰί τοῦ κἀλοῦ τὰ ἱνδάλματα). 


Ἔαῦτα τοίνυν οὐκ ἓν φορητοῖς τιθεµένη. ἡ βασι- 


λεία µου, πλεϊῖστὰ τε περὶ τὸ πρᾶγμα γνωσιμαχεῖ, 
xai τῷ ἁγιωτάτῳ µου δεσπότῃ xol οἶχουμενικῷ 
πατριάρχῃ xal τῇ ἱερῷᾷ καὶ θείᾳ ὀυνόδρ κοινοῦται 


Qua omnia regia nostra auctoritas zgre ferens et 
alioquin aliter de his rebus sentiens, fanctissimo 
domino ac patriarchae oacumenico ei sacro et divi- 
niws instituto concilio hisce de rebus solemmneu: 





T, 


45. 


SM 


ο στ —— — 0 
η * 
"E . 


«Ντο Ἕρστττς 


* 


155 ο MANUELIS COMNENI | | TR 
xkeliberationem demandavit, Porro eum vidi. illos A τὰ τῆς βσυλῆς xal. ταῦ axejtgatec: Kal dh xat sky 
simecam idem:sentire, et comperto, quod diebus ſo- aówiby τιµιότητα συνῳδὰ φρονοῦσαν 'αὐτῇ εὑροῦσα 
ristis saneti minus honorantur quam fas est, Ju- — fj βασιλεία pou, συνεῖσα δὶ-χαὶ τοὺς ἓν ταῖς ἀνεσί- 
stiti amore moti sancimus ut sacris.ceneionibus — pote ἡμέραις τιµωµένους ἁγίους &vtplav μᾶλλον ᾗ 
honor pristinus tribuatur, ut. injuriz quoquomedo  *tghv οἰομένους ἐξ ἧς οἰχήσεσθαι τέλεον παρα- 
matæ expientur, .ne, ut dicit. Apostolus, mors se- . Χινδυνεύει τὸ δίχαιον, ταῦτα θεσπίζει, ταῖς τε τῶν 





σα -8& -- 
SUO 


EI 


Qo αν σα ως ορ appe 


ἂν εαν — ο 
- tal 5. 
- * 0 49 7 
| MEE . 
F : 


Ow 


quaiur ex perverso Dei in diebus festis cultu , aut 
ignavia venia tes honestm dehonestentur aut inju- 
stitia ip favore ponatur. ΄ - 


σεπτῶν πανηγύρεων τελεταῖς τὸ εἰχὺς «nc αὐτῶν 
τιμῆς ἀπονέμαυσα, xal τῇ τῶν ἀδιχουμένων ἐχδι- 
χήσει τὸ πρέπον ἀπομερίζουσα * ἵνα μὴ, ὅ φησιν à 


Απόστολος, ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ χατεργάζοιτο θάνατος, x τῆς iv ταῖς ἑαρταῖς δηλαδὴ τοῦ θεοῦ θεραπείας ἡ 
τῶν ἁδικουμένων πλείων συντριδθῇ xal ἀπώλεια, unb ἡ σεμνωνωµία τῆς ἀργίας xal τῆς y Απρανας ii 
vógnpov ἐἑνεργόν τε ἅμα ποιοῖτο τὴν ἀδικίαν καὶ ἔμπρακτον, 


Sancimus, igitur ut iHi dies feria sint, quos in 
presenti constitutione nominatim enumerabimus : 
et ut alji quidem eorum [ferias in universum ha- 
beant, ut nequaquam tojo ipsorum durante spatio 
constitui judicium possit, nisi. fortassis &mperator 
per dispensationis modum, vel ob necessitatem (ut 
uita szpenumero;subita qusdam rerum varietas 
licentius novare solet), in ils quoque Judicium con- 


sutuere voluerit; alii vero ex parte a judiciis va- 


cent, ut ea videlicet exerceantur a matutino tem- 
pore usque ad tempus sacri eultus, quo judicibus 
tam preeationi, quam celebrationi divini Numinis 
intentis esse ljceat, ac peracto.sacro Justitia curam 
gerant, et injurias perpessis juzia vigorem legum 
suecurrapt, Sed tamen ii quibus in hunc modum 
post eultum sacrum jus dicere permissum est, in 
conficiendis ab se notalionibus ac instrumentis 


α’. θισπίζομεν οὖν ἐχείνας εἶναι τῶν ἡμερὼν 
ἁπράκτους, ἃς ἐν τῇ παρούσῃ διατάξει nro; 
ἁπαριθμησόμεθα. Kal τινας μὲν αὐτῶν «b. πάντη 
ἄπρακτον ἔχειν, ὡς μηδαμῶς δι ὅλου τοῦ αὐτῶν 
διαστήματος αυνίστασθαι δικαατήριον, εἰ y faac 
λεία ἴσως οἰχοναμίας τρόπῳ 3j ἀνάγχῃ (ὁποῖα ποὺ 
τὸ περιπετὲς τῶν πραγμάτων «νεανεεύεται) θελήσει 
χαθίααι xai àv αὐταῖς διχαστήριον * τινὰς δὲ ἀπὸ 
μέρους ἅγειν τῶν διχαατηρίων σχολὴν, ὡς οἷον 
ἕωθεν μέχρι χαὶ εἰς αὐτὸν τὸν τῆς λειτουργίας xat- 
hv, ἵνα τοῖς δικασταῖς ἐξείη προσανέχειν εὐχῇ χαὶ 
τῇ περὶ τὸ θεῖον δοξολογίᾳ, xaX μειὰ τὴν ἵεροτελε- 
οτίαν ἔπιμελεῖσθαι xal τῆς . δικαιοσύνης xal τοῖς 
ἄδιχα πεπονθόσιν ἑπαρήγειν κατὰ τὴν τῶν νόμων 
ἰσχύν. Οἱ μέντοι οὕτω μετὰ τὴν θείαν λεετουργίαν 


«ἐπιτετραμμέναι διχάζειν bv. τοῖς Tivepévo,. xap' 


αὐτῶν σημειώμααι µεμνῄαονται τοῦ «καιροῦ, xat 


mentionem temporis facient, quo coufecta sinl. Ae ϱ ὃν τὰ σημειώματα πράττονται. Καὶ δη πρῶτον περὶ 


primo quidém de omnino feriatis agendum erit. 


itaque dies Natalis inviolata Domine Βείαα» Ge- 
nitricis, qui celebratur a. d. vi HM. Septembr. 
feriatus est. Consimiliter et 14 dies, vivificze Crucis 
Exaltationi dicatus. Item 26, propter apostoli et 
evapgelietz loannis Theologi migralionem. 


Octobris dies 6, quod in eo sancti apostoli Thomæ 
memoria celebretur. Kem 9, propter Jacobum Al- 
phai F. apostolorum, et x, propter Lucam ? sposto- 
lum et evangelistam. 


Novembris dies 15, quod in eo memoria Chryso- 


τῶν τελείως ἁπράχτων διαληπτέον, - 


Ἡ τοίνυν χατὰ τὴν ὀγδόην ἡμέραν τοῦ Σεπτεμ- 
ρίου μηνὸφ γενέθλιος ἡμέρα τῆς παναχράντου At- 
σποΐνης xai θεομήτορος ἄπραχτος ἔσται. Ὡσαύτως 
καὶ ἡ V, τῇ Ὑψώσει τετιμηµένη τοῦ ζωοποιῦ 
σταυροῦ * χαὶ ἡ χς’, διὰ τὴν «οῦ ἁἀποστόλου «καὶ 
οὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου νοῦ διαλόγου µετάστα- 
ew. ' 

Ἡ ς’ τοῦ Ὀκτωθδρίου, διὰ τὸ τὴν μνήμην dv ott) 
πελεῖσθαι τοῦ ἁγίον ἁποστόλου θωμᾶ. Ἡ 6’, διὰ «bv 
τοῦ 'Algalou Ἰάχωθον τὸν ἀπόστολον' καὶ & v, διὰ 
τὸν ἀπόστολον χαὶ εὐαγγελιστὴν Aouxdv, 


*H. cy! τοῦ Νοεμθρίου μηνὸς, ὅτι àv αὐτῆ ἡ μνήμη 








stomi' celebretur; et 44, quod Philippo apostolo D τοῦ Χρυσοστόμου τελεῖται. 'H ιδ, ὅτι ἓν αὐτῇ 6 ἀπό- 
festus sit; οἱ 16 in evangelista et apostoli Matthaei στόλος Φίλιππος ἑαρτάζεται.. 'H vg ὅτι ὁ sbeyrt- 
honorem ; et 1, quod tum Dei Genitricis introitus λιστὴς xol ἁπόστολος Ματθαῖος τιμᾶται, Ἡ καὶ, ὅτι 


ὃν templum celebretur; οἱ 60 propterea, quod Aa- 
dreze apostolo sit festus. 


Decembris dies 9 in quo scilicet Conceptio tan- 
ctissimae Matris Dei nostri celebratur; et 20 dies 
usque ad 6 Januarii, quod in eis dies Natalis, item- 
que Baptismi Domiui Deique ac Servatoris nostri 
Jesu Christi, festa celebritate colantur. - 


Januarii dies 18, propter divinos Patres ae do- 


clores, Athan sium. et. Cyrillum. 25 ejusdem 


τὰ εἰς «bv vabv εἰσέδια «fic Θεομήτορος kv ταύτῃ 
πανηγυρίζεται ’ xal ἡ Y, ὅτι ὁ ἀπόστολος Ανδρέας 
iv αὐτῇ ἑορτάνεται. 

Ἡ ϐ) τοῦ Δεχεμθρίου, ὡς τῆς Ἑνλλήψεως tv αὐτῇ 
τελουµένης τῆς ὑπεραγίας Μητρὺς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. 
Ἡ x' µέχρι xat αὐτῆς τῆς c' τοῦ Ἰανουαρίου, ὡς - 
iv αὐταῖς ἑορτασομένων τῶν Γενεθλίων καὶ τοῦ Ba- 
πτίσματος τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ xai Σωτῆρος ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ. 


Ἡ (η΄ τοῦ Ἰανουάρίου, διὰ τοὺς θείους . Πατέρας 


xal διδασχάλους, Αθανάσιον xa Κύὐριλλον. Ἡ κ 





751 


NOVELLA£E CONSTITUTI ONES. 


798 


τοῦ αὑτοῦ μηνὸς, διὰ τὴν μνήμην τοῦ µεγάχου Ila- A mensis, propter memoriam magni, Patris, Gregorii 


τρὸς Γρηγορίου τοῦ θεολόγου. ᾿ 

"H β’ τοῦ Φεδρουαρίου, διὰ τὴν τοῦ Ῥωτῆρος 
ὑπαπαντήν ' καὶ ἡ Υ. διὰ «hv "iie μνήμης τοῦ θεο. 
ῥόχού Συμεὼν νελετήν. 

Ἡ κετοῦ Μαρτίου, διὰ τὸν τῆς Θεομήτορος εὖ- 
αγγελισµόν. Al πασχαλίαι τῶν ἡμερῶν ἀπ' αὑτῃς 
τῆς τοῦ Λαζάρου ἐγέρσεως µέχρι xa) εἰς αὐτὴν τὴν 
μετὰ τὸ ἅγιον Πάσχα ὀγδόην, 

"H κε’ τοῦ Απριλίου, διὰ «bv. ἁπόστολον xat εὖ- 
αγγελιστὴν Μάρχον καὶ ἡ λ', διὰ τὸν ἁ πόστολον "Iá- 
χωδον, tiv τοῦ θεολόχου xol εὐαγγελιστοῦ ἁδελφόν. 

Ἡ η’ τοῦ Matos, διὰ τὴν μνήμην τοῦ εὔαγνελι- 
στοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, "HM ν, διὰ τὴν τοῦ 
ἀποστόλου Σίμωνος τοῦ Ῥηλωτοῦ. 'H χα’ διὰ τὴν 
μνήμην τῶν ἁγίων xai ἱσαποστόλων μεγάλων βα- 
αιλέων, Κωνσταντίνου xai Ἑλένης. Ἡ . x2, διὰ 
τὴν toj ἁποστόλου 'Alealou τοῦ Ἰούδα. 

"CH εα’ τοῦ "louvlou, διὰ τὸν ἁπόστολον Bapbono- 
μαῖον. Ἡ (0, διὰ τὸν ἁ πόστολον Ἰούδαν τὸν xai 
θαδδαῖον, καὶ Λεθβαῖον, xai Ἰάχωδον. 'H. xà, διὰ 
⁊ τοῦ Προδρήµου Γενέθλιον. Ἡ κχθ’, διὰ τὴν ἐπὶ 
τοῖς χορυφαίοις τῶν ἁποστόλων Πέτρου xal Παύλου 
φανήγυριν’ xad V, διὰ τὴν ἐπὶ τοῖς δώδεκα. 

N χε τοῦ Ἱουλίου, διὰ τὴν τῆς ἁγίας Άννης 
τῆς μητρὸς τῆς θεοµήτορος χοίµησιν, 

Ἡ ς’ τοῦ Αὐγούστου, διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ µεταμόρφωσιν. 'H ϐ’, διὰ «hv µνή- 
µην τοῦ ἁγίου ἁποστόλου Ματθίου. Ἡ τε’, διὰ τὴν 
ὑπερένδοξον τῆς ἁγίας θεοτόχου µετᾶστασιν. Καὶ 
ἡ x', διὰ τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου ἆ ποστόλου θαδδαίου. 
Καὶ ἡ x διὰ τὴν τοῦ ἁποστόλου Βαρθολομαίου. Καὶ 
ἡ κχθ’, διὰ τὴν τοῦ τιµίου Προδρόμου ἀποτομήν. 

Ταύταις ὡς τέλεον ἀπράχτοις συνεξετασθήῇσονται 
χαὶ αἱ µεσότητες τῆς τεασαραχονθηµέρου νηστείας 
καὶ τῆς Πεντηχοστῆς, καὶ ἡ τοῦ Σωτῆρος ᾿Ανάληψις, 
xaX πᾶσαι τῶν ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ἡμερῶν χυριώνυµοι * 
ὡς ἐν αὐταῖς ἀποχεκλεῖσθαι πᾶσαν  mápobov εἰς τὸ 
ὃ-καστῄήριον, χαὶ μηδἑν ει.µηδένα τῶν δικά δεν λά- 
χόντων δικαστιχὸν διαπράττεσθαι. 

β’. AC γε μὴν τὸ δικαστήριον ἀπὸ µέρους σχολά- 
ζουσαι, xal μὴ xa ὁλόχληρον (ὡς προδιειλήφαμεν) 
ἀπρακτήσουσαι, εἴεν ἂν αὗται. 

— "H ς τοῦ Σεπτεµδρίου μηνὺς, ὅτι ἐν αὑτῇ «b. ἐν 
χώναις τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαλλ θαῦμα τετερα- 
τούργηται. 

Ἡ αΥ’ τοῦ Ὀχτωθρίου, ὅτι τὴν μνήμην τοῦ ἁδελ- 
φοθέου ᾿Ἰαχώθου τελοῦμεν. Ἡ ας’, Vot τὸν µέγαν 
µάρινρα xai μυροθλύτην Δημήτριον ἑορτάζομεν. 

"Él a' τοῦ Νοεμθρίου, διὰ τὸ τοὺς θαυματουργοὺς 
ἀναρχύρους Κοσμᾶν χαὶ Δαμιανὸν ξορτάζεσθαι. H 
9 , διὰ τὸ εἡν φύναξιν τῶν ἀσωμάτων τελεῖσθαι. Καὶ 
ἡ s, διὰ τὸ τὸν ὁσιομάρτυρα Στέφανον εὺν νέον 
πανηγνυρίξεσθαι. 

'H S τοῦ Δεχεμθρίου, διὰ τὴν χαλλιμάρτυρα 


Theologi. 


Februarii dies à, propterea quod, obviam. Serva- 
tori sit ituui; et 5, propter eelebratioueru memori 
Symeonis, qui Christum excepit. J 


Martii dies 28, propter allatum Deiparz letom 
illum nuntium, Item dies Pascbales, ab ipsa resu- 
scitatione Lazari, usque ad diem, post sanctum 
Pascha octavum. ' 

Aprilis dies 95, propter apostolum, el evangeli- 
stam Marcum; et $50, propter apostolui., Jacobum, 
illius theologi et evangelist» fratrem. 


Mili dies 8, propter memoriam evangelistae 
Josnuis theologi; et 10, proptet Simonis Zeleiz 


B apostoli memoriam; et 2, propter memoriam sàn- 


ctoruin et apostolis parium, magnorum principum, 
Conmiantipni et Helenæa et 926, propter mempriám 
Judo: Alphæi apostoli. 


, Iunii dies 14, propter Bartholemzum --- 
ει 95, proptet- Judam apostolum, cognomento Thud- 
darum, et Lebzum, et Jacohum; item 24, propler 
Natalem precursoris, et 29, propter apostolorum 
principum, ' Petri et Pauli solemnitatem, et 50, 
propter memoriam apostolorum 12. 


Julii dies 95, propter Obdornitionem S. Anne, 
Matris Deipara. 


Augusii .dies 6, propter Servatoris nostri Jesu 
Chris transformationem; et 9, propter memoriam 


C sancti apostoli Mathis; et 45, propter gloriosis- 


simam sanctae Deiparae migrationem ; et $0, propter 
memoriam saneti apostoli Thaddaei; et 94, propier 
Bartbolomsi apostoli memoriam ; et. 29, propter 
venerandi Prsecursoris decollationem. . 


Inter hos omnino feriatos dies computabuntur et 
medietates jejunii quadraginta dierum, et -Pehie- 
costes, et Servatoris assumptio, et omnes in anno 
dies a Domino nuncapaii :'ita ut hisce diebus omuis 
ad tribuna? adítus preclusus sit, nec ullus eorum, 
qui Jus dicunt, quidquam ad juris dictionem petti- 
nens, peragat. 

Ceterum 4 quious ex parte vacationem tribunal 
habet, quique non in solidum ( veluti jam anléa: 


D diximus) feriati sunt, bi sane fuerint. 


Dies 6 mensis Septembris, quod tunc Michaelis 
sumini coplarum ducis factum Chonis miraculum 
prodigiose commeroretur, 


Octobris 35, quod Jacobi, Christi fratris, we- 
moriam recolamus; et 26, quod is magno et un- 
guentis scatorienti Demetrio festus agatur. 


Novembris 4, ob edentium prodigia, et gratis 
olim medicinam facientium, Cusma 1ο Damiani 
festum; et 8, quod corporis expertium co&ventug 
celebretur ; et 38, propter sancti martyris Stephani 
junioris solemnitatem. 


Decenibris 4, propter egregiam martyrem Barba- 


759 


MANUELIS COMNENI 


160 


rim , et 6, propter celebrem miraculis et unguentis A, Βαρδάραν. Kol $ ς’, διὰ τὸν. ἐν θεύμασι περιώνυμον 


scaturieutem Nicolaum. 


Janvarii 10, propter Nyssa pontificem, divum 
Gregorium; et 16, propter venerationem pretiosa 
principis apostolorum Pelri catenz; οἱ 49, propter 
reportationem pretiosi cadaveris Gregorii theologi ; 
ei 27, propter reportationem venerabilium reli- 
quiarum Chrysostomi. 


Februarii 7, propter insignem martyrem, magi- 
strum militum Theodorum ; et 17, propter victorem 
certaminum Theodorum Tíronepi. 


Martii 9, quod sanctorum Christi xp. martyrum 
meinoria tunc recolatur. 


Aprilis 25, in honorem magni martyris Georgii 
destinatus. 


Maii 2, propter magnum illum Aibanasium. 

Junii 8, propter magnum martyrem Theodorum 
magistrum militum ; et 9, propter sanctum Pattem 
nosárum Cyrillum, poutilicem Alexandrinum ; et 97, 
propter sanctum et edentem prodigia Samsonem. 


Julii 4, quod tunc sanctorum, et miracula desi- 
gnantium, el argento carentium memoriam cele- 
bremus; et 2, quod depositienem pretiosæ vestig 
Deipare mentionem faciamus; οἱ 8, ob magni mar- 
tyris Procopii festum ; et 11, quod egregiam mar- 
tyrem Euphemiam concelebremus: et 90, ad Eliae 
vatis honorem; et 27, quod victori eertaminum et 


xai μυροθλύτην Nixólaow, 

'H v τοῦ Ἰανοναρίου, διὰ sy Νύασης θεῖον T'es. 
Ἱόριον. Ἡ ες’, διὰ εἩν προσκύνησιν εῆς cura τοῦ 
κορυφαίου τῶν ἁποστόλων Πέτρου ἀλύσεως. Ἡ d, 
διὰ τὴν ἀναχομιδὴν τοῦ τιµίου νεχροῦ τοῦ Θεολόγου 
Γρηγορίου. Καὶ ἡ κ, διὰ τὴν ἀναχομιδὴν τοῦ σε- 
δασµίου λειφάνου τοῦ Χρυσοστόμου. 

Ἡ ὅ τοῦ Φεδρουαρίου, διὰ τὸν µεγαλαμάρτυρα 
στρατηλάτην Θεόδωρον. Ἡ d, διὰ edv ἁθλοφόρον 
Θεόδωρον τὸν Τήρωνα. 

'H9 τοῦ Μαρτίου, dx τῆς µνήµης τελουµένης 
τῶν ἁγίων μαρτύρων τοῦ Χριστοῦ y'. 

Ἡ xy' ποῦ Απριλίου, ὡς τοῦ μεγαλομάρτυρος 


B Γεωργίου ειµωµένου. 


HH β΄ τοῦ Μαΐου, διὰ τὸν µέγχαν ᾿Αθανάσιον, 

Ἡ «y τοῦ Ἰουνίου, διὰ τὸν µεγαλομάρτυρα 6s6- 
δωρον τὸν στρατηλάτην. Ἡ ϐ’, διὰ τὸν ὅσιον Πατέρα 
ἡμῶν Κύριλλον ᾿Ἀλεξανδρείας. Καὶ d xC', διὰ τὸν 
ὅσιον καὶ θαυματουργὸν Σαμύών. 

Ἡ α τοῦ Ἰουλίο, ὅτι ἐν αὐτῇ τῶν ἁγίων xal 
θαυματουργῶν ἀναργόρων τὴν μνήμην τελοῦμεν. 
Ἡ β’, ὅτι τῆς καταθέσεως τῆς θεομήτορος µντµο- 
νεύομεν. Ἡ η’, ὅτι τὸν µεγαλομάρτυρα Προχόπιον 
ἑορτάζομεν. Ἡ ια, ὅτι τὴν χαλλιµάρτυρα Εὐφημίαν 
πανηγυρἰζοµεν. Ἡ x', ὅτι τὸν προφήτην Ἠλίαν τν. 
μῶμεν, Ἡ x' ὅτι τὸν ἀθλοφόρον, καὶ θαυματουργὶν 


miraeulorum auctori Joanni misericordi festus sit. 6 Παντελεήμονα ἑορτάζομεν. 


Augusti 51, propter depositionem pretiosi cin- 
guli labis expertis Deiparæ. 


Atque bi sunt dies illi partim feríati, partim ju- 
ridici (25). Quibus vero diebus propter Natalem, 
vel Renuntiationem principis cessatur, eos dies inter 
juridicos majestas mea refert; a sese prasentem 
sanctjonem inchoars, et per ea, quz ipsamet facit, 
alios instituens. Quippe non periude presentis con- 
stitutionis oratio quaptumvis in illam attentos im- 
pellet, ut jpsum majestatis mes factum. Nam illos 
Ipsos dies majestas mea, quibus diebus «um in hanc 
lucem est edita, tum in imperatorem per Dei pro- 
videntiam renuntiata, juridicos esse sancit, nec in 


Καὶ ἡ λα’ τοῦ Αὐγούστον, δια την τς τιµίας 
ζώνης τῆς ἀχράντου Θεοτόκου κατάθεσιν. 


Αὗται δη af πῶς μὲν ἄπραχτοι, πῶς δὲ ἔμπρα- 
κτοι. Tác μέντοι διὰ γέννησιν βασιλιχὴν ἢ ἀναγό. 
Ρευσιν σχολαζούσας τῶν ἡμερῶν καὶ καύτας ταῖς 
ἑμπράκτοις ἐγχρίνει ἡ βασιλείᾳ µου, ἀφ' ἑαυτῆς 
ἀρχυμένη τοῦ παρόντος θεσμοθετήµατος xal ἐν olt 
αὐτὴ διαπράξαιτο διδᾶσχουαα τοὺς λοιπούς σὐχ 
οὕτω yàp ὁ τῆς παρούσης διατάξεως πείσει Moe 
τοὺς αὐτῷ πρασανέχοντας, ὡς ἡ πφρὰ «nc βασιλείας 
µου πρᾶξις. Αὐτὰς γὰρ τὰς ἡμέρας, ἐν el; ἡ βασι- 
λεία µου καὶ εἰς vbv τῆδε βίον προΏχται καὶ εἰς βα- 
σιλέα Θεοῦ προνοίᾳ ἀνηχόρενται, ἐμπράκτους εἶναι 


els ullas judiciis inducias esse, Omnes quidem certe, D θεσπίζει, καὶ μηδεμίαν ἐχεχειρίαν àv ταύταις Aye: 


præter descriptos superius anni dies, juridici erunt, 
et in eisdem tum judicia, tum consentanez fudicia- 
rlis sententiis exsecutiones flent et exercebuntur. 
Persuasum autem habeo, presentem hanc majesta- 
tis meæ constitutionem Deo quoque gratam esse. 
Nam ubj Phariszos Jesus exsecratur, ipsi etiam 
misericordic judicium anteposuit, 


Datum mense Martio, indict. ιν, litteris rubris 
ab imperatoris manu exaratis. Bulla cerea diptycha 
per logothetam dromi sancti Michaelis, In parte 


τὰ δικαστήρια. Πᾶσαι µέντο, aj. παρὰ τὰς ἄνω χ1- 
ταγραφείσας ἡμέρας τοῦ χρόνου παὶ ἕμπρακτοι ἕ- 
σονται, καὶ διχαστῄήρια kv αὐταῖς γενῄσονται καὶ 
ἐκθιθασμοὶ ἀχολούθως ταῖς δικαστικαῖς ἀποφάσεσι. 
Πέπεισμαι δὲ Ὅτι χαὶ Θεῷ oov ἔσται sb παρὸν 
τῆς βασιλείας µου θέσµοβέτηµα” ταλανίζων Υὰρ 
τοὺς Φαρισαίαυς à Ἰησοῦς καὶ αὐτοῦ τοῦ ἑλέους τὴν 
xploty προέταξς. 


Eiye 3ó* Μηνὶ Ναρτέῳ ἰνδιχτιῶνας ιδ, δι᾽ ἑρυ- 


θρῶν γραμμάτων τῆς βααιλικῆς χειρός. τό" Διὰ 
τοῦ λογοθέφου τοῦ δρόμου τοῦ ἁγιοθευδωρίτου M 


(35) Abrogatio ejus, quod |. 7, $ penult. C, de feriis, edicitur. 








761 


NOVELL/£ CONSTITUTIONES. 


162 


χαήλ. Κηρίνη βούλλη διπτύχου. Καὶ ἔξωθεν τό; A exierna : Datum. mense Junio, indict. xiv, auno 


Απιλύθη urvt "louviq ἰνδιχτιῶνος ιδ) ἔτους ϱχοδ. 


6674. 


XIV. 


XOVELLA CONSTITUTIO DE BOMICIDIS (24). 


Νιαρὰ τοῦ xarevos6soedzov καὶ φιλοχρίστου 
κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν Bacuéoc tov πορ- 
φυρογεννήτου κυροῦ Μανουὴ1 τοῦ Κομτγηγοῦ 
χερὶ τῶν ἐχουσίως φογευάντωγ. 


Τοῖς ἀρχηγέταις τοῦ γένους ὁ τῆς χαχίας γεν- 
γήτωρ ἀπὸ φύόνου xal φόνου τὰς ἀρχὰς fj; πο- 
νηρίας ἐπήξατο, συλλαδὼν μὲν τὸν φθόνον καὶ ὧδι- 
νήσας, ἁποτεχὼν δὲ τὸν góvov, ἅτε ζωῆς πολέμιος 
ὧν xal τῷ δημιουργῷ xal πλάστῃ τῶν ἀνθρώπων 
ἀντίπαλος ' εἰ ἐχείνος μὲν παράχειν καὶ συνέχειν 
$0 πλάσμα πὑδόχησεν, αὐτὸς δὲ ἀναιρεῖν xal ἁπολ- 
λύειν ἐξ΄ ἀρχῆς xal μέχρι παντὸς µεµελέτηχε. Διὰ 


toUTo χαὶ παρ᾽ ἀδελφοῖς τὰ πρῶτα «φθόνος «b πο» . 


νηρὺν τοῦτο xal ὀλέθριον πχρἀθλαστάνει ζιζάνιον, 
xai φόνον καρποφορεῖ, xai ἀντιπβάττει δι᾽ αὐτοῦ τῷ 
ποιῄσαντι. "AM ὅρα καὶ τὴν ειµωρίαν οὐ ὄναμέλ- 
λουσαν, παρὰ πέδας δὲ μᾶλλον καὶ ἁπαραινήτως 
ὑπὸ θεοῦ τῷ τοῦ μύσους ἐργάτῃ κπροσαγοµένην x«i 
εἰς «) ἑπιακλάσιον ἀντιμετρουμένην. Kal δῆλον 
ἐχεῖθεν - « 113, γὰρ ὁ ἀποκτείνας Κάῑν ἐπτὰ, euet, 
ὰ ἐχδιχούμενα παραλύσει, 2 lv οἷς καὶ τὸ «pipe 


Nopella piissimi et Christi amautis , potentissimi et 
sanctissimi $mperatoris nostri. in porphyra nati 
domini Manuelis Comneni, de voluntariis homi- 

ia. 


(35) Apud generis humani protogarentes pater ina- 
lignitatis per invidiam et eadew malitiz fundsmenta 
jecit. Cum enun. vitae. iuimicirs sit, exdem peperit 
et Demiargo et homtoum Creatori se adversariam 
exhibuit, Deus ením cresturam conservare οἱ ad 
perfectionem duceee satagh; disbolus sutem per- 
dere nunquam noa siadet, ideo etiam invidia inter - 
primos fratres hec gizanium perniciosum ac peesi- 
mum procreavit el, exede commissa, Creatori so 
opposuit. Sed ecce vindictam proxime insequentem, 
missam a Deo ultore, et qus septemplieem sceleris 
pœnam exigit, ut patet ex verbis : « Omnis qui oc- 
ciderit, Cain, septuplam punielur; » eie enim mi- 
nando Deus providit ne quis postea ezedem patraret. 
Et liuc quidem quoad Cain. De Lamech autem qui 
et ipse homicida exstitit, non septemplcem tantum, 
penam exegit ultor, sed sepluagies sepiies ipsum 


αὐτὸ συγκασηρίθµηται, ἵνα δηλονότι μηκᾶέτι δεύτε- C ultus est, Porro Achab .smicis, postquam cadem 


pov ἰσχύσῃ φόνον ἐργάσασθαι. Καὶ οὕτω μὲν ὁ Κάῑν. 
Ἐν δὲ «(p Λάμεχ ὀχηκόειμεν οὐχ ἁπιάχις µόνον, 
ἀλλ ἑόδομηχοντάχις τὰ τῆς ἑχδικήσεως ὡς φονευτῇ 
xai αὑνῷ Υεγονότι ἀντιμεμάτρηται. Καὶ ol «περὶ 
tbv Ἀχαξθ ὡς τὸν κατὰ εοῦ Ναθονθαὶ µελετήσαν. 
πες ἄδικον φόναν καὶ τολμήσαντες ἁποτόμως fixou- 
«exe* « ῶφόνευσας, ἐχληρονόμησας, » χα « 'Ev 
τῷ τόπιρ, ἐν ip ἔλειξαν οἱ χύνες τὸ αἷμα Ναδουθαὶ, 
ἐχεῖ ἐκλείξουσιν οἱ χύνες 30. αἷμά σου, » καὶ. « Thy 
Ἱεζάδελ Χύνες  xatagóyovtet ἐν 9 προσειχί- 
αµατι τοῦ "agat, » Καὶ τὰ μὲν τῆς Πελαιᾶς, 
ὡς ἐκ πολλῶν ὀλίγα φάναι, εαιαῦτα. "Emi δὲ τῇ τῆς 
vías χάριτος ἱλκρότητι, ὅτε πρὺς φόνον ὤρμων τοῦ 
εὐεργέτου οἱ ἐξ Ἰσραὴλ ἀγνώμονες ὄντες xal exin» 
ῥοχάρδιοι, ἀχούομεν τοῦ Ῥωτῆρος τῷ λαθόντι µάχαι” 
pav «bv ix τῆς µαχαίρες ἑπαπειλοῦντος θάνατον», 
Αλλὰ καὶ ὃ πολιτικὰς xal παλαιότερο; νόμος τῶν 
ἱερῶν ἁ πείργει περιδόλων sbv φονευτὴν καὶ «bv τοῦ 
ἑλέου xa νῆς φίλανθρωσίας vabv παντάπασι τού- 
φοις ἀπέχλειάεν, ἄδικον εἶναι λογισάµενος, σὺν 
τὰς χεῖρας πεπλησμένας eBuasoc φέροντα τῆς ἀπὸ 
τῶν νόμων ἑπηρτημένης αὑτῷ ἑἐξελέσθαι xavaxpl- 
σεως xai πολάσεως. Ταῦτα δὲ πάντως διαρίσµατα 
τῷ Μωσαϊκῷ καταχολουθῄσε; νόµῳ, τῷ ἐκ τοῦ Ou- 
αιαστηρίον εὺν φογέα λαμθάνειν θεσπίἰζονε. Ἁλλ' 
ὅτι μὲν ἡ τοῦ φόνου πληµμέλεια ἐναγὲς τῷ ὄντι 


(31) Anno 1466. 


injestam roeditafi ac exsequi ausi essent, hoc di- 
cium 6st: « Oocidisti, hæros fectus os; » δις « In 
loco hoe. ia quo lioxerunt canessanguioem Nabotb, 
lambent quoque sanguinem tuum, et canes come- 
dent Jezsbel én agro Israel.» Sed pauca e Veteri Te- 
starento desumpta soffieiamt, Quando autem a nova 
gratia animati [sraelit:e ingrati et duri cerdis ad 
czdem ruerunt, Salvatorem audimus :ei qui ensem 
sumpserit, mortem per gladium minantom. Sed 
ettam lex antiqua eademque politica homicidam a 
menibus arcet, et misericordie ae humanitatis 
templum ei continenter clausit, fas liaud esse arbi- 
trans ut qui manus sanguine contaminatas liabet, a 
Judieio et poma exemptum iri legitiina, Hac prz- 


D cepta secundum legem Mosaicam constituentur, qua 


homicidam ante altare compreheudi vitat. Quod 
aulem bemicidii crimen nefandum ahominandum- 
qué sit, legibus divinis ac bumanis satis demon- 
swalum est. Dominus autem οἱ Porpbyrogeuitus 
Constantinus, quicunque hojus criminis rei ad 
ecclesiam Dei Maguam refugiunt, ubi sponte ali- 
quem occiderunt, perpetuo exsilio puniri edixit re- 
dituque omnino prohiberi in terram qux sanguinem 
insontis bibit, [i porro qui prasmeditando fratricidii 
rei sunt, prater exsilium perpetuum, tonsi mona- 
&his accensendi erant, cum quibus tot&àm vitanà 


($5) Proemium soper primus edidit Witte in. cake ᾿Ανενδ. ed. Heimb. JI p. 287. 





763- . :AMANUELIS- COMNENI 14 
trans'gere debebant, nulla habits ratione aliarum A xot θεοστυγὲς, Dose τῶν θείων νόμων xal τὸν ἂν. 


yenarum qua ipsis dands erant (de quibus No. 


velle huc spectantes fasius tractant). De iis autem 
qui ad Magnam ecclesiam confugiunt nihil deter- 
mínavit; leges enim politicas stricte his de rebus 
observari, atque homicidos puniri jussit. Hoc no- 
vum edictum prætextus fuit sceleraſis atque abo- 
minandis hominibus homicidia sine pudore pa- 
trandi, ac dein piaculi ergo in ecclesiam aliquam 
confugiendi, unde, absoluti crimine, domum rever- 
t^bantur, Hinc factum est ut pleriqueplurima scelera 
committere non erubescerent, indulgentiam speran- 
1685, quam ma'e commiserationem dixeris. Miseri- 


cordia enim ad eos qui calamitatibus vexantur, non | 


vero ad scelestos, sed, ut dictum est, ad inforta- . 
natos spectare solet. Inde etiam factum est ut exsi- 


. lium perpetuum inefficax etinutile evaserit. Jam enim 


ejusmodi exsilii nulla ratio habetur, siquidem ho- 
micidz omnes sine verecundia loca ipsa circum- 
eunt, in quibus peccaverant. Preteritis namque 
temporibus, quando viri in provincias delegaban- 


tur civili potestate, aut etiam militari investiti, 


homicidio alicubi patrato omnes certatim occisorem 
comprehendere studebant ut judici traderetur. None 
vero qui provincias gubernant, ui ego quidem audio, 
quidquid pulehrum est plane negligentes, liomi- 
numque salutis studiosi, nummos ac lucrum in 
primo loco ponuo!t, ubi in regione quam incolunt 
homieidium est commissum, parum curant ut ma- 


θρῳπίνων ἀρχούντως  δεδήλωται. Περὶ δὲ τῶν cotoi- 
τῷ περιπιπτόντων ἐγχλήματι καὶ τῇ ἁγιωτάτῃ xal 
Μεγάλη τοῦ Θεοῦ Ἐκχλησίᾳ προσφευγόντων τὰ 
δόξαντά οἱ νοµοθετήσας ὁ πορφυρογέννητος χυρὰς 
Κωνσταντῖνος διωρίσατο ἀειφυγίᾳ μὲν τοὺς ἔχου- 
σίους φονεῖς ἅπαντας ἁπαραιτήτως καθυποδάλλι- 
σθαι, xal μὴ συγχωρεῖσθαι περινοστεῖν αὐτοὺς χαὶ 
φαίνεσθαι ἐν τῇ vi, τὸ τοῦ πλησίον αἷμα χανβῦσα 
καχῶς ὐπεδέξατο * τοὺς γε μὴν kx μελέτη: xal βεδου” 
λευμένως xal μετὰ σκέψεως τὸν ἀδελφικὸν κατεργα- 
σαµένους θάνατον σὺν τῇ ἀειφυγίᾳ καὶ ἀποχείρεσθαι 
πάντως διετάξατο͵ καὶ τοῖς μοναχοῖς ἑγκαταλεγέντας 
παρ ὅλην αὐτῶν τὴν ζωὴν τῷ μοναστηρίψ προσβένειν, 
μετὰ τὸ xat ἄλλας ποινὰς ὑφίστασθαι (περὶ ὧν πλατύ» 
«ερον τὰ περὶ τοὐτὼν ἀπολυθέντα νεαρὰ θεσπίσµατα 
διορίζεται), μηδὲν περὶ τῶν μὴ προσφεὐγόντων τῇ 
ἁγιωτάτῃ Μεγάλῃ Ἐκχλήσίᾳ διορισάµενος, ὡς ος 
πολιτἰχοὺς.νόµους. ἁπαραχινήτως ἐπὶ τούτων τηρεῖ- 
σθαέἑ βοὐλόμενὸς καὶ τὴν τιµωρίαν τοῖς φονεῦσιῦ ἐπά- 
γεσθαι, χαθὼς ἡ τούτων νοµοθεαία παμαχελεύεται. 
Πρόφασις οὖν ἡ ςοιαύτη νταρὰ νοµοθεσία ταῖς κα- 
λαμναιοτάτοις τῶν ἀνθρώπων xai ἑπαράτοις γέγονε 
φοῦ μετὰ πολλῆς “ἀδείας ἐπὶ τὰς µιαιφονίας ἑχτρί- 
χειν, καὶ τῆς «υχούσης λαδομένους προφάσεως τη» 
λικοῦτον. µύσος. ἐργάζεσθαι xal προαφεύγην τῇ 
Ἐκκλησίᾳα, χαὶ γρᾶμμα συµπαθείας πορισαµένους 
ἀναστρέφειν Ὀϊκαδέ. Κάντεῦθεν οἱ πλείους καὶ δεν” 
τέροις xai πρίτοις καὶ πλείοσιν éxito) pisa οὐχ. 


lefactores investigent, imo, quod pejus, si quo& ϱ ὤχνησαν διὰ τὸ χαῦνον xal καταπεφρονηµόένον, — 


comprehenderunt, abscondunt et clam in Magoam 
ecclesiam introducunt. Quid deinde de iisdem in 
sanctissimam Dei ecclesiam illspsis fiat, ignoro; 
red nibil boni subodoror; video enim in Imperio Ro- 
mano magnum bomicidiorum numeram patreari. 
Quando igitur pro dignitate mea regia reputo quam 
raro ejusmodi crimina apud gentes qui non lege 
divina, nom metu pœnæ coercentaár, committantur, 


qo2 nostrates quotidie patrant, magno micerore et 


desolatione afficior, homines videns nullo virtutis 
studio et honoris instinctu ductos. His omnibus 


menie ponderatis et Novellze regie, quæ canonicas 


quasdam dispositiones spectat, ratione habita, ho- 
micidiorum incitamenta et causas, quantum in me 
est, abolere, ét Novelle memorata vigorem addere 
ia animo statui. 


οὐ γὰρ ἂν εἴποιμι συμπαθὲς — τῆς αροτέρας χα- 
λάσεως * συμπάθεια γὰρ ἐπὶ τοῖς πεπονθόσι χακῶς, 
obx ἐπὶ τοῖς δράσασι, xai γίνεται δικαίως καὶ λέγε’ 
sat «ἐπὶ δὲ τοῖς χαχῶς πράττουσιν οὐχ ἁδιαχρίτως 
χρὴ ταύτην γίνεαθαι. Ταύτης. δὲ τῆς νομοθεσίας 
κἀχεῖνο δὴ συνέδη τὸ µέρος, λέγω δὴ. «tv ἀειφυ» 
γίαν, εἰς παντελῆ ἀχρηστίαν ἑλάσαι. Ἀόγος, Υὰρ vov 
ἀειφυγίας οὐδεὶς, ἀλλὰ. φάντες ol. φονευταὶ ἁδεως 
καὶ πάλιν ἐχεῖσε περινοστοῦσιν ἔνθὰ τὸ. μύσος elp- 
γάσαντο. Πρώην μὲν «γὰρ οἱ ἐν τοῖς θέµασιν ἀπί»ι 
στελλόµενοι, εἴτε πολιτικην περιεζωσµένοι ἀρχὴν Jj 
καὶ στραχωτικήν ἑνδεδυμένοι . ἀξίαν, φάνον volgt- 
θέντος, ἔσπευδεν ἕκαστος καὶ τοῦ ἑτέρου προέσρεχε, . 
τὸν φονέα συλλαθεῖν προθυµούµενοι mal «hv. ἐπ 
αὐτῷ ἐπεξέλευσιν κατὰ νομιχὴν ἀχολουθίαν wol 
σασθαι, χαὶ διὰ τῆς ἐπὶ τούτῳ χολάσεως «ἀναρσεῖ- 


λάι τοὺς ὁμοιῤφρονας» νῦν δὲ οἱ τοῖς θέµασιν ἄρχοντες, ὡς µανθάνει f βασιλεία pop, τοῦ χαλοῦ μὲν 
τελείως ἠλογηκότις xai πρὸς τὴν εῶν ἀνθρώπων σωτηρίαν αυντείνοντος, Ev δὲ καὶ µόνον συμπέ- 
ρασµα τῆς ὅλης αὐτῶν ἑνεργεῖας ποιούμενοι τὸν χρηματισμὸν xat τὴν xaxhv αἰσχροχέρδειαν xoi sb 
xippa περιχάσκοντες, οὗ βόνον οὐχ ἀναφηλαφῶσιν, ὅτε φόνος τις iv fj διέπουσι χώρᾳ Υένηται, τους 
τὸ τοιοῦτον δεινὸν πληµμµελήσαντας, ἀλλ, ὃ τούτου χείριστον, τινὶς τῶν εοιούτων xal τοὺς ἤδη φωρᾶ. 
ὑέντας ὑπ αὐτῶν χαὶ χρατηθέντας περιχρύπτουσι, xai λαθραΐίως εἰς τὴν Μεγάλην Ἐχιλησίαν προ» 
πέμπουσι. Περὶ δὲ τῶν Ὑινομένων ἐπ᾿ αὐτοῖς μετὰ τὸ προσδραμεῖν τῇ ἁγιωτάτῃ τοῦ θιοῦ Ἐκκλησίᾳ 4 
μὲν βασιλεία µου ἀχριδῶς οὐκ οἵδεν" ἀχούει δὲ ὅμως οὐχ ἀγαθά, καὶ ἁπλῶς: τοῦτο ἐξ ἁκάντών ἀπν» 
αελεῖται, τὸ ἓν παντὶ εόπῳ τῷ ὑπὸ thy Ῥωμαῖχὴν ἐκικράτειαν φόνους ἀδεῶς καθημέραν τολμᾶσθαι. Ὅτεν 
οὖν ἡ Δασιλεία µου ἀναλογίσηται ὅκερ καρ' ἔθνεσιν, ἃ μήτε νόμος θεῖος ἀπεῖρθε µήτε µελλαύσης «καὶ pv 
πτῆς χολάσεως ἀπειλὴ τοῦ χαχῶς εἰς ἀλλήλους ποιεῖν ἀνεχαίτισε, τὰ τοιαῦτα τῶν ἁμαρτημάτων σπάνια καὶ 


, διὰ χρόνου τολμώνται, ἓν δὲ τῇ καθ ἡμᾶς χώρ1 σχεδὺν καθ) ἑχάστην πλημμελοῦνται, πόσης ἀνίας 348” 


πίπλαται; Ἠλίκης «δὶ ἀθυμίας καὶ τοῦτο αἴτιον μετὰ τῶν ἄλλων τῇ βασιλείᾳ µου γίνεται, τῶν. vu 





m 


705 NOVELL/£ CONSTITUTIONES. 


706 


ἀνθρώπων χατανοούσῃ τὸ περὶ τὴν δικαιοπραγίαν 'ὀλίγωρόν, καὶ τὸ µηδένα ζήλο Εχεύν. düfobg τοῦ 
καχοῦ xal της ἀρετῆς; Ταῦτα πάντα κατανοῄσασα dj βασιλεία μου, προδλογισαμένη δὲ καὶ 4b 403 ῥη- 
ντος νεαροῦ βασιλικοὺ διατάγματος ἐπί τισι xavovixal; διατάξεσιν ἐναντίον καὶ ᾿ἄλλως ἀδόχιμον, 
ἑρῥόντισε κατὰ τὸ ἐγχωροῦν καὶ τὸ τοῦ φόνου μύσος ἀναστεῖλαι, xat τὰ τῆς νεαρᾶς διορθώσασθα., 


«'. Παρακελεύεται οὖν ἅπασι τοῖς ἓν θέµασι διαι- À 


τηταῖς, xal ταῖς ἓν αὐτοῖς οὔσαις στρατιωτικαϊῖς ὃν- 
νάµεσι xal τοῖς τούτων στρατηγοῖς, ἔνθαπερ ἂν 
ἐχούσιος φόνος γένηται χαὶ τολμηθῇ τοιοῦτόν τι 
παρά τινος, αὑτίχα πάντας διεγείρεσθαι εἰς τὴν 
«οὐ φονέως κατάσχεσιν, xal δέσµιον αὐτὸν ἁποστέλ» 
itv πρὸς τὴν βασίλειον περιωπὴν, ἢ ταύτης ἆπο- 
ἑημούσης πρὸς τὸν ἔπαρχον τῆς θεοφυλάκτου pava- 
λοπόλιως, ὥστε εἰς δηµοσίαν φυλαχὴν εἰσάγεσθαι, 
xai τὰς ὁωματικὰς xal οὐσιαχὰς χατά τε γόµευς 
καὶ τὴν τῶν νεαρῶν θεσπισµάτων δύναμιν καὶ Ect- 
pzs ἀποδτῆναι χολάσεις * εἰδότων τούτων ἁπάντων 
ὡς εἶ τις φωραθείη δυνάµενος χατασχεῖν τὸν φονέα 
xai μὴ τοῦτο ποιῄσας, οὕτω μέλλειν χαταχριθῆναι, 
ὡς, χατὰ βασιλέως βουλευσάμενος.Εἰ δ᾽ ἴσως διαλάθῃ 
ες xai προσφύγῃ τῇ ἁγιωτάτῃ τοῦ Θεοῦ Μεγαλῃ 


Ἐχκλησίᾳ, μετὰ τὸ προδῆναι τὰ ἐχχλησιαστικὰ im — 


αὐτῷ ἐπιτίμια, χατὰ τὴν νομιχὴν παρατήρησιν 
ἑνδημοῦντος μὲν τοῦ κρατοῦντος τῇ βααιλευούσῃ 
τῶν πόλεων, παρ) αὐτοῦ ἁποσταλήσεται eig τὸ θέµα 
ὑποῖον ἂν ἐπικρίνῃ, ὥστε τὸν χρόνον τῆς ὅλης αὖ- 
τοῦ ζωῆς ἐχεῖσε διαθιθάζειν, xax μὴ ἐχεῖθεν ἀποδι- 
ὁράαχειν, ὥστε ἑπανατρέχειν ἔνθα τὸ τοῦ φόνου 
poco; sipyácavo* ἀποδημοῦντος δ᾽ ἴσως τοῦ βασι- 
χέως, παρὰ τοῦ ἐπάρχου (ὡς εἴρηται) εἴς τινα τῶν 
ποῤῥωτέρω χωρῶν ἑξορισθήσεται xal τὸν τῆς ζωῆς 
αὐτοῦ χρόνον ἐχεῖσε διανύσει. 


β. "Av δὲ γε ph µάνον ἐχουσίως, ἀλλά xol ix 
μελέτης τὸν φόνον ἑργάσοιτο, οὐκ ἀναγχασθήσεται 


1. Omnibus majestas mea provinciarum judicibus, , 
et militaribus copiis, quz in eis sunt, illarumque 
ducibus præcipit ($0), ut ubicunque voluntaria 
cædes facta fuerit, aliquo tale quiddam auso con- 
festim omnes ad prebendendum homicidam exci- 
tentur, enmqne vinctum imperatori circumspe- 
ctioni mittant, aut si ea peregre absit, ad magnae 
divinitosque custodita: urbis przfectum, ut publi- 
cam in custodiam deducatur, et tam corporales 
quam bonorum, aliasque praeterea ponas, juxta 
leges et novellarum  sanetionum vigorem ferat: 
scientibus his universis, futurom, ut si compertom: 
fuerit, aliquem potuisse homicidam apprehendere, 
nec id fecisse; non secus is condemnetur, atque 
si majestatis crimen admisisset. Quod si quis forte 
clam evaserit, et ad sanétissimam Dei majorem Ec- 
clesiam confugerit, postquam ecclesiastica poenae 
adversus eum processerint, secundum juris obser- 
votionem, si quidem princeps ad urbem imperatri- 
cem sit, ab eo in illam provinciam ablegabitur, 
quam princeps decreverit, ut omne totius vilae suae 
tempus istic exigat, nec illinc aufugiat, eum ad lo- 
cum recurrens, quo in loco piaculum cædis admisit. 
Sin forte peregre princeps absit, a przefecto (veluti 
dictum est) in remotiorem quamdam regionem de- 
portabitur, et ibi vitae suæ spatium peraget, 


9. Quod si non. voluntarie tantum, verum etiam 
consulto cedem perpetraverit : non cogendus erit, 


κατὰ τὴν προῤῥηθεῖσαν βασιλικὴν διάταξιν ἆποχα- C αἱ secundum iudicatam prius (27) imperatoriam 


ρῆναι. El γὰρ «bv ἐχουσίως τῇ ἀποχάρσει προστρέ- 
χοντα οὐχ ἀπεντεῦθεν fj χανονικὴ ἀχρίδεια εἰς αὑτὴν 


παραδέχεται, ἀλλὰ χαιρὸν αὐτῷ τὸν ἀρχοῦντα ἔπι- 


µετρῄσασα, καὶ δι’ αὐτοῦ τὸ τῆς γνώμης ἐχείνου 
βίδαιον εἴτε χαὶ ἁπαγὲς βασανίσασα, εἴπερ εὑρήσει 
τὸν ἄνθρωπον τῇ ἐς ἀρχῆς προθέσει στοιχοῦντα xal 
τῷ μοναχικῷ πολιτεύµατι xal τῇ νεχρώσει τοῦ 
σώματος ἁἀόχνως ἑαυτὸν παρασχευάζοντα, ἕκτοτε 
xal τὴν τοῦ ἀγαθοῦ ἔργου αὐτῷ προσεπιφέρει συµ- 
πλήρωσιν εἰς τὴν μοναχικὴν πολιτείαν τε παραδεξα- 
µένη καὶ χατάστασιν * πῶς οὐκ ἂν εἴη ἄλογον καὶ 
τοῖς πνευματιχοῖς νόµοις ἀπᾷδον ἀναγκαστικῶς 
ἀποχείρεσθαί τινα, xal ταῦτα φονέα ὃν µέχρι τὸ» 
σούτου όὀθεὺς ἐγχατέλ.πεν, ὥστε xal ἁδελφιχῷ χραν- 


constitutionem tondeatur. Nam si sponte sua cur- 
rentem ad tonsuràm, non ideo statim ad eam ca- 
noniea subtilitas admittit, sed ubi tempus ei 
sufficiens concessit, eoque durante mentem hominis 
exploravit, firma sit, an inconstans; si quidem 
compererit eum primo proposito insistentem, ac 
monastica conversatione et mortificatione corporis 
impigre se praparantem , tum demum przclari 
operis ei complementum et perfectionem offert ad 
vitam conditionenique monasticam admisso : quo 
pacto non alienum a ratione fucrit, et a legibus 
&piritualibus abhorrens, aliquem per coactionem 
tonderi, et quidem homicidam, quem usque adeo 
deseruecit Deus, ut etiam fraterno sanguine manus 


θῆναι τὰς χεῖρας αἵματι; Δέος γὰρ μήπως ἀχου- D polluerit, Metuendum enim, ne vitam banc angeli 


eltp προαιρέσει τὸν ἀγγελικὸν βίον ὑπελθὼν καὶ Bla 


τοῦτον χαταδεξάµενος εἰς ἑμπαιγμὸν τῷ φριχώδεε 
χρήσηται σχήµατι  πεφύχασι γὰρ ol τῶν ἀνθρώ- 
πων χουρότεροι εἰς ἁπόνοιαν ἐμπεσόντες xal ταῖς 
χειρίσταις xai παραδολωτέραςς ἐπιτολμᾶν πράξεαιν. 


cam adversante animo ingressus, eaque per vim 
suscepta, reverendo habita ad ludibrium utatur. Sic 
enim comparati sunt homines leviores, ut ubi semel. 
dementaü fuerint, pessima et maxime temeraria 
facinora peraudacter aggrediantur. Quamobrem ton- 


Q9 Ge Corrigit. sextam novellam Constantini in porphyra nati. 


Constantini sili icet, ip porphyra nati. 


761 MANUELIS COMNENI 768 
sure loeo majestas mea statuit, ut qui c:edem sponte A. "Avr solvuy τῆς ἁποχάρσεως νομοθετεῖ v) βασιλεία 


sua przmeditatus admisit, in custodia 1oto vite 
suæ lempore degat, ex ea nunquam educendus, ne 
jussu quidem imnperatorio , per oblivionem forte 
principis elicito, De facultatibus autem ipsorum [lat, 
quemadmodum praedictus imperator statuit, 


S. Quia vero plerique homicidarum, qui meditato 
et consulto czedes perpetrant, ad sanctissimam Dei 
Majorem Ecclesiam delati, non uti czedes ab ipsis 
facta est, sed ex commodo suo de ea confitentur, 
veritatem occultantes, majestas mea przripit, ut a 
£anctissimo pro tempore patriarcha litterze poenam 


µου τὸν πιπλημμεληχότα φόνον μεμελετημένον 
ἐχούσιον àv φυλακῇ παρ ὅλον τὸν τῆς ζωῆς αὐτοῦ 
χρόνον διάγειν, xal μηδέποτ ἐχεῖθεν ἐξάγεσθαι, 
pn? ἀπὸ βασιλιχῆς ἴσως προστάξεως xatà λήθιν 
ποριζομένης" En δὶ ταῖς Περιουδίαις αὐτῶν γίνι- 
σθἀι, χάθὼς ὁ προμνιμονενθεὶς βασιλεὺς διτᾶ- 
ξατο. | 


| Y". Ἐπεὶ δὲ ol πλείους τῶν φονέων ix. μελέτης xa 
διασχέφεως τοὺς φόνους χατεργαζόμενοι, ἔπειτα τῇ 
ἁγιωτάτῃ τοῦ θεοῦ M:y dg Ἐκκλησίᾳ προσελθόντες, 
oby ὡς γέγονε παρ) αὐτῶν ὁ φόνος, ἀλλὰ πρὸς «à 
οἰχεῖον συμφέρον ποιοῦνται την ἑξομολόγησιν τν 
ἀλήθειαν παραχρύπτοντες * παρακελεύεται ἡ βασι- 


continentes ad loci pontificem, eique subjectum p λεία µου γραφὴν Ὑίνεσθαι τοῦ χατὰ καιροὺς &w- 


clerum, atque etiam ad ipsum regiouis illius judi- 
cem perscribantur : et prout. οκ illorum rescripto 
cedem admissam cognoverit, exseeutionem insii - 
tat; nec qui consulto quem interfecit, ob falsam 
confessionem suam easdem cum illo pcenas atque 
castigationes sustineat, qui casu et improviso in 
tale crimen incidit. 


3. Quod οἱ quis homicidarum. qui ad sanet'ssi- 
mim Majorem Ecclesiam confugerat, et exsilio 
perpetüo eondemnatus erst, vel ut n vinculis esset, 
ac per omnem vitam suam custodia clauderetur, 
Iuventus fuerit eo loco libere vagarl, quó cedem 
perpetravit : vibctus a quæstore loci ad majestatem 
meam mittetur, et quecunque tunc ipsius bona 
reperta fuerint, in. lncrum tam quastori cedent, 
quam et qui bomicidam indicaverit, ex aquo inter 
ipsos dividenda. Omnino autem curs erit hujus- 
modi causarun: judicibus in sanctissima Ecclesia 
Majore, ut convenienti severitate canonice cædes 
puniant, nec temere tempora dewinuant, nee plus, 
quam par sit, lencs sese prabeant, ubi lioc fieri 
non oportet. Caeterum bujus majestatis mez con- 
stitutionis exempla, a tribunalium prxfectis sub- 
scripta, missaque provinciarum ecclesiis, ibidem 
reponentur ; ut omnes eorum quæ constituta sunt, 
notitiam habeant, et agant, ut in eis continetur. 


5. Qwod si consuito facte czüis suctor, sporite 
sua-lónsuram erpetii: non (emere monachorum 
in otdinem admittentur, sed magna cum accura- 
tione et expleratione temporis sufficientis secundum 
sanciones canonicas examinatus. Et quidem in 
müohasterio vel invitus per universam vite sue 
tempus manero cogetur, nec indulgentiam inde 
rursus exeundi unquam Impetrabit. Ipsum vero 
monasterium prorsus etit jo alia provincia, bon in 
eo solo, quod interfecti sanguinem male quasi di- 
ducto rictu oris excepit. 


Dat. mense Aprili, indictione xiv, msnu regis, 


τάτου πατριάρχου μετ ἐπιτιμίου πρὸς τὸν κατὰ 
χώραν ἀρχιερία xoi τὸν ὑπ αὐτὸν κλῆρον, ἀλλὰ 
μὲν καὶ τὸν τοῦ θέµατος διαιτητήν * xal xax 
µάθῃ γενέσθαι τὸν φόνον ἀπὸ τῆς ἐχείνων ἀντιγρα» 
φῆς, οὕτω ποιεῖν καὶ τὴν ἐπεξέλευσιν * καὶ μὴ τὸν 
ἐχ μελέτης φονεύοντα διὰ τὴν φευδῆ αὐτοῦ ἔδαγο- 
ῥείαν τὰς τοῦ κατὰ τύχην καὶ ἀπροόπτως τῷ τοιού- 
τῷ περιπεσόντος ἐγχλήματι δέχεσθαι ποινὰς xal τὰ 
ἐπιτίμια, 


δ.Εἴ τις μέντοι τῶν φονέων, τῇ ἁγιωτάτῃ Μεγάλῃ 
προσφυγὼν Ἐκχχλησίᾳ, καὶ τῇ ἀειφυγίᾳ καταχρι- 
θεὶς ἡ δέσµιος εἶναι καὶ ἓν φυλακῇ ἐγχεχλεῖσθαι 
παρ) ὅλην αὐτοῦ τὴν ζωὴν, εὑρεθῇ ἄνετος ἔμπερι- 


C πατῶν ἔνθα τὸν φόνον ε)ῤγάσαῖο, δέσµιος παρὰ τοῦ 


κάτὰ χώραν πράχτορος ἁποσταλήσεται εἰς τὴν 
βασιλείαν pou* xat ὅσα δὲ τότε παρευρεθῶσιν αὐτῷ 
πράγματα, εἰς κέρδος ἔότάι τῷ πβράκτορι καὶ τῷ 
τὸν φονία καταμηνύσαντι ἑἐπίσηξ Rap" ἀὐτῶν pt- 
ῥιζόμενα. Μελῆσει ϐλ πάνέως xai τοῖς kv «fj &puo- 
τᾶτῃ Μεγάλῃ Ἀκκλησίᾳ τῶν τοτθύξων διαἰτηταῖς 
μετὰ τῆς πῤοσηχούσης κανονικής ἀδστηρίας τὰ 
φονιχὰ ἀυλάζειν ἐγχλήμαχα, xal p τοὺς χρόνους 
ὡς ἔτυχε συντέμνειν, καὶ μηδὲ ἐφ᾽ οἷς οὗ χρὴ πλέον 
«00 εἰχότος Φιλανθρώπεύεσθαι. Ἴδα ρέντοι τοῦ 
πἀβόντος διατάγµαάτος τῆς βασιλείας µου, ὑπογρα- 
φέντα Κπὰρὰ τῶν προϊατάμένων tv δικἀἀτηρίων, 
ἀποσλαλέντα sal; χἀτὰ χώρὰν Ἐχάλησίαις ἆκστε- 
0jottac* ὥδτε Ἱπόντας εἴδὴδιν Έχειν τῶν Bdape 
σμένὼν, ὡς ἂν ποϊῶσι κατὰ thv ἑοδτων περίληδιν. 


4, Είπερ µένίοι ὁ τὸν μεμελετημένον ὑΦόνων 
ἐργασάμενος ἐκουσίως ἕλοιτο τὴν ἀπύόχάρσιν, οὐχ 
ἀδοχιμάστως τοῖς μονάχοῖς ἐγχατάλεγῆστβαι, δλιὰ 
μιτὰ πολλῆς τῆς Δχριθείας xol ἐξείάσέως, τὸν 
ἀρχοῦντα χρᾶνον κἀτὰ τὰς κανονικὰς διατάξεις 
βασανιζόμενος. Τῷ ῥέντοι μονὰστηρίῳ καὶ Axtov 
πβοσμένειν ἀναγχαάθήσεται æapꝰ ὅλον τὸν τῆς ζωῆς 
αὐτοῦ χρόνον, prodotte τούξόυ Σξέρχεσθαι συνγκῶ- 
ρούμενος. Hávto δὲ 1b µοναστήριον àv ἑτέ,ᾳ ἕσται 
ἐπαρχίᾳ, xai οὐκ ἓν Exelvy τῇ ΥΠ, ἢ τὸ τοῦ θανόντος 
οἷμα χανοῦσα χαχῶς ὑπεδέξατο. 


Tó: Μηνὶ Απριλίῳ ἰνδ. ιδ τῆς βασιλικῆς ἁγίας 








1 
i 
| 
! 





169 NOVELL/R CONSTITUTIONES. 710 


χειρός” ἡ διὰ χηροῦ συνήθης σφραγίς’ καὶ «b διὰ τοῦ Á sppositis domani legothetn. ek sanct. Michaelis si- 
λοχοδέτου τοῦ δρόµου τοῦ ἁγιοθεοδωρίτου Μιχαήλ. gillis. Extrinsecus super liga!ura legebatur : Datum. 
Kfye xat ἔξωθεν ἐν τῇ προπτύξει τῶν κολλῶν ταῦτα. — Ins julio, iud. 1v, anno. 6674, in zdibus annes" 
Απιλύθη μηνὶ Ἱουλίῳ ἰνδ. i. ἔτει «χοδ. Ἐὸ κατ' rii- secretarii, magni drangarii, οἱ ὃν archivis secre- 


ἔτος µόνον τοῦ σεχρέτου τοῦ μεγάλου δρουγἹαρίου, "5, mense. Augssii, iud. xiv. 


xa τὸ χατεστρώθη ἓν τοῖς δυσὶ µεγάλοις λογαρια- 
σιατιχκοῖς σεχρέτοις κατὰ μῆνα Abrovorov {νδ. ιδ. 


XV. 


PE MATRIMONIO SEPTINO COGM TIONIS GRADU CONTRACTO (28). 


VII. Πρόσταγµα βασι1ικὸν, διαλύουν καὶ ἀν ατρέπον — Edictum — imperatorium, quod — dissolvit. ac. re- 
τὸ s£o6àv ἑδδόμου ἐξ αἵματος βαθμοῦ συγ- n scindil coniractum septimi ex cognatione gradus 
οιχἐσων, χωλύον δὲ γενέσθαι μὴ γεγονός. matrimonium , et si factum non sit, fieri prohibet. 


Της τῶν. θείων wat ἱερῶν xav4vov xoi νῦν — "Tam sanctissimes dominus meus et universalis 
φροντίζοντες συντηρήσεως ὅ. τε ἁγιώτατάς µου — pateiarchs, quam Chris; pontificum conventus, 
δεσπότης καὶ οἰχουμενικὸς πατριάρχης χαὶ ἡ 5O*.— eiiam. modo de dixinorum. sacroremque canonum 
τοῦ. Ἀριστοῦ ἀρχιερέων ὁμύγνρι:, ἀλλὰ χαὶ τὴν. observatione selliciti, neceptamque usu in. aetibus. 
ἐν ταῖς σννοδιχαῖς περὶ χοινῶν ὑποθέσεων πράξεσι — synodicis. de communibus. causis consuetudinem 
διατηροῦντες συνᾖθειαν, ὀνεονεγχεῖν xal πρὸς τὴν — retinentes, ad religiosam: quoque. mojestatom no- 
ἡμῶν. εὐαιθὴ βασιλεία» τὰ παρ αὐτῶν &atvu-  siram referre. decreverunt, ques essent.ab se statuta, 
σθέντα xat ὀροδοτηθέντα καλῶς ἐδουλεύσαντρι ἐφ᾽ — recteque defluita de ii& qum. in. disceptationem sy- 
οἵς συνοδιχὴ πραὐτέθη αυζήτησις, εἰ χρὴ τοὺς ἐκ τοῦ — nodicam. vocata fuerant; an soiliceg 1i qui. eeptimo 
Miópov. βαθμοῖ ἐξ efparo;, tkv τῆς συγγενείαςσ — se gradu aaoguinis centingupt, psopinquitotem co- 
μὲν. εἰδάτας ἑγγάτητα, περιέργως δὲ ὅμως μὴ. πρὺς. — gaationis had ignorantes, el curioae- tamen Eccle- 
ἐρώτηαιν, vie. Ἐχχλησίας τὰ vevuaópevov ἄγοντας, sSiam de (niuro contraatu. non. consulentes, atque 
καὶ οὕτω Υαμιχὸν συνεστῶνεσή συνάλλαγμα, μένειν . itg. in, roatrimopium.coeuptes, jadirempti quidem 
μὲν ἀδιασπάστους, ἑπιτιμίοις 6b. xalundvsatac G manere, sed. poeals. subjiri debeant : an potius talis 
ete μὴν ἀπ' ἀλλήλων. τοὺς οὕτω xexeuopyeovige. facinoris reas, dávelJi ab» se, insiqem oporteat. Et 
διίστααθαι. KaV γοῦν τὸν ἐχτεθέντα περὶ τούτου — quidem expositum de lac questioge seripium po- 
τύµον τῷ ἡμετέρῳ.κράτει προχεχοµέκαρι, τὸ bm — testati. nostra obtulerunt, jus mejestati nostrse de- 
οτημαναρχιχὸν τῆς ἡμῷν βασιλείας nopaguiasvó- — bitum, ceu. pripcipl guberuationis gnaso, integrum 
ptvps δίΧαιον, xet πυθάέσθαι καὶ ταύτης προῃρετί- — seruantes; et; ipsam, queque censuerunt interrogen- 
oevto, εἰ χαὶ χατὰ γνώµην αὐτῆς τὰ χυρωθέντα. dam. an ejus etiam judicio, qua» decreta esent, 
θυµόδαίνει. Top. γὰρ. ἀναγχαιοτάτων εἶναι 78090 .— probarentur. Hec eniin. imprimis eese. nocessarium. 
διονοῄσανον κάλλιστά. τε. xal εὐλαγώτατα. θὗνο.  perspexeruni, idque rectissime, ao justa. sene de 
μὲν γὰρ vivax. τοῦ φοιρύτου βαθμοῦ ἓν γἀμῳ. σὺ. — causa. Prereus autem. ipei matrimonialem, ex hoc 
Quylaw πάντη. διεκωλύσαντο, παλ μηδὲ τὴν. épyhv.— gradus conjunctionem, prohibuerunt, 46: plane. nom 
προθαίνευω ἑθκσμαθέτησαν, ob. µόνον xiv. "ph; — perrmeittendam sanciwerunt. Neque solum si res ad 
ἐρώτησιν By. vic Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς — Eoclesip consuliatjonem. referatur, sed etlam ante 
ἐἑρωτήσεως. εἰς Epyov. &xebdaay αὖθις Διαιρεΐσθα, hanc iuterrogationem in opus. deduetam copala- 
καὶ διατέµνεσθαι ἅτε xak. φύσει χεὶ θεῳ vépto. p tionem dirimendam ac rescindendam ; veluti quz et 
xpoon:alovoav* Ólya μέντοι τῶν μέχρι τότε φθα-. jn naturam, et legem divinam impingat. Exceptis 
σάννων ἐχτελεσθῆναι γάμων bx. τοῦ τοιούτου βαθ- — tamen iis nuptiis, qux ante id tempus ex boc 
poU. Οὐ µόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τοὺς τολµήσαντας παρὰ — gradu. contracue fuissent, Nee in modo, verum 
τὴν cuvob:xhv ταύτην χύρωσιν διαπράξασθαι μετὰ — etiam s qui prseter. lianc. sanctionem. synodicany 
τῆς διασπάσεω: xal ἀφορισμῷ χαθυπάγεσθαι, xal — agere ausi fuerint, cum divortio segregationis quo- 
τοὺς ἐχείνοις δὲ συναινέσαντας τῆς κανονικῆς πει- que pana muliandos, lidem et eos qui eis asseust 
ρᾶσθαι δριμύτητος ' ἀλλὰ καὶ τοὺς ἱερολογήσαντας — fuerint, severitatem canonicam experiri debere. 
καθαιρέσει καθυποδάλλεσθαι. Ἐπεὶ δὲ πολλὰ πο- —Proterea sacerdotes ab efficio removendos, qui 
λάχις προδ.ίνουσι συναλλάγµατα μετὰ τῶν ἐκ nuptias precibus sacris initiaverint. Et. quoniauw 
βασιλέων γένους xal τῶν ἄλλων εὐγενεστάτων καὶ — mulia sepe numero matrimonia eontealhuntur cum 
περιδόξων ἐν ἀξιώμασι, xal cov ἐξ ἀλλοδαπῶν — personis imperatori generis, aliisque nobilissimis. 


03) Anno 1166. 





πι 


MANUELIS COMNENI 


T 


ει dignitate conspicuis, itidemque cur. personis .A χωρῶν, ὧν' ῥήγες χαὶ πρίγχιπες ἄρχουσι, pezavo 


exterarum regionum , quibus reges et principes 
praesunt, in hanc reginam urbium venientibus, quie 
sine potestatis.-nostrzs jussu omnino. perfici pon s0- 
lent : aquissimum erat, majestatem quoque “πο” 
stram certiorem reddi de iis, quæ de bac necessaria 
quastione sancita per synodum essent, ne fortasse 
per oblivionem illicitus aliquis hujusmodi contractus 
sacrisque canonibus et legum edictis haud respon- 
dens, accidat idque bac ipsa in urbe, qua et cæte- 
vis omnibus ob imperii mitram ac diadema prssi- 
det, et legibus. in universum regitur, quasique 
commune quoddam exemplum recte legum obscr- 
vationis universis est proposita. 


µένων “προσώπων. ἐπὶ τὴν βασαιλίδα τῶν πόλεων, 
ἅπερ οὐχ ἄνευ τῆς τοῦ ἡμετέρον κράτους χελεύσεως 
συντελεῖσθαι πάντως πεφύχασιν, lv εἰδῆσει γενέσθαι 
xai thv ἡμῶν βασιλείαν τῶν συνοδικῶς χυρωθέν- 
των περὶ τοῦ τοιούτου ἀναγχαίου ζητήματος ἣν 
δικαιότατον, ἵνα μὴ χατὰ λήθην ἴσως ἄθεσμόν «t 
τοιοῦτον συµθαίη συνάλλαγμα, xai τοῖς ἑεροῖς 
xavóct καὶ τοῖς νομιχοῖς ἀναχόλουθον διατάγµασιν, 
bv πόλει xal ταῦτα ταύτῃ, πασῶν μὲν προχαθημµένῃ 
τῷ τῆς αὑτῆς αὐτοχρατορίας στἐμματί τε xoi διαδή» 
ματι, νόµοις δὲ χατὰ πᾶν διεξαγομένῃ xal εἰς χοινὸν 


“προκειμένῃ τῆς εὐνομίας πᾶσιν ὑπόδειγμα. 


Eninvero nostra quoque majestas synodicum boc B. — l'orTá&psot xai fj βασιλεία ἡμῶν τὴν συνοδικὴν 


. de re quaesita responsum, vel verius loquendo de- 
terminationem, veluti sacris canonibus sane quam 
convenienter, et apostolicis expositam legibus, suo 
decreto comprobat, et in posterum vigere, ratam- 


que manere citra mutationem aliquam in perpetuum : 


statuit; eamdem in quastionis propositsee solutione 
senientíam cum sanctissimo domino meo el univer- 
eai patriarcha. cumque sacra et divina synodo 
amplectens. Quippe si matrimonia quzdam ob affi- 
pitatedvlegibns prohibentur, decori scilicet causa, 
οἱ ne somins confundantur : mullo magis hic istuc 


libere faciendum, ubi foeditas ipsa cum nominum - 


conturbatione concurrit, atque etiam cognati san- 
guinis absurdissiroa commistio et confusio. Cur iis, 


ebsecro, qui ceteroquin e propinquo ac sanguinis C 


ratione juncti sibi sunt, alia sit opus commistione 
et eopulatione? Nimirum illis concilianda est col- 
ligetio, nuptiarumque conjunctio, quibus originarius 
sanguinis ortus multipliciter. scissus ac divisus, jam 
longius esse remotus agnoscitur, ad octavum dedu- 
cius gradum, ideoque distantiam suam magis ad- 
augens. Sic ergo pia mojestas nostra synodali de 
dicia quiestioue decreto assentiens, presentem hane 
sanctionem sequissimam promulgavit, qua et in 6a- 
cro. scrinio majoris illius Ecclesie Dei recondi 
collocarique debet, et omnibus archivis publicis 
innotescere, 46ο robur inviolabile ad omnem tempo- 
ris inünitatem retinere. 


Det. mense Aprili, indictione 14, rubris litteris 
sacri imperatoris nostri. Item aderat usitatum si- 
gillum cereum. Et illud, per logothetam dromi, Mi- 
cliaelem Hagiotheodoritum. Item illud, Depositum 
in duobus magnis illis secretis, mense Maio. 


ταύτην ἐπὶ τῷ ζητηθέντι ἁπόχρισιν, εἴτ ἁἀληθὲς 
εἰπεῖν ὀροθέτησιν, ὡς ἑπομένως τοῖς θείοις χανόσι 
xal τοῖς ἀποστολιχοῖς ἐκτεθεῖσαν νόµοις, ἑπέχρινε, 
χαὶ χρατεῖν εἰς τὸ ἑξῆς xol ἁμετατρέπτως ἔχειν 
εἰς τὸ διηνεχὲς διορίζεται, τῆς αὐτῆς κοινωνοῦςε 
γνώµης ἐπὶ τῇ λύσει τοῦ προχειµένευ ζητήµετος 
τῷ τε ἁγιωτάτῳ µου δεσπότῃ xal οἰκουμενιχῷ 
πατριάρχῃ xal τῇ ἱερᾷ χαὶ θείᾳ συνόδῳ. Ei γὰρ ἐὶ 
*üv ἐξ ἁγχιστείας συναλλαγµάτων dac, ἃ το 
νόµοις χωλύονται τῆς εὐπρεπείας χάριν xaX τοῦ μὴ 
συγχέεσθαι τὰ ὀνόματα, πολλῷ μᾶλλον τοῦτ ἂν 
ἐνταῦθα παῤῥησιάσαιτο, Eva καὶ τὸ ἀπρεπὲς μιτὰ 
τῆς τῶν ὀνομάτων συγχύσεως, ἀλλά δὲ καὶ ἡ τοῦ 
συγγενοῦς αἵματος ἁλογωτάτη σύγχρασις καὶ ΄ἀνά. 
χυσις. "Iva εἰ καὶ δεῇσει τοῖς ἐγγυτέρω xol xat 
αἷμα συνηνωµένοις ἐπιμιξίας ἑτέρας xal συνενώ» ᾿ 
σεως ; Ἐχείνοις γὰρ πάντως χρῆναι τὸν σύνδεσμον 
καὶ τὴν τῶν γάμων αυνάφειαν πραγµατεύεσθαι, οἷς 
καὶ ἡ πηγαία τοῦ αἵματος πρόοδος πολλαχῶς µερι 
αθεῖσα χαὶ διαιρεθεῖσα ποῤῥωτέρα διεστηχυῖα γνωρί» 
ζεται, εἰς ὄγδοον βαθ μὸν περιστᾶσα, χἀχεῖθεν μᾶλλον 
αὖθις τὴν αὐτῆς ἀπόστασιν προαεπαύξουσα. Οὕτω 0b 
προπθεµένη τῇ συνοδιχῃ περὶ τοῦ ῥηθέντος ζηπή. 
µατος ἐπικρίαει ἡ εὐσεδὴ: ἡμῶν βασιλεία, «b «ay 
ἐννομώτατον ἀπολέλυχε θέσπισµα, ὀφεῖλον τῷ τε 
ἱερῷ χαρτοφυλακείῳ τῆς τοῦ θεοῦ Μεγάλης Ἔ»» 
χλησίας ἑναποτεθῆναι, καὶ πᾶσι «dl; δη μοσιακοῖς 
ἀρχείοις ἐπιγνωσθῆναι, xal ἔχειν εἰς 9b ἁκέραντον 
τὸ ἰσχυρόν τε καὶ ἀναλλοίωτον. | 


Τό. Μηνὶ ἸΑπριλίῳ ἔπινεμῇῆσεως ιδ. δι ἑρο- 
θρῶν γραμμάτων τοῦ βασιλέως ἡμῶν τοῦ ἁγίου, 
Καὶ fj διὰ χκηροῦ συνήθης αφραγίς. Tó * Λιὰ τοῦ 
λογοθέτου τοῦ δρόµου τοῦ ἁγιοθεοδωρίτου Mtyat: 
χαὶ τό * Κατετέθη àv τοῖς δυσὶ µεγάλοις σεχρέτο.ς 


χατὰ μῆνα Mátov, 





713 


NOVELLA CONSTITUTIONES. 


XVI. 


EDICTUM DE CONTROVERSIA, QUATENUS PATER ΜΟΔ CHRISTO Si? (29). . 


' Mavov ἐν Χριστῷ « tp Bsp πιστὸς βασιλεὺς 6A Manuel in. Christo Deo fidelis rex Porpbyrogen]-- 


Πορφυβόγέννητος , Ῥωμαίων ᾽αὑτοχράτωρ εὖσε- 
ἐστατος , ᾿ἀεισέδαστος, αὔγουστος , Ἱσαυριχὸς, 
Κιλιχιχὸς, (Αρμενικὸς], Δαλματικὸς, Οὐγγρικὸς, 
Βοσεντικὸς, Χροθδατιχὺς, Λαζιχὸς , Ἱδηριχὸς , 
Βουλγαριχὸς, Σερδικὸς, Ζηκχικὸς, ᾿᾽Αζξαρικὸς, Γοτ- 
θἠὼς, θεοχυδέρνητος «Χληρονόμος τοῦ στέμματος 
εοὔ μεγάλου Κωνσταντίνου xai φυχῇ, νεµόμενος 
πάντα τὰ τούτου δίχαια ὥς τινων ἁποστατησάγτων 
«09 χράτου; ἡμῶν, τοῖς τοῦ φιλοχρίστου ἡμῶν 
φαντὸς λαοῦ, τῆς τε θεοφυλάκτου ἡμῶν βασι)ίδος 
πόλεως, ἔτι δὲ καὶ πᾶσι τοῖς τῶν ὑπὸ τὴν τῆς ἡμε- 
εἐρας βασιλείας ἑξουσίαν χωρῶν, ἠπειρωτιχῶν τε 
χαὶ θαλασσίων, οἰχήτορσιν. | 

Et μαχαρίζει Πέτρον Χριστὸς τὸν àv. ἀποστόλοις 


χορυφαιότατον, ἐπεὶ προφθάνει πάντας τῷ δἰαπύρῳ B 


τῆς ἀγαπήσεως, καὶ τοῦτον εἶναι τὸν Χριστὸν δια- 
τείνεται τὸν τοῦ θεοῦ ζῶντος Υἱὸν, ἅτε παρὰ τοῦ 
Πατρὸς ἀποχαλυφθεὶς εὐ κατ ἐχεῖνον µυστῆριον, 
εἰ δήποτ᾽ ἂν ἕτέρον εἴη μαχαριστότερον xal τῷ Κυ- 
plo εὐαρεστότερον τοῦ τῆς εὐσεδείας ὀρθοδοξαστι- - 
κῶς τὴν ἁποστολιχὴν Ἐκχκλησίαν ἀντέχεσθαι xai 
ph παρὰ ἐῶν τοῦ ὥδου ᾿ πυλῶν κατισχύσασθαι ; 
ἄστινας δὴ τὰς Ἁύλας Ταύτας ὑποληπτέον τοὺς μὴ 
παρὰπἣν τἀύτης πύλην εἰδιόντας δι’ αὐτοῦ Χριστοῦ 


τῆς ἁσς ρογίστου θύρας, ἐπεὶ xal πασι τοῖς ἐἑρχομέ- ᾿ 


νοις ἄνετος πρόχειται. Ἐπὶ ταύτην thy πρὸς θεὸν 
ελικρινεστάτην εὐσέδειαν ὡς ἐπὶ πέτραν ἁῤῥαχε- 
ατάτην fj θεόθεν ἡμῶν βάσιλεία τὸν ἑαυτῆς θεμέ- 
λιὸν προσεδράζουσα zat ταύτῃ προόεποικοδοµεῖσθαι 
τὸ ὑπήχοον ἅπαν σπουδάζουσα, uuplav ὅτι τὴν περὶ 
τούτου Φροντίδα διηνεκῶς ἐπιδείκνυται. Οἴδαμεν 
Ὑὰρ ᾽ἀχριδῶς ὡς, εἰ χαὶ βασιλεύειν τῶν ἐπὶ τῆς 
γῆς θεὺς ἑχάστων ἐπηυδόχησεν, ἀλλ’ ον ἐχεῖθεν 
βἀσιλευόμεθα *.xal ὥσπερ παρὰ τῶν ὑπὸ χεῖρα 
λαμδάνειν πίστιν ᾿ ἀνεπιμώμητον τῶν ἐξ ἀνάγκης 
εἶναι εἰθέμεθα, οὕτω xul προεισφἑρειν Oe ἐῷ 
βασιλεύειν ἡμᾶς προορίσαντι την ἀπαράχλιῖον 
πίστιν hapà τοῦ δίκαίου προσάπαιτούμεθα , xai 
δεῖν εἶναι Σολομῶντι πείθεόθαι λογιζόµεθα τῶν 
πραγμάτων [ἑχκάστῳφ] τὸν πρόαφορον καιρὸν ἀφορί- 
ζοντι. Ἐντεῦθεν xal ποτὶ μὲν τοῦ εἰρηνιχοῦ Χρι- 
στοῦ πλην ἀλλ’ ἐπιχαιρότατα λέγοντος, « Οὖκ ἦλθον 
ἐπὶ τὴν την εἰρήνην βαλεῖν, ἀλλὰ µάχαιραν, » οὐδὲ 
ᾗ Ὑαληνότης ἡμῶν εἰρηνεύειν ἀνείχετο οὐδ iv 
ἁταράχῳ µένειν, ὁπότε παρεμδολῃ διαφωνούντων 
τοῖς περὶ Θεοῦ θεσμοῖς ἀναφαίνεται, ἀλλὰ καὶ τὴν 
µάχαιραν αἴρειν τοῦ πνεύματος, τῃν διαιροῦσαν τὸ 
χεῖρον ἀπὸ τοῦ χρείττονος, τὰ θεῖα προδεθληµένη 
νοήματα, χαὶ δι΄ αὐτῶν διχοτομοῦσα πᾶν ὅσον τῆς 


! Maub. x, 94. 
(9) Anno 1166. 


tus, Romanorum imperator, piissimus, semper Se- . 
 bastus, Augustus, Isauricus, Cilicicus,. Armeniacus, | 
Dalmaticus, ΄ Ungaricus, Bostbnicus, Chrovaticu:, 
Lazicus, lhericus, Bulgaricus, Servicus, . Zecchicus, 
Chazaricus, Gothicus, a Deo directus, hzres coro- 
n: magni Constantini, animo gestans euncta hnjus 
jura quanquam nonnulli a nostro imperio defeco- 
runt; universo nostro philochristo populo regiæ 
nostri a Deo custodit; urbis, cuntisque imperio 
.mOsiro subjectis terrestrium maritimarumque re- 
gloium incolis. 


Si beatum przdicat Petrum Christus apostolorumt 
summum apicem, propterea quod et omnes præ- 
cessit fervore amoris, et ipsum testatus fuit ease 
Christum, Dei viventis Filium ; utpotea Deo Patre 
mysterium de illo edoctus; quidnam aliud beatius 
erit. Dominoque gratius, quam ortbodoxam religioe 
nem ab apostolica Ecclesia retineri, atque ab infe- 
rorum portis non vinci : quas quidem portas repu- 
tare licet illos homines, qui non ingrediuntur in 
ejus aulam per Christum, qui ést jauua nunquam 
clausa, imo cunctis adeuntibus semper patens. 
Super ac adversus Deum purissima religione, veluti 
immobili petra, dominatio nostra divinitus nobis 
concessa fundamentum suum statnene, ibidemque - 
constituere subditos nosiros universos studens, 
plurimam hujus rei curam perpetuo prze se fert... 
Probe enim novimus, quod etiamsi terrarum impe- 
rium Deus nobis annuit, attamen ipse nostri: regua-, 
tof est : 6ἱ quemadmodum necessarium putamus. 
fidem sinceram a subditis nosteis iu:petrare ; sic 
exhibere Deo, qui nobis regnum largitua est, incon- 
cussam fidei jure cogimur ; credendumqne Salo- 
moni putamus, qui unicuique rei tempus idoneum 
assignat. Hinc etiam pacificus Christus aliquando 
opportunissime dixit: Nom veni pacem mittere im 


Jerram, sed gladium '. Neque nostra tranquillitas 


pacein potest retinere et quiescere, cum exercituum 
adversantium Dei legibus cernimus; sed spiritus 

gladium corripimus, qui vitium a rectitudine sepa- 
rat: divinaque verba pra nobis gerimus, quibua 


p 9mne ab Ecciesia spurium dogma secernimus. Ali- 


quando autem cum eodem Christo idoneo vicissim» 
tempore pacem suam donat, pacemque omnes 
conservare jubet, et pacificos dicit. esse beatos, 
convertimus in vaginam gladium rationalem, qui 
jam  eontradicentium corda transverberavit, et 


715 | MANUELIS COMNENI 118 


insanas raciocinationes palam revelavit, inimicitiz A Ἐχχλητίας ἔχφνλον vónpga' ποτὲ δὲ μετὰ του 


maceriam destruxit, et contradictionis medium pa- 
vielem. removit: et cum canticorum sponsa dici- 
mas ; ordinate amorem intereosqui hactenus rixati 
$unt. | 


αὑτοῦ Χριστοῦ, τοῦ χατὰ χαιρὸν αὖθις τὴν οἰχείαν 
εἰρήνην βραθεύοντος xai εἰρηνεύειν ἐν ἑαυτοῖς καὶ 
πᾶσι χελεύοντος xal τὰ τῶν εἰρηνοποιῶν µαχαρ 
ίζοντος, ἀποστρέφει μὲν τὴν λογιχὴν ῥομφαίαν eio 


πὰ ὁπίσω, ἤδη τὰς τῶν ἀντιλεγόντων διελθοῦσαν χαρδίας «καὶ τοὺς οὖχ ἀνεπισφαλεῖς λογισμοὺς sie 
μέσον ἀναχαλύφασαν, τὸν δὲ τῆς ἔχθρας φραγμὸν καθαιρεῖ καὶ τὺ τῆς ἀντιλογίας καταστρέφει 
µεσότοιχον, καὶ μετὰ τῆς ἀσματιφούσης τἆδχτε, φησὶν, ἀγάπην ἐπὶ τοῖς μέχρι vov ἀντερίζουσιν. 


1. ld etiam in his qum nuper acciderunt, pia 
majestas mea factitavit; Controversia enim nata 
est de scripta in sacro Evangelio locutione veri Dei 
ei Servatoris nostri Jesu Christi, quam apud uisci- 
pulos effutus estin Passionis nocte dicens, ad Pa- 
irem $0 vadere, tanquam ea re discipuli laetari 
deberent, cum diceret : Ad Patrem vado, quia Pater 
weus major me est *. Quaestio autem in eo versaba- 
μις, quomodo quove sensu mojor loquente Christo 
Pater credendus sit. Jamvero Mossice illius virgze 
instar, dubitatio bxc parum abfuit quin Ecclesize 
Dei mare bifariam divideret, in quod piscatores 
hominum rete sermonis demittentes, partem quise 
que gentium comprehenderunt : ita ut. dextra læva- 
que stare murus videretur altercantiam inter so. de 
dictionis hujus Interpretatione. 


α.. Οὕτω δὴ καὶ νῦν ἐπὶ τοῖς παρεμπεαοῦσιν f 
εὐσεθὴς ἡμῶν βασιλεία προσιδεῖν.Πρξατο. Ἐξητεῖτ 
μὲν γὰρ περὶ τῆς ἐν τῷ ἱερογράφῳ Εὐαγγελίῳ qu- 
vii; τοῦ ἀληθινοῦ θεοῦ xai Σωτῆρος ἡμῶν Ἰποοῦ 
Χριστοῦ, fjv τοῖς. μαθηταϊς προσεφθέγξατο κατὰ τὴν 
τοῦ Πάθους νύχτα λέγων πρὸς τὸν Πατέρα πορεύε- 
σθαι, ὡς ὀφείλειν διὰ τοῦτο χαίρειν- μᾶλλον αὐτοὺς, 


B ὅτι φησὶ, Πορεύομας πρὸς τὸν. Πατέρα, ὅτι ὁ Πατήρ 


pov μείζων μού ἐστιν ἡ δὲ ζήτησις, ὅπως Ἀ χατὰ 
τίνα τὴν διασάφησιν μείζων τοῦ λέγαντος Χριστοῦ 6 
Πατὰρ ἐχλαμδάνεται. Ἐνταῦθα xaxà «hy Μωταϊκὴν 
ἐχείνην ῥάέδον τοῦτο τὸ πρὀδληµα μιχροῦ δεῖν διχῖ 
δατέµγειν ἔμελλε θεοῦ τῆς Ἐχχλησίας τὴν θάλασ- 
ααν, πρὰς ἣν οἱ, ζωγρηταὶ τῶν ἀνθρώπων ἁλμῖς 
τὰ δίχτυα τοῦ λόχου χαλάσαντες τὴν ἑθνιχὴν- µε- 
ρίδα συμπαῃε)έξαντο’ ὡς χαὶ ἐδόχει ἵατασθαι τεῖ- 


yos ἐκ δεδιῶν xal τεῖχος ἐξ εὐωνύμων, ὥς ἀλλήλοις πάντων ἀντιλεχόντων-περὶ τῆς τοῦ. ῥητοῦ . Envio 


σεὼς. 

4. Nonnulli enim quibusdam Seripturæ locis 
abuteutes, in eo tantummodo quod Pater auctor 
est sempiternze et. coelestis. generationis unigeniti 
Filii Dei, interpretationem hujus dictionis circum- 
seribebant : neque hanc. dictionem de Christo qua- 
tenus- incarnatus. est, sinebant. intelligi : tanquam 
si nova quadam conjunctio naturarum Christi 
preter ecclesiasticam traditionem  procuderetur;. 
idomque existimaretur, personae unitatem spectare,. 
atque ineonfusanr crasim unitarum in Christo iu- 
converübiliter naturarum : atque hinc mos pe- 
riclitari, ne Monopbysitarum blasphemias reno- 
varemus. Nonnulli vero existimabant, secundum 
solam exinanitionis demissionisque rationem dictum 
esse majorem filio patrem, ita ut Unigeniti persons, 
secundum ejes divinam naturam prorsus congrue- 
ret id effatum. Is enim se ipsum, qui absque carne 
erat, exinanivit, castumque | uterum — Deipara. 


$'- Οἱ μὲν γάρ τισι τῶν γραφιχῶν ἀποχρώμενοί 
χρήσεων µόνῳ τῷ αἰτίῳ τῆς ἀχρόνου xaX ἀνωτάτω 
Ὑεννῄήσεως τοῦ. μοναγενοᾶς Υἱοῦ. τοῦ θεοῦ τὴγνοὲξή- 
γΆσιν ταὐτησὶ τῆς φωνῆς περιέγραφαν, xal eur. 
χωρεῖν οὖκ ἤθελον καὶ ὡς σαρχοφάρου τοῦ Κυρίου 
κατὰ τὴν χάτω γέννησιν χρηµατίσαντας τὸν ῥῆσιν 
ταύτην λογίζεσθαι * Og ἐντεῦθεν καινἠν τινα τὴν 
ἔνωσιν τῶν τοῦ Χριστοῦ φίσεων xal μὴ κατὰ τὴν 
ἐχχλησιαστιχὴν παρἀδὀσιν.ἀναφαίνεσθαν χαὶ ταῦ- 
τὸν εἶναι νοµίζεσθαι ὑἠποστάσεώς τε τὸ ἐνιαῖον ms- 
ειαθρεῖν xal τὴν ἀσύγχντον χρᾶσιν τῶν. kv Χριστῷ 
ἠνωμένων ἀτρόπτως φύσεων, xat διὰ ταῦτα xwóv- 
νεύειν τὰς. τῶν Μονοφυσιτῶν δυσφηµίας olov àva- 
καινίζεσθαι. σαν δὲ ol κατὰ. µόνον τὸν τῆς xeva- 
σεως εἴτουν συγκαταθάσεως τρόπον εἱρῆαθαι yal- 
ζονα τοῦ Υἱαῦ τὸν Πατέρα διενοοῦντο, ὡς «fj τοῦ 
Μονογενοῦς ὑποστάσει χατὰ τὴν θείαν αὑτοῦ φύσιν 
πάντως προσάπτεσθαι τὸ λεγόμενον. * οὗτος vip 


subiit; quin tamen paternum sinum desereret : D ἑαυτὸν. χεκένωχεν ἄσαρχος ὢν, καὶ τὴν ἁγνὴν ὑπέδυ 


totus indivisus a Genitore. Alii in persona commu- 
nis hominum nature id dictum a Domino statue- 
bant : ita ut prope phantasticum Christi cum carne 
in terra incolatum effcerent. Alii ad carnem quo- 
que locutionem hane Domini referebant; sed per 
mentalem przcisionem, qua carnem cogitabant 
extraneam veluti: assumenti ipsam divinitati ; ceu 
fere hypostasis carnis nostrum uniuscujusque, cum 
qug nulla est divinitatig conjunctio; carni enim 
servitus et. ignorantia ascribitur, cum mentis 
simplici phantasia rem visibilem a cogitata distin- 
guimus, uL ait sapiens Damascenus. Nam certe 


* joan. xiv, 28. 


µήτραν τῆς θεοµήτορας, τῶν μέντοι πατριχῶν οὖχ 
ἀπέστη χόλπων, ὅλος ὧν ἀχώριστος τοῦ Γεννήτορος. 
Οἱ δὲ προσώπῳ τῆς χοινῆς.τῶν ἀνθρώπων. φύσεως 
τοῦτο ῥηθῆναι παρὰ τοῦ Κυρίου ἑτίθεντο, ὥστε po- 
νονουχὶ φαντασιώδη τὴν οἰχοναμίαν τῆς. μετὰ σαρ- 
χὸς ἀναστροφῆς αὐτοῦ ἐπὶ τῆς γῆς εἰχονίζεσδα:. 
Ἔνιοι δὲ καὶ τῆς σαρχ)ς μὲν τοῦ Κυρίου τὴν τοιαύ- 
την. φωνὴν περιέγραφ»ν, πλὴν. ἁλλ ὁπότε xai 
φιλὴν ἁποδιαίρεσιν σὰρξ αὕτη νοεῖται, ξένη τῆς 
προσλαθοµένης ταύτην θεότητος, ὥσπερ τυχὸν ἡ 
τής ἡμῶν ἑχάστου σαρχὺς ὑπόστασις, mph. fiv 
οὐδαμῶς οὐδεμία τῆς θεότητος Ένωσις "ὃν δὴ ερό- 





TI] 


ται, vlxa dat, τοῦ νοῦ φαντασίαις τὸ ὀρώμενον 
ἐκ τοῦ vooupévou διέλωµεν χατὰ τὸν Δαμασχόθεν 
σοφόν * χατὰ γὰρ τὴν τῆς ὑποστάσεως ταυτότητα 


NOVELL/& CONSTITUTIONES. 


xov [καὶ] ἡ δουλεία καὶ ἡ ἄγνο-α ταύτῃ προσάπτε- À secundum persons unitatem 
conjunctionem, neque servitutem memorare licet 


118 
Inseparabilemq :e 


neque inscitiam. Atque ita. hi inter $6 disside- 
baut. 


χαὶ τὴν ἁδιάσπαστον ἕνωσιν οὔτε δούλη οὔτε ἆ γνοοῦσα λεχθήσεται ' χαὶ οὕτω xal πρὸς αὐτοὺς δια, 


φωνοῦντες οὗτοι ἐδείχνυντο. 

V. Οἱ δὲ ἑτέρωθεν αὐτοῖς ἀντικαθιστάμενοι ᾖδε: 
σαν μὲν xal τινας τῶν πνευµατοφόρων τῆς τοῦ 
θιοῦ Ἐχχλησίας Πατέρων xai διδασχάλων τὴν τοῦ 
Κυρίου ταύτην φωνὴν ἑρμῃνεύσαντας xal κατὰ τὸ 
αἴτιον τῆς ἀχαταλήπτου πρώτης Υεννήσεως, ἀλλ' 
οὖν ὁπότε χατὰ τῶν ἐρεσχελούντων χατ οὐσίαν δ-α- 
φίρειν τοῦ Yiou τὸν Πατέρα τὰς ἀντιῤῥήσεις πε- 
ποίηντο τῇ τοῦ μείζονος φωνῇ χατὰ πάντα χρωμέ- 
νων xal ὑπόθασιν ἓν ἀμφοτέροις κατὰ τὴν φύσιν 
εἰσαγόντων καὶ ἑτερότητα, οὐ μὴν δὲ χατά τοῦτο 
xai µόνον ἐχλαμθάνεσθαι τὴν τοιαύτην φωνὴν προσ- 
επάχοντας. Ἠνίχα γὰρ οὐ πρὸς τοιούτους σαν al 


ἀντιθέσεις xat τὰ παλαϊσµαται περὶ δὲ τῆς μετὰ — 


σαραὸς οἰχονομίας xat τῶν φυσιχῶν ἰδιοτήτων xal 
δικφορῶν ἑδογμάτιζον, ἑκάστῃ τῶν φύσεων τὰς 
προσφόρους ῥήσεις ἀπένεμον, τὰς piv ὑψηλοτάτας 
καὶ ὑπερχειμένας τῇ τοῦ Χριστοῦ θεότητι 0; καὶ 
θιοῦ τελείου ὄντος προσαφορίζοντες, τὰς δὲ ταπει- 
γοτέρας xal ὑποδεθηχνίας τῇ àv τῷ αὐτῷ Χριστῷ 
ἀνθρωπότητι ᾧ; xal ἀνθρώπῳ γεγονότι τελείῳ προσ- 
εφαρµόζοντες  οἷς xol τὸ ἡμέτερον ὠμοφρόνει 
χράτος, ταῖς τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας φωστήρων 
διδασχαλἰαις ἑπόμενον. 


" bantur 


5. Contrarii autem his, noverant quidem a non- 
nullis inspiratis Ecclesi: Dei Patribus dictum id 
Domini explicatum fuisse quatenus Pater auctor est 
incomprebensibilis primze nativitatis: verumtamen 
{ιβ aiebant cum respondendum esset iís qui nuga- 
differre a Filio Patrem substautialiter, ac 
vocabulo major quaquaversus abutebantur, et mi- 
norem in,utroque statu gradum nature confinge- 
bant ac diversitatem. Νεο hujus locutionis sen- 
sum tantummodo ad dictam rationem trahe- 
bant. Si quando enim contra ejusmodi 'adversarios 
non dissererent ac depuguarent, sed de incarnaii 
Verbi statu, et naturalibus proprietatibus differen- 
tisque doctrinam traderentz tuuc suas cuique na- 
turæ locutiones attribuebant; sublimiores quidem 
et eminentes ad Christi divinitatem, utpote Dei 
perlecti, convertebant ; humiliores autem et sub- 
missas Christi humaonliati, utpote hominis item 
perfecti, accommodabant, Atque ad horum sen- 
tentiam nostra quoque majestas sccedebat, san- 
ctorum Ecclesie luminarium doctrinam conse 
ctans. . 


&. Οὕτω δὴ μετὰ τοιούτων ἀντιθεσεσιν ἁμφιγνω-ς 4. [Tie erat ergo contradicentium invieem dissi- 


μονοῦντες ἀλλήλοις xal ἀντιλέγοντες ἀνεφαίνοντο, 
Ἁλλ' ἡ παρὰ τῆς ἄνωθεν δεξιᾶς xol δεδομένη »ai 
διεξαγομένη βασιλεία ἡμῶν οὐχ ὑπερεῖδεν οὕτω 
τὸν νέον τοῦ Θεοῦ καὶ περιούσιον Ἱσραῦλ τῷ τῆς 
Αἰγυκτιαχῆς χακχίας ἄρχοντι πολεμούμενον, οὐδὲ 
τὴν ἐξ (viov µετῃρμένην εὐχληματοῦσαν ἄμπελον 
ταῖς τῶν ἁπφδόντων λόγων παρεισφθοραϊΐς χαλα- 
ουμένην οἷον xal συντριδἠσεσθαι µέλλουσαν, ὡς 
xai τῷ φυτουργῷ θρηνηθῆναι διὰ τὸ ἀχαλλές sa 
xai ἄχαρπον. Κᾶν καὶ µυρίαις ὅσαις ταῖς ἀνθολχαῖς 
πὼν χοσμικῶν φροντίδων διεµεµέριστο, καὶ τοῖς 
ix τοῦ καλάμου θηρίοις, ἀλλὰ δὴ xaX τοῖς πελαχγίοις 
χῄήτεσιν ἀντιμαχεῖν ἠναγχάζετο ix θαλάσσης Bua 
καὶ i; προσεγχανοῦσι κατὰ ταὐτὸν, ἐφ᾽ ᾧ xb τῆς 
Ῥωμαίων ἀρχῆς περικαλλέσταιον σῶμα διασπαρά- 
ζασθαι' ὅμως τὰ μὲν ἐν δευτέρῳ τίθεται, τῖς δὲ 
τῶν διεστώτων τῆς Ἐκκλησίας μερῶν οὐκ ὀλίγη 
γίνεται φροντὶς προσενώσεως, xal τοῦ τὴν ὀρθόδο- 
ξον περὶ τοῦ ζητουµμένου ἔννοιαν ἀναχαλυφθῆναι 
µεχίστην ὅτι δείχνυσι τὴν προμήθειαν εἶναι γὰρ 
τέρου κράτους εἱρηναίας [iv] ἅπασι καταστάσεως 

t. Τοιγάρτοι xai τὸν ἁγιώτατον xal οἰχουμενικὸν 


πατριάρχην, μετὰ τῶν ἑτέρων ἁγιωτάτων πατριαρ- ᾿ 


χῶν, τοῦ τε τῆς θεουπόλεως μεγάλης Αντιοχείας 

xai τοῦ τῆς ἁγίας Σιὼν τῖς πόλεως Ἱερουσαλὴμ, 

συνγχαλεσαµένη, χαὶ τὴν ἑἐνδημοῦσάν τηνικαῦτα τῇ 

βασιλίδι τῶν πόλεων θεἰαν xal ἱερὰν τῶν τοῦ Χρι- 

στοῦ ἀρχιερέων σύνοδον, συναθροίσασά τε τάς χρἠ- 

σαις τῶν τὴν τοιαύτην ἐξηγησαμένων φωνὴν θεοφό. 
PaTROoL. ας CXXXIIL 


dentiumque status, Sed a Deo data directaque 
majestas nostra novum Dei pretiosum Israelem haud 
neglexit ob Zgyptiaeze malitig principe sic dive- 
xatsm; neque vitem ex ethnicis translatam οἱ 
jam frondentem, ab absurdarum doctrinarum cor- 
ruptelis, veluti grandine, verbersri perfringique 
sivit, ita ut vinitori deformitas ejus atque sterilitas 
deflenda foret. Et quanquam nos innumeris mun- 
danarum curarum fluctibus ferisque palustribus 
premimur, itemque marinis monstris: resistere 
cogimur, qua mari simul terraque inhiant ut pul- 
cherrimum Romani imperii corpus dilacerent ; at- 
tamen, his posthabitis, ad dissidentiumn Ecclesiz 
membrorum revocandam concordiam toti incumbi- 


D mus : et deorthodoxo controversi dicti patefaciendo 


sensu maximam gerimus sollicitudinem. Quippe 
harum rerum concordiam valde confdimus princi- 
plum fore etiam pacifici dominationis nostr: sta- 
tus. | 


τὴν ἐπὶ τούτοις εἰρήνην ἀπαρχὴν xal τῆς τοῦ ἡμε- 
μετ) εὐελπίστου γνώμης πεπἰστευχε. 


5. Convocatis igitur sanctissimo atque cecumenico 
patriarcha, oliisque sanctissimis patriarchis, nempe 
urbis Dei magna Antiochiz, et sanct:» Sionis urbis 
Jerusalem; nec non ex incolentibus per id tempus 
regiam mctropolim episcopis, divina et sacra Chri- 
sti episcoporum synodo congregata ; auctoritates 
deiferorum Patrum, qui dictum lllud interpretati 
fuerant, in medium proferri curavimus, diligentique 

25 


T19 


MANUELIS COMNENI 1840 


scrutinio perpendi. Atque hæ quidem rationis igne A pov Πατέρων, εἰς μεσον προτεθῆναι ᾠχονομῄσατο 


explorate, instar auri obrizi deprebensm sunt, ui- 
hilque subzratum habentes, secus 46 nonnullis 
antea videbatur. Contradicenium autem argumenta 
dissidentinque dicta refutsta. sunt; unicoque om- 
ajum capiti Christo corpus Ecclesize schismati jam 
obnoxium apte connexum est et accommodatum ; el 
qui ex eodem regenerationis adoptionisve fonte 
prodierant, fraterna concordia sententiaque coalue- 
runt, Hinc definitum fuit, quemadmodum hoc Do- 
mini dictum, secundum veterum sacrarum synodo- 
rum religiosissima — placita, intelligendum — sit, 
Decretum. quippe fuit, ut dictum hoc et secundum 
diversas alias intelligeretur ac preedicaretur a san- 
ctis Patribus editas interpretationes; et simul 
secundum etiam humanam Christi, creatam, cireum- 
ecriptam —passibilemque naturam, inqua idem 
Christis passus est, et secundum reliquas bujus 
nilurs proprietstes ; ita ut hinc et vera Domini 
liumapitas, id est incarnatio, salva sit, et naturarum 
iu vnica persona distinctio cum impermistis pro- 
prietatibus retineatur. In isto autem religiosissimo 
tomo nostra quoque majestas manu propria purpu- 
reis litteris scripsit ad verbum sic : 


xaX pet! ἀχριθοῦς βασανισθῆναι χατεξετάσεῳς. Καὶ 
χοῦν αἱ μὲν δοχιμασθεῖσαι τῷ τοῦ λόγου. πυρὶ ὡς 
ὕδρυζον χρυσίαν εὑρέθησαν, μηδὲν ὑπόχαλχον 
ἐφελκόμεναι [δ] πρότερόν τισιν ἑνομίζετο * αἱ δ 
τῶν µέχρι τότε ἀντιλεγόντων ἑνατάσεις καὶ ἀσύμ- 
Φωνοι φωναὶ διαλύονται, τῇ δὲ gud χεφαλῇ τῶν 
πάντων Χριστῷ τὸ διασπασθΏναι χινδυνεῦον σῶμα 
τῆς Ἐκχλησίας συνα ρμολογεῖται xat συµθιδάζεται͵ 
καὶ οἱ ix τῆς αὑτῆς χολυµδθήθρας υἱοθετηθέντες 
ἀδελφοὶ ὁμοφωνοῦντες xal ὁμογνώμονες rivovtat. 
Ἐντεῦθεν xal ὁρογραφεῖται τὰ περὶ τῆς τοιαύτης 
τοῦ Κυρίου φωνῆς, ὅπως ἀχολούθως [τοῖς] ἀνέχαθεν 
τῶν ἱερῶν συνόδων εὐσεδάστοις δόγµασιν ὀφείει 
παραλαμθάνεσθαι. Κεχύρωται γὰρ κατὰ τὰς διαφό- 
Β ρους μὲν ἑτέρας, παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων δὲ χαὶ 
δοθείσας ἐξηγήσεις, νοεῖσθαι ταύτην καὶ λέγεσθαι: 
οὗ μὴν δὲ ἀλλὰ xal xat! αὐτὴν iv τῷ Χριστῷ àv 
θρωπίνην χτιοτὴν xal περιγραπτὴν φύσιν, xa0 ἣν 
ὁ αὐτὸς Χριστὸς πάσχειν τότε πεφυχυῖαν xal πί- 
πονθε, xal τὰς λοιπὰς τῆς τοιαύτης φύσεως ἰδιότη- 
τας * ὡς ἐντεῦθεν καὶ τὴν ἀληθῆ τοῦ Κυρίου ἑναν- 
θρώπησιν εἴτουν σάρχωσιν σώζεσθαι, xal τὸ τῶν 
φύσεων ἄφυρτον lv τῇ τοῦ Χριστοῦ μιᾷ ὑπιστάσει 


συντηρεῖσθαι ἀαυ γχύτους τὰς ἰδιότητας. "Ev δὲ τῷ τοιούτῳ εὐσεθογμάφῳ τόμῳ χαὶ dj βασιλεία ἡμῶν 


οἰχειογράφοις ἐρυθροῖς ὑπεσημήνατο γράμμασιν, 

6.« Sequor aententías sanctitaimorum pauriarcha- 
rum sacrzque οἱ divinz synodi, sioque ipsam Do- 
mini carnem, vi conjunctionis exaltatam supraque 
omnem bouorem, collocatam (ita ut boc eximio 
neau deiflcata οἱ) immuiabiliter, invariabiliter, 
inconfüse, inconvertibiliter, hypostaticae coujunctio- 
nis gratia, inseparabilem indivisibilemque manen- 
tem, simul cum assumente ipsam Deo Verbo, pari 
honore coli et adorari, unica adoratione, regioque 
et divino in solio ad Patris dexteram residere ; 
utpote quae gloriosas divinitatis dotes adepta est, 
salvis naturarum proprietatibus.» Atque ita Dominus 
Jesus Christus, etiam post incarnationem, de indi- 
-wisibili Trinitate unus, cum &ua autem indivisibili 
una persona duplex, et ex inconfusis naturis com- 
positus, Ecclesiam discordia dividi et contradictione 
mergi periclitantem, ad unitatem duxit seu reduxit ; 
et tanquam Dei bominumque mediator, cunctos in 
-8e ipso recouciliavit. 


Ἱ. Quoniam vero malitie pater in clandestinis 
insidiis residens, atque a tentando hominum genere 
nunquam desistens, consueta linpudentia sua. nunc 
etam impetum fecit, et juxta vias scandala posuit ; 
denuo is qui Ecclesie terram stabili fundamento 
constituerat, ad hauc e celo respexit : et synodica 
quaestio de supradictis dogmatibus instaurata es : 
novumque scriptum οἳ iis qui suspecti erant, edi- 
tum fuit; propterea. quod juberentur de sua con- 
scientia Ecclesiam certiorem facere ; cui scripto 
singuli manu propria subscripserunt, anathemati 
subjicientes eos qui. contraria sentirent proposilis 
iam a majestate nostra sententiis, nec non a $an- 


οὕτω πρὸς ἔπος διαλαμθάνουσα * 


ς’. « Στοιχῶ ταῖς γνώµαις τῶν ἁγίων πατρ'αρ᾽ 
χῶν χαὶ τῆς θείας xal ἱερᾶς συνόδου. xal λέγω 
ὅτι σὰρξ τοῦ Κυρίου ἐξ αὐτῆς ἑνώσεως ὑπερνφω- 


θεῖσα xal ἀνωτάτω πάσης τιμῆς ὑπερχειμένη, ὡς 
C ἐξ ἄχρας ἑνώσεως [ὁμόθεος] γενοµένη, ἀναλλοιώτως, 


ἀμεταθλήτως, ἀσυγχύτως καὶ ἀτρέπτως, διὰ τὴν 
χαθ) ὑπόστασιν ἕνωσιν, καὶ ἀχώριστος xai ἁδιάσπα- 
στος µένουσα τῷ προσλαδομένῳ αὐτὴν Oslo λόγῳ, 
ἰσοχλεῶς αὐτῷ τιμᾶται χαὶ προσχυνεῖται pid. Άρου- 
χυνήσει, xai τοῖς βασιλικοῖς καὶ θείοις ἐγχαθίδρι - 
ται θώχοις Ex δεξιῶν τοῦ Πατρὸς ὡς τὰ τῆς θεότι- 
τος αὐχήματα κχαταπλουτήῄήσασα, σωζοµένων τῶν 
ἰδιοτήτων τῶν φύσεων. « Καὶ [οὕτως] ὁ τῆς ἁδιαιρς- 
του Τριάδος xaX μετὰ τὴν σάρχωσιν εἷς Κύριος Ἱπ- 
σοῦς Χριστὸς, ἓν τῇ ἁδιαιρέτῳ αὐτοῦ pud. ὑποστάσει 
διπλοῦς τε χαὶ σύνθετος ἓν ἀσυγχύτοις ταῖς φύσεσι, 
τὴν ἐξ ἀσυμφωνίας διαιρεθῆναι xal τῷ τῆς ἀντι- 
λογίας ὕδατι καταθυθισθῄναι χινδυνεύονσαν 'Exxàn- 
clav εἰς ἓν συνήγαγε xal ἀνῆγαγε * xoi ὡς θεῦ 


D xo ἀνθρώπων μεσίτης xal νῦν v ἑαυτῷ τοὺς πάν- 


τας χατἠλλαξεν. 

€. Ἐπει δὲ ὁ τῆς χαχίας πατὴρ ἓν ἀποχρύφῳ 
τῆς ἑνέδρας χαθήµενος, xai τοῦ τῶν ἀνθρώπων τῷ 
γένει ἐπιδουλεύειν οὐκ ἀπεχόμενος, μετὰ τῆς συνή- 
θους xal αὖθις ἀναιδείας προσέδαλε χαὶ ἐχόμενα 
τρίθων ἔθετο σχάνδαλα, πάλιν ὁ θεμελιῶν τὴν τῆς 
'Ἐχχλησίας γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς t£ obpa- 
voõ πρὸς ταύτην ἐπέδλεψε * καὶ σννοδιχἡ «4o 
ἐπὶ τοῖς λεγοµένοις γίνεται χατεξέτασις, καὶ γράµ- 
µατα πάλιν ἐχτίθεται παρὰ τῶν ἐν ὑποψίᾳ [piv] 
γεγονότων, πληροφορῆσαι 65 τὴν Ἐχκλησίαν ἀπαι» 
«ηθέντων περὶ τῆς ἑαυτῶν συνειδήσεως * iv ᾧ χαὶ 
ἔχαστος [τούτων] οἰχειοχείρως ὑπέγραψεν, ἀναθί- 
ματι χαθυ πυθάλλων τοὺς ἑναντία φρονῄσαντας tol; 











781 


NOVELL/S CONSTITUTIONES. 


182 


προεχτεθείσαις τῆς ἡμῶν βασιλείας γνώμαις xel A ctissimis patriarchis, sacraque et divina synodo, 


τῶν ἁγιωτάτων πατρ. ᾽αρχῶν καὶ τῆς ἱερᾶς xal 
θείας συνόδου, ἀφ᾿ οὗ τὸ χΌρος ἑδέξαντο, xal οὕτω 
διὰ βίου φρονῄσοντας. Πρὸς δὲ τούτοις χαὶ τοὺς τῇ 
χενώσει µόνῃ τὴν τοιαύτην φωνὴν προσαρμόζοντας fj 
τῇ χατὰ Voy ἐπίνοιαν διαιρέσει, ὁπότε | f] τοῦ Ku- 
ρίου σὰρξ ὡς μηδὲ τῇ θεότητι ἑνωθεῖσα καθ) ἑαυτὴν 
γοεῖται xal χρίνεται (χαθ) ὃν τρόπον xai δούλη xol 
ἀγνοοῦσα λέγεται), οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοὺς [λέγοντας] 
τὴν τοιαύτην φωνὴν παρὰ τοῦ Κυρίου ῥηθῆναι τὸ τῆς 
χοινῆς φύσεως τῶν ἀνθρώπων ὑποδυομένου πρόσω- 
που, ὥσπερ xal ἐγχαταλειφθῆναι παρὰ τοῦ Πατρὸς 
ini σταυροῦ χρεμάμενος ἀνακέκραγεν" ὅπερ οἱ θεῖοι 
Πατέρες προσώπῳ τής χοινης τῶν ἀνθρώπων φύ- 
eux; λεχθὲν ἐχλαμδάνονται (ἐκείνης γὰρ πάντως ἡ 
ἑγχατάλειφις, fj ταῖς ἁμαρτίαις ὑπόδικος γέγονεν - 
w [γὰρ δὴ] Ἀριατοῦ αὐτοῦ, ὃς [ἁμαρτίαν οὐχ ἑποίη- 
οιν οὐδὲ] εὑρέθη δόλος kv τῷ στόµατι αὐτοῦ), καὶ 
τοὺς εουνύτους οὔν [ᾶπαντας] ὑποδίχους ἔθεντο τῇ 
καταδίἰχῃ τοῦ ἀναθέματος. Ἐπὶ δὶ τῷ τοιούτῳ Ypáp.- 
ματι xal συνοδιχὸν γράμμα προέδη, τὰ συναχθέντα 
διαγράφον ἀριδηλότατα. 

8. Καὶ νῦν ἰδοὺ κατὰ τὴν ἓν Άσματι νύμφην fj τοῦ 
Χριστοῦ Ἐχχλησία πρ)φαίνουσα «hv πνευματιχὴν 
αὐτῆς ἁγαλλίασιν, 'O χειμὼν, φησὶ, παρῆ-ϊθε δι᾽ οὗ f) 
ἀγάπη τῶν πολλῶν ἀπεφύγετο, ὁ ὐετὸς ἁπη.ϊθεν, al 
ῥαγξαιόταται τῶν ἀντιθέων ἐπιφοραὶ διελύθησαν, 
τὰ ἄνθη τῆς ἀληθείας ὤφθη ἐν τῇ và. Th» γὰρ τοῦ 
Νυμφίου φωνὴν Ἰχουτίσθη, ὅτι dj φωνἡ αὐτοῦ ἠδεῖα * 
5j yàp τοῦ Κυρίου φωνὴ, περὶ fic. d ζήτησις Ev, 
«el; ὀρθοῖς τῶν τῇ; ἀληθείας χηβρύχων χρατννθεῖσα λό- 
otc ἀπεδόθη τοῖς αὐτῆς τροφίµοις μετὰ τῆς εὐσεδείας 
χηρύττεσθαι: - χαὶ ἰδοὺ νῦν al νεφέλαι παρῆΏλθον ἀπὸ 
τῆς τηλαυγήσεως τοῦ ἀληθινοῦ φωτὸς τὸ σχότος τῆς 
ἀγνοίας λύσαντος χαὶ σχεδάσαντος ^ xa τὺ τοῦ σχαν- 
δάλου αἴτιον διελόθη xai τῶν ἡμετέρων τρίδων µετ- 
ρθη , καὶ οἱ πόδες ἡμῶν ἐν εὐρυχώρῳ -ῆς ἀληθείας 
ἑστῆχασιν, xal ὁ τὴν πτέρναν τηρῶν τῆς χαρδίας 
φις καταπεπάτηται' xa µία γέγονεν Ἐχχλησία 
χοινῶς δοξολογοῦσα τὸν Κόριον. 

9.' Ai 6h καὶ ἡ βασιλεία ἡμῶν χαὶ νῦν ἔπιχν- 
βοῦσα τὰ παρὰ τῶν ἁγιωτάτων πατριαρχῶν xol 
τῆς συνειλεγµένης θείας xal Ἱερᾶς ταύτης συνόδον 
Ὀροθετηθέντα, χαὶ βεθαιότατα διαµένειν ἐθέλουσα, τὸ 
παρὸν εὐσεδὲς ἑκτίθεται ἴδικτον, δι οὗ xal πᾶσι 
τοῖς ὑπὸ τὴν Ῥωμαῖϊνὴν ἐπιχράτειαν ταύτης ἔχεσθαι 
τῆς ὀρθοδόξου γνώμης παρακελεύεται. El δέ τις 
ἐναντιοφρονῶν αὗτοῖς φωραθήσετα: xal τὴν παροῦ- 
σαν ἡμῶν [εὐσεθὴ] γραφὴν παραλογιζόµενος, εἰ μὲν 
ἐπίσκοπός ἔστιν ἢ χληριχὺὸς Ἡ μοναχὺς, τὸν τοιοῦτον 
θεσπίζοµεν τῷ τῆς χαθαιρέσεως ἐπιτιμίῳ καθυπο- 
6άλλεσθαι΄ εἰ δὲ τῶν ἐν ἀξιώμασι χαὶ τῶν ἔντελε- 
στέρων τελεῖ, ῥημεύσει τε ὑποχεῖσθαι, καὶ τῇ ἆφαι 
ρέσει τοῦ ἀξιώματος εἰ δὲ τῆς τῶν ἰδιωτων uspl- 
So; χαθέστηκεν, ὁπερορίαν τῆσδε τῆς βασιλ΄δος τῶν 
πόλεων xal πάσης ἁπλῶς καταχρίνεσθαι πὀλεως, 
xai ἐπὶ πᾶσι [τούτοις] τῇ αὐστηρότητι τῶν ἱερῶν 
xai θείων χανόνων ὑξάγεσθαι. 

Μηνὶ Απριλίῳ ἱνδικτιῶνο; (9 τοῦ, «χοδ ἔτουςο 

* Cant, n, 11. 


ex quo sanctionem bg accepissent ; seque ita in 
posterum credituros confirmarunt. Preterea illos 
qui ad unam exinanitionem hoc dictum referunt, 
vel ad simplicem intelleetualem pracisionem, qua 
Domini caro, tanquam ne unita quidem divinitati, 


ipsa per se eogitatur et reputatur; secundum quam 


retionem serva quoque et inscia dicitur : insuper 
et eos qui dicunt hanc locutionem a Domino fuisse 
prolatam quatenus communis nature hominum 
personam gerebat; ita ul etiam se derelinqui a 
Patre in cruce fixus ezclamaverit ; quam exclama- 
tionem divi Patres in persona communis hominum 
nature factam intelligunt : hec enim reapse ὁο- 
relieta fuit, qus peceatis se obnoxiam fecerat; 


D non autem Christus, qui peccatum non fecit, nee 


inventus est dolus in ore cjus : hos quoque, inquam, 
omnes sententia. anathematis perculerunt. Super . 
bujusmodi autem scripto conditum est synodicum 
decretum, quod omnia constituta perspicuo ordine 
continet. 


8. Et nunc eece, .nstar spousm Canticorum, 
Christi Ecclesia spiritslem suam prae se ferens 
pulchritudinem, Hiems, inquit, transiit, qua charitas 
multorum refrizerat ; imber abiit, violenti scilicet 
controversiarum impetus; /lores veritatis in terra 
apparuerunt ?*. Vocem quippe Sponsi inaudiit, quz 
sane dulcis est. Etenim Domini vox, de qua lis 
fuerat, rectis veritatis preconibus roborata, tradite 
est alumais suis ut cum 6404 pietate praedicetur. 
Et ecce jam unbes transierunt ob veri luminis 
splendorem, quo ignorantie tenebre solvuntur 
ac dissipantur. Scandalorum lapides e viis nostrís 
cjecti sunt; pedes nostri in latitudine veritatis 
consistunt; et qui cordis calcaneum observat ser- 
pens calcatus fuit; unaque facta est collaudantium 
nominum Ecclesia. 


9. Quamobrem nostra quoque majestas et nune 
sanciens ea qua a sanctissimis patriarchis con- 
. gregataque dia et sacratissima synodo definita fue- 
runt, eademque firmissima manere volens, hoc 


p pium proposuit edictum. Unde et cunctis qui Ώο- 


mano parent imperio, ut hanc retineant sacram 
fidem mandamus. Si quis autem contrarium sentire 
deinceps deprehendetur et hanc nostram piam 
seripturam violare, si quidem episcopus fuerit, 
aut clericus, aut consecratus monachus, hunc 
mandamus depositionis judicio essa subjicicndum. 
Sin autem e majoribus dignitatibus quispiam, ho- 
norem οἱ bonaque erepta volumus. Sin denique 
privatus homo fuerit, exsilio cx urbe non solum 
regia, verum omni prorsus multetur : et praeterea 
severitatem sacrorum divinorumque canonun expo- 
riatur. 


Mense Aprili, indictione 14, anno 0014. 











ΤΑΔ 'MANUELIS 6ΟΝΝΕΝΙ 7H 


XVII. 


AUREA BULLA CONFIRMANS CONVENTIONEM CUM GENURNSIBUS (20). 
Quandoquidem  wenerabilissimus Archiepiscopus A debent illas deffendere et custodire ad honorem do* 


civitatis Janue et sapientissimi Consules et univer- 
sum Commune ejusdem civitatis riittentes ad 
Imperium meum sapientem nuncium corum Ami- 
cum de Murta dederunt ei potestatem tractare et 
conventare cum Imperio meo de quibus voluerint : 
ille autem ad Imperium meum perveniens et de his 
segociis sufficienter tractans. lianc. convencionem 
hic ostensam fecit, et sacramento eam con(irmavit, 
que et sicut habentur de verbo ip verbum * 

In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancii amen. 
Ego Amicus de Muria, civis Janue, legatus ab 
Archiepiscopo civitatis Janue et & Consulibus et. ab 
omni Communi civitatis Janue, accipiens polestatem 
αἱ injunctum ab eis ut, quicquid juravero et conve- 
Jiero vice Janue cum sanctissimo et excellentissimo 
Imperatore ſtomeon Porfirogenito Domino Hemanuele 
Comino, firmum et ratum erii hoc ab eis : hanc pre- 
sentem convencionem facio εἰ juro ex voluntate 
Archiepiscopi εἰ Consulum et tocius Communis civi- 
latis Janue ad sanctissimum Dominum Imperatorem 
Porfiregenitum | Dominum | Hemanuuelem Cominom 
el ad omnes. heredes ot successores Imperii ejus et 
Romaniam sicut significabitur. 

Quum (51) ab hodie εί in antea wsque in. sempi- 
ternum. donec. mundus steterit mon erunt Januenses 
conira Imperium ejus vel contra ejus heredes et euc- 
eessures. cel eontra. Romaniíam vel contra. aliquam 
terram. ipsins Imperii, quam nunc. habet vel quam 


in auta Domino adjusante acquisierit, neque per C 


consilium neque per pecuniam meque per stolum 
idem (52) per navalem exercitum neque ullo aliquo 
modo, neque Janwenses hoc facient neque aliqua 
conjungentur justia vel injusia occasione alicui ho- 
mini coroma!o vel nom coromalo , qui sit vel qui 


erit, christiano vel pagano, viro vel mulieris (53), 


qui mori vel vivere possit : sicut de capitulo coro- 
nati traciatum est in. curia Domini Imperatoris, et 
intellectum εἰ interpreiatum est. mihi et 4 me con- 
firmatum ad honorem et proficuum ejus. Imperii et 
Romanide, sicui .et ego debeo hoc interpretari Ja- 
nuensibus ui et in antea sic istud capitulum intelli- 
gatur et observetur. 

Et nunquam [acient Januenses dampnum alicujus 


mini Imperaloris εἰ heredum ipsius. δὲ vero aliquis 
alicujus inimici ex parte aliqua aliquando pervenerit 
Christiani vel Saraceni sive pagani verius aliquas 
partes Imperatoris wsque ad. numerum centum ga- 
learum vel plus, universi Janwenses. qui. tune 
inventi [nerint in. terris Bomanie, debent intrare 
in galeris domini Iinperatoris cum. consuetis soldis 
curie domini Imperatoris quos consuevit dare Latinis, 
ei ire conira supradictum stolum cum galeris  Cre- 
corum , et non revertentur , donec. illud. servicicm 
compleatur et. Grecorum galere reveriantur vel. ín 
Constantinopolim vel in aliam terram domini Impe- 
ratoris. Veruntamen quando predicti. Janwenses de- 
bent. moveri, habebunt licentiam relinquendi in custo. 
dia navium et rerum suarum. homines XX quo 
maluerint vel elegerint. In propriis vero galeris ibunt 
Januenses quot armare poterint. Si vero. Januenses 
in aliqua lerra domini Imperatoris neque unam 
galeram armare poterint, omnes in eam intrabunl et 
complebitur numerus. galeré ez alia gente su[f- 
cienter. 

Quandocunque vero dominus Imperator voluerit 
Januam miltere pecuniam vel res wel. homines ejus, 
galeras sise naves, contra. quemcumque. miserit ea 
Christianum sive paganum coronatum vel nom coro- 
naium, ut &x debito debeant Januenses. honorifice 
eam (35) recipere, et deffendere in. terra ενα el 
custodire eecundym  soltuntatem hominum | domini 
Imperatoris, qui cum ois erunt, omnem pecuniam el 
ree missas, homines, -gelvraé et naves, quanta. el 
qualia eruat , ab omfi homine coronato et. non co- 
ronato ὁ debentes. el ο intelligere capitulum de 
corenalo sicut superius interpretaium est, ad servi- 
cium et honorem domini Imperatoris et T'omanie. 

Et non impedient umquam Januenses dominum 
Imperatorem et heredes vel successores ejus ad con 
quirendas terras aliquas, preter jus quod habent in 
lerra Surie sive ex bello sive ex emptione eeu alique 
alio modo. Si vero el. in his ex parie domini Im- 
peratoris custodietur Janwensibus justitia eorum, 
neque in his debent impedire dominum Imperatorem 
[acere in his quincquid voluerit. - 

De o[fensionibüs vero quas fortasse Jenuenses 


terre Imperatoris εἰ persone ejus wel heredum et suc- Ὦ fecerint. in. terris domini Imperatoris Grecis vel. liis 


cessorum ejus. Neque facient diminucionem imperii 
sui vel honori (54) ejus neque inquirent hauc per ae 
tel aliter, sed mazime si aliquid tale intellexerint in 
terra Janue, debeant hoc disturbare. Et ai ab. ali- 
quibus fueril assultus. factus vel obsessio contra ali- 
quam terram ]mperatoris, Januenses qui. in terris 
illis. fuerint. inventi, .bona , ide sine dolo e [raude 


(30) Anno 1170. — Edidit ex archivo Genuenel 
Sauli della colonia dei Genov. in Galata 11 p. 188. 

(31) Malim: Quod. 

(32) lino legendum :: id est, 


gentibus qua won sint Januenses, debent judicari in 
curia domini Imperatoris, sicut Venetici et cetere 
Latine gentes. Si vero contigerit. Januenses. aliquos 
depredarí aliquando sel aliter ledere aliquam terram 
donini Imperatoris vel homines ejes, dabitur super 
hoc noticiam (56) Janus civitati ab Imperatore cive 


per litteras sive. per nuncium, ei dabunt operam sine 


μή Legerimn : mulieri. 
54) Lege : honoris. 
(35) Malim : ea. 

(56) Lege : noticia. 











, 


185 


NOVELL/£ CONSTITUTIONES. 


186 


dolo et fraude invenire eos et facere os eis justiciam Α rebus eorum sicut consuetudo est fieri in. aliis Lati- 


el vindictam ad honerem domini Imperatoris spe- 
clantem. Si forte isti malefactores inrenti non 
fuerint, similiter Bat vindicta in bonis eoram. 

Hanc conventionem et que. in ea. scripta. sunt 
capitula emnia debent hablatoreg tocius. civitatis 
Janue 4 majore usque ad minorem: observare domino 
Imperatori Romeon — Por(irogenito domino llema- 
sueli Comnino et omnibus heredibus οἱ successoribus 
ejus et. Romgnie, donec mundus steterit, Et omnes 
[κατ] Consules Janue aliter fieri nom. debent consu- 
les, nisi prine juraverint cum consilio εἰ consensu 
archiepiscopi et nobilium et. communis tocius Janue 
sacramentum facium im. hac. convenlione, quatenus 
observetur ista. conventio rata et inconcussa. Neque 
unquam Junuenses dimittent hane conventionem vel 
facient contra eam, wequepro ecclesiastica excom- 
municaiione meque. pro precepto alicujws hominis 
coronali vel non coronati, quemadmodum dominus 
Imperator ei heredes ejus et. snccessores. Imperii sui 
debent obsertare semper, que ab. Dwperio suo per 
presens. crisobolum [logon] promissa eunt civitati 
Janue, que sic habentur. 

€ Propter (57) enim gratiam et bonam voluntatem 
quam habet dominus sanctissimus Imperator Ro- 
meon ad habitatores civitatis Janue, et. propter ser- 
sicium e! fidem quam mani[estant. complere. ad 
Imperium ejus ei Homaniom in sempiternum. et 
semper, promittit. Imperium dare civitati Janue 


mis qui dani commercium. Et οἱ aliqua. navis Ja- 
nwensium, 4 quacumque parte venerit, naufragium 
passa. fuerit in Romaniam et contigeril dé. rebus ejus 
auferri eis ab aliquo , fiat preceptum. Imperii ejus 
vindicundi et recuperandi res amissas, Adliuc et istud 
preceptum est quum οἱ contigerit J'anuenses. offen- 
dere. aliquem modo aliquo, non debent judieart- ab 
&liqua «lia gente nisi a curia domini Inperatoris 
presidente, judicante videlicet aliquo de consangai - 
neis Grecis Imperatoris vel de hominibus ipsius. 
Neque tenebitur in. captione faciens. injuriam. ante 
judicium'si dederit Yidejussorem : εἰ vero fidejusso- 
rem non dederit, tenebitur quidem is custodia, ex- 
traetur (amen et judicabitur donec judicium mani- 


B festum. εἰ finis judicii fnerit in ipso. Preterea 


expletis quinque annis mittetur. camerarius domini 
Jinperatoris ad. vindictam faciendam. Januensibus, 
si ipsi per damnacionem domino Imveratori [ece- 
rint. » 

Ista omnia in presenti carta significata conventio. 
ego prenominatus nuncius civitatis Janue Amicus de 
Muria et juro sine. (raude et malo ingenlo, ez. pre- 
cepto et voluntate archiepiscopi, comsulum el tocius 
civitatis communis civitatis Janue communis (59) 
confirmari et. observari. ab. eis et jurari εί firma εἰ 
slabilia custodire in sempiternum et semper. 

Quandoquidem presentem sinphoniam et conven- 
tionem prenominatus nuncius fecit et. sacramento 


embolum οἱ scalam et ecclesiam ultra. Constantino- (, hanc confirmavit, ecce et Imperium meum per pre- 


polim in loco qui dicitur Orcu in loco bomo et 
placabili. Et dare civitati Janue εἰ communi pro- 
pter solempnias singulis annis perperos D εἰ pallia 
duo, el archiepiscopo Janue perperos LX εἰ pallium 
unum. Et dabuntur. modo simul civitati et communi 
Janue solemptias (58) annorum XXVI propter εκ- 
pensas que eis imminent. Et ut debeant commercium 
dare aie ; videlicet in Constantinopolim de centum 
quatuor, in aliis vere terris Romanie sicut ceteri 
Latini dau commercium. Custodientur vero Januen- 
ses et rea eorum integre in omnibus terris domini 
Imperatoris. Si sero lesio aliqua eis ab aliquo illata 
sel (acta (uerit, invenient justiciam ab Imperio ejus se- 
cundu quod decens est. Sed el statim quod reclama- 


sens crisobolum [logon] ejus, quum, si universitas 


Januensium , videlicet archiepiscopus consu]es et 
multitudo tocius communis, hanc convencionem 
recipientes secundum consuetudinem eam comple- 
bunt et per scriptum fecerint et juraveriut quod 
secündum prescriptas ejus distinctiones et capitula 
observabunt eam incorruptam et immobilem usque 
in sempiternum et semper ad honorem Imperii 
nostri et Romanie, firma observabuntur ab lm- 
perio nostro que alj eo promissa sunt Jenuensibus, 
que superius sunt siguificata, donec videlicet (i rmi- 


tef. et indissolubiliter observabuntur que ab e's 


conventata sunt Imperio meo et Ronianie. Preseato 
grisoboliologo luperii mei firmiter et stabiliter per- 


tionem fecerint contra aliquem. Grecum vel aliam D severare Jebente, facto mense octubris presentis 


geniem coram Imperatore , invenient justiciam 
in curia Imperii sui. Habebuni vero potestatem naves 
Janwensium negociari in. omnibus terris ubicumque 
solserint, preter in Rusiam et in Matica, nisi forte 
ab ejus Imperio specialiter hoe fuerit eis concessum. 
Si eulem Januenses ves suas. in. Constantinopolim 
introduxerint, easque vendere non. voterint, fiet de 


(57) Sequitur tenor chrysobulli anterioris, videli- 
en 2 quod a. 1155 datum est. Cf. supra. Nov. 
u. 
(98) Forte solempniae, 
(939) Hic corruptelam inesse patet. 
X0) Apud Sauli 1.1. est: Μ...... LXXXVIII. 
Silvesue de Sacy in Mém. de l'Instit. Cl. d Hist. VM 


terciaa indictionis anno [VI] M[DC]LXX VIII (40), 
ia quo et nostrum clementissimum et a deo con- 
cessum signavit imperium vel potestas. 

Subscriptio proprie manus linperotoris : Manuel 
in Christo deo fidcliter Imperator Porfirogenitus 
el aftocrator Romeon o. Cominos. 


p. 103 legisse videtnr VIMDCXCVIIL, eumque nu- 
merum in 6688 mutandum esse putat. Sed datum fuit 
hoc chrysobullum indictione 5, qu» quidem inci- 
oit. inter a. 1455 (cf. not. 97) et. legationem Gri- 
maldi a. 1474 suscep!am (cf. Sauli 1. c. p. 188), 
ut annus a. o. c. 6688 indicari debuerit. Z. 4 L. 


4 





κ ενος στ 4€, TY... * 


5] MANUELIS COMNENI Τ88 
XVII. 
DE EPISCOPIS CONSTANTINOPOLI YERSANTIBUS (11). 
Ui autem episcopi illi qui citra rationabilem cauxam Α Τὸ δὲ καθαιρεῖσθαι τοὺς &xéxswd χρόνου κατὰ 


witra annum secundum. novellam 125, aut. ultra 
semestre tempus secundum canonem 160 concilii 
primi et secundi in ede Sanctorum .Apostelorum 
coacti, Constantinopoli haerent, deponaninr : [id 
vero| abbrogatum est per jussionem celeberrimi im- 
peratoris domni Manuelis Comneni, qu& edita est 
mense Septembri, indictiona vi, εἰ hec. con- 
stituit in hac verba: 


. Ubi igitur imperatoria mea majestas h:ec expen- 
dit, ad presentem dispositionem etiam invita de- 
scendere coacta est : ac sancit per prasentem banc 
jussionem, ne sacerrimi episcopi citra inevitabile 
aliquod impedimentum et evidenter rationabilem 
causam, longiore tempore, quam a piis legibus di- 
viuisque canonibus przlíinitum est, in magna urbe 
commorentur : aut alíoqui vel ínviti ab illa eji- 
eientur. Verum ipsorum in magnam urbem introitus 
secundum veterem ex canonibus et legibus ortam 
fieri debet cousuetudinem. | 


τὴν τοιαύτην pxy. νεαρὰν, (82) ) ἐπέχεια ita» 
prov xut tiv ie κανόνα e nif on τῶν 


διατρίδοντας ἀἐπιδχόπους slc. Κωνσεαντήσύ- 

zoJir χωρὶς εὐ.Ἱόγου αἰτίας, ἀν πρέδη διὰ προσ. 

τάξεως toU ἀοιδίµου βασι.Ίέως κυροῦ M. 

τοῦ Κομνηνοῦ, ἀπολυθείσης κατὰ mra Le- 

πτάμόριον ἰνδ. C, καὶ διοριζοµένης tavta ῥη- 

τῶς. 

Ταῦτα τοίνυν ἀναλογισαμένη fj βασιλεία µου αρὺς 
τὴν παροῦσαν ἑλθεῖν οἰκογόμίαν ἠναγχάσθη xal &xov- 
σα xai θἐαπίζει διὰ τοῦ παρόντος αὐτῆς postáypa- 
τος μὴ πλείονα τοῦ παρά τε τῶν φιλευσεθῶν νόμων xal 
τῶν θείων κανόνων ὑφαπλωθέντος χαιροῦ τοῖς ἱερω. 
πάτοις ἀρχιερεῦσιν ἑνδιατρίδειν δίχα εινὸς ἆπαραι» 
τήτου ἐμποδισμοῦ ἐν τῇ µεγαλοπόλει xaX προφανοῦς 
εὐλόγου προφάσεως, ἢ μὴν καὶ ἄχοντες τῆς µεγα- 
λοπόλεως ἐχθληθήσονται, Ἡ (A3) µέντοιχε ἐν τῇ 
μεγαλοπόλει εἰσέλευσις αὐτῶν ὀφείλει γίνεσθαι χατὰ 
τἣν ἴχπαλαι χανονικῶς xal νομίμως χρατῄσασεν 
συνἠθειαν. 


ΧΙΧ. 
DE TORO ΒΙΔΙΜΗΙΙ ΡΑΤΑΙλΛΟΠΑ (41). 


Ρ4 tómo Sisinnii, qui est de nuptiis duorum fra- 
trum cum. duabus. consobrinis : pablicata mense 
Junio, indictione vin. 

Ut utraque récte sérteutar et colantur, impe- 
rialium et pontifielarum jussionum majestas, leguin- 


qne et canonum subtilitas; nec scriptum illud. 


«mnino est abrogandum, nec rursus permittendum 
ut ratum sit. Sed media quadam, el regia, ut alunt, 
via est ineedendum : et utrümque est conservans 
dum, nempe et reverentia, quæ debetor antistiti, 
«qui illum tomum conscripsit ; et imperatoribus, qoi 
illius decisionis meminerunt, et videndum, ne quid, 
(uod a legibus canónibusque discrepet, suadeatur ; 
quod hec induxii decisio. Oportet enim contra- 
eium ea. decisione introductum, jam quidem etiam 
aute interrogationem perfectum noa dissolvi, sed 
eos, qui sic matrimonio conjuncti sunt, pueuis im- 


. positis gravari, judicio et examinatione illius locl 


antistitis, et conservari conjugium. Quod si prius 
seiscitatum accesserint, non concedere sine conve- 
nientibus penis et maudatis, propter eam, que 
superius dicta est, reverentiam, Nec libere, ac se- 
cure, nullaque [ad eos retardandos] allata. causa 
sciscitantibus permittere, sed cum mandato ; vel 
;peos potius ab Ecclesia, dictae decisionis, et eorum 


(4) Anno 1171, — Hujus. Novelle pars, quam 
infra damus, servata est in Bals. comm. ad Phot. 
Vill, 9. Qui locus cum. commentario ad Photii 
Nomocanonem sive ab ipso Balsamone sivea re- 
centiori scholiasta post mortem Manuelis (τοῦ dot- 
δίµου βασιλέως) adjectus. sit, virisi-s.ile est, hocce 
πρόσταγμα imperatoris tuin, cum. commeniariun 
ipsum conscriberel Balsamon, nondum promulya- 
tum fuisse, et proinde ind. Vll, qua editum: esse 
dicitur, ix nem imperii Manuelis incidere,id est an. 


Περὶ τόµου τοῦ Σισιγγίου. τοῦ πκρὶ γάμου δυοῖν 
ἁδε.ἰφοῖν μετὰ δυοῖν ἐξιδέχφαιν,. ἁπολυθεῖσα 
xarü µῆνα Ἱούγιον, ἐπωσεμήσεως η. 

Ὡς ἂν οὖν καὶ ἁμφότερα χαλῶς περιφυλαχθῦῶσι 
xal σεδασθῶσιν, ἢ τε µεγχαλειότης τῶν βασιλικῶν 
τε xaX ἀρχιερατιχῶν διαταγμάτων χαὶ d) τῶν νόµων 
xai ἡ τῶν χανόνων ἀχρίδεια, μήτε παντελῶς δοτέον 
τῷ τόµμῳ τούτῳ τὴν λύσιν, µήτε πάντη ἑπιτρεπτέον 
ἁὐτῷ xal αὖθις τὸ bvepyóv* ἀλλὰ τὴν μέσον βαδιστέἑον 


C (5 φασι) xal βασιλικὴν, xat ἄμφω συντηρητέον, τότε 


περὶ τὸν τομογράφον ἐχεῖνον ἀρχιερέα σέδας xaX τοὺς 
ἐπιμνησθέντας τοῦ τόμου αὐτοῦ βασιλεῖς, καὶ τὸ 
Μηδένα τοῖς νόµοις ἁπᾷδον χαὶ τοῖς χανόσι προτρέ- 
ασθαι, ὅπερ ὁ τοιοῦτος τόµος εἰσήνεγχε. Χρὴ γὰρ 
τὸ ἀπὸ τοῦ τοιούτου τόµου εἰσενηνεγμένον συνἀλ- 
λαγμα, Ίδη μὴν συτελεσθὲν xal πρὺ ἐρωτήσεως, μὴ 
διασπᾶσθαι, ἐπιτιμίοις δὲ τοὺς οὕτως εἰς γάμον 
ἁρμοσθέντας βαρύνεσθαι, χατὰ τὴν χρίσιν χαὶ δοχι- 
βασίαν τοῦ χατὰ τόπον ἀρχιερέως, xat συνττρεῖσθαι 
τούτοις τὸ συνοικέσιον * φθάσαν δὲ πεσεῖν εἰς ipo- 
«now, ph ἑνδίδοσθαι χωρὶς τῶν ἀνηχόντων ἔπιτι- 
µίων xaX ἐντολῶν, 0V ὃ σέδας ἄνωθεν εἴρηται, μηδὲ 
ἁδεῶς xal ἀνυποστόλως καὶ ἀναιτίως τοῖς ἑἐρω- 
τήσασιν ἐπιτρέπεσθαι, ἀλλὰ μετὰ ἑντολῆς, μᾶλλον 
δὲ χαὶ ἀνάμνησιν τοῦ ῥηθέντος τόμου παρὰ τῆς 


1174 convenire videtur. Z. 4 L. 

(49) Scil. Nov. Justiniani 125, ο. 9. 
ο (&5) Hec verba ἡ µέντοιχε, xx. Dalsamonis scho- 
liasueve sint, an. Novelle nostra partem faciant, 
dubitare est. Z. 4 L. 

(44) Tomus P. Sisinnii de impedimento matri» 
monii ob affinitatem sexti gradug a. 997 proaet- 


, gaius, ad quem. imperator respicit, editus est ia 


tomo CXIX  Patrologie uostra, col. 727. 


1789 


NOVELL/£ CONSTITUTIONES. 


190 


Εκκλησίας λαμδάνειν αὐτοὺς χα) τῶν ἓν αὐτῷ διατατ- A quie in illa decernuntur, commemorationem aeei- 


τοµένων. Καὶ εἰ μὲν τὸ θέσπισµα τιμᾷν προαιρού- 
µενοι xal τὰ ἓν αὐτῷ διειληµµένα φυλάττειν ἆπαρα- 
(σάλευτα βούλοιντο, ἑκαινετέοι πάντως εἰσίν' εἰ δὲ τὸ 
παρ᾽ αὐτοῦ χεχωλυμµένον διαπράττεσθαι προαιροῖντο, 
ἐχχωρηθήσονται μὲν τοῦτο ποιεῖν, πλὴν ὅμως τοῖς 
«προσήχουσιν ἐπιτιμίοις καθυπαγόµενοι. 


pere. Et οἱ deeretum quidem honorare volentes, 
quæque in eo cowprehensa sunt. velint inconcussa. 
servare, sunt omhino leudandi ;.sin autem quod ab 
eo vetitum est. veliut agere, boc eis facere permit- 
telur, convenientibus tamen els. prius. poesis im- . 
positis. 


XX. 
NOVELLA DE POSSESSIONIBUS MONASTERIORUM (45). 


L*uditur à Bais, ad c. 12 syn. Nic.ll his verbis: ᾽Απελύθη κατὰ τὸν Ἰούνιον μῆνα τῆς U' ἰνδ. 
To) σχπξ ἔτους πρός ταγµα βασιλιχὸν, ἀνατρέπον σχεδὸν τὸ τοιοῦτον εὐσεδέστατον καὶ εὑεργετικώτατον. 
χρυσόδονλλον (46), xct οιὰ τοῦτο πάντα τὰ μοναατηρικὰ ἀκχίνητα ὑπὸ εῶν ἀναγραφέων ἠρπάξοντο, 


(16) Spectant hxc ad Νου; Il supra. 





ANNO DOMINI MCLIXIINI. 


ALEXII COMNENI II 


IMPERATORIS 


NOVELLA CONSTITUTIO. 


NE MONASTERIORUM IMMOBILIA DESCRIBANTUR. 


"Ἡ βασιλεία µου, τῆς ix τῶν ὑμετέρων εὐχῶν B 


συνάρσεως χρῄζονσα xal ἐν πᾶσι κατ’ ἴχνος βαίΐνειν 
τοῦ iv µακαρίᾳ τῇ λήξει βασιλέως αὐθέντου xoi 
πατρὺς αὐτῆς θέλονσα, καὶ τὸ περὶ τοὺς ἀνατεθειμέ- 
νους ὑμᾶς τῷ θεῷ εὐεργετιχὸν ἐχείνου μιμεῖσθαι 
προῄρεται * ταύτῃ τοι χαὶ διὰ μιᾶς Ταύτης τῆς Eg" 
ὑμῖν ἀγαθοποιῖας καὶ τῷ βασιλεύσαντι ταύτην θεῷ 
χαρίζεται, καὶ τῇ τοῦ αὐθέντου xal πατρὸς τῆς 
βασιλείας µου ἁγίᾳ ψυχῇ, καὶ τῷ ἡμετέρῳ δὲ χράτει 
«jc εἰς τὸ ἀγαθὸν προχοπῆς ὑποδάθρα xol θεμέλιος 
φίθεται. 

α’. Καὶ ἐπιχλινὴς τῇ ὑμῶν γενοµένη αἰτῆσει, τὸ 
ἐνεργὸν ἔχειν καὶ ἁπαρασά)ευτον καὶ ἁμετακίνητον 
τοὺς kx' εὑεργεσίᾳ τῶν xa0' ὑμᾶς μονῶν ἀπολυθέν- 
«mg «pris χρυσοδούλλους λόγους παρὰ τῆς ἁγίας 
ἐχείνου βασιλείὰς διορίζεται, καὶ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἃμε- 
ταχινβτως μένειν δυνάμεως ἐφ᾽ Tic κατὰ τὴν ἀρχὴν 
ἐξετέθησαν * χαὶ τὰ ἀχολούθως δὲ τούτοις προθάντα 
&fjc παραδόσεως πραχτικὰ τὸ ἀσφαλὲς ἐπιφέρεσθαι, 
πἂν μετὰ διετίαν γεγόνασι, κᾶν. ἴσως τινὰ τούτων 
4nfc προσφόροις σεχρέτοις χαταστρωθῆναι οὐκ ἔφθα- 
σαν * τῶν εἰς ἑρμηνείαν fj ἀνατροπὴν τῆς τῶν χρυ- 
σοδούλλων δυνάµεως * μεριχὴν f] χαθόλου ἀπολυθέν- 
(ων παντοίων προσταγµάτων τῶν καὶ ἐν τῇ ὑπομνή · 
cet ὑμῶν δηλουµένων, κἂν ὅπως ἄρα xaX ἀπελύθη- 


(4) Anno 1481. 


Imperiuin meum ex vestris precibus ausilio in- 
digens, οἱ vestigiis domlhi et patris &ui. bonie me- 
morke volens insistere, illius quoque ià eos qui sunt 
Deo decicau, beneficentiam imitari constituM. Ideo 
per hanc ünam in vos beneficentia et Dco, qui 
ipsum imperatorem fecit, gratiflcatut et imperato- 
ris ac patris nostri sanct: anima: et nostra 
potenti profectus in bonum basim ac fundamentum 
ponit. 


4. Et vestras petitioni se- inclinans, ut vim suam 
habeant, sintque stabiles, firme ac immobiles, quz 
de vestris monasteriorum beneficiis, aure:e tres 
bulle emisse sunt a sancta illius majestate, de- 
cernit : et ut in eodem robore immobiliter perma- 
neant, in quo a principio exposit» sunt, el quae iis 
consequenter processerunt traditionis aeta, securi- 
tatem referant, etiamsi post biennium facta foerint: 
licet fortasse quaedam eorum in convenientibus se- 
cretis prius posite non fuere : iis, quz: ad inter- 
pretationem vel subversionem virium bullarum 
aurearum particularem vel generalem edita sunt ; 
jussionibus, quæ in vestra suggestione declarantur, 
guxnodocunque emisso fucrint, per hoc responsum 


— — — — — 


191 ANDRONICI COMNENI | 19 
inutilibus invalidisque redditis, et perinde ac si ne A σαν, τὸ &npaxtov xai ἀνίσχυρον ἁποφερομένων διὰ 


essent quidem omnino, reputatis. 


9. Cessabit autem et quie huc usque vestris mo- 
nasteriorum immobilibus in Thracia et Macedonia 
sitis , insultavit practorici et catepsnici usus 
exactio, stuppeeque et axungiz redemptio et exactio: 
tanquam per hanc przsentem resolutionem exciſsæ 
et radicitus exstirpatae, et eo redacts, ut nec sint, 
nec nominentur : prztoribus, et exactoribus, et 
catepenis, οἱ lis, qui stupps et axungis redem- 
ptionenm vel exactionem exercent ; iisque qui illis 
ministrant, sic ejusmodi immobilia pretercurrere 
debentibus, perinde ac sí ne in suis quidem omnino 
regionibus siia essent : utpote quæ non sint a fisco 
omnino requirenda in omnibus, quae hoc modo de- 
creta sunt ipsi, ab initio hodierni diei repetiti 
diurni, et deinceps in omne ae perpetuum tempus, 
suscepta sine contradictione; nec bhabesntur pro 
descriptis in publicis actis. Licet autem non de- 
scripta sint in actis, sed alio quo modo agnita, et 
sit recepta. 


$. Si quis autem prateres, quæ constituta sunt 
bis aurels bullis, et presenti solutione mel imperii, 
fuerit ausus aliquid exsequi in quibusvis posses- 
sionibus immobilibus vestrorum monasterorium , 
preterquam quod læsæ majestatis tenebitur reus 
(sicut his aureis bullis definitum est), ab eminentis- 
simo quoque temporis illius mystico illauum cuipiam 
vestrarum po3sessionum damnum sarcire compelle- 
tur. Monasteriis quoque omnibus vicissim curs erit, 
tam iis qua sunt intra urbem, quam que extra, 
sub terminis iis aureis bullis comprehensis impera- 
toris bonz memoriæ inclyti domini et patris imperii 
mel, ea peragere, qux in vestra suggestione de- 
clarata sunt : nisi velint tali excusatione privari, eo 


τῆς παρούσης λύσεως, xal ὥσπερ εἰ μηδὲ ὅλως γε. 
Υόνασι λοχιζοµένων. 

β’. Ἀργήσει δὲ καὶ ἡ µέχρι τοῦ νῦν ἐπεισχωμάρασα 
τοῖς ὑπὺ τὰς καθ ὑμᾶς μονᾶς ἀχινήτοις, τοῖς χατὰ 
τ)θέμα θράχης καὶ Μακεδονίας διαχειµένοις, ànal- 
τῆσις τῆς τε πραχτορικῆς xal χατεπανικῆς Ὑύρας 
καὶ χρείας, καὶ ἡ στυπίου xal ἀξουγγίου ἑξώνησις 
ἢ ἁπαίτησις, ὡς διὰ τῆς παρούσης λύσεώς ἑχκοπτό- 
µεναι καὶ ῥιζοτομούμεναι xal εἰς τὸ ἀνύπαρκτον xal 
ἀνονόμαστον ἁποχαθιστάμεναι’ τῶν πραιτόρων καὶ 
πρακτόρων xal κατεπάνων, xal τῶν τὴν ἐξώνησν 
ᾗ ἀπαίτησιν τοῦ στυπίου καὶ τοῦ ἀξουγγίου χατὰ 
καιροὺς ποιουµένων, xat τῶν ἑξυπηρετούντων αὐτοῖς 
οὕτω παρατρέχειν τὰ εοιαῦτα ἀχίνητα ὀφειλόντων, 
ὡς εἰ μηδὲ ὅλως ἐν τοῖς ὁπ᾿ αὐτοὺς θέµασι ταῦτα διέ- 
χειντο, ἅτε χαὶ αὐτῶν ἀχαταζητήτων µελλόντων διατη- 
ρεῖσθαι ἀπὸ τοῦ δημοσίου ἐπὶ πᾶσιτοῖς τοιουτοτρόπως 
ἐπιγνωσθεῖσιν αὐτῷ &x' ἀρχῆς τῆς σήμερον ἆπαι- 
τουµένης ἐγχρονίας καὶ εἰς τοὺς ἑξῆς ἅπαντας xol 
διηνεχεῖς χρόνους δεχοµένοις ἀναντιῤῥήτως, xal ὡς 
μηδὲ ἐν δημοσιακοῖς πραχτιχοῖς χαταγραφῆναι λογι- 
ζομένοις * κἂν μὴ χατεγρἆφησαν δὲ iv πραχτικοῖς, 
ἄλλως δέ πως ἐπεγνώσθησαν, δεχοµένοις xat οὕτω. 

Υ’.Τοῦ κατατολµήσαντος ἕτερόν τι παρὰ τὰ διωρι- 
σµένα τοῖς τοιαύτοις χρυσοδοῦύλλοις xal «f παρούσῃ 
λύσει τῆς βασιλείας µου ἐπὶ ταῖς ὑπὸ τὰς καθ) ὑμᾶς 
μονὰς παντοίαις ἀκινῆτοις χτήσεσι διαπράξασθαι, 
σὺν τῷ χαὶ χαθοσιώσει ὑποπίπτειν (καθὼς διὰ «uv 


C τοιούτων χρνυσοδούλλων διωρίσθη) καὶ παρὰ τοῦ 


κατὰ vhv ἡμέραν µεγαλεπιφανεστάτου µυστικου χα” 
ταναγχαζομένου εἰς τὸ τὴν ἐπενεχθεῖσάν τινι τῶν 
ὑφ' ὁμᾶς κτήσεων βλάδην ἀποθεραπεύειν αὐτῇ. Me- 
λήσει μέντοι χαὶ τῷ μέρει τῶν μονῶν πασῶν, τῶν 
τε ἑντὺὸς τῆς µεγαλυπόλεως xal ἐχτὸς, ὑπὸ τοὺς 
ἐμπεριειλημμένους μέντοι ὅρους τοῖς τοιούτοις χρυ- 
σοθούλλοις διαχειµένων, τοῦ ἓν τοῖς μνημοσύνοις 
«oU àv βασιλεῦσιν ἀοιδίμου αὐθέντου xal πάἀτρὺς 








λῆσαι. 


quod semel ea neglexerint. τῆς βασιλείας pou ἐχτελεῖν ὅσα ἐν τῇ ὑπομνήσει 
ὑμῶν δεδήλωται, εἰ ph βούλονται τῆς «εοιαύτης ἐξχουσσείας διαπεσεῖν kx τοῦ ἅπαξ τούτων καταµε- 





ANNO DOMINI MCLXIIIIT. 


ANDRONICUS COMNENUS. 
NOTITIA. 


Andronicus Comnenus imperatoris Alexii Comneni primi sive Senioris nepos fuit , fllius autem lsaadil 
Comneni Sebastocratoris. Claruit anno 1190, vel circiter. De cojus eximia eruditione , singulari elo- 
quentia sique exquisita sacre  Scripturs nmotitia, testimonium perbibet eximium Nicetas  Cho- 
nlates , cujesmodi- illud est, quod pag. 149 editionis Graeco-Latinz Parisiensis, bis exstat verbis: 
Καὶ ταῦτα λέγων καὶ γράφων ᾿Ανδρόνικος μεθ) οἴας οὐχ εἴποι τις ἂν πειθανάγχης xal λαμπρότη- 
τος (ἣν yàp εἰ xal τις ἄλλος, Ὑραμμάτων ἔμπειρος , καὶ &vX στόµα φέρων ἂεὶ «τοῦ πνευμχτορήτορος 





79 DIALOGUS CONTRA 109405. 195 


llaJiou τὰ ἐπιστόλια) εἶχε πάντας τῇ αὐτοῦ γνώμῃ προστιθεµένους, Hoc est, Hec Andronicus. incre- 
dibili persuadendi studio et artificio orationis loquens ac scribens (erat enim litterarum, ut quilibet alius, 
peritus, et. Spiritu sancto a(flati oratoris Pauli Epistolas semper in ore habebat), omnes in suam sententiam 
peirezit. Hucusque Nicetas Choniates. Scripsit autem Dialogum contra Judeos, qui ms. exstat in Bi- 
bliotheca Cersarea Vindobonensi, Codice ms. theologico Grzco 255, ut babet Petrus Lambecius libro v 
Commentariorum hujus Bibliothecz,, pag. 169, his verbis : « Codex 9255 manuscriptus theologicus Græ- 
eus est chartaceus antiquus , et optimz note in folio, constans foliis 158, qui olim ad Joannom Sam- 
bneum pertinuit, Illo continetur Imperatoris Andronici Comneni , qui imp. Alexium Comnenum Il sive 
loniorem, anno 1185, nefarie occidit, et anno 1185 a seditiosa plebe Constantinopolitana vieissim occi- 
aus 088, Dialogus contra Judeos, cujus titulus et principium : 


Ἡ Poyuatixh τῶνδε τῶν λόγων χάρις, 

Την 'E6patxhv ἐξελέγχουσα πλάνην, 

Τὰς εὐσεθεῖς δείχνυσι τοῖς πιστοῖς τρίδους. 
Ἔγραφα δὲ αὐτὴν ᾿Ανδρόνιχος ἐκ πόδου, 
᾿Αδελφόπαις ἄνακτος, Αὐσόνων γένους 
Κομνήνοφυους, Ex σεδαστοχράτορος - 

Εἰς γῆν προαχθεὶς, xoi γλυχὺ βλέφας φάος. 


Docilis venustaque libelli gratia, 

Verpüm retundit efücax lusanium. 
Piasque rite credulis monstrat vias. 
Huic Andronicus auctor est, sacer studii 
Frater potentis Ausonum late soli 
Proimperator, quem satu Comnenides 
Eduxit orbi, et solis almo lumini, 


Ἐκειδήπερ πολλοὶ τὴν τῶν παρανόμων "'lovbaluv: ἐπεχείρησαν παραστῆσαι δυσσέδειαν, καὶ ὅπως μὲν ó 
φιλάνθρωπος Δεσπόσης xal κηδεμὼν, οὐ διὰ σηµείων µόνον, fj Προφητῶν, ἀλλὰ δὶ ἀμφοτέρων ἅμα πολυ- 
μερῶς, xal πολυτροπῶς τὴν σωτηρίαν τούτων πραγµατευόµενος , etc. Ubi notandum est codicem bunc 
tractatug istius, secundum Joannis Sambuci opinionem , esse idiographum , sive propria ipsius Ándro- 
nlei anu exaratum — qui jam a Petro Rtevartio Leodiensi, sed Latine tantum interprete Joanne Li- 
vineio , editus est in tomo singulari Lectionibus Antiquis Henrici Canisii addito , Ingolstadii typis Ede- 
rianis anno 1616, in-4. Cui Livineio cardinalis Sirletus, vir doctissimus , ms. suum codicem Graecum 
commodaverat. Hinc autem manifeste liquet, quantum fallatur supra memoraws Joannes Livinejus, qui ΄ 
in Prefatione suz versionis Latins Dialogi Andronici contra Judaeos, illum anno Christi 1527 esse 
compositum asserit. » Quem secutus fuerain in Supplemento meo Bellarmini , ad annum 1220, p. 592. 
Sed hunc Dialogum Andronico Comneno imperatori ll. seu Juniori adscribens, qui anno 1327 imperium 
assecutus est. Minime quoque audiendus est, cardinalis Sirletus, qui ut Joannes Livinejus ibidem refert, 
perperam credidit auctorem illum Dialogi, non esse ipsum Andronicum Comnenum, sed e» tantum jubente 
opus istud ab Euthymio Zigabeno fuisse compositum. Quod enim ipse Andronicus Dialogum istum pro- 
prio marte composuerit , luculenter apparet ex carminibus supra exhibitis, qui ei tituli loco prxfizi 
suDt : sicut et ex Niceuse Chouiatz testimonio allato, de Andronici ejusdem eximia ernditione, singulari 
eloquentia, et exquisita saera Scripturze notitia. Exstat quoque Grace ms. in Bibliotheca Serenissimi 
Bavarie Ducis, codice 198, ut patet ex ejus catalogo, ad calcem toini 1l Apparatus sacri Antonli. Posse- 
vini. Andronicom Camaterum auctorem habere videntur : Dialogus adversus Latinos de processione Spi- 
rilus sancti, et Disputatio imperatoris cum doctore Armeniorum Ῥείτο, De duabus in Christo naturis, οί 
alii: capitibus. Sed non Opusculum contra Joannem Veccum patriarcham Constanitinopolitanum , qua mss. 
asservantur in. eadem Bavarica Bibliotheca , codice 190 , teste eodem Possevino , in Catalogo istius 
Bibliothee:e, pag. 62. Denique notandum est in supra memorata Dialogi editione Latina Livineii et Ste- 
vartii, Dialogum illum esse divisum in 64 capita, nullum autem in codice hoc manuscripto Caesareo, 
istius divisionis exstare vestigium. Hzc de eo Lambecius libro v Commentariorum Bibliothecz Cusaræe 
Vindobonensis , p. 169 et 170, et in Catalogo scriptorum hujus tomi, pag. 905 et 265. Henricus Whar- 

ton in Supplemento Historie litterarie Guillelmi Cavi, ubi pag. 2&8, hunc Andronicum Constantiuo- 
politanum refert ad annum 1227 cum Livineio, Omnia autem hiec Opuscula ascribit Andronico Cawatero 
Constantinopolitanz urbis prefecto Guillelinus Cavus in Historia rei litterarie, parte 1, ad annum 1156, 
pag. 076; et parte n Historia litterarie ad. annum 1185, pag. 597, 598, qui vix. conciliari possunt 
eum iis quz scribit ejus continuator Warthon ad annum 15227, pag. 24. 








tuom coo out b 
. - 9 

* Sa ος 

* 0:00 





ANDRONICI COMNENI . 196 





. ANDRONICI COMNENI - 


ΕΙΜΡΕΒΑΤΟΗΙ5 
DIALOGUS CONTRA 505.059. 


CAPITA 


I..De Deo trino et uno, quam intellectu difficilis. 

fl. Animantia etiam Deum agnoscunt. 

ΗΙ. Deus Pater gensit. 

IV. Moyses Trinitatem agnovit. 

V. Dei significatio. 

Vl. Christum a Patre genitum, ez prophetis osten- 
ditur. . 

ΤΗ. E Psalmis idem ostenditur, 

Vill. Generatio divina mente comprehendi mon po- 

: (6st, et quomodo fiat. 

IX. De Spiritu sancto ejusdem cum Patre nature, 

X. Similitudines S. Trinitatem exhibentes. 

ΧΙ. De divina Providentia. : 

ΧΙ. Cur Deus arcana fidei homini initio celaverit, 

Xlll. Judaice gentis a Deo defectio. 

XIV. Comparatio Synagoga el gentilium. 

XV. Filii et res Abraham: cum Deo collata. 

1v. Cur in monte Abraham sacrificare filium ju- 

etur. 
X VII. /saac immolandus Christi typus crucifixi. 
XVIII. Aries cum cornibus inter vepres , quid sigyi- 


et. 
XIX. Comparatio Jacobi et Esau. 
XX. Jacobi res cum Christo collaie. 
XXl. Scala Jacobi typus DB. Virginis, εἰ reliqua 
illius gesta. | 
XXII. Due Jacobi uxores quid designent. 
AXI. De Josepho allegoria Christo tributa. 
XXIV. Camelus in Scriptura odium designat. 
XXV. Invidia fera crudelior est. 


| | XXVI. Josephus in Egypto ad summos evectus ho- 


nores. 

XXVII. Calumnie vis quanta. 

XXVIII. Moysis historia mystice explicata. 

xu De Incarnatione , seu cur Dei Filius homo 

actus. 

XXX. Cur Christus homo simul et Deus. 

XXXI. Cur ex. Virgine nasci Christus voluit, 

ΧΧΧΙΙ, Gens duplex geuiilis,et Hebræu. 

XXXIII. Isaie vaticinium cap. 1, de Christo egre- 
& explicatum. 

XXXIV. Aliorum prophetarxm oracula de Christo. 


DISPUTATIONIS CONTRA JUD.EOS. 


XXXV. De Chwisto Deo et homine. 
XXXVI. Alter Isaie capitis n de Messia locus espo- 


situs. 
XXXVII. Deum hominem fieri. voluisse et de. stirpe 
Davidis. 
XXXVII. Mariam ortam e stirpe Davidis, ex oe- 
nealogia Judeorum. 
XXXIX. Danielis friphetia de Christi adventu. 
XL. Calamitates Judæis ob perfidiam irrogatar, 
XLI. Christo mors illata, peccatorum maximum. 
XLII. De Antichristi adventu. 
XLIII. De imaginum cultu. 
XLIV. Exempla duo perſidiæ Judeorum. 
XLV. De Christianofwm baptismo, et ejus cum 
circumcisione comparatio. 
XLVI. Quibus olim nominibus baptismus designatus, 
XLVII. Elie cum Christo comparatio. 
XLVIli. Legis Chrisii cum Moyse comparatio. 
XLIX. Prophetia de Judaica legis abrogationa, 
L. De evangelica lege vaticinia. 
Ll. Caput Isaie primum eleganter in Judæos tor- 
quetur et explicatur. 
Lil. De gentium conversione et Judarorum pervicacia 
prophetia. 
Lll]. Vaticinia de Christi nativitate. 
LIY. De abjecta plebe Judaica prophetie, et gentium 
vocatione. 
LV. Prophetie de Christi morte et resurrectione. 
LVl. Psalmus secundus exponitur. 
LVIi. Psalmus xxi de Christi passione eleganter 
explicatur. 
LVIII. De Sabbato Judeorum et Dominica Christia- 
norum. 
LIX.$ Panis propositio !ypus corporis Dominici. 
LX. De Christi a mortuis resurrectione. 
LXI. De inferorum spolatione , et mortuorum resmr- 
rectione. 
LXI, Christus mortuus corruptionem effugit. 
LXIII. Christum post. resurrectionem. edisse à im 
colum ascendisse. | 
LXIY. De secundo Christi adventu in judicixm. 








DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


198 





ANDRONICI COMNENI 


IMPERATORIS 


DIALOGUS CONTRA JUDJEOS 
CHRISTIANI ET JUDAEI 


(1) Quoniam multi scelestorum Judæorum impie- A velut eibus corporalis, quem assidue in os ingeras, 


tatem ostenilere sunt aggressi, quemadmodum cle- 
mens Dominus ac curator non per ostensa sola, 
aque prophetas, sed per utraque. simul « muliifa- 
riam multisque modis* » salutem iis molitus, ex 
acerba servitute Pbaraonia ereptos, prodigiose per 
mare Robrum trajecerit, et Pharaonem per invia 
ire audentem obruerit*; promisseque terra iusul- 
tantium saltrapas dejecerit; afflictos autem, et in 
JEgypto luto, lateribus atque paleis enectos erexe- 
rit, per deserta traduxerit, vestesque ille, qui nubi- 
bus colum operit, intactas conservarit; angelicum 
panem, et avium carnes panis ille coelestis deplue- 
rit; rupem in aquz fontem, is qui aquis terraui fir- 
mavit, miraculose commutarit* : tum autem, quod 
primum atque maximum est, non erubuerit eorum 
se Deum, ille humane natura opifex et ercbitectus, 
vocare. Et ne Dei mei exsequendis singulis miracu- 
lis sadetatem convivis creem, mensa e quotidianis 
Ecclesise ferculis instructa ; agendus mihi quoque 
34 metam equus est (2), et novi tanquam cibi atque 
missus, jucundiores quidem certe apponendi. Nam 


! Hebr. 1, δ. * Exod. xiv, 21 et seqq.; xv, 1 et seqq. 


* Eszod. xix, 6. I Petr. 11, 9. 


(1) In codice Caesareo, quem Lambecius indicavit, 
hzee leguntur Greca quie conveniunt cum Latinis : 
Ἐπιιδήπερ πολλοὶ τὴν τῶν παρανόμων "ovbaluvt- 
πεχείρησαν παραστῆσαι δυσσέδειαν xal ὅπως μὲν ὁ 
φιλάνθρωπος δεσπότης xal χηδεμὼν οὗ διὰ σηµείων 
µόνον ἡ προφητῶν, ἀλλὰ καὶ δι ἀμφοτέρων ἅμα 
πολυμερῶς χαὶ πολυτρόπως τὴν σωτηρίαν τούτων 
πραγµατευόµενος, ἀπήλλαξε μὲν αὐτοὺς πικρὰς 


demum insuavis gule traditur, quamlibet vel lectig- 
simum dicas; ad eumdem modum, et qui animo 
intelligentia przdito, atque immateriato ex divinis 
oraculis paratur, is nimirum aliis longe gratior 
cegnoscitur, qui arduarum rerum quam expeditissi- 
mam comprehensionem prestat. Atqüe equidem 
hioc Jam ordior. 

Ego vero, o fidelis ae sacer Christi grex (sic 
etenim vos, populum peculiarem, gentem sanctam, 
filios simul et coelestis vitate promissique regni 
hzredes *, vos sic appello, majorum voces et pro- 
phetica oracula imitatus), seriptlonem detrectabam 
(nam verum fatebor) partim qui scriptores ample- 
cterer et magni facerem ; partim qui insciti;o meze 
conscius mihi timerem, ne, cujus ingeniuni a bonis 
litteris esset in dies abjunctius, nibil quod ad glo- 
riam proüceret, przstarem, Nequit enim omnino 
exsucca terra et inarata frequentes spicas educare. 
Verum non in hac illustri modo ac regia urbe (2), 
sed etiam (4) Orestiade, et in Thessalia sum nactus 
sciolos quosdan legisconsultos, qui Judaicam reli- 


* Exod, xvi, 4 et seqq.; xvi, 5, 6; Hebr. χι, 16. 


ὀνον ἓν τουτη! "i πριφήμῳ καὶ βασιλίδι τῶν πό. 

εων, ἀλλά χαὶ ἐν Ορεστιάδι καὶ θετταλἰᾳ σοφι- 

σταῖς καὶ νοµοθέσι (sic) τοῖς τῶν ᾿Ἰουδαίων αὗτο- 

ποιουµένοις θρῃσχείας, x. τ. λ. Post proaemium vero 
sic incipit dialugus : 

ρὺς Ἰουδαίους. 
Τ(νος ἕνεχεν ol τοῦ Μωσαϊκοῦ νόµου ζῆλον, ἀλλ᾽ 
οὗ κατ) ἑπίγνωσιν ἔχοντες πρός µε τὴν σήμερον 


δουλείας Φαραωνίτιδος * καὶ δι Ἐρυθρᾶς παραδό- C ἐληλύθατε; 


ξως διεπεραίωσε * τὸν δὲ Φαραὼ κατατολμήσαντα 
Wc ἁδάτου χαταπεπόντιχε * xal χαθεῖλε μὲν ὃν- 
στας τῶν τῆς γῆς τῆς ἑπαγγελίας κατορχουµενων" 
ἀνύψωσε δὲ ταπεινοὺς οὓς ὁ πηλὸς xaX dj π ινθεία 
xa τὸ ἄχυρον ἐν Αἰγύπτῳ χατεδαπάνησε * δι/γαγέ 
τε αὐτοὺς ἐν ἑρήμῳ * xal συμπλατύνεσθαι τὰς ἐτ- 
07,12; ὁ νεφέλαις περιδάλλων τὸ στερέωμα κατε. 
σχέδασεν * ἄρτον δ' ἀγγέλων καὶ σάρχας ὀρνίθων ὁ 
οὐράν.ος ἄρτος ὀμθρῆσαι πεποίηχε * πέτραν δὲ πη- 
Την ὕδατος, ὁ τὴν γῆν τοῖς ὕδασι θεµελιώσας τετε- 
ῥρατούργηχε * τὸ πρῶτον δὲ καὶ μεῖζον αὑτοῦ ἀνᾶ- 
παισχύντως ὁ τῆς ἀνθρωπίνης Δημιουργὸς ὠνόμασε 
φύσεως ' χαὶ ἵνα μὴ χαθ) ἔχαστον τῶν τεραστίων 
τοῦ Θιοῦ µου διεξερχόµενος xópov ἐμποιήσω τοῖς 
δαετυµόσιν Ex τῶν τῆς ἐχχλησίας χαθηµέραν προ- 
ειθε]µένων ἑτοιμάζων τὴν τράπεζαν» Aye δὲ καὶ 
ἡμεῖς ἐπὶ τὴν νύσσαν τὸν πῶλον ἀγάγωμεν΄ xalxat- 
νοτέρας εροφῆς ' ἡδυτέρας δὶ μᾶλλον παραθῶμεν 
ἆσματα, x. t. λ. Et paulo post: ὡς δ ἑνέτνχον o» 


Οἱ Ἱουδαῖοι. 

Ζηλωτὴν ὄντα σὲ µχθόντες τῶν τοῦ Χριστοῦ, τῶν 
δὲ Μωσέως χατολιγωροῦντα, αὐτήχοοι γεγονέναι τῶν 
λεγομένων παραγενώμµεθα. 

Postrema verbasunt p. 66 a tergo : ἀλλ εἰς 
παραλόγους xal ἀλλοχότους ἐπιθυμίας ἐξεχλίνην. 
Sed utrum opus perfectum sit, an vero post bsc 
verba desiderentur aliqua, ignoro, Habuerat οὐ 
Sirletus Cod. Graecum, ut supra fuit indicatum. 

ΑδΚ. 

(9) Imitatio est proverbii apud Nazianz. in Basi- 
lium Magnum et in Natalei, et in sanctum Pascha z 
Κεντεῖ τὸν πῶλον περὶ τὴν νύσσαν. 

9) Quse Constantinopolis, et nova Roma in 
Oriente dicta, antea Byzantium. Cav. 

(4) Ab Oreste sic appellata, atque ab Adriane 
iustaurata. Adrianopolis Macedoni ingens oppi- 
dum, Zonare, Nicetz»a et Constantino Mauasse.. 

AX. 








199 


ANDRONICI COMNENI 


800 


gionem propugnarent, non illl quidem vera divini A4 — Jub. Hoc tibi etism atque etiam confirmamus, ita 


Spiritus luce et instinctu; sed qui pingue, ut sic 


dixerim, et ebumbratum sacrarum Litterarum stu- 


dium agitarent, nec suspicere, proni Inque terram 
defixi, possent. Eos, inquam, cum offendissem, qui 
audirent quidem qu: oportet, sed effutirent quz 
non oportet, oon ita docente eos lege (spage), sed 
qui legem capere nequirent; (seilicet quasi lumi- 
num princeps sol,) eum hic progreditur, et aliis 
pralucet, tuni csecutientibus «que radios non im- 
mittit; itidem sane et legis difficultas lis, qui Inge- 
nio sunt purgato, evidens ac perspicua est; torpi- 
dis uubila stque turbids. Nam legis, uti Moses ap- 
pellat, velamen *, non in scriptione, sed bominum 
mente, bodieque manet, Eam cum imperitiam ad- 
vertissem, ut egregius quidam senez, oblitus sene- 
ctutis, ad luctam cum adolescentibus ineundam pro- 
eilit; ita equidem, timiditatis quoque amolitus no- 
tam, dedi operam ut utrorumque ínterrogationes 
ac responsiones monumentis mandarem : potest 
enim animus magnus, Dei studium profitens, etiam 
quie supra vires sunt tentare. Itaque nuda in pri- 
mis interrogationum ac responsionum verba propo- 
nantur. 

CraisviaNUS. Quid est, quod vos, qui Mosaicze 
legis zelum habetis, sed non secundum scientiam, 
ad mé hodie convenistis? 7 

όσοσι. Nos enimvero, intellecto, Christianarum 
te z:oulum. rerum, Mosaica contemnere, coram, 
«qu2 dicerentur, audituri venimus. 

Οπκιδτ. Dei quidem przccepta, ejusque pro nobis 
mortalibus salutarem incarnationem tueri et pro- 
fessus sum, et profiteor, et ad extremum usque 
spiritum profitebor. Caterum Mosaicam legem, qu» 
est velut umbra et figura nostre salutis atque 
instaurationis, adeo non contemno, ut etiam colam 
et amplectar. 

dup. At si Mosaicam legem amplecteris, neque ea 
tibi sententia labiis modo expressa ac formata falso 
excidit, quamobrem nos, qui eam propugnamus, 
violatores legis ducitis? 

CanisT. Si quidem frugis grutia quæstiones mo- 
vetis, ac satagitis, qui iniquiores partes zquioribus 
submittatís, expediet, opinor, principis rerum sa- 


pientie in commune rationes inquirere, spem cer- D 


tissimam in justitia atque ipsius veritatis stabili 
trutina collocantes. Sin conteudendi causa dicen- 
dique ostentstione colloquium urgetis, sic habete, 
Ecclesía nostrate censi, baud se consuetadine ea 
venditant *. Siquidem nostræ professiouis ait quis- 
piam (5) 2 qui in disputatione stabilire sententiam 
suam pugnat, quamlibet vera dicat, diaboli morbo 
laborat. 


5 i] Cor. iu, 12; Exod. xxxiv, 95. * 1 Cor. χι, 10. 
19 Psal. xvii, 12. 

(5) Nazianz. orat. 2 De theolog. 

(6) Pessima tamen bec methodus, quz a Trini- 
tate incipit ; quippe cum Trinitas difficilius probari 
peesit , et in Messiá versatur totus controversiarum 


nos Deus israel gloriosus amet; nos nequaquam 
Γἰχα ae contendendi studio huc. venisse, sed qui 
veritatem illustrem, ejusque demonstrationem ia- 
elar vise regis tritam cuperemüs, per quam dedecti 
ad lucem coelestis viia hzeredes fieremus. 

Causis. Meus amor Jesus in Evangelio ait : « Ege 
sum lux, et veritas, et vita ', » Hac οἱ animus ei 
vere bona adipisci, accumbite et anrem prabete. 

Duorum, Judsí, 4 nobis Christianis criminue 
postulati, utrum jubetis vobis ad judicium proponi? 
Legisne violationem cum nece prophetarum atque 
insectatione? an lucis repudium, ac uon solum aen 
receptum eum qui pradicabatur, sed injuste a vobis 
interemptum quoque? etsi majores vestri eo mactan- 
do negabant sibi « licere interficere quemquam. h 

Jub. Quoniam alterum est caput Legis et Prophe- 
tarum,propera veritatem bune ob oculos constituere, 
Nam si boc demonstrabis, in utroque reos uos dede- 
mus; tantum bac probatio non petatur ex vestris, 
sed ex nostris prophetis. 

Cunist. Quod si ex propheticis predictiopibus Δ- 
dem faciam, ecquid vos errasse fatebiinini ? 

*jup. Maxime. Prius tamen scrupulum unum ex ani 
mis nostris (rogamus) exime : Qui a vobis Christianis 
tres dii honorentur et noscantur ? cum id lex Mosaica 
non permittat; quin et liquido clamet : «Ego sum qui 
sum δ. » Ac rursum : « Non adorabis Deum alienum; 
ego enim sum Dominus Deus tuus, zelotes *? » 

CAPUT 
De Deo uno et trino. 


C Οπκιδτ. Hac doctrina, o Judei (6), totum theolo- 


gie arcanum absolvitur. Sed enimvero Ecclesie 
nostra doctores, tum linguas, tum mente horrere 
nos docent, si quando de Deo aliquid effari audes- 
mus. Nem etsi eunctorum, quoe sub coelo cresta, 
augustissimum homo est; 3t nimium quam impar 
est divin: luci contemplandz., Scilicet terrena caro, 
in bumumque devexa, quæ pro materiz siudio, 
mundi se negotiis miscet, et assidue iis quse deor- 
sum sunt, consueseit ac delectatur, segre: in αυ» 
mium curam incumbit : atque ut inter Hebrseos el 
J&gyptos nubes tanquam murus intercedebst, ila 
nimirum corporea hec csligo inter Deum ac nes 
media interstat. Eam ob rem, opinor, etiam David, 
unus e majoribus Christi, homini pracinuit : « Po- 
suit tenebras lstibulum suum *. » Stuporem hin 
nostrum declarans, ob quem pauci vix, vel parom 
superiora suspiciunt, Et quinam illi? Quibos noa 
eorpora maceratione tantum jejunioque porgata, sed 
ipsz adeo mentes sic comparata sunt, ut cum divina 
semper voluntate conjuncti sint. lta enim censeo, di- 
viua eos luce affici vicissim, qui id quod in ipsis est di- 
vinum (rationem dico atque mentem) Dei studio per- 
miseent, effigie ad primigenium exemplar se levante. 


'Joan. xiv, 6. 3 Exod. m, 44. * Exod, xz, 5. 


cardo, hunc venisse, Jud;eis ante omnia 
dum. Inde ad cetera Christiane religionis 
facilius progredimur. Basw. 


328 





801 DTALOGUS CONTRA JUDE£OS. 802 
Nam quod Deum noverit quisquam, aat nosse, ἃ Α maris : Et precedebat sapientia Salomonis sapien- 
quoquam testimonium tulerit, hactenus novit, ut — tiam omnium Orientalium et AEgyptiorum, et erat 
alio non a«ue illostrsto lucidior appareret, quippe — sapientior cunctis hominibus **; » quo altius pro- 
alteri prestare perfectum quiddam creditum est, — funda penetrat, eo hzsitat magis, fioemque sapien- 
noB reipsa, sed alienarum comparatione virium, tiæ statuit, conari invenire, quantum effugerit. 
Enimvero Enos « Primus (7) cepit invocare nomen David, « vir secundum cor Dei *', » interdum ju- 
Domini !* ; » qvod ejus stadium sequales « Dei noti- dicia Dei « abyssum multam **» nominat. Alibl ait, 
tíam » dixere. Et merito. Qui enim possis, quem — «Mirabilis facta est scientia tua ex seipsa **(8).» Mo- 
ignoras in vota tna vocare!. Enoch, qui translatus — ses, vatum ille vertex, quiet Deo cbarus, presque om- 
faerat, incertum an Deum prascierit, Noe, acceptis- — nibus sua tempestate celebris, post quadraginta 
simus Deo, sospitae peritia areze donatur **, Abrabam — dierum piacula ac lustrationem, caliginem, toni- 
ille magnus ex Bde justificatus, peregriuam jugulat — trua, atque tubas, vix posteriora intueri Dei potuit : 
bostiam, in typum Dei propter nos interficiendi**, — sive ea molitiones et opiflcia Dei censeas, seu in- 
Δι hen. Deum ut Deum eonspexit, sed tenquam — carnatipnem Verbi atque Filii ejus dicas , ob mor- 
bominem epulis accepit, laudatesque fuit quod talium salutem postremis temporibus ineffabili modo 
eun quantum perceperat coluisset. Jacob scalam  procurandam. Caeterum neque hi, neque his par 
εί ascendentes per eam et descendentes angelos quisquam, Dei substantiam et essentiam apprehen- 
toetur, lapidem erectum in Utulum oleo perfudit — dit, ut scriptuin est **, neque Del naturam  persper:t 
mystice , [ortasse qui nostra eausa unctum lapidem — aut exposuit ; sed omnes exinde usque hue, « cx 
nolaret; et loco cuipiam a Visione Dei nomen indit, — parte cognoscunt, et ex parte prophetant **, » Om - 
ad honorem ipslus Visi, cum Deo velut cum bomine — nes vero, inquam, illis spiritu pares. Ac quid Deum 
colluctatur '* (quaecunque tandem Del cum homi- ab aliquo bominum visum dicam? qui nec de rebus 
nibus lucta est. An humanz forsitan virtutis οσπι quidem conditis explorate queant disserere. Scilicet 
divine contentio?) luctze in corpore monumenta magni Davidis hac sententia est : « Quoniam 
fert, quae. genitalem victam naturam designarent, — tunc videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum 11.) 
nominis comiutationem pietatis premium capit, Tunc: quando? Cum ex lioc tabernaculo excessero, 
pro Jacobo [srael muncupstus!t, augusta sane et aique a crassa vilositate expeditus, liquidissima 
illasiri nomenclatura. Caeterum Dei naturam, aut luce illustratus fuero. Vides ingenuum vatem? 
conspectum cepisse, nec ipse ille, nec supra eum — Atque bsc inibi. Alio loco : « Incerta, inquit, et 
quisquam hodieque ausus est jactare. occulta sapientis tug manifestasti mibi *'. » Nam 
Eliam aura quzdam lenis, et ignea quadriga in C profecto Dei opificium esse coelos, cuin. perspecte 
etelum subducit, majorem homine justum signifl- nunc cognitum vati ; tum vero exactius tenebit, 
eans !*, Manue, qui apparentis obtutum Dei non cum et eorum vim ac naturam, sed et causam, ob 
ferrei : « Dixit ad uxorem suam : Morte moriemur, — quam ab opifice Deo iustituti, accurate perspiciet, 
quia vidimus Dominum". » Neque enim divinam — Tum enim non pellis instar extensos **, sed veram 
solum naturam capere humanitas non potest, sed — nature ejus notiti»nm consequetur. Quod si tanti 
nee splendorem ipsum. lsaías!* et Ezeeliel'* ma- — viri de rebus creatis tantillum quiddam in boc ta- 
gnarum rerum spectatores : [lle enim Sabaoth in  bernaculo agitautes aunt assecuti, quid jam mei 
majestatis diving solio videt, stipsntibus eum, et — instar quispiam, plenus scelerum maculis, cogitsre 
collaudautibus ae tegentibus Seraphinis, qui senas — aut effari ausit? 
alas baberent; ubi et ipse pruna lustratus, ad Dicam tamen vobls, qua certo et absque contro- 
prophetandum mittitur. Hie vero et Dei vehiculum — versia prophetarum esse credimus. Expeditam 
Cherubinos describit, et superstans οἱ solium, Ίου — porro faciat orationem s prophetis pradicata Tri- 
que superiorem zthram, et qui in ipsa representa- — nitas, verus atque unius nature Deus. Credo in 
relur, tum εἰ voces quasdam, et impetus, ac fun- ,, Patreis, ac. Filiam, et. Spiritum. sanctum, unius 
ciomes. Atque isi omnia, seu fuerint apparitio — naturz, et indivisam Trinitatem; non ut tres deos, 
quedam diurna, aspectabilig sanctis, seu visum — sed unam deitatem in tribus personis agnoscendarm : 
nmoeturnum  miniwe fallax, seu effigiaüo in animo, — siue principio, sine flne, eternum Patrem, naturæ 
que futura ceu præsentia reprzsentat, seu aliud — omnis aspectabilis, atque intelligentis architectum. 
arcanum prophetiae genus, quod solus prophetarum — Genitum ex Ραιγὸ Filium, quasi lumen de lunae, 
Deus novit. Salomon (verba Scripture), cul dedit Deum verum ex Deo vero. Genitum non factum, 
Deus « sapientiam et prudentiam multam nimis, et — imunortalem , consubstantialem , semper cum 
hiwdinem cordis, quasi arenam quz est iu littore — Patre degentem, throni et operum consortem, cou- 


" Gen. 1v, 20. ** Gen. vi-ix. 0 C xxu, 15. !* Gen. xxviu, 14.18. !* Gen. xxxu, 28. !* IV Reg. 
B, 11. !'Judie. xit, 92. !* 162. v1, 1, 9, 6. !* Ezech. x, 1 et se q. * Im R jm 99-51. 5) Act. xui, 9t, 
9 Pez], xxxv, T. ** Psal. xxxvii, 6. δν Exod, ΣΣΧΙΗ, 435. Cor. 111, 3€ P32l. vri, 4. "' Poal, 
L,8. ** Pial. citi, 3, 


al? cli rum Adani, cum Cainil ab m Ex Nazianz. orat, altera de theol. pag. 753 
Dei Opt. x. religione descivissent, Bibl | 





r. 
1 


— 
J 
| 
E 
nb 
E 
. 
J 


^ 


Do wo 
κ.α 
κ 


803 ANDRONICI COMNENI 80i 


pereunem ei infinitum, Credo Spiritum sanctom, A 


sop genilum sed procedentem ex Patre, conaub- 
stanjialem, cozternum, et immensum ; cum Patre 
et Filio una adorandum et collaudandum. 

Ac de principii experte Deo, et Patre (9), non 
solum vos, atque omne hominum genus in senteu- 
tiam ibit, sed ipia etiam natura, ac nature magistra 
lex. Quo enim modo aut exstitisset hec rerum υπ]. 
versitas, au! constaret, nisi omnia Deus et pro- 
duxisset, et tueretur? Neque enim qui citharam 
pulcherrime instructam, et undiquaque apiissimam 
cernit aut citharedum audit, aliud cogitatione ver- 
sabit, quam citharz auctorem, ac citharedum ;ad 
eumque, eisi nondum oculis conspectum , mente 
avolahit, 


CAPUT il. 
Animantia agnoscunt etiam Deum. 


Sed quid autem mortales, et universum hoc omne 
recenseo? quando ipsæ etiam terrestres ferz opifi- 
«em agnoscunt, et ejus perpetuo indigent admini- 
culo, ita enim et de boc scribit David : « Catuli 
leonum rugientes, ut rapiant et quaerant a Deo escam 
sibi **, » Et idem alibi : « Qui dat jumentis escam 
ipsorum ; et pullis corvorum invocantibus eum **.» 
Quid igitur de Deo et Patre hæc sufficiunt ?* An 
ingenio estis etiam bardis bestiis hardiore? 


CAPUT ΠΙ. 
Deus Pater genuit. 


qua supra ceelos sunt, quamvis natura nobis pre- 
stent, propiusque a Deo absint ; longius tamen adbue 
etiam ipsa distant a Deo, ejusque perfeeta compre. 
hensione, quam corpus boc nostrum compositum, 
humile, atque humi dejectum a ccelestibus illis su- 
peretur. Quare dubium non estf, quin cum socie 
opificij, Filio nempe suo, hune (ut ita dicam) arcbi- 
tectonieum de creatione sermonem contulerit Deos 
Pater, 


Jur. Deum quidem verum creaturarum quas 600. 
didit ope ac consilio non indigere, damius ot cenf- 
temur, seu  intelligentem , seu  sensilem naturam 
dieas. Deo esse Filium, generationem ve illi esave- 
nire, Moses ad nos baud predidi ; sed: «Ege 
sum Dominus Deus tuus **.» Et : « Videte quod ege 
sim solus, et non sit alius Deus, prater me δὲ, Et, 
« Noli adorare Deum alieuum **, » 


CumisT, "Dixi vobis, Judsi, sere vel Mosen ve- 
bis, ei vivus esset, silentium impesitarum. Nam cem 
exsecrabilis sit, qui alium, quam Mosis Deum pre- 
dicat; tum demum id, quod sermecinaniini, loeum 
haberet , si dissimilis nature Filium promulgarem. 
Nunc cum ejusdem nature eum Deo et Patre Filien 
dicam, qui dissensio? Ipsum enim Mosis Deum 
confitemur, Patrem geniti Filii ; et rursum ejusden 
naturse Filium eum Patre gonitore. Nam, etsi Moses 
dicit : « Dominus Deus noster, Deus unus est "', » 
non bypostases, sed naturam ils verbis signidcavit; 
unam ctenim Patris et Filii nauwram consentiens. 


Ju». Nihil hic ambigimus, sed genueritne Deus, 6 Jor. Belle Patris de fabrica consultatio compro 


dubitamus. 

CamsT. Utinam, Judei, hujus vestri scrupuli 
causa, hodie iu vivis esset Moyses. Vix enim, opi- 
nor, vel ille vobis silentium imponeret. 

Jur. Ubi vero ejus constat Mosen meminisse? 

Cneisr. Circumcidite modo, inquam, cor, id est, 
immodicum hoc supercilium ex animis vestris de- 
ponite ; nec Mosen solum invenietis, sed alios etiam 
multos prophetas, non tantum meminisse, sed palam 
adeo clamare. Nam, in Dei opiflcio, ait. Moses : 
« Faciamus hominem ad imaginem et similitudi- 
ncn nostram?!,» Et post pauca : « Ecce Adam 
qnasi unus ex nobis factus est ?*.» Et. in linguarum 
dissidio, ait Deus : « Venite, descendamus, οἱ con- 


fundamus ibi linguam eorum **.» Qusrendum igitur D 


οδί, quocum a se creato consilium conferebat. 

Juo. Cum angelis opinamur. 

CugisT. Amens ea et plane absurda est. opinatio, 
Quis enim figulus cum fictili vase sermonem con- 
Jert ? Quis faber, ne longum faciam, cum ferro de 
ε0 procudendo οἱ spparando colloquitur? et sunt 
tamen magis conjuncta, et natura nostre affinia, 
quz nos fabricamur, utpote ex eodem luto, iisdem- 
que elementis cousiituta. Colestia autem cuncta, et 


* Psal. cui, 214. 


** psal. cxpvi, 7, 
V? Deut, Σσσιι 57. 


(9) Ex Nazianz. orat. altera, de theolog. 


3t. (3 en, 1, 96. 
* Exod. xxxiv, 14. " Deut. vi, d 


bat nobis Filii cum eo naturse consensionem. Sed 
expedi, oramus, quamobrem a Mose luculentius do 
eo non accepimus. 

CnumisT. Nemo scientiarum perfectus magister 
pueros docere aggressus, summa quzeque diselpli- 
narum primis rudimentis atque studlis proponit ; 
sed facto 90 elementorum doctrina initio, paalatim 
eos ad perfectionem subducit. Atque id non prz- 
cepteris vitio, sed discipulorum imperitia Δι, qui 
cum adeo sint rudes, ad majora capienda gradum 
facere non possunt. 


CAPUT IV. 
Moyses agnoscit. Trinitatem. 


Ad eumdem modum par est, et sapientissimum 
Mosen babuisse perspectam SS. Trinitatem atque 


, Unitatem ; sed vobis, quos tum ob deorum frequen- 


lam, tum propter idolothyta, et carnes, babebat 
prorsus rebelles, perfectam religionem nou aperuit; 
neque vero prorsus reticuit, sed tum quoinodocun- 
que ad Dei notitiam erigere est conatus. Majores 
quippe vestros in pietate infautes videns divinus 
Moses, velut nutrix. optima, iis tanquam lac quod- 
dam Dei μου propinavit; solidam omnem do 


*! Gen. in, 22, ** Gen. χι, 7. 9 Exod. X1, 4. 








805 


DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


806 


«trinam post se vatibus reliquit. Atque id non in A Rursum Moses, qui ad negotium qnoddam popali 


consultatione tantum, sed etiam in imagine, aliisque 
fecit. Nam Deum ad imsginem suam hominem 
linxisse indicavit **; at quee ea foret imago, audito- 


ribus quaerendum reliquit. Quod enim (10) studio. 


paraveris, id tenaei ac perpetuo monimento in 
animo circumfers ; quod leviter, id facile, ut quai- 
tvm erat, effluit. itaque Moses quxstionem ad vos, 
dissolutionem ad vates rejecit **. Nam si cognito 
etiam Deo, ab eoque infinitis acceptis beneficiis, et 
Mose ad Deum aliquantisper a vobis digresso, ut Dei 
voluntatem in divinitus exaratis scriptis exhiberet, 
alteri deo gratiam retulistis, et immortalis Dei 
« gloriam mutastis in similitudinem vituli came- 
dentis fenum 5; » in quantum deorum multiplica- 
torum precipitium majores vestri non irruissent, 
si 3 Mose Deum trium hypostaseon didicisseni? 

Jub. Non jam sd majorum nostrorum offensas in- 
telligendas adsumus. Sed ecquid , ut dicebas, Deus 
io tribus personis comprehenditur? Itaque hic nobis 
veritatem commonstra, et qualis. propheta Deum 
genitum significet, 

CapnuisT. Constabilitom vobis est, Judei, neminem 
unquam sanctorum vatum, Dei bypostasin ant 
«sgeutiam imaginatione comprehendisse. Igitur certo 
' sig habete, non solum vim 40 naturam, sed nec 
uomen proferre (tantos vates) posse, Dei essentiam, 
nom actjonem tantum significans : uti etlam illud, 
« Manus tux fecerunt me et plasmaverunt me **; » 


erat legatus, cum quaereret , sj ex se peterent quia 
se misisset, quid responderet, hoc & Deo audit ; 
« Qui est **! » Qux vox. non naturam reprasenial, 
sed statum ae permansionem. Quare eliam vates, 
non puras putas SS. Trinitatis apparitiones, se: 
pro suo quisque capfu conscripserupnt, Necesse est 
lgitur (11) Dei notitiz studiosos in sacram omnene 
Scripturam, velut. speculum inspicere, et aliam ex 
alio notionem ad unum aliquod veritatis 'anquam 
simulacrum corrogare. ld enim nos Deus et per 
Mosen docuit, ei prio ascensu tabulas a se exara- 
tas tradens **, altero non item. Sed quid ei jubet? 
ε Pricide tibi duas tabulas lapideas instar priorum, 
et scribam super eas verba, qua) habuerunt tabulo 


- quas fregisti **. » Itidem et laraelitas ex Αγριο 


educens, Deus ipsemet eos multiplieiter erassis pro- 
digiis ductabat. Quid enim erassies, qnam noetu 
igni, interdiu nube viam praeire? Quid. item eraa- 
sins, quam mare dirimere, et rupem velut fontem 
ubertim aqua scalurientem monstrare? Sed. cam 
adbuc cæcutirent majores vestri, οἱ auribus obsur- 
descerent, tum vero involucris per vatea plaeita sua 
denuntiare Deus ; ut intelligentes qua vos dignitate 
dejecerítis, laboriosiori quadam. via, recuperare 
antiquam nobilitatem studeretis, Atque idem et in 
primigenio parente animadvertendum venit. Hio 
mamque priusquam jussum violasset, non omuium 
modo terrestrium nalurarum 4 Deo datus est rex,sed 


David usurpavit, non quasi manus haberet Deus , etiam vates, cunctis et volucrihus et bestiis uomina 
(est enim Numen incorporeum el sine figura), sed — imponens. At post lepsum, posteri non solum reguo 
Dei opificium notans. Et rursus : « Oculi Domini . exciderunt, sed etiam vulgo res creatas deos arbi- 


super justos, et aures ejus in preces eorum ; vultus 
autem Domini super facientes mala 5; » illis bene- 
ficentiam, his vindicem Dei potestatem innuens. Ita 
83ne et in nominibus (Dei) non divinam naturam, 
sed functionem, occultamque operandi eflicaciam ex 
ipsis nominibus exprimere sancti conantur. Nam 
iila Dominus Adonai, et Sabaoth, omnipotens et Sal- 
tator, actionem, non naturamsigni ficaut, 
CAPUT Y. 
Dei significatio. 

jam vero quid sanctorum voces consector, cum 

ipse eiiam Deus eadem dicens inveniatur ? Parenti 


trati sunt, ut ait Salomon : « Yani autem sunt om- 
nes homines, ip quibus uon subest scientia Bel ; et 
de his que videntur bona, non potuerunt intelligere 
eum, qui est; neque eperibus attendentes, agno- 
verunt quis esset artifex : sed out ignem, aut spi- 
ritum, aut citatum aerem, aut gyrum sicllarum, aut 
nimiam squam, aut solem ei lunam , rectores orbis 
terrarum deos. putaverunt. Quorum si specie dele- 
ctati deos putaverunt , sciant, quanto his dominator 
eorum speciosior est, Speciel enim generator hzc 
omnia constituit. Aut οἱ virtutem οἱ opera eorum 
mirati sunt, intelligant ab illis, quoniam qui δε 


namque vestro Abrahamo in Mesopotamia conspectus p feeit fortior est illis : a magnitudine enim speciei 


inquit : « Ego sum Deus tuus (10*) : ambula eoram 
me, et esto perfectus **, » Vocabulum autem Θεός, 
id est Deus, non naturam, sed ejus functionem de: 
notare, palam est omnibus : deducitur quippe a 
θέω, lioc. est, curro, aut a θῶ, quod est, molior et 
architeclor ; est enim omnium architectus et moli- 
tionis universi auctor. Architectari autem functio- 
uem, non naturam designare, nulli dubium est, 


35 Gen, 1, 97. 


(10) Nazianz, De moderatione , εἰ orat. altera de 
tlieol. 


et creatur: cognoscibiliter poterit. Creator horum 
videri .» Videte, ut post peceatum Deus non co- 
ram cum hominibus, ut cum Adamo, collocutus sit, 
sed eos ex operum pulchritudine ad sul notitiam 
erigi permiserit, Quod si eos merito vanos Salomon 
appellavit, quanto magis vaniores vos appellaret, si 
hodie superesset. Nam ili fortasse habent, quo 
venia digni sint. Quid ita? quod Dei notitiam vesti» 


9 Exod. xxxi, 6, 9 Psal. cv, 99. M Psal. cxviit, 75. ** Psal. xxxi, 16, 17 
9 Gen, xvi, 4... Exod. in, 14. 3 Exod. xxxi, 18. 


** Exod, xxxiv, 1. Sap. xim, 1 seqq. 


103 lta habent LXX, pro. Dominus omnipotens. 
| um Nazianz. in Natalem 221, 26. 


801 


ΑΝΡΒΟΝΙΟΙ COMNENI 


gantes, ad ignorationem compulsi sunt. Vos, in tanta Α ctans, atque ordine componens, et molienti Patr 


vatum corona et scriptorum multitudine, adeo non 
vestigatis, ut etiam quae scripta sunt adulteretis. 

Jv». Pcr'Mosen ! qui mare Rubrum dextra divisi!, 
vera omuia narras. Quamobrem dum hic apud te 
adsumus, Scripturam evolvamus. Tu, quod onte 
dicebamus, nobis commonstra, quis nostrorum va- 
tum generationem Del, genitumve Deum usurpet. 
Id enim magis animos nostros in stuporem aique 
dubitationem ropit. 


CAPUT VI. 
Ex prophetis ostenditur Christum a Paire genitum. 


CunisT. Audite porro Salomonis verba. Quod si 
quid melius scitis, docete sane. Neque enim vere- 
cundor propter Deum bominem Jesum meum  dis- 
cipuli personam induere * « Dominus possedit (12) 
me in initio viarum suarum, antequam quidquam 
faceret a principio. Ab zteruo ordinata sum, et ex 
antiquis, antequam terra fieret. Nondum erant 
abyssi, et ego jam concepta eram : necdum fontes 
aquarum eruperant : necdum montes gravi mole 
constiterant; ante omnes colles ego parturiebar**.» 
Hic « Creasit » (quod ponitur a LXX) non moliendi, 
sed gignendi vim babere, intelligendum est, Solemne 
est euim sacrze Scripturs,vicina pro vicinis usurpare, 
αἱ cum de Mose ait : « Adultum puerum uradidit 
filie Pharaonis, quem illa fecit sibi filium **.» 
Atqui non fecit, sed nuneupavit sibi filium. Item 


David : « Facti sumus in opprobrium vicinis no- C 


a:ris **,» pro, Fuimus. Jam vero ante ccelum et ter- 
r.m, Moses nullam aliam rem creatam ezxstitisse, 
revelavit: « Principio, iaquiens, creavit Deus celum 
et terram 51. Quod si quid antiquius exstitisset, id 
dubio procul prius tractaturus fuisset. Etsi sunt, 
qui intelligentes substantias prius conditas exisu- 
ment, veluti altera quxdam lumina, et Deo magis 
conjunetas. At terret me Dei ad Job sermo, dicens : 
« Cum astra conderentur, laudabant me magna voce 
omnes angeli mei **.» Astra enim omnino die quarto 
constitota sunt. Igitur si de astrorum creatione eum 
angeli collaudabant, multo magis de coelo, terra, 
aqua et luce, Sed hanc insanam multorum existi- 
mationem perspicue frangens Salomon, paulo post 
addit : « Ante omnes colles gignit me**, ac paula- 
tim quse scriberet  illustrans subjicit : « Quando 
ethera firmabat sursum et librabat fontes aquarum; 
quando circumdabat mari terminum suun, et legem 
ponebat aquis, ne transirent fines suos; quando 
appendebat fundamenta terrz, cum eo eram cuncta 
componens ^, » Videte, ut sensim socium Patrí opi- 
ficem Filium declaret. Quid enim aliud est, « Cum 
60 eram cuncta componens, » quam una archite- 


*5 Prov, vi, 22 et . 
7 $'C. LXX. pl, 
1, 26. 


*» Exod. t, 9, 10. 


9 Gen. 11, 22. ?* Gen. x1, 7. 


50 Psal, Lxxvin, 4. 
9! Prov, vit, 25. sec, LXX. ** ibid, xxvin, 30. ** Sap. vit, 24 seqq. 59 Isa. 1x, 6. "' Gen. 


molitionis consors ? 

Jup. Cur autem si de Filio nos docturus erat, non: 
dixit, Aptator, sed « Aptatrix? » ita ex LXX versione. 
dicendum pro illo : « Cui eo eram cuncta. coinpo- 
nens. » 


CunisTr. Jam dixi. Vates de Deo, non quantum 
est, dixerunt, sed quantum cogitando assequeren- 
tur, scripserunt. Quo enim modo comprehendatur, 
quod comprehendi non potest? Nam cum arenas 
moris, et stillas pluvia, stellarumque multitudinem 
nequeat quis numerare, scilicet Deum principii atque 
finis expertem comprehendet ? ltaque alius Dei sa- 
pientiam Filium vocavit ; alius mentem, alius lucis 


B simulacrum; alius expressam quamdam formam; 


alius vires ; alius Filiuso ; omnes unum et eumdem. 
Sin autem secus prophetarum voces accipitis, vereor 
ne splendidam SS. Trinitatis lucem refugientes, in 
profundum plurium deorum vos precipitetis. 

Igitur denuo audite Satomoner palam vociferaa- 
tem : « Omnibus mobilibus mobilior est sapientis ; 
auingit autem ubique propter susm munditiam. 
Vapor est enim virtutis Dei, et. emanatio qusedam 
est claritatis omnipotentis Dei sincera : et ideo nibil 
inquinatum in eam incurrit. Candor est enim lucis 
æternæ, et speculum sine macula Dei mejestatis,. 
et imago bonitatis illius **. » Sed omissis, quas apad 
Sapientem suht, imaginem solam persequar. Sunt, 
putatis, ín. coxo pictores ac colores? 

. Jvb. Minime. 


Οπειςτ. Et quest porro hzc Dei bonitatis imago? 
nec solum imago simpliciter, sed per omnia similis? 
Aut ergo imaginem concedite, aut mecum unius 
nsturze et substantie cum Patre Filium (stemini. 

Jun». Fatemur ; sed, amabo, idem nobis ex alio 
propheta edissere. 


CnusisT, [sai verba sunt : « Parvulus natus est 
nobis, et filius datus est nobis, et. factus est prin- 
cipatus super humerum ejus; et vocabitar nomeo 
ejus magni consilil Angelus, admirabilis, consilia- 
rius 56, » Videtis Patris consiliarium? Videtis ma- 
gni consilii Angelum? Est enim Filius ἄγγελος, ut 
qui a Patre arcanl ab omni seternitate occulti ab- 


D dita ad homines pertulerit ac promulgarit. Con- 


siliarius est, qui a Patre audierit : « Facianus 
hominem ad imaginem et similitudinem nostram '*. » 
Et rursum ? « Ecce Adam quasi unus ος nobis 
factus est. Nunc ergo ne forte mittat manum suam, 
et sumat etiam de ligno vit:e, et comedat, et vivat 
in zeternum **, » eum paradiso exigamus, Et iterum : 
« Venite, descendamus, et confundamus ibi linguam 
eorum **, 


ει Gen. 1, 1. ** Job xxxvim, 


(13) LXX, ἔχτισε, creavit, pro ἐχτήσαταο, Vide S. Hier. hic, et in c. xvi [sa., etc., οἱ notus ad 








δ0) 


DIALOGUS CONTRA 709805. 


10 


Celerum, Deum esse eum Consiliarium (15), A sicut. stillicidia stillantia super terram ** , » lile 


won Angelum, ipse dubium dissolvit : non enim 
dixit : Erit ei nomen Angelus, sed « vocabitur, » 
idest, qui Deus est, is, quod jam olim consilium 
eepit, Angelus vocabitur. Quin ne quis id de vi 
quadsm incorporea dictum fingeret, Deum nomi- 
mat, paulstimque quod obscorum erat in lucem 
proferens, ait: « Fortis, Potens, Princeps pacis, 
Pater futuri szeculi **. » 


CAPUT VII. 
Ex Psalmis idem ostenditur. 


Davidis quoque hsec sepnteptia est : « Ante solem 
permanet nomen ejus **, » 
Ju». [niquum nobis videtiir eam sententiam re- 


ferri 3d Christum. Dicimus quippe septuagesimum B 


primum psalmum de suo filio Davidem cecinisse. 
Quare omitte [ου testimonio abuti et ad slium 
transi prophetam. 

(ωµα!ςτ. Deum immortalem ! Verum Vatís atque 
Regis Deum, testor; absit, ut me ad aliam dispu 
ta&onem conferam, nisl psalmo omni pervoluto, 
sententias. ejus conürmationem certissimam dabo ! 
Nobis quidem dubium non est, quin hzc : « Deus, 
judicium tuum Regi da, et Jusütiain tuam filio 
Regis : judicare populum tuum in justitia et pau- 
peres. tuos in judicio. Suscipiant montes pacem 
populo, et colles justitiam. Judicsbit panperes 
populi, et salvos faciet filios pauperum, et humi- 
liabit calamniatorem ** ; » hzc, inquam, omnía ad 
Christum quin spectent, nobis dubium non est; 
que vos detorquetis et pervertitis, rati de Salo- 
mone dici ; nec, dum veritatem lzditis, vos ledere 
arbitramini ; est euim, quisquis læditur, ad defen- 
sionem promptus. Áique ego Yobis nibil super his 
respondebo, sed ipse psalmi auctor David, cujus 
semini promissus Cbristus, lyra Spiritus sancti, 
vobis os obturans, sic porro psalmum pertexens 
scribit : « Et permanebit. cum Sole **, » Num Sa- 
lomon igitur tandiu duravit, quandiu Sol? et quo- 
modo? qui nee patrem annis regni superavit. Et 
Davidis alio psalmo hsec sunt verba : « Dies anno- 
rum nostrorum in ipsis septuaginta anni; sí autem 
in potentstibus octoginta anni, et amplius eorum 


non solum ex adullerio, sed etiam per caedem 
susceptus est. Quod Deus flagitium per Nathan ar- 
guit, ac palam fecit, Neque equidem hzc animo 
insultandi Dei-hominis majoribus, sed reprimende 
contumacia  vestrz:: causa, a me proferuntur. 
« Orietur in diebus ejus justitia, οἱ abundantia 
pacis, donec auferatur luna **. » Ille non modo, ut 
hominem par est, dilapsus est; sed eo regnante 
edes non paucse, et captivitates, quales nunquam 
ante, consecute "sunt, « Et dominabitur a mari 
usque ad mare; et a flumine Euphrate usque ad 
terminos orbis terrarum. Coram illo procident 
AEthiopes *'. » Ille solius paterni regni sceptra πιο» 
deratus est; id quod sciunt omnes, qui Judaici 
imperii meminerunt. « Et inimici ejus terram 
lingent *5. » lilius hostes adeo pulverem non liuxe- 
runt, ot etiam Jeroboam, ejus servus, regnum ab eo 
avertens, illud sibi usurparit et occuparit, « Reges 
Tharsis et insule munera offerent: reges Arabum 
et Saba dona adducent **. » Aut reges, si placet, 
qui sint, edite, et dona profertote (quanquam etism 
diu multumque agendo, actum agetis) ; aut quod 
sequitur : « Et. adorabunt eum omnes reges ter- 
r& "*, » commentam amens arguet : « Qmnesgentes 
servient ei *!, » Illi sdeo non servierunt, ut post- 
quam vetita Jegibas in Deum adnisit, ac diis fana 
exeitavit, Adad ldumseus, et Rakon Damasci regu- 
lus ab co defecerint : tantumque abest ut eum gen- 
tes Coluerint, ut de paterno suo regno sdhue su- 
perstes 4 Deo audierit, ruptum revulsumque ejus 
regnum, servo, non filio donandum **. De quo 
Igitur psalmodus psalmum edidit? qus enim dixi- 
mus Salomonem plane repellunt. 

Jub. Quod in Salomonem scripta non sint, probe 
Jam et explorate tenemus ; in quem alium, nesci- 
mus. 

" Cmaier. Utrique, si videtur, Davidem perconte- 
mur, )J 

Ju». Davidem, tot annos jam mortuum hodie 
respondere? | | 

CurisT. Respondebit sane, mibi credite, si stu- 
diose quaeramus, Cedo David, quis hic est, de quo 
dixisti : « Et permanebit cum soleet ante lunam '*, » 


labor et dolor **. » Quare potest etiam plures annos D Et illud : « Ante solem permanet nomen ejus '*, » 


vivi. Videtis, ut David filium ab hoc nostro psalmo 
removest ? Nam si Salomonis vita ad octoginta 
annos non pervenit (14), qui tandem, et quandiu 
$0l, ct prz juna durabit ? Neque vero id obiter dixit, 
sed addidit : «In generationem et generationem ; » 
Selomon autem mediis temporibus ab orbe condito 
nalus est: « Descendet sicut pluvia in vellus, et 


ϱ0 [sa. 11,6. *! Psal. Lxx:, 17. Pual. Lxxi, 4 
** ibid. 


LXXI 6. 6 ibid. 1, 8. et ibid. 8. 
15 psal. Lxx: δ. ἵν ibid. 17. 


** ibid. 9. 
15 ibid, 18. 


(43) Nazianz. in Natalem et S. Pasclia. 
(t4) imo Josephus uon octogenarium, .sed uona- 


Ῥλτποι. οκ CXXXIIIL. 


cateraque quae eo psalmo cecinisti ? Quis Dominus 
lsraelitarum Deus praedicandus? « Benedictus euim 
Domiuus Deus Israel : et benedictum nomen ma- 
jestatis ejus in. seternum, et. replebitur majestate 
ejus omnis terra, flat, fiat **, » 

Quid igitur? Hac sufficiunt, an et plura adde- 
mus ? Audite dicentem Issiam : « Quis ex vobig 


seqq. * ibid. 5. 


f. id 9 Paa], Lxxxix , 40. 9 Poal. 
ibid. 41. 


" jpid. 15 I] R g. n, 1. seqq. 


genarium mortuum Salomonem ostenJit l vn 
Anliq. 6. 9. 


26 


AD CRAM S. cuu mm M - a " 
7 DD - 


811 ANDRONICI. COMNENT 819 
timens Dominum, andiet vocom servi eui **? » Et A prehenii posse przeseiit, singula detexit ; quie nou 


.Sapientia : « Cum meum Filium non audierint, ego 
quoque eos non exaudiam, dicit Dominus omnipo- 
teng **. » Et Osee, ος persona Dei : « Ex JEgypto 
vocavi filium meum *?*].» Et David, « Dixit Dominus 
Doinino ineo **. » De hoc igitur quid censetis? Quis 
alius Dominus Domino dixit? aut cui alteri Domino, 
quam Dominus Deus Pater, Domino, id est, ejus- 
dem natura Deoet Filio? Nemo enim alius Deo 
et Patri dexter assidet, quam ejusdem naturse Deus 
et Filius. Quod verissimum esse, accipite ex Davide, 
sic paulo post secribente : « Ex utero ante Lucife- 
rum genui te **, » Cur enim non « ex utero » solum, 
aut « ante Luciferum » dizit? Ut unius naturse cum 
Patre Filium ostenderet. Nam quod ε ex utero » 
ait, nihil aliud, quam natura viribusque parem, 
aique cognatum palam innuit. Qui namque possit 
aliud ex utero gigni, quam gignenti cognatum et 
consentiens? Quod « ante Luciferum, » compe- 
Jyenuem, expertem sque principii, et evi auctorem 
Filium designat. 

Ju». Deum immortalem ! ita nos obruisti, ut qua 
dixisti, facile satis sint, nec vel minimum sit, 
quod contra dicamus, Sed religio est nobis, vel 
cogitare Deum genitum. Gignere enim perpessionem 


motat; Deum vero omnes uno ore vates impati- 


bilem et incorruptum prtedicant. 


Cuniss. Jom vos Scripturas jussi. scrutari ; nec 
quod in littera est. erassum atque pingue, intueri ; 


possent, ea subjec!is sub sensum exemplis qui- 
busdam ostendit, Atque huic nostrse sententie 
testimonium dicit Salomon : « Quod αἱ virtutem ei 
opera creaturarum mirati sunt, ut deos putaveriet, 
intelligant ab illis, quoniam qui hzae fecit, fortior 
est illis **. » Itaque si εἰ vos ex iis quz creata 
sunt, atque his sub sensum subjectis rebus manu- 
ducti, Dei generationem absque perpessione ad- 
mittitis, planeque confitemini; quam bella bsc 
vestra est confessio? Sin adhuc antiquum obtine- 
tis, phy! fedam vestram arrogantiam, qua er 
aliis in aJias questiones ac defensiones revolvemar! 
Unde putatis, lux gignitur, quz omuem cis celum 
orbem pervadit? 

Jv». Ex sole. 

CumusT. Et aliquane inter solem atque lucem 
perpessio interest, cum a sote lux emanat? 

Jub. Minime, 

Cnnisr. Quid vero. radius, unde creditis, oritur! 

Jub. E sole itidem per lucem. 

CunisT. Radii porro ab sole cflluentiam citra per- 
pessionem fleri confitemini? 

dop. Sane [ta rem habere confitemur. 

Cmusr. Quoniam sic habere confitemini, ad- 
datur et alterum exemplum hioc. Mens cogitationem 
gigni, qua genita per arüculatam vocem aen 
palam facit, Est autem impatibilis et mens, et eo- 
gitatio, et vox ; quantumvis actus aer vox efficiur : 


sed dubia vatum et. obseura dicta tanquam manu C YOX snimi scita in lucem profert, Atque id veris» 


capere, omniaque ad Deum referre. ltaque legite, 
ut intelligatis : quod si intelligere non vultis, ne 
legite quidem ; ne, qus legitis absurdeintelligontes, 
damnemini. De hoc enin proplets preedixit; ne- 
que enin dego dico, aliquem unquam sancto- 
ruin vatum ad divine nature comprehensionem 
penetrasse. Et quisnam igitur Dei zternam ge- 
nerationem affuri, dicendoque consequi ausit, aut 
possit ? Nam ubi nec tempus, nec ævum intervenit, 
non spectator adfuit, non prsesto est interpres, qui 
potest veritas in aspectum lucemque proferri ? 


CAPUT VIII. 


Generatio — divina. mene comprehendi nequit, et 
quomodo fiat. 

Sin illi Salomonis parebitis monito : « À ma- 
gnitudine speciei et creature  cognoscibiliter po- 
terit creator horum videri *!; » facile et hanc 
summam difficultatem ος rebus conditis, et probe 
assequeiaiui. Nam si in hac condita et sensili na- 
(ura ortum citra perpessionem dainus, multo magis 
conditor Filius absque lusu ac perpessione a Patre 
genitus est; quemadinodum a mente sermo, aul 
4 sole lumen. Hominum amator Deus et Dominus, 
qua terrenis nostris atque infrinis ingeniis com- 


simuim esse, erploraie judicium facite ex molo; 
hic namque et. mentem et cogitationem, el vocem 
habet; sed cum per articulatam non possit (neque 
enim babet audiendi sensum impatibilem), industrie 
imitatione quadam atque gestu scita prodil. 

Ju». Grates Doo Opt. Max. nihil jam ambigimus, 
neque de Deo, et Patre, neque de ejusdem nature 
Filio, hxc enim belle planeque demonstrasti, lu- 
que εἰ de Spiritu sancto dissere, sodes, et quis 
propheta eum íncreatum, atque ejusdem natura 
indicet, 

CAPUT IX. 
De Spiritu sancto ejusdem cum Patre. mature. 
CuxisT. Etsi ante omnes. id et perspexit et scivit 


D Moses; bic tamen ad confiriuationem ultimo loce 


servelur; ut quemadmodum vatum princeps est, 
jta disputationem claudat. 1sais, in persona Christi 
hæc sunt verba : « Spiritus Domini super me: ad 
&nnuntiandum mansuetis misit me, ut mederet 
contritis corde, et predicarem captivis indelgentism, 
et clausis apertionem **. » Et Job dieit : « Spiritus 
Domini fecit me, et spiraculum omnipotentis viti- 
flcavit. me **, » Ecquid autem vobis de hoc Spirits 
videtur? Cujusnam Spiritus vis Inopibus lzis µας” 
tis3t, mente fractis medetur, a diabolo mancipatos 


" jaa. 1, 10. '' Prov. 1. 28. Aliter habetur in Ὑα]ρ.είο. "* Osee 1n, 4. ** Psal. cix, 1. "* ibid. 5. 
* Sap. xin, 5. ** ibid. 4. '* Psal. LII, 1. 9 Job xxxi, 4. 








n5 DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. .. 814 
iw aniquam felicitatem restituit; cæcis, ld est, A rum futurarum. Nam adoranda SS. Trinitate omni 


qubes mens caligat , animi oculos illustrans , 

| Deum quoad ejus fleri. potest, spectandum praebet ? 
Que vis spiritualis omnes celorum copias consta- 
bilivit, ut. ait David : « Verbo Domini coli firmati 
sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum **? » 
Quis ille est Spiritus, qui Dei notitiam docet ho- 
miues, atque ad perfectionem adminiculatur ? Agite, 
diclie. 

Ju». Ne nos, obtestamur, vaeticlosrum vocum 
.laterpretationem posce; sed tute polius ad nos 
explica. Nam si a nostris vatum dicta certo ex-. 
ponerentur, quzstiones plane nec ingressl quidem 
essemus. 

Cmast. Joel scriptum reliquit : « Et erit. post. 
bec : effundam Spirituin meum super ompem 
earhem : οἱ prophetabunt filii vestri, οἱ filize vestrae : 
senes. vestri somnia somniasbunt, et Juvenes vestri, 
visiones videbunt. Sed et super servos meos el 
ancillas in diebus illis effundam Spiritum meum. 
Et dabo prodigia in celo sursum, et signa in terra 
deorsum, sanguinem, οἱ ignem, et vaporem furi : 
s0| convertetur in tenebras, et luna in sanguinem, 
antequam veniat dies Domini magnus el manife- 
&tes. Et erit; omnis quicunque invocaverit nomen 
Domini, salvus erit ο). » Et Isaías : « lpsi ad ira- 
emdiam provocaverupt, et afíflixerunt Spiritum 
tanelum, ei conversus es! eis in inimicum **. » Et 
Lacharias ex persona Christi : Jacrepet Dominus. 


hominum generi salus quzritur. Elias aqua tertium 

in struem effusa, ignem colo devocavit, et bostiam 
consumpsit 5’. Daniel ter quotidie domus sug fori- 
bus apertis comprecatus, postulata accepit **. Atque 
hæc vero, nequaquam temere erant, sed qua gesta 
sanct» Trinitas arcanum notarent. - 

Nibilominus si crassiora vaticinia, utpote cras- 
siores, requiritis, agite sane, οἱ crassiora tracte- 
mus. [teque Jobi hzc sunt verba : « Vivit Deus, 
qui abstulit judicium meum ; et Omnipotens qui ad 
amaritudinem adduxit snimam meam : quia donec 
soperest habitus in me, et Spiritus Dei !, » qui fe- 
cit me. Abraham parens vester tres angelos epu- 
lis accepit, quibus Domini ,ex equo nomen unum. 
tribuit, dicens : « Domine, si inveni gratiam coram 
te, » et qua sequuntur *, Deum vero quod Abralia- 


mus exceperit, et non angelos, evidens est non - 


solum ex risus Sars prssensione ; sed ipse adeo 
Deus οἱ post epulas confirmat, se ejusesse Deum : 

« Revertens veniam ad te tempore isto, et habebit 
filium Sara uxor tua *. » Et eductum foras sic eit 
allocutus : « Suspice calum, et numera stellas, si 
potes. Et dixit. ei : Sic eritsemen tuum. Credidit 
Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiani. 
Dixitque ad eum: Ego Dominus, qui eduxi te de 
Ur Chaldzorum *. » En vobis SS. Trinitatem. 
Primum, inquit, « Ego sum Deus tuus : οἱ ex 
Sara dabo tibi filium, cui benediciurus sum. « Re- 


Ía te, Satan : sed in spiritu meo 59, » ctc. Idemque C vertens veniam ad te tempore isto, et habebit filium 


rarsus : : « Effundam super domum David, et super 
habitatores Jerusalem, spiritum grailæ et precum 96.) 
Ἐι David : « Emittes Spiritum tuum et. creabuntur, 
et renovabit faciem terra *!. » Et iterum : « Spiritus 
tuns bonus deducet me in terram rectam **. » Ei 
io Numeris: «lrruente in se. Spiritu Dei, ait Ba- 
laam *5. » 
CAPUT X. 
Similitudines sanctam Trinitatem exhibentes, 
Atque ic porro pariter, si placet, vatum voces 
attexam, vnius nature "Trinitatis vim designantes. 
Sane et Israelitarum ex ÆEgypio exitus **, qui 
tridui iter progressi, Deo operari peterent, ea, in- 
quam, res Trinitatem innuere mihi videtur. Et 
ues virgae, quas patriarcha Jacob 03, detracta 
parte corticis in aquam copJiciebat, ovibus Laban 
adaquandis : quemadmodum et nunc Salvator 
noster Jesus, oves ratione preditas, id est, homi- 
nes sacro bapüsmate illusiratos, servavit, ut per 
Ezecbielem Deus aii : « Ecce ego ipse requiram 
Oves meas, οἱ visitabo eas; et scient quia ego Do- 
minus Deus eorum **. » Quin et Ninivitze trium die- 
rum atque noctium Jejunio salutem consecuti sunt ". 
Quee res non frustra erat, sed eífigies quedam re- 


Sara uxor tua. » 

Deinde eo foras educto, etcum stellarum nume- 
rum consequi non posset, numerosa posteritate ei 
condicta, addit : « Credidit Abraham Deo *. » Ac 
tertio : « Ego Dominus, qui eduxi te de Ur Chal- 
deorum *, » αἱ per iriadem hanc, triplicem iu 
divinitate persenam doceremini. Videte rursum tres 
personas in una natura, velut unam, disserentes, 
Etenim Abrahamus, oum sanctam Trinitatem co- 
mitaretur, id ab ea dictum accepit ; « Clainor 
Sodomorum et Gomorrhe multiplicatus est, εἰ 
peceatum eorum aggravatum est nimis, Descendam 
et videbo, utrum clamorem qui venit ad me, opere 
compleverint ; an non est ita, uL sciam ο » Jam 

D et Mosi imperantis Dei hzc sententia est : « Ego 
sum Deus Abraham, et Deus lsaac, et Deus 
Jacob *. » Nec dixit: Ego sum Deus Abrahain, 
Isaac, Jacob : sed addit « et » copulam, ne el Filius, 
ei Spiritus sanctus indesignati essent ; sed velut 
copula Abrabamum, [saacum, Jacobum, tres ho- 
mines ostendit, ita οἱ Deitatis triplex usurpatio tres 
personas declarat. « Ego sum Deus Abraham, » 
hoc est, Pater, « et. Deus Isaac, » id est, Filius ex 

eo geuitus, « et Deus Jacob » scilicet ter sanctus 


9*5 Psal. xxxu,6. *' Joel. 1, 28 seqq.- ** Isa. σι, 10. 9? Zsch. n, 2; 5, 0. ** Zach. xi, 10. *! Psal. 
cn; 30. 3 Psal. οχι, 10. ** Num. xxiv, 2. ** Exod. 11, 18. 05 Gen. xxx, 27. ** Ezeeb. xxvi, 41 
ει 30.  *7 2008 1m, 5. — "* 1E Reg. xviu, 54 et 38. ** Dan. vi, 10. * Job. xxvi, 2, 5; xxxi, 


&. * Gen. 1v, $. 2 ibid. 10. * Gen. av, 5. 


8 ibid. 6. *ibid. 7. " Geu. xvin, 20, 21. * Exod. 











815 


ANDRONICI, COMNENI 


816 


vivilicus Spiritus, ex Patre manans (14), et In Filio Α vindicavit; mazime quorum e stirpe bominem fa. 


conquiescens. Colestes autem copie Cherubiuorum 
Seraphinorumque irremissa voce, prodente Isaia, 
elamant ;: « Sanctus, sanctus, sanctus, Dominus 
Deus excrcituum, » ter ingeminando « Sanctus, » 
tres personas; semel « Dominus exercituum, » 
wnam Deitatem notantes. Est. enim vere unus Do- 
minus, et una Deitas Pais, et Filii, et Spiritus 
sancti. 

.. Ju». Per Deum rerum omnium arcbitectum, vera 
hs vatum voces sunt, eoque fine ab iis prodit ; 
patres vero nostri, frustra in. nuda occupati littera 
erraruut, 

CanisT. Ades vero Moses, refer de Spiritu saneto, 
quid in Numeris tecum locutus sit Deus : « Congrega 
mhi septuaginta viros de senibus lsrael, quos tu 
nosti, quod senes populi sint ac magistri : et duces 
eos ad ostium tabernaculi foederis, ficiesque ibi. 
stare tecum, ut descendam et loquar tibi ; et aufe- 
ram de Spiritu tuo, tradamque eis, ut. sustentent 
tecum onus populi, et non tu solus graveris. Et 
congregavit Moses sep'uaginta viros de senibus 
]srael, quos stare fecit circa tabernaculum. Descen- 
ditque Dominus per nubem, et locutus est ad. euin, 
auferens de Spiritu qui erat in Mose, et dans se- 
ptuaginta viris, Cumque requievisset in eis Spiri- 
tus, prophetaverunt, nee ultra cessaverunt. Reman- 
serant autem in castris duo viri, quorum unus 
vocabatur Eldad, et alter Medad, super quos re- 
quievit Spiritus; nam et ipsi descripti fuerant, et 
non exierant ad. tabernaculum. Cumque propheta- 
rent iu castris, cucurrit puer οἱ nuntiavit Mosi, 
dicens : Eldad et Medad  prophetant in castris. 
Βιοίίπι Josue filius Nun, minister Mosi, et electus e 
pluribus, ait : Dowine mi, Moses, prohibe eos. At 
ille : Quid, inquit, &emularis pro me? quis tribuat, 
ut omnis populus propbhetet , et det eis Dominus 
Spiritum suum '* ? » Pudeat. eos, qui Spiritum bunc 
alterius naturz, quam Dominum censent. Nam si 
id iu hominibus, ne dicam de singulis animalibus, 
hipossibile est, wulto magis in Dee. Quid eginus? 
creditis? Utinam oculorum mentis vestre lippitu- 
dinem eluerelis aqua veritatis, unigenamque Dei 
Filium videretis salutis humans causa coelo de- 
gressum, de Spiritu sancto ex Maria Virgine incar- 
batum, et bominem ſacium, ac pro nobis sub Pontio 
Pilato crucifizuin, passum, et sepultum, tertiaque 
die, secundum Scripturas, suscitatum, iu coelum 
Teversuui, Patri. dextrum assidenteus, et. inagnifice 
olim judicandis vivis atque mortuis rediturum, iin- 
perio nunquam ftuiendo. 

Ju». Αι si Mosis Deum in terra incarnatum, et 
howiuem factum de. Davidis progenie, atque Vir- 
giue predicatis, quo pacto nos, Judaos, seu Syna- 
gogam rejecit, quam per Mosen aique legem sibi 


ctum corpus suum assumpsisse perhibetis ? Nam ;i 
servando hominum generi homo factus est, mulio 
magis nos, quam alios admitti oportebat, quorum 
ab gente Dei notitia per parentem nostrum Abra- 
hamum prodierit; ac tum fortasse exteros quoque, 
οἱ volebat, pro humanitate sua asciscere. Hoe enii 
Dos vel io primis inducit, ne hunc esse illum Mosis 
Deum fateamur. 

Caunisr. Sciendum vero est, Dei dona esse Im- 
mutabilia; nam cum simplex sit, simplicia quoque 
sua beneficia locere solet. Atque id verum esse, 
ex insensibilibus rebus conjecturam facere, et per- 
spicere est, Nam et celo perennem mobilitatem, 
et soli splendorem, ac lunæ, ne singula persequar, 
et sole lumen haud sane obnoxius, largitus est; 
eaque tot jam zlates immota durant. Primigenio 
sutem parenti ejusque posteris munus, arbürii 
libertatem dedit. Hujus gratia Abelis donis propi- 
tius, Cain despexit, pro utriusque ingenio *!, Ax- 
que ex eo hactenus, ne satietatem dicendo afferam 
(satietas enim orationis inimica est auribus), € 
malos male, et bonos benigne accipit, ut cujusque 
actiones et facta merentur. ld quod per virum Dei, 
qui Heli filiorum scelere exprobrabat, his verbis 
testatur ; « Quicunque glorificaverit me, glorii- 
cabo eum : qui autem contemnunt me, erunt igno- 
biles !*, » 

CAPUT XT. 
De divina Providentia. 

Quid igitur? commune hoc humanitatis donum 
propter vos Judaeos tollendum erat, nec bouis præ- 
mia tribuenda, nec malis supplicia irroganda? 

Jub. Minime. 

CngisT. Quod si id adeo absurdum censetis, vel 
sane judicatis, quz alis opifici Deo adhibenda erat, 
nec adhibita est procuratio? An non apud Abra- 
hawum epulari, qui uullius egeret, sustinuit * An- 
non deinceps per Igaac, et Jacob, ae duodecim ps- 
triarchas, unigeniti Filii incarnationem varie de- 
texít; uti tum in Genesi et Exodo, tanquam in 
enigmate, clemat Moses? Tum autem qui vos 
crassiores sciret, crassiores etiam solutiones per 
vates adhibuit, Quid enim his Jeremis verbis 
clarius ? « Hic est Deus noster, et non asestimabitur 
alius adversus eum. Hic adinvenit. omnem viam 
discipline, et tradidit Mlam Jacob puero suo, et 
lsrael dilecto suo. Post bec io terris visus est, et 
cum hominibus conversatus est **. » Aut illis lsaiz 
quid »plius? « Ecce Virgo concipiet, et pariet filium, 
et vocabitur nomen ejus Emmauuel !*; » quasi 
dicas : Nobiscum Deus, et quz reliqua sunt ela- 
riora valum przconia, Demum ipse quoque ortas 
Servator : « Non sum missus, inquit, uisi ad per- 
ditas oves domus Israel **, » Proditus vero, et se- 


* lea. vi, 3. !* Num. xi, 0-20. !! Gen, iv, 4. !* I Reg. vi, 50. !* Baruch. 11, $7, 58. !* [μα vu, 


δν. ** Μον. xv, 24. 


(14) Ue processione Spiritus sancti loquitur auctor iste, ut Greecus. 








917 


DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


818 


polius, atque suscitatus, tum discipulis gentium À sunt, aique a felicitate alieni. Horum Isaac duplicem 


quoque* eruditionem mandavit, dicens : « Euutes 
docele omnes gentes, baptizantes eos in nomine 
Patris et. Filii et Spiritus sancti !*. » Id quod et 
Salomonis sapientia predixit: « Quia vocavi, et 
renuistis : despexistis omne consilium meum, et 
Inerepationes meas neglexistis; ego quoque in in- 
teritu vestro ridebo, et subsannabo, cum vobis id, 
quod timebatis, advenerit *', » Itaque varie Deus 
saloti vestrae. procuraudze studuit; eoque nomine, 
quod renueritis, gentes vos damnabunt ; quod ipsze, 
Judzorum adjumentis, quae Deus olim per Mosen, 
qua jo. Genesi, qua in Exodo, ut diximus, obscure 
proposuit, ac post etiam dilucidioribus vatum ora- 
euis. acceptis, justitie lumen admiserunt : vog, 
quorum causa hzc omnia conscripta suot, quibus- 
qué vates suum sanguinem fuderunt, vos, inquam, 
rejecto sole, tenebras pro perenni luce elegistis ; 
quibus tamen illuminandis ipse quoque demum 
unigenitus Dei Filius et lux zternz lucis, suum 
quoque sanguinem fudit. 

Jv». Si vere nobis ostendes, Mosen, tum in Ge- 
Besi, tum in Exodo de bis locutum, et tecum sen- 
liemus, et credemus., 

Canis. Si crassiores prophetarum preedictiones, 
aperte Dei Filium praedicantes, vestri majores non 
audierunt; scilicet , Mosaica vobis scripta, quas 
non pelam, sed obscure omnia produnt, vobis 
facient fidem. 


CAPUT XII. 
Car Dens arcana fidei homines initio celaverit. 


Jur. Et cur autem non planius aperuit ? 

CumisT. Erat tum. intempestivum , ut dicebam, 
id prodere. Nam si de Cherubinis atque Seraphi- 
nis, atque onini. celesti. satellitio proplieta nihil 
prodidit, quas res apud se explorate cognitas ha- 
heret, sed ex aspectabilibus, sub sensumque sub- 
jectis erigere nos primum ad Dei notitiam voluit; 
quanto magis de pereuni, et temporis experte 
Triuitate, aut Filii incarnatione? quz et tot vatum 
indiclis patefacta, el porro exhibita ac perfecta, 
bactenus a vobis negatur. Sed nimirum quacun- 
que, ut aiebsm, obscurius dizit, duabus his de 
causis fecit: tum υἱ divina se notitia plenum 
ostenderet ; tum ut qui post se eodem spiritu 
essent. affecti, ex ænigmatis ad divinum splendo- 
rem erigerentur. ltaque infructuosum sit ea vos 
docere, 

Jun. Imo vero rogamus, dissere nobis ea, qua 
sunt ex Mose desumpta. Nam et principem a Deo 
vatem Mosen accepimua, et is ex Egypto eductos 
in Dei notitiam induxit. 

CggisT. Igitur a primo Dei amante homine, id 
est, Abrahamo, ordiamur. Ei duo ersnt nati, unus 
ex ancilla, alter ex libera. Nam caeteri sine nomine 


e 


gessit flguram : unam ordine nascendi; electum 
ex gentibus populum , Christo adhzsurun refere- 
bat ; modo autem nascendi, et immeolatione, Christi 
Domini nativitatem et mortem figurabat; Ismael 
contra typum expressit Jadalcm gentis : atque id 
verum esse, audi Deum Osee mandantem : « Sume 
tibi exorem fornicationum, et fac tibi filios forni- 
cationum : quia fornicans fornicabitur universitag 
Judzorum a Domino 5, quamobrem non uxor mea, 
et ego non vir ejus !*. » Quibus verbis sacerdotium 
quoque asbrogandum innuebat, Cem enim mere- 
tricata esset (Synagoga), multata est regno et sa- 
cerdotio post Christi adventum, qui princeps verus 
est atque rector. 
CAPUT XIII. 


Judaica gentis α Deo defectio. 


[gitur sí non est iis sacerdotium, ut certe non est, 
evidens est eos meretricari, Nam quorum illegitimae 
sunt nuptiz, ii adulterium committunt. Quod si jam 
omnes fornicantur, atque ex adulterio nascuntur, 
omnes spurii sunt. « De scorto autem natus, ait 
Mosis lex, non ingredietur Ecclesiam Domini **. » 

Opere pretium est autem quærere, cur a Deo 
faedus circumcisionis pactum sit in Isniaele, et non 
in Isaac ? Ego affirmo causam fuisse, quod cireum- 
cisio erat desitura : atque id verum esse, ex his 
Dei ad Abrahamum verbis apparet : « Tu erge 
custodies pactum meum et semen tuum post te in. 
generationibus suis **, » Et iterum : « Omne mascu- 
linum in generationibus vestris circumcidetur *2. ». 
De Isaac antem non ita Deus paciscitur; sed; 
« Constituam pactum meum illi in fedus sempi- 
ternum **, » Observate, ut Ísmaeli, qui Synagogam. 
referre putatur, quippe primigenius, firmatueum- 
se fous duratura ejus posteritate repromittat ; 
cum 1saac vero, qui nevum populum repreesentat, 
sempiternum iniit fosdus. « Ancilla concepisse 68 
videns , despexit dominam suam **; » Synagoga 
scilicet, accep!ia lege, ac bysso purpuraque, regno, 
inquam, ac simul pontificatu ornata, heram con« 
tempsit suam, manum contra Dei omnipotentis. 
majestatem et dextram sustulit; ejusque vultum 


p omnino effugere conabatur, dum « occidere pro- 


phetas, et lapidare ad se missos moliebatur *5, a 
CAPUT XIV. 
Comparatio Synagoge εἰ gent'um, 

Prepotens autem Deus. exsiliis (ut qua prime 
sponte fagissct) Synagogam male multans, tandem 
velut ancillam durius habitam, propitius per pro- 
phetas jussit ad hera suam, id est, Hierosolymam 
reverti **, et ejus se manui submittere; adorare 
videlicet in. Deibleem natum, et Servatorem Deum 
Christum confiteri, Cumque reversa Synagoga non - 
modo non conüteretur, sed etiam Isaac, seu recens 


* Matth. xxviu, 19. 7 Prov. 1, 21, 35. ο Osee 1, 3, .'* Osee 1, 2. ** Deut. xxut, 9. *!! Gen, 


Στ, 9. ?* ibid. 12. ** jhid. 19. ** Gen. xvi, 4, 


4. ** Mau. xxii, 37. * Gen. xvi, 9. 


- 


— 


—- -ᾱ- 
. P 


1 * * 


819 ANDRONICI COMNENI 820 
natum Christum illuderet, eum post chlamyde À comperennem, ac natu æqualem, mihique charis- 


amiciret, et centextam e spinis coronam capiti 


 Mmponeret ; tum vero audivit Christum ad Patrem 


suum clamantem : « Ejice ancillam, id est Syna- 
gogam, de domo mea, ne mihi thus adeleat ; neque 
enim ancill» filius erit heres cum fllio libere *' ; » 
nam æque Judei atque gentes paratum regnum 
possidebunt ; quorum illi Christum, ceu facinoro- 
sum in crucem egerunt; gentes vero cum facino- 
rosis crucifixum conspicat» , Deum confessa sunt. 


CAPUT XV. 
Filii et res Abrahami cum Deo collata. 
Atque ea. quidem in typo Synagogsm , id est, 


simum, eorpore propter hominum salutem mactsri 
volens patior. lllud vero dignum quistione est. 
car Abrahamo szpe hostiis operato, locum ei Deus 
non ostendit; ip lsaaci immolatione precepit : 
« Vade in terram visionis, super unum montiem, 
quem monstravero tibi **, » Illum ipsum, opinoft, - 
locum ei Dominus ostendit, in quo meus Dominus 
erucifigendus erat. Nam Palzstinum solum prope 
Hierosolymorum fines adjacet. 


CAPUT XVI. 


Cur in monte sacrificare Abraham filium jubetur. 
Mane surgens Abrahamus, asinum sternit. Asi- 


Ismaele sunt peracta ** ; hæe autem in Isaae, novi p num quidem Abrahamus, Judas autem Judzorum 


populi figurs, primum quia ex sterili effeta, et 
grandava natus. Nam quia ex Virgine nasci homini 
non est concessum] (quod Deus privilegium sibi 
ut ingens quiddam, et arcánorum atque sdmira- 
bilium maxime admirabile et arcanum consecravit), 
oportebat aliquem typum atque umbram hojes 
veritatis ex effeta nasci Abrahamo. Quin et verba 
etiam similia sunt, qus de Christi nativitate dice- 


bantur, et quz de Isaac. precedebant, Igitur illic - 


Deus : « Quare risit Sara ? nunquid Deo quidquam 
est difficile **? » Hic Gabriel Virgini : « Quia non 
erit impossibile apud Deum omne verbum **. » 
Illic : « Revertens veniam ad (e tempore isto; et 
habebit ülium Sara, uxor tua **. » Hic : « Spiritus 
sanctus superveniet in te οἱ virtos Altissimi obum-- 
brabit tibi **, » Notate sane, ut post digressum, 
sancteque Trinitatis hospitium, 1saaci conceptus 
sit consecutus, Que edito, non Jam Abraham a 
Deo audivit, quod de Ismaele firmandum secum 
fodus duratura ejus posteritate; sed patrem se 
multarum gentium effectum iri, ingenti sobolis in- 
eremento auctum, foedus autem cum Isaaco seter- 
num paciscendum **, » Videtis Synagogs abroga- 
tionem, ac povi populi perpetuitatem. Sed jam ad 
Abrabami quoque immolationem oeulos referamus, 
et isaacum videamus Dominici supplicii exemplum 
gerentem. Nam ut Abrahamus Dei studio natum 
condonavit, ita et. Deus pro summa sna humanitate 


collegium coneivit : adhibitisque duobus pueris, 
duobus seu populis, seu regihus, Pilato et Herode 
(pueros enim sacre Littere imperitos vocare 6ο” 
lent) et Isaaco filio, profectus, tertio post die ad 


locum, quem ei dixerat Deus, pervenit. Nam quia 


non erat moriturus ]saac itinere fsciendo, post 
triduum resurrectionem significavit, Sublatis ocu- 
lis, Abraham locüm procul ánimadvertens; et. 
meus Jesus supplicium suum ab omni sternitate 
dedicavit ; famulis jubet, ut ibi cum asino praesto- 
lentur, dum ipse et puer illo eant. Itidem et suis 
discipulis meus Salvator atque Deus ait : « Ecce 
venit hora, et jam venit, ut dispergamiui unus- 
quisque in propria; et me solum relioquatis : et 
non sum. solus, quia. Pater. mecum est *'. » Sed 
tanquam prepheua, illic Abraham : « Postquam 
adorsaverimus, revertemur ad vos **. » Hic animo- 
rum perspecter : « Postquam resurrexero, prsece- 
dam vos in Galilam **, » Atque ita quidem Set- 
vator. Abrabam vero sacrificalibus lignis Iyase filio 
suo impositis ; erat enim dulcis Jesus suam crucem 
portaturus; ipse ignem ferebat manu; conjoncta 
enim humanitati divinitas ibat ; gladium vero por- 
tabat 5 « Quía unus militum lancea latus ejus 
aperuit **. » Et pergebant duo simul; amba na- 


ure in ung Christi persona; mapebatque diyi- 


nitas corporis effectrix, immota penitus, et sine 
affectu ; quemadmodum et Abrabam, Isaaci parens; 


aique benevolentia pro: nobis charissimum Filium p Isaac vero parenti suggerebat : « Ecce ignis et 


ad necem obtulit. Πο Abrabamo jubet Deus: 
« Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis (15), 
1saac **, » Neque enim temere illum amabas: sed 
qui amore dignus erat, abs te quoque amabatur. 
Hic opificem meum Christum, ipse assumpti Deus, 
atque idem secundum divinitatein ejus Pater, con- 
testatur charissimum suam esse Filium : « Ilic est 
Filius meus dilectus, -in quo mibi complacui 15.) 
Non delector, inquit, Filii nece, sed quantumvis 


ligna: ubi est victima holocausti ο ? » Servator, 
itidem passionis tempore : « Pater mi, inquit, si 
possibile est, transeat a me calix iste; Spiritus 
qnidem prompLus est, caro autem infirma 5. » 
CAPUT XVII. 
Jsaae immolandus Christi crucifixi typus. est. 


Progressi autem ambo ; id est, Deus homo Jesus, | 
in locum pervenerunt, scilicet Golgotha. Atque ibi 


*7 Gen. xxi, 90. 9? Gen. xvin , 44. ** Gen. xvin. 15. 7* Luc, 1, 37. Gen. xvii, 10. * Lue. 
1. 95. 3 Gen. ivn, 5 seqq. ** Gen. xxn, δ. δὲ Math, i, 17. * Gen. xxn, 2... Joan. xvi, δὲ. 
535 Gen. xxu, 5. 9 Matth, xivi, 22; Maie, Σιν, 97... ** Joan, xix, δὲ. Gen. xxu, 7. * Maub. 


XXV, 99. 


(15) LXX ἠγάπησας, ad quod forsan alludit in scq. 





m 


DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


$99. 


Abraham exstruxit aram; uli et hic liihostrotàs , À perspecium, quemadmodum ex sua olim stirpe per 


tribunalis Τοευς lapide prestructus fuerat ; impo- 
sitisque lignis; sic enim et in Calvaria erux est 
defixa; Isaac filium suunr constringens, id es, 
Christus 2d tegendam divinitatem corpore ami- 
cuis ; lignis in ara superponit; eo quod in ligno, o 
miraculum ! suspenditur ille, qui Adamum lapsum 
per lignum erat restituturus, et qui in arca lignea 
Noe tutatus fuerat. Deinde ferro manum admovet, 
ad Glium suum immolandum : nam bis omnibus 
patrandis Abraham inaspectabilis Patris de unige- 
bito Filio decretum atque voluntatem ostendit : 
« Et ecce angelus Domini de ccelo clamavit dicens; 
Abraham, Abrabam. Qui respondit : Adsum 05. » 


Hic sugelus e celo cum Abrabam sermocinatur ; 


in Dominico supplicio, magni consilii Angelus, 
Deum et Patrem inclamavit : « Eli, Eli, lamma 
sabactani ? hoec est ; Deus meus, Deus meus, ut 
quid dereliquisti me**? » Et Angelus ad Abrabam: 
« Non extendas manum tuam super puerum, neque 
facias illi quidqua:n; nunc cognovi, quod times 
Deum *5. » Ait vero : « Nunc cognovi, » pro illo, 
demonstrasti Jam mihi : non 'enim ignarus erat 
Dominus : « Et non pepercisti unigenito filio tuo 
propter me. » Igitur Abrabani mactando filio suam 
erga Deum observantiam ostendit : ille vero Anti- 
quus dierum ** Deus erga homines amorem suum 
probavit immolando unigenito Filio, 


CAPUT στι. 
Arles eum cornibur inter vepres quid significet. 


Tóm Abrahamus erectis oculis pone conspexit 
arietem. Aries hié verbi assumptum intelligatur. 
Nam de eo sic prodit Isaias : « Sicut ovis ad occi- 
sionem «ducetur ", » Harentem cornibus, id est, 
craci .affisum, in frutice  Sabec, quod est re- 
mi$sio : apud Hebraeos enim Sabec remissionem 
notat 5 aggressusque Abraham, id est, unigenitus 


Dei Filius, comprehensum arietem, id est, assum-- 


pism corpus in holocaustum obtelit; supplicio ; 
puta, objecit, pro fllio, Adamo scilicet lapso. Atque 
ista vera esse, audite cum Abrahamo colloquentem 
Deum : « Per. memetipsum juravi, dicit Dominus : 
quia fecisti banc rem, et non pepercisti filio tuo 
unigenito propter me: benedicam tibi, et mmlti- 
plieabo semen tuum **, » Et post pauca : « Bene- 
dicentur in semine tuo omnes gentes (ουδ) 
Quorum verborum hzc est sententia : Ex tui filii 
posteritate, scilicet [saae, qui mei Filii est typus, 


meus natura mihi conjunctus Filius prodibit, per - 


quem omnes orbis terrarum gentes sospitabuntur. 
Abtabamum vero economie arcanum habuisse 


9*5 (Gen. xxii. 11. ** Matth, xxvii, 46. 
xxn, 16. *9 ibid. 18. δὲ Gen. xxiv, 4. 


*5 Gen, xxii, 12. 
j 9! (en, xxv, 20. 
** Gen, xxv, 25. ** | Reg. τι, 35, 36. ** Psal. Lxxxin, 1. 


[saac et Jacob Dei Filius incarnaudus esset, evi- 
deus est ex eo quod sui generis uxores asciverint, 
Nam ipse aceépta sua consanguinea **, l&aacum 
quoque accipere permisit *', parique modo Isaacus 
Jacobum **; sed Rebeccam m.isso servo conjugem 
petiit 5 ; ita enim et Deus per Mosen Synagogom 
instauravit. Jacobum, qui Christi exemplum fere« 
bat, ad suos gentiles Is2ac privatim dimisit , duas 
inde uxores duriter et laberiose ut sibi duceret. 
Itidem et Pater ab omni zeternitate unigenam suum 
Filium ad creaturam suam, id est homines, dimisit, 
ut inde carnem assumens, per supplicium, et Do- 
minica miracula duas Ecclesias velut nupium ας” 
ciperet. 
CAPUT XIX. 
Comparatio Jacobi et Esau. 

Quod ita se habere, audite Dei ad Rebeccsm re- 
sponsum : « Duæ gentes sunt in utero tuo et duo 
populi ex ventre tuo dividentur, » scilicet Judzo- 
rum unus, alter exterorum ; « populusque populum 
superabit, et major serviet minori **. » Qui se nata 
majorem jactat, alteri post nato serviet; id est, - 
Judaica gens Ecclesiz ex gentibus collectam serviet. 
Atque id et Dei angelus (18) his ad Heli pontificem 
verbis confirmat : Te tuamque patriam domum sie 
exscindam : « Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, 
qui juxta cor meum et animam meam faciet. » 
Sane qui omnia ex ingenio animoque Del facit, is 


C ex Deo est, et iterum Angelus : « Et ambulabit 


coram Christo meo cunctis diebus, » id est, usque 
ad consummationem, ajque itidem : « Futurum est 
autem , ut quicunque remanserit in dome tua , » 
internecionem, aut captivitatem effugiendo; « ve- 
niat ut oretur pro €o, et. offerat nummum argen- 
teum, dicatque : Dimitte me obsecro ad unam par- 
tem sacerdotalem, ut comedam buccellan panis **.» 


. Quod angeli ad sacerdotem senigma ejusmodi est s 


Inopem, Judzz solo multatum, venturam ad Eccle- 
siam ex gentibus constitutam, nummum argenteum 
petitum : et viro illustris ac ponti&cil generis dicet : 
Non ambio mihi sacerdotium, neqne regaum desi- 
dero, sed ut in aliquod sacerdotium rejiciar, et non 
ut ministrem, velut prius, sed ut panem minimum 
lucrer. Idemque David præsagiens ait : « Elegi ab- 
jectus esse in domo Dei mei, magis quam habitare 
in tabernaculis peccatorum **. » Dei domum vates 
Ecclesiam ex gentibus notat ; impiorum tabernacula. 
judzorum fana. Vere enim Judzum nomen in οκ” 
tera Ecclesia abjectum et infame, nudum, exsul, 
regno onini et. sacerdotio exutum. Atque hac sic 
habere, ex iis quae post dicentur, constabit. 


V [ea, Lug 7. * Gen. 


** Dan, vit, 9. 
9! Gen. xxix, 21 sqq. 


5! Gen. xxvi, 3. 


(16) In Hebrzo, ut et in Grace, ad verbum est, rir Dei, id est divinus vates, quomodo vertit el 


Chald:eus, 


819 


ANDRONICI COMNENI 


natum Christum illuderet, eum post chlamyde À €omperennem, 86 paiu squalem, mihique charis- 


amicirel, et centextam e spinis coronam capiti 
 Imponeret ; tüm vero audivit Christum ad Patrem 
suum clamantem : « Ejice ancillam, id est Syna- 
gogam, de domo mea, ne mihi thus adeleat ; neque 
enim ancill» filius erit hæres cum fio libere ** ; » 
ham sque Judæi atque gentes paratum regnum 
possidebunt ; quorum illi Christum, ceu facinoro- 
sum in crucem egerunt; gentes vero cum facino- 
rosis crucifizum conspicat» , Deum confessz sunt. 


CAPUT XV. 
Filii et res Abrahami cum Deo collata. 
Alque ea quidem in lypo Synagoge, id est, 


simum, eorpore propter bominum salutem mactari 
volens patior. lllud vero dignum quisstione est. 
car Abrahamo saepe hostils operato, locum ei Deas 
non ostendit; ip lsasci immolstione precepit : 
« Vade in terram visionis, super unum montiem, 
quem monstravero tibi **, » Illum ipsum , opinor, 
locum ei Dominus ostendit, in quo meus Dominus 
crucifigendus erat. Nam Palzstinam solum prope 
Hierosolymorum fines adjacet. 


CAPUT XVI. 
Cur in monte sacrificare Abraham filium jubetur. 
Mane surgens Abrshamus, asinum sternit. Asi- 


Jsmaele sunt peracta **; h»c autem in Isaac, novi B num quidem Abrahamus, Judas autem Judzorum 


populi figura, primum quia ex sterili effeta, et 
grandsva natus. Nam quia ex Virgine nasci bomini 
non est concessum] (quod Deus privilegium sibi 
ut ingens quiddam, et arcsnorum atque admira- 
bilium maxime admirabile et arcanum consecravit), 
oportebat aliquem typum atque umbram hojes 
veritatis ez effeta nasci Abrahamo. Quin et verba 
etiam similia sunt, que de Christi nativitate dice- 


bantur, et quz de Isaac. preecedebant. Igitur. illic - 


Deus : « Quare risit Sara ? nunquid Deo quidquam 
est difficile ?**? » Hic Gabriel Virgini : « Quia. non 
erit. impossibile apud Deum omne verbum **. » 
llic : « Revertens veniam ad te tempore isto; et 
habebit flliam Sara, uxor tua **. » Hic : « Spiritus 
sanctus superveniet in te οἱ virtos Altissimi obum- 
brabit tibi **. » Notate sane, ut post digressum, 
sancteque Trinitatis hospitium, 1saaci conceptus 
si Consecutus, Que edito, non Jam Abraham a 
Deo audivit, quod de Ismaele firmandum secum 
fo dus duratura ejus posteritate; sed patrem se 
multarum gentium effectum iri, ingenti sobolis in- 


eremento auctum, foedus autem cum Isaaco ster» 


num paciscendum **, » Videtis Synsgogs abroga- 
tionem, ac novi populi perpetuitatem, Sed jam ad 
Abrabami quoque immolationem oculos referamus, 
et isaacum videamus Dominici supplicii exemplum 
gerentem. Nam αἱ Abrahamus Dei studio natum 
condonavit, ita et. Deus pro summa sna humanitate 


collegium coneivit : adhibitisque duobus pueris, 
duobus seu populis, seu regihus, Pilato et Herode 
(pueros enim sacre Littere imperitos vocare s0- 
lent) et Isaneo filio, profectus, tertio post die ad 


loeum, quem ei dixerat Deus, pervenit. Nam quia 
non erst moriturus Isasc itinere fsciendo, post 


triduum resurrectionem significavit, Sublatis oeu- 
lis, Abraham locum procul ánimadvertens; et 


-meus Jesus supplicium suum ab omni seternitate 
dedicavit ; famulis jubet, ut ibl eum asino przsto- 


lentur, dum ipse et puer illo eant. Itidem et suis 


discipulis meus Salvator atque Deus ait : « Ecce. 


venit hora, etjam venit, ut, dispergamini unus- 
quisque in propria; et me solum relipquatis : et 
non sum solus, quía Pater mecum est *'. » Sed 
tanquam prepheta, illic Abraham : « Postquam 
adoraverimus, revertemur ad vos **. » Hic animo- 
rum perspecter : « Postquam resurrexero, preeée- 
dam vos in Galileam **. » Atque ita quidem Ser. 
vator. Abraham vero sacrificalibus lignis Isase filio 
suo impositis ; erat enim dulcis Jesus suam crucem 
portaturus ; ipse ignem ferebat manu; conjuncta 
enim hutoanitati divinitas ibat ; gladium vero por. 
tabat : « Quía unus militum lancea latus ejes 
aperuit **. » Et pergebant duo simul; amba na- 


re in uns Cbristi persona ; manebatque divi- 


nitas corporis effectrix, immota penitus, et sine 
affectu ; quemadmodum et Abraham, Isaaci pareas; 


aique benevolentía pro: nobis charissimum Filium p Isaac vero parenti suggerebat : « Ecce ignis et 


ad necem obtulit. Illic Abrahamo jubet Deus: 
« Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis (15), 
16336 **, » Neque enim temere illum amabas: sed 
qui amore dignus erat, abs te quoque amabatur. 
Hic opificem meum Christum, ipse assumpti Dens, 
atque idem secundum divinitatem ejus Pater, con- 
testatur charissimum suum esse Filium : «Πίο est 
Filius meus dilectus, -in quo mibi complacui 15. » 
Non delector, inquit, Filii nece, sed quantumvis 


*! Gen. xxi, 90. 3 Gen. xvin, 11. 
1, 35. ?' Gen. xvii, 5 seqq. 
3$ Gen. xxi, 5. 
xivi, 90. 


3 Gen. xvii. 12. 
δν Gen. xxn, 8. 3 Mauh. ii, 17. * Gen. xxi, 9..." Joan. xvi, 39. 


97 Mattb, 3ivi, 92; Maie. Σιν, 27. 


ligna: ubi est victima holocausti * * Servator, 
itidem passionis tempore ; « Pater mi, inquit, si 
possibile est, transeat a me calix iste ; Spirito: 
quidem promptus est, caro autem infirma 9. » 
CAPUT XVII. | 
11αας immolandus Christi crucifixi typus. est. 
Progressi autem ambo ; id est, Deus bomo Jesus, 


in locum pervenerunt, scilicet Golgotha. Atque ibi 


59 Luc, 1, 2]. 3 Gen. στη, 1θ. * Luc. 


€ Joan. xix, 94. "! Gen. xxi, 1. ' Matth, 


(15) LXX ἠγάπησας, ad quod forsan alludit in seqq. 








an 


DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


822. 


Ahraham exstruxit aram; uli et hic liihosirotós , À perspecium, quemadinodum ex sua olim stirpe per 


tribunalis loeus lapide praestructus fuerat ; impo- 
sitisque lignis; sic enim et iu Calvaria erux est 
defixa; Isaac filium suunr constringens, id esi, 
Christos 3d tegéndam divinitatem corpore ami- 
curs ; lignis in ara superponit; eo quod in ligno, 6 
miraculum ! suspenditur ille, qui Adamum lapsum 
per lignum erat restituturus, et qui in arca lignea 
Noe tutatus fuerat. Deinde ferro manum admovet, 
ad ülium suum immolandum : nam bis omnibus 
patrandis Abrabam inaspectabilis Patris de unige- 
nito Filio decretum atque voluntatem ostendit : 
« Et eece angelus Domini de ccelo clamavit dicens; 
Abrabam, Abraham. Qui respondit : Adsum **. » 


Hic augelus e coelo cum Abrabam sermocinatur ; . 


in Dominico supplicio, magni consilii Angelus, 
Deum et Patrem inclamavit : « Eli, Eli, lamma 
sabactani? hoc est ; Deus meus, Deus meus, ut 
quid dereliquisti me**? » Et Angelus ad Abrabam: 
« Non extendas manum tuam super puerum, neque 
faeias ili quidquain; nunc cognovi, quod times 
Deam *5, » Ait vero : « Nunc cognovi, » pro illo, 
demonsirasti jam mihi : non 'enim ignarus erat 
Dominus : « Et non pepercisti unigenito filio tuo 
propter me. » lgitur Abrabam mactando filio suam 
erga Deum observantiam ostendit : ille vero Anti- 
quus dierum ** Deus erga homines amorem suum 
probavit immolando unigenito Filio, - 


CAPUT XVIII. 
Aries cum cornibus: inter vepres quid significet. 


Tóm Abrahamus erectis oculis pone conspexit 
arietem. Aries hié verbi assumptum intelligatur. 
Nam de eo sie prodit [salas : « Sicut ovis ad occi- 
sionem ducetur ". » Harentem cornibus, id est, 
cruci .aff)isum, in frutice Sabec, quod est re- 
wi$sio : apud Hebreos enim Sabec remissionem 
nota! : aggressusque Abraham, id est, unigenitus 
Dei Filius, comprehensum arietem, id est, assum- 
ptum corpus in bolocaustum obtalit ; supplicio; 
puta, objecit, pro filio, Adamo scilicet lapso. Atque 
ista vera esse, audite cum Abrahamo colloquentem 
Deum : « Per memetipsum juravi, dicit Dominus : 
quia fecisti hane rem, et non pepercisti filio tuo 
unigenito propter me: benedicam tibi, et multi- 
plicabo semen tuum **, » Et post pauca : « Bene- 
dicentur in semine (uo omnes gentes terre '*, ) 
Quorum verborum hzc est sententia : Ex tui filii 
posteritate, scilicet [saac, qni mei Filii est typus, 
peus natura mihi conjunctus Filius prodibit, per 
quem omnes orbis terrarum gentes sospitabuntur. 
Abrahamum vero economie arcanum habuisse 


9 (Gen. xxi, 11... Matth, xxvii, 46, 0 Gen. xxi, 19. ** Dan. vii, 9. 
ji 9! Gen, xxv, 20. 
^ Gen. xxv, 25. ** 1 Reg. it, 35, 36. ** Dsal. Lxxxin, 11. 


xxn. 16. *'* ibid. 18. ** Gen. xxiv, 4. 


[saac et Jacob Dei Filius incarnandus esset, evi- 
dens est ex eo quod sui generis uxores asciverint,- 
Nam ipse accépta sua consanguinea *, laaacum 
quoque accipere permisit *', parique modo Isaacus 
Jacobum **; sed Rebeccam nm.isso servo conjugem 
petiit 5* ; ita enim et Deus per Mosen Synagogam 
instauravit. Jacobum, qui Christi exemplum fere« 
bat, ad suos gentiles Isaac privatim dimisit , duas 
inde uxores duriter et laboriose ut. sibi duceret. 
Itidem et Pater ab omni zternitate unigenam suum 
Filium ad creataram suam, id est homines, dimisit, 
ut inde carnem assumens, per supplicium, et Do- 
minica miracula duas Ecclesias velut nuptuu ac- 
ciperet. 
CAPUT XIX. 
Comparatio Jacobi et Esau. 

Quod ita se babere, audite Dei ad Rebeccam re- 
sponsum : « Dua gentes sunt in utero tuo οἱ duo 
populi ex ventre tuo dividentur, » scilicet Judzo- 
rum unus, alter exterorum ; « populusque populun - 
superabit, et major serviet minori **. » Qui se natu 
majorem jactat, alteri post nato serviet; id est, - 
Judaica gens Ecclesi ex gentibus collectas serviet, 
Atque id et Dei angelus (18) hls ad Heli pontificem - 
verbis conürmat : Te tuamque patriam domum sie 
exscindam : « Et suseitabo mihi sacerdotem fidelem, 
qui juxta cor meum et animam meam faciet. » 
Sane qui omnia ex ingenio animoque Del facit, is 


6 ex Deo est, et iterum Angelus : « Et ambulabit 


coram Christo meo cunctis diebus, » id est, usque 
ad consummationem, ajque Itidem : « Futurum est 
autem , ut quiconque remanserit in dome tua, ? 
internecionem, aut captivitatem effugiendo ; « ve- 
niat ut oretur pro «ο, et offerat nummum argen- 
teum, dicatque : Dimitte me obsecro ad unam par⸗ 
tem sacerdotalem, ut comedam buccellam panis **.» 
Quod angeli ad sacerdotem ienigma ejusmodi est { 
Inopem, Judææ solo multatum, venturum ad Eccle- — 
siam ex gentibus constitutam, nummum argenteum 
petitum : et viro illustris ac pontiüicii generis dicet : 
Non ambio mihi sacerdotium, neqne regoum desi- 
dero, sed ut in aliquod sacerdotium rejiciar, et non 
ut ministrem, velut prius, sed ut panem minimum 
lucrer. Idemque David przesagiens ait : « Elegi ab- 
jectus esse in domo Dei mei, magis quam habitare 
in tabernaculis peccatorum 1, » Dei domum vales 
Ecclesiam ex gentibus notat ; impiorum tabernacula. 
Judaeorum fana. Vere enim Judzum nomen in ex- 
tera Ecclesia abjectum et infame, nudum, exsul, 


'fegno omni et sacerdotio exutum. Atque hzc sic 


habere, ex iis quae post dicentur, constabit. 


V κα, Lu 7. * Gen. 
5 Gen. xxvi, 3... Gen. xxix, 21 (ή. 


(16) In Hebræo, ut εἰ iu Graece, ad verbum est, rir Dei, id est divinus vates, quomodo vertiL et 


Chald:eus, 


1 


823 


rioris Jacob. Neque enimvero propter cxemplum ad 
nature? quoque excidium fas est grassari : « Post- 
quam tempus pariendi advenerat (nam superiora 
iterum tractemus) qui prior egressus est, rufus 
erat, et totus in morem pellis hispidus : vocatum- 
que est nomen ejus Esau *', » lrarum et immanitatis 
plenus Esau vultus est : tales enim et Israelitae 
sunt : itaque et sui generis vates interfecerunt, et 
demum in ipsum etiam Christum  admiserunt. 
« Proiious alter egrediens, plantam fratris tenebat 
ane, et idcirco appellavit eum Jacob 34, » ea re si- 
guiflcans, et se eo potiturum, et servum ac ministrum 
habiturum ; nam calces laboris precipuum sunt, et 
ministerii judices. Erat autem Jacob l:vis; quod 
humans mansuetudinis signum est; ialisque est 
fiJe recens instructus populus, mitis, ac sine lra. 
Venustas enim) eorporis argumentam habet pul- 
chiritadinis interne, et qus mente teneatur. Eratque 
Esau venandi peritus ; nam Israelitæ cruore et bru- 
ticidiis gaudent; Jacob quietus sedium habitator ** : 
tales sunt etiam in flde novi, comes, expertes irz, 
et solam pietatem docti amare. Sed Isaac diligebat 
quidem Esau, non ut virum bonum, et voluntatis 
Dei conseium, sed venandi studiosum. ldque ita 
esse ut intelligeretur, causam quoque' sacra Litterae 
£djiciunt, « eo quod de venationibus illius vesce- 
retur : et Rebecca diligebat Jacob **. » Ubi est 
enim non mendax promissum, ei verus amor con- 


gequitur. Esau vero non ut virum bonum a patre € 


amatum, nulli dubium est ; qui panis pauxillo, et 
confecto ex lente edulio, ztatis prserogativam ad- 
dixerit. Atque ita sane et Synagoga propter exilem 
regnandi voluptatem adoptione excidit; Jacobo ma- 
tris opera, ingenii facilitate, patris felicitatem 
adepto. Ac quemadmodum Rebecca Jacobum, ita 
et mei Christi incruenta' victima novum populum 
Deo et Patti conciliavit et placavit. Sed quoniam 
vejectus a Deo est Esau, et nos adeo lactenus 
de eo sermocinati, deinceps quae ad Jacob solum 
spectant prosequamur, Etsi illud prius opera pre- 
Uum est dispicere, eur Esau paterni boni ominis 
causa, ingenti obito Jabore, difficilem se praebens 
pater graviter ejulantem benedixerit. Hoc facto, 
opinor, Isaac scelestissimam Synagogam docet, nisi 
ad Deum hominem Jesum, quem in crucem egit, 
reversa, eum regenerationis lavacro, perinde ac 
Esau patrem lacrymis, propitiet, coeleste [regnum 
cousequi non posse. Sed rursum ad vaticinium 
scrmonem referamus. « Igitur egressus Jacob de 
Bersabee pergebat Haran. Curaque venisset ad quem- 
dam locum, et vellet in eo requiescere post solis 
occubitum *'. » Jacobo solis, qui mente teneatur, 
signis divinitus erudiendo, sensilem condi solem 
oportebat, ut quam subiturus quoque erat in domi- 
pico supplicie caliginem prsesagiret. 

V5 Gen. xxv, 95. '* Gen, v, 320. ** ibid. 97. 


* Matth, 3, 28. 7* Psal. xxx, 9. 


ANDRONICI COMNENI 
Λο prioris quidem populi flgara est Esau; poste- À 


** Gen. xxv, 98. 
8 Gen. xxvi. 4, ** ibid, 12. ** ibid, 15. ** Joan. 1, 5l. 


CAPUT XX. 
Jacobi res cum Christo coltatæ. 


« Tulit de lapidibus qui jacebant, ei supponens 
capiti suo **, » Lapidem Jacob sumpsit, quoniam 
exterarum gentium populus per augustum illum et 
« angularem lapidem, » id est, Christum, ad Deum 
confluxurus erat. Igitur hic quoque auguste Ispidem 
sd caput adhibuit « Dormivit in eodem loeo **. » 
Nam etsi corpore dormiebat Jacob; at Israelis meni 
sollicitabatur : « Viditque in somnis sealam stan- 
tem super terram, et cacumen illios tangens 608- 
lum **, 1 


CAPUT XX. 


Scala Jacob typus B. Virginis, et reliqua 
Jacobi gesta. 


Sealam hic mibi Virginem Intellige, pet. quam 
in celum e terra surrigimur. « Angelos quoque 
Dei ascendentes et descendentes per eam, et Domi- 
num innixum scalz **, » Primum ad eam descendit 
Gabriel, Dominum nuntiaturus eodem faustissimo 
nuntio eonceptum iri, ex eaque jamjam Deum bo- 
minem proditurum. Deinde et ministri, ac salutis 
nostrse custodes, Servator enim meus in Evangelio 
con(rmat : « Vidcbitis coelum apertum, et angelos 
Dei ascendentes et descendentes supra Filium ho- 
minis **. » Ascendentes ad eum, qui Deus cum 
esset, homo etiam factus, inaspectabili Patri dexter 
assidens : descendentes ad homines, procurands 
eorum salutis causa, Id eniin et Paulus, mei Christi 
0s, testatus est, cujus de angelis hzc sunt verba : 
« Noane omnes sunt administratorii spiritus in 
ministerium missi propter eos qui bzreditatem ca- 
pient salutis *'? » Sed ad vaticinium revertamur. 

Atque ille eum sic est allocutus : « Ego sum Do- 
minus Deus Abrabam patris tui, et Deus Isaac **. » 
Ego. Quis? Scale imminens. Ne metue, scilicet ab 
Esau fratre tuo. Itidem et Servstor soos discipulos 
monebat : « Nolite timere eos, qui occidunt corpus, 
animam autem non possunt occidere **, » Quod eo 
pertinebat, ut terrorem lis eximeret, qui in se spem 
haberent; quomodo et bestus David felicem cla- 
mat ?*, qui in eo spem ponit. « Terram, in qua 
dormis tibi dabo, et semini tuo. » Ejus stirpem, 
non solum ex eo prognatos, sed exteros quoque 
Deus appellat. Nam ut Esau, qui filius Isase erat, 
in Synagogz felicitate numerum nullum tenuit, 
quod virtutis et Dei notitiæ iter non insistere; ita 
qui per Dei notitiam et virtutein, etiamsi ex genti 
bus sint, Christo se adjungunt, filii Israclis erunt. 
Siquidem lsraelis notatio est, « meus Deum videns. » 
Itaque qui mentem habent purgatam, ad divinum 
splendorem suscipiendum, merito lsraelis filii et 
sunt, et nominantur. Atque hanc nostram senten- 
tiam reliqua sacre Scripture facile confirmabunt s 


*! Gen, xxvi, 10, 411. ** ibid. 
* Hebr. n, 14. — ** Gen. xxvi, 1ο. 








825 


DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


Fc 


826 


« Eritque semen tuum quas! pulvis terrz; dilata- A exterarum gentium populum. Ita enim eos meus 


leris ad Occidentem et Orientem, et Septentrionem, 
et Meridiem ?*. » Videte ut quaternas mundi partes 
ssere Littere complectantur? cum Judza quotum 
ↄaliquod, et miuimum terre segmentum sit. Itaque 
Wd magis illustrans vates, addit : « Benedicentur In 
te, et in semine tuo, cunetee tribus (δει 14. » | 
est, ab exorto Jesu Christo Deo. Sin id evertere 
conamini, nulla inter voy et gentes felicitas et com- 
munio erit, sed discidium atque dissensio. Nam 
bactenus apud omnes gentes contempti, et invisi 
estis. « Et ero eustos tuus, quocunque perrexeris. » 
Quare certus hanc ab æterno oconomíiam in tua 
stirpe complendam, iter omne tuum securus de- 
curre. « Et reducam te in terram hanc, » id est, in 


Christus appellat : « Ego sum pastor bonus, οἱ 
cognosco oves meas, et cognoscunt me mea. Sicut 
novit me Pater, et ego agnosco Patrem; et animam 
meam pono pro ovibus icis '*. » Notate diligenter. 
Mam ex eo puteo adaquabsntur, quemadmodum 
Christus iu Evangelio ait : « Si quis sitit, veniat ad 
me, et bibat **, » Oves illie brutse, hic rationales. 
« Et os. ejus grandi lapide claudebatur. » Is lapis 
monumenti Servatoris Christi saxum designat. 
Eodem omnes greges cogebant, scilicet prophetae et 
spostoli ; avolutoque saxo oves adaquabant, id est, 
explicaudis sacris Litteris populum ccelesti musto 
rigabant. Rursumque saxum ad os putei advolve. 
bant. Saxum boc putei, quod saxuni est monumenti 


antiquam Adami nobilitatem restituam. « Nec dimit- B immortalis vitze, congregati duo pontifices Annas et 


tam nisl complevero universa, qu: dixi **. » Non 
deficiet, inquit, tuam stirpem felicitas, quin ex es, id 
e:t, ex Virgine, corporis quasi miscellam assumpsero. 

Quod si quis id pressius intelligere vult, Jacob 
ipsum percontetur. Ωεάο, beate Israel, quzenam ea 
sunt, quae benignus Sabaoth Dominus facturum se 
promittit? « Non auferetur sceptrum de Juda, et 
dux de femere ejus, donec veniat qui mittendus est, 
et ipse erit exspectatio gentium "*. » Audivistis pro- 
phetæ vocem nostris verbis consentanea loquentem? 
Hiud enim quod constitutum est, conceptum ante 


ssecula arcanum significat, « Cumque evigilasset — 


Jacob de somno, » id est, scientiam omnem eorum, 
que Deus dixisset, memoria complexus : « Ait : 
Vere Dominus est in loco isto, et ego nescie- 
bam **. » Et intelligentiam subobscure innuit, et 
eomprehendendi impotentiam fatetur; pavensque : 
« Quam terribilis est, inquit, locus iste 1) » 
Vere tu quidem, beatissime Israel. Valde enim ter- 
ribilis est Dei ad mortales descensus, « Non est 
híc aliud, » scilicet e scala, id est, ex Virgine Maris, 
corporatum, « nisi domus Dei, » quz est, insepara- 
b [6 unio, « et hææe porta coeli 17.) Hzc, scala, Virgo 
Simul et Deipara, celi porta est. Nam per eam 
descendet ceu in vellus pluvia, unigenitus Dei Filius. 
Hec qui viderat, atque explorate tenebat, nostis 
quemadmodum mane surgens Jacob, et lapidem ei, 
quem conspexerst, inunxerit, et votum nuncuparit ; 
$i hoc suum iter Dominus scalz ionixus fortunasset, 


Caiphas cum custodia, ad os monumenti advolves 
runt, Et Jacob duos pastores allocutus. Illic sane 
Jacob duos pastores, hie Salvator noster atque 
Deus, velut alter Jacob, duos pontiffces. En, inquit, 
diei multum adhue est ; longum ponitendi spatium ; 
nec tempus est cogendi pecoris, tempus illud se- 
cundi mei adventus, quo oves ab hazdis separem. 
Adaquate oves, Dei notitiam per actus penitentie 
docete, et pastum ite; hoc est, in seterna taberna. 
cula eoncedite. Ad quem illi, Non possumus, in- 
quiunt. Idem responsum et pontifices ovium pastorl 
dederunt. Non possumus, qui Deum interfecimus, 
sd frugem et poenitentiam redire ; nisi coactis om- 
nibus gregibus, gentium scilicet, amoveatur saxum 


C ab ore putei, sacre Scriptura tanquam tegumentum 


a lege amolitum sit; et iia adaqueuus greges. Nam, 
auctore [saia : « Cum plenitudo gentium íutraverit, 
tunc omnis Israel salvabitur **. » 

Adbuc eo cuw illis colloquente, id est, Judæorum 
Synagogam commodum castigante : « Et ecce Ra- 
chel veniebat cum ovibus patris suj **; » scilicet 
gentium Ecclesia. Hic conspicatus Jacob, Christus, 
gentium Ecclesiam, Laban sux matris germani 
filiam, id est, ex Synagog:ze gerinano ascitam, Nain 
in novam Ecclesiam cooptantur partim ex genere 
Esau, alii ex 1smael, partim nati ex Nachor, partim 
ex Lot, itemque ex [fiiy Ceture; qui Synagogæ 
germani sunt, quippe omnea Abrabem stirpe editi. 
Et egressus Jacob, id est, Dominus noster Jesus 


eum sibi Deum fore; et lioc saxum, quod figuram D Christus ex mortuis excitatus, avoluto saxo al ore 


contineret impolluti ejus corporis, Dei domum. 
Quin et decimas ei daturum : qua re Synagogam 
jnstruebat, quæ omnium domi natorum decimas 
penderet ; et spiritualem ac novum populum signi(l- 
cabst, qui tolius statis sum atque τι decimas 
consecraret. Itaque a Deo itineris compos, atque ad 
Laban incolumis perductus. « Vidit (nam Mosis 
fterum verba tractemus) puteum in agro, » id est, ín 
eorpore fontem immortalis vitae. « Duos quoque gre- 
ges ovium accubantes juxta euin 15, » Judzeorum et 


putei, id est, a foribus monumenti, ac quod est iu 
lege pingue, εἰ intricatum amolitus, sue matris, 
Synagoga, ut jam diximus, germani oves adaquavit, 
immortalitatis vitzeque fluento ; ut in Evangelio ait : 
« Qui biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet 
iu siernum : sed aqua, quam ego dabo ei, flet. iu 
εο fons aqu: salieuiis iu vitam zternam **. » Atque 
hzc quidem meus amor Jezus. Jacob vero Rache- 
lem deosculatas est; itidem et novam Ecclesiain 
Dei Unigenitus complexus est. 


"! Gen, txtrin, 14. Τε ibid," ibid, 45. * Gen. xíix, 10.- Τὸ Cen. xxsin, 16. τα ibd 47. "" ibid, 


** δει. xxix, 2. '"* Joan. x, 14, 15. ** Joan. vin, 57. 


8* Joan. 1v, 44. 


5! fs. Lix, 20; Rom. xi, 25. ** Gen. ας, 9. 


8217 
| | CAPUT XXII. 
Due Jacobi uxores, quid significent, 


Sed ne recensendis singulis prolixus videar, et 
rem ad exitum perducam : Jacob bis septem anno- 
rum serviiio duas conjuges duxit, priorem Liam, 
alteram Rachelem ; quarum illa Synagogam, hæe 
Christi Ecclesiam reprzsentabat, Sciendum est au- 
tem, priorem studio et amore posterioris a Jacob 
accep!am fnisse, Nam Rachel cum formosa esset, a 
Jacob amabatur, ut a Christo gentium Ecclesia. 
]que verum esse, ipse sacr Litierze testimonium 
dieunt : « Lia vero lippis erat oculis, » sque ac 
Synagoga impotens ad spectandum divinum splen- 
dorem : « Rachel decora facie, et venusto aspe- 
ctu 5. » Dt gentium Ecclesia, Dei agnitione et 
virtute. locupletata. Et rursum : « Servivit ergo 
Jacob pro Rachel septem annis, et videbantur illi 
pauci dies pra amoris magnitudine **, » Et paulo 
post : « Amorem sequentis priori pretelit **, » ia 
et Christus gentium Ecclesiam plus quam Synago- 
gam amavit. Nam et hauc sibi desponderat, sed per 
sequestrum Mosen, quemadmodum et Jacob Liam 
amore Rachelis; cum gentinm Ecclesia Christus, ut 
Jacob cum Rachele, os junxit : quemadmodum per 
vatem Dens in hanc sententiam aperuit : « Et non 
docebit ultra vir proximum snum, et vir fratrem 
suum dicens : Cognosce Dominum; omnes enim 
cognoscent me a minimo eorum usque ad maxi- 
mum *!, » Atque hzc in presentia de Jacob suffi- 


ciant : nam de eo et in descensu in /Egyptum, ei in € 


Pharaone adorando wentionem faciemus. 

]gitur in primis observandum est, Israelem, gi- 
gnendis duodecim Patriarchis, institnisse Syuago- 
gam ex Lii» natís : per concubinas vero, extraneas 
molieres significasse, quas generi suo accenseri 
passus sit; per Rachele satos, Christi et proditoris 
Jud: exermpla notasse; in Josepho Christi, in Ben- 
jamin Judz proditoris. 


CAPUT XXIII. | 
De Josepho allegoria Christo tributa. 
Quare hoc quidem loco, onissis decem, de Joseph 


et Benjamin verba faciamus. Sed neque hoc pre- 
termittendum est nobis, cur 4 parente aufugiens 


ANDRONICI COMNENI 
À Ceterum Joseph opud fratres invidia Iaborabat **. 


323 


ot et apud Judæos post Christus : sic enim scribit 
in Evangelio dilectàs ille Josnnes : « In propria 
venit, et sui eum non receperunt **. » lili propter 
factam ei a patre versicolorema tunicam, et somnia, 
oderant fratrem ; Juda Christum propter quamdam 
mentalem quasi purpuram, quz ei ccelestis Patris 
benignitate jam ex virgineo ventre, tinctura velut 
discolori contex!a fuerat, ac demum propter lucn- 
lenta etiam miracula, persequebantur. llli (ratri 
invidentes quaerere : « Nunquid rex noster eris? 
aut subjiciemur ditioni tuz *!'?» Judaei vero in 
porticu Salomonis circumdederunt Emmanuelem, 
et dicebant ei : « Quousque animam nostram tollis ? 
Si tu es Christus, dic nobis palam **. » Illi missum 


B ad se ab parente fratrem conspicati, inter se ja- 


clare : « Ecce somniator venit; venite occidamus 
eum, et mittamus in cisternam veterem **, » Judazrl 
opificem suum ab inaspectabili Patre missum cer- 
nentes, dicere : « Hic est haeres, venite occidamus 
eum, et habebimus hareditatem ejus **. » Illi apud 
patrem defensionem, hi apud Pilatum meditari : illi 
ab iniinani fera devoratum confirmare; hi : « Hune 
invenimus subverteniem gentem nostram, ei prohi- 
bentem 4ributa dare Caesari, et dicentem se Cliri- 
stum regem esse **, » Πο Ruben hortari ὁ « Νου 
interficiatis animam ejus, nec effundatis sangeinem, 
sed projicite eum in cisternam hanc **; » scilicet ut 
eum manibus eorum eriperet, Hic Pilatus, ut Chri- 
stum e Judæorum manibus eriperet, negare : « Nul- - 
lam causam mortis invenio in eo : corripiam ergo 
illum et dimittam *'. » Illic Rubeni fratres ohtem- 
perare; hic Judei, ut omnium ceruentissimi, Pilati 
verba refutare. Sed illic Ruben propter orationem, 
fraterne proditionis baud sane iusons est; peque 
hic Pilatus a Dominicae ezedis crimine liber, 

Verum ne dicendi brevitate minus perspicue Jo- 
sephi argumentum proponsm, ipsamet prophetica 
verba in medium producta inaudite : « Confesum 
igitur, ut pervenit ad fratrea suos, nudaveruot eum 
tunica **, » [lli dereptam tunicam patri servant; bi 
detractas Christo vestes partiuntur. Et accipientes, 
« Miserunt in cisternam **; » illi arreptum in spe- 
cum deturbant, hi-exanimatum ín monümentwto 


Rachel, ejus idola surripuerit ** Certe non ut clam p deponunt. Et cisterna erat vacua, quæ non habebat 


baberet, sed ut aboleret, Λη scilicet qux» Christi Ec- 
clesie exemplum contineret, paterno quoque simu- 
lacrorum cultu. dimisso, simulacra exitio se datu- 
ram innuit? Nam ut a Jacob vestigsta haud tenuit 
Rachel; ita et altero Jacob, Salvatore meo Christo 
exorto, gentium Ecclesia, paternam soam impieta- 
tem ignominis et excidio dedit, Ac quemadinodum 
illos ex gentibus Christus non admittit cum simu- 
Jacris, ita nec Synagogani cum Judaicis victimis, ac 


circumcisione. Atque lic quidem sic habent. 

** Gen, xxix, 17. ** ibid. 20. ** ibid. 30. 
* Joan, 13, 11. *! Gen, xxxvi, 8. 
c. xxi, 2... " Gen. xaxv 5, 22. 
? Joan. xvi, 23. 


9! Jerem. xxxi, 34. 
** Joan. x, 24, *! Gen. xxxvii, 19, 20. 
9? Luc. xxiv, 32. ** Gen. xxxvii, 320. **. ibid. 94. 


aquam. Quemadmodum illic specus aquam nea ha- 
bebat, ita neque hie monumentum mortis vins, 
« Et sedentes ut comederent panem ! ; » iili, eo im 
specum detruso, sedent ad cibum capiendum ; Judaei 


. post Dominicam cxdem Pascha faciunt. Sic enim 


habet Evangelista : « Et ipsi non introierunt in 
praetorium, αἱ non contaminarentur, sed vi msu- 
ducarent Pascha *. » Notate diligenter Scripturse - 
mentem, Sublatis oculis. anímsdvertunt, Nam post 
sumptum a Juda Dominicum panem intravit jp eum 


*?5jbig. 59.  ** Gen. xxxvi, 4. 
** Matth, τσι, 98... ** Lue. 


! jiid. 95. 

















849 . 
Satanas, ut ih Evangeilo Joannes docet *, Et ecce 
lamaelitæ vi tores venerunt de Galaad. Josephi 
enim, ut et.Cbrisi, emptores ex circumsione esse 


oportebat. 
CAPUT XXIV. 


Camelus in Scriptura odium significat. 


Et eamelí eorum aromate, et resina, atque stacte 
onusti erant. Camelos nominans, Anna et Caiphæ 
corpora, pontificali stola amicta, notat. Est autem 
camelorum genus injuriarum retinentissimum. ]ta- 
que figura quoque odium adversus veritatem desi- 
gnabat. Qui ea in Egyptum Importatum ibant, per- 
inde »c ilii círeumcisi operam dabant, ut Deum 
hominem Jesum ad inferos demitwrent. « Dixit 
ergo Judas fratribus suis : Quid nobis prodest, si 
occiderimus fratrem. nostrum, et celaverimus san- 
gainem ipsius? Melius est, 0! venumdetor Ismaeli- 


tis, et manus nostre non polluantur : frater enim ˖ 


et caro nostra est *. » Oportebat tum quoque ven- 
ditionem per Judam fleri, quoniam et nunc Serva- 
toris venditio per Judam proditorem facta est, Sed 
ille fratrem liberare volens, venditionem eis suasit : 
duobus enim malis comparandis, minus elegit; Isca- 
rioles, qui doctoris cedem spiraret, nec perficere 
posset, pontificibus eum venumdat. Idque etiam Sal- 
vator meus Pilato demonstrans ait : « Propterea qui 
me tradidit tibi, majus peccatum babet *. » Proh 
proditoris audaciam, et doctoris humanitatem! 


gitur ejus fratres. extractum eduetomque ex 
cisterna Josepbum, lsmaelitis vendunt in Egyptum 
abducendum. Illi quidem sic. Judaei Jesum Pilato 
traditum, in crocemque sablatum, morti demise- 
runt. Acceptis ab 1 aureis viginti. Illi aureos vi- 
ginti ; proditor argenteos triginta accipit, « Rever- 
sus Ruben ad cisternam, non invenit puerum *. » 


Που Servatoris α mariuis resurrectionem notat. - 


Nam ut illie Roben Jesephum non invenit, ita aec 
Petrus Christam in monumento *. « Tolerunt autem 
tapicam Joseph, et in sanguine bsdi, quem occi- 
derant,. tinxeront *. » Illi accepto capro tunicam 
cruore imbnunt : hic caper atque tunica Verbi as- 
sumptum jntellipendum est : quo interüeiendo, 
Judsi corpus ejus cruentarunt, Jeremis enim ex 
Chris persona hac sunt verba : « Et ego quasi 
agnus mansuetos, qui portatur ad vietimam; et non 
cognovi, quia cogitaverunt super me consilia *. » 
Videte ut ovis ubique ipsius ussump!i figuram desi- 
gnet '*. Missamque versicolorem tunicam patri re- 
presentsnt, Nam unigene tunicam Deus οἱ Pater 
cruentam accepit, Et ei significant : « Hanc inve- 
mimus : vide utrum tunica filii tul sit, annon **. » 
lidem et Judzi de Christo dicebant : « Conlidit in 
Deo : liberet nonc, si vult eum '*, 


3 Joan. xis, 97. * Gen. xxxvni, 96, 27. 


9 Gen. xxxvi, 31. * Jerem. i, 19. 
xxxvii, 39. δή, 34. ο ibid. 35. 
3. ?** Psal, cix, 4. *! Hebr, vu, 17. 
xxxix, 90, 22. 


1€ jhid. 1 


DIALOGUS CONTRA'JUD.EOS. 


5 Joan. xix, 11. 
16 ]sa. pu, 7. 


19? Sap. i, 16. 





830 
CAPUT XXV. 
Inridia, fera crudelis, 

Observate figuras : « Cum cognovisset pater ait : 
Tunica fllii mei est, fera pessima comedit eum '*. » 
Eienim vere immanissima fera est invidia, ac multo 
etiam plus. Nam fere bominum tantum corpora 
mandunt ; bec cum cerporibus animos etam prodit... 
Nec solum Jacobi filios, h»c invidia fratris vendi- 
tores, sed Judaeos quoque Del percussores effecit, 
« Scissisque vestibus, indutus est cilicio, lugens 
fllium suum multo tempore !*, » Et hic videre est 
non mediocri dolore coelestem Deum et Patrem, ex 
hac Christi injuria atque. cede affectum. « Congre- 
gatis autem cunctis liberis ejus, ut lenirent dolorem 

B patris *5, » Ex omni memoria, Deo charos simul et 
cbaras Scriptura significat, « Noluit consolationem 
accipere !*; » tam graviter enlm Judei offenderunt, 
ut deprecationem respuat, quantumvis animum in- 
ducal quis precari pro iis. 1d quod per vatem 
Deus testatur in. hæe verba : « Si steterit Moses et 
Samuel coram me, non est anima mes ad populum 
istam ', » nec exaudiam eos, exposcentes pro iis 
pacem, ut ante, Ita ut quz in medio sunt dimittam, 
Josephum ín Zgyptum abduxerunt :*, 


CAPUT XXVI. 
Joseph in Egypto ad summos honores evectus. 


Ibi, setis omnes legisperiti, Pharaonis magistro 
equitum veniisse, eumque hominem dextrum de- 
C prebensum, omni sus ſamiliæ, cunctisque domesti- 
cis a Putiphare præſecium foisse; heram vero, ut 
formosum esse conspicata fuit, eum amasse; sed 
negantem secum nequitías facere, arrepta veste, 
quo proba videretur, marito prodidisse, Ita sane et 
Synagoga Christum prius dilexit, inter homines 
longe formosissimum "5; cum eum et pontificem ad 
rationem Melehisedechi cooptavit *^, ei sine matre 
ip colo, sine patre in terra confirmavit **. Sed nec 
qute Synagoge plscerent, facere volentem, et »sei- 
due incessentem et eastigantem, ut ait Salomonis , 
Sapientia : « Tanquam nogaces sestimati sumus ab 
illo, et abstinet se a viis nostris, tanquam ab ím- 
mundiuis **; » ium vero vestimentis. exnendum 
Pilato tradidit, sacrificium se Deo facere credens. 
illic Putiphari /Egyptia : « Adduxisti servum He- 
breum, οἱ illoderet mibi **, » Hic Synagoga Pilato : 
t lmproperat nobis peccata legis, et diffamat in nos 
peccata discipline nostra **. » [llic Putiphar cor- 
reptum Josephum in carcerem compegil, quo ín 
loco vincti regis tenebantur ** : hic. Pilatus Domini 
mel captivi animam ad inferos demisit; ubi in te- 
nebris jam olim sauctorum manes tenebantur. lilie 
custodi: magister Josepho carcerem in manus com- 
misit, nec de iis qux inibi fierent, post eum cogno- 


4 


6 Gen. xxxvi, 90. ? Joan. xz, 6, 7. 
xxxvi, 92, '! Matth. xxvr, 42. !* Gen. 
* Gen. xxxix, 7 seqq. '* Psal, αν, 
* Sap. n, 12. ** Gen. 


!! Gen. 
Jerem. xv, 14. 
35 (sen, xxxix, 17. 


83 


ANDRONICI COMNENI 


831 


scebat ; hie meus Salvator atque Dens, abruptis in- A misericordiam; » mea ope in fratres benignitate 


ferorum vinculis, calcstoque custode diabolo, san- 
ctorum an mas liberavit. 


« llis ita gestis, accidit ut peccarent duo eunuchi, 
pincerna regis Agypti, et pistor, domino suo **, » 
id est, exterarum gentium et Judxorum populus. 
Nam prior erat geutium, qui, ut idololatra factus, a 
Deo defecit, tunc Judaicum populum per Abraham 
sacrificium instituit, « Videruntque ambo somniutn 
nocte una *?', » id est, Dei mortem recogitarunt. 
Sed illic 4 Josepho dissolutio est, hic a Deo. Quare 
merito Josephus : « Nunquidj non Dei est interpre- 
tatio **? » Verum prasiat ea. somnia, que quidem 
exempla habent rerum futurarum , verbo tenus 
receusere. Tum Josepho « somnium suum narravit 
prior prepositus piucernarum, » scilicet gentium 
figuram ferens ::« Videbam coram me vitem **, » 
Vitem hic intellige dulcem Jesum; sic euim ait in 
Evangelio : « Ego sum vitis, et Pater meus agricola 
est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, 
tollet eum : et omnem, qui fert fructum, purga- 
bit eum, ut fructum plus afferat ?*. » Contra me, 
id est, contraris, et iu Christum impie sffectae 
erant gentes. « Et in vite erant tres propagines *!, » 
eaque germinans; nam post triduum Christi resur- 
rectio emicuit. Florem eliciebat, apostolos et mar- 
tyres, unde uvarum racemi meturescebant, mar. 
tyrum sanguine.rubeban!, « Calicemque  Plia- 
raonis in manu inea : tuli ergo uvas, et expressi in 


utitor, id est, sanationum prodigia patrato. « Ut 
suggeras Pharaoni 85.» Notate diligenter Scriptures 
mentem. llla (17) ad dignitatem ; hzec ad martyrii 
tolerantiam pertinent. Nam quod ait, ejusmodi est. 
Deductus ad principes et reges, meorum dictorum 
recordator : « Ponite in cordibus vestris non prze- 
meditari, quemadmodum respondeatis. Ego enim 
dabo vobis os et sspientiam, cui non poterunt re- 
sistere, et contradicere omnes adversarii vestri **. » 
Hactenus Servator. « Ut educat me de isto cat- 
cere **, » 
CAPUT XXVII. 


Calumnia vis quanta. | 

Iitie Josephus à pregustatorum magistro conteo- 
dit, ut se ex carcere educat : hic clemens Je:us a 
populo e gentibus asserto, ut sea Judaeorum calum- 
niis vindicet : vere enim grande sceleris przsi- 
dium (18) calumnia. Nam.si vel ad Christum meum 
grassari est ausa, quis vero eam facilc contemnat? 
Atque id verum esse, sequentia audite : « Quia 
furto sublatus sun: de terra Hebraeorum 57. » lloc 
est, Pilato a Judzis calumnia proditus. Ea quse eit, 
explicat evangelista : « Hic dixit : Possum destruere 
templum Dei, et post triduum reszdificare illud **. » 
Itaque calumnie impudentiam videntes, eorum 
sceleris: excellentiam miramini. Neque hic quid- 
quam feci, mall scilicet, quamobrem ine in banc 
specum detruderent : illic Josephum in specum; 


calicem quem tenebam, et tradidi poculum Pha. (; hic Jesum in monumentum. 


raoni **, Hoc incruentum novæ Ecclesia sacrificium 
notat, « Respondit Joseph : Bzc est ipterpretatio 
somnii : Tres propagines, tres adhuc dies sunt: 
post quos recordabitur Pharao ministerii tui, et 
restituet te in gradum pristinum : dabisque ei cali- 
cem juxta officium tuum, sicut ante facere con- 
sueveras **, » Ac Josepbi quidem ad pincernam 
hec snnt verba. Meus autem Servator atque Deus 
gentibus recipit, 6656 binc ad triduum a resurrectione 
discipulis suis et apostolis mandaturum, qui acce- 
plas tingant in nomine Patris et Filii, et Spiritus 
s&ncti : seque daturum regnum atque sacerdotium 
Jisdem, cujus cconomiz mysterium obiture essent 
jn pane et vino, quod Melchisedech, qui e geutibus 
esset, per figuram Abrahamo reprasentavit ; eaque 
ideo se facturum populo ex gentibus converso spo- 
poudit, quod is Christum sontibus adnutneratum 
conspicatus, Deum tamen coufessus fuisset. « Tan- 
tum memento mei, cum tibi bene fuerit. » Hoc a me 
accepto beneficio, sepulturae atque resurrectionis 
memoriam iudelebilem habeto. « Et facias mecum 

** Gen. xL, f. 


3! Gen, xv, 5. ** ibid. 8. 


** ibid. 9, 10. 


Sed, jam tempus est, et pistorum magistri som- 
nium, qui Judsoram populi exeniplum babetur, 
recensere. Igitur pistorum magister : « Et ego vidl 
somnium : Quod tria canistra ſarinæa. » Tria canistrg, 
tres quali sunt, quz tria gravia Israelitarum flagitia 
censentur ; idolorum cultos, vatum czdes, et Christi 
occisio. « Haberem super caput meum, » id est, 
gererem eorum facinora, « Et in uno canistro, quod 
erat excelsius, » scilicet supremo flagitio, « portare 
me omnes cibos, qui (lunt arte pistoria. » Hze 
cotum in eos ex varii generis hominibus cogen- 
duin (19), ceu ad opus regalis potentiz, designant, 
« Àvesque comedere ex eo ?**. » Excisa enim est 
propter crimen interfecti Christi οἱ Judzorum 
graves offensas Hierosolyma. « Respondit Joseph : 
Hzc esi interpretatio somnii. » En somnium, ejus- 
que interpretationem : « Tria canistra tres adhue 
dies sunt, » Abhine tres dies, scilicet a Jesu resur- 
rectione ; « post quos auferet Pharao caput tuum. » 
Illic Pharao pistorum magistrum ; hic capite Judaeos 
uruncat Christus, qui princeps atque rector est; 


3? Joan. zv, 1, 9. 2 Gen. xt, 10. 


9 ibid. ?* ibid. 11,12. ** ibid. 14. ** Luc. xxi, 14, 15. ** Gen. xt, 14. *' Geu. x1, 15. ** Maub. 


xxvi, 61. 5 Geu. σε, 16, 17. 


(17), Petebat enim Josephus, ut se apud Pha- 
paonent in. gratia. poneret, à quo deinde ad dignitas 
tera eveheretur. 


(18) Ὀχύρωμα, quod nomen usurpatur et pro car- 


cere, in quei coujectus est Josephus, unde.hsec al- 
lusió petita, 

(19) Manum et exezcitom a Vespasiano llieroso- . 
lymis admoveudum., 








833 


DIALOGUS CONTRA JUD/£OS. 


834 


 &ac euspendet te in cruce, » prob! stirpitus delebit, A tionis freuis, atque ad ejus metam sacrarum Litte - 


« et lacerabunt volucres carnes tuas **. » In israeli- 
tarum captüvitate, ut ante diximus. Eaque vera 
esse, audite Christum inter ipsos cruciatus inulierí- 
bus Hierosolyinitanis loquentem : « Filie Jerusa- 
lem, nolite flere super me, sed soper vos ipsas 
fete, et super filios vestros : quoniam ecce venient 
dies, in quibus dicent : Beaiz steriles, et ventres, 
qui non genuerunt, et ubera qua non lactaverunt : 
quia si in viridi ligno hec faciunt, in arido quid 
fiet  ? » Si insontem me, inquit, Romani neci de- 
derunt, quid non facient per omne genus flagitii 
volutatis? « Exinde dies tertius naialitius Pharaonis 
erai : qui faciens grande convivium pueris suis, 
recordatus est inter epulas magistri pincernarum, 
et pistorum principis, Restituitque alterum iu locum 
suum, ul porrigercet ei poculum : alterum suspeudit 
jn patibulo **, » Atque bzc quidem rex Pharao na- 
tali sibi die inter suos designavit, At Πες regum ex 
mortuis redux, inter sanctos una suscitalos, præ- 
gustorum magistri, id est, novi populi, mentionem 
fecit ; scilicet ex quali impietatis prsecipitio ad quale 
Dei notitiz: fastigium pervasisset ; rursumque Ju- 
daici, ex quali adoptionis fastigio in quale se 
Christi cædis barathrum deturbasset. Quibus rebus 
et norum populum, ut jam dixi, ornavit atque ser- 
vavit, et Judaicum ignominia et excidio dari per- 
misit. Sin dicat quispiam, utrumque simul et pariter 
Ώου contigisse : esio; aL ex eo die uirumque scitum 
sanctumque est. 
CAPUT XXVIII, 
Mosis historia mystice explicata. 

Sed hzc de Joseplio sufficiaut, et jam porro pro» 
phetsrum centrum, deiscium, atque a Deo scitum 
et cognitum Mosen aggrediamur. Quanquam illud 
quoque lgnorandum non est, Josephi in. /Egyptum 
sSdventum secundam praesentiam notare, Nam ut 
1119 fratribus se prodidit, ita et Judei tandem ali- 
«quando Christin. agnoscent; ut fert hoc Zacharize 
prophete effatum : « Et aspicient ad me, quem 
confixerunt 5. » Et quemadmodum illos poenitentia 
ductos, ex Chananza ad se adventaides, Josephus 
cum omni familia aluit; sic quotquot toto hoc orbe 
Judaici nominis sunt, si poenitentes Christum vere 


raram tanquam curriculo reducto, pro virili αυτί» 
gari. Igitur circum Mosen ac Ægyptum, et Pharao- 
nem, ejusque duaes currum ducturi, age in primis 
cujusque significationem edamus. Euinvero sic 
habendum est, Mosen mei Christi ac Servatoris Dei 
figuram exemplumque ferre, /Egyptum Orci, Pha- 
r»onem diaboli, qui ieute informatus qua-i quidam 
Pharao est, non equidem secundum regiam digni- 
t3tém, sed elationis frustrationem, «duces ejus 
angeios et operas. Jam figuras videte. Nam ut 
Moses a Pharsone profugit 0, sic Chri:tus ος 
ΑΡΕΥΡΙΟ in Judeam concessit, Osee vatis dicto 
comprobando :« Ex Egypto vocavi filium meum **, » 
]lie ad Madianitas ingressus, secundum puteum 
consedit 07: Jesus ex itinere fatigatus secundum 
fontem **. Πίο pontifex Madianita septem (lias 
liabebat, quæ ejus oves pascerent **; hic septenis 
Spiritus donis, Deo et Patri. gentium Ecclesia, ex 
varii generis atque lingua mortalibus coacta, pasci- 
tur, demissa hereditaria impietate. Iilic Raguelis 
filie in Mosen iacidunt; hie in Christum ex genti- 
bus nate, quarum prima adfuit e Samaria. Illic 
venientes pastores eas pellebant; hic Synagoge 
pontifices, et pastores exteras persequebantur. Illic 
surgens Moses, profligatis pastoribus, et aquam eis 
hausit, et pecus adaquavit **. Hic Christus ex mor- 
tuis resurgens, scelestos et falsos pastores fugavit, 
sibique fldem habentes, 9008 viva, id est, divino 


0 500 colestique praeconio rigavit ; addens : « Si quis 


sitil, veniat ad me, et bibat δὲ. » Ille Raguells filize 
ad patrem suum regress, Mosis studium conimen- 
dant "*; Sumaritana ad Natalem reverse, mei 
Servatoris amplitudinem praedicat. Raguel quzrit 
ex filiabus, ubi sit? accerserent hominem,quo cibum 
caperet. Hic ccelestis panis ; « Ego cibum, inquit, 
habeo, manducare, quem vos nescitis 3, Moses 
ibi apud hominem degit, eique ille Sephoram filiam 
elocat ** : meus Servator in Samaria considens, 
et eam collustrans, bellam gentium Ecclesiam de- 
sponsat : nam Sephora Judais bellam, seu col- 
lustrationem notat. Jam vero duos Mosis filios ob- 
servate, qui ad duo federa trahuntur, quorum lex 
Gersami nomine ceusestur, qui quidem peregrinus 


Dei Filium confiteantur, cos coelesti et immor- D fuerat ; nondum enim in promissam terram lIsraelita 


tali pane alct, ut iu Evangelio testatur: « Ego sum 
panis vivus, qui de collo descendi. Qui manducat 
meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet 
vitai zlernam , » et in judicium non veniet (20), 
$ed « ego resuscitabo eum in novissimo die **. » 
Suscitatiouem hic nón illam mortuorum, qua omnes 
suscitandi sunt, sed decessoris Adami, significans. 

Sed tempus jain est, captis Mosaice iuterpreta- 


ipvaserant; Gersam autem Judzis idem est, quod 
peregrinus. Porro Eliezer novi foederis Christi Do- 
mini figura est; quippe hoc federe ineundo Deus 
terris opitulatus, eas a fraude (21) vindicavit. Naim 
Eliezer Judiis perinde est ac si dicas opitulator. 
Sed prxstat Exodi quoque vaticinium verbo tenus 
recensere. « Post multum vero temporis. » Quod 
temporis longi spetium propheta siguificat ?* Delicii 


^ Εχοά. n, 15. "*' Luc. xxm, 28, 29, ** Gen. xr, 20. '* Zach. xu, 10. 9 Joan. vi, 51, 54. 


ο” Gen, ΧΙ, 195. ᾖὉ Osee xi, 4. 


*! Exod. n, 45. * Joan. iv, 6. 


* Exod. i, 16, 18, ** ibid. 19. 


sejq. ** Joan. vi, $7. ** Exod. n, 19. ** Joan. iv, $2. '* Exod. u, 21. 


(20) Hiec non sant in Vulgata. | 


(21: Scilicet diaboli, quomodo etiam suspicor legendum. 


— UERGG T€ 


835 - ANDRONICI COMNENI 836 


ctorum manes, apud inferos captivi, « propter opera 
vociferaii suut ; ascenditque clamor eorum ad Deum 
ab operibus **. » Alio. dicente : « Educ de custodia 
auimam meam **; » alio : « Deus, ostende faciem 
tuam, et salvi erimus '; » alio: « De profundis 
«lamavi ad te, Domine, Domine, exaudi vocem 


meam **; alio : « Fiant aures tuz intendentes in 


wocem deprecationis mex **. » Horum omnium 
querimoniz ad Deum pervenerunt. « Ác recordatus 
est foderis, quod. pepigit cum Abraliam, Isaac, et 
Jacob **. » Illic cum Abrahamo, hie cum primigenio 
Adamo. « Fi respexit Dominus fios lsrael, et 
vognovit eos *! ; » id est, nostra tanquam niscella 
fnduenda bomo factos est, simile simili expurgatu- 


. mortalis. « Ihgemiscentes Glii Israel, » d est, san- A apparavi. « Ei ait: Ego sum Dens patris tui, Deus 


Abraham, Deus 1saae, et Deus Jacob. » Quod dicit 
ejusmo/i est; Ego Deus Abraham, Deus lsaac, et 
Deus Jacob, olim in Virginis utero, benignitate 
seeterni mei Patris, ei ter sancti Spiritus ope degam. 
« Abscondit Moses fsciem suam: non enim audebat 
aspicere contra Deum 07. » Divini Verbi ad homines. 
degressum et incarnationem stupebot, et admiraba- 
tur. « Cui ait Dominus : Vidi aflliciionem populi 
mel in ÆEgypio, et clamorem ejus audivi propter 
duritiam eorum qui praesunt operibus **. » Vidi, 
inquit, vexatos apud inferos sanctorum manes, ab 
lufestis, nec quidquam ad mala opera urgentibus 
improbis demonibus (quos et operis exactores eo 
nomine appellat); eteuim revera, cum a Deo per 


vus. « Moses áutem pascebat oves Jethro soceri sui B ignorantiam abimus, tune in peccati luto versamur, 


sacerdotis Madian ; » illic Moses brutas soceri sui 
sacerdotis, hic Christus, aller Moses, rationales 


*elerni Patris oves pascebat, « Cumque minasset 


gregem ad interlora deserti, venit ad montem Dei 
lloreb **; » nain rationalis pecoris pastor ac Deus, 
ex impietatis solitudine oves abdnctas, ad montem, 


. qui est Dei notitia, et ad celestem ac perpetuam 


Hierosolymam compulit. « Apparuitque ei angelus 


Doniini in flamma ignis de medio rubi : et videbst 


quod rubus arderet, et non combureretur ** ; hoc 
índivisam atque impermultatam Verbi divini com 


umana natura unionem ex charitate susceptam 


designat. Nam velut rubum ignis amplexus est; ita 
ei Deus Verbum subjects sub peccatum Adami de- 
lieto naturse societatem iniit, expers peccati, quo 
nes quoque peccato invictos compararet alter 


Adamus, οἱ recreationis nostras princeps, sque ae 
. prior creationis. « Dixit ergo Moses : Vadam et 
. vídébo visionem hanc magnam, quare non .combu- 
 pstar rubus **. » Recie obstupuit Moses, qui id 
 fantum ostentum esse figuram eventuri arcani pro- 
ipiecerei, liquido demonstrans, divinam Verbi na- 


turam cum bumanitatís modo, si quidem vellet, 


. eopulandam : nam ei quidem cuncta faciendi est 
potentia, | | 


' « Cernens autem Dominus, quod pergeret ad vi- 
dendum, vocavit eum de inedio rubi, et ait. » Hllic 
Dominus angeli specie visus Mosen inclamavit; hic 


exactoribusque obnoxii sumus. At Dei notitiam li- 
bertatis gratia consequitur. « Et descendi ut libe- 
rem eum de manibus /Egyptiorum. » Conscius vani 
hominum studii erga immolata idolis, descendi a 
Patre nequaquam separatus, ad eripiendum daemo- 
nibus orbem terrarum. « Et educam de terra illa; » 
contumaciz et mortalitatis, « in terram bonam, » sci- 
lieet immortalitatis, et Dei notitiæ, « quz fluit lacte 
et melle *, » Ex ea terra lac et mel : ex Dominico 
corpore aqua et sanguis scaturiunt. Id enim et ignis 
cum rubo copula designat; per ardorem patibile et 
mortafe corpus, per incolumitatem ex ardore, Dei« 
tate, qua invicta, iislhiaud longum vincenda esset, 

ε Clamor ergo filiorum lsrael venit ad me '*. ν 
Ulie accepta Israelitarum Wnploratione, hic omnium 
ex Ádamo natorum, perspeciaque violentia, qua ab 
Agyptiis urgentur; non solum post, sed etiam 
ante implorationem (animos enim scrutor) dæpio- 
num violentiam novi, « Sed veni, et mittam te ad 
Pharaonem. » Hoc Patris benignitatem monstrat. 
« Ut educas'populum meum, filios lsrael **. » lllie 
]sraelitas; bic omnem hominum coetum ex Orcj 
vinculis. Nam Orcus insonte ac vivifico corpore 
gustato, etiam quos juste captivos habebat, dimisit. 
ε Dixitque Moses ad Deum : Quis sum: ego, ut 
vadam ad Pharaonem, et educam filios Israel de 
JEgypio '*? » Hoc velut ex persona corporis ad 
divinitatem cum eo copulatam propleta dixit. Et 


Gabriele Virginem allocuto, in eam Deus immigra- D ille : « At tecum ego descendam, rursumque ascen» 


vit. « Moses, Moses **;» nomen ingeminat, ut at- 
lentius, quz» dicerentur, audiret. Quid est? inquit 
jlle. « Ne appropies, inquit Dominus, huc : solve 
calceamentum de pedibus tuis. » Nemo impuris pe- 
dibus ad decurrendum pacis Evaugelium contendat, 
aut calceis indutus, exsanguibus, inquam, pellibus ; 
per quas concitaize, atque vitiosæ, et ſodæ, mortis 
&uetores, cogitationeg notantur, Virginis arcanum 
investiget. « Locus enim in quo stas, terra saucta 
est **, » Nam przsacraium meum regium palatium 


dam 15, » Hoc vicissim dictum a Deo ad corpus cum 
divinitate copulatum accipite, Nam et ad inferos 
Deus cum anima descendit, et quod Deus assum- 
pserat, cum eo non solum ex Orco in terram, sed 
ex terra quoque in colum, omnibus celestibus 
copiis stipatum ascendit. Àc ne disputationis suavi- 
tatem verborum assiduitate ingratam comparemus, 
age, historiam omnem Mosis compendio, et tanquam 
digito notemus. 

lgitur Moses in Egyptum degressus est; dulcis 


** Exod. n, 35. ** Ps3l. cxt», 8. "' Psal. txxix, 4. ** Psal. viti, 20, ^** Psal. cxx, 1. ** Exod. 
Wn, 94. ο) ibid. ** Exod. m, 4. ** ibid. 2. ** ibid. 5. ** ibid. 4. ** ibid. 5. *' ibid. 6. ** ibid. 
1. ** ibid. 8. "* ibid, 9. *' ibid. 10. "* ibid. 11. "* ibid. 12. 

















κ] 


DIALOGUS CONTRA JUD.;EOS. 


838 


jesus. ad inferos, lile in Pharaonem insurrexit; À cogitationes inherent, in iis etiam earum ſœtor 


divinum Servatoris mei corpus: inferos diripuit. 
Cæierum quod, Moses cum Aarone suo fratre ad 
Pharaonem abiit, bzreticorum impietatem evertit, 
afirmantium (22), in. Christi mei corpore, anima 
vicem sufficere divinitatem ; stque ita male docen- 
"μπι, non fuisse perfectum hominem. Nam ut illic 
per Mosen. et Aaronem cum Pharaone locutus est 
Deus; ità et Servator meus atque Deus, anima in- 
teliigente, velut sequestra, inter deitatem) el cor- 
poris crassitiem interposita, Dei et bominum se- 
quester factus est, Πίο Moses ét Aaron Pharaoni 
sese a Domino: Hebretorum Deo missos: dicentes, 
illud ab eo audiunt : « Quis est Domfnus, ut audiam 
voces ejus **? » Itidem et in Orco, celestibus copiis 
clamantibus : « Atitollite portas, principes, vestras, 
el elevamini, porte seternales, et introibit Rex glo- 
ri$ ; » intelligibilis Pbarao respondet :'« Quis eit 
iste rex glorise '*? » Atque hic (in Christo et diabolo) 
quiddam ainplius, quam in Mose atque Pharaone 
cogitandum est. Illic enim Moses 'semel patratis 
decem miraculis , semel sensihilem Pharaonern 
agnis obruit; st meus Servator atque Deus non 
ipse solum de intelligibili Pharaone triumphum 
egit; sed etiam in se credentibus contra euin quo- 
die vires largitur, id quod notandum diligenter 
est. Nam ut illie Mose et Aarone Pharaoni instan- 
tibus, dimitteret populum tridui iter, colendo ab 
lis Domino, eorum Doo; ille neqae eos dimisit, et 


sdhibet tormentum ; 


permanet, auctore Davide : « Putruerunt, ei cor- 
rupiæ sunt cicatrices mex, a facie insipientiz 


mes ", ,Sin ad divinam gratiaa mens eadem 
| pravas cogitationes «b se repellat, ad intelligibilem 


Pharaonem foior pestifer. redundat, teste rursum 
eodem Deiparente : « ln matutino interficiebam 
omnes peccatores terrze **. » Ubi matutinum dicit, 
solis splendorem, qui mentem illustret ; peccatores 
aotem terra, demones, eorumque antesignanum 
Pharaonem. Sed mendacii satore magis etiam ad 
hanc cladem irritato, Cliristianus Ín eum tertium 
nam wt illic a Mose vapulat 
pedieulis, ita hic a pio vapulat precibus scelesius 
ille et exsecrandus Pharao, et quemadmodum illic 
terra et aer pediculis referta, magnam JEgypti duci- 
bus clodem attulerunt *!; ita eum omnia piorum 
bominum precibus replentur, ab his ter sceleratus 
ille cum inferorum ducibus, medius cingitur et 
Aorquetur. Siquidem cum sint hæ preces agiles, 
"quibusdam quasi alis omnia pererrant, 

Ac ne his quidem niollito, in eum pius tanquam 


eynómyiam armst Dei'charitatem. Verum prestat 
'sensibilem prius cladém exsequi, ut ex Ímagine ve- 
ritatem explieatam statuamus **. Ut 'eynomyia ali- 
tom minima est, sed quz cani Intolerabile pondus 


afferat ; nam illapsa plane inquietum animal reddit, 
nec volentem currere cogit, ac serio mandenda $ua 
ipsius cauda so inflectere, interdum vero etiam ín 


paleas quoque subtraxit **. Sic cum homo, qui est C terra deciduum gramini assidue affricare, muscae 


constitutum quoddam ex animo et corpore tempe- 
ramentum, jntelligibili Pharsoni iustabot, sineret 
se concordi studio citra offensam et putidas cogita- 
tiones SS. Deitatem venerari; scelestissimus ille 
adeo non est passus hominem ad perfectionem 
evadere, ot vel exigua etiam virtute affectum, tan- 
quam palea, despoliaret. Itaque Christi studioso 
cuique a Deo daia est vis decem clades inferendi 
huic Pharaoni intelligibili. 

Quas observste porro, et utrioque nuümeram 
inite. Quemadmodum illic obfirmato Pharaone Mo- 
fes aquam in sanguinem convertam "', /Egyptiis 
minime utilem reddidit; ita hic Christi mandato- 
rum studiosus aqua divinae piscinse totus lustraius, 
inferni, et intelligibilis Pharaonis duces atque 
stipatores impotentes reddit, ne voluptatis vitia ex 
innato corpori sanguine ad se derivent. Cumque 
ο sensibilis in impietate, híc intelligibilis Pharao 
in malitia persisteret, uti tum per Mosen, /Egypii 
solum ranas protulit **; ita nunc Christi studiosus 
comncitatas οἱ noxias cogitationes ex animo amolitus, 
earum fotore intelligibilem Pharaonem suffocare 
nidtur. Quippe in quorum hominum animis he 


** Exod. v, 2. 


xxxvn, 6. "$^ Psal. c, 8. *' Exod. vii, 24. 


(23) Vide Nazianz. ad Cledonium. 


15 Psal, xxuij, 9, 10. Τε Exod. v, 7. 
*! jbid, 17. 


cotum ac commercium nullo modo ferentem : iti- 
dem et plus adversus intelligibilem Pharaonem 
charitatis arma expedit. Quod si animal reptile 
musca commercium detrectat ; quanto magis chari- 
tatis vim odii architectus diabolusf Neque enim ferre. . 
omnino potest, qu] est ipsa quasi natura invida, 
hominumque osor, nos inferiores supra tenere, ipse 
e sublimi lapsus, et tenebre pro luce effectus, Sed 
iis malis multatus adeo pudefactus non quievit, ut 
asperior etiam redditus sit, Itaque illic quadrupe- 
dum strages facta**; hic jejunio belluina atque bruta 
animi vitia prostrata. Sunt enim vitia, qua ratione 
et fiant, el curentur, rursumque 4 ratione aliena 
et incurabilia, quemadmodum Salomonis espientia 
declarat in liec. verba : « Fit enim ut deprehensus 
fur furatus sit, ut esurientem impleat animam : qui 
autem adulter est, propter cordis iuopiam, perdet, 
animam suam **, » Atque illic ut. post cynomyiae 
cladem, quadrupedum omnium internecio ést se- 
cuta ; ita post jejunium hic, belluinorum atque bru- 
torum vitiorum inleritus; qux quidem nullo pre- 
sentiori remedio, quam jejunio ex animo extermi- 
nantur, 


" Exod. vit, 17. 
* Exod, ix, 6. 


'* Exod, vi, 5. !* Psal, 


** Prov, vi, 90-9 


839 


ANDRONICI COMNENI 


810 


Verum neque hoc facto scelestus Pharao resipuit. A corpus omnem terrarum orbemab ignorantiz tene- 


Quare llic quidem pustulæ ferventes (maleficos 
torquebant), bic impium intestinus ignis; et flam- 
mam omnem superans zelus, in Pharaonem intelli- 
- gibilem insurgit ** ; secundum philosophum dicen- 


tem (25) : Iram in solum. serpentem ;exerce. Jam. 


vero, ut illic sensibili Pharaone, promissa quz de- 
disset, fallente, grando cum igni exstitit ; ita hiec 
quoque intelligibili, qui a plo dejectus esset, fue 
rente, divini ignis perennes in animo scintille, el 
. [ugis imber lacrymarum ex oculis fluens ac scatu- 
riens exstitit. Nam quemadmodum sensibiles ocu- 
lorum pupillz caligant, funi acrimoniam non fe- 
rentes, atque ideo lacrymautur; ita. intelligibiles 
mentis oculi, peccati acrimonia morsi, internam 
sollicitudinem atque emendationem lacrymarum 
defluxu testantur. 


Sed iis rebus utroque obfirmato manente, opus 
erat porro ad frugem aliis przterea cladibus, ut, 
qui bene(ciis afecti non se gratos prastitissent, 
plus castigarentur; et castigati, ex iis quae pate- 
rentur, divinam vim agnoscerent. Igitur cum nec 
affüicii agnoscerent, addita locusta calamitas est, 
qua quidquid tota Agypto viride esset, consume- 
ret. Λο Moses quidem locustam excivit *5; at pius 
ineunda omni vit: duritate omnem corporis venu- 
statem frangit. Nam ut illie. viriditas locustis pa- 
bulum est, ita hic corporis venustas brutis affecti" 
bus. Atque interim obstinato rursum Pharaone, ín 


bris ad Dei notitia lumen erudit. Atque illuc popu- 
lus trsjecto mari Rubro, JEgypto, cj*sque principi 
Pharaoni elapsus, fastum agitans, promissam porro 
terram pro viris invadere sategit ; bic mupdus per 
Dominicum sanguinem et aquam diro ac sequace 
peccato, et Pharaone, acerbo atque invisibili tyran- 
no, cum acerbis exactoribus, liberatus, itinere tan- 
quam postliminio ad ccelestem mundum adornando, 
Domino Deo nostro (24) liberalia agit, non tamen 
improbitatis malitieque fermento, sed sinceritate 
ac puritate, quasi quibusdam panibus infermenta- 
tis, nibil Zgyptiacz atque impie massz exporians. 
Tum Pharao insequi ausus, cum omni exercitu de- 
letus est : itidem et intelligibili Pharaone jn Serva- 
lorem meum insurgere auso, intelligibilium draco- 


num capita per sacram tinctionem confraeta sunt **, 


ld enim et magnus ille Paulus in hanc sententiam 
predicat : « Nolo vos ignorare, fratres, quoniam 
patres nostri omnes eub nube fuerunt, et omnes 
mare transierunt, et omnes in Mose baptizati sunt 
Ín nube et in mari *!. » Nam ut Moses populum in 
promissam terram inducere est prohibitus, propter 
leve quoddam murmur (num, putatis, inquit, « de 
petra hac vobis aquam poterimus elicere ** ? » ), sed 
eam per vicarios explorare et cognoscere voluit *5 ; 
sic Adamus Dei precepto non subnixus, ample- 
tendo serpentis consilio, immortalem vitam perdidit, 
Igitur illic Jesus, Nave filius, Israelitas in terram 


J£;ypwm aliis quoque cladibus szvitum est, sub- ϱ promissam induxit salvos; hic eterni οἱ exsortis 


ductaque luce tenebre tractabiles induciz **. At hic 
pius, qui exteriores tenebras reformidat, scelerum- 
que lippitudinem ex animo, Dei notiti: aqua diluit ; 
principis sempíterneeque lucis radios puros accipit. 
Sed ad utrumque, cum tergiversarentur, cladibus 
terrendum, illa tandem ordine quidem extrema, sed 
qua dolore ac velenientia facile prima esset, id est, 
primogenitorum mors süccedit**. Atque ut illic 
plaga hzc postrema Pbaraonem populo missionem 
. facere coegit, ad colendum Deum procul, ac seorsim 
a deastrorum sacris, et cadaveribus ; ita hic quoque 
postrema intelligibilem Pharaonem compulit, ex- 
templo pium sinere SS. Trinitatem venerari, longe 
a concitatis noxiis cogitationibus remotum.Et quem- 
admodum illum ad omnes clades obstinatum, 
primogenitorum interitus emolliit et inflexit ; ita 
hunc fraugit ac debilitat animi submissio; omni ejus 
primogenio vitio, id est, arrogantia atque fastu exe 
stincto. Caeterum mutala sententia, cum dimissum 4 
se populum persequeretur, Deus, Mose sequestro, 
nociu igue, interdiu nube Israelitas deduxit **. Ad 
eumdem modum, scelesto da mone, profugum a se 
pium, necquidquam subdole rursum insequente, Ser- 
vator noster atque Deus per divinitatem suam atque 


955 Exod. ix, 10. ** Exod. x , 4-13. 


" ibid. 99, 
** Exod. xiv, 27-94. ** 1 Cor, x, 1. ** Num. xx, 19, ** ibid. 10. 


principii Patris Filius, meus ámor Jesus, assumpto 
Adami temperamento, sibi credentes in ccelestem ae 
perennem Hierosolymam perduxit. Vidistis olim 
figuras, nunc rem veram cernite. 
CAPUT XXIX. 
Cur Dei Filius homo factus sit. 

Jur. Belle et eonsentanee Dei vatis oracula su- 
blimi sensu aperuisti, vereque antiquas futurorum 
umbras et figuras docuisti. Sed quz est autem ne- 
cessitas, quave gratia Dei Filium hominem factum 
dicitis ? 

Οακιστ. Quod si omnino, quamobrem Deus cœ- 
lestes copias, et Adamum creaverit, vos exponetise 
facile et Unigeniti incarnationem explorate coguo- 


D veritis. 


Jup. Per bonitatem, et solam, universi creationem 
Deum fecisse, ex sapientibus nostris didicimus ; 
nam ín Davidis Psalmis hzc sunt verba : « Secun- 
dum misericordiam tuam memento mei tu**. » Et 
rursus : « Dulcis et rectus Dominus, propter hoc 
legem dabit delinquentibus in via **, » 

CunisT. Quod si ex bonitate, ut certe ex bonitate, 
Deus bominem fabricatus est; quanto magis sartam 
tectam tueri fabricam decebat, nec committere ut 


* Exod. xi, δ. ** Exod. xui, 92 ; xiv, 8. 


ο Psal. xxiv, 7. ** ibid. 8 


(235) Citat et hoc philosophi nescio cujus , etiam Gregorius Theologus orat. In novam Dominicam. 


(24) Nazianz. orat. In tarditatem. 











δ8ἡ 


DIALOGUS CONTRA JUDJEOS. 


842 


corruptela obrueretur? De eoque etiam Salvator de À ad frangendam maligni petentiam, mors pro morte, 


ovibus ad vos disserens, ait : « Paler meus, quod 
dedit mihi, majus omnibus est, et nemo potest ra- 
pere de manu Patris mei*?'*, » Tueri enim fabricam 
lenge majus est atque illustrjus, quam fabricari. 
Nec sane perinde est Deum hominem fabricari, ac 
hominem denique Deum (leri. Idque sic habere de 


principibus nostris intelleximus ; dicit enim quidam - 


primatum nostrorum Deum tune praestantius con- 
talisse (25), nunc deterius asciscere, hoc priori 
divinius, et, si recte judiceiur, sublimius esse. Nam 
postquam terrestris diaboli invidia, et uxoris fraude 
eclestem se vocari non observans, pro vita mortem, 
noD sibl modo, sed toti adeo generi conscivit; opor- 
tebat porro celestem et immortalem Deum, Gabrie- 
lis opera ex incontaminsta el impolluta femina na- 
οἱ: quemadmodum de viro sine muliere efficta 
mulier est, sic e muliere síne viro Deum bomiuem 
virum prodire, ut peccati repertor insuperabilem se 
satbitratus, nobis spe Numinis inescatis, assumpto 
vicissim corpore inescaretur, quo Deum, ceu Ada- 
murs, adortus, occumberet (26). Itaque exinanitum 
Numen eum assumpto corpore copulatum est, et 
insolito temperamento Deus et homo ex utroque 
unum, et pec unui utrumque factus, Deo cum cor- 
pore permisto atque devincto, ut qua dissiderent, 
cujusdam tanquam medii cominercio in unum com- 
poneret. 
CAPUT XXX. 
Cur Christus homo simul et Deus. - 


igitur unus ex utroque pro uno decessore, seu, 
ui verius dicam, pro omnibus faetus, in terram ve- 
nit, animo preditus propter animum preecepti con« 
teinptorem, corpus gestans propter corpus delicti 
sdininistrum, simulque damnatum, peccato altioe 
se sublimior; luteus, propter Adamum sub pecca- 
ium subjectum, vetere cum novo, id est, humanitate 
cum divinitate conferenda, et qui passus esset, eo 
per passionem revocando, ac pro nosirorwm uno- 
. quoque singulis vicissim ejus, qui pro nobis obji- 
cereiur, prasstandis, atque hac benigna lapsi propter 
contumaciam procuratione, novo quodam arcano 
exhibendo. Hinc ortus atque Virgo, hinc prsesepe et 
Bethleem, ortus pro creatione, seu polius recrea- 
lione, Virgo pro muliere, salve pro dolore, Beth- 
leem pro Édem, presepe pro pomario, Gabriel pro 
serpente, arbor pro arboré, in. crucem extenss 
manus pro male exporrecta mano, fel pro dulci s2- 
pore, corona pro dejectione, lateris Jàncea pro ense 
psradisi, unguenta pro lacrymis, sindon pro ficul- 
neis foliis, nuditas pro scortelg vestibus, clavi pro» 
pter ruinam et Jamenta, erectio pro lapsu, arundo 


** Joan, x, 29, **' Isa. ix, 6, 


(35) Nazianz. Im Natalem, p, 231, 20, ei S. 
Pascha, p. 254, 55. 
(26) Nazlanz. imitatur Apologet. 18, 14, et aliquot 


PATROL. GR, CXXXIII. 


tenebre pro luce, sepultura pro in terra reditione, 
ac demum resurrectio pro lapsi resurrectione, At- 
que hec omnia Deus nobis curandis, ad noſgtræque 
imbecillitatis medelam comparavit, quo veterem 
Adamum, unde exciderat, reduceret, ac vitali arbori 
admoveret (27), quem notitize arbor inepte, nec suo 
lempore percepta, paradiso exegerat. 


Job. Quod si ad diabolum suum dejiciendum Deus 
homo factus est, ns id potius in fraudem Numinis 
sit. Nam si homo factus malignum dz monem vicit, 
multo magis ut Deus et vincere poterat et exitio 
dare : nemo est enim Deo fortior. Itaque clamat 
Isaias : « Deus fortis (prepotens), Pater futuri sæ- 
culi, Princeps (nturi sxculi ***, » 


CuntsT. Recte Isai: verba ih medium protulistis. 
Sed non tam Dei poteutize gloriosum est, adversa 
rium vicisse, nec demoni pudendum, a Deo victum 
esse, quam insigne Dei potentiz, et maligno sum- 
mum dedecus est, per carnein victum esse, ac lu- 
teum, coelestem factum; et quem. divinitaus spe 
supplantaverat, eo per humanitatem deiflcato vi- 
cissim cernendo supplantari, Nam ut sanguinaril et 
jmprobi homines mundanum hoc regoum perfide 
refugientes, atque in montibus et rupibus inediam 
tolerantes, baud sane regem latuerunt; quin Πίο 
misso, quem habebat unigenitum, cum jurejurando, 
et liberalibus promissis, ad frugem redituros revo- 
cat (28) ; quibus non solum verba regii fllii non re- 


C veritis, sed eum quoque cruentis manibus trucidare 
 Sggressis, rex factus certior, et ira incensus, eos 


excusationem nullam habere cogitans, missis suís 
copiis delevit. Itidem sane et Deus et Pater Serva- 
toris mei Christi, volens Judzis vaticidium omne 
4ο delictum elemenler condonare, unigenam suum 
Filium, sui atque illorum sequestrum demüit, Quo 
beneficeniis sus& studio non solum repudiato, sed 
ilio quoque impie in crucem acto, missiy celestibus 
copiis, velut omni defenaione earenies, æterno 
igne, diabolo, ejusque angelis parato, severe dam- 


| mavit. 


Quare vos accipite, abeecro, frugi consilium : 
pam resipiscere potestis adhuc superstites, alque 


B lp mundo degentes, fugite erroris tenebras, et ad 


veritatis lucem convenite, operamque date, ui a 
deteriori statu ac levs bedorum manu sd Ser- 
vatoris mei dextram cum ovibus astituri trans- 
eatis, 

Jup. Enimvero et nos prophetam msgnum, effica« 
cem, a Deo unctum exspoctare, id verum est; Dei 
Filium nec coelitus degressum, a prophetis au- 
diitbus, nec in caslum rursum ascendisse, 


uentübus. - 
9/1) Nazianz. in Epiphaniam. 
(38) Alludit ad parabolam Matth. xxt, 32. 


27 


813 


CuxisT. Ttoque porro, ut videtur, prophetas dici- 
tis, non de Deo prophetias edidisse, sed de homine 
mero? | 

Ju». lt» est. 

CngisT. O stupiditatem! Et quis vero ex omnl 
memoria, regum servis conservos præmittit, ac non 
potius fllii adventus previos, et præcones? Sed ta- 
men prophetas nunc quoque evolvamus, atque ite- 
rum vos veritas docebit. 


CAPUT XXXI. 
Cur Chrisius ex Virgine nasci voluerit. 


Jub. Quandoquidem nobis ortum sine tempore, 
seu verius supra tempus, erudite comprobasti ; 
age, amabimus te, et Dei cclitus ad Virginem 
descensum explaua, et qui prophete de co apertis- 
sime, disserant. 

CngàisT. Audite Jeremiam, dicentem : « Hic est 
Deus noster, et non sstimabitur alius adversus 
eum. llic adinvenit omnem viain disciplinz, et tra« 
didit illam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo, 
Post hæc in terris visus est, et cum hominibus con- 
versatus esi 9', » — « Hic Deus noster. » Quis? qui 
sb owni arternitate cst et in omnem aeternitatem 
perdurat, ε Et. non. zstimabitur alius adversus 
eum. » Quis alius nou zstimabitur? qui scilicet ab 
Hebrais pro Dei Filio exspectatur. « Hic adinvenit 
omnem viam discipline. » Non profecto fullonicam 
ac fabrilem artem, aut quai reliqum sunt ejus ge- 
neris fuiiles ; sed rerum notitiam, e terra in ccelum 


ANDRONICI COMNENI 


8i 


abstersil, manifeste unigenitum Dei Filium income 
mutatum hominem denique factum demonsirans ; 
sel quod Sapientia Salomonis declarat, dicens : 
« Cum meum filium non audierint, vos Dei Filii 
honorem .intrepide ad voa trahere comawini.» 
Quanquam non ut Sapientia filium appellat Dei 
Filiuin, itidem et vos Isaias (30) appellat natos, eum - 
ait : « Primogenitus meus [sraelita; » sed illum 
naturalem , vos adoptivos. Nam pos primigenius 
sumus secundi Israelis (Christi). 


CAPUT IXXII. 
Gens duyplez, gentilis εἰ Hebraea. 


in quam senteptiam est notum illud Dei ad Re- 
becoam effstum : « Dua gentes sunt ín utero tuo; 
et mejor serviet minori **. » Ei de Pbare auque 
Zara obstetrix ait : « Quare divisa est propter te 
maceria **? » Sed ne quid interitn hic veridici vi- 
deamini, lsaig de vobis prophetiam im mediom 
proferamus. Nam etsi per prophetam Deus confir- 
mel : « Prinmogenitus meus natus [sraelita **; » at 
audite que paulo ante ac post consequuntur : 
« Duo mala fecit populus meus : me dereliquerunt, 
fontem aqua viva, et foderunt sibi cisternas, cister- 
nas dissipalas *'; » et rursum : « Filios enutrivi et 
exaltavi,. ipsi autem spreverunt me *. » Omnis 
quippe natura filius, ut deficiat a patre, natura 
certe non amittit. Adoptivus autem, qui in naturam 
quasi vi invaserit, doncc patri obsequitur, filius 
nominatur : sin eum, cui additus sit, respuat, ejus 


jter et. ascensum , supracalestem pulchritudinem, ϱ nec filius quidem vocatur. Ad eumdem modum, et 


ος Dei comprehensionem, denique et llIustrationem, 
. jn quantum se quisque ad id comparasset, seu po- 
tius Opifex largitus esset. Igitur bic ille Opifex est, 
qui hzc v tradidit Jacob puero suo, et Israel dilecto 
suo. » Macte verbis et prophetia esto, Seremia. Non 
euim ait, Postremis temporibus comparebit In ter- 
ris, et apud homines versabitur, sed qui futura 
explorata in se contineret, futura tanquam præsen- 
tia presagivit, Et Sapientize hzc est : « Cum meum 
Filium non audierint, ego quoque eos non exau- 
diam, iuquit Dominus omnipotens. » 

Ju». ]nsolens nobis non videtur, unctum a pro- 
phetis, Puerum et Filium Dei vocari. Nam et de 
nobis 18aias effatur (29) : « Ephraim primogenitus 
meus est, » 

CERIST. Dixin' vobis, legis tegumentum non e 
litteris, sed vestigstorum et quæsitorum intelligentia 
censeri? Ut enim tum non onines gane vultus Mosis 
splendorem irretorte iptuebantur, sed soli divinitus 
electi ; ita hic quoque men:is oculis capti, ad sacra 
Scripture lucem cæculiunt, ut et vos in praesentia, 
Neque enim Salomonis vaticinium mentis vestre 
oculorum lippitudinem ad cernendam veritatem 


parentes vestri, qui Deum reliquerint ac respuerint, 
ut 1sajas ait, daemonibus additi, vere Satanæ filii 
sunt. (7 

Ceterum Jeremias post id dictum : « Hic est Deus 
noster el in terris visus est, et cum hominibus 
conversatus est *; » subdit : « Hic liber mandatorum 
Dei *. » Quis? Quem jam dixit : « Et lex que est 
in «eternum : omnes qui tenent eam, pervenieut ad 
vitam : qui autem dereliquerunt eam, in mortem *. » 
En vobis naturalem Filium ; neque enim contentus 
est propheta dixisse : « llic est Deus noster, et in 
terria visus est, et cum liominibus conversatus est, » 
sed Dei præcepiorum etiam librum appellavit, scili- 
cet Dei, et Patris, et iu. pérpetuum duraturam le- 


D gem, id est, perennem, sine successione, impatien- 


tem finis. Addit : « Qui tenent eam, pervenient ad 
vitam, » æternam proeul dubio, Nam qui æterno 
servient, :lernum una etiam regnabunt. « Qui autem 
dereliquerunt eam, in mortem ; » in mortem sane 
non hanc se inducent corporalem (nemo est epim 
hominum mortis erpers), sed auimi; qus el in 
exstincto igne seniper ardeat, et nunquam copsu- 
matur. Quod si ex lsaiz quoque vaticinio intelli- 


*! Baruch. 1, 30-58. *'' Gen. xxv, 25. ** Gen. xxxvui, 29, " Exod. iv, 99, ' Jerem. ui, 15. 


* ]sa, 1», 2... ? Baruch. 11, ὅδ. * Baruch. iv, 1. 


(29) Imo Jeremias xxxi, 9. 


! ibid. 


(50) lino Exod. vi, 22. Sic a S. Paulo secundus Adam et faturus dicitur. 
































$45 


DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


846 


gere vultis quid de Unigenito censeat, audite palam A uaturz lege desperatum est. « Requiescet super 


vocifecantem : « Parvulus natus est nobis, et (ilius 
datos est nobis, el factus est principatus auper hu- 
merum ejus *. » Quorum verborum liec sententia 
est : Opifex ille futuri ac perennis sevi, Deus, po- 
tens, princeps pacís atque cnstos, Unigenitus 
zeterni, et sine principio Patris, postremis tempori- 
bus sine mutatione corpore indutus, Puer nobis 
natus, Vilius nobis datus egt : datus quod erat, 
Deus; natus quod nen erat, homo. « Et factus est 
principatus super humerum ejus; » crux scilicet, 
νιειοτὶ et principatus signum. 

Jam Miehææ hzc sunt verba : « Et tu. Bethleem, 
terra Juda, nequaquam inima es in principibus 
Juda: ex ie enim exiet dux, qui regat populum 


eum Spiritus Domini. » Super quem? super radicis 
Scilicet florem, et Virginis natnm. Nam simile si- 
inili coalescit. Septem vero Spiritus septem dona 
Spiritus intellige. 

"Addit porro : « Non secundum vísionem oculo- 
rem judicabit , neque secundum audilam auriwn 
arguet; » homines enim non ex aquo, et explo- 
rata veritate, scd ex apparenti sque ei veritate 
judicant. Quod perspiciens David, orat : « Judica 
me, Domine, secundum justitiam meam *, » non ex 
ineffabill et immenso justitize tux pelago. Atque 
id verum esse declarant quie sequuntur, prophe- 
tx» verba : « Sed judicabit in justitia pauperes, » 
id est animo humiles proe justitia soa explorata 


meum israel, et egressus ejus ab initio, a diebus B coronabit; quemadmodum de hoc quoque David 


seternitatis *. » Quod si ab aeternis temporibus ejus 
origo est, igilur qui natus est, Deus est, nullius 
enim meri hominis in omni memoria est ab æter- 
. nis. temporibus origo audita, sed Dei, hominis 
facti. — 


CAPUT XXXIII. 
lsaig vaticinium egregie explicatum. 
. Rursum scribit Isaias : « Egredietur virga de 
radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet. Et 
reqniescet super eym Spiritus Domini : Spiritus 
sapientis, et intellectus, Spiritus consilii, et forti- 
wadinis, Spiritus scieutiz, et pielatis, e£ replehit 
cum Spiritus tímoris Domini : non. secpndum yi- 
sionem eculorug. judicabit, neque secundum audi- 
tum aurium. arguet : sed judicabit in justitia paupe- 
res, οἱ arguet in equitate pro mansuelis terra : οἱ 


percutiet terram virga oris sui, et spiritu labiorum - 


intorficiet impiutp. EL erit justitia cingulum lumbo- 
rum ejus, et fides cinctorium renum ejus. Habitabit 
Jupus cum agno: et pardus cum hædo aeccubabit : 
vitulus et leo, et ovis simul morabuntur, et puer 
parvulus, minabit eos. Vitulus ei ursus pascentur : 
simul requiescent catuli. eorum : et leo quasi bos 


comedet paleas, Et delectabitur infans ab ubere — 


soper foramine aspidis : et in caverna reguli, qui 
ablactatus fuerit, manam suam mittet, Non noce- 
bunt, et non occident ja universo monte sancto 


profitetur : « Et humiles spiritu salvabit, et terrarum 
ilustres ex aquo corriget !^; » terrarum illu- 
Stres bie damones cogitandi. sunt, et eorum admi- 
nistri : merito enim, qui mundi principes sunt, 
terre quoque iltustres sunt, de iisque οἱ David ait : 
« Àrguam te, et sialuam contra faciem (tuam **, » 
Qnod aidit : « Percutiet terram virga oris :sui, » 
dæmonum perniciem notat. Nam ut de coli moli- 
tione scribit David : « Verbo Domini coli firmati 
sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum !*5 » 
ita οἱ lgaias et damonum perniciem atque interitum 
valicinans , terram 'sui óris effatis verberaturum 


. preedicit. « Verbum oris, » unigenitum Filium vo- 


cans. « Et spiritu labiorum suorum interliciet im- 
plum ; » hlc rursum dæmones, et eorum. aduinistri 
accipiendi sunt, quos paulo ante « illustres» no- 
minavit. Atque ei nostre orationi üdem faciunt, 
Christi inci in furiosos miracula luculenta. « Et erit 
justitia cingulum lamborum ejus, et fides cincto- 
rium renun ejps; » lumbos et latera dicens, omneni 
corporis cosgmentationem innuit, et meum Chri- 
atum ipsigsimam esse justitiam et fldem ; quod 
prasagiens et David ait: « Justitia wa justitia in 
eternum, et lex tua veritas 13. » 

Quod subdit : ¶ Habitabit lupus cum agno et 
pardus cum hædo accubabit : vitulus, et leo, ei 
ovis simul morabnntur : vitulus et ursus pascen- 
tur. Simul rcquiescent catuli eorum. » Ex omni ΄ 


meo : quia repleta est terra scientia: Domini, sicut p memoria in pietate consensum el conspirationem 


aqua maris operientes. In die illa radix Jesse, qui 
stat in signum populorum, ipsum gentes depreca- 
buntur, et. erit sepulcrum ejus gloriosum *. ν Quz 
eM bec radix Jesse? ex effeto. utero prognata 
Virga. Quis vero los? ος Virgine incarnaws sine 
uutatone Deus. Cur auteg! uon ait :  Egredietur 
(fructus) de radice; sed Flos de radice ejus ascen- 
: dei ? » Propier summam Virginis integritatem, quae 
virum nullum experta esset, Nam sterilitates dis- 
solvere plerumque Dei potentiam repraesentat : eæ- 
terum Virginem parere cum viro nón congressam, 


' Mich. 
'* Psal, xxxii, ϐ. 


5 [ga.. Ισ, 6. v, 2; Mauhb. i11, 6. 


35 Psal, xLix, 21. 


5 [s3. 
!3 Psal. Cxviui, 142. 


notat. Àc quemadmodum Daniel decem regna per 
decem carpua desiguat, ita et Isaias per hac ani- 
malia, exterorum variet3tem ej diversitatem. « Et 
puer parvulus minabit eos, » exteros scilicet, natus 
ille nobis ei condonatus puer Christus, quorum 
primos ad suj adorationem adduxit Megos. « Et 
leo quasi bos comedet paleas, » propter unionem 
divinitatis cum humanitate in una eademque hy- 
postasi factam. Nec vero incongrue Romano id 

licaveris imperio, propter leoninum quiddam ac 
regole, quod primum levi ac divino jugo, id est, 


αι, 1-19. 0 Ρο, wn 1. !* Pral, zzi, 49. 


841 


ANDRONICI COMNENI 


846 


evangelico prsconio cervicem subjecerat, reliquis A idemque: rursum ibidem : « Ocietur sielig ex Ja- 


populis palearum instar devoratis. « Et delectabi- 
tur infans ab ubere super foramine aspidis. » 
Infans atque lactens Christus ; aspides, et aspidum 
soboles Phariszel] ac Scribe suut intelligendi ; ca- 
verna et cubile Judeorum est Synagoga, quam 
praesidens in templo, et manum agitans dulcis 
Jesus docebat. « Non nocebunt, et nou occident, 
in universo monte sancto meo. » Rursum Syna- 
gogæ inscitiam notat : non solum enim unigeui- 
tum Dei Filium in crucem actum non peremerunt, 
sed etiam quos illi prius morti diniserant , 
hic ex mortuis postliminio restituit. « Quoniam 
repleta est terra scientia Domini. » Nam post- 
quam ad Juferos missus est Deus homo Jesus, 


cob, et exsurget homo ez Israel, et percutiet duces 
Moab **, » et que sequuntur. 

Celerum verum Deum esse Christum , [θείος 
comprobat his verbis : « Non angelorum, non ho- 
minum quisquam, sed ipse nos Dominus serva- 
vit *' ; » atque jdem rursum : « Ecce servus meus, 
suscipiam eum : eleetus meus ; dedi Spiritum 
meum super eum : judicium gentibus proferet ς non 
contendet, non cjamabit. Calamum quassatum non 
conteret, et linum fumigans non exstinguet. Non erit 
tristis, neque turbulentus, donec ponat interra judi- 
cium, et in nomine ejus gentes aperabunt ꝰ. » ldem 
de Joanne Baptista : « Regem eum gloria videbitis ** ;» 
et : « Vox clamantis io deserto: Parate viam Do- 


tuu vero evangelicum preconiun magis propaga- B mini. Rectas facite semitas Dei vestri. Omuis valifs 


(um est. v Sicul aquas iare operientes. » Quod- 
nam mare aquis operitur? Et simulacrorum cultus 
squor, ei inbzerens in lege umbratile quiddam 
aique imperfectum. «1a illa die radix Jesse, qui 
siat in signum populorom, in ipsum gentes spera- 
bunt. » Sententia hac est : Qui ex mortuis resur- 
get die a Sabbatis altero, ex Jesesea stirpe erit, in 
eoque spem babebunt, uon qui e Synagoga, sed 
ex gentibus. « Et erit sepulcrum ejus gloriosum, » 
seu : « Ejus requies erit honor. » Ecce aperte Dei 
regnum ; neque enim in quo acquiescat Rex noster, 
equites, srma, cataphracii et satellites erunt, sed 
honor divinus. Quo pertinet, quod majoribus vestris 
Servator dixit ;: « Qui non honorificat Filium, non 
honorificat Patrem !*; » et: « Bi cognovissetis me, οἱ 
Paten meum utique cognovissetis !*, » 


CAPUT XXXIV. 
Aliorum prophetarum oracula de Christo. 

Sed ja: probe, opinor, isaism verbis expositis, 
aliorum duoque vatum sententias edamus, itaque 
de Hierosolyma confirmat David : « Homo, et 
homo natus est jn 64: ei ipse fundavit eam Altissi- 
mus '*. » Est auteis sensus. hnjusmodi : Supremus 
is qui hanc Hierosolymam condidit, in ea denique 
hotno natus est. Et Iaaias: « Ecce virgo concipiet, 
et pariet filium, ei vocabitur nomen ejus Emma- 
fruel *?*.» Porro Emmanuel Hebrzumn, Latine Nobis- 
cum Deus, redditur. Idem rursum : « Accessi ad 


implebitur ; et omnis mous οἱ collis humiliabi- 
tur **. » Moutem atque collem hic demonum co- 
pias existimo, quz coelo ob superbiam deturbatse, ad 
terrse iina depressa sunt; valiem, bominum nasiuram 
quae ob superbiam depressa, rursum Dei gloria 
repleta, atque in colos e terra sublata est : id 
enhü significat, quod addit : « Erunt prava iu 
directa, et aspera in vias planas, οἱ revelabijur 
gloria Domini, et videbil omnis earo salutare 
Dei 34. » Et Amos propheta ail : « [o die illa sus- 
eitabo tabernaculum David, quod cecidit : οι 
rezdificabo aperturas murorum ejus, et ea qua 
corruerant, iastaurabo ; et readilicabo illud sicut 
in diebus antiquis, » ut exquiraat reliqui bomines 
Dominum, et omne$ gentes super quas invoca- 
tin est nomen. meum. « Et dicit Dominus faciens 
bsc ?**. » Quem vero Deum reliqui homines re- 
quisiverunt, cujusve Dei nomine et. censz sunt et 
censeantur gentes, nisi plane unigeniti Dei Filii, Dei 
hominis Jesu Christi? quemadmodum clamat Jere- 
mias : « Homo eei, et quis cognoscet eum 11) quia 
οἱ Deus. est. Et David οκ persona Christi : « Con- 
fitebor tibi, Domine Deus meus, οἱ glorificabo 
nomen (uum ; » id est, magnificabo et pradicabo ; 
« Quia misericordia tua wnagna est super me **:» 
non secundum zqualitatem meg divinitatis, sed 
aocundum mei corporis gloriam. Meus enim Jesus 
perfectus Deus, etiam perfectus homo factus est, 


prophetissam » 6ἱ concepit, et peperit filium. Et D unus ex duabus naturis, quarum illa quæ inearuala 


dixit Doininus ad me: Voca nomen ejus, Accelera 
spolia detrahere : festina pradari ?*, » Et Moses 
in Numerorum libro : « Orietur bomo vx semine 
Jstael, et imperabit muitis gentibus, et exaltabitur 
regnum ejus. Devorabunt gentes hostes illius , 
ossaque eorum confringeut, ei perforabunt sagit- 
tis !*, » illius inimicum, Hostis vero hic diabolus 
est intelligendus, missilia Christi stigmata et notes, 


est, deificavit, quae vero carnea erat, deificaia 
est (51). 

« Et eruisti animam meam ex eo inferno inferio- 
ri **. » Nam usque ad Christi descensum ad inferos, 
nullius hominis anima abinferis est liberata. Quod 
si Jonas exclamavit : « Educ de corruptione ani- 
mam meom **,» at ejus anima iterum post egressum, 
ad inferos desceudit ; « Deus! iniqui insurrexerunt 


* Joan, v, 95. ** Joan. xiv, 7. ** Paal. ctxxxvi, δ. Isa. vii, 14. !1*.1ga. viu, ὂ, ?* Num. xxiv, 
8; sec. LGXX. ** Num. xxiv, 17, sec. LXX, *! 15a, Lxin, 9, sec. LXX, ** Isa. Σω, 1-4, sec. LXX. 


5! |sa, xxxut, 17. 5, 
Lxxxv, 12, 13. ** ibid. ** Jona n, 7. 


(91) Imitatur Nazianz. In Epiphan. 


isa. x1, 5, 4. ** ibid, δ. *'* Amos ix, 14, 12, Jerem. xvn, 9. **. Psal, 





819 


DIALOGUS CONTRA JUDJEOS. 


850 


super me: » pontifieos et sacerdotes; «et Synsgoga A pane vivit bomo , sed in omni verbo , quod pro- 


potentium quaesierunt animam meam :» Herodes 
simul et Pilatus, qui per id tempus potestate 
improbe fungebantur ; « et non proposuerunt te in 
conspectu suo. *! » Te enim, Pater, luisque prae- 
ceptis oblivionis profundo traditis, vere te con- 
tempserunt, » Et tu, Domine Deus meus; » Domine 
acconditor omnis cresturz invisibilis. «Et Deus meus 
respice in me, et miserere mei :» respice in me 
secundum humanitatem, qui divinitate abes nun- 
quam. « Da imperium tuum puero uio 33, id est, 
meam tui ex te ante Luciferum geniti potentiam 
demonstra : quale est et illud Domini, tempore 
passionis ** : « Pater, venit hora, olarifica Filium 
toum, ut Filius tuus clarificet ie : sicut dedisii ei 
potestatem omnis carnis (31*), » —« Et salvum fac 
Filium ancillz ti : » irreprehensz Virginis. « Fac 
raecum signum in bonum ; » id est, assumptum a 
me corpus ex morte suscita. « Ut videant qoi ode- 
runt me, et confundantur; » vere enim ingens 
pudor erit scelestissimm Synagoge, mea post tri- 
duum resurrectio, « Quoniam tu, Domine, adjuvisti 
me, et consofatus es me ^,» id est, quod tu, 
Pater, jam olim de me consilium ceperis. 


CAPUT XXXV, 
Prophetarum de Christo Deo et homine vaticinia. 


Porro autem perfectum et Deum et hominem 
esse Christum, luculenter vates demonstrabunt, 
192139 quidem hzc sunt verba : « Deus. magnus et 
fortis pon esurlet *5, » Davidis vero hrec sententia 
est : « Audl, populus meus, et loquar : Israel, et 
testiicabor tbi : Deys tuus ego sum. Noa in 
sacrificiis tuis arguam te : holocausta autem lua 
in eonspectu meo sunt semper. Non accipiam de 
domo tua vitulos : neque de gregibus tuis hircos. 
Cognovi omnia volatilia celi : et pulehritudo agri 
mecum est. Si esuriero, non dicam tibi : meus est 
enim orbis terre et plenitudo ejus. Nunquid man- 
ducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum 
potabo **? ; Quare nec taurina earne Deus ve- 
scitur, nec bircinum bibit, sanguinem? quomodo 
igitur vatum dieta conciliemus ?* cum dicat Isaias : 
« Deus magnus et praepotens non esuriet **;» David 


vero : « Si esuriero, non dicam tibi, Nunquid man- p 


ducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum 
potabo? » Enimvero sic habendum est : Isaiam, 
qui ad divinam, et perennem , atque sempiternam 
Christi naturam respiceret, quasique cum diabolo 
dissereret, qui Ghristum tentaus jubebat, ediceret 
lapidibus , ut panes flerent, velut respondentem 
dieere, scilicet Deum magnum ac prapotentem 
esurire? Quod a Servatore quoque responsum 
malignus accepit : « Scriptum est : Non in solo 


*! Pss], Lxxxv, 15. ** ibid. 15. 
XLIX, 7-42. ! Psal. xp, 98. ** Matth. iv, 4. 


35 Joan. xvi. 4. 9. 
** Matth. xr, 19. 


cedit de ore De] ** ; » Davidem vero, qui in Christi 
olim incarnationem prospiceret, ac quemadmodum 
cum eo Judsi, tanquam mero bomine , ac non 
etiam Deo consuescerent , et. convício jactorent ; 
« Eece homo vorax et potstor vini 55 multo 
ante obturantem impudens eorum os, ex Christi 
persona confirmare : Quid me hominem solum οὐ» 
gitatis, ac non. etiam Deum? Ego ille ex Virgine 
natus, sine mutatione Deus, esuriens atque come- 
dens, vestro , o Judaei , sdminiculo non indigeo- 
meus cum sit orbis, et quidquid eo continetur, 
Neque vero tuas ſœditates, id est, scelests tua 
sacrificia, desidero, scelestissima Synagogs. Quod 
si vis omnino ad vitam ingredi, legis umbram, au- 


B ditis meis. consiliis atque mandatis, deseré, atque 


ad Deum accedens : « Immola sacrificium laudis, 
et redde Altissimo vota toa. Et- invoca me in die 
tribulationis, eruam te, et honorificabis. me **. » 
Ei Jeremias : « Ecce dies venlent , dicit Dominus, 
et non. docebit ulirs vir proximum suum, et vir 
fratrem suum, dicens : Cognosce Dominum : om- 
nes enim cognoscent mo, a minimo eorum usque 
ad meximum *', » [tidem de gentium fide Isaias: 
« Faeiet Dominus exeroituum omnibus populfs : 
in monfe isto induent lætitiam, perfundentur un- 
guento, bibent vinum **; » ubi gaudium ad ba- 
ptisma refertur ; el quo bospUzatus ungitur, ad 
sacrum unguentum ; vínum ad ihcontaminatum 36 


C Dominicum sanguinem. ldem rursum : « Decretum 


boc est super omnes g6ntes ; et dicent in illa die : 
Ecce Deus noster, ín quem speravimus, exsultemus 
in salutari nostro, et salvabit nos ipse Dominus **.» 
Est autem hac sententia: Ecce Deus ille noster, 
in quo spem habemus, nobiscum est, hoc est, 
secundum corpus, iisdem quibus nos obnoxíus. 
Itaque exsultemus iu salute.nostra, Dei nostri glo- 
ria ; nam Domini gloria,scilicet crux , nostra salus 
est. Et salvabit nos ipse Dominus, peceatis omni- 
bus cruci affixis. Atque id ita esse, angeli ad Dei- 
parsm verba ostendunt. « Et vocabunt nomen ejus 
Emmanuel, quod est interpretatum , Nobiscum 
Deus **, » Jam Davidis quoque de Christo, ex Dei 
εἰ Patris persona hoc effatum est : « Ponam ín 
mari manum ejus, οἱ in fluminibus dexteram 
ejus *. » 


Jop. Nullam de Christo propbetiam hic psalmus 
continel : de seenim vates eum cecinit. 


Cmüsr. An de se David psalmum cecinerit, 
accuratius ex his qus sequuntur, intelligetis. 
« lpse invocabit me : Pater meus es iu; » atqui 
in nullo psalmorum suum Patrem Deum appellabat 
David : « Deus meus, et susceptor salutis mezx ** , 


** Paal. 
*! Jerem, xxxt,. 


** Psal. ΙΧΣΧΥ, 160. '5 1sa. xz, 39. 
*9 Ps3l. xvix, 14, 15. 


54, 55. ** Isa. x1v, 6. 0 Isa. xxv, 9. '* Matth. 1, 25. 5 Psal. Lxxxvin, 296. '* ibid. 21. 


(30^) Ms., γῆς. 


61 . ANDRONICI COMNENI 855 


Observste sane ; Patrem secundum naturam, Deum Α genui {6 **, » El rursum : : Dixit Dortitnhs Dorilao 


secundum assumptam humanam naturani. «4 Et 
ego primogenitum ponam illum **: » animadver- 
tiis, ut de unigenito Dei Filio loquatur* Nam 
David nec Dei filius erat, nec Jesse süi genitoris 
primogenitüs, kl qued de se ipse testator in hsec 
verba : « Minituus éram in fratribus els, «εἰ junior 
iu domo patris mei **. » Et alioqui si Davidis hiec 
prophetia de seipso fuisset, dixisset utique : « Pri- 
mogenilum » posui illum : uon, « ponam illum. » 
e Excelsum prz» regibus terre **. At David Judeám 
solum tenvit, nec mari manus ipsius , nec flumi- 
nibus dextra ejns imposita est. « Iu zeternum servato 
illi misericordiam meam : et testamentuni meum 
fidele ipsi **. » At Davidi füedus hactenus filum 
mansit, ut zegre ejus filius Salomon Jödææ sceptra 
retinuerit, Roboam vero Salomonis regno exciderit. 
« Et ponam in saeculum seculi semen ejus; et 
thronum ejus sicut dies coli *', » Videtis Filium? 
Nam sensus hujusmodi est : Complacet unigenitut 
meum Filium ex semper Virgine Marla, 403 ος Da- 
vidis semine est, carnem assumere ; et perfectus 


natura Deus, sine mutatione, homo etiam perfectus 


Aa3scelür : cujus demum solium ad celi ziatem 
eonservabo, in omnem saeculorum perpetuitatem. 
Atque id ita esse, ex sequentibus erit apertius ; 
addit enim : « Si autem. dereliquerint filii ejus le- 
gem meat ; et in judiciis meis non ambulaverint ; 
si justitias meas profanaverint , et mandata mea 


ineo, Sede a dextris meis **. » N&rn trie vere esi ti 


sibere δείς indelelus. Jám vero &eribit Ἰκαίλε ;- 


« Ecce dies venient , dicit. Dominus : et suscitabo 


David germen justum : et regnabit Ret , et saplens 


erit : et faciet judiclüm et fastitiam fn ierra, El 
hoc est nomen quod vdcatnmt eam, ldoedtu, Do- 
minus justus noster 57. » Ei Babacüc : « Operait 
caelos gloria ejus, et laudis eju pléna est terra "t» 
Cujus ergo iieri howinis majestàs celos bbtegat, 
eujus ladde térra repléatur? nimirum Dei liominis 


Jesu. Et in Paratipomehis, de sao Filió Deus con- 


firi: t Stabiliem regnutm ejus : ipse sedilicabit 
mihi domum, et firmabo solium éjus usque là 
æternum. Ego ero ei in Patrem , et ipse eth mibl 
in Filium, et misericardiám meam non auferam sb 
eb **. » Et rursuth : « ipse. érit mili ia Filio, & 
ego ero illi ín Patrem firmaboque soliam ejus ín 
Israel in aiternurm *9. » 

Jub. Et cut. àulem nhi dixit , Sisbiliam ibro- 
num Filil mei, quia Pater Thus ; $uQ ; $ed, « erii 
mihi it Filium, et égo ero éi m Patrem? ὁ 

 Cunisr. Non de perenni nalura , *tque regno sui 
Filii hoc locutus Pater est ; sed de témporsli regno 
et assumpto, Neque enim coneidit perenne ejos 
regnum , neque ínconcüssam "ejus solium οἱ» 
bilirl opus habebat, Quare de nostrate regne alque 
solio David disserit, et domum cónstruendam Πο” 
vam Ecclesiam significat ; nam superna domus, ac 


non custodierint : visitabo in virga iniquitates €0- ὁ perenne regnum ex omni zleruilate, aque in 


rum, et in verberibus peccata eorum **. » . Non 
ignorans, qui anlmos atque renes scrutatur, par- 
ticolam si , hic apposuit, sed judicii sni squitatem 
demhonsiráns, cum additamento ponam commi- 
natus est ; « Misericordiam a&tem meam non 
dispergàm ab eo : neque nocebo ín veritate mea. 
Neque profanabo testamentum mcum : et qoe 
procedunt de labiis meis, ton faciam irrita δν 
Significànt aulem tiec : Quantumvis Davidis semen 
in régali solio considere, atque in vos regnare haad 
videtis ; ego tamen ez ejus semine Regem suscitabo 
omni terra altiorem. 


« Semel iu s&neto meo,» ih meo scilicet naturall 
Filio, « Si David menor,» juravi, inquam, Davidi 
hon mentiturus : « Semen ejus in acternum manebit. 
Et thronus ejus sicut sol in conspectu meo, et sicni 
luna perfecta ip. 2eternum , et testis in coelo fide- 
is δν, » Videte, quemadmodum de Deo homine 
Jesu vates omnia pradicat, Quo pacto enim merus 
citra diviuitatem lhiómo perennis duret, ejusque so- 
ium, ut sol apud Deum, utque luna constet in 
perpetuum ? Sed profecto hic ille est, de quo ex 
Jei persóna. pradicat : « Ex utero ante Luciferum 


V Psal Lxxxvur. 98. ** Psal. rx vin; 9. ** Psal. 
δι, 32. "''ibid. 354, 35. δν ibid. 36-38. 3 Psal. 
lad Hebac. in, 3. ὃν I Paral. xvii, 19, 12. ** 1 Paral. 


omnem perpetuitatlero constat, nunquam labefa- 


etandum. lsaias quoque , ex. persona Christi aii: 
« Ego Dominus loquens justitiam, annuntians reca. 
Congregamini , et veuile, et accediie simul qui 
salvati estis ex gentibus. Ego Deus, et non es 
alius Deus justus et Salvator non est prster me. 
Convertimini ad me, et salvi eritis *i, ; Et Moses, 
ex ejusdem persona : « Exspectetur ut pluvia do- 
ctrina 1nea : fluat. ut roa. eloquium meum **. » 
Jam Dei et Patris per Isaiam ad Filium hac sunt 
verba: « in tempore placito exaudivi te, et in 
tempore salutis auxiliatus sum tibi, et dedi te in 
foedus populi, ut suscilares terran **. » Et per 
eumdem rursum : « Dedi eum ducem , 36 prace- 
piorem | gentibus. Écce gentes que te hon cogno- 
verunt , et populi qui nescieruni te, invocabuni 
te **. » Rursum ail [saias ; « Ecce venit Dominus » 
Quomodo ? « Qui ambulat in justitiis , et loquitur 
veritatem, et odio liabet iniquitatem et injustiti3m, 
el excutit manus suas ab omni munere, qui obtural 


aures suas, ne audiat sanguinem **, » Videte " 


incarnationem prophetà demonstret, Neque enim 
ex bis Davidis verbis: « Oculi Domini super justos, 


Uxxxviu, 38. *0 ibid. 99. "' ibid. δ0. ος ibid. 
cix, 3. ** ihid. l. "'Imo Jerem. xxn, 5, 
xxu, 10. *' Jsa, x1v, 10, 20, 22. ** Deut. xxxi), 


9. ** sa. xLix, δ. *^ Isa. Lv, 4, 5. ** Isa. xxxi, 15. 








. 


853 


DIALOGUS CONTRA 10005, 


85 


et sures ejus in preces eorum ; vultus autem Do-A fraudssti eum **. » Videtis ut dé Christo loquatur * 


mini super facientes mala **, » et hc Isais sunt 
interpretanda ; nam ílle partim benignitatem, par- 
tim vindicem Dei potestatem desctibit; hic dum 
dicit manum, ne dona capiat, arcet , auresque ne 
iujustam capitis inquisitionem inaudiant , obturat, 
incsrnationem ejus proponit 67. 

Atque id verum esse, ex iis quse post disserüun- 
(tur, iutelligetis. Addit enim : « Claudit oculos 
suos, ne videant malum **; » iis verbis Domini 
necem et Judaeorum obstinationem notans. « Iste 
in excelsis habitabit, munimenta saxorum subli- 
miítas ejus **. » Accipite incarnationem : nam nisi 
de ea dictum hoc est, ubinam alioqui comprehen- 
datur, qui ubique przssens cuncta complet ? « Panis 


ei datus est, » id est, pane ad incarnationis fldem B 


vesciturus, « et aqu: ejus fideles sunt **; » sci- 
licet sacrum baptisma, seu salutaris doctrina. Quem- 
adinodum et Christus ipse ad Samaritanam dis- 
serit ; » Si scires donum Dei, et quisest, qui dicit 
tibi : Da inibi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et 
dedisset tibi aquam vivam *^, » ut non sitires in 
seternum. Et rursum : « Qui credit in me, flumina 
de ventre ejus fluent àquz vivae "*, » divine ac sa- 
lutaris doctrinz sermones. « Regem cum gloria 
videbitis 1, » id est, bominem cum divina gloria. 
Et Oseas : « Posthzc revertentur filii Israel, et 
quasrent Dominum Deum suum, et David regem 
suum : et pavebunt ad Dominum, et ad bonum ejus 


jn novissimo dierum '* ; » que de Deo homine Jesu ς 


disputat propheta, partim Dominum Deum propter 
ejus divinitatem vocans, partim Davidem propter 
humanitatem , ceu ex Davidis stirpe natum. Ubi 
est enim Davidis demum benignitas, postremis 
ilis temporibus, nec benignitas modo, sed qui 
homines quoqne in stuporem adducat? Et Jere- 
mias, de pueris propter eum interfectis : « ἴ]θο 
dicit Dominus : Quiescal vox tua a ploratu, et 
oculi tui a lacrymis : quia est merces operi 


tuo **, » Quod idem et de quovis penitente dicit. 


Jdem rursum : « Non interibit de David vir, qui 
&edeat super thronufh domus [israel '*. » igitur 
si non venit Christus , mendax est propheta. Exci- 
distis enim , Judzi , primam quidem gratia Dei et 


pam si Eszechig fortasse tribuetis, ad Christum 
tanien vere refertur. Quis enim rex propter animi 
opiata , οἱ orationis postulata Numen propitium- 
liabuit ? Atque id verum esse, idem Propheta rur- 
sum alio psàlmo demonstrat : « Benedic, anima 
mesa, Domino : qui replet ín bonis desiderium. 
tuum "'. » Quod si Davidi praestitum non est ,. 
ecquis alius rex de eo se jactahit ? Enimvero post- 
quam dixisset : « Domine, in virtute tua. letabitur 
rex, » éPleraque qua eo carmine przeuuniiat, indi- 
cans apertius, de quo rege vaticinium edidisset, 
ait: « Vitam petiit a te: et tribuisti οἱ longitudi- 
nem dierum. in seculum, et in seculum sseculi "*.» 
Atque nullus plane preter Cbristum rex perennis 
vivit, atque regnat. Átque hzc quidem prophe- 
tarum sont. Quin nos quoque hactenus Dei Filii 
&ique Verbi incarnationem edidimus ; neque enim 
fas est. amplius. Nam ut mare cyatho metiri non 
possis, quod multis atque ingentibus fluviis rigetur 
(eisi ne sic quidem exactam veritstem conse- : 
quatur exemplum), ita sane, et illam pro dignitate, 
edisserere ac vel medioeritcr perscrutari , hbumang 
menti iuconcessum est. 


CAPUT XXXVI. 
Alter 1saig de Messia locus expositus. 


Sed quoniam nobis ter sancti ac vivilici Spiritus 
processionem Moses prae czieris vatibus obsignavit, 
svcedat vero οἱ Isaias, qui Unigeniti incarnationem 
obsignel, Igitur frophetsrum illustrissimus profite- 
tor, quid Deus locutus sit 3d Achaz : « Et adjecit 
Dominus loqui ad Achar, dicens : Pete tibi signum 
4 Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in. 
excelsum supra. Et dixit Achaz : Nou petam , et 
non teniabo Dominum. Et dixit Isaias : Audite ergo, 
domus David : Nunquid parum vobis est molestos 
esse hominibus, quía molesti estis et Deo meo? 
Propter hoc dabit Dominus ipse vobis signum. Ecce 
virgo concipiet, et pariet filium, et vocabitur no- 
men ejus Emmanuel. Butyrum et mel comedet. 
Qui untequam sciat aut. praeferat. malum,  eliget 
bonum "*, Ei dixit Dominus ad me: Sume tibi 
librum novum grandem, et. scribe in eo stylo ho - 


procuratione, deinde et Ilierosolymitana sede. Absit D minis : Velociter spolia detrahe, cito pradare **. » 


vero, Deus iminortalis ! ut mendacem Dei prophe- 
tam appellem. Sed cum ad Christum vsque regna- 
yetis, regaumque et sacerdotium tenerelit, veuiens 
Christus, qui humanitus ab Davide genus duceret, 
consubstantialis et cozternus Patri Filius, lsraeli- 
tarum atque universi orbis imperium accipit. Id 
quod et David coónfleinat, in liec. verba : « Domine, 


fn virtute tua. letabitur Rex, et super salutare 


tuum exsultabit. vehemeuter. Desiderium — cordis 
ejus tribuisti ei; et voluntate labiorum ejus non 


** Pasa]. xxxin, 16, 107. 
39 sa, xxiii, 17. 


*! Ίσα, στι, 15. 
12 (see nit, 5. 


*5 ibid. 16. 
" Jerem, xxvi, 10. 
σι, 1,5. 7* Psal. xx, 5. '? sa. vit, 10-16. ** 152. νε, 1. "! ibid. 9-4. 


Adest enim τι Et adhibuit mihi testes fideles, Uriam 
sacerdotem, et Zachariam (iium Barachie : et 
accessi ad prophetissam , et concepit et peperil 
filium. Ex dixit Dominus ad me: Voca nomen ejus, 
Accelera spolia detrahere : Festina proedari. Quia 
sniequam $cial puer vocare patrem suum et 
matrem suam , accipiet fortitudinem Damosci , et 
spolia Samarize coram rege Assyriorum Nobiscum 
Deus *!. »)—4 Scitote gentes, οἱ vincimini, el audire 
universe procul terme : quia nobiscum — Deus, 


« 


* ibid. 19 Joan. iv, 10. 
15 Jerem. Lut, 17... Τὸ Psal. xx, 1,2. 


?! Joan. vit, 98. 
T! Psal. 


855 


ANDRONICI COMNENI 


856 


Confortamini et vinclmini : sí enim denuo con» À ete. Nain ex omni memoria fando inanditum est, 


forisbimini ; denuo vincemini ; inite consilium, et 
dissipabitur : loquimini verbum, et non fiet: quia 
nobiscum Deus **, » 

 Cieterum in primis dignum questione est, quain- 
obrem dicat ΄ propheta : « Et adjecit. Dominus 
loqui ad Achaz, dicens. » De Deo ejusque adventu 
propheta dicturus, ne quispiam suspicaretur, alium 
esse, qui a prophetis se prioribus fuisset presdicatus, 
etalium, qui a seipso tum pradicarewr, voculas , 
«Et. adjecit, prophetiæ voluit prafigere , quasi 
diceret : Inter allas vaticinas pr:esagitiones, quas 
Spiritus sanetus de unigenito Dei Filio, per prophe- 
tarum linguas promulgavit, insuper adbuc « Ad- 
jecit Dominus loqui ad Achaz : Pete tibi signum a 
Domíao Deo tuo in profundum inferni, sive in 
excelsum supra, » Nec vero jubet Deus Achaz ceu 
diffidentem petere signum. Apage. Quomodo enim 
juheat signum pelere, qui etiam jussus abnuat? 
sed nimirum, ut prsseius, Synagoge incredulita- 
tem pravidens Deus, Achaz mandat, signum peteret. 
Quemadmodsm aliquando et Thomæ obstinatio 
cæteros ad exploratam Christi resurrectionis fldem 
pertraxit, atque  onfürmavit ; ita sane οἱ Achaz 
signum pelere, omnes ad veri credulitatem addu- 
xit et eonstabilivit, Et sí vero Achaz abnuerit, ac 
responderit : « Non petam, et noa tentabo Domi- 
num 5, » lsaias tamen pro eo exclamat : « Audile 
ergo domus David. » Ecce ad quos promissum 


pertipet, eos « dómum Davidis » appellat , quasi C 


in memoriam revocans Davidis verba atque fidem, 
quam juratam Davidi Deus non sit revocalurus. 
Nam, « juravit. Dominus David veritstem, et non 
frustrabitur eam, » Queeritis, quas sit ea veritas, 
intelligere ? « De fructu ventris tui ponam super 
sedem tuam. Si custodierint filii tui testamentum 
meum, et testimonia mea hzc qua docebo eos, et 
filii eorum usque jn sæenlum, sedebunt super 
sedem ἰσαπι. Quoniam elegit Dominus Sion, elegit 
eam in habltaüonem sibi, Hzc requies mes in 
asculum sseculi : hic habltabo, quoniam elegi eam. 
Vidusm ejus benedioens benedicam, et pauperes 
ejus saturabo panibus. Sacerdotes ejus induam 
salutari: et sancti ejus exstulfatione exsultabunt, 
Diuc producam cornu David; paravi lucernam 
Christo meo. inimicos ejus induam confusione, 
saper ipsum autem efíflorebit sanctificatio mea **. » 
Hujus ergo promissi flnem notans 1saias, domus 
Davidieze meminit. 

Quod addit: « Numquid parum vobis est, quia 
molesti estis hominibus ? qnia molesti estis et Deo 
meo? » Fidem hujus Achsz collaudans propheta 
ait : « Propter hoc dabit Dominus ipse vobis signum. 
Ecce virgo concipiet, et pariet filium, et yocabitur 
nomen ejus Emmauuel. » Ei dicto, « Dabit Domi- 
aus ipse vobis signum, » subjecit : « Ecce Virgo, » 


3* Psal. xx, 9, 10. ** Isa, vtt, 12. 


** Psal, cxxxi, 11-18. 


virginem filiam genuisse, Itaque non sigoum modo, 
sed miraculorum omnium mirificissimum 'est hoe, 
el arcanorum ac prodigiorum looge arcaníssimum 
ae prodigiosissimum, « Betyrum et mel comedet. » 
Α miraculo ad miraculum  digreditur , eteuim 
prefatus: « Deus msgnus ac przepotens non esu- 
riet, » tunc Unigeniti incarnationem comprehendens 
ait : Quem pro aupratemporali natura haud esuritu- 
rum prececini, nunc ex virgine hominem natum, 
citra peccatum, butyro ac melle vesciturum præsa- 
gio. Butyro sutem atque melle nomiosndo, iterum 
nobis Davidis vaticinia in mentem revocat : unum 
hujusmodi : «Impinguossti in oleo caput menm **;» 
alterum : « Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, 
super mel ori meo ** ! » Ceterum audiens: « Qui ante- 
quam sciat, aut preferat malum, elegit honum *', » 
ne peccati ezpertem, sciturum, aut malum admissa- 
rum unquam finge : sed priusquam id flat, ex Virgine 
natum eligendo bono sacrum futurum ; nam « Omne 
masculinum sdaperiens vulvam, sanctum Domino 
vocabitur 58, » Igitur qui ex utero consecrátus sit, 
qui tandem sciat, aut malum admittat ? Quare 
dubium non est, quin perfectum hominem fore, 
qui nasceretur, sed a peecasto alienum designarit ; 
nam de eo idem rucsum con(ürmat: « Iniquitatem 
Don fecit, neque dolus (fuit in ore ejus : et cum 
sceleratis reputatus est **, » innocens tamen cum 
esset. Quare si a mslo mala sunt, Deus autem 
bonus est, et boni hominibus largitor , merito ille 
boni omnibus auctor, humanitatem suam  Divini- 
tatis hono impertiit. 

« Et dizit Dominus ad me, «id est demonstravit : 
« Sume tibi librum novum, grandem 50. » Volumen 
hic Virginis alvus intelligatur. Nam ut in "tabulas 
Mosi traditas exaratis divinitus litteris, Decalogom 
Deus inscripsit, ita εἰ in virgineo quasi volumine, 
perennis ac sine priucipio Patris, et ter sarcti ac 
vivifíei ope Spiritus, Unigena ac Dei Verbum 
descriptus" est babitator. Quod autem subdit, 
« Novum, grandem, » veram umbræe legis imagi- 
nem notat. « Et scribe in eo stylo hominis. » 
Videte quemadmodum paulatim propheta arcánum 
Patris consilium prodat. « Sume, inquit, novum 


D grandem librum, » Quibus verbis beneficam Patris 


de Filio voluntatem significat, « Et scribe iu eo style 
hominis. » Quasi diceret: Etsi Dei natura Filius, et 
mutationis expers Deus, inconfuse , citraque 
peccatum p ríectus homo etiam nascerer : quippe 
humanam speciem per bumsnum stylum innuit. 
Quid ita ? « Velociter spolia detrahe, cito praedare.» 
Eo dicto Davidis iterum verba ad memoriam 
revocat : « Ascendisti in altum, cepisti captivita- 
tem 21. » Enimvero, « Altum, » erucem intelligit ; 
captivos abductos, Orci demolitionem, ei jam olim 
captivorum redemptionem.  Ostensurus autem 


39 Paga], xx, 5. ** Psal. cxvrr, 108. 


^ isal, vit, 16. ** Exod, xm, 2; Luc. n, 39, ** Isa, Lu, 9, 12. ?* [ga virt, f. Οἱ Psal. xvn, 19. 








857 


DIALOGUS CONTRA JUD/EOS, 


838 


propheta decretum irrevocabile , addit: « Adest Α sunt, qua Christi nomine non gloriantur. « Audite, 


enim. » in hane sententiam : Ne, quoniam futurum 
est, de re diffisum ito; nam mihi quidem Deus hoc 
ita declaravit, tanquam quad adest, id est, factum 
est. « Testes adhibe wihi viros fideles. » Testes 
bie, non qui rein adeo testarentur, sed qui tesli- 
ficati sanguinem effunderent, cxistima, « Uriam 
sacerdoteth , et Zachariam filium Barachiæ. » 
Zachariss, in prsesentia, non  Elisabetbee maritus 
est credendus, sed alius Ezecbige tempestate. Ex- 
sul eaim anu Ezechiam rex impius, Dovidis 
süftpem propter inita cum eo divinitus promissa, 
delere studens: quo tempore Urias et Zacharias 
nacti urum Davidicse stirpis, quod semen Davidis 
superstes vellent, clam eum habuerunt. Quo post 
comperto, ille eos martyrum choro laureatos 
addidit. Historiam ex Regum libro accuratius 
cognosce **, « Et accessi ad prophetissam , οἱ 
concepit, et peperit filiam. » Quam appellat vero 
prophetissam ? Virginem ac Deiparam, qua ceeinit : 
ς Ecce enim ex hoc be»tsm me dicent omnes 
generationes : quia fecit mihi magna, qui potens, 
et sanctum nomen ejus **. » Ecce autem certissi- 
mum vatem ! Supra inquit : « Ecce virgo concipiet, 
et pariet fllium, » paulo post ait : « εἰ concepit, et 
peperit filium ;» Quomodo? illic omnino οἱ futurum, 
hic ut certum.« Accessi ad prophetissam. »Hoc velut 
ab archangelo Gabriele ad Virginem dictum intellige; 
Dam exiemplo ad ejus auntium explorate virgineus 
conceptus fuerat secutus. 

« Ei dixit Dominus ad me: Voca nomen ejus ; » 
aunt Christum, quod Judzis unetum notat ; aut 
Emmanuel, quod perinde est, ac si dicas, Nobis- 
cum Deus, aut. Jesum, quod Salus redditur. Htec 
enim nomina utramque Christi naturam reprasen- 
tent. Sed qua sequuntur scrutemur : « Áccelera 
spolia detrahere : Festina pradare. » Hoc pernicem 
Salvatoris vim declarat. Atque id verum esse, 
ipse »sdeo vates nodum dissolvens, ait: « Quia 
antequam sciat puer vocare patrem suum εἰ 
matrem suat, accipiet fortitudinem Dainasci. » 
Videle prophete super puero accuratam diligen- 
tism : siquidem non dixit, Priusquam sciret Chri: 
sius, aut Jesus, aut Emmanuel, quae utrumque 
notant ; sed, « Puer; » nam secundum expertem 
temporis naturam, est Deus fortis, prapotens, 
Princeps pacis, Pater aevi futuri : secundum tem- 
porslem, natus ex Virgine Puer, Damasci opes, 
Samarizqne spolia recipiet ab Assyrie rege. Quod 
comprobans vates, addit « Nobiscum Deus : » Scilicet 
supratemporalis, et omnipotens Deus; cum semper 
Virgine Μαρία, ac per eam nobiscum. « Quamobrem 
scitote gentes, οἱ vincimini. » Gentes appellat, non 
qu: Christum adorant, atque venerantur, et Deum 
ceonüteniur ac ooncelebrant, quae ex gentibus 
Ecclesia est, sed quz in idolorum cultus scelere 
permanent. Nam ο demum profliganda gentes 


*? [f Par .. xxiv; et IV Reg. σι. 


universz procol terrae, » lis Verbi Dei ad inferos 
descensum, et evangelici preconii significat propa- 
gationem ; ita enim et Servator meus in Evangelio 
loquitur : « Praedicabitar lioc Evangelium regni in 
universo orbe in testimonium omnibus gentibus : 
el tune veniet consummatio **, » — « Confortsmini 
et vincimini. » Damones, inquit, qui in nos homi- 
nes potestatem exercetis ob peccatum, protilgabi- 
mini ejus viribus, qui pro nobis incarnatus est. 
Quod iterum victi confligatis, ut. estis impuden- 
tissimi; at iterum denique profligabimini, per 
Christi resurrectionem prostrati, Nam Christo io 
vitam restituto, non Jam deinceps morcs dominatur, 
et prostratae dæmonum copite sunt. Potest autem 
id quoque de sensibilibus gentibus sic accipi, quin 
et ad Christum referri, quem szpe, ut hominem 
petitum diabolus tandem Deum nactus, concidit. 

Inite consilium quantumvis contra Christum : 
quantumvis enim avarum Judam aggressi, cum 
arrogantihus ac superbis scribis et legeconsultis, 
quantumvis cum Anna et Caipha, scelestis ponti(l- 
cibus ac denique cum fferode et Pilato, efferis st- 
que inhumanis principibus conspiretis, consilium 
vestrum Dominus Deus dissolvet, id est, frustrabi- 
tur, et impotentes ac iuvalidos vos ostendet. « Con- 
silium dissipabitur : loquimini verbum, et non flet.» 
ld quale sit, scire aventes, Mattheus publicanus 
docebit, cujus e sacro Evangelio hac sunt verba : 
« Altera autein die, qua est post Parasceven, con- 
venerunt principes sacerdotum, εἰ Pharisæi ad 
Pilatum, dicentes : Domine, recordati sumus, quia 
seductor ille dixit adhuc vivens : Post tres dies 
resurgam. Jube ergo custodiri sepulcrum usque in 
diem tertium, ne forte veniant discipuli ejus, οἱ 
furentur eum, et dicant plebi : Surrexit α mor- 
tuis: et erit novissimus error pejor priore **. » 
Hoc igitur consilium et decretum Deus dissolvet. 
Siquidem « Nobiscum Deus. » Nobiscum Deus est 
ab Abrahamo per jrophetas, usque ad Cesaris 
Augusti censum ; nobiscum est in assumpia carne 
conversans, usque ad descensum ac regressum ex 
inferis: nobiscum usque ad sseculorum finem, alque 
in omnem perpetuitatem. Hoc enim significat ter 8 
propheta usurpatum : « Nobisaum. » Scitote gentes, 
quod nobiscum Deus est : «Audite, universe procul 
terræ, quia nobiscum Deus est ; loquimini verbum, 
et non fiet, quia Nobiscum Deus. » 

Quid agimus? hzccine disputata hactenus de Dei 
F'ilii incarnatione satis sunt, an plura quoque vultis 
disseram? Enimvero neque ego plura addere possim, 
nec vos accipere. Quim adderem plura, si disputa- 
tioni addictos cernerem. Sed quoniam orationis 
satietas inimica est, non dicentibus, sed auditoribus, 
sufficere, opinor, quae diximus : « Ne ultra Gades,» 
quod aiunt, trajicere conemur. lgitur ad alia est 
transeundum. 


* Luo 1 48, 49. ** Matth. xxiv, 24. ** Maub. xxvii, 26, 63. 


909 ANDRONICI COMNENI 860 


CAPUT XXXVII. 
Deum hoininem feri voluisse, et de stirpe Davidis. 

Jub». Descenderit sane coelitus Dei Filius, οἱ 
incarnari sustinuerit; unde autem constat, ex 
Abralami ei Davidis semine hominem fieri vo- 
luisse ? 

Cunisr. Ex Josephi gencalogia. 

Ju». Et quamobrem Virgo recensita non est, sed 
Josephus * Nam si secundum humanam naturam 
ex Virgine Christus est, ex Josepho autem nullo 
medo (qui quidem sponsus, non maritus fuerit), 
cur illius porius descriptum genus est? lgitur si ex 
Davidica tribu Virginem nohis demonstras, hunc 
ipsum verum esse Christum  admittimus, et 
Virginem Deiparam fatemur, Davidis enim ex Dei 
persona de ea hæe sunt verba : « Omnis gloria ejus 
lili& regis ab intus **. » Et post. psuca: « Addu- 
centur regi virgines post eam, proximz ejus offe- 
rentur tibi", » Sin ex Josephi duntaxat genealogia, 
tum Davide ortum non adioitiimns. 

CunisT, Aiunt sapientes, « simplicem esse veri- 
tatis orationem. » Itaque si avetis vos quoque certum 
cognoscere, simplicem veritatem admittite, Nam 
vitilitigatori studium est per omuem vitam dissidere, 
inimicitias amplecti. At veri studiosus, lanquam 
lancem, conscientiam suam iis qua» dicuntur, adhi- 
bens æquam (52), non omnia improbe gestit vinceret, 
sed est ubi et vinci facile patiatur. Igitnr erat apud 
vos, quod perspicue scitis, lex, sut quemque tribus 


atque generis sponsam capere, qua re ex archlvis C 


vestris usque ad presentem Christum genealogia 
suppeditat, Nam ni id sit, qul poterant evangeliste, 
Matihæus quidem ab Abrahamo per quadragesimum 
allerum genus, ad Christum devenire ** ; Lucas 
autem a Christo, qui alter est Adamus, ad primum 
evadens, septimum et septuagesimum sioe fraude 
exsequi ** ? Quare et Josephum, Davidicz tribus, 
quod ipsi testemini; sui generis atque tribus uxorem 
cepisse, est necesse. Sed ecquid, si fortasse Virgi- 
nis genus minus accurate habeam cognitum, ex 669 
veritatem cavillemini, contraque Deiparam senten- 
tiam dicatis *? Enimvero ut perspectum non habe- 
rem, omnino haberet , eui cuncta novit, neque ob 
meam ignoretionem Virginis deiperium (ut ita 
dicatur) frustra esset. Nihil prorsus. Nec enim 
propter cxcutientes Sol non oritur, aut. propter 
eæcos visu przditi lumine destituentur. 


CAPUT XXXVII. 


Mariain ortam e Hrirpe Dàvidis , probatur ex genea- 


logia. Juwleeorumt. 


Quin editam Davidis genere atque stirpe Yirgi- 
vei dabo, heque id vero ex nostratibus soriptis 
dc deéretis, sed Judaico quodam libro, ih. quet 
Orestiade incidi apud Judsgum Eliam, legisperitum 


** Psal, xiv, 14. "" ibid, 15. ** Matth. 1, t. 


(33) Nazianz, in Julianwn 42, 47. 


Ά cógnonfine, Is in Virginem debacchatus , sic habe- 


bat : e Quid tantopere Mariam extollunt Chrístiani, 


Cherubinis augustiorem, Serapliinis sine cónipara- - 


tione digniorem, colis sublimioreth , solaribüs 
radiis pariorem appellantes? Siquidem femina est 
Davidice gentis, Anna matre, Joachimo parente 
nata, qui Paniheri fuit filius. Panther et Melchi 
fratres, filii Levi stlrpis Matthan, cui David pater 
ex tribu Juda. » Igitur. defuncto Matthan. Jacobi 
patre, Melchi Matthanis uxore, Jacobi matre vidua 
ducta , ex ea Elim sustulit , íta erant Jacob et 
Eli uterini, non germani fratres. Eli anno. quinto 
et quadragesimo sire liberisexstincto, Jacob uxorem 
Eli (jam defuncti) lege duxit, semen fratri excila- 
turus, qui ex ea filinm Jósephum genuit, prolem 


B natura sibi quesitam, lege Eli, Fuere igitur Pan- 


ther et Melchi fratres , Levi filii (ut ostensum est 
auctotibus Hebræis) affines Joachimi : ài Maria 
doachimi faerit filia, Josepho collocata secundum 
duas stirpes, Matthanis atque Salomonis, paterno 
genere Davidis, materno Jacobi consobrini, patris 
Joachim affiuis. 

Παυευαὶ idem liber et Josephi genealogiam, ei 
geminam, qux in sacro Matthai Evangelio descri- 
pta est, Cieterum aiebat, babuisse Josephum filios 
quatüor ἐκ uxore Salome, Jacobum, Simonem, 
Judám et jJosen; filias tres, Esther, Thama? ei 


. Salotne, que Ζευούφο conjux, Jacobum ei évaa- 


gelistam Joannem edidit. Erat autem Josephi uxor 
Aggæi filia, fratris Zacharlie sacerdotis , pattis 
Joannis Baptiste. Zacharias et Aggæus Barachiæ 
lilii, Ablà sacerdote nati. Porro erat id temporis 
Joseph viduus ; ut Tóerint Salone et Joannes 
Baptista fratrum filii, et hoic Aggous, illi Zacharias 
patrüus, Salomen dico mon obstetrivem Virginis 
Mariz, sed Josephi fabri uzorem. Nem obstetrix 
illa consobrina erat Elisabeth» atque Virginis, vt 


. ostehdit sacrum Lucie Evongelium. Erant enim tres 


sorores Bethleemenses ex Cieopatra et Sosipatri 
regnol, ante Herodis Ahtipatri regnum. Prime 
nomen Maria, alteri. Sobe, tertie Anna. Earum 
prima in Bethleem nupta Salomen obatetricem 
peperit. Altera et ipsa in Bethleem , Elisabetham; 
tertia in Galilea genuit Virginem Mariam, quam 


D et Deiparam Christiani vocant : ut sint Salome, et 


Elisabetha, et Virgo, trium sororum ία, fta is li- 
ber genealogiam Virginis explicatam continebat, qui 
et aliorum quorumdam Judeorurà genus declarabat, 
qui, nihil interest, ut nune dicantur. 

Ju». Sane venturum Christum et nos speramus; 
venisse haud dum credimus ; siquidem nondam 
adventus Istaelitarnm. Christi regis tempus est. 

Cu&isr. Non. recte vos Scripturas animadvertere 
et sepe dixi, et nihil mirum, quando et Isaías 
de vobis est locutus in. banc sententiam : «. Áu- 


9 Luc. in, 25.. 











861 


DIALOGUS CONTRA 10905. 


divi vocem Domini dicentis : Vade, et dices populo A positi, annos reddunt quadringentos tres et octo- 


buic: Audite áudientes, et nolite intelligere : οἱ 
videte visionem, et nolite cognoscere. lucrassa- 
tum eit cor populi hujus, et. auribus suis graviter 
 B&udiunt, et oculos claudunt, ne forte videant 


oculis, et àuribus suis audiant, et corde suo iu-- 


telligant, et convertantur et saneim 6093, » 

Cæterum prophetas de venturo Christo, non co 
quem vos exspectatis crrone, non Deo, sed Λη- 
tichristo, aperte pradixisse, audite in haec verba 
loquentes. Venit Christus, iu quem qui credit, 
regnabit cum eo; qui non credit, Hierosolyma 
profligabitur; non illa iufera, sed supera ac cœ- 
lesti. 


CAPUT XXXIX. 
Danielis prophetia de Christi adventu. 


Sed placet, ut bànc vestram exspectationem lal- 
sam vincamus, rursum volicina scripla evolvere. 
Jgitor audivé in primis Danielis, quie sic habent, 
Danielem, eum obiiis etiam jejuniis, pro populo 
supplic&ret Deo, angelus Gabriel allocutus est: 
« Septüsgintà hebdomades abbreviate sunt super 
populum iuüm, el super urbem sanctam, ut con- 
sunimetur prevaricatio, et finem accipiat peccatum, 
ei delealur iniquitas, et adducatur justitia sem- 
pierna, et impleatur visio, et prophetia, et. un- 
gatur. Sanetus sanclorum ?. » Qui Cbristus. est, 
perennis justitia, hominibus noxas omnes condo- 
sans, ei visa sque vaticinia obsignans, id est, 
coucludeus. Nàm post éjus adventum non jam 
potro é5i usus prophetà. Vates enim cuncti usque 
ad Joshmem Baptistam vaticinati sunt. Jam parens 
quoque Yestéb i$rabl ait: « Non deficiet princeps 
ex Juda, et dux de femore ejus, donec venerit, 
quod constitütym est; δι ipse eril exspectatio 
gentium *. 5 Et sane postquam Christus ille gen- 
tiUG5 éxspectàtüs prodiit, deseruit vós el regnum 
et pontificiarh ; qu (duo munià quodammodo ipsa) 
sunt princeps et dux. (Quod $i, ui confirmatis, 
nondum advenit ^ Christus, niendax sit Moses ille, 
qii él mühdi exædiſieationem cónscripsit, et fu- 
türa praedixit: mendax parens vester lsrael, οἱ 
Ὀαιήεὶ prophéta, àc pre iís Gàbriel archangelus. 
O tovporerh atque ciecitàtem ! mihi vero religio 
sit, entum quemdam mentitum dicere: quf enim 
pussidt ipsissimz sapfentiz atque veritatis, Christi, 
phecones àutfalsum áliquil dicere, áut. omniuo 
vetbam futile prifündere ? 

Bed vultis et tethpus cognoscere ? Ergo audite 
afthangelum Gabfielem, cujus àd Danielem (33) 


hoc responsam est : t Scitó ergoet animadverte τ΄ 


ab exito $ermonts, "ut lteram æediſſcetur Jerusa- 
lem usque ad "Chrístnm ducem, hehdomades septein, 
et hebdóibáues sexaginta. dux erunt ; » qui eóm. 


* Gen. ας, 10. 
1ο V. xod, «Xil, 19, 


: Din. TX, 94. 
* ibid. i1. 


' [sa. vi, 9, £0. 
Γν 9. ^ Thren. P 1. 


Dan. ix, 2ὔ, 26. 
" f) Rég. xxi, 17. 


ginta : Et revertetur : « Et. rursum aificebltur 
platea ei muri in angustia temporis, Ei post 
behdomades sexaginta duas oecidetur Christus *; » 
jure et 36410 destitutus, urbemque et sacrum una 
cum priacipe delebit. | 
Est autem sententia talis : Ànuo a condito Sa- 
lomonis templo εἰ urbe, quadringentesimo octo- 
gesimo tertio, Salvator. mundi Christus nascetur 
3d salvanduim genus hominum, diabolique fraudes 
profligandas, Atque id verum esse, vos adeo, si 
velitis, testemini. Nam, regnante Aristobulo, Ju- 
deorum principe, Romaui et sacram urbem cor- 
rupere, et Israelitarum gentem una cum principe . 
Aristobulo et liberis, mancipio éepere. Ex quo 


B tempore vaticinium. omne, et regnum, atque pon- 


Ufücium pessum iit, Herode extraneo israelitis ab 
Romanis rege imposito, et augusta veste amicto. . 


CAPUT XL. 
Judirorum calamitates ob perfiliom irrogatee. 


Quin Jeremiàs quoque multis ante szculis, tan- 
quam succentuüriatus testiinoníurh dicél : non ur- 
bem modo, ei templum  &tque sacerdotes, sed 
omnes omnino oppidanos, mulieres et infantes bac 
nenia lameniatus: « Quomodo sedet sola civitas 
plena populo *? » Recogíians Jeremias promissum 
Abrahamo editum, Solymorumque vastitatetn pro- 
spiciens, angoribus oppletus et imminenh. excidium 
deplorans, ait : « Quomodo sedet sola civitas plena 
populo ? facta est quai vidua domina gentium * *» 
Ubi ῥτορίίοια angostiarüm pleiás future captivi- 
tAtis causam póst exponit, Dei ad Oseam senten- 
tie recordatus : « Vade, sume tibi uxorem fornica- | 


tionufn, et fae ibi filios fornicaónunr ; quia 


fórnicans forbicabitut » Jadzeorum Synagoga ; ila- 
que « ipsa noi uxor idea : et ego non vir ejus ero ".» 
--- « Princeps provinciarum facta esi sub tri- 
boto 5.2 Poniificio pridem ét rejfuó sancta, honc 
passim iribntaria est omnlürh nationum dominis. 
« Plóraos ploravit in nocte ; ) nam qua rejJetto 
ittelliglhili jusütin Sole, ab ea hice praceps, in 
ignorafiti: tenebris sedet, cur ni ploratum edat per 
nocteín ? « Et laerymze ejus iu. maxillis ejus. » His 


p verbis Unigewiti bspti$ium propheui signifleat ; 


qiia enim erát Christi. genas ictara, sneriló ma- 
nant ei quoque per genás lacrymæ. à Non est qui 


* eotisoletur eam "ex Omnibus charis ejüs *. » Non 


est, inquit, qui pro eà 'deprecelüt : Ποπ Moses, 
qui 9 Deo stipulatus. sit : x Aut dimitte el hánc 
noxam; hut si non facis, dele we de libro tuo, 
quem &eripsisti **, ? Non David clàmans : « Ego 
sum qui peccavi; Ἰδιὶ (ui orves sünt, quid féce- 
runt? vertatur, obsecro, nanus tua *ontra me, et 
éon(r& donium patris mel !!. 2. Sed eveniunt illa 
5 Thren. 1, 1. 


* ibid, * see 1, 2 


(99) De Danielis hebdomadibus Benedictus Pererius et Genebrardus in Chronologia. 


». 2. 


863 ANDRONICI COMNENT 864 
Jeremise, ex Dei persona con(ürmantis : « Si ste- A afflixit, ut « parvuli ejus ducti sínt tn captivitatem 


terit Moses et Samuel coram me*'*, » ut ante 
deprecatores, non exaudiam eos. « Vise Sion lugent 
eo quod non sint, qui veniant ad solemnitatem Τι) 
Ναοί] verbis esto David stque Jeremia ; nam ille 
exsilii Babylonicí providus, ex captivorum prsci- 
nit persona : « Super flumina Babylonis illic sedi- 
mus et flevimus, cum recordaremur Sion. Ia 
salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra. 
Quia illie interrogaverunt nos, qui captivos duxe- 
runt nos, verba cantionum, Et qui abduxerunt nos : 
llymoum cantate nobis de canticis Sion. Quomodo 
cantabimus cantieum Domini in terra aliena **? » 
respondebant, qui fortasse reditum sperarent. At 
Jeremias regni interitum, et pontiflcii- abrogatto- 
nem sentiens, Judeorum reditu Sionem desperato, 
et tanquam claudicante, mestus : « Lugere, ait, 
vias Hierosolyms. » Cur? quod essent nulli, qui 
Ilineribus ad solemnia convenirent. « Omnes porL:e 
ojus destructze !*, » Quía enim Synagoga ducentes 
ad pietatem porias, qns intelligentia informan- 
tur, sibi preclusit, ut [nquit Isaías, oculos suos 
excecavit, et cor suum dementavit; « Ne forte 
videat oculis, et auribus audist, et corde suo in- 
telligat, εἰ convertatur, et sanem eam !*.» P'ropter- 
ea non clause adeo sunt porta, sed vastitati ces- 
serunt. | 
«Sacerdotes ejus gementes; »meritoqui unigenitum. 
Dei Filium contristarint, utin Evangelio confir- 


ante faciem tribulantis. » Quia enim in Christum 
debacchata, infantes Bethleemiticos contrucidarat, 
erunt hi quoque eaptivi. 

c Et egressus esta filia Sion omnis decor ejus,» 
que veram majestatem, et. pre bominum natis 
forma insignem aversata, exsulem in /gyptum 
&smandarit. « Facti sunt priocipes ejus velut arietes 
non invenientes pascua; » nam cum nollent Chri- 
sti ovibus et pecoribus accensi a vero pastore ad 
perennes herbas educi, et coelesti mulso tanquam 
aqua irrigui, in ternis domiciliis stabuluri, « Ideo 
principes ejus velutarietes non invenientes pascus& 
abierunt : et abierunt absque fortitudine ante fa- 
ciem subsequentis **, » Dei ad Judzos edicti me- 
mor vates, triste illud accinebst: « Abieruut 
sbsque fortitudine ante faciem subsequentis, » 
quippe ait in Levitico Deus : « Quod si non au- 
dieritis me, nec feceritis omnia mandata mea, si 
spreverilis leges meas, et judicia mea contempse- 


ritis, ut non faciatis ea quæ a me constituta sunt, 


el ad irritum perducatis paotum meur : ego quo- 
que hsc faciam vobis: Visitabo vos velociter ín 
egestste. Frustra seretis. sementem, qus ab ho- 
stibus devorabitur. Ponam faciem meam contro vos 
et corruelis coram hostibus vestris, et subjieie- 
mini his qui oderunt vos. Fugietis nemine perse- 
quente: εἰ conteram superbiam duritia vestra. 
Daboque vobis eclum desuper sicut ferrum; et 


mat : « Tristis est anima mea usque ad mortem !!, C terram zneam. Consuimetur incassum labor vester, 


et hinc gemunt, et :ternum gement. « Virgines 
ejus squalidt , et ipsa oppressa amaritudine. » 
Quamobrem, propheta ? quamobrem ? quía vere 
Virginem ac Reginam non sunL assectaue. «Facti 
sunt hostes ejus in capite, inimiti ejus locupletati 
sunt *, » Nam quandiu a Deo amabatur, regno 
atque imperio aucta, populos sibi subjicere ac diris 
obligare. [taque scribit Dei parens David : « Pone 
prineipes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zehee, et 
Salmana : omnes principes eorum qui dicunt: 
Wzreditate possideamus sanctuarium Dei ?*. » At 
ubi odium cepit, aíque ab insigni vafritie οά im- 
pietatem porro, quasi quadam tempestate est er- 
trusa, tum vero sacrarium profanari, urbs diripi, 


non proferet terra germen, nec arbores poma prze- 
bebunt. Immittamque in vos bestias agri, quae 
consumant vos et pecora vestra, et ad paucitatem 
cuncta redigant ; evaginabo post vos gladium, erit- 
que terra deserta, et civitates vestra dirutz. Quia 
vos ambulastis contra me: et ego incedam ad- 
versus vos in furore contrario. Peccatum pecca- 
vit Jerusalem, propterea instabilis facta est **, » 
CAPUT XLI. 

Christo mors illata, peccatorum maximum. 

Supra jam dixerat, eam divinitus propter tot 
scelera sfflictam, nunc addit: « Peccatum pecea- 
vit **, » Illic quippe leraelitarum ex intervallo 
idolelatrias et. vaticidis, bic Christi necem signi- 


templum a fundamentis everti, aul potius pro D ficat, quaresubjungit : « O vos omnes qui transitis 


derelicto haberi. Hsc qui patrarunt, iis cum bene 
cst, tum ad majores fortunas ac regnum extollun- 
wur. Quod, explonang Propheta, ait : « Quia Do- 
minus humiliavit eam propter multitudinem im- 
pietatum ejus **, » Nam cuin Synagoga Deum 
veneraretur, Mosen quoque alloquehatur Deus : « Et 
scient JEgyptii, quia ego sum Dominus, et non est 
Alius prater me *!. » Cedes vero prophetarum 
aliaque scelera Deus complexus memoria, eam 


per viam, » scilicet virtutis, « attendite, et videte, si 
est dolor, sicut dolor meus : quoniam vindemavit 
me, utlocutus est Dominus in me (54) *. » UL condo- 
lentes se intueri jubet, quasi seipsam accusans, 
velut in extremum scelus prolspsam. Qus est 
enim patratorum ante scelernm ad Christi necem 
comparatio ? omnino nulla. Hoc malorum teterri- 


mum, boe supremum vulnus est. Quare humiliavit 


me « Dominus in die τῷ furoris sui de excelso » 


"Jerem. xv, 1. !? Thren. 1, 4. !* Psal. cxxxv1, 1, 2. ** Thren, i, 4. ** Τα. vi, 10; Matth, στις, 04,45. 


'* Matth. xxvi, 28,- !* Thren. 1, 6. !* Psal. Lxxxrt, 12, 13. ** Thren. 1,5. *! Exod. vit, 5; Deut. xxxi, 


$9, *' Tbren. 1, 6, ** Levit. xxvi, 14-55, * Thren. t, 8. "* ibid, 19. 


(34) Id est, qui et olim sua voce, et post per divinos Vates Judzos allocutus sit, uti existimo. 











865 


DIALOGUS CONTRA JUDJROS. 


866 


$uo. Videte ut Christi occísio malorum omnium A tum?*, » — « Quomodo obtexit caligine in furore 


masimum εἰ. Equidem et alias, inquit, sepe ín 
Deum commisi, sed malorum colophon hoc est, 
quo meo facinore irritatus, et incandesceus Deus, 
te e sublimi proculcavit. « Misit ignem in ossihus 
meis, et induxit illum super me. ? Non solum fi- 
niuma, ut szepe, sed me adeo lotam ambussit. 
« Expandit rete pedibus meis, convertit me re- 
Irorsum, » Rete hoc Titi copias designat, qui 
verriculi instar omnes  irretierit. Nam etsi ignis 
fiammam nonnulli evaserunt, at militufth mucrone 
oppetiere. « Posuit me desolstam, tota die moerore 
confeetam **. 5 Totos dies evum omne hic Intel- 
lige. « Desolatam, » seu ad nfhilum redactam, ob 
imperium ; « merore confectam, » ob servitutem. 
« Vigilavit super iniquitates meas, in manibus 
suis comprehendit me. » Ipsum admonui, inquit, 
meorum ante facinorum, ideo circeumquaque copiis 
cincta fui. « Aggravavit jugum suum super collum 
tneum, » id ést, servitutis judo domuit me. « In- 
fürmata est virtus mea, dedit Dominus in manibus 
meis dolores, quos non potero perferre *'. » Tra- 
ditos in manum dolores, servitutis serumnas vocat. 
* Oculus meus deduxit aquas. » Laerymosum est 
enim quidquid servitum ducitur. « Quia longe 
facuus est a me consolator **. » Nam mellitissi- 
mum meum solamen a me rejeci atque amandavi. 
ε Sacerdotes mei et senes in urbe consumpti 
sunt. » Quamobrem, vates. « Quia quasierunt ci- 
bum sibi, ut refocillarent animam suam **, » el 
non invenerunt, Delicatus, ac luxu perditus Israe- 
lites, solemnem cibum vestigat. « Conturbatus cst 
ventler meus, subversum est cor meum in memet- 
jpso **. » Türbant, inquit, intestina optato cibo de- 
fraudala, et animus mutans in príore statu manet. 
Quse rerum calamitas istam vocem exprimit, « Omnes 
tnihi in inimicitiam facti sunt. » Non enim inimici 
modo, sed amici quoque infensi me oppugnant. 
Exacerbans exacerbavi spiritum Dei : « Omnes ini- 
mici mei audierunt malum meum, letaii sunt, quo» 
niam iu feeisu. » Excidii mei lapso tempore, ii qui 
mofliebantur me evertere, triumphant (25), audien- 
(es a tuo numine repulsam me et dejectam imperio. 
« Adduxisti diem, et vocasti tempus. » Adducia, 


suo Dominus fillam Sion? » Incendio exstincta est, 
esi enim quasi caligare, incendio exstingui. « Pro- 
jecit de celo in terram inclytam lsrael ; ** » e divi- 
nis manibus amissa, ac pro nihilo habita est gloria 
Judæorum. « Oblivioni tradidit Dominus in Slon 
festivitatem ei Sabbatum. » Nam quia medenii 
Sabbatis Opifici Synagoga succensuit, abrogata sunt 
festa omnia atque Sabbata. « Et in opprobrium et 
iudignatiopem furoris sui regem et sacerdotem 15. » 
Quos híc memorat? nempe Herodem εἰ Caiphau, 
qui quidem gloriosum Deum exacerbarunt : qua re 
offensus regnum atque sacerdotium repudiavit. Nam 
qui ei repudio bilem movissent, destituti ipsi quoque 
in plura vitia precipites iere; passi quiddam instar 
Pharaonis : « Induravitque Dominus cor Pberao- 
nis, » ait Scriptura **; etenim cum minime flectere- 
tur, merito obfirmatus est. 

« Repulit Dominus altare suum, maledixit sancti- 
ficationi sna *'.» Ne triumphatote, Judzi, ait vates, 
ob sacerdotii dignitatem : propter vos ením suum 
sibi altare ac sacrarium amolitos projecit, quorum 
oblata pro diris baberet : « Luxit antemurale, et 
muros pariter dissipatus est, Defixse sunt in terra 


porte ejus : perdidit et contrivit vectes ejus : 


regem ejus et principes ejas in gentibus : non est 
lex, et prophet» ejus non invenerunt visionem a 
Domino. Sederunt in terra, conticuerunt senes filiz 
Sion : consperserunt cinere capita sua, accincu 
sunt ciliciis, abjecerunt in terram **, » primarias 
virgines in Jerusalem. Prioris suz servitutis (scili- 
cet in AZgypto) ac miseri:e, Deique opüitulantis oblita 
geus Judza, nunc pontificii regno ac celebritate se 
jactabat; nunc propugnaculis, et urbis munimentis, 
nunc principum potentia, legis prasidio, prophe- 
tarum visionibus, sacerdotum cslibatu; interdum 
superblebat quoque et pontificio amictu : eorum, 
quam mox prophela interitum prospiciens, omnia 
complexus, condolentissime sane ac moestissime 
calamitatem exsequitur et ampliflcat ; « Defecerunt 
pre lacrymis oculi mei, conturbata sunt viscera 
mea, effusum est jn terra decus meum. » Quorsum 
bsc vates, quorsum? « Super contritione ſiliæ 
populi mei, cum deficeret parvulus et lactens in 


inquit, Synagoga Deo, hilari die, Unigeniti tui p plateis oppidi... Virgines mese, et juvenes mei abie- 


adventu; postquam eam volentes rejecimus, diem 
vindicem, citasti. « Et factae sunt domus in me*!, » 
Me quasi domo quadam comparata, adeo 96 perinde 
miseri» sunt me amplexz, ul continens domus ea, 
que continentur. Ac fortasse et tale aliquid sit 
intelligendum. Quoniam Deus in Synagogam diem 
vindicem citavit : « Sepulcra eorum domus illorum 
jn seternum erunt **, ut ait David, et : « Repleti 


sunt, qui obscurali sunt terr domibus iniquita- . 


ρε Thren. 1, 15. * ibid. 14. * ibid. 15. ** ibid. 19. 


runt in capüivitatem, ceciderunt in gladio; jnter- 
fecisi in die furoris tui : percussisti, nec misertus 
es. Vocasti quasi ad diem solemnem, qui terrerent 
me de circuitu **, » Nihil parcens, inquit propheta 
ex Synagoge persona ad Deum, me coci insiar 
divisis, evocata ad me undique accolarum turba, 
luctuoso mels die tanquam solemni, « Et non fuit 
in die furoris Domini qui effugeret, et relinquere- 
tur *, » Usque eo divinz irz exinanita fax est, ut 


** ibid. 20. *' ibid. 231. ** Psal. xvin, 12. ?! P al, 


Lxim, 920. ὃν Tren. n,1. *5 ibid. 6. ** Exod. ix,passin. * Thren. n, 7. "*jbid. 8-10. 39 ibid. 14, 


21,23. "'^ibid. 


($5) Romani Hierosolymam obsidentes, ut arbitror, 


— - -  —4 c-a- o0 » - 
λα. 
H 2o ce 4 * n »* — 


7 


κο. 


στ 
. α 77 1 - 


ITI 
€-— . 


201 


— —— Ron — το) 
Q0 m . - . 

κ. * κ 

: - 


(mc ταση 


— — — 132 
2a" ^, 


861 


ANDRONICI COMNENI 


808. 
. 


eo inesndescentc salvns et superstes esset nemo, A aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam, quam 


sed. internecioni amnes darentur. « Tetendit arcum 
suugi, οἱ posuit mo quasi signum ad sagittam **. » 
Dei arcum, vindicem Numinis potentiam appellat, 
qua adea muliata est Synagoga, ut quasi scopum, 
id est, signum, jaculari et petere volentibus statue- 
rit. « Misit in renibus meis filias pharetras suse **, » 
Davidis quidem ad Deum hac senteniia est ; « Ure 
renes meos, et cor meum : quoniam misericordia 
tua aule oculos mes est : et complacui in veritate 
tua 3, » Accende mea erga te studia, quæ per renes 
innuit, ut idem alibi sese explicat : « Domine, ante 
te omne desiderium meom ο) οἱ rursum: « Lumbi 
mei impleti sunt illusionibus **, » pes hae contraria 
desideria notans ; wiserjcordiam et veritatem vocans 


Dei Filium. At Synagoga cum se toli incendio uri D 


non quassierit, sed in monstrosas et ahsurdas cupi- 
ditates dellexerit, merito postea in renes phareirze 
telg excepit, Dei veritate nop deleetata. 

« Factus δη in derisum. ompj populo meo : 
canticum eorum tota, die **, » Gloria, inquit, pridem 
florens, nunc. ludibrio sym, et cantilenis ao carimi- 
nibus Deo decantatis, hominibus perennem cantile- 
nap atque sannam prabeo, « Replewit me amari- 
tuilinibus, ipebriavit. me absinibio οὗ. à Qvid ita, ο 
Synagoga, o &celus, o flagitium? Quod unigenitum 
Deci Filium felle εἰ aceto potasti, per quem ( suxisdi 
mel de petra, dleumque de saxo durissimo 5, 1. — 
« Et. fregit ad. numerum dentes meos**, » Jure : 
siquidem jmpie lignum in panem ejus misisji 5». 
« Cibarit we cinere : et repulsa est a paco anima 
mea **. » Non injuria, quaudo fagridiebas illum, 
qui i£ paverat manna, et eum, qui vera egt. pax, 
lethaliter oderas. « Oblitus sum bonorum : et dixi : 
Perilt victoria. mea, et spes mea a Domino*. » 
Seilicet ſrueium capis dignum factis : tam enim 
removisti longe Dei misericordiam, nt non solum, 
quod fateris, oblita retro sis honorum; &ed nec 
spem quidem deinceps ullam teneas. « Oculi mei 
defecerunt cum vila mea spper flliss gentis meg 12. » 


 Filias gentis, bic vicinas urbes et finijimas propheia 
nominat. 


« Posuisti nos in medio populorum : 
speruerunt euper nos os suum omngs iaimici *. » 
Nam qui Dei Filium concilio stitissent, ii velut in 
corona quadam populosa dicteriis et capilis mota- 
tioni per gentes alque populos prosiituti sunt 5). 
Ac quemadmodum Christum woJedictis conscide- 
runt, ita in eos quoque hostium amuium og aper- 
ium est. « Venaljione ceperunt me quasi avem 
inimici mei gratis **. » Cur? quia irrelire atque 
cepere unigenitum Dei, cum BHerodianis et Pbari- 
sais moliebatur. « Lapsa est in lacum vita mea, 
εἰ posuerunt Japidem soper me*'. » Gemina his 
sunt illa Davidis, Synagoga, inquit : « Lacum 


€ Thren. ut, 12. ** ibid. 15. " Psal. xxv, 2,2. 
. t ibig. 15. " Deut. xxxi, 15. ** Threo. μι. 46. 
δι, "ibid. 45,46. τν Psal. xLut, 19. 


60 Psal, xvin, 44. δι Thren. iv, 4. 


9,10. ' Luc. xxi, 28, 29. ** Thren. iv, 10. 


9? Jeretn, xi, 19. 
5. Thren. it, 59. 


*! Deut. xx, 16; Ezech. xyun, 17. 


fecit **. » Sane Cbristo in imum barsthrum condivo, 
impositoque scpulero grandi saxo, eamdem condi- 
tionem. subiere; nisi quod illi hzc in Deum perpe- 
irarunt, adhibitaque custodia saxum sigillo muoie- 
runt; hinc etiam qux in eos decreta essent, Deus 
exsecutus, velut obsignavit. « Filii Sion inclyti, et 
amicti auro primo - quomodo reputati sunt in vasa 
testca, opus manuum Gguli *? » Dei figmentum ut 
excellens et augustum, suspiciens proplieta, miratur 
a Judieis corruptum, ex aureo in testaceum aommi- 
grasse. Sed profecto omnes adeo terrestri natura 
constituti mortales, donec in nohix divinam gratiam 
informamus et insculpimus, longe supra ourum 
gemiasque pretiosas, ut cum Davide loquar", 
ium sumus, tum habemur. Caeterum ubi ab co 
statu per peccaium deiurbamur, nen urceoli testa- 
cei, opus roanuum figuli, sed quovis nihilo magis 
nihili, apparemus. « Adhzsit lingua laetentis ad 
palatum ejus in siti : parvuli petierunt pacem, et 
non erat, qui frangeret eis 5. » Tantum est, inquit, 
Judez crimen, ut legis coerceitionem superet. Nem 
in ea per Mosen ait Deus : « Unusquisque pro 
peccato suo morietur **; » hic internecione damna, 
vt jam lactentes quoque et infantes emoriantur. 
« Et major effecta. est iniquitas filis: populi mel, 
peccato Sodomorum, quz subversa est ** » subver- 
sione :xeterna, Jilic eniin quamvis ingens et borren- 
dum scelus vertitur, at non accusantem ' quoque 


( justum Lot Sodomitani peremere. Synagoga vero 


Unigeuitum Dei, qui divini regni tanquam dar, ad - 
celestem Hierosolymam se subduceret, scelerate in 
crucem egit, ac contrucidavit, Quare et majus est 
ejus, quam Sodom: delictum, et soppliciam triste 
9c perenne, 

« Melius fuit occisis gladio, quam interfectis 
famc. » Facinus primum exsecutus propheta, sup- 
plicii diversitatem post adjunxit, pejus actum fame 
quam ferro enectis ostendens. « Manus mulierum 
misericordium coxerunt filios suos **. » Quas hie 
misericordes indicat? Quae sceleris sensu accepto, 
Christi erucem flontes consequebantur : quas állo- 
cutus ait : « Filie Jerusalem, nolite flere super 
me, sed super vos ipsas flete, et super fiios vestios. 


D Quoniam ecce venient dies, in quibus dicent : Beatze 


steriles, et ventres, qui non genuerunt, et ubera 
qua non lactáverunt *. » Horum verborum Christi 
misericordis memores illæ femiuz, similes, quan- 


tum potest, ipsi, suos coxere natos, el « facti sunt: - 


cibus earum **, » Supplicium consolatione majas, 
neo deprecande min: (ad se inquiebant) : verax 
est prouiissor, adest tempus, ecce finis. « Comple- 
vit Dominus furorem suum, effudit iram indiguatio- 
nis sud : el succendit ignem in Sion, et devoravit 


*5 Psal. xiyu, 10. 5 ibid, 8. 
* ! Thren, ni, 17. 


27 ibid. 53. 


** Thren. i, 14. 
.. ibid, 18. "ibid. 
V Psal. vit, [6. "" Thren. iv, 9. 

* Türen. ιν, ϐ, "Thren. iv, 





DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


810 


fundamenta ejas*". » Complevit, id est, omnia in A dum in Evangelio meus Salvator Jesus confirmat : 


eos vaticinia complevit, inanita, ira tanquam ſæce, 
incandescens ; ignem inceudit, qui Sionem a stirpe 
[uultus ahsumpsii. « Reptaverunt adolescentes in 
plsieis, polluti sunt in sanguine cum nun pos- 
sent **, » Non erat, qui eos terra conderet, tumulus 
plateæ facte ,. itaque cum. vestimentis putruere. 
« Defecerunt oculi nostri ad auxilium nostrum, cuin 
vana respectaremus *?, » [ntermoriua apud nos est 
prophetx David vox: illa : nullus qui cum fiducia 
dicat ; « Dcus, in adjutorium meum intende; Domine, 
24d adjuvandum me festina 19. » — « Respeximus ad 
gentem quie salvare non poterat "*. » Quia enim Dei 
numen et auxilium rejecimus, ideo in non defensu- 
fam gentem intuebamur. « Facies sacerdotum non 
.erubuerunt. » Dei, inquit, misericordiam sceleribus 
nostris exclusimus, quare nec sacerdolum vultus 
reveriti sunt hostes. « Nequé senum miserti sunt, 
venati suul parvulos nostros, ne.irent in ploteis 
nostris 7*, » Disparverunt vestigia: nostra, ergo de- 
fecit ibiquitas tua, filia Sion, id est, deleta, amplius 
culpam non adinittes, « Non »sddet Dominus ultra, 
ως lransmigret, » Non revertere, inquit, neque 
amplius relegabere. Atque id verum esse, probant 
sequentia : «. Visitavit iniquitateny' tuam, filia 
Edom; » non virga sane, ut ante persecutus, cum 
19 castigans resanarct, sed occidioni mandans. 
« Discooperuit peccata Qua?*, » id est, explevit 
omuenr iram justam, tectis tuis sceleribus, ut aquae 
vi et copia mare operitur. 

Sed ne boc argumentum, ad doctrinam et insti- 
tutionem susceptum, ma:eriam luctus et lamepta- 
tionis reddamus, ad inclytam et divinaim gratiz (96) 
disciplinam orationi gubernacula flectamus. lgitur 
aecidit Hierosolymz vastitas anno ab orbe condito 
qpinquies millesimo, quingentesimo tertio et sexa- 
gesimo : usque od prascuten vero, sexies millesi- 
Dium  octingentesimum octavum et. decimum : 
Judzi totis mille ducentis quinque et quinquaginta 
sine regno exsulant. Jam mundi status et. incolu- 
mitas, ut de vatibus accepimus, ab Opilice septem 
setatibus descripta est. Quod et Salomon ait : « Da 
partem septem, necnon eL octo Τὸ, » octavam notas 
fuwuram illam et immorialem. Quibus decursis, 
exsistet foeda hominis lues, illex, et impostor, quein 
vos Christum atque regem perhibetis. Veniet autem, 
non ut meus Seryator atque Deus, redemptor, ac 
salutis vindex humanam; sed teler, et infaustus, 
ealamitates, angorem, t»ala omnia, et miserias tra- 
hens. Nam adeo simulacrorum cultum non compe- 
scet, aut ad Dei nptitj£am gentes adducet, ut contra 
et errorem publicare, ct aptos Dei notitie omnes 
nactus, ab ea demovere sit conaturus, quemadimno- 


*! "Thren. iv 44. 
τν Eccle. x1, 2. '* Matth. xxiv, 14. 
7? ibiq. 2, 6. 


(36) Id est, evangclicze doctrine ; omne autem id 
tempus quod a Christo, qui Mosaicis ritibus succes- 


** jhid. 14. ** ibid. 17. ?* Psal. Lxix, 1. 
** sa. Lix, 20; Rom. αι, 95. 
** Jerem. 1v, 141, 12. *! Jerem. viu, 46. *5 Gen. xLix, 07. 


« Pradicabitur lioc Evangelium in universo orbe, in 
testimonium omnibus gentibus : ct tunc veniet 
consummatio **, » Quia in vos quoque, qui ut 
beneficium, sed revera meram pestem, exspectatis, 
multa atrocia edet, cüm vix tandem resipiscentes, 
nostratem Deuin, verum Christum, supplices adora- 
tum venietis, el per regenerationis lavacrum filio- 


. Tum Dei adoptionem recipietis, ut et Isaias testatur: 


« Cum plenitudo gentium intraverit, tunc. omnis 
Israel salvabitur?**. » Qua de causa veterator prae 
eseteris se crudelem vobis prabebit, qui non solum 
aliis omnibus odio sit, sed etiom vobis. Qui ut 
regcm et beneficium venturum prastolati, damnata 
flagitiosa inhumanitate, illico resilietis, ad verum 
Christum, cui gloriam tribuatis, confluxuri. Neque 
vero alia graiia dirum hominis monstrum est ven- 
turum, nisi ob hominum delicta, quo eos verxet, et 
omne vitiorum genus invehat; czeterum annos duos 
cum dimidio ubi rerum potietur, exterminabitur. Ea 
quoque prophetarum doctrina est. 


CAPUT XLII. 
De Antichristi adcentu. 


Danielis quidem de eo hxc sunt verba : Veniet 
impostor et calumniator, « Et sanctos Altissimi 
conteret : et putabit quod possit mutare tempora ct 
leges, et tradentur in manu ejus usque ad tempus, 
et tempora et dimidium temporis?'", » De wafritie 
αυἱοπι illius loquitur Jeremias : « Clanmavit perdix, 
congregavit quae non peperit : faciens divitias suas 
non cum judicio : in dimidio dierum ejus relin- 
quent eum, et in novissimis suis erit insipiens 15, » 
ldem rursum ; « Maledictus homo, qui confidit in 
homine, et ponit carnem brachium suum, et 4 
Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myricæ 
in deserto, et non videbit cuin venerit bonum; sed 
babitabit in siccitate in deserto, in terra salsuginis, 
et inbahitahili **. » Et rursum : « In illo tempore 
dicetur populo huic et Jerusalem : Spiritus erroris 
in deserto; via filie populi mei, non ad purum, 
neque ad sanctum. Spiritus repletionis veniet mibi 
ab his. Ecce quasi nubes asceudet, et quasi tempe- 
stas currus ejus, velociores aquilis equi ejus : vox 


D enim annuntiantis e Dan veniet**. » Et alio loco : 


« À Dan auditus est fremitus equoruu ejus, a: voee 
hinnituum pugnatorum ejus commota est omnis 
terra : et venerunt οἱ devoraverunt terram, et ple- 
nitudinem ejus : urbem et habitatores ejus *'. » Quze-- 
rendum verum esi, cur hic propheta hujus Dan, 
non semel, sed bis meminit. Cur? Ex tribu Dan, et 
Judam, et Antiehristum prodituros. [taque de Juda 
hac sunt Israelis verba : « Erit Dan serpens, » 


τε Thren. iv, 17. "* ibid. 46, 18. *2 ibid. 93, 
17 Dan. v1, 25... 7* Jerem. xvni, 11. 


| sit, manat et decurrit, gratis tempus, ecclesiastici 
scriptores vocare golept.. 


V 


end ANDRONICI COMNENI 18 
De Antichristo scribit Jeremias : « Vox auountian- A — Vir quidam Christianus, parentibus et atavis ab 


tis e Dun veniet**, ) 

Jam de administris quoque [saize est sententia : 
« Qui paratis demoni mensam, et impletis foriunze 
potionem, omnes iu imactatione cadent**. » Et rur- 
sum : « Exacerbaverunt Spiritum sanctum; et εοιι- 
versus est eis in inimicitiam **. » De interitu autein 
hujus perduellis, idem memorix prodidit : « la die 
illa inducet Dominus gladium sanctum et magnum : 
et extendens manum conira draconem, serpentem 
tortuosum, occidet Dominus cetum qui est in 
mari**. » Et David de vero Christo : « Reminl- 
scentur et convertentur ad Dominum universi fines 
terre : et adorabunt in conspectu ejus universa fa- 
mili gentium *'. » Videte ut nullum regnum usque 
ad exspectatum a vobis rabulie adventum relinque- 
tur, quin Christum verum Deum veneretur : « Quia 
Domini est regnum, et ipse dominabilur gentium. 
Manducaverunt et adoraverunt omnes pingues 
terrz 6, » Pingues bic piorum mentes. appellat; 
qua et volueres sunt (57), secundum legem, virtati- 
bus : que Christo suppliees, cjus et sacrum corpus 
epulsta sunt, et sanguinem biberunt, « In con- 
spectu ejus cadent omnes, qui descendunt in ter- 
ram **; animos in terram descendentes vocat, stu- 
dio rerum, qu& materia continentur, deflxos, qui 
ante adventum quoque Christi, ac presentiam, suo 
quasi quodam prejudicio damnati multabuntur. 
« Pt anima mea illi vivet, et semen meum serviet 


slirpe religiosis, proxime Judzorum Synagogam 
habitabat, præcipuo tanquam patrimonio affectus, 
descripta in tabula Dominica effigie Dei et Serva- 
toris in vivificam crucem suffizi, qua sub sedium 
tecio sublimis pendebat. Inde cum aliquando mi- 
grare opus haberet, exportata reliqua omui supel- 
lectile, unicum illum divinum tbesaerum effigiem 
Servatoris, nescio unde, et quo modo, divina qui- 
dem certe procuratione, oblitus reliquerat. Ita emi- 
grante pio, extemplo immigraus Judseus, aliquot 
post diebus mensa instructa opipara, congregem 


Judæum ad convivium vocat. Quo prsesente, simul 


smbo leti epulsri : cumque epulantes per toros 
discumberent, vocatus, ut mos est, familiaribus 


B oculis in. lectum sublatus, amici domum curiosius 


cireumspectare; et acie in imaginem conjecta , eum 
esse, quem majores in crucem egissent perspecto, 
qua»quam efferus jam, et in tetricum mutatus, 
sectis pene ac ruptis ilibus, tamen ne amico palam 
fieret, iterum hetitiam meniiri et fingere. Tandem 
impotens sui, el ira victus, quod hactenus conüne- 
bst, aperire arcanum : vocare hominem, et divina 
effügie digito ostensa, rogare cujus simulacrum 
esset, an non Nazareni, an uon Galilei, an non a 
majoribus cruci affxi? Itane vero? inquit, versi- 
pellis, qui boc loco sis, Cbristiauam quoque religio- 
nem colas? llle inops consilii, ea quidem sic babere 
fateri, caeterum Christianismi crimen sibi conscire 


ipsi'*. » Cuinam? Genito ex utero ante luciferum C aullum; jam inde a proavis, ut ipse nosset, Judzeum, 


Dei Filio; qui ad extremum incarnatus est ex 
Virgine : non, inquam, serviet anima mea illi diris 
devoto impostori, quem medio ejus tempore pru- 
dentes relinquent, egregii facinoris premium eoro- 
nas in culo accepturi. 


CAPUT XLI. 


De imaginum cultu. | 


His εἰ similibus de causis, non idololatria, quod 
existimatis, obeunda, sed pie imoginibes cultum 
prestamus; est enim, inquit David, « Mirabilis 
Deus in sanctis snis**. » Et : « Qui oderunt te, 
Domine, oderam, et super inimicos tuos tabesco- 
baro **, » Nam ut Deo charos amplecti et colere par 


et Nosaicæ legi vel in lanienam addictum. Postquam 
vero oratione non persuadet, ad preces denique 
conversus obtestari, ne Synagoge patefaceret, sed 
sibi soli haberet. Pollicitus ergo, sed dolo et per- 
]urio, abit inde, recta ad Synagogam properat, qua 
et cujusmodi qua viderit, qua dixerit, recenset. Illi 
lig auditis, furibundi ad zdes e vestigio convolant. 
Ubi que intellexerant, vera vident, homini, wt 
Christiano scilicet, illudunt, et subsannatum cetu 
exigunt, ac proscribunt. Porro autem, qua in sacram 
ac divinam "effigiem moliuntur, quis sine lacrymis 
narret? Dereptam in primis bumi afügunt; tum 
quibus exemplis majores vestri meum Jesur, iis- 
demque ejus simulacrum accipiunt ; insputant, 


est, ita infestos aversari et odisse. Ait quippe idem D Dugnos et alapss ingerunt, scurrantur, fel et ace- 


Propheta : « Mihi autem nitis honorificati sunt 
amici tui, Deus *?, » 


CAPUT XLIY. 


Exempla duo perfidue Judeorum im imaginem 
Christi. 

Beryti (ea urbs est non procul ab illustri Antio- 
Chia) tale quoddam insolens miraculum contigit, 
voluptatis terrorisque plenum, et quod referri me- 
reatur. 


tum propinant. Aderat spongia, nec deerat arundo. 
Clavis manus pedesque affigupnt (neque enim a cla- 
vis abstinetur), spinis coronant, hasia e latere (heu 
profligatsm in extremis audaciam |) ssnguinen et 
aquam prolicit, que res Christo cultum ac celebei- 


atem paravit. Nam conspecto grandi et horrendo 
' miraculo, postquam scaturigiuis periculo facto, ex- 


plorate fldem res fecere, morbo omni atque segrilu- 
dine curanda, et damonum turma procul arcenda, 
in fugamque vertenda, toto animo, tota meote ad 


*! Jerem. 1v, 45. *Isa. Lxv, 141. 5 Isa. Lxm, 40. ** ρα, xxvii, I. "Psal xxr, 48. "^ ibid. 29 
μιά. **ibig. 51. *'Psal.rxvu, $6. **'Psal. xxxviu, M. ** ibid. 17. , bi (9. 


($7) Alludit, opinor, ad Isai. Lx, 8. Vide Nyssenum, De virginitate, eap. 18. 

















813 


DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


874 


Christum nratati, quasique reformati, sacro bapti- A Vere enim, qui animo ad primegenium exemplar, 


sino sunt affecti. 


Talia sunt Domini Jesu Christi b9minum aman- 
tissimi, Unigeniu, Patris Verbi, majora cogitatione 
atque verbis arcana : lantopere de figmento suo 
sollicitus, néminem vult perire, sed omnes ad veri 
" coguitionem venire. Atque bxc quidem Beryii. 

Nefas vero sit alterum Constantinopoli, urbium 
reginae, miraculum silentio przterire, cum superiori 
narratu nibilo sit deterius. In $ugusto et fama cele- 
bri Dei Sapientis templo (si templum est nominan- 
dum, ac non polius alteruin in terra coelum) puteus 
est, qui aliud nibil, quam quod est, puteus dicitur : 
epistemidem ferens ejus, ud quem sapientie pro- 
fundum, immortstitatis fons, providentie infinitum 


non ad tincturas ac colores intuentur, verum ante 
secula ei inaspectabilem Deum veuerantur. Itaque 
majores nostri cherubinis ex auro nobili materie 
conformalis, baud equidem aurum coluerunt, sed 
cherubinos, quos ut sanctius sacrarium cingereni, 


finxerunt, Ac de imagiuibus quidem praeclare. 


Quamobreu vero circumcisione repudiata, bapti- 
zatos cuin Deo soeietatein contrahere perlibetis? 

Cnunist. De. circumcisione multa locuti, et quo- 
mcdo eam repudiemus demonstrato, non est quod 
de eo rursum referamus. De baptismó vero agite 
prolixius distoramus. 


CAPUT XLY. 


pelagus, Samaritidem allocutus, aquam cousulto B De $aptiumo Christianorum et efus cum circumcisione 


petebat, qui eam vellet ad Dei notitiæ vivam ac 
scaturientem aquam traducere, et. quasi derivare. 
Eo pierum multitudo. confluehat, insitam in eo 
sacram vim percepturi ; et simut qui supra orienta- 


comparatio, 
O.-teudi, quod vos quoque 3 me atque a veritate 


suffragium tulisüs, res Mossicas, mei Servatoris 
Christi üguras quasdam fuisse. Nam quemadmodum 


lem portam descriptam io tabula, et velut dediea- — prastans pictor, in primis inumbral, tum erassiore 
tem pietoris monu Dominicum simulaerum venerari ^ quadam. tinctura ac coloribus expressam «eri effi- 
eentendereni, quo nonine mogis etiam confluebant. — iem repriesentat; 3d eum modum et natura rerum 
Judzus vero quidam, nescio quomodo, Deo certe id — onis architectus Deus, per Mosem et legem velut 
agenté, et ipse templum iogressus, venerabundo — deformatis quie sub gratiam caderent, per Jesum 
omni ceu conspecto, invidia tactus, et quibus — Christum porro non ünciura ac coloribus, sed 


natus, et qua opinione foret prodere stimulaiur. 
Quin adee prodit quoque. Nam ceteris a puteo 
discedentibus, solus occultum transitum rimatus, 
poetquam 4 scopo mon aberravit, securitatem na- 
etus, irruit, et sanguinariis oculis, auímo, mone 
ignevm intuens, ignem spirans, sustento in (uan, 
serie Rex, inaginem cultro. ferit, Unde insolená 
miraculo sauguinis rivo depluente, et percuasor et 
divinum solum cruentantur. Ille factum, ut opor- 
tebat, non recogitaus, sed conira magís perfurens, 
detscian imsginem, inflxo adbuc cultro, iu puteum 
demergit, ipse qua pedes ferebant, inde aufugit, 
latere. properans, ut putabat, Veruin qui sapientes 
sua ipsorum calliditate capit, bujus quoque cona- 
tum palam fecit, Nam eum sanguine ex imagine 
ruberet, plaueque sanguinarius quidem ac γαίες 
fugeret neminem, egressus ab ingredieutibus reli- 


giosis comprehensus, homicidii postulatur, Negat , 


evangelicis preceptis, spiraus quoddam ac vivum 
veri simulacrum dedicavit, Caeterum ui ja. Sina 
nubes el voces atque tubee Dei ad! nos descensum 
liquido designabant**; ita et alia olim pluriwa Ser- 
vatorís mei procurationem nolabant, Ergo typos et 
exempia cernite, uade ad veritatem ducamini. lu 
lege circumcisio **, in gratia ablutio. lilic pellicula 
segmentum, hic peccati depositio; illic eireurmcisio- 
his culter, religiosum et irreligiosum palam faciens, 
hic discipling acies rectum a pravo dissecans. lilic 
sine vilio agnus inactatus, hic czsus siue peceato. | 
Christus, lilie sgui eruore postes uuguutur **, hic 
sacrificoti Chris augusto sanguine actiones et 
disciplina obsignantur, id est, que in actione, οἱ 
qua ju contuplatione posila virtus est, quibus 
quasi quidam commissura posti, Christianz disci. 
pling velut obligamur et componimur. Illic durus 
Pharao lsraelitas oppuggat; bic Christianos Sata- 


bhomicidiem , Christicidam serio se profitetur. £jus.p nag, ille hominum osor atque zizauierum sator. 


rei fama urbeu omnem celeri ala permensa, valgo 
asd puteum concurritur, ubi convenere, subducta e 
puteo, adhuc sanguine manaute, sacra imagine, 
bgmnos et carmiua modulati, cum precibus et 
laerymis eodem quo ante, leco suspendunt. Judzus, 
lacii peenitens;pletatem perdoetus, ad Christumque 
receptus, eum omni familia, sacro regenerationis 
lavacro aflicitur. 

Quid dicitis? hæccine satis sunt, an. et pluribus 
argumentis egelis? 

Jus. Pie imagiuibus cultum præstari coufltemur. 


Illic veterem Israelitaan nubes ad terrestrem llie- 
rosolymam duetat, hic Servatoris caro novitium 
Ieraelitam ad culesiem Siouem 1ranswittit. Ilue 
ignea columna, Lic divina igneà uulura, 6 cer 
Spiritus. Πίο Isrgelites iare Hubrum permensus, 
Pharaoni tumulisternium aquam comparavit, ipse 
interitum salvus effugit; hic Christi nomiue ceusa 
uuiversitas per baptismum cum Christo sepulia, 
immortalem vitam eo redivivo consecuta est. Illie 
aqua Mosis precibus, flante austro veheuentissimo, 
dextra ac sinistra in muruin concrevit; hio Spiritus 


** Exod. 11x, 17, 18. 5 Gen. xvii, 12. ** Exod. zii, 5, 23. 


PaTRoL, Ga. CXXXIII. 


EN 


875 ANDRONICI COMNENI | 816 
per aquam, vitiorum quasi quoddam mare Rubrum A baptismum delinquat, ne desperet, siquidem igoo- 


in slecum redegit, ropto peccatorum nostrorum 
chirographo. Illic virga refluas undas coegit, hic in 
Calvaria defixa crux Adamum totum in priorem 
nobilitatem restituit : Israelites, nisi mari Rubro 
wajecto, angelorum pane vesci won poterat; nec 
vero Chrisii pcpulus, sanguine et aqua viva potest 
frui, nisi peccatorum rubro tanquam æstu defun- 
etus ο). 

Ju». Cur ut nos circumcisionem uno semper 
uomine, eque et vos baptisinum non vocatis, scd 
muitis ac diversis? 

Cna: T. Expedita solutio : illa per unum Mosen 
prodita est, hæe a Patre, Filio et Spiritu sancto. 
Preterea multis ac diversis ejus in noa officiis, 
mulias quoque ac diversas nomenclaturas atque 
beneficia facimus. 

CAPUT XLVI. 

Quibus olim nominibus baptisma designatum. 

Itaque (58) donum, lumen, bapilsma, unguentum, 
regeneraüonis lavacrum, immortalitatis amictum, 
signum, breviter quidquid augustum est, nomina- 


mus, vocibus 6 prophetarum oraculis desumptls.- 


Donum in primis, ut [salas clamat : « Oinnes sitien- 
tes, venite ad aquas : et qui non habetis argentum, 
properate, emite absque argento οἱ pretio**, » 
Lumen , ut de eo David priedicat : « Dominus illu- 
einatio mea et salus mea, quem timebo**? » Et 
rursum : « Dominus illuminat faciem prudentis *. » 
Prudentem omnino appellans, qui vim sacri bapti- 
«natis callest, Baptisma vero dicitur, ut in quo 
peccata. tumulentur, quemadmodum mari Rubre 
Pharaonem (fnxit atque obruit Moses. Lavacrum 
x hac isaim sententia ? « Lavamini, mundi 
estote*. » Unguentum quod ccelestis Hierosolyma, 
divinique regni haeredes hoc inuucti agnoscantur. 
lta enim et Elisseo (50) vati ait Deus : « Unges 
Eliseum prophetam pro te*. » Immortalitatis ami- 
cium vocamus ex eo Psaltis regii edicto : « Dominus 
regnavit, decorem indutus est*. » Tum autem ut 
ostendat seque amictos et Christi liseredes, addit : 
« Etenim. firmavit orbem terrse, scilicet lioc regio 
smicia, qui non commovebitur*. » Signum, ut 
domiail notam, quemadmodum de eo David pro- 


ſtetur: « Signatum est super nos lumen vultus tui, D scribit David : 


Domine, dedisti letltiam ín corde meo*. » Quibus 
verbis sacrs iinetionis vim declarat : Non enim, 
inquit, solum tuo nomine nos signasti. et illustrasti, 
sed enim animum meum voluptate effecisti : id est, 
omnen signatum noxs venia dignatus es. ldem alio 
Psalino : ἑ Dizi : Confitebor adversum me injusti- 
tiam meam Domino : ct tu. remisisti impietatem 
peccat mei*. » Hoc dicens : Quod si quis vcl post 


oꝛ Iga. Lv, 4. 

6 Psal, xxxi, 5. 
1? δα. λεν, 3. 

** Psal. L, 4. 


*? Psal. xxvi, 1l. 
! Psal. iv. 7. 
1* Is3. xL. 10. 


** Exod. 1. xvi. 
xcu, 4. "ibid. 
5 δη, χω, 25. 
jp, 18. ** Psal. xxviu, 9. 


(58) Nazianz. vide in S. Baptisma. 


! Psai. ctv, 8. 

* |52. xxv, ϐ. 
!5 Εχο. xv, 95,94. 

ο lbid. 9, 


sceiur ej animi scelus, vitiosum, inquam, cogita- 
tum, οἱ consceleratio, per confessionem. 

Sed audiamus quid Isaias dicat : « Faciet Dom: 
nug Sabaoth omnibus gentibus seper montem istam, 
lüduent laetitiam, ungentur unguento, bibent vi- 
num ὃς » gaudii amictum baptisma innuens; un- 
guentum, illud sacrum quo baptizati inunguntur; 
vinum, Dominicum sanguinem. Et rursum : « Ahluet 
Dominus sordem filiorum et filiarum *. » Et iterum: 
« Erit inaquosa in paludes, et insitieute terra erit 
fons aquse !*; » iuaquosa et saiticulosa , gentium 
populum : appellat; fontem vero, sacrum baptisma, 
ut apparct ex sequentibus ; « Et erit ibi vía munda, 
el via sancta vocabitur '*, » Quz liec est via? 
Evangelica disciplina. Jam per eum ait Deus : « Ego 
sum, ego sum, qui doleo iniquitates tuas prepier 
me, et non recordabor. Tu vero memento, ei judi 
cemur simul 13.) Etíterum : : « Daboaquam in siti li; 
qui ambulant in Inaquosa : et- iioponazn Spiritum 
meum super semeu tuum, οἱ benedicliones meas 
super filios tuos '*, » Et iterum: « Miserator illo- 
rum miserebitur illorum, et per fontes aquarum 
ducet iilos !*. » Quod si Judzorum quidam d: 
Mara et fontibus in Elim !*, hec prophetam diccre 
existimant, falli se scisnt : neque enim ea tempe- 
stato, sed multo post Isaias fuit : nec qui de preier- 
itis dicit, propheta babendus est, sed qui de foti- 
ris, quare de baptismo quod prasagierit, ostendit, 
quod ait : « Ducet, » non autem, duxit. 

Ad eumdem modum οἱ Michzas : « Quis, Deus, 
similia tui, qui aufers iniquitatem, et transis pee. 
catum reliquiarum hereditatis tug ? non immittel 
ultra furorem suum, quoniam voleus misericordiam 
est. Revertetur. et miserebitur nostri : deponei 
iniquitates et projiclet in profundam maris '*. » 
Joelis vero de baptismo hxc-sunt verba : « In illa die 
stillabunt mentes dulcedinem, et collesfluent lacte : 
et per omnes rivos Juda ibunt aqua : et fons de 
domo Domini egredietur 11.» Quis hic estfouse 
Dei templo prodiens? Omnino in Ecclesia saera 
piscina, qua tinctus omuis Christianus cetus in 
adoptionem rcereotur, coelestis glorim regnique 
Christi hæredes desigoati. Et de eodem baptismate 
« Vox Domini super aquas, Dees 
maj statis intonuit : Dominus swper aquas mwil- 
tas '*, » Et. rursum ; c Amplius lava me ab iniqui- 
tate mea, ei a peccato meo munda ine **. » Et 
paulo post :« Asperges me hyssopo, et munda- 
bor: lavabis me, etsuper nivem dealbabor **. » 
Quin per Ezcchielem quoque Deus confirmat : 
» Effundam super vos aquam mundam, ei munda- 
bimini ab omnibus inquinamentis vestris 51.) 


* ]s2. 1, 10. 
6 ]ia, xxxv, 7. 
ie Mich. vir, 18, 19. 

2 Ezech, xxxvi, 95. 


ΣΗΙ Reg. xiz, 16. * Ρεμ]. 
' Ibid. 8. 


* [sa. 1v, 4. ds 


(99) Imo Βία. 











gi 


DIALOGUS CONTRA JUL/ROS. 


818 


jam «ero in Mara ** aqua amara, peccati &ma- A genitus Dei Filius duodecim. apostolos : « Ad quent 


rum notabat, regenerationis lavacro ac poeniten- 
tia iu dulcedinem vertendum. Porro autem duode- 
εἶοι fontes in Elim 3, duodecim apostolorum 
doctrins aquam designaliant, itidemque reliquorum 
septuaginta palmix. Ceterum ares per Jordanem 
trajectio a Judiis facta, sacri baptismi vim osteu- 
dit : nam per sacerdotes aqua et spiritu recreati, 
eque et που peccatum, ut Jesus fllius. Nave Jeri- 
ehunteim, ereriimts ac despoliamus, id enim signi- 
eat, qued oit propheta : « Quz autem descendebat, 
descendit in mare Arabo, mare salis, donec in finem 
defecit **'; » id est, violatze olim legis peccatum 
sd immensum Dei humanitatis pelagus dilapsum, 
demanavit, donec (indem exetinctum est. Sacer- 


factus est sermo Domini, diceng : Israel erit nomen 
tuum 33. Ille quidem audivit se mentem fore, qux 
Deum esset visura : hic Deus est, quem coelestes 
omnes mentes adorent et collaudent. Et: « diflcavt 
lapiJes, et curavit altere dirutum. » Ille dirutum 
Del altare instaurat ; hic figmentum suum lacerum 
per doctrinam apostolorum componit, « Fecitque 
aqu: ductum quasi per duas aratiunculas. » Ilic 
scrobs una, que duo sata seminis caperet, hic in 
una persona dug nature, divina ei humana simul 
exstiterunt : «In circuitu altaris **; » aram hic Cal- 
varie locum, ín quo augusta crux defixa est, intel- 
lige. « Et composuitligna super aliare quod fe- 
cit 5. » Ligna, seu assulas e ligno scisso vocat 


dotes vero In Jordane resistentes, pedibus extrema B hominum noxas, quas Dominus noster cruci affixus 


aqua tinciis, significant, opinor, a peccato abesse. 


neminem, Quod autem Jordanem Elias mielote se- 
mel, Eliseus bis trajecit **, trinz in sacra ablu- 
tione demersionis in nomen S8. Trinitatis vires et 
ellicaciám prsnotsbat. qua mortale ac caducum 
incorrupiam immortalitatem  indult. Neque vero 
aliud velle mihi videtar Naaman, septies in Jordane 
ablgi jussus *5*, quam conandum, ut in hac tan- 
quam septimana vita , peccatis omnibus abstersis, 
per septem Spiritus dona 85. Trinitati, et tres 
anims potentias, et elementorum corporis quater- 
nionem oflferas integra, oblitterata priore velut le- - 
ora. Quin Jacob, parens vester, baculo Jordanem 
uon jpse tantam, omnisque ejus familia transiit ; 
$ed oves quoque, ac boves, ut ostenderet, non so- 
lam a Deo electos, sed etiam qui bruta et amentia 
scelera patrarent, purgatos, Christi cohzredes ef- 
fectum iri. Hierichuntine quoque steriles aquz, 
sale ab Elisæo fecundats **, priorem Ecclesi stc- 
rilitatem monstrabant, quæ habenda deinde Chri- 
àt9 Gde ceutuplo plures liberos, quam synagogze 
markKo est post enixa (40). Verum ut *pertius de 
his statuamos, vaticinii verba ex libris Regum per- 
sequamur. Bie enim habent. 
CAPUT XLVHH 
Elie cum Christo comparatio, 

& Dixit Elicæ ad populum : Accedite ad me. Et 
accessit omnis populus ad eum 37. » Sane Elias 
hae obita functione, coorto quasi quodam terrz- 
motu, ignea quadriga in ccelum subvecius est ; at 
contra ac mirabilius opifex ille cceli, inclinatis be- 
nigpe celis degressus, et vehiculi cujusdam instar, 
nas suscepta, studiose omnes ad se attrahere 
gestit. Itaque : « Venite, inquit, ad me, omncs qui 
laboratis, et onerati estis; el ego reficiam vos **, » 
— « Et tulit duodecim lapides juxta numerum tri- 
buum fliorum Jacob. » Elias duodecim saxa, upi- 


** Exod. xv, 30. ** Ibid. 27. **' Josue μι, 16. 
n, 24. Mr er. xvi, 30. ** Mattb, xi, $3. 
8. 141. 4. 9 HI] Reg. xvin, 34. 
T6 n "NI Ber vm, 55. 59 iJ. 56. 
(40) Vide Isai 1v, |. 


*? [I]. Reg. xvin, 31 seqq. 
** Joan. in, 5. 
5) Joan. xvi), 21-96, ** Il Reg. iui, 906. 


in se recepit, et. qui ignis quidam esset divinus, 
exussit, ut ait propheta : « Languores nostros 
ipse tulit *5, » — « Divisitque per membra bovem, 
et posuit soper ligna. » Idest, vitalem in cruce 
mortem sustinet. Et ait : Implete quatuor hydrias 
aqua,.et [undite super holocaustum, et super li- 
gna **. » Duas amphoras gratiam, quæ per aquam 
ει Spiritum przestetur, significat, quemadmodum 
meus Salvator atque Deus cenürmat **, qui ex 
aqua et Spiritu natus non sit, non posse ad divinum 
regnum íntrare. « Rursumque dixit : Etiam ϱ6- 
eundo facite. Qui eum fecissent secundo, ait : Etiam 
tertio id ipsum facite. Feceruntque tertio **. » Hoc 
divinitatis tergeminam majestatem ostendit, uti 
rursum ineus Jesus discipulis precepit, irent do- 
ctum otnnes gentes, eosque baptizarent in nomine 
Patris, et Filii, et Spiritus sancti **. » Et eurrebant 
aquæ circum altare; et (ossa aque ductus 
repleta est 2. » Nam repletus est orbis ter- 
rarum Dei regno atque glo:ia, Et exclamavit Elias 
in coelum, et dixit : « Domine Deus Abraham, et 
Isaac, et Israel, exaudi me, Domine?*, » Hac Elias. 
At Unigenitus Dei oculis in ccelum sublatis, clama- 
vit : « Pater, quod dedisti mibi, volo ut ubi sum 
ego, et illi sintmecum , ut videant claritatem 
meam, quam dedisti mihi ante constitutionem 
mundi ut sint unum, sicut et nos unum sumus. 
Non pro eis autem rogo tantum, sed et pro eie, qui 


D credituri sunt per verbum eoram iu me **, » 


« Exaudi me hodie in igne, et discat populus 
jste omnis, quia tu solus Dominus Deus ]srael 09, » 
Elias, qui homo erat, exhibendo igne exauditus, 
Deum, qui ignis quidam est, bominem fleri pre 
catur : ille vero qui et Deus et ignis, homo fieri 
assumpta mea carne voluit, ut ab zeterno igne libe- 
raret : « Et ego servus tuus**, » Vere de se. Elias: 
quod ad sublimem sensum si trahatur, nimium 


εν JV Reg. 11, 8, 14. ** IV Reg. v, 10. 


** Ihid. 22. 
*! ||. Reg. xvin, 34. 


.. [Y fteg, 
2ꝛ pnl Rex. 
ο Mattb, xxvii, 





819 


ANDRONICI COMNENI 880 


audax sit. Nam etsi quidam non dubitarunt, atque A cundum corpus nascentes lerresiris imaginem (αἱ. 


ausi adeo sum confirmare cx Christi persona di- 
ctum, scilicet: « Quia ego servus tuus, οἱ fllius an- 
cillæ tuz *': in mente illud babentes : « Pater major 
me est **, » at mulio plus interest discriminis inter 
dominium et servitutem, quam causain et causatum. 
Quare silendum potius, ac considerandum est, quam 
curiosius, nec citra periculum agitandum. « Et 
propter ie hzc omnia feci *. » Propter. te, inquit, 
in crucem sum suffizus : « Ut cognoscant te, 'so- 
lum Deum verum, et quem misisti Jesum Chri- 
stum. » Et rursum : « Opus consummavi, quod de- 
disti mihi, ut faciam **. » — « Et tuconvertisti cor 
populi hujus post te **. » Judzeorum cacilatem et 
pervicaciam notat, quemadmodum etin cruce ait 


nus; sic per baptismum recreati, calestis imagi- 
nem induimus : « Quicunque enim io Christo 
baptizati estis, Christum induistis **, » 


Atque bzc satis esse de baptismo existimo. Quod 
si enim ex his veritatem non percepistis, nce si 
plura addamus quidem, percipietis. 1d adeo Doni- 
nus significans, de vobis conürmat : « Si Mosen οἱ 
prophetas non audiunt, neque wi quis ος morinis 
resurrexerit, credent **, » liaque et uos dispoa- 
tionem de baptismo teriminemus. 


Jur. Ecquid vero prohibet Christo fldem liabere, 
cumque verum*Deum, et Del Filium, ejusdem cun 
Patre naturz, confiteri, atque. interiu: Mosaieam 


Domiuus: « Pater, dimitte illis : non euim sciunt, B ("oque legem tueri ac retinere; ut in omnibus 


quid faciunt **, — « Et cecidit ignis a Domino de 
ccelo *'. Videtis humanitatis Christi absolutionem? 
Calitus delapsus ignis divinitatis descensum mon- 
s ται, uli quidam inter nostros magui nowinis iu- 
quit : « Deus nos'er ignis est ; et quidem ignis con- 
ceumnens 5 , flagitia. « Et devoravit holocausta, et 
ligna, et aquam affusam, et aquam in mari : et 
lapides, ct terram linxit iguis. » loc peccatorum 
internecionem — atque — oblitterationem — designat. 
« Et cecidit omnis populus in faciem suam, et di- 
1i ; Vere Dominus Deus ipse est. Deus 5. » Nam 
obita vitali morte, centurio et ei astautes, Dominum 
vostruni Jesum Christum vere Dei Filium dixerunt. 
Nec illi soluin, sed apostoli quoque post supplicium 
facti conürmatiores. Siquidem ait dilectus : « Neque 
enim fratres ejus credebant in eum **, » Quin orbis 
adeo terrarum multo magis Unigeniti przconium 
com laætitia suscepit, ut deeo prolixe testatur Isaias ; 
« Anbulabunt jn ea (scilicet Hierosolyma) redem- 
pi a Domine (pretioso sanguine), et convertentur 
et venient in Sion **, » Id est, ab erronea supersii- 
'wone, lzti atque ovantes ad. Christum venient, per 
cjus resurrectionem constabiliti. « Et letitia seme 
piterna super caput eorum. » Gaudebunt, inquit, 
super agnitione sui capitis, qui Christus est. « Gau- 
dium et laetitiam obtipebunt : » id est, lzti atque 
exultabundi assertorem suum prædicabunt. « Ei 
fugiet dolor et gemitus **. » Dolorem nullum atque 


utrumque servem et amplectar, futurus duorum 
bonorum consors ? Omnino nullam ca res mobi; 
reprehensionem inuret, neque dicturus est quis- 
quam, quod bonum est, id bonum non essc. 


CnausT. Sane enim peirbene est, εἰ non duorum 
modo, sed euam plurium bonorum consortem ie 
praestes, Sed nec utriusque notitiam capere peic- 
stis, nec sanctorum quisquam id permittit, ant ipse 
inprimis Christus, cujus hzec sententia est : « Neao 
potest duobus dominis servire : aut enim unum odio 
habebit, οἱ alterum diliget ; saut unum sustinebit, 
et alterum contemnet 55, » Preterea bonum haetenus 
bonum esi, οἱ alieri. bono non sit fraudi, atque ad 
potioris dissolutionem comparatum, Sin cuntra fa- 
ciat, poterit id quidem fortasse uounullis bonum 
videri, functio certe nequaquam bona est, Nam εἰ 
philosophus quidam bonum censet nop esse bonum, 
αἱ co bene non fungare. Jam vero ut non omuis 
dissensio pessima, sed interdum adeo optima est: 
ita non omuis concordia optima, quin et plerumque 
nocentissima est. Sed ut ejus sententiae vim aper- 
tius osténdaim, tentabo rem exemplis declarare. 


CAPUT XLVIIL 
Legis Christi cum Mose comparatio. 


Tres leges SS. Trinitatis majestas prodidit : as- 
turalem, scriptam οἱ spiritalein. Earum nauralis 


gemitum in iis reliquum fore confirwat, quorum D ipstar est domestici lznis. Nam cuim prius in poste- 


super capite gaudium pereune sit. Nec vero otiose 
dixit: « super coput, » sed ut gaudium omniuin 
gaudiorum eininentissimum | declararet,. Quod ad- 
dit : « Leetitia sempiterna, »id co pertinet, ne id gau- 
dium, baptismi, inquam, graliam cajlucam ac tem- 
poraríam crederes, sed perenne ac sempiternum. 
Nam ut prior Adamus violanda lege temporalem 
nobis mortem conciliavit; ita ct Christus, qui al:er 
cst Adamus, sine vitio corporatus, perennem atque 
incorruptam immortalitatem contulit. Ac velut sc- 


*! Pral. cxv, 16. ** Joan. xiv, 28. 
3]. δὲ Luc. xxnt, 26. HE Reg. xviu, 28. 
5. *" ]a.axxy 9. **Lbid, 10. 


9 MI Reg. xvin, 66. Joan. xvii, 5, 4. 
^ Deut. iv , 94, 
*! Galat. ii, 97. 


riorum duarum iguoratione homines degerent, na- 
turali lege, quasi. quodam domestico igne, aliquan- 
tisper collustrabantur. Deinde edita scripta est, que 
umbra quada.n aique exemplum esset spiritalis, 
lunx  coniparata lumini. Coelestis autem illa et 
spiritalis, atque a vero justitize Sole profecta, su- 
pe! solem effulsit, et hominam wentes quadam tas- 
quam luce atque jubare perfudit, ad viamque veri- 
tatis deduxit. Igitur bouus est εἰ domesticus ia 
tenebris apparens ignis, sed melior lunz ; solis vero 


95 [Il Πορ. xvin. 
* [ii Reg. xviii, 28, 39. ** 0988, vit 


* Luc. xvi, δι. Mata vi, 14. 








881 DIALOGUS CONTRA JUD/EOS 


wultis partibns elarior, quipp? utrumque ob?uscans ; Α díes venient, dicit Dominus : et ferism domul Juda 


eztermm — iile justiti Solis vel ipsum solem exstin- 
guit. Nee injuría, siquidem opus omne cedit opifici. 
Ae quemadmodum (41) meridie constanti, splendide 
collucente 30le, domestici ignis usus non est ; sic 
postesquam Justitias Sol illuxit, et gratie veritas 
est detects, tum naturalis, tum scripta lez. abroga- 
iz. Ad eumdem modum legale Pascha, ut theologus 
quidam nostras ait, exempli exemplom erat obscu- 
rius, Jam Paulus, mei Christi os, Benjaminensi 
tribu ortus, aliquatenus nos videre, et aliquatenus 
valicinari docet 56357. at cum successerit perfeetuti, 
tem aliquatenus hoc deletum iri, Quare ut perfeeize 
illius nostrse restaurationis umbra ac effigies est, 
quidquid in medio positum est, ita saue invecta in 
orbem terrarum spiritali lege, nulla 3lia porro 
epus habemus, Neque vero vel tantillum spiritalis 
a scripta diserepst, quin potius confirmat ac resti- 
Ubi; id quod testatur et meus Jesus, in bzc verba : 
ε Nolite putare, quoniam veni solvere legem, aut 
prophetas; non veni solvere, sed adimplere 59. » 
Alque ut explicatius videatis, ipsis verbis veritatem 
s'atuamus, Ergo οἱ habet lex ; « Audi Israel : Do- 
minus Deus tuus, Dominus unus est. Diliges Do- 
minum Deum iuum ex tota anima 14, et ex tota 
fortitudine tua etex tota mente tua **. » Et rur- 
sum ; « Diliges proximum tuum sicut teipsum **. » 
Eadem (42) sane Dominus et in sancii Luce 
Evangelio. Neque hzc solum, sed addit : « In his 


fedus novum: non secundum paetum, quod pepigi 
cum patribus eorum in die «qu» apprehendi ma- 
num eorum, ut educorem eos de terra Egypti : 
paetam quod irritum fecerunt. Et ego. neglexi eos, 
dicit Dominus. Sed hoc erit pactum, quod feriam 
eum domo Israel : Post dies illoa, dicit Dominus, 
dabo legem meam in visceribus eorum, et in corde 
eorum scribam eam : et ero eis in Deum, et ipsi 
erunt mihi in populum. Et non docebit ultra. vir 
proximum suum, et vir (ratrem soum, dicens: 
Cognosce Dominum ; omnes enim cognoscent me 
a minimo eorum usque ad maximum, ait Dominus : 
quia propitiabor iniquitati eorum, et peccati eorum 
non meimorabor- amplius **. » Et per Ezechielem 
Deus : « Recordabor ego pacti mei tecum in diehus 
adolescentize tux : et suscitabo tibi pactum sem- 
piternum **, » Et rursum : « Non. jactabitur dein- 
ceps hoc proverbium: Me scelera parentum in 
filios et abnepotes persequi, sed qui uvam ederint 
scerbam, eorum dentes stupebuut *'. » Et Isaías : 
« Vetera fluxerunt ; nova quoque ego annuntio : 
autequam oriantur, audita vobis faciam **. » Hzc 
elocutus propheta subjicit : « Cantate Domino cau- 
ticum novum **. » Quoniam enim vetera fluxe- 
runt; et qua ^bscure olim figurata sunt, nunc 
liquido sunt perfecta. « Cantate Domino canticum 
Aovum. » Idem porro: « Principatus ejus glorifi- 
catur supra, nomenque ejus glorificant à summi- 


duobus mondatis universa lex pendet et prophe- (; tate terre: qui descendunt in mare, et navigant 


t **, » lila antiqua dicit : Non occides ; Christiana 
etiam genas volentibus ferire porrigit, Illa : « Non 
wechaberis; » hzc : « Ne concupisces quidem. » 
llla τε Non furaberis ** ; » hæc litigare, et tunicam 
auferre volenti, etiam togam permittit, llla : Non 
concupisces aliena ; hzc : Etiam juste parta dimit- 
tes ; illa: Non pejerabis ; spiritualis : Nec parvum 
nec magnum jursbis; ceu juramento perjurium 
creante. 

His ac similibus de causis ait Salvator : « Non 
veni solvere legem, aut prophetas, sed adimplere 83.) 
Id est, tueri, constabilire, firmare. Aique hze 
quo exploratius aec disertius tradamus, prophe- 
larum sententias in medium proferainus. 


CAPUT XLIX. 


Prophet de Judaice legis abrogatione, seu. cor- 
rectione. 

Moses Deuteronomio : « Quando ingressus fueris 
terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi , cave 
ne imitari velis abominationes Hlarum gentium, 
Sed prophe!am suscitabit tibi Dominus sicut me, 
ipsum audies in omnibus **. » Jeremias : « Ecce 


illud, et insule multz **. » Sane Christi nova 
lex et sursum in colis, etin terra praedicatur. 
Nam in Servatoris ortu angeli cum pastoribus 
laudantes canebant: « Gloria in altissimis Deo, 
et in terra pax hominibus bons» voluntatis ?*. » 
Isaias vero iterum? « Veniet de Sion liberator, et 
revertetur ab impietate Jacob. Ei hoc: erit eis a 
me testamentum, cum eorum noxas sustulero ?. » 
Jeremias ei sententie : « Hic est. Deus noster, οἱ 
non sstimabitur alias adversus eum. [lic adinve- 
nit omnem viam disciplina 15, » et qua sequun- 
tur ; addit : « llic liber mandatorum Dei, οἱ lex 
que est in. seternum. Omnes, qui tenent eam, 
pervenient ad vitam : qui autem dereliquerunt eain, 


D in mortem **. » 


459. Quod si scripta lex, quemadmodum perhi- 
betis, bona non est, quamobrem dixit Moses? 
« Custodite leges meas, atque judicio, qua fa- 
ciens homo, vivet ín eis ?**, ) 

CunisT. Imo vero hona. est et naturalis, et scri- 
pta lex, ut pra diximus ; sed justitl: Sole exorto, 
hs exstincte ealigaverunt. Ob id. enim non dixit 
Moses : Custodite legem vos banc perennem, sed 


59-9! | Cor xin, 9, 10. δὲ Matth. v, 17. 9* Deut, vi, 4. ** Levit, xix, 18. *! Mattb, xxm, 59, 40. 


€* Exod. xx, 14 1€ ; Math. v, 27, 98. 
s$ qi. —"* Ezech. xvui, $5, 20. 
n, 14. ?*152. Liz, 20. 7* Baruch. ui, 96, 57. 


(41) Nozianz. in S. Pascha. 


TES e« Mun. "alt 
^in 26. 3T. τν Baruch. d 


** Deut. xvin, 9, 15. * Jerem. xxxi, 51, 
** fbid, 10. ** Ibid, 11,19. ?* [ου 
15 Levit. 1, 5, 


(42) Nazianz. ibid. 957. 





883 


ANDRONICI COMNENI 


δὲἱ 


temporariam .scilicet conservalote, et per eam Α΄ impiis regnantibus editum vaticinium oportebat. ld 


vivetis. Ceterum temporariam conservandam fuisse, 
docent que sequuntur: « Prophetam soscitabo els 
de medio fratrum tuorum similem tui : el ponam 
verba in ore ejus, loqueturque ad eos omnia, qua 
praecepero illi, qui autem verba ejus, quz loquetur 
in nomine meo, audire nolgerit, ego ultor ex- 
sistam **. » Quibus verbis etsi e vesiris plerique 
Jesum filium Nave intelligi credunt, frustra opi- 
nantur. Neque enim aliam legem filing Nave edidit. 
Sed nimirum legis abrogationem, Christique  con- 
donatiouem Moses edixit, cum ait: « Prophetam 
suscitabit Dominus, sicut. me, » id est, alium le- 
gislatorem, Dei et hominum sequestrum : « Ipsum 
audies ** in omnibus. 


CAPUT L. 
De evangelica lege vaticinia. 


. Videtis. quemsdmodum Moses quoque legis abe 
rogationem ;delexit? nam ni abroganda erat lex, 
neque opus erat alius legislator, et dixisset Moses : 
Haec immota in æternum lex futura est, quemad- 
modum de spiritali, id est, evangelica Jeremias 
predixit : « Hic liber mandatorum Dei, et lex quse 
est ἵπ zternum. » Idemque de eadem: « Ecce 
dies veniunt, dicit. Dominus: et suscitabo David 
germen justum : et regnabit Rex justus in æier- 
num ?', » Malacbias: « Orietur vobis tĩmentibus 
nomen meum Sol justitiae '^. » Isaias ; « Ecce Deus 
noster. judicium retribuet '*, » Ft rursum : « Au- 
feret Dominus Deus lacrymam ab omni facie, et 
opprobrium populi sui auferet de universa terra.» 

Jgitor orto 'justitie Sole, non jam porro legis 
præcepiis indigemus. Quare et bona est sacra 
lex, atque prophet», et iustar luminis sunt, αἱ jam 
diximus, Nam Dei Verbum, et Spiritus sanctus per 
prophetas loquebatur. Sed his prasidiis homines 
justitie viam reperire nequiverunt. Ut enim stella 
aque luna nec splendorem habent luciferi, nec tota 
wocte lucent, sed nunc apparent, nunc teguntur ; 
c:lerum sole exorto in tenebrís manet ncmo, nisi qui 
caliget ae czeeutiat, ita et coetus, qui Christi nomine - 
censetur, divinam nactus lucem, cum justitie Sole 
assidue consuescit, nee. quisquam in Del lgnors- 


adeo veruns esse ex sequentibus apparet. " 

« Audite, cceli, et auribus percipe, terra. » Fabri- 
eam Deus testatus invoeát, sl quidem erat ingens 
et ipauditam crimen Judsis objecturus : « Quoniam 
Dominus locutus est : Filios enutrivi et exaltavi ; 
ipsi autem spreverunt me *', » Lis edictis, et defe- 
ctionem subjungit : « Cognovit bos possessorem 
suum, et asinus przsepe domini sui ; Israel autem 
me non cognovit, et populus meus non intellexit ^,» 
εθά brutis bestiis stupidiores sunt atque bar- 
diores. « Vi genti peccatrici, popülo gravi iniqui: 
tate, semini nequam, (His sceleratis, » digno 
impietate et insolentia probrum vates adhibuit 
« Dereliquistis Dominum, sciltcet Patrem , et ad 


B iracundiam concitastis sanctumi Israel **; » Unige- 


nitum ejus Filium irritastis : irritatione vero sigai- 
ficat ineontaminati corporis supplicium. Quid am- 
plius addatis ? non babent, quod ín Chrisuim 
gravius designent. 

« Omne caput languidum, et omne cor maerens.) 
Που David olim propheta est interpretatus in hane 
sententiam : « Convertetur dolor eorum in caput 
eorum, et in verticem ipsorum iniquitas eorum de- 
scendet 5 ; » quasi diceret : Quidquid moliamini, 
in vestri capitis perniciem cedot, vestraque injusti- 
tia in vestrum Ipsorum verticem revolvetür. « Non 
est in eis neque vulnus, neque livor. Non est m- 
lagma imponere, neque oleum, neque ligaturas ". » 
Totum corpus, inquit, plaga est, ac proinde incu- 
rabile, Quamobrem, o propheta? Quod Filium 
meum, quem delegi aniino meo charissimum, pere- 
merunt, liaque videte οἱ divinum supplicium 6 ve- 
stigio consequens : « Terra vesira deserta, ciri- 
tates vestri succensm jgui : regionem vesirim 
coram vobis alieni devorant, et desolabitur sicut ia 
vastitate hostili. Et derelinquetur filia Sion ^t um 
braculum in vinea, et sicul tugurium jn cucume- 
rario, et sicut civitas quie vastatur. Et nisi Dorniuns 
exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodotra 
fuissemus, et quasi Gomorrla siniles essemós ". 1 
At quamvis Deus lsraelitis semen reliquum fecit, 
tamen quin ab Sodomæis ac Gomorrhzis damnen- 
tur, non effugient. Atque ei sententite consonum esi 


tionis tenebris versatur, qui non voluntarie se ab- py illud mei Servatoris, ad Bethsaidam : « Remissius 


jungat. 

CAPUT Lt. 
Caput primum Isaie eleganter in Juoaos retorqueter 

et explanatur. 
am abrogari quoque legem divino Numini visum 
isaías declarat, diceus ; « Visio Isaite, (ilii. Amos, 
quam vidit super Judam et Jerusalem iu diebus 
' Ozis, Joathan, Achaz et Ezeclie regum Juda **. » 
liorum regum propheta meminit, ostendens nou ob 
legalem aliquam noxam, sed Christi cedem divini- 
(ys peram irrogandam : nam si propter scelera, 
*9 Deut, xvii, 1δ. *0 Deut. xvi, 15. 


€ és i, {. P ibid, 2. ** ihid. δ. — *t ibid. 4. 
e Maii. xi 91. 5? 12, 1, 10, 11. ** ibid, 12. 


*' Jerem. xxii, 5. 
** jbig. 5. 


erit Sodomis et Gomorrhis, quam tibi **. » Τύφυο τὸ» 
rum esse e vaticinis oracuiis (lel manifestum ; addit 
enim : « Audite verbum Domini, principes Sodomo- 
rum, percipite auribus legem Dei nostri, populus 
Gomorrhæ. Quo mihi inultitudinem victimarum ve 
strarum, dicit Dominus? Sanguinem taurorum d 
hircorum nolo ; neque veniatis , ut appareats 
mibi **. » Videtis, Judzam omnein Sodomze ac Go- 
morrhæ nominibus infelieitat, Ubi enim Sodomz ac 
Gomorrhz Deo liostiis ac libaminibus fiebat ? « Quis 
quiesivit haec de manibus vestris * ? » Quasi dica: 


τα Malach. iv, 2; 1sa. Li, 4. '* laa. Χαν, 8 
55 Psal, vit, 47. "iso. 1, 6. ** ibid. 7-9. 





mE 





DIALOGUS CONTRA JUDJEOS. 


Nemo est qui sacrificium vel ad lianc abrogationem À guine uva pallium suum !, «id est, corpus per 


cencitet, vel me instiget. « Calcare'atrium menm 
non apponetis : quoniam scelerate jd inscenditis. 
Si offeratis síimilam, vanum, incensum abominatio 
est mihi **, » Ecce qui legem nuper sanxerat Deus, 


iJem nunc ejus abrogationem pr:efinit, Nam incen- 


sum, quod ad jucundum odorem admovebatur, non 
solum inanis suffitus Deo deputatur, sed etiam tale, 
4 quo abhorréot : « Neomeniam, et. Sabbatum, et 
festivitates alias non feram. » Quandoquidem ín 
meum pari nstora Filium  bacchebimiol, eam ob 
rem borum interitum denuntio, ea abhinc porro 
non probaturus, « Jejunium, et otium, et ferias ve- 
s(ras odit anima mea **, » Quid ita vates? quod 
unigenz Dei Filii ingressum in Hierosolymam super 
pallo sedentis exsecrati oderunt, in quo potius festo 
gaudere divinitus sunt edocti : propheta enim inquit: 
« Exsulia satis, filia Sion , jubila, lia Jerusalem. 
Écce Rex tuus venit tibi mansuetus, ascendens su- 
per asinam, et super pullum filium asinz *?. » 

« Facti estis mihi in satietatem **. » Ut enim su- 
perfluus in corpore cibus, ubi satietas cepit, per 
vomitum e stomacho in terram ejicitur; ita equi- 
dem vos, quandoquidem in satietatem mihl facti 
estis, de meis manibus projiclemini. « Nequaquam 
ultra dimittam peccata vestra. Cum extenderitis 
manus vestras, avertam oeulos meos a vobis : et 
enm multiplicaveritis orationem, non exaudiam : 
manus eniin vestræ sangaine plene sunt **. » Fru- 


necem in patibulo, atque per sanguinem. Igitur per- 
fectum est ad extremum Israelis vaticiniam. Per 
quos ? Per pontifices atque sacerdotes, quorum illi a 
Simeonía, hi ab Levitica tribu originem trabebant. 
Qui demum et prophetas, homines scilicet, interfe- 
cerunt, et Christum velut taurum enervaruat; iJ 
est, corpus assumptum illi quidem morti demi- 
serunt, Verum « Excltatus est tanquam dormiens 
Dominus, tanquam potens crapulatus a vino *; » 
cujus regnum, secundum Jeremiam, nulla mermeria 
labefactabitur. . 

Jub. Qui vero non ait : « Consummabunt iniqui- 
tatem, » sed : « Consummaverunt? » | 

CunisT. Dixin" vobis, crasse in litteris semper de- 
fixos, nunquam in mentem penetrare? Scilicet eum 
prophetz, quz eventura essent, non ut futura, sed 
velut praesentia cernerent, de futuris perinde ac 
si gererentur, prænuntiabant. Ita etiam de Juda 
dixit : « Catulus leónis Juda : eX germine, üli mi, 
ascendiati *; et: « Non ascendes *, » future tanquam 
presentia previdens. 

Sed jucundissimum  Israelia vaticinium nesclo 
quo modo ad banc disputationem nos abstrazit ; 
quare Isaiam repetamus : « Subvenite oppresso 5; » 
qui a discipulo proditus, nec scelus admisit, nec in 
ejus ore inventus est dolus. Atquo id Moses queque 
vos pradocuit, siquidem clamat : « Maledietus qui 
accipit munera, ut pereutiat animam sanguinis in- 


sira postbac jejunia, et Sabbata, atque Pascha ꝙ nocentis *.. » — « Judicate pupillo, » qui In terra 


obitis, non solum propter vatum, sed audacissimam 
quoque amantissimi cliorissimique Filii necem. Ita- 
que salutis vla superest nulla, neque in lege quid- 
quam presidii ; sed si illius olim felicitatis haeredes 
fleri vultis : « Lavamini, mundi estote, auferte 
malum cogitationum vestrarum ab oculis meis **, » 
. Nee legislatorem me, legis tegumento colere in ani- 
mum inducite, « Discite bene facere, » qui jam 
inde a Mose hactenus beno fecistis nunquam. 
ε Quierite judicium 07. « Ne, ut ingeniis estis san- 
guinsriis, qux» in prophetas, ea in charissimnm 
aníeo meo Filium designatote, sed Israelis, vestri 
pareuus, verborum mementote : « Simon et Levi fra- 
wes, consummaverunt iniquitatem : in consilium 


patrem pon habuit. « Defendite viduam *. » Uxorem 
creditam Josephi sponsi. « Et venite, disputemus, 
dicit Dominus. » Atqui in secundo adventu Christi 
disputatio non est. Quid igitor est, dispotemus ? 
Sua quemque conscientia prodat, et qui præelare 
currit, antrorsum contendat; qui peccavit, emen- 
dationem penitadine ostendat. Ilis enim perfectis : 
« Si fuerint poccata vestra ut coccinum, quasi nix 
dealbabuntur : et si fuerint rubra quasi vermiculus, 
velut lana alba erunt *. » Perinde ac diceret : Quot 
οἱ (45) punicei estis peccato, minusque sanguino- 
lea, ut niz albescite; sín ostro similes, et san- 
guine plenl, vel lans? candorem prævortite. Item de 
novo fcedere. « Hsec dieit Dominus : Servientibus 


eorum non veniat anima mea : et in congregatione D mihi vocabitur nomen novum, cui benedicetur su- 


eorum non contendant viscera mea, quia in furore 
suo interfecerunt homines » ( scilicet prophetas ) : 
« ei in cupiditate sua subnervaverunt taurum **) 
(Deum et hominem Jesum). Idemque convocatis 
suis ülíi$ Jacob ait: « Congregamini; » non quo 
de sceleribus vos coarguam, sed, « ut anountiem 
quae ventura sant vobis in diebus novissimis **. » 
Ac receusitis, qux» in Christum ausi sunt Judei, 
addit : « Lavabit in vino stolam suam, et in san- 


** [σα 1, 15. ** ibid. 14. ** Zach. ix, 9; Matth, στι, 5. 


Ισ. ?** Gen. xtix, 5, 6. ** ibid. 11. * ibid. 14. 


(45) Nazian. in. Epiphan. 


3 Pgal. Lxxvir, 65. 
3, $7. *Deut. xx, 25. * [sa. 1, 17. * ibid. 18. * Iss. Lxv, 15, 10. 


per terram *; » benedicent enim Deum verum, et 
qui jurant super terram, jurabunt Deum verum; 
obliviscentur enim tribulationis prioris (nimirum 
idolorum venerationis). Et quis porro Supremo ob- 
ganniat? De gentibus vero hæe ejusdem est sen- 
tentia : « Aperite portas, et ingrediatur gens justa, 
custodiens veritatem :*, » apprehendens justitiam, 
amans pacem, quoniam speravit in te. Domine. 
Ceterum odisse Deum post Christi. adventum , 


ον [sa, t, 14. οἱ ibid.15. ** ibid. 16. ibiu. 
* Gen, xuix, 9. * ibid. 4. * Isa. 
16 Iqa. xxvi, 9, 


887 


ANDRONICI COMNENI 


Sabbatis ac Judaicis ritibus »ddictos, ipse testatur A aures, et non auditis '*. » Tum addit ex persons 


pér Malachiam : « Non est mibi voluntas in. vobis, 
(filiis Israel) dicit Domiuus exercituum : et muuug 
που suscipiam de manu vestra. Ab ortu enim solis 
usque ad occasum, magnum est nomen meum io 
gentibus, et in omni loco saerificatur, et. offertur 
uomini meo oblatio munda; quia magnum est no- 
men meum in geutibus **. » Vivo ego, dicit Domiuus 
omnipotens. 


CAPUT Lil. 


De gentium conversione οἱ Judeorum | perricacia, 
prophetia. 

Quare cam Domiuo Deo omnipoteoti exsecrabiles 
sint Judaicze libationes atque sacrificia, apud quas 
g^ntes ab ortu solis ad. oceasum Deus celebratur, a 
quibusque huic nomini sufftus affertur ? Ninirum a 
nohis Christianis. De refractariis vero et incirceum- 
eisis Judaeis, volentibus etiam post Christi adventum 
Tjtus atque Sybbata tneri, audite quid ideni Isaias 
scribat : « Vae qui trahitis iniquitatem ia funiculis 
vanitalis, et quasi vinculum plaustri peecatum. Qui 
dicitis : Festiuet, et eito. veniat opus ejus, ut. vi- 
de»mus z et appropiel, et veniat. consilium sancti 
Israel, οἱ sciemus illud. Va qui dicitis malum bo- 
num, et bouum malum : ponentes tenebras lucem, 
οι lurem tenebras : ponentes amarum in dulce, et 
dulce in amarum !*, » Idem rursum ? «€ Captivus po- 
pulus meus faetus est : eo quod ipsi nom cogneve- 


runt Doininum **. » Non. dixit, quod « me » non € 


agnoverit; sed quod « Dominum » non agnoverit, 
i. est, Unigenitum Del. Et iternm : « Radix eorum 
quasi lanugo erit : et. germen eorum quasi pulvis 
ascen let, Ahiecerimt enim legem Domini exercituum, 
οἱ eloquium sancti fsrael blasphemaverunt ο.» 
Videtis ut partim Patris, partim Filil iram pro- 
pheta describat? Nam Dominum exercitoum Patrem 
appellat, quin eausam addit iræ, siquidem traditam 
a Mose legem exsequi noluerunt. Cieterum Domi- 
num Israelitarum Deum, Filium significat, dicens : 
« Sed eloquium Domini irritaverunt **. » Doctrinam 
enim et sacrum Christi Evangelium exsecrati sunt : 
e ldeo iratus est furor Domini in. populum suum. » 
Incensus Pater est non. honorato Filio, 96 sic ne 


Dei : « (Quod si me non timebitis, qui posui arenam 
terminum mari, preceptum sempiternum, quod 
non preieribit !*, » hac et hzc patienda vobis 
erunt. Et per Isaiam itidem Deus * « Apprepinqueat 
populus iste ore. suo, et labiis suis gloriüicat 1ne ; 
cor autem ejus longe est a me. (Frustra autem 
celunt me docentes hominum pracepta atque «lo. 
eirinam) el timuerunt. me mandato hominum οἱ 
dectrinis. Propterea ecee sdjiciam ut transferam 
populum isturo, et transfesam eog : et perdam sa- 
pientiam sapientium , et pradentiam prudentium 
abscondam **. Quia populus inobediens est, filii 
mendaces, qui nolunt audire legem Dei : qui dicunt 
prophetis : Nolite annuntiare nobis qux recta 
μιοῖ : sed loquimini nobis placentia, videte nolis 
errores *. » lisdem per Oseam miuatur Deus : 
« Expandam super eos reté meum : quasi volucrem 
cceli detrabaimn eos, cædam eos, corripiam eos ia 
auditu tribulationis eorum. Væ eis quontam reces- 
serunt. à. me, meticulosi sunt, quoniam impie 
egerunt in me : et ego redemi eos : el ipsi loeuti 
$unt centra me mendacia : et που clamaverunt 
ad me corda eorum **.» Rursumque per Jeremiam : 
« Me dereliquerunt louteu aqui vive, et foderuat 
sibi eisternas **. » Et Isai: de lege hæe sunt verba : 
« ln die illo erit lux luns sicut lux solis, οἱ lex 
solis erit septuplum in die, quando sanaverit Bo- 
minus coutritionem popull sui, et dolorem plage 
ejus cursbit. Ecce nomen Domini venit post tem- 
pus : et Soiritus ejus sicut aqua in valle ira- 
hens **. : 

Sane quidem et lex bona est ; red Christi dis- 
ciplina sine comparatione melior. Neque vero 
audientes septuplicem futuram solis lucem, Chris 
disciplinam legi septuplo antestare cum animo 
putate. Sed profecto 1saías, qui legalis esset, et 
Jegem servare vellet (est autem apud legales augu- 
stus septenarius), ea sententia septupliceu futuram 
selis lucem, septenarium cobonestavit. Certe post 
Christi. adventum minime duraturam fegem, ipse 
auctor est in ο dicta : « Ecce. confondentor et 
erubescent omnes, qui pugnaut adversum te 3, » 
abibent eum ignoiniuia ? acilicet qui Christi Evan- 


ipse quidem honoratus; nam qui Filium non honorat, D gelio non adbsreut, sed Mosaic legi, qua umbra 


eum nec Patrem honorare est necesse. « Et exten- 
dit manum suam super euu, et percussit eum !5, » 
Idem de Jud:is 3 fide alienis : « Audite audientes, 
et nolite intelligere : et videte visionem, et nolite 
cognoscere. lacrassatum est enim cor populi hu- 
jus : auribus suis graviter audierunt : et oculog 
compresserunt, ne forte videant oculis, eL auribus 
andiant, et corde intelligant, et convertant se, et 
sanem eos !*. » Moscs ait : « Populus stultus et in- 
sipiens !*.» Jeremias : « Popule stulte, qui non ha- 
bes eor: qui habentes oculcs, et non videtis ? οἱ 


** Malach. 1, 10, 11. !* [55. v, 18-20, 
16 [τη vi, 9-11, ΙΤ Deut, xxxvn. 6. 


9,10. »N Osce vii, 14 14. !' Jerem. nn, 15. 


13 ibid, 43, «ec. LXX, 
'** Jerem, v, 2!. 
** [νο xxx, 25, V. 


quedam vere gratie erat, Neque alienum esse, 
quod dicimus, 153ias, ut ante ostendimus, declarat: 
€ Quis est in vobis, qui timeat Dominum ? exaediat 
vocem pueri ejus **. » jgitur cum Dei volupas sit, 
omnes sui Filii vocem audire, merito qui eum noa 
audinnt, ac repelluut, ibunt ignominiosl. 


CAPUT Lili. 


Vaticinia,de Christi Nativitate. 


Rarsum per eumdem ait Deus.« Audite me, po- 
pulus meus : && reges, ad me auribus. attendite 5 


5*ibid, 94, ἐν ibid, — !* ibid, 2560. 
* ibid. 22. — ** Isa. xxix, 15, 144. ?! ha^ axs. 
η, ση, tf. ** isa. L, 10. 











DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


890 


quia ler: 3 me egredietur, et jadicimp meum in À et tolleris de dispensatione tua et de gradu tio V. » 


lucem gentium. Áppropinqual cito justitia mea : 
et egredietur sicut luz, solutare meum : et in bra- 
chio meo'gentes sperabuut 37. » Michzas de novo 
ledere, Evangelio, inquam, Christi, áit : « Et erit: 
In novissimo dierum erit moos domus Domini pre- 
peratus fh. vertice montium, et sublimis super 
colles : εἰ fluent ad eum populi δι properabuat 
gentes multe, οἱ dicent : Venite, a&cendamus ad 
montem Domini, et ad domum Dei Jacob **. » Ubi 
« montem Domini » vocat. Deiparam *. « Domum 
Dei Jacob s» et Davidis dieit Bethleem. Id enim et 
Lucas evangelista docet in hzec verba : « Ascendit 
autem et Joseph Galilæa de eivitate Nazareth in 
Judszam civitatem David, qux vocatur Bethleem : 


eo quod esset de domo et familia David, ut prote- B 


retur com María desponsata sibi uxore 35”, 

Sed vaticina serlpta retraetemus ; « Ascendamus, 
inqnam, ad domum Dei Jacob, et docebit nos de 
viis suis, e& ibimus in semitis ejns; ο vize sitque 
semite sacrum Evangelium est. « Quia de Siow 
egredietnr lez, et verbam Dowini de Jerusalem **,» 


Erce alizm legem non ab Sina, ut Mosaica, sel ab 


Hierosolyma profectam ; siquidem illa vetns, et 
Michza antiquior : h:zec reeens et Michzea. posterior, 
de qua lege ac legislatore Moses liquido elamat : 
e Prophetam suscitabit tibi. Dominus sicut me; »- 
slium s. ilicet leg'slatorem. « Ei qu:ecunque dixerit, 
Ipsum awlietis **. » Et Jeremias : « Omnes eogno- 


Nam Sobnas tantamdem est | ac si dicas : « Foros 


abscede. ) 


At de novo Christi federe scribit porro lsaias : 
« Et erit. in die illa : Vocabo servum meum 
Eliaeim, fllium Helcis, et induam illum tunica tua, 
et cingulo tuo confortabo eum, et potestatem tuam 
dabo in manu ejus : et erit quasi pater habitantibus 
Jerusalem, et domui Juda. Et daho el gloriam 
David, et principabitur, et non erit qui contradicat. 
Et statuam eum principem in loco fideli : et erit in 
solium glori: domus patris ejus; et erunt penden- 
tes ab eo in die illa *5, » Neque aliter de nova 
Ecclesia idem. a Deo denuntiat : « Dilatabo locum 
tentorii toi, et palos tuos consolidabo, ad derzieram 
et ad sinistram extendam et semen tuum hzredi- 
tabit gentes **. » 


Et de nova Hierosolyma: «Ilinminare, illuminare, 
Jerusalem ; quia. venit. lumnen tuum, et gloria Do- 


: enini auper te orta est. Quia ecce tenebra operient 


terram, et caligo populos : super te antem orietur 
Dominus, et gloria ejus in te videbitur: Et ambu- 
labunt gentes it lamine tuo, el reges in splendore 
ertus tui. Leva. in circuitu oculos tuos, et vide 
eongregatos fllios tnos; venerunt omnes fllii tui de 


longe, et fili tuse super bumeros portabuntur €. » 


Et David de Christi Ecclesia ; « Audi, (ilia, et' vide 
et inclina aurem tuam : et obliviscere populum 


ΦΟΝ i6 à minimo eorum tuque ad makimum : : C tuum, » jd est, [ιπρίοῦ majores tuos, « et domum pa- 


ideo non docebit ultra vir proximum suum, dicens ο 
Cognosce Dominam δὲ, » Cui Isaías probe cowsonat : 
e Erunt omnes docibiles Dei ?*, » Et David : « Πο: 
die si voccm ejus audieritis, nolite-obdurare corda 
vestra : sicut in exacerbatione secundum diem 
ten'aiionis in deserto ; ubi tentsverunt me patres 
vestri 9. » Et iterum s« Quam dulcia faucibus 
meis eloquia tua, super mel ori meo **. » Et alio 
loco : « Eloquia Domini, eloquia casta : argentum 
igne examinatum , probatum terre, purgatum 
septuplam **, » id est, ejusmodi, quz Mosaic legi 
precellabt, quemadmodum Moses ipsemet ος Dei 
persona contürmat: « Qui autem verba ejus, qu:e 
loquetar in nomine meo, audire noluerit ; ego ultor 
exsistam **, » Et per Isaiam Deus : « Vade, ingre- 
dere ad eum, qui habitat in tabernaculo, ad Sobnam 
prepositum templi, et dices ad eum : Quid tibi est 
hic ? quia excidisti tibi hic sepulcrum, excidisti in 


excelso memoriale diligenter, in petra tabernacu- 


lum tibi? Ecce Domiuus Sabaoth. ejiciet et conte- 
ret. virum; et. auferet stolam tuam, et infulam 
tuam, et coronam tuam gloriosam : et projiciet te 


in regionem magnam et immensam ; et ibi mo- . 


rieris : et projiciet currum tuum optimum ín igno- 
miniam, et domum principis tui in couculcationeni : 


37 ja. L1, 4. ** Mich. iv, 1. **' Lac. ii 
85 [οι τιν, 15; Joan. wi, 45. ** Psal. xciv, 
49. *! Isa. £n 15 16. 
cxvie A, 2. 


8, 9. 


4, 5. ** Mich. iv, 2. 
^ Psal, cxvirs, 103. 
3$ ihi, 90.24. ?* 152, riv, 9. 
UV Joan, xiv, ** dox; xxvi, 16;  Fetr. ή, 6. 


tris tui, » id est, nidores et altaria obliviscere ; 
nam si hzc feceris , « Concupiscet rex decorem 
tuum : quoniam ipse est Dominus Deus tuus ; » et 
adorabis eom. Atque ut explicatius ostenderet 
loqui se de gentium Ecclesia, addit: « Et fllie Tyri 
jn muneribus *' ; » Tyrus quippe gentium sedes est. 
Jdem rursum : « Laudate Dominum, omnes gentes : 
laudate eum, omnes populi, » id est, simul omnes, 
Judaei, Grecus, sed omnes omnino gentes : siqui- 
dem non jam porro circumcisio aut przepotiuim, 
non servitus aut libertas est. « Quonlam confirmata 
est super nos misericordia ejus; » nam omnia 
Christi, et in. omnibus Christus ; « et veritas Do- 
mini manet in seternum *5 : » Dei veritate Chri- 
stum appellat, ceu Deum verum e Deo vero, quem- 
admodum Christus ipse de se confirmat : « Ego 
sum via, veritas et vita *5,» de eoque rursum ad 
novam Sion ait Isaias : « Ecce ego mittam in fun- 
damentis Sion lapidem probatum, angularem , pre- 
tiosum : εἰ qui crediderit in eum non confunde. 
tur ** » in zternum. Idem ad eamdem : « Ecce ego 
przparo tibi carbunculum lapidem tium, et funda- 
menta tua sapphirum : et ponam propugnacula tua 
jaspin : et portas tuas lapides chrystalli : et ambi- 
t furum tuum lapides electos, et omnes filios 


1* Deut, xvin, 13. ?* Jerem. xxxi, 4. 
35 Pasa, xj, Ἱ. ?* Deus, xvii, 
** (sy, Lx, 4$ 2.. Pea). xiv, 10,15. ** Psal. 


891 


ANDRONICI COMNENI 


tuos diseipalos Dei : et in multa pace filii tui, et in- A filiorum Israel in escam. Et ut quid respexisti in 


j«stitia zedificaberis, reecde ab iniquo *5. » 


Videtis ut gentium Ecclesiam propheta siguificet? 
vani cum llierosolymam monet, abstineat 3 sceleri- 
bus, Judeorum calamitates et internecionem, quae 
cos manebat, a sceleribus non abstinentes, iunuit : 
« Et terror non appropinquabit tibi **, »- id est, sce- 
leribus abstinens expers terroris agitabis. « Ecce 
proselyti accedent xd te per me; » per me, inquit 
Christus, gcntes et diversis linguis, loquentes ad te 
comrireabunt, « Et coloni erunt tui, οἱ ad te confu- 
gient ", » Nam in Dominico supplicio eunciæ gentes 
Mierosolymam profectis, ac comprecatrm, hodieque 
revertuntur, Sed erit hic lapis gentibus ad resurre- 
ctionem, Judzis ad ruinam : etenim ex prophet» 


mente unus idemque lapis erit offensiouis, el pctra 
scandali 98, 


Quid igitur dicent serumnosi, cum illustrem e 
colis adventantem Christum videbunt, audientque 
in summa majestate affantem illos, qui se vclut 
angustum et angularem lapidem sunt amplexaii? 
« Venite, benedicti Patris mci, possidete paratum 
vobis regnum **, » Sinistris vero, qui in saxum illud 
impegerunt et offenderunt, dicentem? « Discedite a 
me maledicti in ignem æternum, qni paratus est 
diabolo et angelis ejus **. » Quomodo tum facti 
pomnitentes pra animi angustia gement, et iterum 
atque iterum repetent : « Hic esf, quem aliquando 
habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. 


incensum meum, et in sacrificium meum impudenti 
oculo? Et glorificasti filios tuus super me, benedicere 
de primordio omnis sacrificii Israel in couspecta 
meo? Propter hoc bzc dicit Dominus Deus Israel : 
Dixi, domus tua, et domus Patris tui transibunt 
coram me usque in sempiteruum. Et nunc dicit 
Dominus : Nequaquam : quoniam tantum glorifi- 
cantes me glorificabo, et qui spernit me, honore 
privabitur, Ecce dies veniunt, et exterminabo semen 
tuum, et semen domus patris tui, et non erit tibi 
senex in domo mea omnibus diebus. Et viros exter- 
minabo ab altari meo, ut deficiant oculi eoram, et 
defluat anima eorum. Et omnis qui supererit ex 
domo 1ua, cadent in rompbzea virorum. Et hoc tibi 

D sígnum, quod veniet super duos filios tuos, Ophni 
el Phinees : una die morientur ambo **, » 


Ju». Non in quemvis Israeliticl generís sacerde- 
tem, sed in Ifeli solum, hoc edictum expetit. 
UCmusT. Minime gentium. Male sacras Litteras 
' intelligitis. Nam si in Πε]! solum expetebat ; dictum 
oportuit : « Exterminabo semen tuum. » Nunc vero 
sddit : « Et semen domus patris tui : » Levi-procul 
dubio notans patrem domus Heli. Ideo pradixerst 
vir Dei : « Elegi domum patris tui ex omnibus tri- 
bubus isracl mihi in sacerdotem. » Quare pro de- 


lectu editum quoque est edietum ; siqnidem addit : 


« Exterminabo .$cmen. domus patris, et non eris 
propheta in domo mea omnibus dicbus. » Qua sen- 


Nos insensati viam illius sestimabamus insaniam, οἱ C tentia omnimodam sacerdotum abrogationem signi- 


flnem illius sine houore. Ecee quomodo computatus est 
inter filios Dei, et inter sanctos sors illius esi? Ergo 
erravimus a via veritatis, et justitis lumen non 
luxit nobis. Lassati sumus in via iniquHatis et per- 
ditionis ; viam autem Domini ignoravimus *t, » Sed 
tum eis inuiilis erit fletus. Nam sponso in thalamum 
jugresso, omnibusque convivis cum eo gauientibus, 
(halami fores elausæ erunt porro, ut olim paradisi 
flammeo ense custodite **, Ah quoties miseri cum 
laeymis iuclamabunt : « Domine, Domine, aperi 
nobis; » siquidem et caro es de carne nostra, et os 
de ossibus nostris, qui quidem ex majoribus nostris 
ortus fueras. Sed eos Rex, idemque Deus alloque- 
tur : « Amen dico vobis, nescio vos **, » — « Disce- 
dile a me qui operamini iniquitatem **, » Etenim 
vos ante testatus sum : « Qui negaverit me coram 
lominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, 
qui ín ccelis est 5”. » Atque hzc quidem sic habent. 

Ceterum Regnorum primus ait : « Venit vir Dei 
ad Heli sacerdotem, et sit ad eum : Ilaec dicit Do- 
winus : Numquid non aperte revelatus sum domul 
patris tui? et elegi eum ex omnibus tribubus lsrael 
mibi in sacerdotem, ul ascenderet ad altare meum, 
εἰ adoleret mibi incensum, et portaret cphod coram 
me? Et dedi domui patris tui omnia, quz sunt ignis 


99 1s2. Liv, 11-15. 
44. *' Sap. v, 5-7. 


9! Gen. iti, 24. 
M, 27-34. 


*' Psal. εστι, 97. 


μετρ, 14, "ibid. 15. Isa. viu, 14; Rom. x, 33. 
55 Matth. xxv, 14, 12. 
5* Psal. cxxxvi, 4; cvi, ϐ. 


ficat; eamque prxsentiens et David ait ; « In Εεείε- 
siis benedicite Deo Domino 57. » Nam in Mosaica 
lege non sscerdos erat extra templum Hierosoly- 
mis, non pontifex, non immolatio, non snffitus, non 
libamentum, quin et Dabylone exsulaptes, in aliena 
terra Deo carmina offerre religioni babebant?*, ΑΙ 
nunc ab oriu et occasu, ab aquilone atque mari 
coacta et constabilita est Ecclesia. Ubique enim 
templa, patriarche, pontifices, sacerdotes ae  Le- 
vitse frequentes : in omnibus qus vicis, qua urbibus 
assidue ineruentam hostiam immolari cernas, toto- 
que orbe terrarum Dei nomen laudari atquc cele- 
brari. 
CAPUT LIV. 
D Prophetiw de abjecta plebe Judaica, et gentium 
eocalione. 

Quippe ait per Jeremiam Deus : « Dabo vobi: 
pastores juxta cor meum, et pascent vos scientia e! 
doctrina **, » Et per Isaiam ; « Dabo principes tuo: 
in pace, et episcopos tuos in justitia **. » Rursum. 
que de credentibus Judis : « Vivet in bonis anims 
vestra, et constituam vobis testamentum eternum, 
sancta David fidelia δὲ, » ldem iterum : « Quaerite 
Dominum, et in inveniendo inrocate eum; quis 
multum dimittet peccata vestra. Neque enim sun! 


9 Matth, xxv, 51. ** ibid. 
ον Matth, vii, 30. 9 Luc. x2, 9.. "I Reg. 
9? Jerem. nt, 15. 5* Ίνα. Lx, 17... Fia. iv, 6. 











DIALOGUS CONTRA JUD/EOS. 


$9í 


cogitationes mese, sicut eogitationes vestra; neque Α eo poriabiiis primitiss et sacrificia vestra , » 


vis. vestrp, vis mes, dieit Dominus, Sed sicnt 
distat colum a terra, sic distat via mea a viis 
vestris, et cogitationes mea a cordibus vestris **, » 
Et rursum : « Hzc dicit Dominus : Custodite judi- 
cium, et facite justitiam, quia juxta ert salus mea. 
Domus mea domus orauonis vocabitur eunctis 
populis **. » 

De legis vero abrogatione Oseam prophetsm mo- 
noit Deus, in banc sententiam : « Vade, sume tibl 
uxorem forniestionum ; et fac tibi filios fornica- 
tionum, quia fornicans fornicabitur (Synagoga). Et 
abiit, et accepit Gomer filiam Debelaim : et conce- 
pit, et peperit ei filium : et dixit Dominus ad eum : 
Voca nomen ejus Jezrahel : quoniam adhuc modi- 
cum, et ulcisear sanguinem Jezrael super domum 
Juda : et erit in die illa, quiescere faciam regnum 
domus Israel : et conteram arcum Israel in valle 
Jezrael *, » Jezrael autem wítor redditür. « Et 
conecpit adliuc, et peperit filiam, et dixit ei : Voca 
nomen ejus Absque misericordia : quià non addam 
ulura misereri domui Israel, sed adversans adversa- 
του ei. Et ablactavit eam, quz erat Ábsque miseri- 
cordia ; et concepit adhuc et peperit fllium. Et dixil 
Deus: Voca nomen ejus Non populus meus; quia 
vos non populus meus, et ego non ero vester ** 
(Deus). » Idem de Synagoga : « Judicate matrem 
vestram, jadicate : quoniam ipsa non uxor mesa, et 
ego non vir ejus **. » Aliaque non pauca sub Dei 


Salomonis templum prorsus innueris. At ubl nudc 
hodie templum illud? ubi pontifices? sacerdotes 
ubi? obi qui sacerdotes ungant et inaugurent? ubi 
cornu olei? Qu: lez Mosaica profanos permisit in 
sacerdotes consecrari, illegitime extra templum 
Hierosolymitanum in communibus edibus collectos? 
Habetis ecce project! sacerdotii argumenta. Quare 
si sacerdos non est, omnes igitur Judei adulte- 
rantur, atque ex adulterio nascuntur, ergo spurii 
omnes, at spurius ex lege Mosis ad sacerdotium 
non ssciscitur. Et alioqui sacerdos plane dicitur a 
sacris faciundis, id est, mactandis. Sin hostia et 
sacra non sini; nec sacerdos quidem est, nisi qui 
falso sacerdos dici postulet, Itaque si Oziz, quam- 
vis regie inuncio, thuribulum tractanti Deus non 
pepercit '*, tantum quod sacerdotalis non esset, séd 
et lepram immisit, et prophetias eo supersiite con- 
εἰπαίέ; que quantaque mala eos non maneant , qui 
sacrorum  exsortes, in. sacra invadant, et Pascha 
atque festa agitare extra Hiérosolymitanum tem- 
plum inceptent, legem custodire (si superis placet) 
interiur se jactantes? 


Jup. Eréptum nobis pontificium juxta 46 regnum 
confllemur, jam inde ab eo tempore, quo tantis 
urgemur malis a Tito Romanorum principe sub- 
acti; e omnino fortasse est, ut nos legis custodes 
decipiant, ne prxrogativa honoris deturbentur. Sed 
oramus, et Christi supplicia nobis edissere, et qui 


persona iracunda, propheta denuntial, quale boc (; de his, deque ejus resurrectione vaticinentur pro- 


est : « Vir non eruit eam de manu mea : et cessare 
ficiam omne gaudium ejus, solemnitatem ejus, 
neomeniam -ejus, Sabbatum ejus, et omnia festa 
temiporá ejus : et visitabo super eam dies Daa- 
Jim *', » : 

Et de incrédulis Judæis Christus : « Mittam auper 
&6s reis imeum : ut volatilia coeli, detraham illos : 
torripiam eob in auditu tribulationis eorum. Vz eis, 
quotiato resilierünt a me. Meticulosi sunt, quoniain 
impie egerünt in me. Ego vero redemi eos : ipsi 
vero locuti sunt contra me mendacia : εἰ non 
clamatlitant ad me corda eorum ; sed mala contra 
me cogitaveruut : idcirco tradentur in geutibus **. » 
Amos hzc minàtur ; 4 Ecce mandabo ego, et 
concutiam in omnibus gentibus domum lsrael, sicut 
concutitur tritícum iu eribro : et non cadet lapillus 
super terram. In gladio morientur omnes peccatores 
populi meĩ **, » Davidis quoque haec sententia est : 
« Sacerdotes tui induentur justitiam, et sancti tui 
exsultabunt **, » [d quod de gentium Ecclesia dixit, 
ut futurum. Nam si de Synagoga : « Induti sunt, et 
- exsultant, » dictàm oportebat. 

Jam vero, ubi nunc Judsorum res divina, ac 
Ibatiot Siquidem Deuteronomio, Mosi Deus præce- 
xit : « Non facies altare in omni loco, neque offero- 
Uis sacrilleia; sed in loco quem elegerit Dominus : 


* gà Le, 7,8. ** 1a. tvi, 3, 7. 


** Oe. 1, 1-5. ** ibid, 6-9. ** Osee n, 10. 


pheiæ. 
CAPUT LV. 


Prophetia de Christi morte atque resurrectione. 


Canis. Sciendum in primis est, quod spe jam 
diximus, naturam divinam oppressum tyrannide a 
diabolo videre suum figmentum non potuisse, igitur 
visum est Patri, ut suus sibi Unigenitus animam 
atque corpus ex semper Virgine Maria susciperet, 
impermutatus atque inconfasus, citraque peccatum 
perfectus homo fleret, non amisso quod erat 
(videlicet immutabilis), sed assumpto quod non erat 
(utpote humanus), quo per naturam nostram mori 
posset, et per ineffabilem et incomprehensam divi- 


D nitatem, omnes vivificaret, atque a diaboli nexibus 


absolveret. Nam et vivi per ejus ex Virgine ortum, 


'non peccati solum chirographo liberati, sed ado- 


Ροπο etiam sunt affecti, et mortuorum anim, 
que apud inferos tenebantur, per ejus resurrectio- 
nem, e diaboli manibus elapse, regnum cosleste 
obtinuerunt. Ut enim duo sunt ortus, sic duorum 
$alus, vivorum, inquam, ac mortuorum, procurata 


, est. Hxc passionis necessitas fuit; nam nisi passio 


fuisset, mors secuta non esset, qua si haud evenis- 
set, humanitas omnis ex diaboli potestate eripi non 
poterat. Siquidem ut peccatum veteri Adamo juste 


*! jbid. 14, 15. ** Osce 


vi, 12, 14. * Amos 1x, 9. "* Psal. οσχσι, 9. 7! Deut, xi 11. ?* 1] Paral. xxvi, 16 seqq. 


895 


ANDRONICI COMNRNI 


896 


mortem concivit: ita et novo Adamo, insonti ac siue A ribus misit me, sanare contritos corde, prædieare 


vitio, irrogata mors juste admissi chirographum 
dissolvit. Itaque benignus ille Deus, de hominum 
salute semper sollicitus, non seternam mmodo uni- 
geuiti Filii ex utero ante Luciferum generationem, 
per prophetas praedici ac divulgari indulsit, sed 
eliam quemadmodum corpore ex semper Virgine 
Maria assumpto, duas naturas unierit, miracula, 
ingressum illustrem et adventum Hierosolymam su- 
per asinze pullo, proditionem, supplicium, crucem, 
sepulturam , resurrectionem, inferorum direptio- 
nem, mortis interitum, in colos ascensum, denique 
a dextris consessum; ut in quo hzec omnia perfecta 
videretis, eum unigenitum esse Dei Filium scirelis, 
qui et jam venerit, et rursum gloriose rediturus 
sit, Dei nomine, Patris scilicet, vivis atque mortuis 
judex, idem Don inus ct przpoteus, et Rex, et Deus, 
divinitate atque regno finem nesciente. 

igitur testes eorum, qua diximus, prophetas in 
medium conferamus. De immensis Christi mira- 
culis velut iu trapscursu clamat 1saias : « Tunc 
aperientur oculi czcorum, Οἱ aures surdorum pate- 
bunt : tunc saliet sicut cervus claudus, et aperta 
erit lingua mutorum'?*, » — « Tum, » ait, quando? 
Cum, ut Davidis verba ferunt : « Veritas de terra 
orta faerit, et justitia de coelis prospexerit?*; » 
scilicet, Deus liomo Jesus, ut alio loco idem prædi- 
€3t : « Orietur in diebus ejus justitia et abundavtia 
paciv**, » Ergo, cum ex Davidis sententia, Dei 
"ustitia, unigenitus cjus Filius, e colis exsistet, 
tum ei Veritas e terra orietur, id. est, divinitati 
wnità prr eamdem hypostasim coro, ut universa 
vatum przesagia in lucem proferantur, certo atque 
explorate completa ac perfecta. Nam ut visibili hoe 
Iicifero exorto, omnia in tenebris occulta detegun- 
tr, sic justitia Sole ccelitus degresso, cuncta illa 
vatum involuta dicta fuere illustrata, et tanquam 
$tum statum praedictae veritatis accepere (44). 

ld adeo David in hzc verba : « Etenim Dominus 
dabit benigniiatem. » Porro Domini benignitas 
omnino unigenitus zelerni Patris Filius est : « et 
terra nostra dabit fructum suum '*. » Assumptum a 
Filio ex lutea ac terrestri natura corpus (ructum 
elet, luculenta miracula : « Justitia aute. eum 


captivis remissionem, el esecis visum **, » Idem de 
apostolis * « lu diebus illis, in quibus apprehendent 
decem homines ος omnibus linguis gentium, el 


' epprehendent. fimbriam viri. Judaei, dicentes : 


lbimus vobiscum; audivimus enim quoniam Deu. 
vohiscum est"*. » Et quis est autem vir Judsus, 
nisi Deus homo Jesus? decem vero bomines, divini 
apostoli sunt. ac discipuli, 

Jub. Et cur autem. non dixit : Decem bomine 
ex tribubus Israel? sed : « ex omnibus linguis gen- 


ium? » Apostoli enim omncs ex tribubus Judzorum 


erant. 

Cunisr. Scilicet præscius vates, füturum, nt 
electa judezorum Synagoga, prztones cunctis 
gentibus flerent, hoc tantum opus prætulit tribui. 
Nam quemadmodum qui fratri semen àuscitat, pro- 
lem haudquaquam suam deputat : neque enim sibi, 
sed aute se fratri stirpem instaurat, etsi ex eo pro- 
les suscepta non sit : ita et in apostolis propbeta, 
illam οὐ Judzis stirpitus origimem pro nibilo 
ducens, eorum potius erga geutes, ut sic dixerim, 
paternitatem tanquam illustrem est amplexus. Sane 
Corinthiis scribens. clamat Paulus : « Nam in 
Christo Jesu per Evangelium ego vos geuui. Rogo 
ergo vos, imitatores mel estote **, » 

Deinde non ignorabat propheta, fore, ut Para- 
cleti Spiritus sancti adventu. et inspiratione omnes 
omnium gentium linguas atque disciplinam apostoli 
repente edocti, suis linguis omnes erudireut gentes. 

Jub. Δι cur non duodecim dixit, sed : « decem? » 
Siquidem Christi apostolos duodeeim esse pro nu- 
mero patriarcharum didicimus. 

CunisT. Recte, et ut. par est, dubitastis. Sed 
explorate vobis tenendum est : Isaiam (45) ex tribu 
Benjamin et Dan oriundos apostolos hoe suo vati- 
cinio non prodidisse. Ac tribum qnidem Benjamin 
reticuit, quod meus Salvator in corpore apud nos 
degens, pro se loquens os, magnum illum Paulum 
non conspexit, Dan vero tribum silentio transiit, 
ob nasciturum ex ea Judam proditorem, uti mens 
Deum videns olim divinavit in hanc sentcntiam : 
« Fiet Dan coluber in via, cerastes in semita, mor- 
dens ungulas equi; » corporalem, eo typo, necem 


sirbulabit, » id est, immeusa, et opinione major D nobis innuens : « Ut cadat ascensor ejus retro *!, » 


humanitas, « et ponet in via gressus ejus?".» Videtis 
unam in duabus naturis personam? ler « veritatem 
el justitiam » Propheta naturam humanam simul ae 
divinam significans, non dixit :« Pouct In via,» scilicet 
miraculorum, « gressus earum,» sed in nna persona 
« gressus ejus. » 

ldem rursum : « Misit Verhum suum, et sanavit 
cos : et eripuit eos de interitionibus eorum Το. » 
lsajas vero clamat : « Spiritus Domini super me, 
eo quod unxerit Dominus me. Evangelizare paupe- 


divinitate affectum corpus in recens Josephi monu- 
mentum salutem exspectans Domini ; nimirum tri- 
ditanam resurrectionem. 

Quod vero omnes Christo obitas functiones pro- 
plete nuntiarint, ostendit mei Servatoris II:eroso- 
lymam adventus, de quo ouwnium princeps lsrael 
ait : « Alligans ad vitem asinam suam, et ad helicem 
pullum asinze suæ **, » 

Vide'is, ut abrogata lege propagationem gentium 
propheta significet? Nam cum dicit, « asinam viti » 


** κο. xxxv, 5. ?* Psal. uxxxiv, 19, 79 Psal. LxXI, Ἱ. 75 Psal. uxxxiv, 15. στ jbid. 14. * Psal. cvi 


20. 
(407) ΑἉποχατάστασιν ἔλαδον. 


9 sa, χι, 1. ** Zaclior. viri, 20. 


*! | Cor. iv, 15, 16. 


ο Gen. xLiXx, 17. ** ibid. 11. 


(45)Zachariam. 





897 


stabilitatem notat ; neque enim legis disciplina orbis 
terrarum administratur, sed Jud:zea solum, exiguum 
ejus segmentam. Αἱ cum ait: « asinz pullum ad 
bhelicem vitis, » seu ad brachia vitium, zteruum, 
ac sublime, οἱ toto orbe pervagatum præconium 
designat, siquidem helici seu vitium brachiis similis 
est illa orbis conversio. Ac de his Servator quoque 
ad Synsgogam respicieus, quam asina coinparavit, 
per similitudinem testatur : « Homo plantavit 
vineam, » el qus sequuntur '* 


Ad pullum vero loquens, qui est novus populus, 
alt : « Ego sum vitis, vos palmites : Pater meus 


agricola est **. » Id adeo verum esse, majorum B 


vestrorum responsum demonatrat, Nam a Deo inter- 
rogat : « Cum venerit Dominus vinez, quid faciet 
agricolis illis? Aiunt illi : Malos male perdet; et 
vineam auam locabit aliis agricolis, qui reddent οἱ 
fructum temporibus suis*t, » Sophonie quoque 
hæe sunt verba : « Gaude, filia Sion, predica, filia 
Jerusalem, exsulta, et delectare de toto corde tuo, 
: fiia Jerusalem. Abstulit Dominus iniquitates (uas, 
redemit te de manu inimicorum tuorum, regnabit 
Dominus in medio tui *', » 


Zacharias addit :« Gaude vehementer, ülia Sion, 
przdica, filia Jerusalem : ecce Rex tuus. venit tibi 
justus, et salvans, ipse mansuctus, et ascendens 


super subjugalei et pullum novum **, » Atque liec C 


quidem Zacharias ad Jerusalem, ad Filium vero 
David : « Sedes tua, Deus, in. ss$culum saeculi : 
virga directionis, virga regui tui**.» Et ad pueros : 
« Laudate, pueri, Dominum 9.2 At pueri : « liosanna 
Filio David : benedictus qui venit in noinine Doni- 
ni*!. » Inde ad Dominum iterum Psaltes regius : 


« Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem - 


tuam **, » Dominus ad populum : « Sinite parvulos, 


et nolite eos prohibere ad me venire *?, » Siquidem. 


Elisabethee vocem sunt secuti; nam illa ail : 
ε Benedictus [ructus ventris tui**. » Hi ex ea nato 
acclamant : « Denedicius qui venil in nomine 
Domini. » O parentum ingratitudinem! o filiorum 
gratitudinem! ſilii vestes suas substernebant : 


DIALOGUS CONTRA JUDAOS. 
(alligatani) temporariam, ac pene nullam Syuogog:e A 


898 
CAPUT L VI. 


Psalmus. secundus. exponitur. 

Sed quoniam super asina: pullo sedentein, et Dei 
Filium esse, et Deum verum, et omnis. universi 
regem, vaticinis usi sententiis, osten/limus, age, 
supplicia quoque Cliristi contemplemur, et flagitiesa 
in eum consilia æque e valum scriptis comprobe- 
mus, a Davide exorsi. Igitur futurum tanquam praæ- 
sens prospiciens , ait Propheta : « Quare fremue- 
runt gentes; et populi (gentes Romanos vocans, 
populos, Jud:eorum tribus) meditati sunt inania? » 
Ownino sane, inquit, adversum Christum frustra 
tutuultuantur atque cogitont, « — AstiteruuL reges 
terrae (Pilatus sciiicet atque lHlerodes), et priuci- 
pes convenerunt in uuum; » pontifices ac saceido- 
tes, pariter, simul, eadem mente et consilio « ad- 
versus Dominuin οἱ adversus Clrrisium ejus, » «i 
eum interficiant. « Dirumpamus vincula eorum, et 
projiciamus a nobis jugum ipsorum?! : » consentauca 
Mosaicis dictis David loquitur; nam ut ille de opifi- 
cio disserens, unam voluntatein $3. Trinitatis signi- 
flcans inquit : « Faciamus hominem ad iuagiuem 
et similitudinem nostram **; » ita el hic geutinin 
ac populorum cogitata οἱ tumultus, astantes reges, 
optimatuin pariter conventum, bzc, inquau, omnia 
docens consentire, aii : « Dirumpamnus vincula eo- 
rum, et projiciamus a nobis jugum ipsorum. » Q.in 
ul clariuy esset, atque apertius quod dicit, addit ; 
€ Qui liabitat in coelis, » Pater videlicet, « irridet 
eos : el Duminus subsannabit 2 » scilicet Filias, qui 
inter eos, ceu daunatus, astitit, minime  iuterim 
paterno sinu extorris. « Tunc loquetur ad eos iu 
irasua : el in furore suo couturbabit éos. » Tune; 
quando? Cum Judex advenerit, omnibus coelestibus 
copiis stipatus, vivis ac mortuis jus dicturus. « Ego 
autem constitutus sum Rex ab eo**; » oratio est 
digna Deo, ct regia, et Christi etiam bominis 
perenne innuens regnum ; dicit enim : « lteguabit 
Dominus iu sacula, Deus tuus, Sion. Super. Sion 
moutem sanctum cjus!. » Sanctum moutem hie 
Virginem ac Deiparam intellige. Ut enim Dcus in 
Sina descendens eouspectus est a Mose, sic ille 
incarnates ex Virgine, conversatus est cum homine; 


parentes ejus vestes partiebantur. llli « llosapua » ΤὮ ille inaspectabilis factus fuit aspectabilis : « Prae- 


canebant; hí « Crucifigatur » clamabant, Sapit 
infans mias; et qui stultos esse pueros perhibue- 
ruut, stuliescebant, Eratque tum insoleus, et a 
natura abhorrens spectaculum videre, lactentes, 
matum ulnis vectos infantes, binc manillau tra- 
ciare, illine nato e Virgine Deo palma: ramos pro- 
tendere; et qui lac maternum traberent, Dominicum 
preceptum tenello ore effundere; priusquam verba 
effari possent, Deo verbo explicate acclamantes : 
« Hosanna in excelsis**; » quasi dicerent, Salva 
nos, qui iu altis babitas, et humilia respicis **, 


εν Luc, xx, 9; Math. xxi, 35. "5 Joan. xv, 4. 
char. ix, 9. ** Psal. xuiv, T. ** sal. exu, 1. 


** Luc, 1, 42. ** Marc. xi, 9, 10. ** Psal. cxi, 3, 6. 


! Psal. cxLv, 10. 


6 Matth. xxi, 40, 44. 
*! Math, xsi, 9. 


dicaus preceptum Domini, » id est, interpres, 
ut Patris beneficio prophete olim przdixeruut : 
« Dominus dixit ad me; » qui mihi Pater est, 
secundum divinam naturam, idemque Deus secua- 
duum) carnem assumptain ; « Filius wueus es tu, » 
charissimus ante sacula citra fluxum mibi es 
Filius. 
« Ego bodie genui te. » Quem ex utero ante Lu- 
ciferum genui, hodierno die corporatum ex Virgine 
prodire volui; neque enim alius fuerat ille atque 
alius tu, sed idem, unus ex duabus naturis ; 


87 Soplion, ti, 14, 45. σι 
** Pyal, vi, 3. 9 Matth, xix , 44. 


*' Psal, 1, 1.9. ** Gen. 1, 26. ** Psal. 11, 4-6, 


ANDRONICI COMNENI 


« Postula a me, et dabo tibi gentes hzreditatem A vocat horrendam illam sententiam : « Discedie a 


tuam. » Solet David quse sunt Unigeniti, ad Dei ac 
Patris voluntatem atque potestatem revocare, ne ab 
imperitis Deo contrarius crederetur : « Et posses- 
eionem tuam terminos terrm; » qui sacrum «tómen 
ferentes tuum, per te Jurent, « Reges eos in virga 
ferrea?*; » sceptrum seu virga ferrea divinitatis 
poteniiam significat. Nam paternum hoc per Davi- 
dem dictum confirmans meus Servator ait ? « Ego sum 
pastor bonus, et ego agnosco oves meas, et cogno- 
scunt me meæ. Sieut novit me Pater, et ego agnosco 
Patrem ; et animam meam pono pro-ovibus meis *, » 
— « Tanquam vas figuli confringes eos. » His verbis 
tim bominum declarat opificium, quod magnus ille 
figulus Deus effluxit ac molitus est; tum vero 
Jndeorum internecionem et interitum. Tam facile, 
inquit, collides, qui te ut opificem ac Deum non 
venerantur, sed merum bominem) ducunt, salutari 
morte te multantes, quam figulus fabricatum a se 
3ο eoniormatum fictile. Ut enim peeudes, qua 
pastorig vocem atque sibilum sequuntur, et wiri- 
dibus pascuntur herbis, et liquidissimos potant 
latices; qua vero a pastore resiliunt, feris prado 
sunt; ita tractus omnes cunelis terrarum fpibus 
quicunque mci Filii vocem audient, in. celestibus 
selernisque sedibus degent 46 pescent, et ad secu- 
ras amnes nutrientur. At qui ejus vocem negligent, 
attriti ac deleti, infami lupo, diabolo, relinquentur. 

« Et nune, reges, intelligite*. » Cbristi potesta- 
tem, resurrectionem, atque regnom ante aecurate 
exsecutus Propheta, intelligere ea quoque terrarum 
reges jubet ac hortatur. « Erpdimini qui judicatis 
terram : » quandoquidem judicum Judicem, deorum 
Deum, vestrum ac totius mundi Regem Dominum- 
que exspectatis, discite omnes, qui de terrenis, οἱ 
terrena judicatis, judicare, ac jos et equum facere : 
« in quo enim jndicaveritis, judicabimini : et in 
qua mensura meusi fueritis, remetietur vobis *. » — 
« Servite Domino in timore, et exsultate ei com 
tremore; » quod si timide ac trepide Dcum colelis, 
postmodum cum eo eternum exsultabitis; nunc la- 
crymosi serentes : at lum (auti vestrorum fructaum 
millenarias aristas messuri, comportandas in bor- 
rea colestia. « Apprebeadite diseiplinam *, » id est, 
2d frugem suscipite divinam doctrinam; ait enlm : 
« .Et disciplina tua correxit me in finem : et disci- 
plina tus me docebit". » Et rursum LXX : « Disci- 
plina Domini aperit aures meas*; » atque iterum : 
« Castgans castigavit me Dominus, et morti non 
tradidit me*. » — « Ne quando irascatur Dominus, 
et pereatis de via justa '*. » lram appellat remune- 
raüonis diem ; perire de vis justa, excidere est ac 
frustrari dextra judicis assistentia, qua sancli 
omnes ac justi fruentur. « Cum exarserit in brevi 
irs ejus ''. » Repentinam vindictam ac furorem 


* Psal. 1, 7, 8. ? Joan. x, 44, 15. 
* ]s3, 1, 5... * "Psal .Ccxvu 8. '* Psal. n, 19. 

12.99; Eecli. n, 15, 14, - '* Jerem. χι, 19, 20 
- )sa. Στις 15. 


* Psal. i1, 10. 
!! ibid, 12. 
!* Joan. νι, 4l. 


me, maledicti, in ignem seternum, qui paratus est 
diabolo et angelis ejus 1*; .» quam et ante jadieium 
unusquisque recogitans , ac «ua ipsius conscientia 
victus, horret : « Beati omnes qui confidunt in eo? » 
Piopheta humanam naturam in duas partitus vías, 
damnat pervicaces; at Ρίο morigerosque pietsii, 
incorrupta ae perenni beatitudine afficit. — 
Consentanesa Patri et Salomon Judeornm. scelesa 
publicans, ait : « Dixerunt cogitantes apud. se noa 
recte : Opprimamus justum, quoniam inutilis est 
nobis, et contrarius est operibus nogtris, et impro- 
perat nobis peccata legis, et diffamat in pos peccata 
disciplinz nostras. Promitit se scientiam Dei habere, 
et Filium Dei se nominat. Factus est nobis im 


B traductionem cogitationum nostrarum. Gravis est 


nobis etiam ad videndum, quoniam dissiuiilis est 
allis vita illius, e& immutat sun) viz ejus. Tan- 
quam nugaces æstimati sumus ab illo, et abstipel 
se a viis nostris, tanquam ab immupditiis, e pralert 
novissima justorum, et gloriatur Patrem se labere 
Deum. Videamus ergo ei sermones illius veri sint, 
ey tentemus qua ventura sunt illi. Contumelia el 
lormento interrogemus eun, ut .sciomus reyeren- 
tiam ejus, et probemus patientiam illius. Morte tor- 
pissima condemnemus eum : erit enim respectus 
ex sermonibus illius. H»c cogitaverunt, et errave- 
runt : exczcavit enim illos malitia eorum. Et se- 

scierunt sacramenta Dei, neque Judicaverunt, quia 
tu es Deus solus, qui vitæ et mortis habes potesia- 
tem : οἱ salvas in tempore tribulationis, e£ liberas 
ab omni malo : quoniam pius eL misericors, et das 


gratiam sanctig tuis, et in brachio too 'restetis 8ü- 


perbis 9. » 

Et per Jeremiam Christus przdicit : « Ego antem 
sicut agnus innocens, düclus ad immolandum, noa 
cognoscebam : quia cogitaverunt super me cogi- 
tationem malam, dicentes : Venite, et mittamus 
ligpum in panem ejus, et eradamus eum de terra 
viventium; et nomen ejus non memoretur am- 
plius **. » — « Lignum » Propheta appellat vitalea 
crucem; « panem, » Christum, uii de se Christus 
confürmat : « Ego sum panis vivus, qui de eoslo 
descendi 16. » 


D David quoque de insanis, et pessimo consilio in- 


structis ait ; « Fructum eorum de terra perdes, et 
semen eorum a filiis hóminum : quoniam declipa- 
verunt in te mala, cogitaverunt consilia, quse non 
potuerunt stabilire : quoniam pones eos dorsum; in 
reliquiis tuis preparabis vultum eorum '!*, » ld est, 
jn perennes atque interminos cruciatus abeuntinm. 
Job etiam : « Dens impios non salvat, » LXX : 
« eo quod noluerunt scire Dominum **, » Isaias : 
« Vanum esi consilium patrum vestrorum !*, » 
ldem rursum : « Væ filii desertores, dicit Dominus 


* Matth, vii, 1. * Paal. u, 12. * Psal. xvn, 56. 
1. Mattb, xxv, 19. !* Ps31..1, 12. !* Sap. uit, 


3? Psal, xx, 14, 13. '* Job. xxxvi, G. 








. 901 


DIALOGUS CONTRA 105805. 


902. 


ut faceretis consilium, ct non ex me : et ordiremini Α « Muta fiant labia dolosa, quz loquuntur adversus 


telam, et non per Spiritum meum **, » Zacharias : 
« [που dicit Dominus : Eyo nou parcom ultra super 
babitantes terram : ecco ego tradam homines, 
unumquemque in manu proximi sui, et in manu 
regis sui : et coneident eos, ct non eruam de manu 
corum : et pascam oves occisionis in Chanaanitide, 
Et assumam mihi duas virgas : unam vocavi Deco- 
rem : et alieram vocavi Funiculum. Et pascam 
oves. Et auferam tres pastores in mense uno; et 
ingravescel anima mea super eos : sijuidem et 
anima eorum rugiebant super me, » 
CAPUT LVII. 

Psalmus xx1 de Christi persoua eleganter explicatur, 

David : * Circumdederunt me vituli multi, tauri 
pingues obsederunt me?', » Et rursum : « Dixit 
insipiens in corde suo, Non est Deus: corrupti sunt 
et abominobiles facti sunt in studiis suis : omnes 
deelinavorunt, simul inutiles facti sunt; non est 
qui faciat bonum, non est usque ad unum **, » Et 
Herom : « Inimici mei animam meam circumdede- 
runt : adipem suum concluserunt, os eorum loca- 
tom est superbiam. Projicientes me nunc circum- 
dederunt me; oculos suos ststueruut declinare in 
terram. Susceperunt me sicut leo paratus ad præ- 
dam, et sicut catulus leonis habitans in abditis **. » 
Et paulo pos! : « Saturati sunt filiis, οἱ dimiserunt 
zeliquias suas parvulis suis *. » Atque alibi : 
« Aperueruut super me os suum, sicul leo rapiens 
ci rugiens?*. » Idem ex Pilati persona : 
Ecclesiam malignantium, et cum implis non se- 
debo. Lavabo ipter nocentes manos meas*?', » Et 
de pontificibus : « In quorum manibus iniquitetes 
sunt, dextra eorum repleja est muneribus **, » 
herum tanquam voce carnis : « Ne tradideris me 
in animas tribulantium me, quoniam insurrexerunt 
in me testes iniqui **. » Et de Pbarissmis Christum 
capere touantibus : « Qui loquuntur pacem cum 
proximo suo, mala autem in cordibus corum. Da 
ilis, Domine, secundum opera eorum; et secundum 
nequitiam adinventionum ipsorum : secundum opera 
r»anuum eorum tribue illis, redde retributionem 
eorem ipsis : quoniam non intellexerunt opera 
Domini, et in operibus manuum ejus'*. » Dei facta 
εἰ opera manuum, vocat ineffabilem ad nos descen- 
sum, et orbis terrarum sslutem ex immensa boni- 
tate collatam. !dem rursum ; « Super omnes inimi- 
cos meos factus sum opprobrium, et vicinis meis 
valde, et timor notis meis **, » Quid ita, o Propheta? 
« Quoniam audivi vituperationem multorum com- 
moraptium in circuitu : ἵ eo dum convenirent 
simul, accipere animam meam consiliati sunt **, » 

Jam injustam Christi necem, et ei frustra compa- 
ratam fraudem prospiciens, scribit in hzc verba : 


906 ρα, xxx, I. *' Zachar. xi, 6-8. 


49. **ibid. 14. ** Psal. xxx, 19. 
ο Psal. xxxvi, 32, 93. 
95 ibid, 13, 14. 


55 Ps3l, un, 4. 
0 Pgsl. xxi, 14. ** Pool. xxv, 5, ϐ. ** ibid, 10. ** Psa 
** Psal. xxxi, 4. 

5 jbid. 22, ** Gen, xxvii, 99. 
* Matth, xxvii, 12, {4 Marc. xv, 1. ** Isa. Lun. 7. 


justum iniquitatem **. » Rursum velut a corpore ad 
divinitatem : « Exsultatio mea, erue me 4 circum- 
dantibus me **, » Et invectus in Synagogam Christi 
nece infamem : « Confundentur et revertontur 
simul qui qu»runt animam mcam : convertantur 
retrorsum et revereantur qui volunt mihi mala 5, » 
In falsos quoque testes b:ee pronuntiat : « Sur- 
gentes tesies iniqui, quæ ignorabam interrogabant 
me; retribuebant mibi mala pro bonis, sterilitatem 
anima meæ **. » Et iterum : «€ Non supergaudcant 
mibi, qui adversantur mihi inique, qui oderunt ime 
gratis, εἰ annuunt oculis : quoniam mibi quidein. 
pacifice loquebantur, et in iracundia dolus cogita-- 
bant *!. » 

Jam illud quo referes? « Considerat peccator 
justum, et quierit mortificare eum : Dominus saniem 
non derelinquet eutn in manibus ejus : nec damna- 
bit eum, cum judicabitur illi **. » Ceterum bzc de 
Christo : « Benedicentes ci herediiabunt terram : 
maledicentes autem tj disperibunt **. » Dictis Isaac 
consentanea locuius est David. llle enim prospi- 
ciens, quod ex sürpe Jacob exspectatio geutium 
Christus oriturus essel, sic preesqius aiebat : « Qui 
maledixerit tibi, sit me maledictus : οἱ qui bene- 
dixerit tibi, benedictionibua: repleatur *. » At David 
nogter.:.« Benedicentes οἱ hareditabunt terram , 
maledicentes autem ei disperibunt . » Quorum 
verborum bsc sententia esi : Quemad:wodum (um 


« Odivi ᾳ οὐ ex Jacob nati, non.vero etiam ex Esau, pro- 


missam terram occupsbant : ita nunc quoque. soli, 
qui Christo bene volput, absque iis qui male vo- 


luni, ecelestem ac perennem liicrosolymam possi- 
debunt. 


Rursum David : « Multiplicati sunt qui oderunt 
me inique, qui retribuunt mala pro bonis, delrahe- 
bant mibi, quoniam sequebar bonitatem *5; » qua 
ex Unigeniti Dei Filii persona dicit, lbidem : Vim 
faciebant, qui quaerebant animam meam ; et qui 
jnquirebant mala .mihi, loenti smot vanitates, εξ 
dolos tota die meditsbantur. Ego autem .tanquam 
surdus nop audiebam, et sieut mutus nop aperieus 
os suum : et factus eum sicut .homo non audiens, 
οἱ uon habens in ore suo redargutjones **, » Ac 


D uiia quidem de silentio Christi patientis David 


prodidit. Nune evangelisiam videamus : « Et Jesus 
cum accusaretur.a principibus sacerdotum οἱ senio- 
ribus, nihil respondit ; ut miraretur praes vehe- 
menter. Tunc dicit illi Pilatus : Mihi non loqueris? 
Jesus autem tacebat **. » Consonat Davidi. οἱ Isaias 
in hanc sententiam : « Ipse propter afflictionem 
non aperit os suum. Sicut ovis ad victimam ductus 
est, et aicut agnus coram tondente mutus, sic non 
aperit os 5. » Idem rursum ex persona Patris de 


*) ibid, i1;, 13. *5 ibid. (4. 


|. 11, 6, 11. 
9 Peal, xxxiv, 5. 
*! Psal. xxxvi, 92. 


** Psal, xvi, 9-12. 
9* Psal, xxvii, 2, 4. *! Psal. xxx» 
6 ibid. 14.  *' ibid. 19, 90. 
43 Psal], xxxvu, 21, 32. 


903 


ANDRONICI COMNEN] 


904 


immaculata passione ejus : « Ecce intelliget puer A essei; poenitentia ductus retulit triginta argenteos 


meus, et exaltabitur, et glorificabitur valde. Sicut 
stupebunt super te multi; sic ingloria erit ab homi- 
uibus species tua, et gloria tua a filiis hominuin. 
Sic wirabunfur gentes multe super eo, et contine- 
bunt reges os suuin : quia quibus non est aununtia- 
tum de eo, videbunt; et qui non audierunt, intelli- 
gent *. » Et alio loco : « Dominus dat inibi linguam 
disciplinae, ut $ciam quando oporteat loqui verbum : 
nddidit mibi aurem ad audiendum, et disciplina 
Doniini apeiit aures meas : ego autem non renuo, 
nequé contradico. Dorsum meum dedi ad flagella, 
et genas meas ad alapas : et faciem meam non 
averti a confusione sputorum V", » David vero : 
« Áruit tauquam testa. virtus mea, et lingua inea 
adhaesit faucibus meis; et in pulverem mortis de- 
duxisti ine 5, » Idem velut a corpore ad divinitatem 
copulatam ; « Erue a framea,Deus,animani meam, 
ei de manu canis unicam meam **. » Et Isaias : 
« lfomo in plaga positus, et sciens iuflrwitatem : 
quia aversa est facies ejus, despecta, et non repu- 
tata. [sie peccata nostra portat, et pro nobis dolet : 
ct nos reputavimus eum esee in labore, et in plaga 
3 Deo, et in afflictione. lpse autem vulueratus est 
propter peccata nostra, et. inürmatus est propter 
iniquitates nostras. Livore ejus nos sanati su- 
mus *. » Amos propheta dicit ; « Pro argento ven- 
dideruni justum δὲ.» Zacharias ex persona Christi : 
« Áppeuderuut mercedem nieam triginta argen 


priucipibus sacerdotum et senioribus, dicens : Pee- 
cavi, tradeus sanguinem justum : et abiens laquee 
so suspendit, » Que omnia Propheta longe ante 
presagiens addit : « Fiant dies ejus pauci, et 
episcopatum ejus accipiat alter **. » Cur? « Quia 
persecutus est. bominem inopem, et mendicum, ct 
compuncium corde mortificare *, » Vere egim 
inops est Dominus noster Jesus Christus : nam uisi 
temperiem nostram (seu corpus nostruu)' mendi- 
casset , nunquam nos ejus divinitate ditati essewus. 
Quare cum proditor divinitate augeri contempserit, 
jure in eum infert Propheta : « Et dilexit maledi- 
ctionem, et veniet ei : et noluit benedictionem, et 
.elongabitur ab eo**. » Ita suo munere abdicatus 
est, eoque abdicato, suffectus Matthias, apoſslolorum 
cetum explevit 65. Salonionis quoque lizec de «o est 
sententia : « Vir insipiens (46) ei iniquus aubul.t 
vias non bonas : innuit oculis, significot. autem 
pede, docet nutibus digitorum, Perversum «or 
fabricatur mala. Per vitiosas vias, proditoris notat 
ingenium ; per oculorum nutum, ad pontifices defe- 
clionem et conspiralionem ; per pedem, proditoris 
celeritatem ; per digiti micationem, occultam ejus 
vafritiem. Neque vero bis contentus veterator, 
etiam fraudulento osculo herum prodidit, testatus 
Judeis, cui suavium daret, eum esse, prehendcrent 
hominem **. » His vero Sapiens haec suljicit : « la 
omni tempore, qui talis est, turbationes affert civi- 


teos *. » Et Jerewuias (referente sancto Matihzo) : C tati. » Vere enim insignem tumultum ac perniciem 


« Acceperunt triginta argenteos, pretium appre- 
tiati , quein appretiaverunt a filiis lárael : et dede- 
runt eos in agrum figuli, sicul constituit mibi 
Dominus**, » David de proditore : « Qui edebat 
panes, magnificavit super me supplantationem **. ) 
Et lsaias : « Va iniquo : wala secuuduim opera 
manoum ejus accident ei**, » .Et David iterum : 
« Dixit injustus ut delinquat in semetipso : non est 
timor Dei ante oculos ejus **. » Quamobrem Vates: 
« Quoniam dolose egit in conspectu ejus, ul inve- 
uiatur. iniquitas ejus ad odium 51. » Sane dolos ver- 


savit, contra tam sanctam institutionem ct doctri- : 


nam, et odium exercuit in virtutes ct miracula. 
Invenit iniquitatem; scilicet ingenium avarum el 
eanguiuarium. Quare merito imprecatur ei Pro- 
plieta ; « Constitue super euin peccatorem, et dia- 
bolus stet a. dextri ejus: » quandoquidem astare 
Servatori ad dextram odit. « Cum judicatur, exeat 
coudemnatus, » quandoquidem in fereudo judicio 
consessuni exosus est, eam ob rem judicatus abeat 
damnatus. « Et oratio ejus fiat in peccatum 5, »- 
preces appellat intempestivam proditoris peenitudi- 
ncm, ut est apud. evangelisiam Matthaeum : « Tunc 
videns Judas, qui eum tradidit, quod damuatus 

95 [sg; tn, 15-15. ' Isa. L, 4-6. 


5* Zachar. xi, 19. ** Mattb, xxvii, 9. 
9 Pal, cvi, 6, T. Matth. xxvii, 2-5. 


6 Pgal. xxi, 16. 
δ Psal. AL, 10. 
** Ps3l. cvi, 8. 


Hüerosolywis Judz proditio dedit, « Propter hec 
extemplo venit perditio ipsius, intercisio, et contri- 
tio insanabilis **, » 

Quin εἰ lsaias ait : « Ego suscitabo eum cum 
justitia regem : et emnes vis illius rectæ. 1pse 
sediüicabit civitatem meam, et captivitstem populi 
mei convertet, non cum pretio, neque cuu) mune- 
ribus. » Et iterum : « Dixit Dominus Sabaoth : 
Laboravit JEgyptus, et negotiatio /Etbiopum, es 
Salbai viri excelsi ad te transibunt, et tui erunt 
servi, et post te sequentur vincti manicis, et transi- 
bunt ad te, et adorabunt te; quoniam in te Deus est, 
et non est Deus absque te**. » Quz commemorat 
vates, ut verum Deum esse Christum credatis. 


CAPUT τι. 
De Sabbato Judeorum, οἱ Dominica Christianorum. 


Jun. Quamobrem vos lionorem et gratiam Domi- 
nice tribuistis, quam spud nos Sabbatum habuit? 

CunisT. Cerie multo 2quius esse sanctam bane 
Dowinicam pre vestro Sabbato honorari, abunde 
est unde statuamus, non ex nostris &olum sacris 
voluminibus, sed ex ipso adeo divir.o opificio. Nam 
$i requietem colimus, quanto magis operum etur» 
* jbid. 291.  ** isa. ει, 5-5. '* Amos ui, 6. 


9 ]ga. jn, 81. ** Psal, xxxv, 1. *? ibid. 4. 
*jbid. 17.  *'*ibid. 16. Aci. v, 29. 


δν Prov. vi, 12, 15, ** ibid. 14, 15. ** Iga. xv, 15, 14. 


(46) Nazianz. imitatur iu magnum Basilium 192, 56, et alibi, 














905 


DIALOGUS CONTRA JUDJ/EOS. 


906 


dium! Neque enim propterea honorapdus est Ada- A libamentum, non Pascha, non festum. Merito igitur 


mus, quod violando pr&cepto mortem incurrit (nam 
id quidem est extremum), sed quod primum Dei 
inanibus factua est, atque formatus. Nam ecce hzc 
quidem est conformatio divina; altera vero trans- 
gressio humana. 

Jam quanto béminibus sine comparatione prz- 
slant divina, quantoque est principium fine honora- 
tius (siquidem illud molitionis causa est, hic rerum 
molitarum dissolutio), tanto est quoque Sabbato 
lliustrior et avgustior Dominiesa. Prseterea consti- 
luto. principio cogit necessitas finem consequi : at 
fnem esse principio non exstante, insolens est et 
inauditum. Præstat igitur Sabbato Dominica, idque 
ex iis quse dicimus erii apertius. 

Vicesima quinta mensis Nisan (ut vos Hebisi 
vocalis, nobis vero Martius est), Deus opifleium 
εφρὺ; lricesima universum hoc omue perfecit, 
tricesima prima, qua a capio opiflcio numeratur 
septima, requievit. Ac videte sane exitum veritatis. 
In hac lsraelitarum ex Egypto fuga, et in Chana- 
Deam Uwansitus contigit; in hac promisse terre 
sortitio et ingressus fuit. [n hac Gabriel archan- 
gelus Virgini ac Deiparz leti nuntii verba attulit, 
«qua extemplo et Christi pro nobís sine semine 
conceptus et arcana Incarnatio est secuta; in hae 
cjus ex mortuís resurrectio; ac verisimile est, in 
hac et communem omnium nostrum resurreetionem 
futuram, com in vitam restitutis Christum iterum 
se tremendum præbebit, et incorruptum judicium 
exercebit, simulque grandis arcani inspectores ac 
precones, divini apostoli, in duodeciin sedibus judi- 
«esndis duodecim [sraeliticis tribubus sedebunt. 
Cseterum desiturum quandoque Sabbatum, Deus 
Abrabamo vestro parenti aperuit in hec verba : 
« Tu ergo custodies pactum meum, et semeu tuum, 
in generationes suas *' ; » et iterum : « Circumci- 
detur ex vobis omne masculinum in generationibus 
vestris **: » ibidenr : « Infans octo dierum circume 
cidetor : eritque pacium meum inter me et inter 
v0$, ip generationibus vestris **, » Videtis cum ortu 
federis euam i.teritum? Non enipi dixit : Hoc 
erit signum joter me ei inter vos in pactum sempi- 
ternum (47). Neque id semel dixit, sed ter qua- 


C 


octavo die inslituta circumcisio est, ceu sancio 
atque mundo; nam in Levitieo octavus, saucius 
atque mundus vocatur, alteram uovi fcderis a 
Christo patrandi legem designans : « Septem dies 
tibi et bos, et jumentum, et mancipium servient, 
oetavo libera erunt?**. » En octayum diem liber- 
latis, qua sanctam Dominicam prænotat, qua Deus 
noster Christus orbem terrarum a diaboli fraudibus 
liberavit. 

Jam vero universum boc septem avis durare 
jussum est, auctore Salomone : « Da partem se- 
ptem, nec non et octo "*, » [d quod et magnus ille 
apostolus Paulus, Cbristi os, qui in tertium usque 
colum couscendit, testatur in. hzc verba : « Cum 
tradiderit regnum Deo εἰ Patri Filius 73, tum et 
ipsa creatura liberabitur a servitute 15.» Ἱρίυς 
nondum cognito die octavo, jure septimus coleba- 
tur, ut feriatus; nam et instante illa, at nondum 
presente etate octava, septem duntaxat bominibus 
ætates putantur. 

Quemadmodum autem zvo illo octavo (quod fu- 
turum est, et nunquam finietur) non jam porro se- 
ptem praecedentium memoria ulla agetur ; sic Do- 
minica, qui octavus libertatis dies est, presente, 
Sabbati aclione opus est nulla. Siquidem «um 
servituti subjaceret genus bamanum, necessario et 
Sabbato opus erat, (essisexiguam requietem ferente, 
At ubi jam dies octavus libertate omnia donavit, 
ecquis deinceps usus sit septiwi? Ac si libet, con- 
siderate diligeater quemadmodum cum parentes 
vestri manna in deserto vescebantur, ut ait David : 
« Panem angelorum manducavit bomo "*; « cseteris 
diebus frugi et utilis erat mannæ collectio, non in 
crastinum pro Judaica ingluvie manens, sed que 
satis essel diurno alimento : quod si Sabbato qnis 
collegerat, inutilem prorsus sentiebat operam. Czte- 
rum ex quo coelestis ille panis, quem ut earbonem 
Isaías perspexit, et a cherubino(4T*), qui fercipe eum 
ex ara sumpserat, eontacius, abs Deanino Deo exer- 
citoum audivit : « Ecce tetigi hoc labia iua, et 
auferetur iniquitas tua, et peccatum tunm munda- 
bitur ';» ex quo, inquam, celestis ille panis 
benignitate aeterni Patris , et sancti Spiritus ope in 


terque, Unde constat judicium hoc neque in alteram p terram descendlt, uti de se ipse clamat : « Ego 


zialem, neque ad extrema usque statuendum; sed, 
Quaodi« animo ineo collubebit, posteritatem vestram 
rectores atque reges babere. Ob id praesagit Israel : 
« Non deficiet dux ex Juda , et princeps de femore 
. ejus, donec venlant, quæ reposita sunt ; et ipse erit 
exspectatio gentium '*. » AL ubi venit Christus, 
non jam amplius buic generationi circumcisionis 
statutum ſodus durat, non vaticiuism, non regnum, 
non pontificium, non Sabbatum, non jejunium, non 


'Gcen. xvin, 9. "* ibid. 10. — ** ibid. 14. 
?$ |. Cor. xx, 24. "? Rew. vini, 21. 
$ v,18. 7* Exod. xxv, 90. 


(47) Et tamen ibid, dicitur bis : v. 7 et 10. 
Ρικτκαι. Un. CXXXIIL 


το Gen. xLux, 10. 
Το Pyal. rx» vit, 25. 


sum panis, qui de ccelo descendi "* ; » ex eo nec Sab- 
batum fit, nec quies, nec tenuis el exigua vita, nec 
woderata partitio, sed omni hora Christus æter- 
nam ac perennem vitam suis famulis largitur. 
| CAPUT Πχ. 
Panis propositionis , typus corporis Christi. 

Quiu et panis ei vinum, quz proferebat Melchi- 
sedech "*, et panis propositionis, quos soli sacer- 
dotes edebant '*, corporis ac sanguinis Christi 


το» Levit. xxi, 36. '! Eccle. vi, 2. 


!5|]sa. vi, T. '* Joan. vi, 44, 51. "' Gen. 


(41) Seraphim. 


e y itg o sue 
e * , "n MEM 


— 


— — 





— ——— 
-- - τα J η T7 


panem illum, qui umbra quaedam et exemplar esset 
comederunt, at nihilominus eorum membra accide- 
runt, in solitudine Τὸ: qui vero hoc pane vescitur, 


quid a se accepturus sit, ipsemel Servator do- 


cet in hanc sententiam : « Qui manducat meam 
carnem, et bibit meum sanguinem, babet vitam 
eternam **. » Quamobrem clamat ísaias : « Et 
erit in die illa, radix Jesse, etqui consurgit, ut 
princeps sit gentium ; in ipso gentes sperabunt : et 
erit requies ejus honor **. » Et quie alia autem ei 


. requies erit, atque honor, quam ad arcana illa 


divina et munda cem timore et horrore accessus, 
et perceptio (eorum)? ldem alibi : « Perlit princeps, 
qui conculeabat terram*, » scilicet qui nos supplan- 
tat malignus, de quo et meus Dominus ait : « Ve- 
nii princeps mundi hujus, et in me mon habet 
quidquam **, » — « Dirlgetur cum inisericordia thro- 
nus ejus **, » honor videlicet lapsi Adami. Est enim 
thronus bonoris signum. At quo pecto dirigetur? 
« Per viscera misericordiz Dei nostri **, » Et sede- 
bit super illum cum veritate in tabernaculo Da- 
vid, id est, cousors tribus ac glorie perenuis 
sedebit ; « judicans et exquirens judicium, et faciens 
misericordiam **. » Zacharias : « Venient populi 


anuli, et gentes plurimse, ut quærant faciem Do- 


mini *'. » — « In die illa, dicit Dominus, disperdam 
nomina idolorum de terra, ei non erit ultra eoruin 
memoria *5. » Et lsaias : « Die illa fdens erit 


homo in eo. qui fecit eum : oculi autem cjus in C 


sanctum Israel iotuebuatur **. » 

Atque hac sancta oeonomia Chrisli arcana 
metabant, quibus percipieadis ipsum Servatoris 
Chrisli sacrum corpus pretiosumque sanguinem 
percipimus, ut ab eo edocti sumus : « Qui mandu- 
cat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in 
we manet, οἱ ego in illo **, » Rursum ad discipu- 
jos : * Accipite οἱ cumedite : hoc est corpus meuu. 
Hoc facite ip meam commemorationem *'. » Sini- 
liter et de calice dicit : « Tlibite ex hoc omues. Hic 
est enim sanguis meus novi tesunnenti, qui pro 
vobis et pro multis effundetur in. remissionem pec- 
catorum **, » Sed hsc satis sunt de priucipe ac 
regina dierum ; nunc orationis axem ad resurre- 


901 | ANDRONICI COMNENI 908 
sacrilicium prasignabant. Nam etsi majores vestri A que enim ullum scelus est Dei benignitatem su[e- 


rans, Ei post pauca : « Et populos qui ereabitur, » 
scilicet per evangelicam doctrinam, « laudabit Do- 
minum **. » Idem rursum : « Veruntamen Deus redi 
met animam meam de manu inferi, cum aeceperit 
me **, » id est, cum assumpto meo temperamento, 
et in corpore mortem sustinens, meam quoque 
animam ab inferis, ut ceterorum, vindicabit, pro 
quo et Isaias facit : « Resurgent mortui, et exper- 
giscentur, qui in monumentis, et. læiabuntur qui 
sunt in terra **. » Prenunüaps publicam resurre- 
cüonem princeps Christus Dominus, ex ntorteis 
facius est primogenitus. 

« Lztabuntur, inquam, qui sunt in terra : » res 
enim, qui α te, sanatio est. Et quis alius auiem 


B s medicina est nobis, quai sacri baptismi aqua, 


unde expiamur, et illustramur? « Terra autem 


jupiorum cadet. » Impiorum terra, rebus terrebpis 


delenita vis et natura est, quse spretis divinis jussis 
a Deo separata, cum inferorum principe habitare est 
damnata : que οἱ Deum hominem coram praesea- 
tem nequo agnovit, neque adoravit. Nau Christes 
iu terria, et apud nos homines agens, mon omnes 
omnino servavit, sed eos qui se Deum agnoscerent 
ac profiterentur. lta et apud inferos, se agnoscen- 
tes, atque ut Deum venerátos, sospitavit, iu vitam» 
que restituit ; qui id minime fecissent, eos cum 
Orciuis spiritibus reliquit. Itaque εἰ David sic 
effatur : « Convertantur peccatores in infernum, one 
nes gentes, qua obliviscuntur Deum *'. » Et per 
Ezechielem mortuis ait Deus: « Ecce ego aperio me- 
morias vestras : et reducam vos de sepuleris ve- 
stris, popule mi, et introducam vos inm tcrram 
lsrae] ; ei cognoscetis quoniam ego sum Dominus 
vester, cum aperuero eepulera vestra, ut educam ce 
sepulcris populum meum; et dabo spiritum meum 
in vobis et rjvetis **. » Quin et Orci direptionem, 
et vastifguem previdens clamat David ; « Des 
couteret dentes eoruin in ore ipsorum : molas leo- 
pum coufringet Domiuus **. Ει Job : « Tibi, Do- 
mine, aperiuntur metu porte mortis, et fanitores 
inferni videntes te timuerunt *. » Isaias : « Domine 
Deus, glorificabo te, laudabo nomen tuum, quo. 
niam fecisti admirabilia, consilium antiquum ve- 


etienis disputationem convertamus, ac rursum ore D rum : quia posuisti civitates in tumultum, civitates 


celeris emnibus Davidem contemplemur. 


CAPUT LX. 
De Christi α mortuis resurrectione. 

v Tw exsurgens misereberis Sion, quia tempus 
miserendi ejus, quia venit tempus. » Et ibidem: 
« AEdiücabit Domlaus Sion, et videbitur in gloria 
804: respexit in orationem bumilium. » Quorum? 
Qui ob flagitia mancipati, diviua misericordia opus 
habent. « Et non sprevit precem eorum **, » Ne- 


ο Hebr. μα, 17. *^ Joan. νι, 536. 


hiunitas, ut caderent fundamenia earum, civitates 
impiorum in zxternum vastabuntur : propterea be- 
nedicet tibi populus pauper, et civitates hominom 
injuriam sustinentium, te timentium. Foisti eaim 
omni civitati bumili auxiliator *. » Impios, opinor, 


. daemones vocat, oppida munita, Orci regiam el 


mortis domicilia ; a quibus inopes, et non plenissiui 
moribus cum virtute conjunctis detinebantur ae 
possidebantur. [uopes eniin sunt omnes qui virtuUs 


*! [ο xi, 17. ** dao. xvi, 4. € Joan. xiv, 20. ἐν isa. xvi, 5. 
V fuc. 1, 78. **l1sa. xvi, 6. ** Zacliar. vin, 22. 


9 ibid. xii, $..— **1sa. xvit, 7. ** Joan, vi, BS. 


* Math. xxvi, 36. ** ibid. xxvu, 28. ** Psal. ci, 14-18. ** ibid. 19. ** Psal. Lxxxiv, 16. '*le. 


xxvi, 19. *' P αἱ. 1x, 18. ** Ezech. xxxvi, 12, 12. 


4. seqq. 


ο Psal, Lvin, 7. ! Job xxxvit, T. ?*lsa. xs 











909 


DIALOGUS CONTRA JUD/ROS. 


910 


opes non obtinent. Itaque vates gratulabundus, non À desuper : et spiritus nonerat ineis, Et dixit ad me: 


Oreo solum a Christo direpto, sed etiam muni- 
mentis ejus fanditus ever-is, ait: « Fulsti auxilia- 
tor omni civitail humili, » id est, anims contritse, 
quod et David profitetur : « Cor contritum et 
humiliatum, Deus, non despicies *. » Nam Cbristo ad 
inferos descendente, non sanctorum anims tantum 
liberate sunt inde, sed omnes adeo prius in diaboli 
errore, et simulacrorum cultu servitutem servien- 
tes, aucti agnitione Dei, salutem sunt consecuti : 
quare et gratias agebant, Deum laudautes. Jam et 
Dei Patris per Isaiam, hzc sunt ad Filia verba : 
« Tempore accepto. exsndivi te, et In die salutis 
auxiliatas sum tui; et dedi te in testamentum gen- 
tium, ot constitueres terram, et possideres hseredi- 
tates desertas *, » per desertas bzreditates inferos 
signi&cans , quos omnino desertos atque vastos ha- 
buit Christus. Quin ut orationem explorstam red- 
deret, subjungit : « Dicens his qui in vinculis sunt, 
Exite; et his qui in tenebris, ut revelentur *. » 
Oseas addit, tanquam se hortarentur et impellerent 
invicem dicentes : « Eamus et revertamur ad Do- 
minum Penm nostrum, quia ipse fecit nos et san- 
etifieabit nos post dies duos ὃν Sentitis prophetam ? 
Primum divinam naturam innuens ait ; « Ipse fecit 
50$ : » tum autem corporalem Christi mortem prz- 
sagiens : « Pest duos dies, iuquit, sanctificabit nos, » 
illod omnino ut preteritum, boc ut futurum ; de- 
nique ut utramque oatenderet, audacter addit : « In 
die tertio resurgemus οἱ vivemus chm eo, » Eze- 
ehiel etiam declarans Dei magnitudinem, ac quem- 
admodum sua sibi paranda resurrectione polleat, 
non de Christo modo, sed de omnibus quoque cam 
eo simul redivivisest vaticinatus. Ceterum qui multos 
suscitare potest, quanto magis seipsum poterit? 
Igitur diserte clamat : « Facta est super me uanus 
Domini : et eduxit me in spiritu Domini et posuit 
me in medio campi : et hic erat plenus ossium ho- 
minum : et circeumduxit me super ea per gyrum in 
circuitu : et ecce multa nimis super faciem campi, 
erida vehementer. EX dixit ad me : Fili hominis, 
οἱ vizont ousa haec? Et dixi : Domine, Domine, tu 
nosti bxc. Et dixit ad me : Fili hominis, propheta 
super ossa [sia ; et dices eis : Ossa arida, audite 


Propheta super spiritum, prophete, filli hominis, et 
dic spiritui : Hec dicit Dominus : À quatuor spiri- 
tibus (48) veni, et insufflà in mortuos istos , et 
vivant. Et prophetavi, sicut proceperat mihi. Et 
ingressus in eos est spiritus; et vixerunt, et ste- 
terunt in pedibus suis, congregatio multis nimis. 
Et locutus est Dominus ad me, dicens : Fili homi- 
nis, ossa hec omnis domus Israel est : et ipsi 
dieunt : Arida facta sunt 0884 nostra, periit spes 
nostro, dissonuimus. Propterea vaticinare, et dic : 
Hac dicit Dominus : Ecce ego aperio memorias 
vesiras : et. reducam vos de sepulcr:s vestris, po- 
pule mi, et introducam vos in terram Israel *. » 
Hoc Ezechielis vaticinium complevisse meum Jesum, 
docet evangelista in hsc verba: « Et ecce terra 
mola est, οἱ petri scisss sunt, et monumenta 
aperta sunt, et multa corpora sanctorum, qui dor- 
mierant, surrexerunt. Et exeuntes de monumentis 
post resurrectionem ejus, venerunt in sanctam 
civitatem , et apparuerunt mubis*. »  [saias 
quoque ostendens Hierosolymam pos! excidium 
rursum illustrem futuram, sacram, anetain thesauro, 
Dei hominis Jesu sepulcro , clamat: « Aperientur 
Ροτί tug semper : die ac nocte non claudentur, 
ut introducant ad te fortitudinem gentium, et 
reges earum, qui adducendi sunt. Gentes enim et 
reges, qui non servient tibi, peribunt, et gentes 
solitudine désolabuntar *. » Videtis nt. de Christo 
vaticinium sit ? Quee enim gens, aot qui rex Hiero- 
golymae servivit, aut supplex accidit? Addít : « Et 
gloria Libani ad te veniet in eyparisso, et pino, et 
cedro simul, ut glorificetur locus sanctus meus : et 
locum pedum meorum glorificabo **. » Explicato, 
quod Hierosolyma maneret, beneficio, aperit et au- 
ctorem ; quasi diceret : Cum in pino et cedro, ac 
eupresso, ex quibus fabricata erst crux, Deum 
hominem Jesum videritis, tum ab eohzc omnia fent. 
Ae videle superiorum ex fis qui sequuntar, &en- 
tentiam : « Et. ibunt ad te timentes filii eorum, qui 
te hamiliaverunt **. » Intelligitis accuratam prophe- 
t: diligentiam ? Nam quod dicit, hujusmodi est : Ro- 
manorum, quite pridem afflixerunt, posteri, {ογιπ]άο- 
losi ac trementes modo ad teconfluent. «Et adorabunt 


verbum Domini. Hzc dicit Dominus ossibus islis : D vestigia pedum tuorum , qui detrabebant (49) tibi 


Ecce ego alfero super vos spirilum vite, et dabo 
super vos nervos, et inducam super vos carnem, et 
extendam super vos pellem, et dabo spiritum meum 
iu vobis: et vivetis : et cognoscetis quoniam ego 
&uta Dominus. Et prophetavi, sicut precepit mihi. 
Ει facta est voz, cum ego proplietarem ; et ecce 
commotio : et accedebant ossa invicem ad junctu- 
pam euam. Et vidi : el ecce super ea uervi et 
carnes oriebantur ; et ascendebant super ea pelles 


ὁ Ίσα. xLIx. δ. " ibid. 9. 
1* ibid. 15. 


* Psal. r, 19. 


K9. *[s2. Lx, 11, 12. '! ibid. 14. 


(48) Μ.. περάτων. 


* Ose, vi, 1-35. 
3 ibid. 


(et irritabant te **). » Nam tum quidem ob Christi 
necandi scelius incolæ tui. imploratui Romanorum 
protorem ad insaniam magis instigarunt ; at nunc 
postesquam vitz? fontem in pectore scaturientem 
tenes : « Adorabunt vestigia pedum tuorum qui 
irritabant te, Et vocaberis civitas Domini, Sion 
sancti Israel : pro eo, quod fuisti derelicta et odio 
habita '*. » Observate [|propheticam mentem. Cum . 
ob interfectum Christum captiva ac deserta fueris, 


* Ezech. xxxvii, 1-19, * Matth. xxvii, 51, 


33 ibid. 


(49) παροξύναντες, 





— - 





911 ANDRONICI COMNENT 919 


tum merito magis Dei urbs vocabere, quod vitalem 
mortem ín te Deus hono Jesus dormierit : « Et non 
erat qui auxiliaretur tibi '*, » preter me scilicet, 
qui in te sum exanimatus. « Et ponam te exsulta- 
tionem zternam, gaudium generationum generatio- 
nibus !*. » Idem et Deiparens David ostendous, 
ait : « Nisi Dominus eustodierít civitatem, frustra 
vigilat qui custodit eam !*. » — « Et suges Jac 
gentium ; » collaudationen ac fidem gentilium vates 
innuit, « et divitias regum comedes. » Opus regum, 
aut ab aliis allata munera, aut confractionem et 
simulacrorum ejectionem- proplieta significat : « El 
scies, quia ego Dominus, qui salvo te, et qui eruo 
te Deus Israel !**. » — « Quandoquidem me, inquit 
per Jeremiam, beneficiis affecti non cognoverunt, 


lem, corropüonefn aut interitionem (49) effugisse 
remur ; sin vos tenetis, doceri petimus. 

CumisT. In. bec tria humanam naturam partiia 
est Dei providentia : in semen, augmentalionein 
seu nutritionem, et in statum consistentise. Quam 
ob causam tria quone ex ΠΛΙΑ consequuntur con- 
traria : mors, corruptio, interitio. Quse res evidens 
est ex funeralibus, quas obimus, feriis. Nam in 
morte sepulturam, in corruptela tertias quas voca- 
mus ferias, in tertia quadragenarias obimus. No- 
vendiales enim animarum inslaurationi excogitatæ 
sunt. Igitur quidam ante legem, et in lege, et post 
legem, ob praestantem iu Deum amorem supra na- 
turam luctati, corruptionem nou senserunt, mor- 
tem passi. 


captivi el. servitute multati cognoscent **. » Jacob Β Ceternm meus Salvator sique Deus mortem pas- 


vero ita loquitur : « Recumbeus dormisti, ut leo, 
ei quasi catulus leonis: quissuscitabit eum **? » 
Ei de confectis moerore animis scribit David : 
« Clamaverunt ad Dominum cum tribularentur, οἱ 
do necessitatibus eorum eripuit eos, sedentes in te- 
ncbris et umbra mortis, vinctos in mendicitate et 
ferro **, » inopia Dei notitis, ferro simulacrorum, 
cultus duritie. Et ibidem : « Portasareas contrivit, et 
vectes ferreos confregit *!. » Et Isaias velut a Di- 
vinitate ad copulatum cum ea corpus : « Sic dicit 
Dominus Deos Christo meo : Apprehendam dexte- 
ram ejus, et exaudiam eum : aute faciem ejus gen- 
Yes et fortitudinem :egum disrumpam : aperiam 
ante eum januas, et civitates non claudentur. Ego 


sus est propter corpus, quod ex puro virginali san- 
guioe, testande omnino humane sus nsturg , con- 
traxit, Nam αἱ eb peccatum in orbem terrarum mers 
invasit, expers autem peccati Christus est, non ha- 
buisset in eo locum mors, nisi jussa paruisset; eot- 
ruptionem vero sut perniclem nequaquam sensit 
Dominicum corpus, cum nec satus quidem eL cor- 
porea volupias praecesserit; neque in vitiis eoa- 
ceptus, neque in peccatis enizus, ut ait David; 
siquidem ubi hæo sunt, necessario et corroptio et 
pernicies consequuntur. Servator autem mundi 
volens benigae humauum genus servare, ultro sub- 
lit interitum, id quod de se ipse testatur,: «Pete- 
atatem hsbeo ponendi animam, et potesiatem babeo 


ante té ibo, et monies complanabo, portas æreas C iurum sumendi eam *', » atque id factum est posi, 


conteram, εἰ vecies ferreos coníringam **. » E14 de 
animarum ex inferis liberatione ita Nahum : 
« Porte civiiaium aperta sunt : ei regalia conci- 
derunt, et substantia revelata est (scilicet Dei ho- 
minis Christi) et ancilla, ejus ducebantur *5, ». sicut 
colombe (animse sanctorum Dei bominis Jesu divi- 
nitate affecta); quibus addit [saias : « Qui babita- 
tis in regione et umbra mortis, lumen lucebit super 
vos **, » lucem appellans Filium, ut ex evange- 
lista didicimus, ex persona Chriau dicente: « Ego 
sum lux mundi : qui sequitur me, non ambulat in 
tenebris, sed babebit lumen vita **. » Quin Chri- 
stus ipse per Davidem velot a corpore ad Deum et 
Patrem clamat : « Quoniam non derelinques ani- 
mam meam in inferno : nec dabis sanctum tuum 
videre corruptionem **. « Agite vero, quid de hoc 
sancto censetis * ecquid enim sanctus omnis corru- 
ptelam non. sensit? Apage sis. Unus duntaxat vere 
sanctus et à Deo electus, et qui corruptionem non 
viderit, Chistus est. 
CAP. LXI-LXII. 
Christus mortuue corruptionem effugit. 


Ju», Nos quidem neminem hominem moria - 


ut emnibus omnino Adami posteris, quantum in eo 
esset , libertstem qusreret solota corperis da- 
mustione, ín ipso corpore exstincla morte. 


CAPUT LXIII. 


Ghrisium pos! resurrectionem edisse, et in εσίοε 

ascendisse. 

Ju». Quamobrem vero, quove pacto (;hristnm 
redivivum , οἱ incorruptum, neque jam caducis 
egentem cibis, rursum comedisse, ac im caesos 
assumptum dicitis ? Itane bomines quoque post (50) 
resurrectionem publicsm epulati in codos denique 
conscendeni ? 

CumisT. De. his sane meus Servater certam sea. 
tentiam dixit. Nam majoribus vestris quarentbns 
eum de quibusdam septem fratribus, qui omaes 
ünam uxorem duxerant, ut (rairi semen excitarent 
seeundum legem, cujus ex septem essel, in resur- 
rectione ? « Erraus, inquit, nescientes Scriptaras, 
neque virtutem Dei : in resurrectione neque nubeat, 
neque nubentur, sed erunt sicul angeli Dei ia 
celo **, » Caterum quod dubii scire quiritis, quo 
pacto post resurrectionem cowederit, facile atque 


** (sa. 1x, 15. 0 ibid. 19 Psal. cxxvr, I. !* Isa. Lx, 16. !* Jerem. xxxi, 5. !* Gen. x1ix, 9. ** Pal. 


ovi, 10.415. — *' Psal. οτι, 16. ?* Isa. xLv, 1-2. 


46 Psal. xv, 10. *' Joan, x, 1δ. ** Maui. xxii, 29. 


419") Διαφθοοὰν χαταφθοράν. 


33 Nahum 17,6. 7. — ** Isa. 1x, 3. ** Joan. ini, 12. 


(50) Nazianz. in Epiphan. 235, 52. 





913 


DIALOGUS CONTRA 1795105, 


914 


explorate ex iis quz tenetis, et questionem expe- A Deinde Christi prepotentiam; rerumque gestdrum 


diam, et scrupulum disselvam. Nimirum ut epulata 
est sancta Trinitas, invitata ab Abrabamo patriar- 
cha, ut ejus faculiates absumpsit ignis, cum qui- 
dem solidas hostios dissecuit medias, et in frusta 
redegit; aves non dissecuit, sed coelitus ignis de- 
lapsus consumpsit **; quemadmodum et Elie me- 
moria cum incendiarias victimas, et ligna, et aquam 
in serobe et humum lambit ignis **. Jam vero ut 
ἵα colos ascenderit, et immortali Patri dexter se- 
deat, rursumque in carne judicandis vivis ae mor- 
tuis venturus sit, prophetz liic quoque, non ego, 
vobis prodent veritatem. Igitur Isaias Christi, cum 
corpore ascensum videns, οἱ rei magnitudinem 
Stupens 3c demirans, clamat : « Quis est iste, qui 
venit de Edom, rubor vestium de Bosor ? sic for- 
mosus in stola *'? » Intelligitis vatem? Cum in 
Christi humanitatem intüeretur, ruborem vestium 
ejus, et de Bosor, dizit, quod erat carnis. At ubi 
in divinam naturam perspicaces wentis oculos re- 
jecit, ait : « Síc formosus in stola? » Tum autem 
ut apertiorem orationem redderet, velut a Deo ho- 
mine, addit : « Ego qui loquor justitiam, et judi- 
dicium salutaris, » Justitiam (loquor) ut qni ad 
hominum salutem bomo factus sim, qui a simulacris 
a^sistentes, et iis prastitam religionem atque ho- 
morem ad verum Deum transtulerunt, Judicium 
salutaris, ut qui Deus existens, omnibus venturus 
judex, sim unumquemque pro suis factis remune- 
ratus. Cui sententi:e consonant illa Davidis : « Spe- 


magnitudinem miratus infert : « Non legatus, o0n 
angelus, sed ipse Dominus salvavit eos **. » Zacha- 


rios : « Haec dicit Dominus : Ecce dies venit : et 


stabunt pedes ejus in die illa super montem Oliva- 
rum **, » Pedes vero Dei nominans, non actuosam, 
qux a pedibus mauat, Dei facultatem intelligit, 
quemadmodum David eam qux a manibus proficis- 
filur, manus oppellavit his verbis : « Manus tux 
fecerunt me, et plasaiaverunt me **, » sed corporeos 
pedes significavit; nam eam οὐ. rem, et diem et 
Oliveti montem commemoravit, ul. bumanam, et 
velut circeumscriptam Cbristi naturam indicaret. 
David quoque Christi a mortuis resurrectionem, ac 
post eam in ccelos ascensum, et ejus quasi restitu- 


Β tionem in integrum volens quam liquidissime osten- 


dere, inter se dubitantes copias celestes Inducil; 
csrmenque per interrogationem simul ac respon- 
sionem detexens sic effatur : « Attollite portas prin- 
cipes vestras , et elevamini portz vternales, et in- 
troibit rex glorixz **. » lgiiur hi ascendentem cum 
corpore gloriosum Deum eonspicati, δὲ insolentl 
spectaculo perculsi, rogare: « Quis est iste rex 
gloriz ? » Illi contra respondere : « Dominus fortis 
et potens, Domiuus potens ín przlio **, » contra 
mortem, inferos, et diabolum; calcata enim morte, 
direptis inleris, fracto diabolo, ut Deus fortis nunc 
ascendit ; ergo « attollite portas principes vestras, » 
Angelicarum potestatum Domino, gloriosoque rege 
intraturo, id est, cum corpore Deo et Patri a dex- 


ciosus forma prz filiis hominum **-**, » Et iterum : C tris assessuro. Idem rursui de eodem ascendente : 


« Deus judex, justus, fortis, et patiens **. » S.d 
Isaias volens insuper apertissime ostendere, nequa- 
quam alium esse, qui de ccelo descendens , passus 
et sepultus inferos spoliasse!, οἱ alium qui e terra 
in corlos evehercetur, interrogationem facit ad Ser- 
vaforem : « Quare rubra sunt vestimenta tua, οἱ 
indumenta (na sicut de coalcato toreulari , pleni 
percalcatz ? Quarc ergo est rubrum indumentum 
iuum, el vestimenta tua sicut calcantium in torcu- 
lari **? » Atque ille quidem rogat in hunc. modum, 
imitatusque Christum Dominum, qui sibi ipsi οἱ 
sacrificus, οἱ sacrificium fuit, rogans respondet, 
orationem flugens, quasi ille responderet. Ergo ait: 
« Torcular caleavi solus, et de gentibus non est vir 
mccum **. » Nam ut ei tempore passionis non opus 
erat duodecim legionibus angelorum (poterat enira 
vel solus se propugnare, ei mortein effugere, si νο- 
luisset, quantumvis bumanutin quiddam loqueretur: 
« Pater mi, si possibile est, wranseat a me calix 
iste : verumtamen non sicut ego volo, sed sicut 
tu * »: ifa hic quoque torcular calcavit solus, nullius 
e gentibus opus habens. At in ascensu, quod idem 


Isaías rursum testatur, « Decies centena millia, et. 


millies centena inillia serviliter ei ministrabant*!, » 


*9 Gen, xvii, 3. 4. 
uxin, 2. **ihid. 5. 
cexvitt, 09,  Psol. xui, 7. 9. 

9 Psal xpv, 6. *  Psol. xvin, 6, 7. 


0 Matth, xxvi, 59, 62 
6 ibid. 8, 10. 


9 11 Reg. xvin, 38. *! δα, LEII. 4. 
Pan, τι, 
** Psal. Lvi, 12. 


« Exaltare super coelos, Deus, et in omnem terrai 
gloria tua*", quoniam magnilicata est usque ad coelos 
misericordia tua ; et usque ad uubes veritas tua 5, » 
quasi diceret : Nunc jam omnes vatum przsagitio- 
nes sunt complete. Ante eniin tuus in terram ad- 
ventus, e virginali sanguine corporis assumptio, 
miracula, Judzorum ludibria, crux, supplicium, 
mors, sepultura, Orci direptio, mortis internecio, 
post triduum ex mortuis resurrectio, nunc te glo- 
riose redivivo, misericordia tus usque ad coelos 
magniflcata est, et usque ad nubos veritas tua. 
Unde et letus gratum carmen Domino Propheta 
decantans ab humana natura (erat eniin illa misere 
paradiso exturbata , nunc egregia Christi: benigni- 
late revocanda, et ad majestatis dextram seterni 
Patris collocanda) : « Quis loquetur, inquit, poten- 
tias Domini, et auditas faciet omnes laudes ejus**?» 
Et iterum : « Áscendit Deus in jubilo, et Dominus 
in voce tnb: 59, ν Alibi : « In sole posuit taberna- 
culum suum, » cuni corpore assumptionem signifi - 
cans; et. paulo post : « À summo coelo egressio 
ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus 53.) 
Quibus verbis duplicem descensum e caelis in ter- 
ram,et sub terram, rursumque ex iis in coelos ascen- 


5114 Psal, xpiv, 3. 9T Psal, vit, 19. !* [g35, 
“ΕΙ. 5? fsa. Lx, 9. " Zachar. xiv, 4. * Psal. 
99 psaj, cvir, 6. "Psal. cv, 2. 


xe LILUET 
"OU 


νου (MC nm EU 
vett — HEX 03^ 

a ᾿ - e 
"n *. a 





" 

t 
jo 
h 


M Sl. Dald 
DP 


Ax 
: 


"CYAS 7L 


“ 
MOUSE c 


-w 
-*a 

— 

^ 





— * 
— Mos ü . : 
ja* 0m o 1 - 
* - ^on a te 
o.t m. o of 3 
- - t 


” a 
PELA 
/ 
; 


915 ANDRONIC! COMNENI 916 
sum, et glorie potestatisque traditionem notat : ità A mutabis eos, et mntabuntur: tu autem. idem ips: 


enim οἱ dilectus illeevangelista ait :« Nemo ascendit 
jn celum, nisi qui descendit de ccelo, Filius homi- 
nis, qui est in ccelo **. Et de sanctarum animarum ex 
inferis liberstione, atque Unigeniti ascensu, et ses- 
sione ad dexteram Patris vaticinans, et ob curam ho- 
noremque humano generi praestitum ab Opifice et to- 
tius universi procuratore vehementer exsultans ac ga- 
vísus, inquit: « Dominus regnavit, decorem indu- 
tus est **, » excellentiam corporis ex interitu et post 
interitum ojus immortalitatem ita vocans. 

Atque id ita esse ex sequentibus verbis planiorem 
habebitis dictorum sensum, ait enim : « laduit Do- 
minus fortitudinem , et precinxit se virtute δν, » 
Ac videte, ut hee de inseparabili assumpto dicat, 


neque nunc aul pridem viribus iuduta est Divinitas B 
neque in posterum induetur ; sed ante szcula, ct. 


nuuc, et cunctis insuper futuris seculis induta est. 


Neque ipsa solum pet se valida est, sed omnibus 


aliis quóque eadem ut valeant, largitur. Qua de re 
Danielis sententia hzc est : « Et ecce quasi visio 
filii hominis: et erexit me super genua mea, et 
super vestigia pedum meorum ; et dixit ad me: 
Viriliter age, et confortare : et dum loqueretur 
inecum , confortatus sum **. » Hac ille. Nos psol- 
morum carmina repetamus, « Parata est sedes tua 
ex tunc *5*, » quando? ex quo moliendse atque fabri- 
vande omnis creature Patri consors factus es. 
Siquidem «cconomis tu: arcana, ab omni seterni- 
tate prastituta, extremis temporibus sunt. perfecta. 
Addit, ut orationem illustret : « A szculo tu es 21.) 
Et paulo post:« Testimonia tua credibilia facta 
sunt nimis **, » id est, fixa et írrevocabilia tua 
priccepio, quale est, quod Deuteronomio Mosi ait 
Deus : « Descende et contestare populum **, » ut 
accurate observent mysteriorum seu preceptorum 
rationem : « Domum tuam decet sanctitudo in lon- 
gitudinem dierum **. » Domum Dei intellige divini- 
tate. affectum Christum assumptum : sanctitudo οἱ 
longitudo dierum, est perennis zeternaque duorum 
naturarum unio, qus discidium sit passura. ldem 
rursum : « Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et 
viderunt omnes populi gloriam ejus**, » Et adoranti- 
hus Filium angelis, ait : « Adorate eum, omnes an- 


ea, et anni tui nop deficient **. » 

Prophet: Amos hzc sunt verba : « Qui ædibeat 
in celó ascensionem suam, et securitatem suam 
super terram fundat: qui vocat aquam maris et 
effundit eam super faciem terre, Dominus omni- 


. potens nomen οἱ **, » Est autem qued dicit ejosmo- 


di : Deus ille omnipotens, unlversitatis architeetus, 
qui reductas totiug terræ aquas in conceptaculs 
quzdam coegit, degentibus in terra (51), ipse ia 
carne degens, securitatem suam, quæa vera est re- 
ligio, molitus fuit : solium vero suum in ccelo fixit, 
notans assumptionem (qua assumptus in cadum 
sedet ad Dei Patris dextram). 


CAPUT LXIV. 
De Christi secundo adventu. 


Consentanea sunt illa : « Et ascendit super 
Cherubim, et volavit super pennas ventorum **, ) 
Atque alibi : « Exaliare, Domine, in virtote tus, 
cantabimus et psallemus virtutes tuas 17. » Porro 
autem de secundo Christi adventu per λεπτο 
Filio ait Deus : « Surge οἱ tritura : quia cornua 
tua ponam ferrea, et ungulas tuas ponam areas* 
εί comminues populos multos **; » et iterum : 
ε Surge judicare apud montes ; εἰ audiant colles 
vocem tuam. Audite, montes, judicium Domini, et 
valles, et fundamenta terre ; quia judicium Domino 
adversus populum suum; et cum israel judicsbi- 
iur **. » Per Isaiam vero Deus sic : « Justitia mea 
non elongabitur : et salutem, quz a me est, tar- 
dare non faciam 79. » Sophonias : « Timete a facie 
Domini Dei, quia prope est dies Domiui "*. » Zas- 
charias : « Hac dicit Dominus omnipotens : Ecce 
Vir, Oriens nomen ejus : et ab inferioribus ipse 
orietur, el seJebit super threno suo 18. » Isaías vero 
iterum : « Indutus est justitiam quasi loricam, et 
posuit galeam in capite 5 et. circumdatus est vesti- 
mento vindictm , et pallio zeli, quasi retributurus 
retributionem opprobrium adversarils suis, et vin» 
dictam hostibus suis : insulis vicem reddet. Rt 
timebunt qui ab Occidente nomen. Domini, et qui 
ab orig solis nomen ejus inclytum. Veniet enim 


geli ejus **. » At Filio, qui adoretur: « Sedes tua, p quasi fluvius violentus ira ejus ; veniet cum furore. 


Deus, in seculum seculi, virga directionis, virga 
regni tui. Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatein : 
propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo læutia 
pre consortibus tuis **, » et tu, qui nunc carne 
vestitus ad ccelum regrederis, « Initio tu, Domine, 
terram fundasti, οἱ opera manuum taarum sunt 
cceli : ipsi peribunt t1 autem permanes, ei omnes 
sicut vestimentum veterascent, et sieut opertorium 


9? Joan, t1, 13. '* Psal. xcu, A. ** ibid. 


* ibid.5. ** Exod. xix, 21. ** Psal. οι, δ. *! Psal. xcvi, 6. "* ibid. 8, — *? Peal. xciv, 7, 8. 
66 Psal, xvit, 11. 9 Paal. xx, 12. ** Matth. iv, 15. ** Mich. v1, 4. ?* dea, 


ci, 26. ** Amos ix, 6. 


Et veniet ex S:ou qui liberat, et avertet. impiela- 
tes a Jacob, dixit Dominus omnipotens ?*. ». Et Da- 
vid : « Exsurge, Domine, in ira tua, et exaltare in 
finibus inimicorum tuorum : et exsurge, Domine 
Όρια meus, in precepto quod mandasti, et synagoga 
populorum circumdabit te: et propter banc in al- 
tum regredere : Domiuus judicat populos **, » Vide 
ut apta et composita sil sententia, Explicata primom 


93 Dan, x, 16, 18, 19. ** Psal. xcu, 2. ** ibid. 
** Psal. 


xtv, 415. "! Soph. 1, 7. "* Zach. vi, 12. 7* δα. Lix, 17, 18, seqq. "^ Psal. vui, 7.9. 


(31) luperfectus et obscurus sensus. 














9/7 


DIALOGUS CONTRA 10005; 


916 


his verbis ex inferis resurrectione : « Exsurge, Do- A desursum , et terram discernere populum suum. 


mine in ira tus, » id. est furore glorie tum ad 
Juda internecionem : subjungit ; « Exaltare in 
Unibus inimicorum tuorum; » in celo una cum 
angelis super nubes conscendens : « Et exsurge, 
Domine Deus meus, ín precepto quod mandasii, » 
quando? cum in terra corporatus visus es, et in- 
ter homiues versatus. Gemina sunt. autem οἱ illa 
evangeliste verba : « Tunc sedebit Filius hominis 
super sedem majestatis sus : el congregabuntur 
anie eum omnes gentes, et separabit eos ab iuvi- 
c»m, sicul pastor segregat oves ab hodis "5, » 
quod idem est cum illo prophetico : « Et synagoga 
populerum circumdabit te. » Caeterum ut. eternum 
ac perenne tempus significet, addit: « Et. propter 
hanc (causam, οὐ verum nempe judicium) in 
altum regredere, » osiendens alium justum judicem 
esse nullum, nisi te solum, qui prius ad bominum 
salutem, post ad judicium e coelo descendisti, rur- 
sumque in colos ascendisti. Ideoque charus 'ille 
discipulus tonat : « Nemo ascendit in celum, nisi 
qui descendit de colo, Filius liominis, qui est iu 
eco '*. » Jeremix quoque hzc sunt. verba ς « [n 
tempore illo vocabunt Jerusalem solium Domini : 
et congregabuntur omnes gentes ad oam ". » Quin 
et Salomon ait : « Repelle irai a corde tuo, et 
aufer malitiam a carne iua: usquequo non obtie- 
pebrescet sol, et luna et stellte uon. dabunt lumen 
suum '*. » lis verbis secundum Christi. adventum 
innuens, cum universum boc omne mutabitur, οἱ 
quasi refingetur. Et David : « Quoniam ecce reges 
terra: congregati sunt, convenerunt in unum : ipsi 
videntes sic admirati sunt, conturbaii sunt, com- 
»oti sunt, tremor apprehendit eos : ibi dolores, ut 
parturientis **, » Et Michzeas : « Ecce dies Doniini 
venit ardens ui clibanus ; et comburet : eruut 
Omnes impii et peccatores, sicul stipula; et succeue 
det eos dies venisus ; eL non relinquetur ex eis 
ramus, neque radix *5. Aggaeus : « Adliuc. semel 
eyo commovebo omnes gentes *!, » Isaías : « Induam 
calum tenebris, et quasi cilicium ponam operi- 
mentum ejus **, » David : « Deus dcorum Dominus 
locutus est, el. vocavit terram a solis ortu usque 
ad occasum : ex Sion species decoris ejus : Deus 
snaanifeste veniet **. » Non, ut aute, inausuetus, quasi 
mítis agnus, quasi gutta leniter in ve!lus defluens, 
quasi ovis ad cedem pertracia, el quasi agnus in- 
nocens ducendus ad victimain ; sed gloriose veniet, 
id est, regie, atque ut Deum decet, augustis stipa- 
tus angelis, cunctisque copiis coelestibus comitatus, 
ab omni æternitate, iu omnemque olernitatem, et 
lusuper regnans. lyiur. « veuiet Deus noster, et 
non $ilebit : ignis in. conspectu ejus exardescet, et 
in circuitu ejus tempestas valida. Advocabit coelum 


1 Matth. xxv, 51. 
οὐ Malach. v, 4. *! Αρα. 1. 25. "* Isa. L, 5. 
ο ljebr. 2, 18. ** Soph. ), 17. ** ibid. 18, 19. 
33 ]|wo Joel 11, 12-106, 


"* Joan. in, 135. 


7! Jerem. in, 17. 
9 Psal, χα, f. 
** joan. v, 22. 

9? Deut, xsxit, 26. 9* HE Mach. vii, 6; Psal. cxvxiv, 44. 


Congregate illi sanctos ejus, qui ordinant testa- 
meutum ejus super sacrificia **. » Et alibi : » Se- 
mel locutus est Deus ; duo hac audivi ; » quaenam 
illa? in terra Deus, in coelis homo. Addit; oratió- 
nem confirmans : « Quia potestas Dei est : et tua, 
Domiue, wisericordia : quia tu reddes unicuique 
juxta opera sua **. » Eumque secutus Paulus voci- 
feratur : « ln eo enim, in quo passus est ipse, po- 
tens est et eis, qui tentantur, auxiliari **, » Et per 
Sophoniam Deus Pater confirmat: « Et tribulabo 
bomines εἰ ambulabunt ut czci, quia Domino pec- 
caruat *', » Videtis? nou dixit : Quia mibi pee- 
carunt, sed, « Domino ; » chavissimo enim Filio 
poenas irrogarunt, secundum assumptum. ldeo 
« effundam sanguinem eorum sicut pulverem , et 
carnes eorum sicut stercora boum : et argentun 
eorum, et aurum eorum ventilabo tanquam pulve- 
Tem ; et uon poterit eruere eos in die irae Domiui: 
quoniam in igne zeli ejus cousumetur omnis 
terra **, ) 
Observate sane, non ait : lu die irz mes, sed : 
« In igne zeli ejus, » Unigenito judicii potestatem 
tribuens. Itaque et meus Sérvator ait : « Neque 
Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit 
Filio **. » Et de Filio David : « Ignis ante ipsum 
præcedei , €t inflammabit ín circuitu inimicos 
ejus **. » Eu. ut Deus iterum veniet corporatus ; 
nan quos alias inimicitias Christo potuerunt homi- 
nes objicere, secundum divinam ejus et immortalem 
naturam, nisi humaua supplicia, qux a Judsis 
sustinuiL? Quapropter να illius inimicis ea die. 
Idein rursum : « Annuntiabunt coeli justitiam ejus : 
quoniam Deus judex esi*'. » Ezechiel vero sic 
habet : « Consurgant, ascendant omnes gentes in 
vallem Josaphat ; quia ibi sedebo, ut judicem omnes 
gentes in circultu. Emittite falces, quoniam matu- 
ravit messis; iniroite, calcate, quia plenum est 
torcular ; redundant torcularia, quia replete sunt 
mala eorum. Souitus exauditi sunt ip valle justitiz ; 
s0l et luna obtenebrabuntur, et stellae occidere fa- 
cient splendorem suum : Dominus autem de Sion 
clamabit, et de Jerusalem dabit vocem suam: et 
movebitur ccelum et terra . Dominus auiem parcet 
populo suo**.» Eti Moses: « Judicabit Dominus 
populum suum : et in servis suis consolabitur **, » 
Servos appellans sanctos, qui et. meditantur justi- 
tias ejus, e faciuut mandata ejus. Populum vocat 
jnipios et nocentes peccatores : unde hos judicabit, 
in illis consolabitur **. Isaias hac ita prosequitur : 
« Ecce Doninus sicut ignis veniet, et sicut procella 
currus ejus, reddere in furore ultionem suam, εἰ 
increpationem suam in flamma ignis ; in igne enim 
Domini judicabitur omnis terra **, » David ; Læ- 


"7! Eccl, xi, 10; xi, 2, Paal. xcvi, 5, 0. 

*&jbid. 3, 4. — ** Psal. Lxi, 12, 10. 
** Psal, Lxix, o. "' Psal. χεις, 6. 
9 Iga. Lx vi, 15. 


919 


ANDRONICI COMNENI 


jentur coeli, et exsultet terra : commoveatur mare A fore, et peccatorem in eternum) comburcadum 


et plenitudo ejus : gaudebunt campi, οἱ omnia quie 
in eis sunt, Tunc exsultabnpt omnia ligna silvarum 
8 facie Domini, quia venit : quoniam venit judicare 
terram. Judicabit orbeui terra in aequitate, et po- 
pulos in veritate sua **. » liane, vates? cum mor- 
t3les omnes horrere atque ad Dei aspectum tremere 
alii prophetze przdicant, tu coelum, terram, saltus, 
atque colles gaudere ac ovarecanis? Sane, inquit: 
Nam veniens Deus iis qui se ut Deum agnoverint, 
οἱ præcepta servaverint, immortalitatem, perennem 
vitam, atque regnum largietur; dicet enim : « Ve- 
nite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis 
Teguum a constitutione mundi *', » Quod si omnes 
campi, cunctaque arbores silvestres gaudebunt et 
ovabunt, at in priore adventu, tunc enim gaudium, 
εἰ ovationem omnia nacta sunt : caeterum in secundo 
justi duntaxat iis potientur. Siquidem exsecrabiles, 
atque in exteriorem ignem abeuntes, ingentem, 
iutolerabilem , acerrimam  ustulationem sentient. 
Quare cum dicit, « Quia venit, » priorem adven- 
tum significat; cum repetit, « Quoniam venit ju- 
dicare terram, » alterum reprasentot, quo non 
libertas atque salus, sed damnatio ac supplicium 
agetur. Nam Crestor οἱ Dominus cum inclinans 
cœlos descendit, ac benignitatem suain probavit ; 
ium de humanitate, tom de judicio testatus est : 
de illa cum ait : « Qui credit In me, etiamsi mortuus 
fuerit, vivet : et omnis qui vivit et eredit in me, 
noa morietur in æternum **. » Tandem aiibi declarat 
benignitatem : « Non τοι] vocare justos, sed pecca. 
tores ad poenitentiam 9. » De judicio agens ita lo- 
quitur : « Si non venisse, et locutus fuissem eis, 
peccatum aon haberent : nuuc auiem excusationem 
1.90 lisbent de peccato suo *; 2 et rursum : « Qui 
wie negaverit coram hominibus, negabo et ego eum 
coram Paire meo, qui in coelis est *. » Atque id 
verum esse ostendit Vates : « Confundantur omnes 
qui adorant sculptilis, et qui gloriantur in simula- 
cris suis *. » Idemque de perdite sceleratis : « imple 
fecies eorum ignominia, et quxrent nomeu tuum, 
Domine. Erubescant et conturbentur in seculum 
axculi : et confundantur et pereant *. » 

Docent autem poenarum Qnem fore, et piaculari 
igne peccata consumptum iri existimant, ac sic de- 
nique 3d perennem vitam alque voluptatem transire 
exspectant, interpretauone illius Pauli seutentise : 
« Quia in igne revelabitur; et uniuscujusque opus 
qualc sit, iguis probabit : si cujus opus arserit, 
detrimentum patietur : ipse autem salvus erit, sic 
tamen qua£i per ignem *. » Sed (52) enim neutiquam 
suppliciorum flnem hgc astruunt, sed contra po- 
tius eorum augmentum ; (et id quidem semper 


ϱ6 Psal. xcv, 11, 19. 
* Mattb. x, 99. 


? Matti, xxv, 54. 
δ Phal. xcvi, 7. 


* Psal. Lxxxs, 19. Ὁ δα. Lxvi, 25. 


(52) Interpres omisit 12 lineas. 
(99) Τὸ cov. 


** joan, n, 25, 26. 
* Psal. Lxxxu, 17. 
" Dan. xit, 2, ὅ. 


servatum (55) iri *. » Et ld quidem integrum nman- 
surum, et peccatorem in sternum coniburendum 
reservatum iri. Licet ipsi jllud quod non confa- 
mat (54), et semper inflamma retineat, argumeatuu 
salutjs et remissionis arbitrentur, Si vero dictis 
saucti Pauli sic adversantur, et, ut non oportebat, 
contradicant, tamen Α seneio Davide  redar- 
guuntur. Sic enim ipse docuit aperto, confusio- 
nem, et conturbationem, et in infernum conver- 
sionem sempilernam Ííore, mendax est illorum 
exspectatio alicujus vel levissimse cessationis. Et 
alio psalmo quiJem dicít : « Quoniam probasti nos, 
Deus : igne nos examinasti sicut. examinatur ar- 
gentum : índuxisti nos in laqueum, posuisti tribu- 
lationes in dorso nosuo; imposuisti homines super 
capita nostra. Transivimus per ignem et aquam, et 
induxisti nos in refrigerium *. » Sed hic tentum. 
Non enim nisi solam praesentis vitae inseequalitatem, 
et humanarum rerum conversionem, ac vicissitu- 
dinem iis verbis declaravit. Hic eorum pernicieu 
exploratius demonstrans, subdit : « Et cognoscant 
quia nomen tibi Dominus : tu solus Altissimus in 
omni terra *. » Tu solus sopremus es, qui solus e 
sopremis descendisti, solusque citra peccatum bono 
factus, ab omni zternitate Dominus et totius uni- 
versi rex atque Deus es. Consonat Davidi de aeterne 
supplicio et Isaias : « Veniet omnis caro, ut adoret 
in conspectu meo ín Jerusalem, dicit Dominus. 
Et egredientur, el videbunt cadavera hominum, 
qui prevaricati sunt in me. Vermis enim eoruu 
non morietur, et ignis eorum non exstinguetur ; et 
erant in visionem omni earni *. » Danie! quoque 
jn eumdem modum de zternitate suppliciorum : 
« Multi de his qui dormiunt in terra pulvere, evi- 
gilabunt: alii in vitam æternam, et alii in oppro- 
brium et confusionem  sternam. Et intelligentes 
fulgehunt quasi splendor firmamenti : et de justis 
plurimi, quasi stellæ in sacula, et ulira !**. » Quod 
si haec. vaticinia dicta insane ardebunt evertere, 
Dowini certe exploratis verbis continebuntur, ne- 
gantis majorem esse hero servum, aut prestare 
discipulum magistro, Ille euim proprie et vere ma- 
gister est, qui Dei et Patris voluntatem, «αἱ est 


p Potestate, et honore, atque natura par, non tantum 


euditu edoctus discipulis prodidit. Qua» est autem 
liquida Servatoris sententia? « Et ibunt hi in sop- 
plicium cternum (de sontibus loquens) : justi autem 
in vitam zeternam *'. » Et Micbzas : « Ecce venit, 
dicit Dominus omnipotens : et quis eustinebit diem 
adventus ejus, aut. quis ferre poterit ut aspiciat 
eum ? quia ipse ingreditur, qnasi ignia conlatoris, 
ct quasi. herba lavantium. Sedebit conflans, et 


** Matth. ix , 13. 


! joan. xv, 29. 
* | Cor. it, 15, 14. 


* ihid. 15.  * Psal. txv, 
Μι Mattb. xxv, 46. 


(94) Vel forte consumat. 











921 


DIALOGUS CONTRA JUD.EOS. 


929 


emundam sicot argentum , et sicut. aurum !*. » A ineoctum : et bomo magis bonoratus erit, quam 


Qued illi Davidis geminum est : « Ignis ante ipsum 
precedet, οἱ inflammabit in ceireuitu inimicos 
ejus !*. » Salomon ita rem proponit : « Tunc sta- 
bunt justi in. magna constantia edversus eos, qui 
se angustiaverunt, et qui abstulerunt labores eorum. 
Videntes turbabuntur timore horribili, e& mirabun- 
tur in subitatione insperate salutis !*, » 


Caterum David non judicium modo, sed locum 
2deo judicii prodidit, in hzc verba : Læiatus sum 


jn his qux dicta sunt mibi, in domum Domlai 


ibimus » Stantes erunt pedes nostri in atriis tuis 
Jerusalem : Jerusalem, que :diflcatur ut civitas, 
cujus parüclpstio ejus im idipsum; illuc enlm 
ascenderunt tribus, tribus Domini , testimonium 
]arael, ad confitendum nomini Domini : quia illic 
sederunt in judicio, sedes super domum David 15.) 
EA lsaias: « Tunc stabit in judicio Dominus, et 
statuet ad judicium populum suum. Ipse Dominus 
ad judicium veniet cum senioribus populi, et cum 
principibus cjus !*, » Et rursum : « Ilzc dicit Do- 
minus. Die illa illucescet Deus in consilio cum 
gloria super terram, ul exaltet et glorilicet resi- 
duum lsrael. Et erit, quod reliqunm fuerit in Sion, 
et quod remanserit in Jerusalem, sancti vocabuntue 
omnes scripti ad vitam in Jerusalem. Abluet enim 
Dominus sordem filiorum et flliarum Síon, et emun- 
dabit sanguinem de medio eorum in spiritu judicii, 
et spiritu combustionis '*. » Ubi per duo judicia 


requietem atque poenam significat, « Et veuiet Domi- C 


105, et erit omnis locus montis Sion, et omnia qux 
in circuitu eus sunt, obumbrabit nubes per diem, 
et tanquam fumo, et luce ignis ardente per noctem, 
et omni gloria protegetur. Et erit in umbram ab 
sestü per diem, et in protectionem, et in abscon- 
sioneu) ab asperitate et pluvia !*, » « EL hurnilia- 
bitur hono, et delionorabitur vir, et oculi sublimes 
humiliabuntur; οἱ exaltabitur Dominus Sabaoth in 
judicio, et Deus sanctus glorificabitur in justitia !*.» 
Et alibi : « Prope est dies Domini, et contritio a 
Deo veniet. Propter hoc omnis manus dissolvetur, 
et omnis anima hominis formidabit, Turbabuntur 
legati, et dolores eos tenebunt, quasi mulieris par- 
turientis : et condolebunt alter ad alterum, et stu- 


lepis de Snphic. Ceslum enim indignabitnr, et terra 
concutietur à. fendamentis suis, propter furorem 
ire Domini Sabaoth, iu die illa, qua supervenerit 
furor ejus**. » Alio loco sic idem isthzec prosequitur : 
ε Consurget Dominus Mabsoth in valle Gabaon: 
eum furore faciet opera sua, amaritudinis opera: 
furor ejus alieno utetur, et amaritudo aliena 
et vos nolite letari, neque confortentur vincula 
vestra : quia consummatas et abbreviatas res au- 
divi a Domino Sabaeib, quas facturus est super 
omnem terram δὲ. » Et capite sequenti hzc habet: 
ε Cum viderint opera mea, sanctificsbunt. nomen 
meum, et sanctificabunt sanctum ipsius Jacob et 
Deum Israel timebunt**, » Amos hac reliquit : 
ε Qui sdificat in. ccelo ascensionem suam, et se- 
euritatem suam super terram fundat : qui ve- 
cat aquam maris, et effundit eam super faciem 
terrae **. » 


Notate diligenter conceptam inverso ordine sen- 
tentiam. Nam quod dicit, hujusmodi est : Omni- 
potens ille, et univers! molitor Deus, qui maris 
aquas iu totius terra solum effundit, ad extremum 
in terram suam stabilitatem deflgens, id esi, citra 
peccatuu: homo factus (nam stabilitas sit Filil cor- 
pus) incarnatus, et contracto corpore ínter nos 
Servos versatus, suos in colo gradus ædiſicavit. 
Joel : « Sol convertetur in tenebras, et luna in san- 
guinem, antequam veniat dies Domini magnus et 
illustris. Et erit : Omnis qui invocaverit nomen 
Domini, salvus erit **. » Et per Soplioniam Deus: 
« Tribulabo homines, et ambulabunt ut czeci, quia 


|. Domino peccaverunt **, » Equidem non dixit Deus; 


quia mihi peccaverunt, sed Domino, scilicet cha- 
rissimo Filio. Itaque et Dowinus meus majores 
vestros alloquens ait : « In judicium ego in hunc 
mundum veni : ut qui non vident, videant, et qui 
vident, exci flant**. » Jeremias : « Aspexi super 
terram : et ecce nihil : etin coelum ; et non erant 
lumina ejus, et vidi montes; et ecee erant. tre- 
mentes, eL omnes colles turbatos a facie Domini *7, » 
Et David : « Vidit, et commota est terra : montes 
et omnés colles sicut cera fluxerunt : quia venit 
Dowinus, quoniam venit judicare terram **, » 


pebunt, ei faciem suam quasi flamma, mutabunt. D — « Judicabit orbem terre in zquitate, et. po- 


Ecce enim dies Douini venit insanabilis, furoris et 
ird, 3d ponendum orbem terræ desertum, et pecca- 
tores perdendos ex eo. Stelle enim cceli et Orion, 
οἱ omnis ornatus coelí, non dabunt lumen ; οἱ obte- 
nebrabuntur oriente s0le; et luna non dabit lumen 
suum. Et niandabo universa terr:e mala, οἱ impiis 
peccata eorum ; et perdam superbiam iniquorum, 
et contumeliam superborum homiliabo, Et erunt 
qui derelicti fuerint, honorati magis quam aurum 


13 1mo Malach. 1, 2. !* Psal. xcvi, 5. 
4-4. 18 lbid. 5, 6. 19 Isa. Y, 15, 16. 
Amos ix, 6. ** Joel i, δὲ. ** Soph. 1, 17. 
D. 3 Psal. xcv, 15. ** Joan. xiv, 0. 


" Sap. στ, 4. 
10 Ίδη, xni, 


pulos in veritate sua **, » Veritas autem est ip- 
sius Unigenitus, ut in Evangelio ipse confirmat : 
« Ego sum via, veritas et vita **. » Et Isaias ite- 
rum : « Exaitabitur Dominus solus in die illa; et 
arguet populum multum ?*, » Quorum verborum hic 
est sensus. Veniet Christus in sublimi, inque sua 
divina majestate, qui condemnabil non omnes, sed 
refraetarios, et eum non réveritos, Et per Eze- 
chiclem Deus : « Unumquemque in viis suis judi 


** Psa]. cxxT, 1-5. 
6-15. ῦ Psol. xxvii, 21. 


19 Iga. 15:1, 15. !" Isa. iv, 
1? Ίδη, xx, 9X. *! 


3* Joan, xi, 59. *' Jerem. 1v, 23. ** Psal. xcvi, 4, 
9? ρα. n, 14, 4 | 


923 


JOANNIS PHOCÆ 


924 


eabo vos domus Israel **, » Vivo ego, dicit Dominus. A transibit : et regnum ejus, quod non corrumpétur. 


Quid ait vates ? [tane ut vitas auctorem vivere pro- 
liteare, qui spiritum et vitam conctis viventibus 
inspiraverit. Sane, iaquit, non secundum divinam 
naturam Deum vivere confirmo, nibil minus (jam 
ea immortalis est $c perennis) sed secundum hu- 
manam. Factus enim est propter nos homo ille 
hominum amantissimus, et corruptele permissum 
corpus ad extremum immortale et incorruptum 
reddidi, ac perpetuo victurum produxit, Et quis 
vero est, qui eum peremit ? Israelis genus, qui Pi- 
latum sic aggressi. sunt : « Domine recordati su- 
imus, quia seductor ille dixit adhuc vivens : Post 
tres dies resurgam. Jube ergo custodiri sepulcrum, 
usque in diein tertium : ne forte veniant discipuli 
ejus, et furentur eum nocte, et dicant plebi: 
Surrexit a mortuis ? et erit uovissimus error pejor 
priore 33.2 Quapropter velut ex ejus persona clamat 
Ezechiel : Equidem non sum, quod fslso remiui 
Judæi, mortuus, sed ita vivo, ut pro suis quemque 
moribus sim judicaturus. Vere euim gloriosum 
videbitis, ut cuin divino Zacharia loquar **, quein 
confixistis. Salomonis quoque hsc sunt verba: 
« Dominus corda omnium noscit : et qui figuravit 
spiritum omnibus, ipse novit omnis, qui reddit 
unicuique juxta opera ejus **. » Unde et. Dominus 
meus Salomonis sententiam confirmans in Evan- 
gelio ait : « Pater non judicat quemquam, sed oinne 
| judicium dedit Filio **, ) 

. Czterum, ut firmiorem eorum qua diximus, ve- 
ritatem statuamus, venial ad partes et Daniel ille 
admirabilis, vir gratiosus, et qua corporatus adliuc 
obiens ip terra, ingeptia, supraque humanum 
captuin posita, conspexit, edat. « Aspieiebam, in- 
quit, in visione noctis : et ecce cum nubibus coli, 
«quasi Filius hominis veuiens; et usque ad Antiquuin 
dierum pervenit ; et obtulit se in conspectum ipsius : 
οἱ datus est illi príincipaus, et honor, et regnum. 
Et omnes populi, tribus, et linguae ipsi servieul. 
Potestas ejus, potestas sempilerna, qux uon per- 


3? Ezech, xxxvii, 41... "! Maul, xxvii, 65, 04. 
v, 22. *! Dan. vii, 13 16. ** Dan. xi, 1-2. 


($5) S. Greg. N»zianz. in S. Pascha, 


Horrvit spiritos meus, in habitu meo, et sensus 
meus, et cor meum turbatum fuit. Et accessi ad 
unum assistentium, et veritatem quxrebam ab eo 
discere de omnibus bis. Et dixlt mihi veritatem, 
οι iaterpretationem sermonum notam mihi fecit *'.» 
— « Et, in tempore illo consurget Michael princeps 


magnus, qui stat pro filiis populi tui. Et erit tempus 


tribulationis tribulatio qualis non fuit, ex quo factus 
est homo super terram, usque ad tempus illud, Et 
In tempore illo salvabitur populus tuus ommis, qui 
scriptus fuerit in libre : et multi de his qui dor- 
miunt in terrz pulvere, evigilabunt, alii in vitam 
 geternam, etalii in opprobrium et confusionem ster» 
nam. Et intelligentes fulgebunt quasi stellzie in sæ- 
cula, οἱ ultra. Et iu Daniel claude sermones, οἱ 
signa librum usque ad tempus consummationis, 
donec doceantur multi, et multiplicetur scientia 59.) 

Atque in huuc modum nos quoque contra Ec- 
clesiz lupos, velut ejus alumni decertavimus. In quo 
si pro dignitate diximus; habenda Deo grates, sin 
minus, eiiam sic habendæ grates inenarrabili, et 
incomprehensz ac praestanti ejus divinitatis glorise, 
quam non humana soluin ac terrestris natura, ut 
merelur laudare nequit, sed ipsæ adeo coelestes 
virtutes id assequi non possunt. Si enim vel angoli 
tegre ad tantam dignitatem assurgant, inquit, Gre- 
gorius ille theologia excellens (55); quin addit ; si- 
quidem illis etiam ad summas et extremas laudes 
fas sit contingere. Nos quidem certe (illius clementia 
perspecta) veritatis studium, quasi vidua illa duos 
teruncios, sanctum et sacrum esse jussimus. Nam 
ex sacra Scriptura id Deo gratum esse didicimus, 
quod pro virili elaboratum est. Igitur Regi sine 
principio, et immortali seculorum Auctori, soli 
sapienti Deo, gloria, potestas, honor atque cultus 
cum Uuigenito, et ejusdem natura, ac comperenul 
Filio, et ter sancto, bono ac viviflico Spiritu, 
nunc et semper, atque in omnem perpetuitatem. 
Amen. 


3* Zachar. xi, 10. ** Prov. xxiv, 13. ** Joan, 





SJECULI DUODECIMI 
DE TERRA SANCTA. SCRIPTORES. QUINQUE. 


LEONIS ALLATII PRJEFATIO 


In Symmictis Colonie Agrippioss 1655, in-12. 


Dum Chii varia. manuscripta, Nihusi prsestantissime, locis e variis conquisita, evolvo sedulus, venit 
in manus meas Joannis Phocz locorum Palestina οἱ Syrie compeadiaria descriptio, charactere mi- 














925 DESCRIPTIO TERR/E SANCTA. 926 


nutissimo, in charta bombycina, nou multum eleganter exarata. Novitate argumenti atque auctori 
pellectus, animum figo, et perlego. Auctor elegans et accuratus, prout illa ferebant tempora, visus 
esi: quare copiam illios mibi destinaveranm ; sed, aliis interceptus negotiis, neglexi. Post multos an- 
nos, cum manuscriptos, quos ipse videram, codices Roma in memoriam revocarem, interque familia- 
ria eolloquia sermo de locis sanctis incidisset, Pliocas in animum rediit, ingensque subsecutum est de- 
siderium, illud mihi, uteunque possem, comparandi. Scripsi, rescripsi amicis, illi etiam qui mihi 
utendum dederat ; rogans, rerogans, obsecrans, promissis etiam rem egi. Bed verba feci mortuis: 
ad reliqua omnia, præterquam ad. hoc. unum, semper in promptu responsum fuit. Quare quievi tan- 
dem animo. Verumtamen anno elapso, cum in spe rerum aliarum versarer, liiterze mibi ab. amico, 
qui Cbio iunc veniebat, reddi. Dui nomina recognosco, en, colo missus Phocas apparuit, non 
aliena manu descriptus, sed ipsum aut'ographum, quod Chii conspexeram, a reliquo volumine, cui 
erat annexum, avulsum. Quanta períusua fuerim letitia frustra conarer dicere. Non reportassem 
bonum tantum, si. thesaurum invenissem. Illius itaque versioni me accinxi, et aliquot dies in eo expo- 
liendo insumpsi. Joannes, Creta oriundus, patrem habuit Mattheum, qui postea monachum induens 
in Patmo insula se exercens, diemobit: ipse, ztetle grandior, sub Emmanuele Comneno munere 
militi: tulit. Meminitipse cap. 24, de sene Ibero : Πάλαι ἐπὶ χρόνοις συχνοῖς &y τῷ περὶ τὴν θάλασσαν 
τῆς ᾽Ατταλίας πεπηγότι λίθῳ, τοὺς ἀσχητικοὺς διανύσας πόνους, ὅτε xal ἡμεῖς τῷ ἀνδρὶ ἐνετύχομεν, τῇ 
ἀοιδίμῳ ,βασιλεῖ καὶ Πορφυρογεννήτῳ τῷ Κομνηνῷ συστρατευόµενος. Qui pridem per plures. annos in 
sero, ad mare Attalie fundato, laboribus continuis sudoribusque sese exercuerat ; ibique nos eum al. 
locuti fuimus, dum una. cum celeberrimo imperatore et. Porphyrogenneta Comneno militaremus. Ejus- 
dem Emmanuelis meminit alibi sepius hoc eodem libello. Ducta uxore, ex ea filium liabuit. Ejus 
nomen a compoginatoribus libri, dum culo loliorum extremitates zquarunt , abscissuin est. Postea 
monachus factus, invisit loca sancta anno 1185. Et hsc omnia habeo ex notula, quz rubeis litteris 
iu margine additur: Συγγραφεῖσα παρὰ Ἰωάννου ἱερέως τοῦ εὐσεδεστάτου Φωχᾶ, υἱοῦ Ματθαίου 
μοναχοῦ τοῦ ἑνασχοῦντος ἐν Πάτμῳ τῇ νήσῳ, ὕσπερ εἶδε τοὺς ἁγίους τόπους εἰς χιλίους ρπε’. Scripia 
& Joanne sacerdote. piissimo Phoca, filio Matiſii monachi, qui se exercet in. Patmo insula ; qui vidit 
sancta loca amno 1185. In fronte vero libri scriptum erat : Υἱὸς ἱερέως τοῦ Φωχᾶ ix τῆς Κρήτη, 
γράφω νῦν, τοὔνομα.... Filius sacerdotis Phoce Cretensis scribo nunc, nomine.... 

S.d ne Phocas noster palaret solus, socios ei dedimus binos, alias a Morello, qui eos e bibliotheca 
Vaticana per Sirmundum habuerat, misere et infeliciter editos, Épiphanium monachum Hagiopoli- 
tam prosa oratione, et alium carmine politico, hac eadem loca persequentes. Omnia, inquam, ibi 
Sic seatent erroribus, ut. multis in locis vix intelligi possint. Quare, ut cultiore babitu compareant, 
Epiphauium ad mauuscriptum Vaticauum, unde transsumptus erat, restitui ; ex quo ferme omnia, qux» 
scrupulum injicere poterant, corriguntur. lnterpretationem etiam Latinam ad verba Greca interpolavi ; 
ut non tantum Graece, &ed etiam Latine, concinnior exiret. Carmina Græca ex manuscripto meo 
&upplevi; qux an Maximi Planudz sint, in dubium verti poterit, cum in meo nullum auctoris nomen 
praeferant, quemadmodum et in Vaticano; quamvis in boc, ante et post dicta carmina, nonnulla 
: sunt, qua Planudæa nomine notantur, non alieno 46 ista carmina charactere exarata. In codice ma- 
nuscripto Viennensi, quem vidit doctissimuset eruditissimus Lucas Holstenius, hec Carmina tribue 
bantur Perdices, protonotario Ephesino. Περδίχχου Πρωτονοταρίου τῆς "E«gésou Ἔχφρασις διὰ στίχων 
περὶ τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις χυριακῶν θεαµάτων. Perdiccæ protonotarii Ephesini Expositio, carmine, 
spectaculorum  Dominicorum et memorabilium, que f[lierosolymis videntur. Titulus uon unus in omni- 
bus est; alij enim legunt, περὶ θεαµάτων, De spectaculis; alii, περὶ θεμάτων, De thematibus ;. alii, 
περὶ θᾳγµάτων, De miraculis. θεαµάτων (amen aliis proposnerim. 

Additur Anonymus de iisdem locis, communi Grecorum lingua quidem, diligenter tamen, conscri- 
ptus, ct io rebus narrandís accuratus ; a quo tantummodo repetere valeas Christians pietatis ac re- 
ligionis, erga loca sacrosancta, preclarissima vestigia ; ob molis exiguitatem vix visus traducendus 
jn linguam Latinam, traductus tamen. 

Eugesippum, de distantiis locorum Terre Saucize, humanisslini Caroli Moroni beneficentia habui. 
Nou videbatur tanti non nemini: verum, cum rarus adinodum sit et antiquui, ne quis, hujuscemodi 
nomine majora sibi fingens, illius privatione indoleat, hortatu amicorum cum aliis de Terrà Sancta 
scriptoribus publicoandum censuimus. Aliorum dignitate, gloriam, si que fuerit, in se transvehet. 








JOANNIS PHOC/E 





IOANNOY TOY ΦΩΚΑ 


EEOPAXIS EN IINOTEI 


TON AIT ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ MEXPIZ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΚΑΣΤΡΩΝ, ΚΑΙ ΧΩΡΩΝ, ΣΥΡΙΑΣ, ΦΟΙΝΙΚΗΣ, καὶ 
ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΛΛΑΙΣΤΙΝΗΝ ATIQN ΤΟΠΩΝ 


JOANNIS ΡΗΟ( Έ 


COMPENDIARIA DESCRIPTIO 


CASTRORUM ET URBIUM, AB URBE ANTIOCHIA USQUE HIEROSOLYMAM ; NEC NON 
SYRLE, AC PHGNICLE, ET IN PALESTINA SACRORUM LOCORUM, 


—-— 


4. Λη vero nos ips, qui sacrosanetis spectaculis A — a'. Ti δὲ οἱ τῶν ἱερῶν κατατρυφήσαντες θεαµά- 


animum explevimus, locaque oculis usurpavimus, 
ín quibus Deus olim versstos est, et fugientem 
populum per Moysen ex JEgypto ín signis et pro- 
digis deduxit; manu valida populis, eorumque 
dynastis, Seon rege Amorrlisorum, et Og rege Ba. 
$an, et universis regnis Cbanaan debellaus, atque 
excelso brachio, in. eorum loco, peregrino populo 
collocato ; quem in tantum auxit atque ampliavit, 
quautum nobis divine Littere ingerunt, queque 
postremis deinde temporibus per Unigeniti sul 
divinam incarnationem sanctificavit, admirando 
nostre renovationis opere absoluto : Àn nos, inquam 
qui hzc perspeximus, soli participes erimus, he- 
luones et gurgites ín cibis devorandis semulati ? 
Ast ubinam gentium naturalis societas et mutuus 
amor, per quae dilectio ostenditur, et humanæ 
conditio nature, veluti lineamentis quibusdam, 
exprimitur ? Res itaque pro viribus aggredienda est, 
ut veluti in tabula, locorem situm, sque ac Ima- 
gines, verbis depingamus, et, qa:e nos ipsi aspe- 
ctavimus, media scriptura, rerum hujuscemodi 
studiosis enarremus. At vero illis qui ea loca per- 
viderunt, frustra nog operam sumere videbimur, 
elenim sei sermoni ea mens est, ut aspectum imi- 
tetur ; et omnis imitatio exacta discussione infe- 
rior est, sequitur, me etiam minorem illis lætitiam 
comparaturum, ea. voluptate, quae ipsis per oculos 
insedit. Quid porro sermo ? eos expressius instruet, 


των ἡμεῖς, xal τόπους ἰδόντες, ἐφ᾽ olg θεὺς πάλαι 
μὲν ἐχρηµᾶτισε, λαὺν φυγάδα διὰ Μωσέως ἐξ Alvó- 
πτου ἓν τέρασι χαὶ σηµείοις μεταγαγὼν χειρὶ χρα- 
ταιᾶ, πατάξας ἔθνη xat δυνάστας αὐτῶν, τὸν Σηὼν 
βασιλέα τῶν ᾽Αμωῤῥαίων, xat τὸν "Dy βασιλέα τῆς 
Βασὰν, χαὶ πάσας τὰς βασιλείας Χαναὰν xoi iv 
βραχίονι ὑψηλῷ ἐγχαθιδρύσας ἐχεῖ λαὺν ἔπηλυν, 
καὶ τοσοῦτον αὐξήσας ὅσον αἱ θεῖαι παριστῶσι Γρα- 
φαὶ, ἐπ᾿ ἑσχάτων δὲ διὰ τῆς τοῦ Μονογενοῦς αὗτοῦ 
θείας ἑνανθρωπ/όεως χαθαγιάσας αὐτοὺς, xai «b 
θαυμαατὸν ἔργον. τῆς ἡμῶν ἐχτελέσας ἀναπλάσεως, 
μόνοι τοῦ ἀγαθοῦ τοῦδε µετάσχωμεν, τοὺς λίχνους 
περὶ τὰς βρώσεις μιμούμενοιι Καὶ ποῦ τὸ χοινωνι- 
xbv xa φιλάλληλον φανεῖται, δι ὧν τὸ τῆς ἀγάπης 
ἑμφαίνεται χρῆμα, xal τὸ τῆς ἡμῶν φύσεως ἴδιον 
οἶδε χαρακτηρίζεσθαι; Ἐγχειρητέον οὖν ὥσεὶ δύνα» 
μις, ἵν ὡς ἐν πίνακι τὸ διάγραµµα διὰ τοῦ λόγου 
εἰκονουργήσωμεν, xol ἅπερ ἀμέσως εἴδομεν, διὰ 
µέσου τοῦ γράμματος τοῖς φιλοθέοις χαθιστορἑσω- 
μεν. Τοῖς μὲν οὖν τοὺς τόπους θεασαµένοις, xsplep- 
όν τι δόξω ποιεῖν. El γὰρ τῷ λόγῳ σχοπὺς μιμεῖ- 
αθαι τὴν θέαν, πᾶσα δὲ µίµησις ἡττόν πως φαίνεται 
τῆς ἀχριθδείας, δῆλον ὡς Ὥττον εὐφρανῶ τῆς διὰ τῶν 
ὀμμάτων ἐνιδρυθείσης αὐτῆς [ῖσ. αὐτοῖς] ἡδονῆς. 
Τί οὖν ὁ λόγος; τοὺς ὄψφει μὴ παρειληφότας τοὺς 
ἀρίστους τόπους ἑνίοτε δέ που τοῖς λεγομένοις tv- 
τευξοµένους, ἑναργέστερον, οἶμαι, διδάξει τῶν à62- 
σανίστως ἐπαγγελλόντων. Μᾶλλον δὲ χαὶ τοῖς θεα- 


qui oculis sacra illa loca noa  perlustrarunt, sepe (? σαµένοις εἰσάξει τινὰ τέρψ.ν, εἴπερ ἃ βλέπειν ἡδὺ, 
etlam et eos, qui ea narrantibus occurrunt, quam τούτων ἀχροᾶσθαι τερπνόν. 

illi, qui sine ullo examine enuntiant, imo et iis qui intuiti sunt, voluptatem aliquam conciliabit , 
si qu» conspicere dulce, ea etiam suave est audire. 


9. Exetabat, tum cum erat ad Orontem Antiochl 
Theopolis, tbeatrorum magnitudine, stoarum splen- 
doribus, templorum structuris, copia item civium, 
et divilarum magniflcentia, superba ac tumens: 
lateque caeteras fere. orientales urbes evstpcrabat t 


8." Hv ὅτε &pa xal fjv fj περὶ τὸν Ὀρόντην θεού- 
πολις Αντιόχου µεγέθει θεάτρων, στοῶν χαλλοναῖς, 
xoi ναῶν ἀφιδρύμασι, πλήθει τε πολιτῶν, xal κο- 
λνολθδίᾳ χρημάτων βρενθιῶσα, καὶ λαύρως ὑπερχει- 
µένη τῶν τῆς ἀνατολῆς oysbbv πασῶν πύλεων. 














929 


DESCRIPTIO TERRÆ SANCTE. 


930 


AMa χρόνος xai βάρδαρὸς χεὶρ ταύτης τὸν ὅλδον A sed tempus, ae vis barbara, beatitatem filius ex- 


Ἠφάνισε, x3v ἔτι περιαστράπτῃ πνυργώµασιν, ἑπάλ- 
ξεών τε ἰσχύϊ, εὐανθίᾳ περισχιζοµένων ὑδάτων χε- 
λαριαμοῖς, Ἠρέμα toc διαχεοµένου τῇ πόλει τοῦ 
ποταμοῦ xai περιζωννύοντος, χαὶ ὑγραὶῖς ἐπαφαῖς 
περιπλεχοµένου των πυργωµάτων αὐτῆς. Ἔτι δὲ 
τοῖς ix τῆς Κασταλίας πηγῆς διαφερόντως &pbevo- 
μένη νάµασι, κρουνηδὸν περιῤῥεομένου καὶ ταύτης 
τοῦ ῥείθρου xal συχναῖς ἁμαρῶν χοαῖς τὸ ἅπαν πε- 
βιχέοντος ἄστν, xal τοῦτο τοῖς χεύμασι καταπλύ» 
νοντος, δαφιλείᾳ χειρὸς καὶ µεγαλοφύχου τοῦ τς 
πόλεως οἰχιστοῦ, àx τῶν αὑτῆς πηγῶν µετοχετευ- 
θέντος τοῦ νάµατος, διὰ τῶν ὀρέων µέχρι τῆς πό- 
λεως. Ἐντεῦθεν τὸ περιθόητον τῆς Δάφνης προά- 
στειον παντοίων φυτῶν περιστεφανοῦται ἀναδρομῆ, 
καὶ τὸ θαυμασιόν ἐστιν ὄρος, οὗ πολιστὴς ὁ θαυµμα- 
στὸς Συμεών. Τούτοις ὁμορεῖ τὸ Μαῦρον ὄρος xal ὁ 
Σκόπελος, ἐν οἷς máXa: μὲν πολλοὶ θεοφιλεῖς ἄνθρω- 
ποι τὸν θεὺν ἐχζητήσαντες εὗρον, καὶ νῦν τῶν σω- 
ζομένων εἰσὶ, καὶ τὰς λόχμας τῶν αὐτῶν οἰποῦσιν 
ὁρέων, ἐχείνου τῆς καλλονῆς ἐφιέμενοι. Ἡ δὲ Κα. 
σταλία πηγἡ μέσον δύο βουνῶν ἁποθρώσχουσα ix 
τῶν προπόδων τοῦ πρὸς θάλασσαν ἑνὺς ἀπονεύοντος, 
Δξτίσιόν τι νᾶμά χανδὸν ἀπεῤῥεύγεται, tv. ᾗ xal 
στοὰ παμµεγέθη; ὁρᾶται, περ.οροφοῦσα τὰ τῆς πη- 
Ὑγῆς νάµατα, ἀφ᾿ fic τὸ ὕδωρ πλησµίως ἀποπτυό- 
«vov δυσοὶ περισχίζεται χεύμασι. Καὶ τὸ μὲν δια- 
Ῥαρευόμενον ἓν ὑψιδάμοσιν ὀχετοῖς, xal ἑναέριος 
Ὑενόμενον ποταμὸς ἐξ ὑπερδεξίων τῇ πόλει περι- 


hausit; licet conspicua adhuc sit, et tarrium alti- 
tadine, etpropugnaculorum validitate, et pratorum 
ac florum emnigena fecunditate, et ih plures par- 
tes sese dividentium aquarum sibilis ; cum placide 
fluvius cireumfluat urbem et ciagat, et molli tactu 
ejus turres cireumplectatur, Insuper e Castalii 
fontis fluentis egregie irrigatur ; cujus aqui torren- 
tium instar pellantar, et frequentibus sulcorum 
rivis urbem universam perfundit, eamque fluxibus 
aspergunt; operarum copia, et conditoris magnifl- 
centia, ex illius fontibus per montes ad ipsam ci- 
vitatem laticibus corrivatis, Hic fama per orbem 
vulgatum Daphnes suburbium, proceris onme genus 
&rboribus exornatum, et mons est maxime nobi. 
lis quem admirandus Simeon in babitationem ad- 
aptavit. Hisce flnitimus est mons Maurus, et Sco- 
pulas, :ín quibus antiquitus multi Deo addictissimi 
viri, Deum conquirentes, invenerunt, et. ad hzc 
tempora perdurant, et, laudatorum montium pul« 
chritudine pellecti, silvas inhabitant. Castalius fons 
inter duos colles exsiliens, ex ejus qui ín mare 
procurrit, ima parte, eximia qusedam aquarum 
irrigua évomit; in quo pregrandis assurgit porti- 


cus, cursum fontis concamerans : binc aque afflu- 


enter prosilientes, in duos rivos dividuntur : earum 
una pars per altissimos ductus, veluti sulcos, cor- 
rivata, eque ac aereus fluvius ex parte dextra su- 
periorique in Urbem influit, altera, sinistris fonti 


qottà* τὸ δὲ ταῖς ἐπ' ἀριστερᾷ τῇ πηγῇ πεδιάσι C, locis campestribus exundans, in paludibus super-- 


πελαγίζον ἐπιλιμνάζει τοῖς ἔλεσι xal ὅλον τὸν τῆς 
Δάφνης ἐπάρδει λειμῶνα, xal ταῖς τοῦ Ὀρόντου ἐξ 
εὐωνύμων ῥοαῖς ἐπιμίγνυται, Τὸ δὲ θανμαστὺν 
$po; μεταξὺ τῆς πόλεως xal τῆς θαλάσοης λοφού- 
µενον ἐξαίσιόν τ. χρΏμα καὶ ὀφθαλμῶν ἀγλαῖα tolg 
ἐντυγχάνουσι βλέπεται, μεθοριάζον γὰρ τὴν τε πὀ- 
Atv, xai την ῥωσῶ ἐξ ἑκατέρων αὐτοῦ τῶν μερῶν 
vd ὄρος ἔχει τὸν Σχόπελον, xa τὸν λεγόμενον Καύ- 
χασον. 'O δὲ ποταμὸ; Ὀρόντης εἰλιγμῶν ἀπείρων 
περιδινῄήσεσι περὶ τοὺς πρόποδας ῥέει τοῦ ὄὅρους, 
καὶ τῇ θαλάσσῃ τὸ ῥεῖθρον ἐχπτύει. Τούτου τοῦ ὄρους 
«fj χορυφῇ ὁ péyac ἐφησυχάσας ἀνλρ ἐχεῖνος, xoi 
ἀναδάνεις θέµενος ἓν καρδίᾳ, µετάρσιος ἓν σώματι 
γίνεται, χαὶ φιλονεικεῖ μετὰ σώματος γενέσθαι al- 


stagnat, universaque Daphnes prata irrorat ; de- 
mum levis Orontis fluentis immiscetur. Mons vero 
adinirandus iuter urbem et mare elatus, res egregia 
ac spectabilis, et advenientium oculis deliclum, 
conspicitur. Namque urbi Rosoque conterminus, 
utrisque e partibus, monte, scopulo, Caucasoque 
constringitar. Orontes fluvius innumeris  inflexio- 
num vorticibus ad pedes montis profluit, et in mare 
aquas immittit. In montis hujusce vertice magnus 
jlle vir, tranquille vitam agens, el in corde ascen- 
siones disponens, corpore sublimis extollitur, et 
cum ipso corpore setliereus fleri, interque Deum et 
homines medius esse, contendit, Αἱ qua ratione 
Deo dedito viro ista res admiratione digna evene- 


θέριας, καὶ pácov εἶναι Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. Καὶ D rit, ipse dicam. Lopicidarum opera summitate 


ὅπως εἴργασται τουτὶ τὸ παράδοξον τῷ θεοφιχεῖ 
ἐχείνῳ ἀνδρὶ, ἐγὼ δηλώσω. Χεροὶ λαξευτῶν εἰς βά- 
θος χοιλάνας τὴν τοῦ θἀυμαστοῦ κορυφὴν ὅὄρους 
µονόλιθον, ἢ μονοφυῆ μονὴν ἀπειργάσατο, ἧς µέσον 
αὑτοφυῆ λαξεύσας xlova, Ev αὐτῷ τὰς βάσεις ἔθετο, 
ἐπὶ πέτρας κατὰ τὸ λόγιον τοὺς] πόδας ἐρείσας, 
περὶ & ἀνίσχοντα Ίλιον ναὺν ἤγειρε περιχαλλη τῷ 
θεῷ, ἐν αὐτῷ συνεχάλει τοὺς αὑτοῦ µαθητάς * xal 
ντος μὲν ἐν ὑπαίθρῳ, οὗτοι δὲ ἔνδοθεν τοῦ ναοῦ 
ἑλονύκτως ἱστάμενοι, τοῖς ἁγίοις πρέπουσαν λα- 
φρείαν Θεῷ προσέφερον. 

γ΄. Μετὰ δὲ ταῦτα χαὶ τὴν ᾿Αντιόχειάν ἐστιν 1 
Λαοδίχεια, πόλις µεγάλη xal πολυάννρωπος, κἂν 
6 χρόνος καὶ ταύτης τὸ μεγαλεῖον ἑλώδησε, xal 


montis admirandi alte excavata, monasteriua ex 
uno conflatum comp»ginatumque lapide exstruxit 2 
in media monasterii inter excisos lapides sua 
sponte nata columna gradus appinzit, super petram, 
ui sacro Eloquio traditur, pedibus firmatis, versua 
exorientem solem templum pulcherrimum Deo erc» 
xit, in quod discipulos convocabst : atque ita suh 
dio ipse coumorans, illi tota nocte in templo ston- 
tes, ut decebat sanctos, debitum Deo cultum of- 
fereban!. 


$9. Post hzc et Antiochiam, Laodicea sequitur, 
civitas ingens, copia hominum frequens ; licet 
lempus illius quoque splendorem imminuerit. Hlam 





UU cono 0po—- 


93 JOANNIS PHOCAR 92$ 


excipiunt Gabala, sive Zebel. Post Gabala, castrum A μετ) ἐχείνην τὰ Γάέξαλα fzov τὸ 24660. , μετὰ δ 


sequitur, Antarada dictum, sive Tortosa. Et sic 
liuori, Tripolin usque, varia castra adjacent. In 
mediterraneis jugum magmom porrigitur, quod 
Chaeysit aceofant, gens Saracena, neque Christum 
amplectens, neque cum Machumeto aentiens, sed 


"proprim secte tenax , Deum confitetnr; εἰ, inter 


eos prigxe occupapntem, legatum Dei nuncupant ; 
cujus üueperio sd nagnarum urbium principes di- 
missi, eos ensibus obtruncant; nam preter ex- 
speclationem in eos irruunt ; et, facinore in ipso, 
mortem oppetunt, a multis pauci illi post patratum 
$celus circeumvenil ; idque martyrium esse, et Im- 
mortalitatis perceptionem, existimant. 


4. Jugo inhsret. pnleherrimus et sacrarum Scri- 
piurarum laude digne decoratus Libanus, mons 
pregrandje, a vertice ad imos pedes nivis tractus 
veluti cincinnos induens, pino, eedro, cupressoque 
consitus, et aliis frugiferis Jlsque variis satque 
abundantibus plantis refertus. Partes, in mare 
putantes, colunt. Christiani : Damascum respicien- 
tes et. Arabiam, Saraceni possident : ex rimis ac 


vallibus fluvii ad mare pulchri gelidissimique de- 


currunt ; cum recens nix dissoluta, fluxus curren- 
tium aquarum crystalli instar. efliiat. Ad montis 
pedes Tripolis jacet ; quam conditor in peninsula 
posuit: namque ex Libano tenue dorsum sensim 
descendens, lingumque instar in mare sese insi- 


ταῦτα τὸ κάστρον fj ᾽Ανιάραδα, τοι tj Τουρτοῦσα, 
Καὶ οὕτως περὶ μὲν τὸν αἰγιαλὸν καστέλλα διάφορα 
ἕως Τριπόλεως, περὶ δὲ τὸ µεσόγειον διέρχεται ζυγὸς 
μέγας, εἰς ὃν οἰχοῦαιν οἱ λεγόμενοι Χασύσιοι, ἔθνος 
Σαρακηνιχὸν, μήτε Χριστιανίζον, µήτε τὰ τοῦ Mev- 
χουµέτη φρονῶν, ἀλλ' ἰδίαν ἔχον αἴρεσιν τὸν θΘεὺν 
ὁμολογεῖν, xal «bv ἐν τούτοις πρωτεύοντα πρέσδυν 
ὀνομάζειν θεοῦ, οὗ τῇ χελεύσει πρὸς μεγάλων χω- 
pov ἐχπεμπόμενοι ἄρχοντας, χαταχαίνουσι τούτους 
παχαίραις, &x τοῦ ἀπροδοχήτως ἐχείνοις ἐπιπηδᾷν, 
xai συναποθνῄσχουσι τῷ τολµήμµατι, ὑπλ τῶν πολ» 
λῶν μετὰ τὴν τοῦ ὁδράµατος ἐγχείρησιν οἱ ὀλίγοι 
χτεννύμενοι * τοῦτο μαρτύριον Ίγηνται χαὶ ἆθανα- 
σίας περιδολἠν. 

ὃ. Μετὰ δὲ «bv τοιοῦτον ζυγὸν ἔστιν ὁ πάγκαλος 
καὶ ἀξίως περιδόητος ἓν ταῖς Γραφαῖς Λίδανος, ζυ- 
γὸς πᾶμμεγας, κορυφόθεν µέχρι προπόδων cuppa- 
δας χιόνος ὡς βοστρύγους περιδαλλόμενος, πεύχβ 
xai χέδρῳ xai Χχυπαρίττῳ κχαταδενδρούµενος, xol 
ἄλλων ὁπωροφόρων φυτῶν διαφόρων πλήθεσιν &- 
ραϊζόμενος. Τούτου τὰ πρὸς θάλασσαν οἰχοῦαι Χρι- 
στιανοὶ, τὰ δὶ πρὸς τὴν Δαμασχὸν χαὶ τὴν ᾿Αραδίαν 
Σαραχηνοὶ νέµονται, ἐκ τῶν αὐτοῦ ῥωχμῶν xal χοι- 
λάδων ἀπ]ῤῥέουσι ποταμοὶ µέχρι θαλάσσης, ὡραῖοι 
καὶ πἀμφνχροι, τῆς χιόνος ἄρτι λυοµένης, xa xa- 
ταχρυσταλλούσης τὰς τῶν ναµάτων ἐπιῤῥοάς. Τούτου 
περὶ τοὺς πρόποδας ἐστὶν dj Τρίπολις, ἣν ὁ δειµά- 
µενος ἐπὶ χερτοννήσου ἑπήξατο. Καὶ γὰρ ix τοῦ 


nuans, ad orientaliorem partem ineurratur, in C Λιδάνου λεπτὸν ῥαχίον κατερχόµενον, Ὑλωσσοειδῶς 


eujus vertice, qui urbem exedificavit, fundamenta 
illius jecit : eircuitu ambituque suo admodum parva 
est, verum murorum altitudine, εί pulcbritudine 
sediliciorum, spectabilis. 


5. Eam sequitur Zebelet ; mox Berytus objicitur, 
urbs ingens, et multitedine hominum affluens, 
pratorum undique copia septa, et portus polchri- 
tudine percelebris. Portum etenim non natura 
dedit, sed is artis industria fabrefactus, in sinum 
urbis ad Jun: modum Íingeritur ; et in extremis, 
qu» quasi cornua egeruntur, due magne turres 
exstructa sunt, quarum ex una in alteram pro- 
tonsa catena naves in portu stantes obserat. Hac 
et Syri» Phœniciæqne terminus est. 


6. Dehinc Sidon, et in ea portus, Didyml no- 
mine cluens. Πας situs descriptionem, qui Leu- 
eippes res gestas scripto tradidit, optime expressit ; 
namque si ad locum appuleris, portum, et sinum 
ante portum, ut scripto delineatur, revera ita esse 
intaeberis. Extra. urben, ad trium sagittarnm ja- 
etum, templum visitur, portica prelonga couca- 
meratum ; et templi mytulo quadratus lapis iuhæ- 
ret, in quo, ut multorum et traditio, Salvator mundi 
Christus stans, turbas instituebat. 


7. Post Sidonem Sarephta castrum in  alluvione 
ipsa maris fundatur, et templum prophete Elizx in 


τῇ θαλάσσῃ ἐμφύεται, χυρτούµενον περὶ τὸ άνατο» 
λιχώτερον µέρος, ἐφ᾽ οὗ τὸ &xpov ὁ τὴν πόλιν δει 
μάµενος τὰς βάσεις ταύτης ἐπήξατο. Ἔστι δ’ αὕτη 
δµιχροτάτη ἄγαν ἐν τῇ περιδόλου περιγραφῇ. Ge 
δὲ τειχέων xal χαλλονῇ χτιαμάτων χαθωραῖζεταε. 

€. Μετ αὐτὴν ἐστι τὸ λεγόµενον Ζεδελέτ. Καὶ 
οὕτως fj Βηρυτὸς πόλις µεγάλη χαὶ πολυάνθρωπος, 
λειμώνων περιστοιχειουµένη πλήθεσι, xal χάλλει 
λιμένος λαμπρυνοµένη. Οὐ γὰρ φυσιχός ἐστιν 6 λι- 
μὴν, ἀλλὰ τεχνικῶς γενόμενος, μηνοειδῶς ἐγχολ- 
ποῦται τῇ πόλει, xal περὶ τὰ τοῦ μονοειδοῦς |Ic. 
μηνοειδοῦς] σχήματα, χέρατα δύο μεγάλοι κύργοι 
ἐφίδρυνται, ὧν ἐκ τοῦ θατἐρου πρὸς τὸν ἕτερον ᾱ- 
legi; ἑχταθεῖσα τὰς ναῦς ἔσωθεν τοῦ λιμένος 


D ἑναποχλείει. Αὕτη µεθοριάζει Σνρίαν τε xal Φοινί- 


χην. 

ς’. Ἐντεῦθεν fj Σιδὼν χαὶ ὁ iv αὐτῆ λιμὴν ἁδό- 
µενος Δίδυμος, οὗ τῆς θέσεως τὴν διαγραφὴν à «hv 
Λευχίππην ονυγγράψας ἁρίστως ἑξέφρασεν. Ἵδῃς 
γὰρ ἂν ἐπιδημήσας τῷ τόπῳ τὀν τε λιμένα, χαὶ τὸ 
προχόλπιον χατὰ την τῆς Ὑραφῆς διαζωγράφησιν 
τῇ ἀἆληθείᾳ φαινόμενα. Τῆς δὲ πόλεως ἔξωθεν ὡσεὶ 
εριῶν τόξων βολῆς ἄποθέν ἐστι ναξδς στοᾷ περιὀρο- 
φούμενος ἐπιμήχει, xaV περὶ τὸ μυάχιον τοῦ ναοῦ 
τετράγωνος ἐπίκχειται λίθος, εἰς ὃν, ὡς τῶν πολλῶν 
ἔχει λόγος, ὁ Σωτὴρ τοῦ χόσµου Χριστὸς ἑστὼς τοὺς 
ὄχλους ἑἐδίδασχεν, 

C. Μετὰ τὴν Σιδόνα τὸ Σαραρθὰ χάστρον περὶ 
τὸ γλύσμα τῆς θαλάσσης τεθεµε)λίωται, xoi vale 














906 


DESCRIPTIO ΤΕΒΒΕ SANCTE. 


934 


τοῦ προφήτου Ἠλιοῦ ἐπὶ τῇ olxia τῆς ξενισάσης A sde vidue, qux eum hospitio exceperat, media ja 


αὐτὸν χήρας, μέσον τοῦ πολίσµατος ἵδρνται. 

vj. Ἐχεῖθεν ἡ Τύρος àosi πόλις, σχεδὸν πασῶν 
τῶν τῆς Φοινίχης ἐξοχωτέρα kv χαλλονῇ * χαὶ γὰρ 
abt) τῷ σχήµατι τῆς Τριπόλεως lv ὁμοίᾳ χεῤῥονή- 
Gtp τεθεµελίωται. Αλλά ταύτῃ µεγέθει πολλῷ πλέον 
ἐχείνης εὑρύνεται, xal χαλλονῇ κτισμάτων xal 
ὡραιότητι. Τὸ δὲ ταύτης προχόλπιόν ἐστι παρεµ- 
φερὲς τῷ λιμένι τῆς Βηρυτοῦ, κἂν ἐχεῖνο πολλῷ 
πλέον ἐχείνης εὑρύνηται µεγέθει καὶ χάλλει, xal 
τῷ τῶν πύργων Όψει ὑπέρχειται. Tz; δὲ πόλεως 
ἔξωθεν ὡσεὶ δύο τόξων βολῆς ἄποθεν λίθος Lot πάµ- 
psrac, tv ip προσαναπαυσάµενσος ὁ Χριστὸς, Πέτρον 
καὶ Ἰωάννην τοὺς ἑεροὺς ἀποστόλους, ὡς ὀλόγος ἔχει, 
tps τὴν πόλιν ἐξέπεμψε, χάριν ἅρτων εὑρέσεως, οἵδ' 


urbe assurgit. 

8. Inde est Tyrus uros, czteris fere — 'acenieise 
urbibus pulchritudine przstans, Etenim ipsa, eque 
ac Tripolis, ín simili peninsula sita est ; verum- 
tamen hec magnitudine muito illa magis, ét sedi- 
ficiorum majestate ac pulchritudine, dilatatur. Si- 
nus maris, qui ante ipsam conspicitur, portui 
Beryteno liaud dissimilis est : quamvis ille et de- 
core et magnitudine, et celsitudine turrium amplior 
et spectabilior sit. Extra urbem ad geminum sa&- 
gite jactum conspicitur, in. quo, ut fert traditio, 
Christus Dominus quiescens Petrum et Joannem, 
sacrosanctos apostolos, in civitatem misit, ad pa« 
nes comparandos ; illi abeuntes, et. afferentes, una 


ἀπελθόντες, καὶ ἀγαγόντες αὐτοὺς ἅμα τῷ Σωτῆρι el; B eum Salvatore ad vicinum fontem, mille non am- 


thv πρόσεγγυς ὡσεὶ µίλιον ἓν χρήνην ἀπέλθοσαν ἐν fi 
ὁ Σωτὴρ Χαθίσας, xaX αὺν τοῖς ἁποστόλοις ἑστιασθεὶς, 
καὶ πιὼν ἐκ τοῦ ὕδατος, ηὐλόγησε τὴν πηγην, xal 
^ ἐστιν ἐπ᾿ ἀληθείᾳ ἕως τοῦ νῦν ἡ τοιαύτη πηγἡ δυσ. 
ἐχφραστον ὀρωμένη θέαµα μέσον γὰρ ἀναδιδομένη 
τῶν ἐχεῖ λειμώνων, θαυμαστόν τι χρῆμα, xal τερ- 
ψόθυμον τοῖς ὁδίταις ἑνδείχνυται. Λέγεται δὲ εἶναι 
ταύτην xal ἄδαθρον. Τὸ δὲ περὶ {αύτην χτίσµα xal 
σχήμά ἐστι τοιοῦτον. Πύργῳ περιθριγχώσαντες 
ὀχταγώνῳ οἱ πρώτως φιλοπονησάµενοι τὴν πηγὴν, 
εἰς oj µέτριον Όψος τὸν πύργον ἀνήγαγον, xai τὰ 
φαύτου φιαλώσαντες ἄχρα ἀνὰ τὰς γωνίας ἐπὶ τὰ 
χάτιόα τούτων τοῦ λειμῶνος µήχη ἐπὶ χαμαρῶν 
Ud», ἀμάρας ὑποχοιλάναντες, χρουνηδὺν ἐχχεῖσθαι 
τὸ ἀναθλιδόμενον ὕδωρ εἰργάσαντο, ὅπερ κχελαρι- 
σμοῖς ἐπηχοῦν, τοὺς περὶ τὴν κρήνην λειμῶνας 
συχνοῖς ἑπάρδει τοῖς νάµασι. Καὶ ἔστιν ὡς ἐξ áxó- 
πτου τοῦ πύργου εις ἐφιστάμενος «b συνχρεφὲς τῶν 
φυτῶν πετάλων «σαλευοµένων, xol iv. σταθηρᾷ µε- 
σηµθρίᾳ χαταφεχαζόμενον τὸ τοῦ λειμῶνος ὅλον στε- 


ϐ’, Ἐκχεῖθέν ἐστιν fj Πτολεμαῖς fov τὸ ΄Αχκα * 
ἡ δὲ πόλις αὕτη ἐστὶ µεγάλη, χαὶ πολυάνθρωπος 
πασῶὼν τῶν ἄλλων ὑπερχειμένη, f) πάσας τὰς ἀγω- 
ἵέμου; ὑποδέχεται ναῦς ἐν fj, πᾶς ὁ διὰ Χρισ-ὺν δε- 
νιτεύων λαὺς διά τε γῆς χαὶ θαλάττης ἐπιφοιτῇ. 
Κάντεῦθεν τοῦ ἀέρος φθειροµένου ὑπὸ τῆς τῶν 
ἐπηλύδων πολνπληθοῦς παρουσίας, ἀλληπάλληλοι 


plius paseibus distantem, profecti sunt : cum Chri- 
sius sedisset, convivatus cum apostolis, ex aqua 
bibit, fontique benedixit; et ad hsc tempora fons 
ille, si verum fateri volumus, miraculum est viden- - 
tibus, quod verbis exprimi non polest, namque 
in mediis, qui Ibidem latius effunduntur, pratis 
saliens, peregrinis in admiratione est, et. summo 
delectamento, dieiturque esse. profunditatis expers. 
Structura vero illios flguraque hzc est. Turri 
octangula circumsepientes, qui primi fontem ín eum 
prospectum redegerunt, in noo mediocrem altitu- 
dinem illam excitarunt, ejusdemque angulorum ex- 
tremitatibus, ad modum pbiale sccommodatis, ad 
sequales pratorum altitudines, in suwmiltatibus for- 
nicum sulcis excavatis, depresaam aquam in salien- 
tis speciem effundi procurarunt; qué cursu reso- 
naus, prata, fontem ambientis, frequentibus irrigat 
fluentis : et quandoque quispiam in turri tanquam 
in specula stans videre poterit densam plantarum 
congeriem, et, dum folia commoventur et meridies 
fervet, prati universam coropam irrigatam. 

9. Inde Ptolemais, sive Acce, sita est ; urbs iu- 
gens, et. copia hominum dives, aliis omnibus ex- 
celsior. Ea naves omnes onerarias excipit ; et in 
eam.pro Christo peregrinatores terra marique sese 
recipiunt. Hinc advenarum immense multitudinis 
accessu, dumaer corrumpitur, morhorum frequen- 
tium genera exitiali deseviunt clade ; tum odores 


νόσοι συµδαἰνουσι, xal τούτοις ἐπάγονται θάνατοι, D pessimi, ex aere palrescente funestum bominibus 


ἐξ ὧν δυσωδίαι, χἀντεῦθεν ὁ áhp ἐπιφέρεται [ῖσ. 
ἐπιφθείρετος], xat ἔστι τὸ xaxbv ἅμαχον ταύτη» 
τῆς πόλεως. Δεξιᾷ μέν ἐστιν dj Κάρμηλος καὶ ἡ 
παράλιος πασῶν τῆς Παλαιστίνης. Τὰ δὲ εὐώνυμα 
ταύτης τὴν Γαλιλαίαν xal τὴν Σαµάρειαν ἔχουσι. 
v. Πρώτως οὖν χατὰ τὴν Πτολεμαΐδα ἐστὶν d 
Σεμφωρ], πόλις τῆς Γαλιλαίας πάντη ἄοιχος σχεδὸν, 
μηδὲ λείφανον τῆς πρώην αὐτῆς εὐδαιμονίας ἐμ- 
φαίνουσα. Μετὰ δὲ ταύτην ἐστὶν dj Κανὰ, χαστὲλ- 
itg) πάντη μικρὸν, τὸ τέως νῦν ὀρώμενον, Ἔνθα 
τ) Ὁδωό ὁ Σωτὴρ εἰς οἶνον µετεποίησε. Καὶ οὕτως 
μέσον διαφόρων βουνῶν ἐπὶ τῷ βάθει τῆς ἐξ αὐτῶν 
φάραγγός fj Nazaphe πόλις τεθεµελίωταε, bo' f τὸ 
µέγα µυστήριον διὰ τοῦ ἀρχαγγέλου Γαθρηλ τῇ 


excidium afferunt : et tanta noxa non ita facilis 
expugnaiu est; nec remedium malo inveneris ur- 
bis dexter: partes Carmeium et maritimam Palæ- 
sting oram, sinistra: Galileam et Samariam  ha- 
hent. | 

10. Prima itaque post Ptolemaidem urbs Galilaeae 
Seimphori sita est, prorsus Inculia, atque inbabi 
tabilis, nullumque fere pristine bealtitatis prae se 
fert vestigium. Eam excipit Cana, castellum par- 
vum, ut nunc videnti objicitur. lbi aquam Salva- 
tor in vinum convertit. Tum inter varios colles - 
media, ad ima ab eisdem efformaue vallis, urbs 
Nazareth locum habet ; in qua. ingens per Gabrie- 
lem archangelum mysterium Deiparz Virgini an- 


935 


JOANNIS PHOCJE 


936 


nuntiatum 6st; propter magnam eL affluentem il- A IIap0£wp θεοτόχῳ εὐηγγελίσθη, διὰ μέγα xat πλού» 


lius misericordiam, qui ob nostram salutem homi- 
nein assumpsit Christus Deus poster. Statim atque 
primam hujusee ingentis oppidi portam ingressus 
fueris, archangeli Gabrielis templum offendes ; et in 
pusilla, circa læram partem altaris quod in tem- 
plo est, spelunca, fons przlucidas aquas effundens 
erumpit, in quem immaculatissima Deiparens, a 
sacerdotibus justo Josepho concredita, dum ab eo 
servatur , quotidie adveniens, aquam hauriebat ; 
sed a concepto Preecursore mense sexto, cum pro 
more aquatum venisset, primam a Gabriele salu- 
tationem accepit, turbataque, tota timens, in sedes 
Joseph regreditur ; ubi, Ave gratia plena, ab angelo 
audivit, et, Écce ancilla Domini, fiat mihi secundum 
verbum tuum, illi respondit, et hine Dei Verbum 
in veutfe suo purissimo accepit. Domus Joseph 
posumodum io puleherrimum templum immutata 
est ; in cujus laeva parte propo altare spelunca, non 
iu terre. visceribus psteus, sed superficie tenus 
hians. Os candido marmore  exornatur super picto- 
ris industria, angelus alig insistens, descendens ad 
matrem sine marito, leto nontio salutat, gravi 
graviter lanificio ἀθάίμα occurrens; et figuratur 
quidem, ac si eum ea colloqueretur : Virgini vero, 
insperato aspectu deterriig, statimque errore illo 
faciem alio avertenti, tautum non e manu purpura 
excidit ; quæ tremens, ferasque sese cubili prori- 
piens, afflui mulieri amicseque obvias fil, eamque ez 
intimi animi affectu. amplexibus fovet. Per os in 
speluncam ingressus, paucos admodum gradus de- 
scendis ; tun antiquam illam Josephi edem oculis 
lustras, in qoa, regressm a fonte Virgini, 2rchan- 
gelus, ut jam dixi, fausta. awnuntiavit. Est preter- 
ea eo in loco, in quo Annuntlatio facta est, ex ni- 
gro lapide crux," candido marmore incisa, et super 
eam altare; et & dextera altaris, pusilla ediculsa, 
jim qua semper virgo Deipara se continebat. In 
dexwa vero parte Annuntiationis alia conspicitur 
ædieula, lmwinis expers, quam Domipus noster 
Christus, regressus ex Agypto, usque ad Præ- 
cursorem  decollatum — iuculuisso fertur. Tunc 
enim , οἱ divina oracula tradunt, audiens Je- 
aus, quod Joannes exset 5, deserens Nagareth, ad 
habitandum Capharnaum κο contulit, Sequitur ju- 
gum, a diversis collibus effictum, et in eo superci- 
lium, 4 40ο deturbaturi erant. Judei Dominum εί 
jransiit ver medium eorum, εἰ abiit. Capharnaum *. 


σιον ἔλεος, τοῦ διά την ἡμῶν σωτηρίαν σαρχωθέν- 
τος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ἐν γοῦν τῷ εἰσιέναι 
τὴν πρώτην πύλην τῆν τοιαύτης Κωμοπόλεως ὑπάρ- 
χει vab; τοῦ ἀρχαγγέλου Γαθριήλ, Καὶ περὶ τὰ 
εὐώνυμα µέρη τοῦ Ev τῷ ναῷ θυσιαστηρίου ὁρᾶται 
μιχρὸν σκῄλαιον, iv. ᾧ πηγὴ ἀναθλυστάνει, διειδὶς 
ῥεῖθρον ἐκπτύόυσα, tv f, ἡ πανάχραντος θεοτόχας 6- 
πηνίχα ὑπὸ τῶν ἱερέων παραδοθεῖσα τῷ διλαίψ 
ἹἸωσὴφ, ἣν παρ) αὐτοῦ φυλαιτομένη χαθ᾽ ἑχάστην 
ἀπερχομένη, τὸ ὕδωρ ἀπήντλει, kv δὲ ἔκτῳ μηνὶ τῆς 
τοῦ Προδρόμου συλλήψεως, µέλλουαα τὸ ὕόωρ svvf- 
θως ἀΔρύσασθαι, «v πρῶτον ἀσπασμὸν ὑπὸ τοῦ Γα- 
6g) ἑδέξατο, xai διαταραχθεῖσα σύντρομος εἰς 
οἰκίαν τοῦ Ἰωσὴφ ἀπῆλθεν, ἐν fj τὸ, Χαΐρε χεχαρι- 
τωµένη, παρὰ τοῦ ἀγγέλου ἐπήχουσε, καὶ τὸ, 
Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου, vtvottó uox χατά τὸ ῥῆρά σου, 
πρὸς αὐτὸν ἀντέφησε, χἀντεῦθεν τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον 
ἐν τῇ παναμώμῳ ταύτης ἐδέξατο vrbot. Αὗτη d 
τοῦ Ἰωσὴφ οἰχία μετὰ ταῦτα εἰς ναὺν μετεσχ:υά» 
σθη περικαλλῆ, οὗπερ τὸ εὐώνομον µέρος ἑγγύς 
που περὶ tb θυσιαστήριον ὑπάρχει σπήλαιον, οὗ 
χατὰ τὸ βάθος τῆς γῆς ἠνεῳγμένον, ἀλλ' ἐπιπολαίως 
φαινόµενον, οὗ τὸ στόµιον λευχοῖς µαρμάροις πτ- 
ριχαλλύνεται. Καὶ τούτου ὕπερ διὰ τῆς τοῦ ζωγρά, 
φου χειρὸς ὑπόπτερος ἄγγελος κατελθὼν, παρὰ 
τὴν ἄνευ συνοίχου μητέρα µήπω γενομένην εὖαγ- 
γελίοις ἀσπάζεται, σεμνῇ σεμνῶς ταλασιουρχούσῃ 
περιτυχὼν, xal σχηματίζεται μὲν οἵατις πρὸς taU» 
την διαλεγόµενος, ἑκπλαγείσης δὲ πρὸς τὴν ἀνέλπιν 
στον θέαν, ἀθρόως τε τῷ θορύδθφ µεταστραφείτης, 
μιχροῦ τῆς χειρὸς ἐξέπεσεν dj πορφύραρ f| χαὶ τοῦ 
θαλάμου ἑξιοῦσα σὺν φόδῳ, Υυναιχὶ συγγενεῖ xal 
φίλῃ, προσυπαντᾷ χαὶ ἁσπασμοῖς δεζᾷωῦται ταύτην 
φιλίοις. Εἰσελθὼν οὖν τοῦ σιόµατος ἔσωθεν τοῦ στην 
λαΐον, χατέρχῃ βαθμίδας ὀλίγας, καὶ οὕτως ὀρᾷς 
εν πάλαι ταύτην ἐχείνην οἰκείαν τοῦ Ἱωσὴφ, ἐφ' 
Tj μετὰ τὸ ὑπυστραφῆναι ἀπὰ src πηγῆς τῇ Παρθένῳ 
ὁ ἀρχάγγελο:, χκαθὼς ἔφην, ταύτην ἐὐηγγελίσατο. 
Ἔστιν οὖν χατὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον, xa0' ὃν ὁ εὐαγ- 
γελισμὸς Τέγονε, Σταυρὸς ἐκ λίθου µέλανος byxet 
χολλαμµένος ἐπὶ λευχῷ µαρµάρῳ, καὶ Όπερθεν «ód- 
του θυσιαστήριον, xai ἓν τοῖς δεξιοῖς µέρεσι τοῦ 
αὐτοῦ θνσιαστηρίου μιχρὸς οἰκίσχος ἑμφαίνεται, ix 
ᾧ fj ἀειπάρθενος Θεοτόκος ἐθαλαμεύετο. "Ev δὲ τῷ 
ἀριστερῷ μέρει τοῦ εὐαγγελισμοῦ, ἕτερο: θεωρεῖται 
οἰχίσχος ἀφώτιστος. Ἐν «q ὁ δεσπότης ἡμῶν Χρι- 
στὸς μετὰ τὴν E& ΑΙγύπτου ἐπάνοδον οἰχῆσαι λέγε» 


ται, µέχρι τῆς τοῦ Προδρόμου ἀποτομῆς. Τότε Υὰρ, καθώς φασι τὰ Ἱερὰ λόγια, ἀκούσας ὁ Ἱτσοῦς. ὅτι 
Ἰωάννης παρεδόθη, καταλιπὼν τὴν Ναζαρὲτ, («nos τὴν Καπερναούμ. Eiívá ἐστι] ζωγὸς ὑπὸ διαφό» 
βων βουνῶν συμπληρούμενος, iv Q καὶ f ὀφρὺς, dq ἧς ἔμελλον οἱ Ἰουδαῖοι χαταχρηµνίσαι τὸν Κύ: 
ριον, καὶ ἀιῆλθεν Ex. μέσου αὐτῶν, xal ἑπορεύθη εἰς Καπερναούμ. 


44. Jugo subest. planities agua , in qua conter- 
minas rupi partes occupat mons Thaborius, ter- 
resire celum oblectamentum animi, et recle sen- 
Gentium hominum oculorum delicie ; namque divina 
. gratia montem inumbrat, qui spiritale gaudium 


1! Matth. iv, 19. 3 Luc. iv, 50, 24. 


ια’. Μετὰ τὸν ζυγὸν ἐχεῖνόν ἐστι µεγάλη πεδιὰς, 
be" f] πεδιάδι πρὸς τὰ πρόσεγγυς τοῦ ζυγοῦ t5 θα- 
θώριον ὄρος ἐστὶν, ὁ ἐπίγειος οὐρανὸς, τὸ τῆς φυχῆς 
ἀγαλλίαμα, xai ὀφθαλμῶν ὁρθοδόξων ἀνθρώπων 
ἐν τρύφημµα. Kot γὰρ θεῖἀ τις χάρις ἐπισχιάξοψαςα 








! 


931 


DESCRIPTIO TERRE SANCTE. 


938 


τῷ ὄρει πρόσεστιν, ὃ xai χαρὰν ἁποπνέει mvcupa- A spirat. Collis est rotundus et moderate sese erigens. 


τιχήν. Ἔστιν οὖν ὁ βουνὸς στρογγύλος xal μετρίως 
ὑψούμενος. Εἰσὶ δὲ χατὰ τὴν αὐτοῦ κορυφὴν μοναὶ 
δύο, ἐφ᾽ ἃς ἐν ἀλλογλώσσῳ ὕμνῳ Χριστιανοὶ ὁμότρο- 
ποι τὸ θεῖον ἐξευμενίδουσε, χαὶ χαθ) ἣν μὲν ἡ Σω- 
τήριος Υέγονε Μεταµόρφωσις τοῦ Χριστοῦ, Λατίνων 
μοναχῶν ὑπάρχει πληθύς. "Ev bb τῇ ἀριστερᾷ 
ol καθ ἡμᾶς Ναζηραῖοι τὸν ἱερὸν ἐχεῖνον χῶ- 
pov ἁγιαζόμενοι ἁγιάζουσι. Ἡ δὲ Σωτήριος τοῦ 
Χριστοῦ Μεταµόρφωσις ἐν τῇ κορυφῇ Ὑέγονε τοῦ 
βουνοῦ, χαθ᾽ ἣν xaX τῶν Λατίνων ἐστὶ μονὴ, ἧς ἐν 
τῷ τοῦ θεοῦ [ῖσ. ναοῦ] θυσιαστηρίῳ ἑστὶν ὁ τόπος, 
ἐφ᾽ ᾧ ὁ Κύριος μετεμορφώθη ἀνὰ μέσον Ἡλιοῦ xal 
Μωῦσέως, καὶ τῶν τριῶν αὐτοῦ προχρίτων µαθη- 
τῶν, Πέτρου τε χαὶ Ἰωάννου xa! Ἰαχώδου. Ὑπάρχει 


in vertice duo exstructa sunt monasteria ; in his 
extranex lingue laudibus Christiani, solitariam 
vitam amplexati, Numen propitium reddunt, Mo- 
nasterium, in. quo salutaris Christi Transfiguratio 
accidit, Latinorum monachorum multitudo tenet ; 
levum, qui nostra consuetudine monachum indue- 
runt. Nazareni sacrosanctum illum locum sanctifi- 
cati sanctificant. Salutaris Christi Transfiguratio 
in vertice collis evenit, ubi Latinorum monasterium 
visitur; in cujus divino eltari Dominüs . inter Eliani 
et Moysen, ac tres prcipuos discipulos, Petrum, 
Joannem, et Jacobum, transfiguratus est. Locus 
æreis cancellis circumsepitur. Ubi vero steterunt 
Domini pedes, przcandidus umbo spectatur, et in 


δὲ ὁ χῶρος ἐκεῖνος ὑπὸ χαλκείων χιγχλίδων περι- B illius medio figura divine crucis, ex qua haud 


θριγγούµενος. Εφ) ὃν δὲ τόπον ἔστησαν οἱ τοῦ Κυ- 
ρίου πόδες, ὁρᾶται ὀμφάλιον πάνυ λευχὸν, ἐν ᾧ µάέ- 
σον ἑχτύπωσις θείου Στανροῦ, ἐξ fc ἄῤῥητος εὖω- 
δία ἐχπνέουσα, τῶν προσιόντων χατευφραίνει τὴν 
ὄσφρῆσιν. Ἔξωθεν 0:257, µονῆς, ὡσεὶ λίθου βολῆς, 
ἔστι μιχρὸν σπήλαιον, ἐν ᾧ μετὰ τὴν φριχτὴν Μετα- 
µόρφωσιν, εἰσελθὼν ὁ Χριστὸς, τοὺς μαθητὰς ἕνε- 
τείλατο, μηδενὶ εἰπεῖν αὐτοὺς τὸ ὅραµα, μέχρις ἂν 
ix νεχρὼν ἁραστῇ. Περὶ δὲ τὸ ἀρχτῷον µέρος τοῦ 
ὄρους ὑπάρλει τὸ τοῦ Μελχισεδὲκ σπῄήλαιον, ὅπερ 
ἐστὶν ἀξιοθέατον" τέτρωται γὰρ ἐὶς διαφόρους ὁπὰς, 
καὶ αἰσὶν ἓν αὐτῷ ὑπερφα, χαὶ ὑπόγαια, χαὶ διά- 
φορα οἰχήματα «eV χελλία εἰς ἀσχητῶν καταμονὰς 


facilis enarratu odor emanans, advenientlum nares 
delectat. Extra monasterium, ad jactum lapidis, 
pusilla aperitur spelunca, in quam post admirabi- 
lem Transfigarationem Dominus ingressus, disci- 
pulis przecepit, ne cuipiam dicerent visionem, donec 
ipse a morfuis resurgeret. Ad borealem partem 
montis, Melchisedeci spelunca conspicitur, digna 
qui? ab omnibus videatur, diversis undique fura- 
minibus potens : in eaque loca superiora, οἱ sub. 
terranes, et varie babitationes, et cella jn Asco- 
tarum ministeria exercitiaque dispertiuntur ; et 
multi ingentium sanctorum, exercitationis suæ cur- 
suminillis absolverunt. Speluneam propeest templum, 


χρηματίζοντα, εἰς & xal πολλοὶ τῶν μεγάλων ἁγίων C eodem. illo in loco, In quo Abrabz occurrens Mel. 


τὸν ἀσχητιχὸν δρόµον δι]νυσαν. ΕΥγὺς τοῦ σπηλαίου 
τούτου ἐστὶ ναὺς, xav' αὐτὸν Bh τὸν τόπον, εἰς ὃν 
ἀπὸ τῆς χοπῆς τὸν ᾿Αθραὰμ ἀποστρέφοντα ὁ Μελχι- 
σεδὶχ συναντῄσας, xai ἑδλργήσας ἐξένισεν. "Amb 
τοῦ τοιούτου ἁγίου βουνοῦ πρὸς τὴν πρώτην ἆνατο- 
Ahv ἀτενίσας, τὰ ἔλη xai τὴν φάραγγα ὄψει τοῦ ἐν 
ποταμοῖς ἁγιωτάτου ἸἹορδάνου. Ἐπὶ πλέον δὲ τὸν 
ὀφθαλμὸν ἐχτείνας τὰ τοῦ Λιδάνου πρὺς ἀνίσχοντα 
Βλέποντα Ίλιον µέρη θεάσῃ, χαὶ δύο μεγάλους βου- 
νοὺς ὧν µέσον ἡ Δαμασχὸς ἵδρυται. Παρεχχλίνας δὲ 
μικρὸν πρὸς «b εὐωνυμώτατον µέρος τοῦ Ἰορδάνου 
τὸν ὀφθαλμὸν, ὁρᾷς τὴν Τιδερ.ἀδαθάλασσαν πάνν xa- 
θαρῶς xal ἀνενοχλήτως, fic bv τῷ ἀντιπέραθεν µέρει 
μικρόν τι ὕψωμα ἐμφαίνεται χώματος, ἓν ᾧ τοὺς 
ἄρτνυς ὁ Zwthp ηὐλόγησε, καὶ τοὺς πενταχισχιλίους 
ἑφώμισε, μετὰ δὲ τὴν ἀνάστασιν τοῖς μαθηταῖς συν- 
Πρίστησεν, iv τῇ τῶν ἑκατὸν πεντήχοντα τριῶν 
ἰχθύων ἄγρᾳ. Κατα δὲ τὸ ἀρχτῷον µέρος ποῦ αὖ- 
τοῦ βουνοῦ, ἕτερος τὴν πεδιάδα ἐχείνην περιζωννύει 
ζυγὸς, ὡσεὶ δώδεκα σταδίων διάστηµα ἡ xal πλεῖον 
αὐτοῦ διαιρούµενον. Ὑπάρχει δὲ ἐν τοῖς αὐτοῦ xa- 
ταχύµασιν fj πόλις Ναεὶμ, εἰς fjv ὁ Κύριος τὸν τῆς 
χήρας υἱὸν ix νεχρῶν Ἠγειρεν. Ἐν δὲ τῷ 4ἄνατολι- 
χωτέρῳ µέρει τῆς αὐτῆς πόλεως ὁρᾶται τὸ χωρίον 


chisedec, reverienti a cæde, benedixit, hospitio- 
que eumdem excepit. Ex hoc colle, ad primos 
solis ortus aciem oculorum (intendens, paludes, 
vallemque , sanctissimi Jordanis inter fluvios, et, 
si ulterius aciem direxeyis, partes Libani, ad orien- 
tem solem vertentes, intueberis; shnulque et duos 
ingentes montes, in. quorum medio Damascus col- 
locatur. Declinans vero paululum ad sinistram Jor- 
danis oculos, Tiberiadis mare perquam clare ac 
sine ullo impedimento spectabis. Cujus in adversa 
parte parvus agger attollitor, in. eoque Salvator 
panibus benedixit, et quioque millia hominum 
exsaturavit, ét post resurrectionem una cum disci- 
pulis, post centum quinquaginta trium piscium ca- 
pturam, pransus est. Ejusdem montis ad septentrio- 
nalem partem, aliud Jugum planitiem cingit, duo- 
decim stadiorum ferme intervallo et amplius etiam 
subdivisum. In illius excursu jacet urbs Naim, in 
qua Dominus filium vidus ex mortuis in vitam re- 
voeavit. In orientalis civitatis parte, oppidum vi- 
situar Aendor. Inter Thaborium, Naím, et Aendor, 
torrens Cisson perfluit, de quo sit David: Fac 
illis sicut Madian εἰ έφαγα, sicut. Jabin in torrente 
Cisson : disperierunt in Aendor *. 


"Asvbiop, μέσον δὲ τοῦ θαδὼρ τῆς Naslp «e xal τοῦ ᾿Αενδὼρ περιῤῥέει ὁ γείµαῤῥος Κίσσων, περὶ οὗ 
Φῆσιν ὁ Aa6l5 - Ποίησον αὐτοὺς ὡς τὴν Μαδιὰμ xal τῷ Σισάρᾳ, ὡς τὸ ᾿]αδεὶμ ἐν τῷ χειμάῤῥῳ Κισ- 


σών * ἑξωλοθρεύθησαν ἐν Αεγδώρ. 


5 Psal. xxxii, 10. | 
PaTROL. GR. CXXXILI, 


30 


939 


129. Unius diei spatio urbs Sebaste distat, ab A 


Herode Tetrarcba in honorem Caesaris restituta. In 
ea venerandum caput majoris inter natos mulierum, 
Joannis Baptiste, minor Herodes, inter convivan- 
dum, abscidit. In media civitate carcer esi; in 
quem, dum Herodiadem ille reprehenderet, conje- 
ctus, capiteque imminutus. Carcer subterraneus 
est, et v.ginti gradibus iu eum  descenditur : in 
cujus medio altare erigitur, ubi a spiculatore capite 
obtruncatus est. Α dextera altaris, urnula visitur, 
in qua sancti Zacharim, Præcursoris patris, cor- 
pus servatum fuerat ; a læva, altera urnula, in qua 
corpus sancte Elisabetz, ejusdem matris, jacet : 
quemadmodum et ;in utrisque carceris lateribus, 
variorum sanctoruin reliquiz, et discipulorum Præ- 


JOANNIS PHOCJE 


940 

iß. Καὶ μεθ ἡμέρας μιᾶς διάατ ]μά ἐστιν ἡ Σε- 
6aczh πόλις, ἣν Ἠρώλης 6 Τετράρχης εἰς τιμὴν 
τοῦ Καΐσαρος ἀνεχαίνισεν. Ἐν fj καὶ τὴν τιµίαν xc- 
φαλὴν τοῦ ἓν γεννητοῖς γυναικῶν μείζονος Ἰωάννου 
τοῦ Βαπτιστοῦ, bv τῷ αὐτοῦ συμποσίῳ ὁ μιχρὶς 
Ἡρώδης ἀπέτεμεν, "Ἔστιν οὖν μέσον τῆς τοιαύτης 
πόλεως dj φυλαχὴ. εἰς fv ἑνεθλήθη τῶν ες Ἡρω- 
δ:άδος ἕνεχα ἑλεγμῶν, ἐφ᾽ fj καὶ τὴν χεφαλὴν ἆἁπ- 
ετµήθη. Ἡ δὲ τοιαύτη φυλαχή ἔστιν ὑπὸ τὴν rij», 
ἔχουσα βαθμίδας Ex τῶν ἄνωθεν ἕως αὑτῆς εἴχοσι, 
ἐν δὲ τῷ µέσῳ αὐτῆς ὑπάρχει θυσιαστήριον περὶ 
τὺν τόπον, xa0* ὃν ἀπεχεφαλίαθη ὑπὸ τοῦ σπεχουλά- 
τορος. Δεξιᾷ δὲ τοῦ τοιούτου θυσιαστηρίου ἕἔστιλαρ. 


νάχιον, εἰς ὃ ἑτεθησαύριστο τὸ σῶμα τοῦ ἁγίω' 


Ζαχαρίου τοῦ πατρὸς τοῦ Προδρόμου. Ἐν δὲ τῷ 


cursoris, quiescunt. Supra carcerem templum as- B εὐωνύμῳ ἕτερον λαρνάχιον, ἓν ᾧ ἐστι χείμενον τὴ 


surgit, etin eo urnx dux, ex candido marmore ex- 
cis ; quarum dextera combusti corporis venerandi 
Procursoris cineres, altera Eliszi propletze corpus 
conünet: supraque ia aureo vase, sinistra Pracur- 
soris manus, quaquaversum et ipsa auro obducta. 
la medie et superioris partis civitatis colle, anti- 
quitus erat Herodis regia; ubi et convivium appa- 
ratum fuit, et exsecranda illa puella saltavit, et 
saltationis praemium, sacrosanctum Boptistee caput 
reiulit : nunc vero locus ille Graecorum monasterium 
cst. Templum monasterii trullatum ; et in læva al- 
taris. parte. cellula, etin ejus medio ex marmore 
umbo in longe altissima fossa conspicitur, in quo 
prima venerandi et angelis reverendi capitis Pr:e- 
eursoris iuventio fuit, quod eo loci ab Herodiade 
defossum latebat. 


σῶμα τῆς ἁγίας Ἑλισάδετ τῆς µητέρος αὐτοῦ. Ἐν 


δ' ἀμφοτέραις ταῖς τῆς φυλαχῆς πλευραῖς ἑναπόχειν- 


ται διαφόρων ἁγίων λείψανα χαὶ τῶν μαθητῶν τοῦ 
Προδρόμου. Ὕπερθεν δὲ τῆς φυλαχῆς ὑπάρχει ναὺς, 
εἰς ὃν ἔγχεινται λάρνακες δύο, ἀπὺ λευχοῦ λατοµη- 
θέντες µαρμάρον, ὧν τὸ δεξιώτερον ἔχεί χόνιν τοῦ 
ἁποτεφρωθέντος σώματος τοῦ τιµίου Πρ.δόµου, τὸ δὲ 
ἕτερον τὸ σῶμα τοῦ προφήἠτου Ἐλισαίου. Πρόκειται 
δ) ὕπερθεν τούτου ἑντὸς χρυσέου σχεύους ἡ εὐώνν- 
poc τοῦ Προδρόμου χεὶρ, χρυσῷ πάντοθεν καὶ αὐτὴ 
περιχεχαλυμµένη. Ἐν δὲ τῷ ὑψηλοτέρῳ μέρει τῆς 
πόλεως ἔστι χατὰ τὴν µέσην αὐτῆς Υηόλοφος, ἐν à 
πάλαι μὲν ἣν τὸ τοῦ Ἡρώδου παλάτιον, ἕνθα xal τὸ 
συµπόπιον γέγονε, χαὶ ἡ μιαρὰ χόρη ἑχείνη ὀρχῇ- 
cato, xal ἆθλον τῆς ὀρχήσεως τὴν ἱερὰν κεφαλὴν 
τοῦ Βαπτιστοῦ εἴληφε. Nov δὲ à τοιοῦτος τόπος έ- 


Ίονε "Popgatxby µοναστήριον * ὑπάρχει οὖν ὁ ναὸς τῆς τοιαύτης μονῆς τρουλλωτός. Ἐν δὲ τῷ εὐωνύμφ 
μέρει τοῦ θυσιαστηρίου ἐστὶ χελλίον μικρὺν, οὗ μέσον ὁρᾶται Ex. μαρμάρου ὀμφάλιον, ἐπὶ βαθυτάτῳ 
σφόδρα ὀρύγματι χείµενον, by ᾧ fj πρώτη εὗρεσις τῆς τιµίας χεφαλῆς, χαὶ ἀγγέλοις αἰδεσίμου τοῦ Προ- 
δρόμου Υέγονεν, f y τῷ τόπῳ ἑκείνῳ ἐχώσθη ὑτὸ τῆς Ἡρωδιάδος. 


45. Excurrenti deinceps stadia ferine quindecim, 
Samaritanorum metropolis Sichbar obvia fit, cui 
postmodum Neapoli nomen fuit, inter duos montes 
sita, quorum pedibus, fundamentis ipsa suis, qua 
se longius extendit, inbzret. In dexteriore montium 
(Samaritauorum ea traditio est) Deus Abrahamo 
responsum dedit, et Isaacum in sacrificium petiit ; 
ei patriarcha, ut iidem existimant, licet ipsi quid 


v. Elsa μετὰ παραδρομὴν σταδίων ὡσεὶ δέχα xol 
πέντε ἐστιν fj τῶν Σαμαρέων µητρόπολις Σιχὰρ, ἡ 
μετὰ ταῦτα χληθεἶσα Νεάπολις, χειμένη μέσον δύο 
βουνῶν, ἀμφοτέρων περιαπτοµένη τῷ θεµελίῳ ἐπὶ 
µήχει τοὺς πρόποδας. "Qv τὸ δεξιώτερον ὑπάρχει 
τὸ ὄρος ἐν (p οἱ Σαμαρεῖς λέχουσι χρηµατίσαι τῷ 
᾿Αδραὰμ τὸν θεὸν, χαὶ τὴν Ovclav ζητῆσαι τοῦ 
Ἰσαὰχ, xal iv αὐτῷ ταύτην τελέσαι, ὅσον τὸ χατ’ 


dicant nesciant, in eo hostiam immolavit; mons D αὐτοὺς, τὸν Πατριάρχην, x&v οὐκ οἴδασι τί λέγουσι. 


etenim ille divinus, Golgothaz Lithostrotum est, in 
quo salutarem passionem Salvator mundi pertulit. 
Ad pedes montis conspicitur ager, a Jacobo, Jose- 
pho filio exbibitus : in. agro Jacobi, puteus ubi 
Dominus labore delassatus quievit, et Samaritanz, 
quie sacrum prosequitur Evangelium, elocutus est. 
De hoc eodem monte mulier Domino dixerat : Pa- 


tres nostri in monte hoc adoraverunt *. Et Dominus, 


quanam ratione iis qui in spiritu et veritate adorant, 
Deus pracolendus sj, colloquio illo omnes edo- 
cuit. 


& Joan. 1v, 20. 


Τὸ γὰρ ὄρος ἐχεῖνο τὸ θεῖόν ἐστι λιθόστρωτον τοῦ 
Γολγοθᾶ, ἐν ᾧ τὸ σωτήριον πάθος ὁ τοῦ χόσµου Σω- 
«hp ὑπέμεινεν. Ἑν δὲ τοῖς τοῦ βουνοῦ προπόδοις 
ἑστὶ τὸ χωρίον, ὃ δέδωχεν Ἰαχὼδ Ἰωσὴφ τῷ vli 
αὑτοῦ, iv ᾧ ἐστι καὶ τὸ τοῦ αὐτοῦ Ἰαχὼθ φρέαρ, 
ἔνθα 6 Κύριος χεχοπιαχὼς ἐχάθισε, xol τῇ Σαμαρί- 
τιδι διελέχθη, ἃ τὸ ἱερὸν ἔξεισιν Βὐαγγέλιον. Περὶ 
τοῦ τοιούτου βουνοῦ ἔφησεν fj vuvh πρὸς τὸν KU- 
ριον * Οἱ αατέρες ἡμῶν ἐν τῷ δρει τούτῳ xpoos- 
xórncav. Καὶ ὁ Κύριος πῶς δεῖ προσκυνεῖν τοὺς Ev 
πνεύµατι xal ἀληθείᾳ προαχυνοῦντας, διὰ τῆς xplk 
ἐχείνην ὁμιλίας πᾶσιν ἐδίδαξεν, 














| 


941 


εἰσι ατάδια ὀγδοήχοντα τέσσαρα, ὧν ἡ διόδος πᾶσα 
λιθόστρωτος, xal ταῦτα χατάξηρος οὖσα ἡ πᾶσα 
τοιαύτη χώρα, xàl αὐχμηρά ἐστι xal χατάµπελος 
xai ὑπόδενδρος, 1j δὰ ἁγία πόλις χεἶται μέσον δια- 
φόρων φαράγγων, xai βουνῶν, καὶ ἐστὶ τὸ iv αὐτῇ 
θεωρούμενον θαυμαστόν. Ἐν ταύτῃ γὰρ ὕπερανε- 
στηχυῖα ὁρᾶται dj πόλις χαὶ χθαμαλὴ, πρὸς Υὰρ 
τὴν τῆς Ἰουδαίας χώραν ἑἐστὶν ὑπερχειμένη, πρὸς 
δὲ τὰ ἑχόμενα ταύτης Υηόλοφα χθαμαλίξεται. Εἰς 
γὰρ δύο µέρη ὁ θεῖος οὗτος διαιρεῖται χῶρος, xal 
πρὸς μὲν τὸ τοῦ δεξιοῦ βουνοῦ χθαµαλώτερον γέρος 
ἡ ἁγία πόλις ἐφίδρνται, fc ὁ περίδολος µέχρι τῆς 
φάραγγος χαταντᾷ, τὸ δ' ὕπερθεν ταύτης ἐστὶν ὅλον 
ὑπάμπελον, kv ip καὶ ὁ λιθασμὸς τοῦ πρωτοµάριν- 
poc ἁγίου Στεφάνου ἐγένετο. Τὸ δὲ τούτου εὐώνυμον, 
χαὶ τῆς φάραγγος πέραθεν τὸ τοῦ Ἑλαιῶνος ὄρος 
ὑπάρχει, ἔνθα ὁ Κύριος πολλάχις ἐμφιλοχωρήσας, 
τὸν ὅλον ἐχεῖνον χαθηγίασε τόπον τῇ προσενυχῇ, τῇ 
διδασχαλίᾳ, χαὶ τέλος τῇ θείᾳ πρὸς τὸν ἹἩατέρα 
ἀναλήψει αὐτοῦ, Ἡ δὲ ἁγία Σιὼν ἔμπροσθεν τῆς 
ἁγίας πὐλεώς ἐστι, χειµένη περὶ τὰ δεξιὰ µέρη 
αὐτῆς. Ἔχει οὖν ἡ ταύτης περιγραφὴ οὕτως. "Eott 
καστέλλιον, iv d ὑπάρχει dj ἁγία Σιὼν, ἡ μΊτηρ 
τῶν Ἐχχκλησιῶν' ἆ δὲ τοιοῦτος ναός ἐστι πάµµεχγας, 
χωλινδρωτὸν ἔχων τὴν ὀροφήν, Οὗ εἰσελθόντος τὰς 
ὡραίας πύλας, ἔστι χατὰ τὸ εὐνώνυμον µέρος οἰχία 
τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, tv f, ἡ ὑπεραγία 
Θεοτόχος μετὰ τὴν ἀνάστασιν χατέμενεν * ἔνθα xal 
ἑχοιμήθη. Καὶ ἔστιν ἐν τῷ τόπῳ ἑχείνῳ χελλίον διὰ 
σιδηρέων χιγχλίδων περιθριγγούµενον, xai iv τῷ 
κόπῳ, lv ᾧ τὴν παναγίαν αὐτῆς duyhv παρέθετο τῷ 
Tiꝙ xai θεῷ, ὀμφάλια δύο. Δεξιᾷ δὲ τοῦ τοισύτου 
νἀοῦ ἐστι πρὸς τὸ δεξιώτερον µέρος τοῦ θυσιαστη- 
ρίου τὸ ὑπερῷον, ἔχων τὴν ἄνοδον διὰ βαθμίδων 
£a'. Ὑπάρχει οὖν ὁ τοιοῦτος vab; τετραχάµαρος 
τρουλλωτός, Ἐν δὲ τῷ εὐωνύμῳ μέρει τοῦ ὑπερῴου 


ὁρᾶται ὁ τόπος, ἕνθα γέγονεν ὁ δεσποτιχὸς δεἴπνος. 


Κάὶ ἐν τῷ póaxt τοῦ βήματος fj πρὸς τοὺς ἀποστό- 
λους χάθοδος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ὑποχάτωθεν δὲ 
toU τοιούτου ναοῦ γἐγονεν ὁ νιπτήρ ' χαὶ ἀχτικρὺ 
τούτου ἐστὶ ναὺς, ἔνθα τὸ οἴχημα fv, bv ᾧ τῶν Ov- 
pov κχεχλεισµένων ὁ Χριστὸς εἰσῆλθεν πρὸς τοὺς 
ἀποστόλους, Ἔνθα μετὰ τὸ λιθασθῆναι ὁ πρωτο- 
μάρτυρ Στέφανος τέθαπται, καὶ παρὰ τοῦ Γαμα- 
λιὴλ µετετέθη εἰς ἕτερον τόπον. 'O δὲ λεγόμενος 
τοῦ Δαθὶδικύργος χεῖται περὶ τὸ ἀρχτῷον µέρος τῆς 
πόλεως, xat ἔστιν ὁ πύργος παμμµεγεθέστατος, xai 
χἂν τοῦ Δαθὶδ παρὰ πάντων τῶν tv Ἱερουσαλὴμ 
ὠμολόγηται, ἁλλ᾽ ἔμοιχε, ὡς οἶμαι, δι) εὐλόγους 
ἀμφιδάλλεται αἰτίας. Καὶ γὰρ διὰ ξεστοῦ λίθου λευ- 
κοῦ ὁ Ἰώσηπος τὸν το.οῦτον πύργον ἱστορεῖ γενέ- 
σθαι, τόν τε vabv, xal τοὺς ἑτέρους ἐς ὕστερον δύο 
πύργους παρὰ τοῦ Ἡρώδου εἰς ὄνομα ᾧ χσαΐλου, καὶ 
Μαριάμης χτισθέντας. 'O δὲ Ex κοινοῦ λίθου ἀνεγη” 
γερµένος ὁρᾶται. Kal ἴσως ὁ νῦν ὁρώμενος ἐπὶ τοῦ 
παλαιτάτου θεμέλιος πύργον ἀνῳχοδόμηται, Ἐχόμενα 
τούτου ὑπάρχει ἡ πρὸς τὴν πόλιν φέρουσα πύλη, ἣν 
εἰσελθὼν. πορεύσῃ πλατεῖαν ὁδὸν, fj; δεξιᾷ πλησίον 


DESCRIPTIO TERRJR SANCTE. 
ιδ’. Απὸ τῆς Σαµαρείας ἕως τῆς ἁγίας πόλεώς A 


942 

44. Α Samaria ad sacram civitatem stadia nu» 
meraniur quatuor et octoginta. Via est omnis la- 
pidibus strata, et, licet tota ea regio siccitate are- 
scat et squalea!, ubique tamen viribus et arbori- 
bus constipatur. Sancta civitas variis vallibus et 
montibus circumsepitur, nec admiratione caret, 
quod in ea spectatur; eodem enim temporis mo- 
mento, et superemineos eL depressa apparet : 
namque si Judææ oram inspexeris, supereminet ; 
sí colles illi adhsrentes, complanatur. Divinus 
quippe locus ia partes duas dividitur, et ad montis 
dexterí partem decliviorem sancta civitas fundatur ; 
cujus anibitus ad vallem usque diffunditur; pars 
illius superior tota vitibus consita est, ubi sauctus 
protomartyr Stephanes lapidibus obrutus, levam 


B illius partem trans vallem mons Olivarum occupat ; 


quem Dominus frequenter invisens, et iu eo im- 
morans, universum sanctitate replevit, oratione, 
predicatione, et demum sacrosancta sua ad Patrem 
ascensione. Sancta vero Sion ante sanctam urbem 
sedem: sibi habet, ad partem illius dexteram jacens, 
Cujus descriptio hzec fuerit : Castellum est, in quo 
sancta Sion, Ecclesiarum mater, collocatur; pre- 
grandi magnitudine ecclesia conspicua est ; tectum - 
in proceritatem squaliter orbiculatam effingitur ; 
cujus speciosas portas ingresso tibi, ad partem ke- 
vam objicitur sancti Joannis Theologi domus, in 
qua sanctissima Deipara post resurrectionem com- 
morabatur, ubi et mortem obiit; . visiturque ibidem 
cellula ferreis cancellis circummunita , et In. loco, 
ubi sanctissimam animam Deo Filioque reddidit, 
umbones binl. Dextera templi, ad. dexteriorem par- 
tem altaris, coenacu'um, in quod gradibus uno et 
sexaginta ascenditur. Templum quatuor fornices 
et trullam habet. Insinistra parte coenaculi, locus, 
in quo facta est Dominica ccena; in Bematis mytulo, 
saucti Spiritus in Apostolos descensus. Jn templi 
inferiore parte Christus pedes apostolorum lavit, 
cujus loco adverso templum erigitur; in eo domus, 
in quam Christus januis clausis ad apostolos introi- 
vit; ubi post lapidationem protomartyr Stephanus 


- sepultus est, tum alio a Gainaliele  avectus. Davidis 


inrris in septentrionali urbis parte sita est, Immani 
magnitudine superbiens; et licet ab Hierosolomy- | 


D tanis accolis asseratur esse Davidis, a me non im- 


probabili, ut reor, ratione in dubium vertitur : 
namque turrim Davidis ex rasili albo Japide exstru- 
ctam fuisse, templum et alias duas turres postea 
ab Herode in honorem Phaszli οἱ Mariamnz exa- 
dificatas Josephus feri; at, quze modo visitur, ex 
commuri lapide constructa est. Et forte, quam 
nunc intuemur, super vetustissimz tnrris funda- 
menta assurgit. Prope turrim, qua ad urbem ducit, 
porta, quam ingresso, lata platea iter aperit, in cu- 
jus leva parte regiis palatiis sancti Pauis nostri 
Sabhæ Metochium auli::e!, Viam, ad sagitt ja- 
ctem, emensus, celebre Dominici Sepulcri templum 
reperies; cujus nou alia figura fuerit, quam quaa 
variis scripto mandatur. Spelunca in Dominici core 


243 


JOANNIS PHOCAE 


944 


poris sepulerum conversa, duas in partes sejuugi- A τῶν ᾿Ρηγιχῶν ἀναχτόρων πέπηγε «b. µετόχιον τοῦ 


tur; quarum in una lapis revolutus repositus, can- 
didis marmoribus custoditur ; 1o altera ad borealem 
partem, lapis pro pavimenti mensura expolitus, cu- 
bito umo supereminet; in quo: mortuus, nudusque 
vitse largitor positus est ; auro puro, ex desiderio 
et fide Jomini mei imperatoris Manuelis Porphyro- 
gennetg Comneni cireumornatus. Prope eum est 
Golgoths, in quo Calvaris locus, et excisa cruci 
basis, οἱ dirupti saxi, tempore passionis, hiatus ; 
sub quo, in cavitate lapidis, Adami calvaris, àca- 
tebrieque Deminici sanguinis, super eam effusa. 
Templum super Golgotha quatuor tectis et tholo 
assurgit : proxime inbzret eubtérraneum templum 
ingens, in quo pretiosa et vivifica Cliristi Domini 
crux inventa est. Ad orientaliorem partem civitatis, 
iemplam visitur, Sancta sanctorum nomine : om- 
nium pulcherrimum tectum in trulle formam 
desinit, in vetusto pavimento celeberrimi illius tem- 
pli Salomonis, intus exteriusque variis marmoribus 
et tessellato opere condecoratum : ad levam par- 
tem. templi, fornices bina, quarum in a!tera ος” 
cursus Christi Domiui, quod lbi jusvus Simeon 
Christum Dominum ulnis exceperit ; in altera, quam 
Jacobus scalam admirandam, ad coelum usque per- 
tingentem, et angelos Dei in ea ascendentes et 
descendentes, conspexerat, depicts sunt. Et lapis 
sub depicts scale imagine, ille ipseest, qui sub 
Jacobi capite fuerat, Per partis dextre hiatum ad 
speluncam infra templum descenditur, in qua re- 


ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Zá66a. Thv δὲ 005v ὡσεὶ βέλους 
βολὴν διελθὼν εὐρήσεις τὸν περιφανῆ vabv τοῦ Ku- 
ριαχοῦ τάφου οὗ τὸ σχΏμα ἔχει, χαθὼς παρὰ διαφό- 
pev ἱστόρηται. Τὸ δὲ εἰς τἆφον χρηµατίσαν σπή- 
λαιον τοῦ Δεσποτιχοῦ σώματός ἐστι δικλοῦν, xal ἐν 
μὲν τῷ E ἐπίχειται ὁ ἀποχυλισθεὶς λίθος, λενχοῖς 
µαρμάροις περιφρουρούμενος, bv δὲ τῷ ἑτέρῳ μέρει 
4&6 περὶ τὸ ἀρχτῷον ὁ λίθος λελάξενται τοῦ ἰσοπέ- 
δου πάτον ὑπερανέχων dcs πῆχυν ἕνα, àv ᾧ νε- 
πρὸς xai γυμνὸς ὁ τῆς ζωῆς ἀνετέθη δοτὴρ, ὃς ix 
χρυσοῦ καθαροῦ ἑνδεδυμένος ὁρᾶται ix. πόθου xat 
πίστεως τοῦ ἐμοῦ δεσπότου xal βασιλέως Μανουὴλ 
κοῦ Πορφυρογεννήτου xai Κομνηνοῦ. Καὶ πληαίον 
αὐτοῦ ἐστιν ὁ τοῦ Γολγοθᾶ τόπος, kv ᾧ «όπος ὁ τοῦ 


B Κρανίου xa ἡ λαξενθεῖσα τῷ Στανρῷ βάσις, xat «b 


ῥῆγμα τῆς διαῤῥαχείσης πέτρας dv τῷ τοῦ 
Σταυροῦ πάθει * xal τοῦ ῥήγματος χάτωθεν ὑπό- 
χοιλος àv τῇ πέἑτρᾳ τόπος, ἐν ᾧ τὸ τοῦ ᾿Αδὰμ xpa- 
viov, xai οἱ ῥνέντες ἐπ᾽ αὐτῷ τοῦ Δεσποτικοῦ xpous 
vol αἵματος. Ὁ δὲ ναὺς ὁ ἑπάνω τοῦ Γολγοθᾶ ἐστι 
«ετραχάµαρος, θολωτός. Καὶ πλησίον τοῦ τοιούτου 
ναοῦ ἐστιν ὑπόγαιος ναὺς μέγας, kv ip εὕρηται ὁ 
είµιος xal ζωοποιὸς Σταυρὸς τοῦ Δεσπότου Χριστου. 
Περὶ δὲ «b ἀνατολιχώτερον µέρος τῆς πόλεως ὑπὰρ- 
χει ὁ vale, τὰ "Αγια τῶν ἁγίων. 'O δὲ τοιοῦτος ναός 
ἐστι πἀνν περιχαλλέστατος, ερονλλωτὸὺν ἔχων τὴν 
ὀροφὴν, kv τῷ ἀρχαίῳ δαπέδῳ τοῦ κεριωνύμµου ναοῦ 
&xelvou τοῦ Σολομῶντος θεωρούμενος, ἑντὸς xai 
ἐἑχτὸς, ποιχίλοις µαρμάροις xal ψηφῖσιν ἔγχαλλυ- 


positus fuerat Zacharias propheta, interemptus, ut G νόµενος. Εἰσὶν οὖν περὶ τὰ εὐώνυμα µέρη τοῦ ναοῦ 


Evangelium tradit, a Judzis inter templum et altare. 
Extra templum, lapidibus stratum impluvium ma- 
gnum extenditur; antiquum, ut opinor, magni 
templi pavimentum, Et in porta, que in sanctam 
Getsemane ducit, templum sanctorum Joacimi et 
Anna conspicitur ; in quo immaculatissima Deipara 
ip vitam venit, Proxime, Probatice piscine fluenta 
scaturiunt, 


χαµάραι δύο, ἐφ᾽ αἷς ἱστόρηνται, ἓν μὲν τῇ pad ἡ 
Ὑπαπαντὴ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, ὅτι καὶ ἓν αὐτῷ 
τῷ τόπῳ ὁ δίχαιος Συμεὼν τὸν Δεσπότην Χριστὸν 
ἠγκαλίσατο, Ἑν δὲ τῇ ἑτέρᾳ, ἣν ὁ Ἰαχὼθ els θαυ- 
µαστὴν χλίµαχα, ἑστηριγμένην µέχρι τοῦ οὐρανοῦ, 
xa τοὺς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ἁναδαίΐνοντας xai xa- 
παθαΐνοντας ἐπ αὐτῇ, xal ὁ λίθος ὑποχάτω τῖς 
ἱστορηθείσης χλίµακος αὐτὸς ἐκεῖνος ὁρᾶται, ὁ ἐπὶ 








τὴν χεφαλὴν τεθεὶς τοῦ Ἰακώδ. Ἐν δὲ τῷ δεξιῷ µέρει ὁπὴ εὑρίσχεται χαταθαίνουσα µέχρι σπηλαίου 
εινὸς ὑποκάτω τοῦ ναοῦ. 'Eg' ip τέθειται ὁ προφήτης Ζαχαρίας, ὃν ἔσφαξαν, κατὰ τὸ Κὐαγγέλιον οἱ "lou- 
δαῖοι μεταξὺ τοῦ ναοῦ xal τοῦ θυσιαστηρίου. Ἔξωθεν δὲ τοῦ ναοῦ ἐστι περιαύλιον μέγα λιθόστρωτον 
«b παλαιὸν, ὡς οἶμαι, τοῦ μεγάλου ναοῦ δάπεδον. Καὶ περὶ τὴν πύλην τὴν ἐξάγουσαν εἰς τὴν ἁγίαυ 
Γεθσιμανὴ ἐστι ναὺς τῶν Αγίων Ἰωαχκεὶμ καὶ "Άννης, εἰς ὃν ἡ τῆς παναχράντου Θεοτόχου Ὑέγονε 


γέννησις, xal τούτου πλησίον τὰ τῆς Προδατιχῆς χολυµθήθρας ἀναπηχάζουσι vápata. 


45. Hinc extra civitatem, ad orientaliorem illius D 


plagam, in medio magna prarupteque voragiuis, 
montem Olivarum a saneta civitate sejungentis, 
Getsemane oppidum collocatur, in quo sanctissima 
Dominz nostre Deipare sepulcrum, et hortus, ubi 
sepius Salvator noster una cum discipulis suis 
immoratus est, Sunt in eo templa tría : in siniste- 
riore, et concavitale subierranea, divinum Deiparse 
sepulcrum speetaiur : templum in tholum desinit, 
pralongum, æqualiter orbiculatum. In templi medio, 
instar ambonis, sepulerum "Virginis ex sax exci- 
sum est, ad modum zsdificii, quatuor fornicibus 
strucüi : ad orientale latus in capsula ex eodem 
lapide expolita, et candidis marmoribus cooperta, 


(6, Ἐντεῦθεν τῆς πόλεως ἔξωθεν, περὶ «b. ἀνα- 
τολιχώτερον ταύτης µέρος, μέσον τοῦ μεγάλου χα- 
ραδρώδους χάσµατος, τοῦ διαχωρίζοντος τὸ ὄρος τῶν 
Ἐλαιῶν ἀπὸ τῆς ἁγίας πόλεως, παράχειται τὸ 
χωρίον ἡ Γεθσιμανὴ, ἓν ip ὁ τάφος τῆς ὑπεραγία: 
Δεσποίΐνης ἡμῶν θεοτόχου, χαὶ ὁ χῆπος, ti; ὃν πολ- 
λάχις ὁ Σωτὴρ ἡμῶν μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ηὺ- 
λίσθη. 'Eg' ᾧ xai ναοὶ τρεῖς, ὁ μὲν εὐωνυμοτέρως 
καὶ περὶ τὸ xolhoua χάτω τῆς γῆς ἔστιν, εἰς ὃν 
ὁ θεῖος τάφος τῆς θεοτόχου" ὁ δὲ τοιοῦτος ναός ἑατιν 
ὁ πᾶς θολωτὸς, ἐπιμήχης, χυλινδρωτός. Καὶ μέσον 
αὐτοῦ δίχην ἄμθωνος ἵσταται ὁ τάφος αὐτῆς, λελα- 
τομημµένος Ex πέτρας ἓν σχήµατι τετραχαµάρῳ. Kal 
ἐν τῇ ἀνατολικῇ τούτου πλευρᾷ ἐστιν &x τῆς αὐτῆς 








945 


DESCRIPTIO TERRMÆ SANCTE. 


946 


πέτρας ὡσεὶ σχίµπους λελαξευμένος, διὰ λευχῶν A immaculatum sanctissimz Deipara corpus, a saa- 


μαρμάρων σχεπόµενος, ἐν ᾧ vb ἄχραντον σῶμα τῆς 
ὑπεραγίας θεοτόχου ὑπὸ τῶν ἁγίων ἁποστόλων µετ- 
ενεχθὲν ix τῆς Σιὼν ἑτέθη, Ὁ & ἄνωθεν ἕτερος 
ναύς ἐστι σπήλαιον, ἐν d fj Δεσποτιχὴ προσευχὴ 
Ὑέχονε, xal ol ἁπόστολοι τῷ ὕΌπνῳ βαρυνθέντες 
ἐχάθευδον. Περὶ δὲ τοὺς πρόποδας τοῦ ὅρους τῶν 
Ἐλαιῶν, doti λίθου βολης ἄποῦεν, κατὰ «b Εὔαγ- 
Υέλιον, ὁ τρίτος ὑπάρχει vale, ἓν ᾧ μετὰ τοὺς Απο- 
στόλους ὠνειδίσαι τὸν Κύριον «ες ῥᾳβυμίας τούτων 
ἕνεχα, ἀπελθὼν πάλιν προσηύξατο, ὅτε καὶ ἱδρῶτες 
; αὐτοῦ ὡσεὶ θρόµόδοι αἵματος χατέῤῥεον. Ἐν αὐτῷ 
τῷ χήτῳ xal fj προδοσία véyovs, xaX ὁ Ἰούδας δο- 
λίως τὸν Δεσπότην Ἱσπάσατο, καὶ ὁ τῶν Ἰουδαίων 


ὅμιλος χατέσχεν αὐτόν. ᾽Αντικρὺ δὲ τοῦ χήπου, . 


περὶ τὸ ἄνωθεν µέρος τὸ πρὸς τὴν Σιὼν, ἔστι ναὸς 
xa σπῄλαιον αὑτοῦ κάτωθεν, kv (p μετὰ τὴν ἄρνη- 
ct ὁ Πέτρος εἰσελθὼν, καὶ χαθίσας ἔχλαυσε πι- 
χρῶς, εἰς ὃν xal πενθῶν ἰατόρηται ὁ Απόστολος, 
Ὕγπερθεν δὲ τῆς Γεθσιμανῆς καὶ τοῦ ναοῦ τῆς χροσ- 
ευχῆς ὁρᾶται τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν διαιρούµενον, 
καθὼς ἔφη, ἀπὸ τῆς ἁγίας πόλεως, ὑπὸ τῆς τοῦ 
Ἱωσαφὰτ κοιλάδος χαὶ τοῦ χειμάῤῥου τῆς τοῦ χλαυ- 
0μοῦ χοιλάδος. Ἔστιν oüv ὁ τόπος σµικρόν τι τῆς 
πόλεως ὑπερανεστηχὼς βουνός. Aib καὶ οὗ πάνυ 
μέγας, 6009. ἀπὸ τοῦ τῆς πόλεως φαίνεται μέρους, 
ἁ πὸ δὲ τοῦ πρὸς Ἱορδάνην μέρους αὐτοῦ καὶ τὴν 
Βηθανίαν, xaX πἀνυ ὲστιν ὑψηλότατος, χθαμαλίζε- 
ται γὰρ «b τούτου χατάχυµα µέχρι καὶ ἑῆς ἐρήμου. 


etis apostolis Sione delatum, repositum fuit. Supe- 
rius aliud templum, spelonca est, in qua Dominica 
oratio effusa est, et apostoli somno gravati obdor- 
mierant. Ad pedes montis Olivarum, ad jactum la- 
pidis, tertium templum occurrit, in quod, postqnam, 
ui. Evangeliam commemorat, apostolos Dominus 
ob segnitiem reprebenderat, : reversus, orationi se 
suse restituit, tum, cum sudores illius, quaei guiiæ 
sanguinis, defluebant. In eodem horto Christus 
proditus, et Judas Dominum delose exosculatus 
est, et Judsmorum turba eum apprehendit. Parte 
horti adversa, ad saperiorem oram, Sionem rcspi- 
cientem, est templum, etsubeo spelunca, quam, 
postquam abnegavit, Petrus íntroiens, et sedens, 


B flevit amare. In eodem templo meorens ipse ac 


illaerymans apostolus depictus conspicitur. Super 
Gethsemane et orationis templo, mons Olivarum, ut 
dictum est, omnium oeulisppstet, a sancta civitate, Jo- 
saphati et torrentis lacrymarum vallibus dividitur. 
Locus ille pusilum urbem supereminens collis es:, 
quare neque pregrandis, siab ipsa urbe conspi- 
ciatur; si vero ab Jordane et Bethania oculos con- 
Jeceris, quam maximo prscelsos objicitur ; eollis 
enim a deserto leni acclivitate nascitur. Ia eapite 
montis, locus est, in quo poet resurreetionem fre- 
quenter Salvater discipulos est allocutus, postre- 
moque Ascensionis admirandum mysterium perfecit. 
Prope eum spelunca infra spectatur, in qua sancta 


Ὑπάρχει ofiv ἐν τῇ ὕρους χορυφῇ ὁ τόπος εἰς ὃν C Pelagia certamina, qpibus se exercebat, absolvit, 


προσὐμιλήσας πολλάχις μετὰ τὴν ἁἀνάστασιν τοῖς 
μαθηταϊῖς ὁ Σωτῇρ, Όστερον γαὶ τὸ τῆς ᾽Αναλίψεως 
φριχωδέστατον μυστήριον ἀπειργάσατο. Ἡρόσεγγυς 
δὲ αὐτοῦ χάτωθέν ἐστι σπῄἠλαιον, ἓν ᾧ τοὺς ἄσκη- 
τιχοὺς ἅθλους fj ἁγία δ.ήνυσε Πελαγία, &g' ip καὶ 
τὸ ἅγιον αὐτῆς σῶμα iv λάρναχι λιθίνφ κατάχει- 
ται. Καὶ τούτου πλησίον ἄλλος ὑπάρχει vale, ἔνθα 
ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς τὴν τοῦ, Πάτερ ἡμῶν, προσ- 
&vybv παραδέδωχεν, Ἐν δὲ τῷ εἰωνυμωτέρῳ μέρει 
τῆς πόλεώς ἔστι µοναστήριον Ῥωμαϊκὸν ἐπιχτισθὲν, 
ὡς ὁ λόγος ἔχει, bv τοῖς θεµελίοις τῆς παλαιᾶς po- 
νῆς τῆς παρὰ τῆς ἀοιδίμου Μελάνης ἀνεγερθείσης. 
Αντικρὺ δὲ τοῦ τοιούτου bpouc τῆς πόλεως, ὄπισθεν 
καθὼς ἀπὸ Σαµαρείας ἔχει, ἔστι µοναστήριον, ἐν ᾧ 


et sanetum illus corpus in urna saxea quiescit. 
Non longe abest templum aliud, in quo Dominus 
discipulis, Orationis Dominicse verba tradidit. In 
eiistra urbis parte, Latinorum evt. monasterium, 
exstructum super. fundamentis veteris inonasterii, 
a fama celebri Melania, ut fert traditio, xdificati. 
Ante hune montem post civitatem, ut Samariam 
respicit, monasterium assurgit, in quod, post san- 
ctum  protomartyrem Stepbanum lapidatum, et 
loco jam dicto repositum, sacrosanctum illius cor- 
pus a Gainaliele poriatum est. Torreas Cethisemsne 
exiens, ad sancli 8409 lauram pervenit, et loca 
Kub:e deserta, qua cirea Mortuum Sodomorum 
inare effunduntur. 


μετὰ τὸ λιθασθΏναι τὸν ἅγιον πρωτοµάρτυρα Στέφανον, xal τεθῆναι ἔνθα προέφημεν, ὑπὸ τοῦ Tapa. 
λι]λ µετετέθη τὸ ἱερὸν ἐχείνου xal ἅγιον σῶμα. Ὁ δὲ χείµαῤῥος ἀπὸ τῆς Γεθσιμανῆς ἐρχόμενος, διέρχε- 
ται µέχρ: τῆς λαύρας τοῦ ἁγίου Σά6α, καὶ τῆς τοῦ 'Pou6à ipfuou, fiic περὶ τὴν Νεχρὰν ἐστὶ θάλασ- 


σαν τῶν Σρδόµων. 


ις’. Εὐθὺς οὖν ἀπὸ τῆς Γεθσιμανῆς ὡσεὶ τόξου D 


βοιὴν ἄποθεν Ὦἵσταται }ὸ λεγόμενος Κούχουμος, 
χτίσµα ἐπὶ πέτρᾳ μὲν σχ{µατι χτισθὲν τετραγώνῳ, 
ἐν Όψει, ὥς οἶμαι, δοράτων δύο ὑπερανιστάμενον, 
χαὶ εἰς σχημα πυραμίδος ix τῶν χάτω µέχρι xol 
ἄνωθεν ὀξυνόμενον, ἓν ᾧ χαὶ μοναχὸς Ἴδηρ ἑαυτὸν 
ἐγχλείσας, τῆς οἰχείας σωτηρίας ἐπιμελεῖται. Μςτὰ 
ταῦτα ἑστὶ μέγας ὄχθος, εἰς ὃν τεχνητὰ διάφορα γε- 
Ὑόνασι σπήλαια, ἃ τῶν Παρθένων προσαγορεύονται, 
εἰς & χατοιχοῦσιν ὀλίγοι μὲν ὀρθόδοξοι, πλείονες δὲ 
Αρμένιοι καὶ Ἰακωξῖται μοναχοί. Εἶτα τὸ χάσμα 


16. Sistim itaque a Getlisemane, jactu sagittze 
non longius, qui Cucumus dicitur, sustollitur ædi- 
ficium super saxo, quadrata struetum, ut videtur, 
figura; hastarum duorum, ut ipse existimo, slti- 
tudine, et ab imis partibus ad acumen ipsum in 
pyramidis formam tenuatur; in quo monachus 
Iberus sponte inclusus, in salutis sux curam ineum- 
bit. Sequitur deínde przgraodis rupes, in [qua di- 
verse spelunez, Virginum nomine nuncupato, in- 
dustrio artificio excovatse sunt: ess habitant ex 
orthodoxis pauci, sed majore copia Armenii mo- 


1] 


JOANNIS PHOCA 


948 


naehi et Jacobitss, Postmodum hiatus, ubi lacryma- A ἐχεῖνο εὐρύνεται, καθ’ ὃν τόπον fj Κοιλὰς τοῦ Κλαυ- 


rum vallis refunditur, dilatatur; uliraque ipsam 
ager figuli, qui pretio Dominico ad scepelieudos 
peregrinos conductus est. Agrum excipit Siloami 
piscina, enatis abs se aquis totam iJlam siccitate 
horridam regionem irrorans. Inde et prata aliquot 
pauca et modica, in vallis latitudine, arboribus 
consitz, conspiciuntur. Fons fornicibus et spiseis 
columnis obvallatur, et venustatem obtinet ; et hoe 
modo vallis ad sancti Sabz lauram, ut diximus, 
undecim passuum millibus excurrit : ubi vero laura 
et templum οἱ sepulcrum sancti. spectantur , in 
«mpliores horridioresque voragines vastis faucibus 
prolatatur, Ante lauram, in utrisque prerupti 
montis ripis, speluncz et pusillze turres visuntnr; 


θμῶνός ἐστι. Καὶ πέραθεν ταύτης ὁ ἀγρὸς τοῦ Ke 
ραµέως, ὁ εἰς ταφὴν τῶν ξένων ἐξωνηθεὶς διὰ τοῦ 
Κυριαχοῦ τιμήματος. Μετὰ ταῦτα ἡ τοῦ Σιλωὰμ 
κολυµθδήθρα, τοῖς ἐξ αὐτῆς νάµασι τὸν κατάξηρον 
ἐκεῖνον κατάρδει χῶρον, Κάντεῦθεν xal λειρῶνες 
μέτριοι περὶ τὸ πλάτος τῆς χοιλάδος ὀρῶνται xa- 
«ἀδενδροι. Ἡ μέντοι πηγἡ ὑπὸ καμαρῶν xal 
Χιόνων συχνῶν περιθριγγοῦται, καὶ ὡραΐκεταιο 
Καὶ οὕτως ἀπέρχεται ἡ Κοιλὰς αὕτη μέχρι. τῆς 
λαύρας τοῦ ἁγίου: Σάδα, ὡς ἔφημεν, ἐπὶ μίλια ia. 
Ἐκεῖ οὖν εὑρύνεται ἡ Κοιλὰς ἐν χάσµατι µεχάλῳ 
καὶ αὐχμηρῷ. Ἔνθα xat fj λαύρα, καὶ ὁ ναδς, xal ó 
τάφος τοῦ ἁγίου ὁρᾶται. Πρὸ δὲ τῆς λαύρας el; τὰς 
ἀμφοτέρας τοῦ χαραδρώµατος ὄχθας εἰσὶ σπἠλαία, 


eas, qui mundum illiusque lusum abhorrent, ob B καὶ πυργώµατα μιχρὰ, εἰς & κατοικοῦντες, οἱ τὸν 


coli regnum — iubabitant, et impatibilem æstus ar- 


dorem sustinent, flamma, qu:e exstinguitur, flam- . 


man, quæ exs'ingui nequit, exsiinguentes, Ubi tem- 
plum, et Deiferi saneti Patris Sabo sepulcrum eji, 
in tres. partes divisa convallis, in magnam voragi- 
nem et profundam altitudinem immergitur. Hujus 
extrema ingentibus turribus sanctus suffulciens, 
in medio templum erexit, et recentissima illa 
Asceteria in ambitu exstruxit, ut conscripta de 
admiranda illius vita bistoria tradit. Templum ita- 
«ue delectationem undique conciliat, pragrande, 
prælongum, luminis plenum : pavimentum marmo- 
ribus, vilibus illis sane et ex eremo advectis, varie 
tamen affabreque elaboratis, condecoratur. Ante 
tem; lum, atrium est, lapidibus stratum ; et in fllius 
inedio magni Patris nostri Saba sepulcrum, e terra, 
palmari altitudine, eminens, candidissima marmo- 
rea tabella opertum : prope illud cireumque, nec 
non sub (erra, sanctorum Patrum, qui, solitariam 
vitam agentes, illustres habiti sunt, unaque cum iis 
sanctorum Cosme et Joannis, antiquorum poetarum, 
sepulcra spectantur. In illis locis. ferme ad quadra- 
ginta deiferos viros, et ante alics spectabiles. in- 
spexi; interque eos potissimum sex, qui pro se ipsi 
Deum alloquuntur. Eorum noimina sunt, Stephanus, 
Tieodorus, et Paulus; quartus ex magna urbe 
orum babet; quintus erat. Iberus ; sextus, qui in 
omnium ore, quod occulta perspiciat, versatur, 
Joannes Stylita. n 


47. Regredicns itaque ad sacram civitatem, non 
per vallem, sed montis dorsum, sex millibus pas- 
sunm, aniequa: ipsam appellas, sancti Patris nostri 
Theodosii Coenobiarehiae monasterium offendes. Illud 
variis turribus «ircummunitur : anteque ipsum, ad 
sagitze jactum fornix occurrit, in qua, ut auctor 
Vite illius refert, supra ejusdem manum exstincti 
earbones succensi suut. In medio monasterii, in 
loco eminentiori, templum erigitur, tecto rotundo, 
. et sub eo spelunca, in qua est sancti sepulcrum; 
penesque illud duo fornices, in quibus magnorum 
sanctorum reliquie conduntur. Speluncm scalas 
descendeus, ulterius a laterespelunez foramen in- 


κόσμον xai τὴν αὑτοῦ τρυφὴν βδελυξάµενοι διὰ «hv 
τῶν οὐρανῶν βασιλείαν, «hv ἀνύποιστον ἑχείνην τού 
καύµατος ὑπομένουαι φλόγωσιν, gioi χατασδε,- 
νύοντες φλόγα, διὰ τῆς σδεννυµένης τὴν ἄσθεστον. 
Ἐν δὲ τῷ τόπῳ ἐν ᾧ ἐστιν ὁ valo, καὶ ὁ τοῦ θεοφό» 
ρου ἁγίου Πατρὺς Σάδα τἆφος, «pur διαιρεθεῖσα ἡ 
φάραχξ, ἐπὶ µεγάλῳ βαθύνεται χάσµατι. Τούτου τὰ 
ἄχρα πυργώσας ὁ ἅγιος ἓν πύργοις µεγάλοις μέσον 
τὸν ναὺν ἐπήξατο, xal τὰ χαινότατα ἐχεῖνα ἀσχη» 
τήρια χυχλόθεν εἰργάσατο, καθὼς 1j τοῦ θαυμαστοῦ 
αὐτοῦ βίου διαλαµδάνει γραφή. Ἔστιν οὖν 6 ναὺς 
πάσης ἀνάπλεως τερπνότητος, πάμμεγας, ἑπιμή- 
χης, πλήρης φωτός. Τὸ δὲ δάπεδον τούτου μαρμᾶ- 
po; ἑἐγχαλλυνόμενον, εὐτελέσι μὲν, καὶ ix της 
ἐρήμου, ἀλλ ὅμως ποικίλως ἐξειργασμένοις. Ἔμ- 
προσθεν δὲ τοῦ ναοῦ περιαύλιον ὑπάρχει λιθόστρω- 
«ov, xal μέσον αὐτοῦ ὁ τάφος τοῦ μεγάλου Πατρὸς 
ἡμῶν Σάδα, ὡσεὶ σπηθαµιαίῳ μέτρῳ ὑπερανέχων 
τῆς γῆς. λευχοτάτῃ σχεπόµενος μαρμαρίνῳ πιαχἰ. 
Πρόσεγγυς δὲ τούτου, καὶ γύρωθεν ἔτι τε χαὶ ὑπὸ 
τὴν γῆν τῶν lv ἐρήμῳ λαμφάντων ἁγίων Πατέρων 
ὁρῶνται τὰ µνήµατα. MeO' ὧν καὶ τῶν ἁγίων Κοσμᾶ 
καὶ Ἰωάννου ὁρῶνται τὰ µνήµατα, τῶν πάλαι ποιη» 
τῶν. Ἐγγύς που τῶν τεσσαράχοντα θεοφόρους 
ἄνδρας τῶν ἄλλων ἐχλελεγμένους, ES δὲ ἐξ αὑτων 
ἁμέσως ὁμιλοῦντας θεῷ, ὧν αἱ χλήσεις, Στέφανος, 
Θεόδωρος, xai Παῦλος, ὁ δὲ τέταρτος ὤρμῆται ἐκ 
τῆς μεγάλης πόλεως. καὶ ὁ πέμπτος Ἴδηρ fv, 6 


p δὲ ἕκτος ὁ;πᾶσιν ἓν τῷ διορᾷν περιθόητος, ὁ στηλίτης 


Ἰωάννης. 

up. Ὑποστρεφόμενος οὔν πρὺς τὴν ἁγίαν πόλιν, 
οὗ διὰ τῆς χοιλάδος, ἀλλά διὰ τοῦ ταύτης ζυχοῦ, 
εὑρήσεις πρὺ ἓξ pov αὐτῆς τὴν μονὴν τοῦ ὁσίου 
Πατρὺς ἡμῶν θεοδοσίου τοῦ Κοινοθδιάρχου. Ἡ ouv 
τοιαύτη pov ὑπὸ διαφόρων περιτειχίζεται πύργων, 
πρὸ 6k ταύτης, ὡσεὶ τόσον βολῆς, πόῤῥωθέν ἔστι xa- 
µάρα, ἐν fj, ὡς ὁ Β/ος τοῦ ἁγίου δηλοῖ, kv τῇ χειρὶ 


αὐτοῦ ἑσδεσμένα ἀνήφθησαν χάρθωνα, μέσον δὲ 


ες μονῆς ἵσταται ὁ ναὺς iy. ὕψει χυχλοειδη ἔχων 
τὴν ὀροφὴν, καὶ ὑποχάτωθεν αὐτοῦ σπῄλαιον, ἓν ᾧ 
ὁ τάφος τοῦ ἁγίου ἐστὶ, καὶ πληαἰον αὐτοῦ xapápas 
διάφοροι, ἐν alg ἁγίων μεγάλων ἔγχειται λείψανα. 
Τὰς δὲ βαθμίδας τοῦ σπηλαίου κατερχόµενος εὑρή- 











D49 


DESCRIPTIO TERRÆ SANCTE. 


950 


σεις πλαγίαν ὁπὴν ἑτέρου σπηλαίου, el; fjv εἰσελθὼν A venies, in quam saneti discipulus Basilius Introiens, 


ὁ μαθητῆς τοῦ ἁγίου Βασίλειος τὸ μνῆμα αὐτοῦ 
ἀνεχαίνισε, τοῦ ἁγίου χελεύσαντος, χαθὼς τὸ ἵα- 
τερ:χὸν παριστᾷ, xal ἐπὶ τεσσαράχοντα. ἡμέρας ἐν 
τῷ χαιρῷ τῆς συνάξεως ἑώρατο συµφάλλων τῷ ἁγίψ 
xai τοῖς ἀδελφοῖς. 

εη’. ᾽Αντικρὺ δὲ τῆς τοιαύτης μονῆς δεξιώτερον 
περὶ οὺ βάθος τῆς ἐρήμου τοῦ Ἰορδάνου, ὑπάρχει 
3j uovh τοῦ ἁγίου Εὐθυμίου τοῦ μεγάλου, χαὶ αὐτὴ 
περιτετειχισµένη ὑπότε πύργων», xal μεγάλων ἐπάλ- 
ξεων. Μέσον δὲ ταύτης ἵσταται ὁ ναὺς, χυλινδρωτὴν 
xal οὗτος ἔχων τὴν ὀροφὴν, ὑποχάτωθεν δὲ τούτου 
ko σπῄλαιον, xal µέσον αὐτοῦ τάφος τοῦ μεγάλου 
Εὐθυμίου, παρεμφερὴῆς τῷ µνήµατι τοῦ θεοφόρου 
Σάδα, διὰ λευκοῦ μαρμάρου καὶ οὗτος σχεπόµενος, 
ἐν ᾧ xal συναπετέθησαν τῷ ἁγίῳ, xal τὰ τῶν 
ἁγίων Πατέρων λείφανα Πασαρίωνος χαὶ Δοµετια- 
νοῦ. 

(. Καὶ μετὰ τὴν μονὴν ταύτην, ἔστι διάστηµα 
ὡσεὶ μιλίων τβ’. Καὶ οὕτως εὑρίσχεται φάραχξ µε- 
Υάλη, xal μέσον ταύτης διέρχεται χείµαῤῥος, fc 
περὶ τὸ ἀντιχρὺ µέρος ἐστὶν dj μονὴ τοῦ Χοζιδᾶ, 
πρᾶγμα τῇ μὲν ἀφηγήσει jh πιστευόµενον, τῇ θεω: 
pig & θαυμαζόμενον. Καὶ γὰρ σπηλαίων ὁπαί clot 
τὰ τῶν μοναχῶν χελλία. Καὶ αὐτὸς ὁ vale, xai τὸ 
χοιμητήριον tv τῷ ῥήγματι τῆς πέτρας τεθεµελίων- 
ται, ἐς τοσοῦτον ὑπὸ τῆς τοῦ ἡλίου φλογώσεως χατα- 
Χπιόμενα, ὡς πυρὸς γλωττίσματα ἑνορᾶσθαι ἀπὸ 
τῶν πετρῶν kv εἴδει πυραμίδων ἀναπεμπόμενα. 


Tà δέ γε παρὰ τῶν μοναχῶν πινόµενον ὕδωρ τοιοῦ- ϱ 


τόν ἔστιν, olov ἀπὸ λίμνης ἑστώσης ὁπότε Έλιος ἓν 
µεσαιτάτῳ θέρει ταῖς λίμναις ἐπιφοιτᾷ, xat βολαῖς 
ἐμπύροις ὑποθερμαίνει ταύτην τῷ βράσµατι. "Ev 
ταύτῃ τῇ μονῇ διαφόρους μὲν εἴδομεν ἡγιασμένους 
ἄνδρας, ἕνα δὲ τούτων σηµειοφόρον ἄνθρωπον, xal 
ἁμέσως προσομιλοῦντα θεῷ, Λουκᾶς ἐστιν fj χλῆσις 
τῷ γέροντι, Ἐν f] μονῇ ἐπιχινδύνως ἀνήλθομεν, διά 
τε τὸ χρημνῶδες τοῦ τόπου, καὶ τὴν ὑπερθάλλουσαν 
τοῦ ἡλίου φοράἀν. 

x'. Μετὰ ταῦτα ὑπάρχει στενοεπιµήχης xal τρα- 
χυτάτη (D, πρὸς τὸ κατόπιν ἀπιοῦσα τῆς ἑρήμου, 
μέχρις fic ἓν τῷ μεταξὺ ῥαχία χαθορῶνται δύο, ὧν 
µέοον dj 665; ἀπιοῦσα μέχρι τῆς Ἱεριχῶ χαταντᾷ" 
ἐπὶ δὲ ταύτῃ οὐδὲ λίθος θεµελίου εὑρίσχεται, ἀλλ᾽ 


sepulcrum proprium, ita sancto jubente, ut Vitas 
Patrum asserunt, designavit, in eoque mortuus ja- 
cuit, et postea per quadraginta continuos dies, 
Synaxis lempore, una cum sanctio ac fratribus 
concinens videbatur. 

48. Dicto monasterio adversum, dexterius in 
profundum eremi Jordanis, sancti Euthbymii magni 
monasterium est; turribus magnisque fuleris eir- 
cumvallatur, et in medio templum assurgit, tecto 
in modum cylindri direeto : subtus spelunca patet, 
ibique medium sancti Euthymii sepulcrum, deiferi 
Sab» sepulcro haud dissimile, candido manrinore 
seque ac illud opertum ; et cum sanctio, sanctorum 
simul Patrum Passarionis et Dometiaui reliquie 
reconduutur. 


19. Post hoc monasterium, duodecim millium 
passuum intervallum excurrit : tumque obvia (it 
ingens vorago, quam torrens mediam secat, Illius 
in adversa parte monasterium Chozibz jacet ; res 
equidem, qua dum narratur, nou creditur, et spe- 
culatione etiam ipsain admiratione est ; namque 
speluncarum ipsa foramina monachorum sunt cellz. 
Et templum ipsum οἱ coemeterium in petrz scis- 
$ura excavantur, adeo solis calore deusta, ut 
ex sa1is illis, ad modum pyramidum, ignis linguula 
exsilire conspiciantur, aquaque monachorum potui 
congesta talis sit, qualem e stagno houries, cum 
sol, :siate media lacubus insistens, eas ignitis radiis 
estuque ferventissimo incendit. ln hoc monasterio 
diversos sanctitate conspicuos visos invisimus ; inter 
eos unum signiferum, coram cum Deo colloquentem, 
cui Lucs seni nomen est. Sed enim in monaste- 
rium, non sine discrimine, tum ob prerupta rupis 
loca, tum ob vehementissimum solis ardorem, et 
descendimus et ascendimus. 


2v. Deinceps sulhsequitur angusta, protenss, et 
asperrima via, ad eremi terga conducens. Ante- 
quam ad ipsam perveneris, in ejus medio dorsa 
montium duo conspiciuntur, per qua via media 
adaperta, ad urbem Jericho iter est : in ea nullus 


ὅμως 1| πᾶσα ταύτης διαγραφὴ ἀμνυδρῶς πως ἐμφαί- D fundamentorum lapis conspicitur ; universa nihilo- 


νεται’ vov οὖν ἐπειπερὲστὶν ἡ πᾶσα περίχωρος χάθ- 
υγρος, εἰς χήπευσιν χρηµατίζουσα τῶν ἐν τῇ 
ἑρήμῳ ἱδρυμένων μονῶν. Διατμηθεῖσα γὰρ ἡ γῇ, 
xai διαμερισθεῖσα ταῖς ἁγίαις ἐχείναις μοναῖς, χατ- 
εδενδρώθη fj πᾶσα, xal ὑπάμπελος Υέγονε, διὸ καὶ 
πύργους ἐπὶ τὰ τῶν μοναχῶν λάχη οἱ μοναχοὶ πή- 
ξαντες πολυφόρως τοὺς χαρποὺς ἑἐχείνων πορίζον- 
ται. ΄Ἔχει γοῦν σχήματος fj πᾶσα ἔρημος, καὶ ὁ 
Ἰορδάνης ἅμα τῇ Νεκρᾷ τῶν Σοδόµων θαλάσσῃ xazà 
τὸν ἡμέτερον στοχασμὸν τῆς τοῦ θεάµατος θέσεως 
ΟΑχρίδος, ἓν τούτῳ τὴν ἐναλλαγὴν µόνην φαινοµέ- 
νην, bv τῷ ἀπὸ μὲν τῆς λίμνης ᾽Αχρίδος ἐξέρχεσθαι 
Όδωρ sl; διαφόρους τῆς γῆς περιλιμναξόμενον φἀ- 
ραγΎας, ἃς στρούγας ol τῆς ἐχεῖσε γῆς οἰχήτορες 


minus illius delineatio obscure deprehenditur : at 
nunc, cum tota ea cireumjacens regio aquis abnn- 
det, monasteriorum, quz in eremo sunt, pro cul« 
tura hortorum, usui deservit. Namque regio illa, 
in partes scissa, sanctisque illis monasteriis divisa, 
universa οἱ arboribus obumbratur et vincis abun- 
dat. Quapropter et turribus in. singulorum mona- 
steriorum hortis, a monachis exzdi(icatis, fructus 
omnis generis abunde suppeditantur. Universe ita- 
que eremo, et Jordani, unaque mortuo Sodomornm 
mari, nostra conjectura, non alia figura fuerit, 
quam qua Áchridis situs csse videtur:at in eo 
solummodo differunt, quod e palude Achridis aqua 
mergens, in diversis terre «onvallibus stagnat, 


951 


JOANNIS PHCC/E 


952 


quas Strugas illius terre accolze vocant ; hic vero Α ὀνομάζουσιν, ἐνιαῦθα γαὶ ὁ Ἰορδάνης ἐπ'.χωρίζει 


Jotdanes paludem secernit : eremi quoque latitudo, 
Achridica planitie innumeris modis amplior est. 


91. A dextera parte dorsi duplicis, quod diximus, 
aris Mortui obliqua videntur, et trans illud Segor. 
Ibique ultra hanc eremum, et duo tnonasteria San- 
cti Euthymii leureque emensa, magna Ruhæ ere- 
mus objicitur ; et. collis e sinistra dorsi ac vix, in 
quo post dierum quadraginta jejunium, Salvatorem 
duabus tentationibus tentotór aggressus est; licet 
devictus ruboreque suffusus recesserit, Collis hu- 
jusce in parte adversa, ut ipse existimo, ad scx 
passuum millia alter apparct, et in colle templum, 
in quo militiaruu dux Michael cuin Jesu Nave con- 
fabulatus e.t, 


92. Ad Jordanem tria monasteria structa sunt, 
Praecursor nempe, et. Chrysostomus : ac. Przecur- 
soris quidem monasterium, terre motu a funda. 
mentis solo quatum, nunc a munifica, a Deo co- 
ronati imperatoris nostri Porphyrogenneiæ Manue- 
lis Comweni, liberalitate, de novo, illius rectore 
restitutionem procurante, exzxdilleatum est. Ab hoc 
non longe duorum sagiuarum jactu, iuter fluvios 
sanctissimus fluit Jordanes; in quo ingens mes 
renovationis arcanum, Jesus ieus, paupertatem 
amplexus, baptismate perfecit. EL cirea oram non 
longe lapidis jactu, zdificium est, quatuor lateribus 


την Mpvnv* ἔστι δὲ χαὶ τὸ τῆς ἐρήμου πλάτος εἰς 
ἀπειροπλάσιον εὐῤυνόμενον τῆς ᾽Αχριδικῆς πεδιά- 
δο». 

x&à'. Δεξιᾷ μὲν οὖν, οὗπερ ἔφην, ῥαχίου διπλοῦ, 
ἔστι τὸ τῆς Νεκρᾶς θαλάσσης πλάχιον, xaY ταύτης 
πέραθεν f) Σηγὼρ, ἔνθα δὲ μετὰ τὴν ἔρημον ταύτην, 
à µεγάλη ἔρημος τοῦ Ῥουδᾶ μετὰ τὴν δίοδον τῶν 
δύο μονῶν, τοῦ ἁγίου Εὐθυμίον δηλονότι, xai τῆς 
λαύρας ὁρᾶται. "EG εὐωνύμου δὲ τῶν ῥαχίων xa. 
τῆς ὁδοῦ ὁ βουνὸς ὁρᾶται, εἰς ὃν μετὰ τὴν τεσσαρα- 
χηνθημερον τοῦ Σωτῆρος Υηατείαν, τοὺς δύο πε- 
ρασμοὺς ὁ πειράζων τοῦτο προσέφερε, χᾶν νιχηθεὶς 
ἀπῆλθεν αἰσχυνόμενος. Καὶ τοῦ τοιούτου βουνοῦ 
ἀντικρὺ, ὥς poc δοχεῖ, ἐγγὺς μιλίων EE, ὑπάρχει 
βουνὸς, χαὶ ἓν τῷ βουνῷ ναὺς᾽ ἐφ᾽ ᾧ τῷ τοῦ Navi 
Ἱησοῦ ὁ ἀρχιστράτηγος προσωμῖλησε Μιχαήλ. 

xf'. Περὶ δὲ τὸν Ἱορδάνην πεπᾖγασι μοναὶ τρεῖς, 
ὁ Πρόδρομος δηλονότι, xal ὁ Χρυσόστομος [forte 
deest xai ἡ τοῦ Καλαμῶνος], καὶ ἡ μὲν τοῦ Προ- 
δρόμου μονὴ ἐκ βάθρων ὑπὸ σεισμοῦ ἀναστραφεῖσα, 
νῦν ὑπὸ τῆς πλουτοδότιδος δεξιᾶς τοῦ θεοστεφοῦς 
ἡμῶν αὑτοπράτορος τοῦ Πόρφυρογεννήτου καὶ 
Κομνηνοῦ Μανουὴλ ἐκ καινῆς ἀνφχοδομήθη, τοῦ 
ταύτης καθηγητοῦ τῇ ἀνεγέρσει τούτου παῤῥησιά- 
σαντος. Ταύτης ἄποθεν ὡσεὶ τόξων δύο βολῆς, ὁ ἓν 
ποταμοῖς ἁγιώτατος ἐπιῤῥεϊ Ἰορδάνης, bp' ᾧ τὸ 
µέχα µνστήριον τῆς ἐμῆς ἀναπλάσεως Ó ᾿Ἰησοῦς 
µου πτωχεύσας τῷ βαπτίσµατι ἀπειργάσατο, xal 


constans, et tholo assurgens ; in quo, antequam re- c περὶ τὸ χεῖλος, ὡσαὶ λίθου βολῆς ἄποθεν, ἔστι τε 


wo incederet, circumfluens Jordanis nudum eum 
εχδερῖῖ, qui operit colum nubibus; tumensque 
Pracursoris dextera verticem capius ejus tetigit, 
ct Spiritus, columbie forma, compari Verbo super- 
venit, ac Patris vox Redemptorem, proprium Filium 
cs*e confessa est. 


95. Inter Prsecursoris monasterium et Jordanem 
quain maxime exiguus Ermoniim mous jacet, iu 
quo Salvatorem stantem Joannes digito populis 
commonstrans, eum esse inclamabat , qui tolleret 
peccutum mundi. Iuter monasteria Praecursoris el 
Calamonis a. Jordanis aquis a fundamentis sancti 
Gerasimi mouasterium disjectum est; cujus nihil 


vp&misupoy θολωτὸν, ἐν ᾧ πρὺς τῆς εἰς τὰ ὀπίσυ 
ἁποστροφῆς ἐπιῤῥέων ὁ Ἰορδάνης, Τυμνὸν ἐδέτατο, 
τὸν ἐν νεφέλαις τὸν οὐρανὸν περιδάλλοντα, xat Προ. 
δρόμου χεὶρ δεξιὰ κλονουµένη τῆς κορυφῆς ἐχείνου 
προσήφατο, xoi τὸ Πνεῦμα περιστερᾶς ἐν εἴδει τῷ 
συγγενεῖ λόγῳ ἐπεχώρισε, xol ἡ τοῦ Πατρὸς φωνὴ, 
τὴν υἱότητα Ἐπεμαρτύρει τῷ Auspur]. 

ΧΥ. Μέσον δὲ τῆς τοῦ Προδρόμου μονῆς xal τοῦ 
Ἰορδάνου ἐστὶ τὸ πάνν σµιχρότατον τοῦ Ἑρμονιεὶᾳ 
ὄρος, ἓν ᾧ τὸν Σωτῆρα ἱστάμενον ὁ Ἰωάννης δα. 
πτυλοδειχτῶν ἐπεφώνει τοῖς ὄχλοις, τοῦτον εἶναι «by 
αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ χόσµου. Ἐν bb τῷ μεταξὺ 
τῶν μονῶν τοῦ Προδρόμου xai τοῦ Καλαβῶνος ἀπὸ 
τῆς τοῦ Ἰορδάνου ῥοῆς ὑπάρχει χεχαλασμένη ἐκ βά- 


usquam, nisi parve templi reliqui, apparet; et D θρων fj τοῦ ἁγίου Γερασίμου μονη, ἓφ᾽ ᾗ οὐδὲν ὅλως 


spelunca dus, et columna enclesteria, in qua ma- 
gnus senex Iberus, gratiosus valde admirandusque, 
includitur; quicum versati, maximum ex illius 
consuetadine lucrum nacti sumug : namque divina 
quedam gratia seni inerat, Verum necessarium, 
duclmos$, quod ante paucos dies, quam ad ipsum 
venissemus, patratum ab eo est miraculum, ut ad 
hilaritatem impellamus orationem, iis qui divinis 
avide delectantur, commemorare. la tortis ac tur- 
hineis Jordanis *orticibus ut fleri amat, nonnullz 
terr) parles, contigus flavio, secernuntur, in qui- 
bus magna aründinum vis innascilur, easque leo- 
num diversa gencra inhabitare solent. Ex his duo, 
singulis hebdomadibus ad senis claustra venien- 


ὁρᾶται, 9) μιχρᾶ τινα τοῦ ναοῦ λείψανα, xal σκή- 
λαια $po, xat ἀγχλειστήριος στύλος ἐν ῷ μέγας γέρων 
Ἴδηρ ἐγχέχλειται, χαρίεις πάνυ, καὶ θαυμαστὸς, ᾧ 
ἐντυχόντες, μεγάλως Ex τῆς αὐτοῦ ἑντεύξεως ὦφε- 
λήθημεν, καὶ γὰρ θεία τις ἐπιπολεῖ χάρις τῷ γέρονει. 
Αλλ) ἀναγχαῖον ὡήθημεν τὸ πρό τίνων ἡμερῶν Υε- 
Ὑονὸς τῆς πρὸς ἐχεῖνον ἡμετέράς ἀφίξεως, ἓν χα- 
ριεντισμοῦ λόγῳ θαῦμα τοῖς περὶ τὰ θεῖα λίχνως 
ἐντρυφῶσιν ἐξηγήσασθαι, Ἐν ταῖς τοῦ 'lopbáveo 
ἑλκοειδέσι, καὶ ἀγχυλοστρόφοις ῥοαῖς, ὡς τὸ εἰχὸς, 
τῆς ἐχόμενα τοῦ ποταμοῦ γῆς µέρη τινὰ περιγρά- 
Φοντα:, ἐν otc. μέγα τι καλάµων χρῆμα ἐχφύεσθαι 
πέφυχεν. Ἐν τούτοις λεόντων φῦλα εἰῶθασι χατοι- 
κεὶν. Τούτων δύο τῷ Ὑέροντος ἐγχλειστηρίῳ τῆς 











953 

ἑθδομάδος  clonapeyévovto , 
κεφαλὰ»ς προσερείδοντες τῇ τῶν ὀφθαλμῶν ἐπινεύ- 
. Get spoghv ᾖτουν, fic ἐπιτυγχάνοντες, εὐμαρῶς πρὸς 
αὰς συνήθεις δίνας τοῦ ποταμοῦ ἀπίασι χαίροντες. 
Ἡ δὺ fv ὕσπρια βραχέντα ἐν ὕδατι, xaX ὀλυρίτης 
ἴσως, 3| χριθίνου κλάσματος ἄρτος. Τούτων ποτὲ πα” 
ῥαγενομένων, xal τὴν συνήθη ἁπαιτούντων διὰ τῆς 
ἐπινεύσεως τῶν ὀμμάτων τροφὴν, 6 γέρων μὴ εὖ- 
πορῶν, ὅτῳ θεραπεῦσαι τρόπῳ «iw τῶν θηρίων 
ἔφεσιν ἔτυχε γὰρ ἐπὶ ἡμερῶν διάσττµα «Ixoot, 
µήει τῶν ἑδωδίμων τὸν ἱερὸν ἐχεῖνον εὐπορεῖν ἄνδρα” 
emo πρὸς αὐτοὺς, Ἐπείπερ, ὦ θηρία, μήτε τὸ τῆς 
ἡμετὲέρας φύσεως ἀσθενὲς διά τινος τῶν ἑδωδίμων 
παραχαλέσαι ἔχομεν, ἐπεὶ ημέρας εἴχοσι Ίδη p.10" 
ἡμῖν ἐπαρχέσαι τὰ δέοντα κατὰ τὸσύνηθες, τοῦ Θεοῦ 


DESCRIPTIO TERRXÆ SANCTE. 
xal τῷ στύλῳ τὰς A tes, et columns cepita applicantes, oculorum nu- 


954 


tibus, cibum sibi subministrari posecbant : cujus 
cum facile participes facti essent, ad consuetos 
fluminis vortices læu reveniebant. Cibas erant 
legumina , aqua  madefacta, aut forte olyrites, 
vel panis hordeacei írusta. Hi cum aliquando 
advenissent, et, pro more, oculorum nutibus ali- 
menta sibi postularent, dum seni non suppetit, 
quanam ratione ferarum desideriis occurrat ; nam- 
que dierum viginti intervallo nibil eo temporis, 
vir ille sacer, eseulentorum sibi paraverat; illis hzec 
int : Quando, o belluz, neque vestram debilitatem 
alimento aliquo recreare possimus, eum per hos 
viginti jam elapsos dies nec quidem nobis, ut mo- 
ris erat, que necessaria erant, suffecerimus, ita 


λόγοις, οἷς εὐμηχάνως οἶδε, χαταρτίζειν ἡμᾶς τοῦτο B Deo, qua nostra curat providentia, sapienter dispo- 


οἰχονομήσαντος, δέον ἐστὶ πορευθῆναι ἡμᾶς πρὸς 
τὰς τοῦ 'lopbávou ῥοὰς, καὶ μικρόν τι ξυλάριον 
πρὸς Ἱμᾶς ἀγαγεῖν. "Aq" οὗ σταυρἰα χατασχευά- 
σαντες ἡμῶν, τοῖς ἐπενχίταις χάριν εὐλογίας ταῦτα 
παρέξσµεν. ΑΦ ὧν ἀντιδεξιωθέντες, χατὰ τὴν ἑκά- 
στου προαίρεσιν, µιχρἆ τινα χερµάτια τὰ πρὸς 
τροφην ἐμοῦ τε καὶ ὑμῶν ἐξ αὐτῶν εὐπορήσωμεν. 
Ἐϊἶπε, καὶ ol θῆρες ἤχουσαν, ὡς £v. λογικῷ χινἠ- 
ματι, χαὶ βαδίσµατι πρὸς τὰς τοῦ Ἱορδάνου χω- 
ῥοῦσι ῥοάς. Καὶ μετὰ μικρὸν, ὢ τοῦ θαύματος | 
ὑπαύχενα φέρουσι δύο ξυλάρια, παὶ τῇ βάσει τοῦ 
στύλου θέντες αὐτὰ, τὰ πρὸς Ἱορδάνου ἔλη προθύ- 
ως ἐχώρησαν. ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ἅλις. Ἡμεῖς δὲ 
rĩc τῶν τόπων Ἱατορίας ἐχόμεθα. 

xb. 'AJÀ xal fj τοῦ Καλαμῶνος μονὴ, καὶ αὕτη 
ὑπὸ πύργων χαὶ χορτίνων, ἀπὸ τετραγώνου λαξευτοῦ 
"λίδου ἀνῳκοδόμήται, καὶ ὁ ναὺς µέαον αὐτῆς t[- 
χόρηγος ερουλλωτὸς ἵδρυται ἓν χνλινδρωτοϊῖς θόλοις 
ἐπιχαθήμενος, Τούτου συνέζευχται ἐν τῷ δεξιῷ 
μέρει ναὺς ἕτερος θολωτὸς πάνυ σμικρώτατος, kv 
τοῖς χρόνοις, ὡς λέγεται, τῶν ᾽Αποστόλων ἀνεχερ- 
θεὶς, οὗ kv τῷ µύαχι εἰκὼν τῆς θεοτόχου ἱστόρηται, 
ἐν ἀγχάλαις φερούσης τὸν Σωτῆρα Χριστὸν, τὸ 
σχημα, xal 9b χρῶμα, καὶ τὸ µῆχος ἐμφαίνουσα 
τῆς ἐν τῇ ΠΒασιλευούσῃ ᾿Ὀδηγητρίας ὑπεραγίας 
εἰχόνος. λέγιτφι δὲ ἐχ παλαιῶν παραδόσεων, ὡς 
ἱετόρηται αὕτη χετρὶ τοῦ ἁποστόλον xal εὐαγγελι- 
τοῦ τοῦ ἁγίον Λουχᾶ. Καὶ πιστεύεσθαι τὴν φήμην 


nente, opus est, ut vos a Jordanis fluenta progre- 
diamini, indeque lignum pusillum ad nos affe- 
ratis, ex quo cruces confectas, voti reis, benedi- 
ctionis cause dabimus, a quibus, pro singulorum 
arbitrio gratuita stipe remunerati, parvam pecu- 
B'am colligemus, quz vobis mibique cibum parabit. 
Dixit ille. Fer» audierupt, et, tamquam rationis 
compotes, alacri motu gressuque ad Jordanem 
procedunt : nec multo post (orem miram), duo 
ligna in collo gestant, et columne basi apponunt : 
tum demum ad Jordanis paludes prompte avolant. 
Et hzc sint s3iis : nunc locorum historiam prose- 
quamur. 


94. Sed et Calamonis monasterium turribus 
cortinisque ex quadrato politoque lapide exstru- 
clum est ; οἱ ín ejus medio templum capax, trulla- 


um, assurgit, tbolis, cylindri instar fabrefactis, 


insiliens. Huic in deztera parte templuw aliud ad- 
nectitur, tholo æque constans, pusillum admodum, 
$4ale apostolorum, ut traditio est, adificatum : 
in cujus mytulo Deiparse imago depicta est, in ulnis 
Christum Salvatorem gestantis ; figuram, colorem, 
ac longitudinem sanctissimss imaginis Hodegetriz, 
qua in regia urbe spectatur, prz se ferens. Et an- 
(iqua item tradiüone asseveratur, eam esse apostoli 
et Evangeliste Luce manu depictam : famamque 
ac rumorem de ea stabiliunt frequentia miracula, 


πείθουσι τά τε συχνὰ θαύματα, xa ἡ φρικωδεστάτη p etexlmagime suavissimus odor, non sine omnium 


ix τῆς εἰχόνος Ἐξερχομένη εὐωδία. Καὶ μετ αὐτὴν, 
ὡσεὶ σταδίων τε’, ἵδρυται ἡ τοῦ Χρυσοστόμου μονη. 
Ώς ἄποθεν ὡσεὶ τόξου βολῆς ἐγχλειστήριος ἵσταται 
στύλος, εἰς ὃν ὁ µέγας ἐφησύγαξεν àvhp, Ἱδηριώ- 
tc τὸ γἔνος, τὸν τρόπον ἁπλοῦς, τὸν λόγον αἰδέσι- 
poe, πάλαι ἐπὶ χρόνοις συχνοῖς ἐν τῷ περὶ τὴν θά- 
κασσαν τῆς Ἀττάλείας πεπηγῦτι λίδῳ, τοὺς ἀσχητι- 
ποὺς διανύσας Ἀόνους, Ὅτε καὶ ἡμεῖς τῷ ἀνδρὶ 
ἐνετύχομεν, τῷ ἀοιδίμω βασιλεῖ καὶ πορφυροχεννήτῳ 
τῷ Κομνηνῷ συστρατευΆμενοι. 

x£'. Πέραν δὲ τοῦ Ἰορδάνου ἀντιχρὺ τῆς Ῥαπτί- 
σεώς εἰσι θάμνοι διάφοροι, xal μέσον τούτων dosi 
σταδίου tvde ἄποθεν, ἔστι τὸ τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάν- 
vou σπήλαιον μικρὸν πάνυ xal μὴ ὀννάμενον δέξα.- 


admiratione, emanapns. Subsequitur, stadiis fere 
quinque distans, Chrysostomi monasterium : lou- 
geque ab eo ad teli jactum columna est inclisteria» 
in qua vir, lberus genere, moribus simplex, ser 
mone reverendus, qui tranquillam vitam agit, pri- 
dem per plurea annos in saxo, ad mare Attaliz 
fundato, laboribus continuis sudoribusque sese 
exercuerat; ibique nos eum  sllocuti fuimus, dum 
una cum celeberrimo imperatore et Porpbyro. 
genneta Comneno militaremus, 

95. In adversa Jordanis parte, contra Baptismi 
templum, diversa dumeta assurgunt, interque ea, 
stadii unius longitudine, Baptisiz Joannis spelunca 
patet, pusilla nimis, necue virum procera stature, 


955 JOANNIS PHOCEK 956 


rectus qui steterit, capiens : ejusdemque in faciem, À αθαι ὄρθιον ἄνδρα εὐμήχη. Kal τούτου xaclooy περὶ 


in eremi profundo, altera spelunca hiat, in qua 
Eliss prophe!a vitam ' degens, ab igneo curru ab- 
reptus est. Ultra dictas speluncas, ad ipsos Jorda- 
nis cursus. fama est, eremum extendi, in qua vene- 
randus Zosimas angelis parem /Egyptiam intueri 
dignus effectus est. Trans montes via ad montem 
Sinam, Rhaithum, mareque Rubrum conducens, 
locum sibi vendicat. Sed hic de eremo oratio finem 
habeat. 

26. Ad dexteriorem partem sanctz civitatis Jeru- 
salem, et a turre Davidis prophetz, jugum est, vi- 
tibus universim consitum, illiusque ad partes de- 
pressiores Iberorum monasterium, intra cujus am- 
bitum venerande crucis lignum in partes divisam 
fuisse traditur. Hinc regionis montan: initia sunt, 
non absurde ita nuncupatze, quod omnium montium 
or» magis clivosie per multa stadia in longitodinem 
excurrant. Itaque a sancta civitate stadiis fere qua- 
ruordecim, Zacharie prophete domus inspicitur, 
in quam, post Annuntiationem, immaculatissima 
Deipara sollieite contendens, Elisabetham saluta- 
vit; cujus et infans gandio in «tero subsultavit, 
exsultantia, ut par est, Dominum excipiens; Virgo- 
que admirandum et propheticum illud Canticum 
enuntiavit. In loco itaque illo castellum, et templum 
super spelunca situm est : in speluncz ultimis re- 
cessibus Przcursoris nativitas accidit. Prope eam 
bino teli jactu, ad suhlimiorem partem montis, 


tb βάθος τῆς ἐρήμου ἕτερόν ἐστι σπἠλαιον, iv. ᾧ ὁ 
προφήτης Ἡλίας διαιτώµενος, ὑπὸ τοῦ πυρίνου ἡρ- 
πάγη ἅρματος. Τούτων δὲ σπηλαίων ἐχεῖθεν περὶ 
εν τοῦ Ἰορδάνου φορὰν, λέγεται εἶναι τὴν ἔρημον, 
ἐφ) ἠν ὁ θαυμαστὺς Ζωσιμᾶς τὴν ἰσάγγελον Αἰγυ- 
πτίαν ἰδεῖν ἠξιώθῆ. Tav δὲ βουνῶν ἐχεῖθεν, ἡ ἁπά- 
Ύουσα àv τῷ Σινᾷ xo τῷ 'Ῥαϊθῷ xai τῇ Ἔρυθρᾷ 
θαλάσσῃ πέφυχεν ἔρημος. Ἐνταῦθά µοι ὁ περὶ τῆς 
ἑρήμου λόγος τὸ τέρμα δεξάσθω. 

xc'. Δεξιώτερον δὲ τοῦ µέρους τῆς ἁγίας πόλεως 
Ἱερουσαλὴμ, καὶ ὑπὸ τοῦ µέρους τοῦ πύργου τοῦ 
προφῄτου Δαδὶδ, ἔστι ζυγὸς ὅλος ὑπάμπελος, xai 
τούτου περὶ τὰ χθαμαλώτερα µέρη, τῶν Ἰδήρων 
pov πέφυχεν, f τῆς περιγραφῆς ἐντὸς, τοῦ τιµίου 
σταυροῦ τμηθῆναι λέγεται ξύλον. Ἐντεῦθεν ἡ τῆς 
ὁρεινῆς λαμθάνεται περίχωρος, εὐλόγως οὕτω χλη- 
θεῖσα - ἐπὶ µήχει γὰρ πολλῶν σταδίων ἐστὶ τὸ πάν- 
των βουνῶν δρεινότερον.. ᾿Απὺ γοῦν τῆς ἁγίας πό- 
λεως ὡσεὶ στάδια ιδ ἔστιν dj οἰκία Ζαχαρίου τοῦ 
προφήτου, ἐν fj μετὰ τὸν χαιρετισμὸν, ἀναστᾶσα à 
πανάχραντος θεοτόχος ἑπορεύθη μετὰ σπουδῆς, xal 
ἠσπάσατο τὴν Ἐλισάδες, καὶ τὸ βρέφος ἓν ἀγαλλιά- 
σει ἐν τῇ χοιλίᾳ ταύτης ἐσχίρτησε, τοῖς σχιρτήµασι 
ὡσεὶ [Tc. ὡς εἰκὸς] τὸν Δεσπότην δεξιούµενον. xat 
i Παρθένος τὴν θαυμαστὴν ἑχείνην προφητιχὴν 
ᾠδὴν ἀπεφθέγξατο. Ἔστι γοῦν ἐν τῷ τόπῳ χαστέλ- 
λιον, xal ναὺς ὕπερθεν σπηλαίου ἑφίδρυται, xai iv 


τοῖς τοῦ σπηλαίου μυχοῖς fj Υέννησ.ς τοῦ Ἡροδρόμου 


petra est, quæ divisa fugientem Baptistæ matrem, 6 Υέχονε, και τούτου πρόσεγγυς, ὡσεὶ δύο τόξων βολῆς, 


infantem amplexatam, cum Herodes cæde immanis- 
ima saviret, sinu suo avexit. 


97. Ab Jerusalem, inter duas vias, unam qua ad 
montana, alteram qua ad cœnobiarchæ monaste. 
rium el Lauram abducit, dorsum procurrit; et in 
eo iter aperitur, a sancta Sione Bethleem ferens, 
Urhs vero Bethleem a sancta civitate sex fere mille 
pessibus distat. Ta ejus et sanctae civitatis meditul- 
lio monasterium sancti prophete Elis exsistit, a 
vetustissimis piis bominibus exsdi(icatum, sed, 
terrz motibus, funditus z:equatum solo: verumtamen 
et boc, de orbe universo bene merens, domiuus 


περὶ τοῦ ὄρους ὑψιαίτερον, ὑπάρχει ἡ σχισθεῖσα 
πέτρα, xai ὑποδεξαμένη φεύγουσαν τὴν μητέρα 
τοῦ Βαπτιστοῦ, βρέφος ἡγχαλισμένην αὐτὸν, ἐπὶ τῇ 
βρεφοχτονίᾳ τοῦ Ἡρώδου. 

xv. 'Amb δὲ της Ἱερουσαλὴμ μέσον τῶν δύο ὁ- 
δῶν, τῆς τε πρὸς τὴν ὀρεινὴν ἀπαγούσης, xal τῆς 
πρὸς τὴν μονὴν τοῦ Κοινοδιάρχου xal τῆς λαύρας, 
ἔστι ῥαχίον, xal ὁδὸς àv αὐτῷ µέχρι τῆς Βηθλεὲμ 
ἀπὸ τῆς ἁγίας Σιὼν à πάγουσα. Ἡ δὲ Βηθλεὲμ πόλις 
ἀπέχει τῆς ἁγίας πόλεως ὡσεὶ µιλία EE. "Hg. μέσον 
δὶ τῆς ἁγίας πόλεως ὑπάρχει μονὴ τοῦ ἁγίου προ- 
φῄῆτου Ἠλιοῦ, ὑπὸ τῶν παλαιτάτων μὲν ἀνεγερθεῖσα 
ἀνδρῶν θεοφιλῶν, ix δὲ τοῦ σεισμοῦ ῥιζόθεν χατα- 
πεσοῦσα΄ ἀλλὰ xal ταύτην Ó χοσμικὸς εὐεργέτης. ὁ 


meus atque imperator per suum przsidem, Syrum D ἐμὸς δεσπότης καὶ βασιλεὺς ix βάθρων ἀνήγειρε διὰ 


hominem, a fundamentis reparavit : adeoque inter 
monasterium et Bethleem, itemque Rachelis sepul- 
crum, structura quatuor fornicibus, toli instar in 
fastigiatum cacumen desinentibns, opertum ; locus 
jlle trianguli formam efficit. Ad sinisterlorem sancte 
Bethleem partem inter eam et coemnobiarcbze mo- 
nasterium, ager est, et in agro speluncs, in qua 
beati commorantes in agris pastores angelicas lau- 
des auribus acceperunt : Gloria ín excelsis, illis 
inclamantibus, et in terra pax, et in mundo salus, 
ob Deum meum ex virgine Deipara genitum. Sancta 
Bethleem in. dorso, lapidibus strato, fuuJata est : 
in ea conspicitur et sacra spelunca, et praesepe, 
et puteus, ex quo David bibere concupiwit, et tem- 


τοῦ ταύτην ἐπιστατοῦντος Σύρου ἀνδρὸς, xal οὕτως 
μέσον τῆς μονῆς xal τῆς Βηθλεὲμ εριγωνἰζει «bv 
χῶρον ὁ «Tq Ῥαχὴλ τάφος, ὑπὸ τετραχαµάρου ϐο- 
λωτοῦ σχεπόµενος χτίσµατος. Περὶ δὲ τὸ εὐωνυμώ- 
τερον µέρος τῆς ἁγίας Βηθλεὲμ, μέσον αὐτῆς xai 
τῆς τοῦ Κοινοθιάρχου μονῆς, ὁρᾶται ἀγρὸς, xai ἓν 
τῷ ἀγρῷ σπῄἠλαιο», ἓν ᾧ οἱ µαχάριοι ἀγραυλοῦντες 
ποιμένες τῶν ἀγγελιχῶν Ίχουσαν ὕμνων, τὸ, Δόξα 
ἐν ὑψίστοις, ἐπιφωνούντωνι Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς 
εἰρήνη, ἐν τῷ κὀσμῳ σωτηρία, kx τῆς Παρθένου 
xai Θεοτόχου τοῦ Θεοῦ µου ἀποχυήσεως. Ἡ δὲ 
ἁγία Βηθλεὲμ τεθεµελίωται ἐπὶ λιθοστρώτου ῥαχίου, 
àv f καὶ τὸ ἱερὸν σπήλαιον χαὶ ἡ φάτνη, xai τὸ 


φρέαρ, ἓξ οὗ Δαθὶδ πιεῖν ἐπεθύμησε, xal vabo ἐπὶ 





| 
| 


951 


DESCRIPTIO ΤΕΒΕ Ε SANCTE. 


955 


τοῖς τοῦ οπηλαίου νώτοις ἐπιχαθήμενος βλέπεται À plum, spelunce bumeris insidens, prelongum pra- 


ἐπιμήχης, xal πάμμεγας, σταυροειδῶς ἐξ ἁἀσή- 
πτων ζύλων σχεπόµενος * fj δὲ περὶ τὸ θυσιαστἠ- 
ptov ὁροφὴ ἐστι διὰ θόλου ἀνεγηγερμένη λιθί- 
νου. ᾽Αλλὰ καὶ τοῦτον τὸν περικαλλέστατον ναὺν 
xai πἆάμμεγαν ἡ τοῦ κοσµιωτάτου µου βασι- 
λέως ἀνῄήγειρε φιλότιμος χεὶρ, καὶ φηφίσι χεχρυ- 
σωµένοις ὅλον τὸν ναὺν κατεχόσµησεν, Eo Uv ὁ τῶν 
ἐν τῇ χώρᾳ παρένθετος Λατίνων ποιμὴν, τὸν αὐτο- 
χράτορα τάχα τῆς µεγαλοφυχίας ἀμειδόμενος, kv 
διαφόροις τόποις xai bv αὐτῷ τῷ θυσιαστηρίῳ τοῦ 
ἁγίου ὕπερθεν σπηλαίου τὴν ὡραίαν ἐχείνου μορφὴν 
ἀνεστήλωσε. Tb δὲ τοῦ σπηλαίου: σχημα, τῆς φά- 
τνης, xal τοῦ φρέατος ὑπάρχει τοιοῦτον. Περὶ τὸ 
εὐώνυμον µέρος τοῦ βήματός avt τοῦ ἁγίου σπη- 
λαΐου στόµ:ον, οὗ πρόσεγγυς ἐχεῖνο τὸ φρέαρ ἐστὶν, 
ἐξ οὗ αἰσθητῶς xal νοητῶς ὁ προπάτωρ Δαθὶδ 
πιεῖν ἐπεθύμησεν, οὗ ὕδατος οἱ παραδυναστεύοντες 
ἑχείνφ ἄνδρες δύο, τὰς τῶν ἀλλοφύλων διατεµόντες 
παρεμθολὰς, xa διὰ τοῦ καδδίου ἀρυσάμενοι, φλε- 
γομένῳψ τῷ δίψει ἐχείνῳ προσέφερον, ὃς ἓν τῷ σπεῖ- 


σαι αὑτὸ τῷ θεῷ, «b µέχρι τοῦ νῦν διαθόητον ἔργον . 


πεποιηχὼς ἀναχηρύττεται. Ἐκ δὲ τῆς τοῦ σπηλαίου 
αἱσόδον µέχρι τοῦ πυθµένος αὐτοῦ, ἔστιν fj χάθοδος 
διὰ βαθμίδων EE χαὶ δέκα. Καὶ περὶ τὸ ἀρχιῷον 
µέρος ὑπάρχει τὸ ἱερὸν ἐχεῖνο χατάλυµα, ἐν ᾧ ἡ 
Ἡαρθένος τὸν Σωτῆρα Χριστὸν ἀπεχύησε, xai ἡ 
κτίσις πᾶσα χατεῖδε Θεὸν ἐν σαρχὶ, xal κόσμος 
ὅλος ἀνεχαινίσθη, xat ὁ θνητὸς ἐγὼ πλουτίζοµαι τὴν 


θεότητα τοῦ θεοῦ χαὶ Ktlatou µου τὴν ἐμὴν πτω- α 


χείαν πτωχεύσαντος, Elta μιᾶς χάτωθεν βαθµίδος 
ἡ τῶν ἁλόγων ὁρᾶται φάτνη, ἰσομήκει τετραγωνἰ- 
ζομένη τῷ σχήµατι, ἣν λευχοῖς οἱ πάλαι ἄνθρωποι 
μαρμάροις περικχαλύψαντες , μέσον αὐτῆς, ἐχχοπὴν 
ὀμφαλοειδῆ πεποιήχασι, καθ) ἣν µέρος αὐτῆς &va- 
φαίνεται, φάτνης ἑχείνης, τῆς τὸν ἀχώρητον χωρη- 
σάσης, τῆς obpavou πλατυτέρας, τῆς γῆς καὶ θα- 
λάσσης xal ὑποχθονίων εὑρυχωροτέρας ἐπὶ πολύ : 
ὃν γὰρ ἐχεῖνοι χωρῆσαι οὐκ ἴσχυσαν, αὕτη βρεφω- 
θέντα εὐὑρυχώρως ἑχώρησεν. Ἐνάλλομαι τῇ γραφῇ, 
καὶ ὅλως τῷ vot ἑντὸς γίνομαι τοῦ ἱεροῦ ἐχείνου 
σπηλαίου, xal χατὰ τὸ χάλυµµα τοῦ Δεσποτικοῦ 
βλέπω τόχου, χαὶ τὴν ἓν τῇ φάτνῃ τοῦ βρεφωθέν- 
τος ἀνάχλισιν, xat φρικτὴν τὴν περὶ ἐμὲ τοῦ Σωτῇ- 


grandeque, ad formam crucis, ex non putrescenti- 
bus lignia eonteetum : circa altare tectum tholo 
gaxeo sese sustollit. Hoc quoque longe pulcberri- 
mum et moxinum templum, muniflca servatoris 
orbis et imperatoris mei liberalitas exstruxit, to- 
tumque lapillis aureis exornavit : in. quo civitatis 
illius Latinorum Pastor interpositus, variis in locis, 
atque ipso in sanctuario supra speluncam, impe- 
ratorem ob tantam forte magnanimitatem remune- 
rans, decoram illius imaginem appinxit. Spelunce, 
prosepis, et putei forma hzc est. Ad partem sini- 
stram sanctuarii, saneta speluncze os patet ; penes 
illud puteus est, ez quo non sensu solummodo, 
sed mente etiam, progenitor David bibere per- 


B optavit : aquam ex eo, qui apud eum maxime prz- 


valebant, viri duo, castris Allophylorum expugua- 
tis, cado haustam, Davidi, siti exsstuanti, addu- 
cunt : quam cum Deo libasset, ad hzc usque tem- 
pora fama precelebre continentis facinus illius 
per ora omnium volat. Ab ingressu speluncæ ad 
ima sex et decem, quibus descenditur, gradus nu- 
merantur. Ad borealem plagam sacrosanctum illad 
diversorum jacet in. quo Virgo Christum Salvato- 
rem enixa est, et creatura universa Deum in carne 
vidit, et mundus totus renovatus est; εἰ mortalis 
ego Deitate ditesco, cum Deus et Creator meus 
paupertatem meam atque inopiam induerit. Tum 
post unius gradus descensum, ratione carentiunr 
animalium prasepe conspicitur, sequa figura, qua- 
tuor angulis commensurata, quod candidis vetusti . 
illi bomines marmoribus contexerunt : in medio. 
apertura ad modum umbilici relicta, ex qua pars 
prasepis spparet, presepis illius, quod eum qui 
nullo loco capi poterat, cepit; ccelo amplioris, terra 
marique et subterraneis multo capacioris; quem 
euim illa complecti suo ambitu non poterant, illud 
laxioribus spatiis Infantem factum accepit. Pictura 
εχευ]ίο,ῖ totusque intellectu in sacrosanctam illan: 
speluncam penetro, et Dominici partus diversorium 
oculis lustro, atque in præsopi facti infantis accu- 
bationem, et mei Salvatoris erga me amorem, tre- 
mens timensque revereor, extremamque illius ino- 
piam, qua me coli regno dignum effecit; sed regiam 


pw ἀγάπησιν, χαὶ τὴν ἄχραν ταύτης πτωχείαν, δι D esse speluncam apprehendo, 4ο veluti in throno 


f; ἐμὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας t£losty* ἀλλὰ 
xai παλάτιον τὸ σπήλαιον ἐννοῶ, xai ὡς iv θρόνῳ 
τοῖς παρθενιχοῖς Χόλποις τὸν βασιλέα χαθήµενον, 
xai χοροὺς ἀγγέλων περιχυκλοῦντας βλέπω τὸ στή- 
λαιον, χαὶ τὰ δῶρα τοὺς Μάγους δωροφοροῦντας τῷ 
Βασιλεῖ, xaX πάσης θυµηδίας ἐμπίπλαμαι, xal οἵας 
ἠξίωμαι χάριτος, χατανοῶν Τέἐγηθα. Ἔγραψεν ὁ. 
τεχνίτης τῇ ζωγράφῳ χειρὶ tv. αὐτῷ τῷ σπηλαἰψ 
τὰ ἐν αὐτῷ τελεσθέντα μυστήρια. Τέγραπτο γὰρ 
περὶ τὴν ἀφίδα, ἓν ᾧ τὸ μέγα τοῦ χόσµου µυστή- 
ριον χόρη πρὸς εὐνὴν ἀναπίπτουσα, τὴν μὲν λαιὰν 
ὑποθεῖσα τῷ τῆς ἑτέρας ἀγχῶνι, τῇ δεξιᾷ δὲ τὴν 
παρειὰν ἐπικλίνουσα, καὶ πρὸς βρέφος ὁρῶσα, xat 
hv ἑντὸς σωφροσύνην ἓν τῷ τοῦ σχήµατος µειδιά- 


virgineis sinubus Regem insidentem, angelorum- 
que choros speluncam cireumversantes | intueor, et 
Magos, munera Regi afferentes, eximia lztitia ani- 
mum oppleo, et gratie, qua dignus efficior, volu. 
ptate perfundor. Perita manu pinxit artifex in 
spelunca mysteria qus in ea patrata sunt: namque 
in ebside effigiata erat Puella, in lecto recubans, 
læva dexterz: cubito supposita, ad dexteram ipsum 
genis reclinatis, Puerulum intuens, et innatam gra- 
vitatem, subridentis specie, et eleganti faciei co- 
lore, indicans : neque enim vultu, tanquam illa 
qua recens et primum peperit, pallida liorridaque 
immutatur : æquum quippe erat, quz digna effecta 
est uL supra naturam gigneret, dolorum per natu- 


959 


JOANNIS PHOCE 


ram illatorum essc immunem : asellus deinde, et À µατι, xal τῇ τῶν παρειῶν εὐχροίᾳ ἑμφαίνουσα - οὗ 


hos, et praesepe, et pastorum coetus, quorum au- 
ribus de ccelo clamor intonans, a. gregibus avoca- 
vit : quare, armentis relictis, quæ inter herbas et 
fontem cibum .potumque sibi quærunt, et cani, 
gregum custodi, eorum custodia demandata, cervi- 
cem in aerem tollunt, ad strepitus sonum aures 
dirigunt, alius aljo modo stantes, prout sibi quisque 
facilierem et leviorem statonem ducebat : et his 
quidem pedum nulli usui est, illis facies in ccelum 
figitur; namque dexteras ad vocem; retrahentes, 
turbatas auras promovert : non tamen illis secundo 
zudire opus fuit; majorem enim, quam aures, oculi 
fidem faciunt : namque angelus, ipsis occurrens, 
pueruli accubationem in prasepi ostendit. Pecudes, 
factis minime intentze, fatuo gressu ducuntur, qua- 
rum pars ad herbam autant, pars ad fontem ad- 
vertunt. Canis vero, quod animal iram in promptu 
gerit, visionem insuelam meditari videtur. Msgi, 
descendentes ex equis, munera manibus accipientes, 
genuaque flectentes, reverenter dona Virgini offerunt. 


γὰρ ἀλλοιοῦται «b πρόσωπον, ὡς ὠχριῶσά τις ἄρει 
εεχοῦσα, xal πρῶτον τεχοῦσα * thy γὰρ τῆς φύσεως 
χρεῖττον ἁἀξιωθεῖσαν τεχεῖν, ἔδει xol τῶν χατὰ φύ- 
ew ὁδυνῶν ἀπηλλάχθαι. Ὄνος ἐντεῦθεν καὶ βοὺῦς, 
χαὶ φάτνη, xal βρέφος, xal ποιμένων ἑσμὸς ὧν 
Bof; τις ἐξ οὐρανοῦ διαθρυλλοῦσα τὰ ὥτα τῶν θρεµ- 
µάτων ἀπεδουχόλησε, χαὶ τὰς δῖς ἀμέλει χαταλι- 
πόντες περὶ τὴν πόαν xal τὴν πηγὴν vepopévac xol 
τῷ κχυνὶ τῆς ἀγέλης τὴν φυλαχὴν ἐπιτρέφαντες, 
τοὺς αὐχένας αἴρουσιν εἰς αἰθέρα, &xohv ἰθύνοντες 
πρὸς τὴν τοῦ χεύπου φορὰν, ἄλλος ἄλλως ἑστηχότες, 
ὥς ἂν ἕχαστος ἀτονώτερον (peto, χαὶ ῥᾷον ἑστάναι, 
xa τοῖς μὲν αἱ χαλαύροπες ἀχρεῖοι φαίνονται, τοῖς 
δὲ τὸ ὄμμα ἤρτηται πρὸς οὐρανόν * τὰς δεξιὰς ἆνα- 
σπῶντες πρὸς τὴν βολὴν, τεταραγµένως την ἀχοὴν 
ἀποτείνουσιν * οὗ μὴν ἑδέησε δευτέρας αὐτοῖς ἀχοῆς, 
ὀφθαλμοὶ γὰρ ὥτων πιστότεροι, "Αγγελος γὰρ ουν- 
αντῄσας αὐτοῖς, τὴν τοῦ βρέφους ἀνάχλιαιν ἐπὶ 
thv φάτνην αὐτοῖς ὑποφαίνει, Καὶ τὰ θρέµµατα 
μὲν οὐδαμῶς ἐπιστρεφόμενα πρὸς τὴν θέαν LE εὖη- 


θείας ἑφοίτων, τὰ μὲν νένευχε, πρὸς τὴν πόαν, τὰ δὲ πρὸς τὴν εἰρημένην ἀποτρέχει πη γἠν. Ἡ δὲ χύων, θυμοειδὲς 
Υὰρ πρὸς ἁλλοτρίους τὸ ζῶον, διασχοπεῖν φαίνεται τὸ τῆς ὄψεως ἄηθες, οἱ δὲ Μάγοι, τῶν ἵππων ἀποθρώ- 
δαντες, xoi τὰ δώρα λαδόµενοι ἐγχεροῖν, τὸ Υόνυ τε χλίναντες, kv τρόμῳφ ταῦτα τῇ Παρθένῳ προσφέρουσι, 


35, Extra sanctam Bethleem, fere ad milliaria 
duo, in cœnobiarehæ monasterio spelunca est, ín 
qua: oraculo accepto Magi, ne ad Herodem rever- 
terentur, per aliam viam reversi sunt in regionem 


γη’. Τῆς ἁγίας Ῥηθλεὲμ ἔξωθεν ὠσελἡμίλια δύο, Ev- 
tb. τῆς τοῦ Κοινοθιάρχου μονῆς ἐστι τὸ σπἠλαιον, Ev 
ᾧ χρηµατισθέντες οἱ Μάγοι, μὴ ἀναχάμψαι πρὸς 
Ἡρώδην, δι) ἄλλης ὁδοῦ ἀνεχώρησαν εἰς τὴν χώὦραν 


suam, Trans lauram, duodecim fero passuum mil- 6 αὐτῶν. Καὶ τῆς λαύρας Uxstücv ὡσεὶ pua ιβ’, τῆς 


libus, prope Rubz eremum, sancti Charisonis mo- 
nasterium jacet, Et eo ulterius longo intervallo 
sejunetum duplex, quod Chebrone est, Abrahami 
sepulcrum, et quercus Mambre, sub qua sanetis- 
simam Triíadem hespitio patriarcha exceperat. Ft 
hzc quidem ita se habent a Ptolelnaide per Gali- 
læam ad sanctain. urbem Jerusalem, Jordanem, et 
sanctam eremum. Maritima vero ita, 


99. À sancta civitate Jerusalem, ad sex milliaria, 
Armathem urbs conspicitur, in qua Samuel, magnus 
jlle propbeta, ortum habuit. Inde post alia septem 
et amplius milliaria, Emmaus, urbs magna, in me- 
dia valle superemipnenii dorso jacet. Sic, ad pas- 


εοῦ Ῥουδᾶ ἑἐρήμου πλησίον ἐστὶν ἡ povh τοῦ ἁγίου 
Χαρίτωνος. Καὶ ταύτης ἐχεῖθεν ἐν πολλῷ διαστἠ- 
µατι τὸ ἓν Χιθρῶν διπλοῦν µνΏμα τοῦ ᾽Αθραὰμ. 
καὶ ἡ δρῦς ἡ Mauph, iv ᾗ τὴν παναγίαν Τριάδα à 
πατριάρχης ἐξένισεν 'A6paáp. Αλλὰ ταῦτα μὲν 
ἱστόρηνται ἀπὸ τῆς Πτολεμαῖδος διὰ τῆς Γαλιλαίας 
µέχρι τῆς ἁγίας πόλεως Ἱερουσαλὴμ, τοῦ Ἱρρδάνου 
χαὶ τῆς ἁγίας Epfjpou. Τὰ δὲ τῆς παραλίας ἔχηυσιν 
οὕτως. 


xÜ'. Απὸ τῆς ἁγίας πόλεως Ἱερουσαλὴμ ὡσεὶ 
μίλια c', ἔστιν fj ᾽Αρμαθὶμ πόλις, iv f Σαμουὴλ 6 
μέγας ἐχεῖνος προφήτης γεγέννηται., Καὶ μετ kxat- 
voy toti μεθ ᾽ ἑτέρων μιλίων ἑπτὰ, ἃ xal πλεῖον 
διάστηµα, ἔστιν ἡ Ἐμμαοὺς πόλις μεγάλη, χοιλά- 


suum fere viginti millia, Ramplez regio effunditur : D δος μέσον χειµένη, ἓν ὑπερανεστηκότι ῥαχίῳ, οὕτως 


et templum ingens in eadem sancti magni martyris 
Georgii visitur. Illis in locis sancto fuit naJalis 
diez, e* pro pietate ingentia ceriawioa subiit, et 
sepulture demandatus (μι. Templum dromicum 
est, etin sanctoarii mytulo sub sanctse tabulae pa- 
vimento, sepulcri os potet, candido maroore cir- 


cumseptum. Verum opere pretium fuerit, que a 


templi clericis ante paucos annos in sancti sepul- 
cro s$unt patrata, narratione nostra indicare. Dice- 
bans namque, interjectum, qui nunc przest, Lati- 
porum episcopum, sepulcri os reserare conatum, etl, 
tahula marmorea, qua illad obtegebatur, sublata, 
ingentem speluncam sese ostendisse, et in ejus in- 
teriore parte, sancti sepulcrum : cum demum et 


ὡσεὶ μίλια εἴχοσι xal τέσσαρα ἡ τοῦ "Pausa 
χώρα ὑφήπλωται, xal ναὺς πάμμεγας ἓν ταύτῃ ὁ- 
ρᾶται τοῦ ἁγίου µεγαλομάρτνρος Γεωργίου, &v οἷς 
xa γεγέννηται τόποις, καὶ ὑπὲρ εὐαεδείας ζθλησε 
µεγίστους ἀγῶνας, ἕνθα xal ἱερὸς τάφος ὑπάρχει 
αὐτοῦ. V δὲ ναός ἐστι ὁρομιχὸς, xol ἓν τῷ τοῦ 
βήματος µύακι, 0x5 «ἣν τῆς ἁγίας τραπέζης χθόνα, 
τὸ τοῦ τάφου ὁρᾶται στοµίδιον, λουχῷ μαρμάρῳ 
περιφραττόµενον. “Αλλ᾽ ἀναγχαῖον εἰπεῖν ὅσα παρὰ 
τῶν τοῦ ναοῦ χληριχῶν ἀχηχόαμεν «πρό εινων 
ἐνιαυτῶν ἐπὶ τῷ τοῦ ἁγίου τάφῳ γινόμενα. Ἔφη- 
σαν Υὰρ ὅτι ὁ νῦν παρεµθόλιμος Λατίνων ἑἐπίσχο- 
πας τὸ τοῦ τάφου ἐπειράθη ὑπανοῖξαι στόµιον, xal 
τῆς πλαχὸς ἀρθείσης τῆς τοῦτο περιφραττούσης, 








961 


DESCRIPTIO TERRAE SANCTE. 


962 


εὑρέθη σπῄλαιον pda, οὗ περὶ τὸ ἑνδότερον µέρος Α illud quoque reserare conarentur, ignis € sepulcro 


ὁ τοῦ ἁγίου εὕρηται τάφος. Kal δῆτα Eyyetpioápe- 
veg xai αὐτὸν μὲν ὑπανόϊῖξαι, mop ἑξαλλόμενον 
ἑωράθη τοῦ τάφου, xal τὸν μὲν ἕνα τούτων ἡμίφλε- 
χτον γενέσθαι πεποίηκε, τὺν Ó' ἕτερον θανάτου 
εὐθὺς παρανάλωμα. 

X. Μετὰ δὲ τὴν χώραν ταυτην ἐστὶν ἡ Φιλίππου 
ΚαισάρειΣ, πόλις µεγάλη, πολύανδρος, fist; περὶ τὸ 
χεῖλος τῆς θαλάσσης ἵδρυται, ἐν fj xal λιμὴν ὑπάρ- 
χει Távu θαυμάσιος, τέχνῃ γεγονὼς ἀνθρωπίνῇῃν 
δαφιλίᾳ χρημάτων fj τοῦ Ἡρώδου ἑπαρχέσασα χεὶρ 
τῇ τούτου χατασκευῇ. Ἑν ταύτῃ Χριστὸς τοὺς 
ἁποστόλους ἠρώτα, Tiva µε Aérovotr οἱ ἄνθρωποι 
τὸν Υἱὸν. τοῦ ἀνθρώπου; καὶ ὁ Πέτρος, Σὺ εἶ ὁ 
Χριστὸς ὁ Ylóc τοῦ θεοῦ, πρὺς αὑτὸν ἀπεχρίνατο, 
τὸ τῆς ἀγάπης ἔντεῦθεν διάπυρον ἐἑνδειχνύμε- 
νο». 

λα’. Μετὰ ταῦτά ἐστι «b. Καρμήλιον ὅρος, περὶ 
οὗ πολὺς λόγος παρά τε τῇ παλαιᾷ Γραφῇ καὶ τῇ 
Καινη ὑπηγόρευται. στι δὲ τὸ ὄρος ζυγὸς, ὑπ' 
αὐτοῦ τοῦ θαλαττίου κόλπου, τοῦ περὶ τὴν Πτολε- 
µαῖδα, xaX τοῦ Κατρᾶ χοιλαινοµένου ἀρχόμενος, 
καὶ µέχρι τῶν τῆς Γαλιλαίας διἠχει [ἶσ. δι]χων] 
ὁρίων. Περὶ δὲ τὸ ἀκροτελεύτιον τὸ πρὸς τὴν θά- 
λασσαν τοῦ ζυγοῦ, ἔστι «b τοῦ προφήτου Ἡλιοῦ 
σπῄήλαιον, ἓν ᾧ τὴν ἀγγελιχὴν πολιτείαν ὁ θαυμα- 
στὸς ἐχεῖνος διατελέσας ἀν]ρ, µετάρσιος γέγονεν. 
"Hv μὲν ἓν τῷ εοιούτφ χώρῳ πάλαι µεγάλη povh, 
ὧς τὰ νῦν Φαινόμενα τῶν χτισµάτων διδάσκουσι 


exsiliens, unum ex iis qui id aggredi conabantur, 
semiustum reliquit, alterum subita morte dele- 
vit. 


50. Regionem illam excipit Cæsarea Philippi, ci- 
vitas magna, et populo frequens, fad maris ripas 
fundata; portu celeberrimo, manu hominum facto, 
immanem pecuniarum sumptum in loci structuram 
Herode erogante, cincta. In ea Christus interroga- 
vit apostolos : Quem me dicunt homines esse Filium 
hominis? et Petrus, Tu es Christus. Filius Dei *, 
respondit, verbis his æstum sus charitatis osten- 
dens. 


$1. Subsequitur mons Carmelus, de quo in Ve- 
teri Recentiorique Scriptura plurimus sermo est. 
Jugatur. mons, ab ipso maris sinu, qui circa Pto- 
lemaidem οἱ Caipham incurvatur, initium ducens, 
et ad Galiles fines perveniens. In extrema parto 
jugi, qua mare respicit, prophete Eliz spelunca - 
spectatur, in qua angelícam vita rationem cum 
exegisset miriflcus ille vir, in aera sublatus est. 
Erat eo loci. antiquitus. monasterium magnum, wt 
structurarum vestigia ad bic usque tempora com- 
monstrant ; sed illud, tempore, quod omnia in se- 
nium impellit, et gentium variis excursionibus , 


λείψανα, ἀλλ' ὑπὸ τοῦ χρόνου, τοῦ τὰ πάντα γηρά- C penitus abolitum. Verum ante aliquot annos, qui- 


σκοντος, καὶ τῆς τῶν ἐχθρῶν ἀλλεπαλλήλου ἐπι- 
δρομῆς, ἡφάνιαται τέλεον. Πρὺ δέ τινων χρόνων 
ἀνὴρ μοναχὸς, ἱερεὺς τὴν ἀξίαν, πολιὸς τὴν τρίχα, 
Καλαυριδόθεν ὁρμώμενος, ἐξ ἀποχαλύψεως τοῦ 
προφήτου τῷ τόπῳ ἐπιδημήσας, ἓν τοῖς τόποις ἔχεί- 
νοις, ἢ ὡς ἐν τοῖς νῆς μονῆς χαταλύμασι θριγγίον 
πῄξας μικρὺν, καὶ πύργον οἰχοδομήῆσας, xal vaby 
ἀνεγείρας μιχρὸν, καὶ ἀδελφοὺς ὡσεὶ δέχα συνάξας, 
νῦν τὸν ἅγιον χῶρον ἐχεῖνον οἰκεῖ, 

λβ’. Ἐνταῦθα πεπαύαθω sb τῆς ἐχφράσεως σύγ- 
γραµµα, ἔνθα po χαὶ ὁ τῶν ἱερῶν τόπων δίαυλος 
τετερµάτισται, El μέντοι δόξει τοῖς ἑντυγχάνουσι 
κουτὶ τὸ πόνηµα Χχρήῄσιμον, αὐτό pot τὸ πονηθὲν 
ἀντάμειψις, καὶ ἆθλον ἔμμισθον λογισθήσεται *. el 
δὲ μὴ τοῦτο, πρὸς ἐμὰ τὸν τεχόντα τὸ γεννηθὲν 
ἑπαναστραφείτω, xal τοῖς αὐτοῦ ψελλισμοῖς ὑπο- 
µνηζέτω τῶν θείων τόπων ἐκείνων, (v' ἐν φαντασίᾳ 
διὰ τῆς ἀναμνήσεως ἐχείνων Ὑενόμενοι, ἡδέως 
ἐπευφραινώμεθα. 


d Matth. ΣΥ, 43-16. 


dam monachus, dignitate sacerdos, capillitio albus, 
e Calabria oriundus, ex prophetz revelatione in 
montem appellens, ea loca, monasterii nempe re- 
liquias, vallo perparvo cintit, et turri. exzedíficato, 
temploque non ingenti exsuucto, frauibusque 
ferme ad decem collectis, eiamnum sanctum illum 
ambitum colit. 


δὲ, Et hic deseriptionis hujusce exitus esto, ubi 
sacrorum locorum circuitio finem habet. Quod εἰ 
legentibus labor iste emolumentum afferre visus 
fuerit, opus ipsum ac labor compensatio mili am- 
pla οἱ lucrificabile premium reputabitur : sin minus, 
ad parentem redeat, a quo ortum ducit, balbutien- 
doque sacrorum locorum memoriam refricet, ut 
nos eorum recordatione in vivam eorum imagineu 
remeantes, suavi solatio in gaudia restituaniur. 


063 PERDICÆ EPHESII. 964 








ΕΡΙΡΗΑΝΙΙ MONACHI 


HAGIOPOLIT.E 
SYRIA ET URBS SANCTA. 


Exstat cum aliis Epiphanii scriptis Patrologie tom. CXX. 





IIEPAIKOY 
ΠΡΩΤΟΝΟΤΑΡΙΟΥ ΤΗΣ ΕΦΕΣΟΥ 


ΕΚΦΡΑΣΙΣ 


ΠΕΡΙ TON EN IEPOZOAYMOIZ ΚΥΡΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ. 


PERDICJE PROTONOTARII EPHESII 


EXPOSITIO 
THEMATUM DOMINICORUM ET MEMORABILIUM QU.E HIEROSOLYMIS SUNT. 


Quando volupe est plerisque, opinor, omnibus 

Narratio de clvitate Sion, iis 

Qui non eam videre, ego ut vidi eloquar. 

lloc oppidum est situ spectabile; 

Quippe est ab auroraque et occasu imminens 

Convallibus geminis, ameenis et cavis. 

Septentrionis pars polita, solum et ferax ; 

Serenitate decorum, et aspectu loci : 

Ubi vinezx uberes, ei horti, itemque agri. 

Australis at devexa pars, situ optimo, 

Dona tempora et feracitatem continens; 

Forma quadrata jactitans arcem undique 

Late patentem, quæ haud eget custodibus 

Jam olim : frequentans quo, ab Aquilonari plaga 

Celsas domus videbis, atque regiam, 

Ailesque amcenas Joachimi ac Anna: anus; 

Ubi est sepulerum ambo sacrum parentum. 

Dilfusa opacis arbor bic stat frondibus, 

Quz ]uce natali integerrimze Dei 

Matris vigens fructum exhibet sterilibus, his 

Communionem qua arboris fructus habent, 

Porticibus in quinis, ibi natatoria 

Probatica quondam, remedium paralytici 

Infra Solum, vectis grabato commoda, 

Ut eluantur, unda dum exundans tremit. ' 

Supra hanc situm templum stupendo decore erat, 

Ejus, medelam qui omnibus dat obviis. 

Post hiec Pilati domus et Ànuz et Caiphæ, 
reloriumque abominanduin, scu locus 


Α Ἐπείπερ πολυέραστον, οἶδα, τυγχάνει πᾶσι, 


Τὴν τῆς Σιὼν διήἠγησιν τοῖς μὴ θεασαµένοις, 
Ὡς αὐτοψὶ τεθέαχα, οὕτως αὐτὸς ἐχφράσω. 

Ἡ πόλις τὴν διάθεσιν περίθλεπτος τυγχάνει, 
Ὡς ἐξ ἑῴας xa δυσμῶν δύο χοιλάδων μέσον 
Ὑπερχειμένη χαθαρῶν πάντων xai βαθυτάτων. 
Μέρος τὸ βορειότερον λεῖον εὐχάρπου valac, 
Καὶ ἑμφανείᾳ, xal τερπνΏ χοσμούμενον τῇ 0£a, 
Διὰ ἁμπέλων ἰχανῶν καὶ χήπων xal χωρίων. 

Τὸ δέ γε νότιον εὐθὲς κατώτερον τὴν θέσιν, 
Εὐαερίαν ἔχον τε χαὶ πᾶσαν εὐχαρπίαν, 

Ἐν τετραγώνῳ σχήµατι τὸ φρούριον αὐχοῦσα 
Κεχαλασμένον πάντοθεν, ἀφύλαχτον πρὸ χρόνων, 
Οὗπερ ἓν μέρει πεφοιτηχὼς, àv. μέρει τῷ ἀρχτόῳ 
Εὐρήσεις δόµους ὑφηλοὺς, βασιλικὴν ἑστίαν 


B Καὶ θεῖον οἶκον πάντερπνον Ἰωαχεὶμ καὶ "Avvne, 


"Eg! οὗπέρ ἐστιν ἡ σορὺς ἄμφω θεοπατόρων. 

Καὶ δένδρον εὐσχιόφυλλον ἑστὼς ἐν τῷ προνάω, 
"Uns εἰς τὸ γενέθλιον τῆς παναχράντο»υ χόρης 
λναφυὲν πορίζεται χαρπὺς ταῖς στειρενούσαις, — 
Ποιούσαις τὴν µετάληψιν &x τοῦ χαρποῦ τοῦ δένδρου. 
Πρὸς τούτους ἐστὶν tv στοαῖς πέντε xol χολυμδίθρα 
Προδατιχὴ τὸ πρότερον ἴασις παραλύτου, 

'Ὑπόγεως kv χλίµαχι πάντων κατερχοµένων, 
Απολουθῆναι τρομερῶς ὡς ἀμετροθυθούσης. 
Ὕπερθε ταύτης δὲ ναός ἐστιν ὡραϊσμένος, 

Tou πᾶσι τοῖς προδαίνουσιν ἴασιν χορηγοῦντος. 
Εἶτα Πιλάτου οἴχῆσις, "Άννα καὶ Katága, 

T5 βδελυκτὸν πραιτώριον καὶ τόπος χαταδίχης, 








965 
"Ὅπου τοῦ Πέτρου ἄρνησις, xai φυλαχὴ Κυρίου, 
. Ἑξ ἧς σταυρὸν ἐπώμισαν τὸν Κτίστην xal Δεσπότην, 
Ματὰ μιχρὸν βαστάσαντος Σίμωνος Κυρηναίου, 
Eig Γολγοθὰν δὲ μεταθὰς, xai τόπον τοῦ χρανίου 
Ὅπου σταυρῷ προσήλωσε τὸ γένος τῶν Ἑδραίων 
Τὸν ἀχατάχριτον χριτὴν μετὰ λγοτῶν χακούργων. 
"Est: χαὶ µέχρι τοῦδε νῦν τῷ µακαριωτάτῳ Alf, 
"Eg! οὗπερ ἔπηξαν σταυρὸν, ὁπὴ τετορηµένη, 
Καὶ φλέδες ἐρυθάζουσαι προδήλως παριστῶσαι 
ToU παναχράντου αἴματος δεσποτικοῦ τὴν χύσιν. 
Πρὸς δὲ χαὶ ὁ χυριαχὸς τάφος ὁ θεοδέχος 
Διὰ μαρμάρων λαμπρυνθεὶς Χιόνων στιλπνοτάτων, 
Καὶ πρὸ τῆς θύρας χυλισθεὶς ὁ παρ᾽ ἀγγέλου λίθος, 
ἙἘξ ὧν πηγάζει θαύματα πᾶσι πιστοῖς ἀφθόνως. 
Καὶ τὸ 05 μεῖζον προφανῶς πιστοῖς τε χαὶ ἀπίστοις, 
'H χατὰ «hv παγχόσµιον ἀνάστασιν Κυρίου, : 
Φωτοχυσία πρόδηλος φωτὸς τοῦ παναγίου 
Μεταδιδοῦσα τοῖς πιστοῖς ἁγιασμὸν xal φῶτα, 
"Ἑστικα]]τόπος ὑφηλὸς χλιµαχωτὸς εἰς βάθος, 
Ἐν ᾧπερ χἐχρυπτο οταυρὸς ζωοποιὸς Κυρίου. 
Καὶ τόπος βόμδον ἐξηχῶν, ὡς λόγος, γῆς τὸ µέσον, 
"Αλλοι δὲ φάσχουσιν αὐτὸν χολάσεως τὸν χῶρον, 
Καὶ τὸ τῆς γῆς µεσαίτατον τοῦ βήματος tv. µέσῳ. 
Συνέχονται δ ἀμφότερα µόνῳ λαῷ χαλλίστῳ, 
Μέρος τὸ περίεχον δὲ τὸν ζωοδόχον τάφον, 
Ἱσόπλατον, ἰσόμηχες ἐν σχήµατι στρογγύλῳ, 
Οὐκ kv στοαῖς τὴν ὀροφὴν ἔχοντι χεκλεισµένην, 
Αλλ’ ἴσην χαὶ τὴν ἄνωθεν τοῦ χτίσµατος στεφάνην, 
Ἐκεῖθεν 0 ἀνιστάμενα ξύλα μετὰ μολύδδου, 
Σννεχομένων ἄνωθεν σφαιροειδῶς τῶν ἄκρων, 
Δι οὐρανοῦ τὸν οὑρανοῦ Κτίστην ἑστεγασμένον, 
Καὶ μηδαμῶς µηδέποτε βροχῆς εἰσερχομένης, 
Ei τοῦ ναοῦ τὰ γύρωθεν πάντα καταχλεισθῶσιν. 
Ἑν τῷ προνάῳ δὲ σηχὸς ἁδελφοθέου πέλει, | 
Τούτου δὰ πρόὀσθεν πἐλουσι τῆς Μάρθας καὶ Μαρίας, 
Al χατοιχίαι σέκρξτον τῶν ἀσεθῶν γεγῶσαι, 
Καὶ παλαιὰ κατοίχησις πατνριαρχῶν τῶν θείων, 
Εἰς οἶχον, εἰς συναγωγὴν τελὀῦσα τοῖς ἀπίστοις. 
Ἐν τῷ θατέρῳ μέρει δὲ ναὺς τῆς παναχράντου, 
"O0sv ἑστῶσα τέτρωτο τὰ σπλάγχνα, θρηνωδοῦσα 
Tov Ποιητήν τε καὶ Υἱὸν σταυρούµενον ὁρῶσα. 
Ἐν μέρει δὲ τῆς δύσεως, xai πλησίον τοῦ τείχους, 
Οἴκοι πεφύχασι Δαθὶδ λείψανα τοῖς προτέροις. 
Παρ ᾽ ἀσεθῶν νεµόµενα πρὸς τοῖς λοιποῖς καὶ ταῦτα. 
Πρὸς δέ γε τῆς ἀνατολῆς τοῦ ἄστεος τὸ µέρος, 
Πύλην ἀρχαίαν θαυμαστὴν ἕκτοτε χεκλεισµένην, 
Εἰς τύπον ἁδιόδευτον οὖσαν τῆς παναχράντου, 
Ἔνπερ ivol&at πρότερόν τινων τετολµηχότων, 
Ttjv πόλιν πᾶσαν σείεσθαι λέγεται χαὶ κχλονεῖσθαι, 
"Καὶ τὸν λαὸν τῆς πόλεως ἀθρόυις ἀποθνῄσχειν, 
"0θεν θεύθεν ἔπαυσαν οἱ ἄφρονες τῆς τόλµης. 
Μιχρὸν δὲ ταύτης Υεγονὼς ἑνδότερον τοῦ τείχους, 
Οἴχους κατίδῃς ἀσεθῶν τῶν χαταποντισθέντων 
Ἰοσεδὲχ καὶ τῶν λοιπῶν τῶν εἰδωλολατρούντων, 
ToU ἐξ ὀσφύος πρὸς 8sbv Μελχισεδὲχ δεῄᾗσει. 
Είτα xa τόπον πεδεινὸν vaby τοῦ Σολομῶντος, 
Μηδ’ ἐπὶ λίθον µείναντος, ὡς ἐχελεύσθη, λίθου. 
Ἐφ) prep ἦν τὰ "Άγια ὅ,τως τὰ τῶν ἁγίων, 
Ναὸς περικαλλέστατος, ὡς οὐρανοῦ λαμπρότης, 


DESCRIPTIO TERRAE SANCTA. 
Α Damnationis, et Petri negatio, et 


966 


Custodis, Domino ubi oneraverunt crbeeim : 


| Quam bajulavit mox Cyrenzus Simon, 


Ad Golgotham profectus, et Calvaris 

Montem ; scelesia Hebrza gens ibi Judicem 

Fixit cruci insontem, latrones et duos. 

Sunt porro ad hanc usque diem, in augustissimo 
S.xo, crucem in quo fixerant forawine, 

Ven: rubenotes, qu» indicant dilucide 

Effusionem sanguinis Domini sacri. 

Est prater hoc, Christi sepulcrum cernere 

E marmoris nitidi columnis splendidum, 

Et pro foribus ab angelo trusus lapis, .. 

Unde omnibus piis patet miraculum ; 

Quod majus est palam in(delibus ac piis; 

In qua resurrexit die Dominus, micat 

Cum accensio ingens luminis sanctissimi, 
Communicantis sanctitatem omni probo. 

Est et locus, scalae in modum, altusque admodum, 
In quo abdita fuit crux Jesu, vitam habens, 

Et personans locus, ut ferunt, medium soli. 

Alii autumant, bunc esse supplicii locum 

Terr: umbilicum, tumuli in ipsoque medio, 
Utrumque continetur in. populo optimo; 

Sed continens pars vita tumulum quo patet, 
Datumque longumque sque in orbis schemate, 
Non apicem habente clausum ui jn porticibus, at 
/Equalem ab alio rei corollam conditæ, 

Et inde ligna erecta cum plumbo simul, 


6 Extrema superius, globi instar, ut hereant, 


Structura coeli per polum ut contecta sit, 
Λο neutiquam stillante pluvia perpluat ; 

Ric cuncta templi in smbitum conclusa sunt. 
In Pronao autem memoria est fratris Dei. 
Sunt ante Martbz atque Marie domuncule : 
JEdesque secreti impiorum sunt modo, 
Antiquaque domus patriarcharum pium. 
Fuit domicilii loco infidelibus. 

Dein parte in altera beatie Virginis 

Ecclesia est, ubi sauciata viscera 

Sunt, Filium auctoremque lugentis cruci 
Fixum. Sed occasum ad ipsum et moenia, 
Palatii David reliquie lis adjacent, 

Ab impiisque possidentur, ut alia. 

Ad hzc, ab orientali item parte oppidi, 
Mirabilem portam, ævo ab omnique obditam, 
Impervium ad locum integrz Matris Dei, 
Quam olim quibusdam aperire contidentibus, 
Urbem ferunt motam atque quassatam illico, 
Perisse simul et civitatis incolas, 

Siultos Dei ope ab audacia coercitos. 

Si paulum ab hac recesseris sub incuibus, 
Cernes domos nefariorum, qui necem 
Subiere Josedz, idololatrarum quoque, 
Precibus sacra Melchisedec stirpe editi. — 
Campestris hinc Salomonis zedis est locus, 

lbi haud stetit saxum super saxum ος Dei 
Dicto; ast in hoc fuere sancta numinis, 
Pulcherrimo in templo, pari jubari poli : 














961 PERDICAE EPHESIT, 908 


Intus decore radiante el extra splendido 
Aptissima structura, opere Mosaico ; 

At modo Ágarenorum casa est fedissima. 
Statio prius eum esset sacratorum pedum, 
Pedum profanorum pavimentum modo est. 
Verumtamen non cessat ambitus decens 


Horum, ut decus mirum exstruant studentium , 
Ut aream sternant lapillis marmoris 

Ab opificibus et a peritis latomis, 

Multa ministrorum peritorum manu, 

Queis menstruum statutum erat stipendium 
Aquam numorum argenteorum quatuor : 
Videtur hoc míra inter almz Virginis. 

Pone hujus ædis-est aliud item sacrum, 

Ad quod Dominus ut venit indutus hominem, 
Sedens docebat populum ad aram supplicem. 
Ibi puteus miserationis est aqua. 

lnferius his illustre templum est hospitis 

Dei ; coruscans undique e plumbo est apex. 
Hzc detinentur etiam ab impiis loca. 

Intra oppidum miranda sunt hæc scilicet. 
Atqui necesse est persequi, quae extra, quoque : 
Et ab Oriente ducere initium decet. 

Mons est pusillus quem abs Oliveto vocant, 
Non recta ad auroram, sed oblique sítus : 
Dimensio exigua est, petrosum ac solum. 


Est quippe longitudine duum millium. 


Huic rectilineus est apex, nec acutus est. 

In parte cujus ad aquilonem;est Galilsea, 

Qus transeuntes viderunt Christum pii. 

Ac dirutum templum est ab externis viris, 

Sed arbores et palmites fructus ferunt ; 

Ad intiinam mediamque particulam jugi, 
Fecundum olivetum supra naturz opus ; 
Saxum et, docuit in quo sedens mystas suos 
Christus ; silexque alter prope, unde assumptus esi. 
Ibi structa sacra ædes, retenta. barbaris ; 
Decorata przclaris columnis et stylis. 

Ad hancque Synagoga est coacta, (pro dalor 1) 
Ab area illa, sub dio stat porticus 

Tecta prope, ubi est sanct: feretrum Pelagis. 
Hec virgo, ad omnem qui advenit miracula 
Magna edit : etenim stans ad quor moenium 
Erecta per marmora, procnl dissita solo, 
Spatiuin est perexiguum, mare inter moniaque : 
Est ergo mos eo loci expetentibus 

Transire, purum criminum omnium edere 
Narratum, at id, sl abdens sua errata, faciat, 
Se saxa copulant propinqua moenibus, 
Confessionem donec extulerit piam. 

Unde est vocata sanctior confesslo. 

Paulo ulterius est Betliphage, notus locus ; 

Α quo recedens usque ad amotam plagam, 
Betbaniam est videre, pawiam Lazari, 

Et mare, quod obruit solum Sodomiticum, 
Undamque amaram, infructuosamque, et pice 
Spuimantem, ab alio mox sacer Jordan fuit. 
Est collis e regione ad austri flamina; 


D 


A Εντὸς ὡραϊξόμενος, ἑχτὸς λελαμπρυσμένος, 

Ἐν ἀναγχαίοις χτίσµασι, ψηφίσι xaX μαρμάροις, 

Τὰ νῦν δὲ τῶν Σαραχηνῶν συναγωγὴ τυγχάνων, 

Ὅπου τὸ πρὶν διαγωγὴ ποδῶν τῶν παναχράντω», 

"Aptt ποδῶν τῶν βδελυρῶν, ποδῶν µεμιασμένων. 

Πλὴν xai πρὸς τούτων ἄπαυστον εὐπρέπειαν εὖὐ- 
[ρίσχων, 

Εἰς χάλλος ἄγειν θαυμαστὸν πᾶσαν σπουδὴν ἑχόντων, 

Ὡς ἅπαν τὸ περἰαυλον στρωννύειν iv. µαρμάροις 

Δύ ὑπουργῶν xai λαξευτῶν πολλῶν ἐπιστημόνων, 

Ἐχόντων εἰς ἁπόταγμα xa ἕχαστον τὸν μΏνα 

'Exatost(ag τέτταρας ἀργύρόυ νομισμάτων, 

Τῶν δὲ θαυμάτων φαίνεσθαι xal τοῦτοτῆς [λανάγνου, 

πισθεν τοῦδε τοῦ ναοῦ xai ἱερὸν τυγχάνει, 

Ἐφ' ᾧ παραγενόµενος βροτοπρεπῶς Δεσπότης 

Καθήμενος ἑδίδασχε τοὺς ἐρχομένους ὄχλους. 

Ἐν of; xal φρέαρ ὕδατος τοῦ ἑλεγμοῦ πεφύχει. 

Κάτωθεν τούτων πανλαμπρὸς ναὺς «oU θεοδόχου 

Πάντοθεν λαμπρυνόμενος, xàx µολιθδίνης στέγης, 

Καὶ οὗτος χατεχόµενος map' ἀσεθῶν, ὡς πάντα. 

Καὶ ταῦτα μὲν τὰ θαυμαστὰ τῆς πόλεως τὰ ἔνδον, 

Ἐπεὶ δὲ καὶ τὰ ἔξωθεν ἀνάγχη διηγεῖσθαι, 

'Ex τῆς ἕφας ἕναρξιν ποιήσασθαι προσῆκον. 

“Οροξ μιχρὸν ἀνεστηχώς ἐστι τοῦ ἑλαιῶνος, 

Ἐγχάρσιον οὐχ ὄρθιον κείµενον πρὸς τὴν ἕω, 

ολίγον τὴν διάµετρον, Υεῶδες xal πετρῶδες, 

Τὸ µήχος οὐ µαχρότερον, ἀλλά μιλίων δύο, 

Εὐθύγραμμον τὴν χορυφὴν ἔχον, ἀλλ oüx ὀξεῖαν. 

Οὗπερ ἐν µέρει πρὸς βοῤῥάν ἐστιν fj Γαλιλαία, 

Ἐν fj ὁραµόντες ἔδλεψαν οἱ μαθηταὶ «bv Κτίστην. 

Ὁ δὲ ναὺό καταθληθεὶς ὑπὸ τῶν ἀλλοφύλων, 

Τὰ δένδρα δὲ xaX χλήµατα ὡς θαυμαστὸν καρπεύει, 

Πρὸς δὲ γε τὸ µεσαίτατον µέρος τοῦ ὄρους τούτον, 

O atv κατάχαρπος ὑπὲρ τὴν φύσιν ὄντως * 

Καὶ λίθος ᾧπερ καθεσθεὶς ἐδίδασχε τοὺς μύστας, 

Καὶ τούτου θάτερος ἐγγὺς, ἀφ᾽ οὗπερ ἀνελήφθη: 

"Ἔνθα ναὸς ἀφίδρυται κρατούμενος ὑπ ἔθνους. 

Διὰ λαμπρῶν ὡραϊσθεὶς κτισμάτων xat κιόνων, 

Καὶ πρὸς αὐτὸν συναγωγἩ τυγχάνων. Φεῦ τοῦ πάθους | 

Τὸ ὃ) ἀπ᾿ ἐχείνου ὕπαιθρος xoi ἄδροχος τηρεῖται. 

᾿Ἐγγιστατούτου χαὶ σορὸς ὁσίας Πελαγίας, 

Πρὸς πάντα προσερχόµενον θαῦμα ποιοῦσα μέγα, 

Καὶ γὰρ περὶ «b πλάγιον τοῦ τείχους ἱσταμένη, 

Διὰ μαρμάρων ὡς πολλὰ τῆς γῆς ἀνεστηκυῖα 

Ὀλίχον τὸ διάχωρον ὑπὸ τοῦ τείχονς ἔχει, 

"E90; γοῦν ἐστιν ἓν αὑτῷ τοὺς διελθεῖν ὁρμῶντας, 

ΠΒρῶτον ποιεῖσθαι χαθαρὰν πάντων ἐξαχορίαν. 

Ei δέ γε παρ᾽ ὑποχρυδὴν τῶν ἑπταισμένων δράσει, 

Σννέχουσι τὰ μάρμαρα τῷ τοίχῳ γειτνιῶντα 

"Ec τ ἂν ἐξομολόγησιν εἰλιχρινῆ ποιῄσῃ. 

"0θεν ἐξομολόγησις ἁγία ὠνομάσθη, 

Τούτου pixpbv δὲ παρεχτὸς xal Βεθφανῆς ὁ τόπος, 

Αφ οὗπερ ὁ ἱστάμενος, ὡς ἓξ ἁπόπτου τόπου 

Thv Βηθανίαν χαθορᾶν πατρίδα τοῦ Λαζάρον, 

Καὶ τὴν καταποντίσασαν θάλασσαν γῆν Σαδόµων, 

Ὕδωρ μιχρὸν xal ἄχαρπον, xat πίσσαν ἑπαφρίξον, 

Avœbev δὲ χατέρχεται ὁ θεῖος Ἰορδάνης. 

Τούτου τοῦ ὄρους ἀντικρὺ πρὸς νότιον τὸ µέρος. 

Καὶ ἡ τὴν ὄνον ἄξασα χαὶ πῶλον σμιχρὰ χώμη. 








Ὀραχὺ δὲ ταύτης ἔξωθεν ἡ λαύρα θείου Σάδα. 

Περὶ δὲ τὴν ὑπώρειαν Γετθσιμανῆ χωρίον, 

"Eg ᾧπέρ ἐστι καὶ vab; xai σπήἠλαιον, καὶ τᾶφος 

Tic µεταστάδης ἀληθῶς Παρθένου 8:0zóxov, 

Σὺν ἄλλοις κατεχόµενος παρ᾽ ἀσεδῶν, ὦ δίχη, 

Λυχνοχαῖδα πάντοτε xal φωταψίαν ἔχων, 

Καὶ πᾶσαν ἄλλην παρ) αὑτοῦ εὐπρέπειαν εὑρίσχων, 

Καὶ ἔλαιον ἑτήσιον ὑπὲρ λυχνοχαῖας. 

Σουλτανικὸν ἁπόταγμα λίτρας διακχοσίας. 

Καὶ τούτῳ θαυματοποιεῖν δόξαν τῇ παντανάσσῃ, 

Τούτου δ᾽ ἐγγὺς χαὶ σπήλαιον εἰς ὃ χατονειδίσας 

Τοὺς μαθητὰς ὑπνώττοντας χαιρῷ τῆς προδοσίας, 

*O παντεπόπτης τῶν αὐτοῦ δαχτύλων τύπους λείπει. 

Τῷ λίθῳ προσεγγίσαντας, ὡς πᾶσι χαθορῶντα 

'Aq' οὗ καὶ παρεδίδοτο ζητοῦσι τοῖς ἀνόμοις. 

Καὶ τόπος τῆς προσευχῆς τούτον τῆς Παναγίας 

Πέραθεν τούτων ἀντικρὺ τῆς Γαλιλαίας ἐστί. 

Καὶ τόπος Eva Στέφανος ὁ πρῶτος τῶν μαρτύρων, 

Μικρὺν &xzb τῆς πόλεως λιθόλευστος γεγόνει, 

Καὶ τόπος ὁ δεξάµενος τὸν ἁδελφὺν Κυρίου. 

Μετὰ δὲ ταῦτα πάρεστι χοιλὰς ἡ τοῦ χλαυθμῶνος, 

Ἡ διαιροῦσα τὴν Σιὼν &nb τοῦ ᾿Ελαιῶνος, 

Ἑν fj δραμεῖν τὸν πύρινον τὸν ποταμὸν, ὡς λόγος, 

Καὶ δέχα φροντιστήρια παρθένων ἱσαρίθμων. 

Κάτωθεν δὲ xat Σιλωὰμ τυγχάνει χολυµθήθρα, 

Ἑξ fc ευφλὸς νιφάµενος ἀνέδλεψεν αὐτίκα, 

Τὸ ὕδωρ ἐξιχνούμενον ἐξ ὑπογαίου πέτρας, 

Τετορηµένης εἰς bo διάστηµα μιλίου, 

Καὶ χαταρδεύων τὸν ἐγγὺς τόπον χαὶ χαλλωπίζων, 

Ἐν διαφόροις δένδρεσιν εὐχάρποις xal λαχάνοις. 

Avobav δέ γε μεταδὰς πρὸς Νότιον τὸ µέρος, 

Τοῦ χεραµέως xbv ἀγρὸν ἵδῃς τὸν ὠνηθέντα, 

"Ex τοῦ τιµίου αἵματος, ὡς πρὸς ταφὴν τοῖς ξένοις» 

Τοῦ ἐν ἁγίοις θαυμαστοῦ σπῄλαιον ᾿Ονουφρίου. 

Πρὺς τούτου δὲ «hv χορυφἣν τοῦ ὄρους καθορᾶται 

"H θαυμασία xai λαμπρὰ λαύρα θεοδοσἰου. 

Πλησἰον δὲ τοῦ ἄστεος εὐχτήριον τοῦ Πέτρον, 

Ὑπόδαθρον χαὶ σπἠλαιον ἔχον διά βαθμίδων, 

Ὅπερ ἐμθδὰς ἑθρήνησε πικρῶς ἐν µεταμέλῳ, 

*Oss παθὼν ἀνθρώπινον ἠρνήσατο τὸ τρίτον. 

Τούτου δὲ ὑπεράνωθεν ἐκχλησιῶν ἡ pfo, 

*Q παλαιὸς χαὶ θαυμαστὸὺς vab, Σιὼν ἁγίας, 

Αειψανα φέρων ἀχραιφνῆ τοῦ χάλλους καὶ μεγέθους. 

περ ἀρχῆθεν ἔφερε πρὸ τοῦ χαταθληθῆναι, 

Ἑν τούτῳ δὲ τετέλεστο ναῷ τῷ θαυμασίῳ 

*H τῶν ποδῶν ἀπόνιψις τῶν θείων ἁποστόλων. 

Καὶ ὁ πρὸς τούτους χαινισμὸς ἐπιφοιτήσει θείᾳ 

Τοῦ παναχίου Πνεύματος διὰ γλωσσῶν πυρίνων. 

"Ev τούτῳ xai χελλίδριον τῆς πανανώµου Κόρης, 

"Ag" οὗπερ ἄγγελος αὐτὴν εἰς οὐρανὸν ἐκάλει, 

Καὶ τῶν παρθένων σννδραμὼν ὅμιλος τῶν ἁγίων 

Ἰθρήνησαν, ἑχόφαντο ταύτην τὴν ἑχδημίαν. 

Καὶ τόπος μέσον τοῦ ναοῦ εἰς ὄνπερ ἐπὶ χλίνης 

Αναχλιθείσης ἔφθασε χορὸς τῶν ἁποστόλων, 

'Anb περάτων ἁρπαγεὶς διὰ νεφῶν ἀθρόως, 

"QOsv cuv ὄμνοις ἅραντες σῶμα τῆς Παναγίας, 

Κομίσαντες ἐκήδευσαν Γεθσιμανῆ τῷ τόπῳ. 

Τὸ € ὑποχάτω σπἠλα:ον ναοῦ τοῦ Σιωνίτου, 

Ἔστιν tv ᾧ τῶν μαθητῶν, τῷ φόδῳ τῶν Ἑδραίων, 
PATROL, Ga, CXX XIII. 


DE LOCIS SANCTIS. 


930 


Α Vicus pusillus, unde asella et pullus est 
Abductus; extra paululum cella est pii 
Sabb:e ; ad latus clivumque Gethsimane est ager, — 
[n quo situm est templum, sepulcrumqie, et specus, 
Ubi virgo Deipara obierat vere diem ; | 
Qui locus, ut atii, ab impiis detentus est : 
Et semper ibi lucerna habet tzdas facesque, 
Omnique cultu ornatur, ut jus postulat : 
Et annuum est paratum olivum ad lampadas, 
Renuntiante sultano moltis libris. 
Miraculoque in hoc decus Regin: inest. 
Prope abest spelunca, in qua probro objecto suis 
Domesticis, quod dormiterent, prodere 
Cum hostes pararent se, omnium inspector typos 
Digitum suorum liquit, omnes cernerent 
B y improbis datus ibi erat petentibus ; 
Precationisque js locus sanctissimae. 
Mic maxime est Galilæa conspicuo in situ. 
Regio est ibidem Stephanus ubi, duz martyrum, 
Non urbe procul est obrutus lapidum ictibus 
Est et píatea, qua hospes fuit fratris Dei. . 
Post vallis occurrit gravis molestiae, 
Quse dividit Sionem Oliveti ab apice. 
In quam igneum delabier flumen ferunt : 
Et dena virginum monasteria decem. 
Siloe natatoria sita est agro in infimo 
Ablutus in qua eacus aspexit statim. 
Hac unda manans caute tusa sub solo 
Per unius spatium integrum milliarii, 
6 Usque irrigat. vicinum agrum irriguum bene, 
Inter feraces arbores et oluscula. 
Progressus altiorem ad australem plagam, 
Tum figuli agellum inspexeris, partum nece, 
Et sanguinis pretio sacri, ad tumulum hospitnre ; 
Mirabilisque specum beati Onuphrii. 
Ad hujus apicem montis inspici potest 
Miranda przclaraque platea Theodosi. 
Juxta oppidum vero Petri oratorium est, 
Fundamen et speluneam habens, nec non gradus 
Quz cum subisaet, luxit acer poenitens, 
Cum humanitus lapsus negasset tertio, 
Superius est ecclesiarum pia Parens ; 
Mirandum et antiquum Sionis templum id est, 
Indicia pulchre molis et magna exbibens, 
D Qua olim, priusquam dirutum esset claruit, 
In hac peracta est sede spectanda admodum 
Apostolorum sacra pedum lavatio : 
Super his quoque innovatio, adventus sacer, 
Linguas per iguis, Spiritus sanctissimi. 
Est Virginis quoque ibi beatze cellula, 
E qua angelus vocavit ipsam ad sidera : 
Quo virginum cœtus pudicarum astitit, 
Quz absentiam tum planctibus luxere hers. 
In æde media est locus, ubi arcam conditam 
Chorus antevertit apostolorum raptus in 
Nube, ac eodem tempore, ante dissitus, 
Cum canticis, dein corpore elato illius 
Solemnia peregere Gethsemane in loco. 
Spelunca vero infra Sionium sücrum 


21 


2: 


— 


αν 





π. τος me m Neo ποπ 
$6 V TS v fo 7» 2 
.... . y - 


97! ΡΕΒΡΙΟΣ  EPHESII DE LOCIS SANCTIS. 972 


lila est, ubi discipuli, Hebrzorum metu, 

Una manebant clausi, Jesusque astitit 

Iu medio, et his pacem, et fidem Thoma dedit. 
Hie est item regis prophet urna Lyrici, 
Salomonis et valde cati vatis-ducis. 

Trans occidentalemque regionem patent 

Priscae leprosorum imbecilloruni domus; 

Kt postea zedes martyris Procopi sacra, 

Qui quoddam avitum dowieilium ibi paraverat. 


. Tum visitur vinea Nabuthe pullutens, 


Tum zquabilis locus 1n patenti et plano agro, 
ln quo ferubt a fidicihe decisum Goliath. —— 
Qua publica itur ad Beibleom oppidum 
Cisterna €oihparét, cruétitatus ους, 

lu qua Abrabam manehs, relictis fervulis, 
Cucurrit, ut mactaret sdamatuni Téaac. 

Nec longe abest domus Heli vatis $&cra. 
inde profecti ad civitatem Bethleem, 
Templumque ad augustum ambulantes Virgiuis, 
Nobis videbamur jam ad astra ascendére. 
Vidimus item specum, polum velut alterum, 
Qoem cum pudica contigit tirguncula, 
Peperit modo Doninum ineffabili 

Decoris. Thronum alium inspezimus prsesepii ; 
Miracula unde scaturiudt delibus 

Cunctis. Lapillum hinc sl quis áut pulvisculum 
Capist, medelam calamitatum ihvenerit. 

Ad hzc puteum ineffossum ibidém aspexzimus, 
Et suapte fusum sponte, cum vivens aqua 
Est mystice evacuata fonte haud cognito, 

E quo bibere percupiit ipse Hyipnograpliui. 

in quo Magorum stella dux viz, haud sine 
Miraculo, ad natalem Jesu præmiecat. 
Sanctum loeum vidi, cruoris el capax 
Marmor, ministri cum truces Herodis in 
Partes specus membra ámputata infantium 
Jecere, ceu piacula; at alio it specu 


- Auro puella sola Dominum quo ferens 


Occuluerat ; lactis sacri dum ros fluit, 

Ut caseus candens locus sit, ut ferunt. 
Minc femine, prorsus carentes latte, si 
Pulvisculum sunant, rigant lac vi nova. 
Aio, omne teinpluu atque regionem proximam 
(Nisi prava geus incoleret ob culpam ineam) 
Poiuisse dare miraculorum flumina. 

Natura nam videtur ipanima sub jugo 

Ut more servili capita &int subdita, 
Nimirum olivarum ex agro Betblemico, 
Plantze ut novellis ameiit Dei cultum pium. 
Ad ilicem com venerint ού hospitis, 
Putealis atque ſrigidæ dulcisque aquae 
Abrahami prisci Patris justissiui, 

Ejua sepeicro liberumque, et visis casis, 
Occursum ad alma Trinitatis obvii, 
Solaüpm dictorum ibi invenerimus. 


Α Συγκχεχλεισµένων ἕστηχεν ὁ Ἰησοῦς ἐν µέσῳ, 


Καὶ τὴν εἰρήνην ἔδωχε θωμᾷ πληροςορήσας. 

Πρὸς δὲ καὶ προφητάνοντος σορὸς τοῦ φαλμογράφου, 
Καὶ Σολομῶντος τοῦ σοφοῦ προφήτου βασιλέως, 
Πέραθεν δὲ τυγχάνουσιν τῆς πρὸς δ»σμὰς πλατείας 
Δελεπρωμένων ἀσθενῶν ἀρχαῖαι κατοικίας, 

Καὶ μετὰ ταύτας μάρτυρος ναὺς τοῦ Προκοπίου. 
Καὶ Υονιχόθεν olxnotv ἐχεῖσε χεχτηµένου. 

Καὶ μετὰ τοῦτον ἀμπελὼν τοῦ Ναδουθὲ χαρπεύων. 
Elsa. χαὶ τόπος ὁμαλὸς εὐρύχωρον πεδίον, 

Ἐν ᾧ χαταλαδεῖν φασι τὸν Γολιὰθ χοράρχην. 

Ἱἡξ λεωφόρου µέσον δὲ πρὸς Βηθλεὶμ ἀγούσης, 
Δεξάμένη καθέστηχὲν ἡγιασμένος τόπος, 

Ἐν ᾧ καθίσας ᾿λόραὰμ καταλιπὼν τοὺς δούλους, 
Tóv ποθεινὸν ἀνέδραμεν υἱὸν toU θυσιάσαι. 


B Μιτὰ μιχρὸν καὶ Ἡλιοῦ προφῄτου θεῖος δόµος. 


Εἶτα παβαγενόμενοι πρὸς θηθλεὲμ τὴν πόλιν, 
Καὶ τὸν vaby πατἠσάντες τὸν θεῖον τῆς Παρθένου, 
Εἰς οὐρανὸν ἑδόξάμεν ἄντιχρυς ἀνιένας, 

Εἴδοµεν γὰρ τὸ σπήλαιον bv οὐρανὸν τὸν ἄλλον, 
Ἐφ᾽ rep fj πανάμωμος χαταφυγοῦσα Κόρη, 
᾽Ανερμηνεύτως τέτοχε τὸν Κύριον τῆς δόξης. 
"Extpov θρόνον εἴδομεν τὴν φάτνην τὴν ἁγίαν. 
Τὰ θαύματα πηγάξοντα πᾶσι πιατοῖς ἀφθόνως, 
"EC ὧν εἰ λίθον λάδῃ τις f| χόνιν τὴν τυχοῦσαν, 
Ἁπαλλαγὴν εὑρήσηται πάντων τῶν ἑναντίων, 
Σὺν τούτοις δὲ χατείδοµεν ἀνόρυκτον τὸ Φφρέαρ, 
Αναδοθὲν αὐτόματον, fjvixa ζῶν τὸ ὕδωρ 
υ.Ἐδεκενώθη μυστικῶς πηγῆς ἁδιανοίχτου, 

'Ag' οὗπερ ἐπεθύμησε πιεῖν ὁ Ῥαλμογράφος. 
'Ev ᾧ καὶ Μάγων ὁδηγὸς ἀστὴρ ὃ παρὰ φύσιν, 
Ἐν τῷ χαιρῷ xaX μάλιστα τῶν γενεθλίων λάμπει. 
Εΐδομεν τόπον ἅγιον xai λίθον αἱμοδόχον, 

Ἐν οἷς Ἡρώδου τύραννοι, καρατομοῦντες βρέφη, 
Ἐν τοῖς σπηλαίου µέρεσι παρέῤόνπτον ὡς ἅτῃ. 
"AXA' ἐν ἑτέρῳ σποτεινῷ σπηλαίῳ χόρη µόνη, 
Τὸν Κύριον βαστάζουσα xal παρυποχρυθοῦσα, . 
Καὶ τοῦ τιµίον γάλακτος σταλάξαντος, ὡς λόγος, 
Κατάλευχος ὡσεὶ τυρὸς ὁ τόπος ἐγεγόνει, 

"ES οὗ γνυνεῖχες γάλακτος πάµπαν ἑστερημέναι, 
Χοὺς µἐταλαμύάνουσαι βλύζονσιν ὑπὲρ φύσιν. 
Λέγω δὲ πάντα τὸν vaby xal τόπον τὸν ἑχεῖσε, 
El μὴ ο ἔθνος ἦν οἰχοῦν, ἐμὰς δι’ ἁμαρτίας, 
Ἐξαίσια τὰ θαύματα ποταμηδὸν ἐχχέειν. 


D Φαίνεται γὰρ χαὶ ἄφνχος φύσις ὑποταγεῖσα, 


"D; δουλικῶς τὰς χορυφὰς ἔχειν ὑποχλινούσας, 

Τὰς &v τῷ τόπῳ Βεθλεὲμ ἑλαίας ἐξ ἐχείνου, 
Στέργειν δὲ xal νεόφυτα τὸ πρὺς τὸν Ἑτίστην σέδας" 
Αλλ' kv. δρυὶ γενόμενοι {ῇ τῆς φιλοξενίας, 

Καὶ φρεατίου ὕδατος φυχροῦ τε xal ποτίµου 
Πιόντες τοῦ προπάτορος ᾿Αδραὰμ τοῦ δικαίου, 

Καὶ τὰς αὐτοῦ καὶ τῶν αὐτοῦ σοροὺς xal κατοικίας 
Ἰδόντες, χάὶ προαπαντὴν Τριάδος τῆς ἁγίας 
Δευτέραν τὴν ἀναφυχὴν εὕρωμεν τῶν λεχθέντων. 














ΑΝΩΝΥΜΟΥ 


ΠΕΡΙ ΤΟΝ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ. 


ANONYMUS 
DE LOCIS HIEROSOLYMITANIS. 


α. Ἐπειδὴ χατὰ «hv ἀγαθήν σου προαίρεσιν, Α΄ 4. Pro bona animi tui sententia petis 4 me nar- 


χαὶ ζήτησιν περὶ τῶν ἁγίων τόπων, fjv ἑπεριεκά- 
πει ὁ Χριστὸς xai f, Θεοτόχος, xai οἱ ἅγιοι ἁπόστο- 
λοι, xal oi προφῆται, xat οἱ λοιποὶ ἅγιοι, ἀγαπη- 
«ol ἁδελφοὶ, νὰ µάθετε περὶ τῆς ἁγίας πόλεως "Ie- 
 poocalhu, ἑξαιρέτως δὲ τὰ "Άγια τῶν ἁγίων, τὸ 
Γεθσημανὴ, τὸ ὄρος τῶν 'Ἐλαιῶν. ᾽Αρξώμεθα δὲ 
ἐντεῦθεν ἀπὸ τοῦ ζωοδόχου τάφου τοῦ Κυρίω ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ μὲν vob; τοῦ ᾽Αγίου Τάφου 
ὑπάρχει στρογγυλοειδῆς, ἔστιν ἓν τῷ μέσῳ τῆς 
&ylag πόλεως Ἱερουσαλὴμ, καὶ ἔχει ερούλλας δύο. 
"Exec xal χαμπανάριον ὡραιότατον χεχολλημένον 
μετὰ «bv. ἅγιον ναὺν, χαὶ φαίνονται ἀπὸ µακχρόθεν 
εἰς εὖπον τῆς ἁγίας Τριάδος. Ἡ δὲ µία τρούλλα 
ὁποῦ εἶναι ἑπάνω τοῦ ἁγίου τάφου ἕναι ἀνασχέπα- 
στη, ὅτι ἀπεχεῖ χατέδαινε «b ἅγιον φῶς * ἡ δὲ ἄλλη 
τρούλλα ἐνεσκεπααμένη μετὰ µολύόδδου, xal ἔσω» 
0ev ἑνδυμένη μετασχενὴν ξυλίνην ἕως τὰ ζωνάρια 
τοῦ τοίχου, Καὶ ἀπὸ τὴν ζώνην xal κάτω εἶναι στο” 
θισµένη μετὰ µωσίου χρυσοῦ ὅλοι οἱ προφῆται, 
xai ὁ Μέγας Κωναταντῖνος, καὶ ἡ ἁγία Ἑλένη. Καὶ 
&xb κάτω τῶν προφητῶν εἶναι μάρμαρα πορφυρᾶ 
χεχολλημένα εἰς τὸν τοῖχον τῆς ἱστορίας, καὶ γύ- 
Ρωθεν εἶναι τὰ κατηχούµενα τοῦ ἁγίου τάφου. 
Ὑπάρχουν καὶ Χολόναις µαρμαρεῖναις ὀχτὼ, xal 
ποδάρια ὀχτὼ ἐξ ἀπὺ τὰ στάολα, xal χάτω ἔδαφος 
ἕναι χολόναις ις᾽, xal Χιονίον χοντρό. Καὶ εἰς τὸ 
μέσον τῆς τρούλλας εἰς τὸ ἔδαφος τῆς γῆς ἕναι xou- 
6ούχλιον πέτρινον ὡραιότατον, xat μέσον τοῦ xou» 
δουχλίου Évat ὁ ἅγιος τάφος τοῦ Κυρίου ἡμῶν "In- 
σοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἑμπένοντας τὸ πορτὴ τοῦ ἁγίου 
κάφου κεῖται ὁ λίθος ὁ ἀποχνλισθεὶς Ex τοῦ µνή- 
µατος, ὥσπερ ἁγία τράπεζα, λευχὴ ὡραιότατος. 
Καὶ ὁ ἅγιος τάφος ἕναι μαρμαρέϊῖνος ὡραιότατος: 
χαὶ ἄνωθεν τοῦ ἁγίου τάφου κρεμοῦνται χανδῄήλαις 
Ac', xa δύο xoi φωταγωχοῦν νύχτα xat ἡμέραν. 
Εἶναι χαὶ ἱστορημένη fj Λαζάρωσις τοῦ Χριστοῦ, 
xai Ανάστασις, καὶ fj Λνάληψις. Καὶ εἰς τὸν γύρον 
τοῦ τάφου ὑπάρχουν μάρμαρα Χεχολλημένα εἰς τὸν 
φεῖχον. Καὶ εἰς τὸ ἔδαφος παρ) αὐτοῦ ὀλίγον ὅσον 
€ βήµατα ποδῶν Ever ὁ λίθος ὁποῦ ἐχάθισεν ὁ ἄγγι- 


* Math, xxvin, b, 6. 


C 


rationem de locis sanctis, per qui Christus, et 
Deipara, et saneti apostoli, et prophetz, et reliqui 
sancti, obambularunt. Morem geram. Fratres cha- 
rissimi, audite, quz dieturus sum de sancta urbe 
Jerusalem, et potissimum de Sanctis sanctorum, 
Gethsemani, et monte Olivarum. Sit vere nostra 
narrationis initium 4 vivifico sepulcro Domini no- 
stri Jesu Christi. Templum sanc sepulcri est forma 
rotuade, in media sancta civitate Jerusalem situm, 
duabus trullis conspicuum. Habet sibi snnezum 
campanile pulcherrimum. Que longe dissitis ty- 
pum sanciissimz — Triadis reprsesentant. Trulia, 
super sanctum sepulerum eminens, nullo tegltue 
tecto; quod inde descenderet sanctum lumen: 
alia plumbo contegitur, et intus structura lignea ad 
cingulum muri circumvestitur, A cingulo, et infra, 
musivo aureo omnes prophete, et magnus Con- 
stantinus, et sancta flelena, depicti sunt. Sub pro- 
phetis purpurea marmora muro infiguntur : cir. 


cum sanctum sepulerum catechumenorum zdes ^ 


amplectuntur. Sunt et coluaimz marmores octo, 
exira stationes ? et in pavimento columnz sexde- 
cim, et cionium crassum. [n trulla media et ipso 
pavimento cernitur cubiculo sacrum sepulcrum 
Domini nostri Jesu Christi. Cum portam ingrede- 
ris, vides ibi jacentem lapidem qui revolutus fue- 
rat e monumento, veluti sanctam mensam, candi- 
dam, et pulcherrimam. Supra sanctum sepulcrum 
pendent triginta sex lampades, quarum duæ nocte 
diuque continue ardent. Depictus est Christus, 
mortuorum indumentis amictus ; tum ipsius Re- 
surrectio, et Ascensio. Circum sepulcrum ambiunt 
marmorea parieli fixa ; et in pavimento penes ipsum 
est alius lapis, in quo sedit ange'us, et dixit mulie- 
ribus : Quid quaeritis Jesum Nasarenum? resur- 
rexit ; non est. hic *, Super 1xpidem pendent lampa- 
des quatuor, Supra sanctum sepulcrum est parvum 
cubile, plumbo contectum; et 4 duodecim colum. 
nis purpureis et aureis capitulis susünetur, musi- 
voque aureo undique varias imagines refert. lode 


915 ANONYMI ' 916 
descendit sanctum lumen saneto et magno Sabbato A λος, xa εἶπε ταῖς γυναιξὶ, Τί ζητεῖτε Ἱησοῦν τὸν 


lora vespertina, et ad sanctum Christi sepulcrum 
sese applicat, statimque lampades, ibidem penden- 
tes, accenduntur, Prope templum saceila possiden- 
tur ab hereticis, Armenis, Jacobitis, Indis, Nesto- 
rianis. Nos universum ecclesizd corpus tenemus. 
Inter duas itrullas fornix lata extenditur, in qua 
musivo depicta visitur ascensio Domini nostri 
Jesu Christi, et annuntiatio sanctissima Virginis; 
pendetque una lampas. Sub trulla in pavimen- 
to est unibilicus terre, orbis terrarum medium; 
pendetque polycandelum. Sunt et cionia maxima 
. quatuor. Sub eadem trulla est Bema templi, ia quo 
-orthodoxi missas celebrant. Musivo depictum est, 
quo item depictus Christus affixus conspicitur; in- 
eisaque sunt litteris verba : Nobiscum Deus ; agno- 
acile, gentes, et. cedite. Ambitum Bematis occupant 
columns duodecim : supraque pendent lampades 
quatuor. lbi est sedes patriarchalis. Ardent ante 
sanctam mensam lampades triginta, quz tenta va- 
ria depicta obtegitur. Post Bema est carcer Chbrl- 
sti, pedes quindecim a sacro Bemate disjunctus. 


Ναζαρηγόν; ἠγάρθη, οὐκ εἶν᾽ ὧδε. Καὶ ἄνωθεν τοῦ 
λίθου χρεμοῦνται χανδήλια δ.. Καὶ ἀπάνω τοῦ ἁγίου 
τάφου εἶναι χουβούκλιν pix(bv µολιδδοσχέπαστον, 
βασταζόμενον ὑπὸ δώδεχα στόλων πορφυρὸν χρυσο- 
χέφαλων, εἶναι xal ἱστορισμένον μετὰ τοῦ µουσίου 
χρυαοῦ. Ἐκεῖθεν καταδαίνει τὸ ἅγιον φῶς τῷ ἁτίῳ 
xa µεγάλῳ Za66&t (oq ἑσπερινοῦ, xal προσεγ- 
γίζει τοῦ ἁγίου τάφου τοῦ Χριστοῦ, xal εὐθὺς ᾱ- 
πτουσιν αἱ χανδήλαις τοῦ ἁγίου τάφου. Εἶναι Ἡε- 
ραχλήδια τῶν αἱρετιχῶν, ᾿)Αρμενίων, Ἰακωθιτῶν, 
Ἰνδιανῶν, Νεστοριανῶν τε. Οἱ δὲ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ 
χαθολιχὸν τοῦ ναοῦ. Καὶ ἀναμέσον τῶν δύο τρούλ- 
λων ἔχει xapápa µηγάλη, xat lvex στορισµένη μετὰ 
µουσίου ἡ ἀνάληψις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι- 


B «oj, καὶ εὐαγχελισμὸς «ες ὑπεραγίας θεοτόκου, 


xai χρέµεται µία χανδήλα. Καὶ ànb χάτω τη; 
ερούλλας εἰς τὸ ἔδαφος ἕἔναι ὁ ὀμφαλὺς τῆς Υῆς, fi 
µέση τοῦ κόσμου, καὶ χρέµεται πολυχάνδηλον. 
Ὑπάρχουν xai χιόνια µεχίστα δ'. Εἰς αὐτὴν τη, 
ερούλλαν εἶναι τὸ βήμα τοῦ ναοῦ, ὁποῦ λειτουργοῦν 
οἱ ὀρθόδοξοι. Εϊναι καὶ ἱστορισμένον μετὰ µουσίου, 


xal ὁ Χριστὸς ἑσταυρωμένος μετὰ µουσίου. Ἔναι xol γράμματα Ὑεγραμμένα, Μεθ' ἡμῶν ὁ θεός 
αγῶτε, ἔθνη, καὶ ἠττᾶσθα. Καὶ γύρωθεν τοῦ Βήματος ἔχει χολόναις ιβ, καὶ ἁποπάνω χανδήλαις U, 
Ἐχεῖν εἶναι ὁ θρόνος τοῦ πατριάρχου, Φέγγουν καὶ ὀμπρὸς εἰς τὴν ἁγίαν εράπεζαν κανδήλαις X, καὶ 
4j ἁγία τράπεζα ἕναι σχεπασµένη μὲ τέντα πλουμιστῆ. "Όπισθεν τοῦ ἁγίου βήματος εἶναι fj. φυλαχῇ 


€00 Χριστοῦ ἀπέχει ἀπὸ τὸ ἅγιον βῆμα πόδια w'. 


.9. Distat a sancto sepulcro, meridiem versus, C B'. El; στάδια ὃ’ ἀπὸ τὸν M τάφον μεσημερινὰ 


domus David stadíis quatuor ; est turris quam ma- 
xima, in qua concinnavit psalterium, Bicit auctor : 
4n domo David metus ingens, et alibi : Terribilia fini 
Araduntur, et qua sequuntur. In ea Christus sessu- 
«us est, et mundum judicaturus, et igneus fluvius 
poenarum effluxurus : ideoque vallis Lacrymarum 
nuncupatur : justos enim, quos de rebus actis po- 
Aituit, vocabit in regnum colorum ; iu peccatores 
ignis effundetur e domo David, et eos amburet. 
Non multum ab ea distat monasterium sancti.Ja- 
.cobi Adelphothei, Tenetur ab Armenis. Indeque non 
multo intervallo sequuntur zdes.Joannis Theologi : 
nec multo post templum, exzedificatum a Salomone, 
sancita Sion, mater Ecclesiarum. 


εἶναι ὁ οἴχος τοῦ Δαθίδ » ἔστι δὲ παμµέγεθο; πύρ- 
γος τοῦ Δαυϊδ' xal ἐκεῖ ἤρμοσε τὸ φαλτήριον » λέχει 
καὶ ὁ ποιητῆς, Εαὶ οἶκον Δαυϊδ φόδος μέγας, xot 
ἀλλαχοῦ λέγει’ Τὰ φοθερὰ τελεσιουργεῖται, καὶ τὰ 
ἑξῆς. Καὶ án" αὐτοῦ μέλλει χαθίσαι 6 Χριστὸς, xol 
xplva: τὸν κόσμον. Καὶ ἀπὸ τοὺς πόδας του νὰ ζυ- 
χῆσει ὁ πύρινος ποταμὸς τῆς χολάσεως καὶ κοντὰ 
εἰς τὸν οἶχον τοῦ Δαυῖδ εἶναι ἡ χοιλάδα τοῦ Κλαυ- 
θμῶνος. Καὶ διὰ τοῦτο λέγεται οὕτως, ὅτι τοὺς μὲν 
δικαίους καλέσει εἰς µετάνοιαν εἷς τὴν βασιλείαν 
τῶν οὐρανῶν εἰς ἁμαρτωλοὺς δὲ πὺρ ἐχχυθήσεται 
ἀπὸ τὸν οἶκον Δαυῖδ, ἵνα χατακαύσει αὐτούς. xal 
παραχάτω ὀλίγον εἶναι τὸ µοναστήριαν τοῦ ἁγίου 
Ἱαχώδου τοῦ ᾿Αδελφοθέου. Καὶ ἔχουν το οἱ Αρμένιοι, 


Καὶ παρεχεῖ ὀλίγον εἶναι τὰ σπίτια τοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου. Καὶ παρεκεῖ ὀλίγον εἶναι ὁ ναδς ὁποῦ 
ἔχτισεν ὁ Σολωμὼν, ἡ ἁγία Σιὼν, à μήτηρ τῶν Ἐκχλησιῶν. 


$. In dicta Sione visitur Deiparæ οἱ sancti Joan- D — y'.. Αὐτοῦ εἰς τὴν ἁγίαν Σιὼν εἶναι ὁ oUx0; τῆς 


nis Theologi domus. lbi Joannes recepit Deiparam 
in sua. Iu. domo Virginis facta est ccena mystica, 
οἱ lavacrum, et descendit Spiritus sanctus linguis 
igneis in sanctos apostolos. lbi Deipara obdormivit, 
ei convenerunt apostoli, super nubes devecti, -et 
Gethsemani funus curarunt. Ibidem exstat et alius 
Christi carcer. lbidem paralyticus est, qui cola- 
phom Christo impegit. Tum sepulcrum propheta- 
4um, Davidis et Salomonis, et senioris Simeonis, 
et protomartyris Stephani. Visitorque ibidem lapis, 
Quem angelus 6 monte Sina devexit. Lapis est 
nigricans, versicolor, tantaque magnitudine, quan- 
Lam bomo ulnis expansis amplecti valeat, Distat 


Θεοτόχου, καὶ τοῦ ἁγίου "Ioávvou τοῦ GtoAóyov. 
Αὐτοῦ ἐπαρέλαδεν τὴν θεοτόχον ὁ Ἰωάννης εἰς τὰ 
ἴδια. Καθὼς λέγει ὁ Εὐαγγελιστής ' Γύναι, ἴδε ὁ 
υἱός σου ' ὁμοίως xal τὸν µαθητήν * Ἰδοὺ ἡ µή- 
τηρ σου. Καὶ ἔλαδεν αὐτὴν εἰς τὰ ἴδια. Εἰς τὴν 
ἁγίαν Σιὼν, εἰς τὸν οἶχον τῆς Θεοτόχου ἑγίνη ὁ 
δεῖπνος ὁ μυστιχὸς xol ὁ νιπτῆρας. Αὐτοῦ ἑκατέδη 
τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐπὶ τοὺς ἁγίους ἁποστόλους ἓν 
πυρίναις Ὑλώσσαις, Αὐτοῦ ἐκοιμήθη fj θεοτέχος, 
καὶ ἐσυνάχθησαν οἱ ἁπόστολοι ὑπὸ νεφελῶν, xa! 
ἐχήδευσαν τὸ αὐτῆς σῶμα εἰς Γεθσημανῆ τὸ χωρίον. 
Αὐτοῦ εἰς τὴν ἁγίαν Σιὼν Ivat ἑτέρα quiaxt τοῦ 
Χριστοῦ. Αὐτοῦ ἕἔναι ὁ Παράλυτος ῥάπισμα τον 


—— -ᾱ- ". RN ERE mw Le noa ERN RD — 


grt 


DE LOCIS SANCTIS. 


Χριστου * αὐτοῦ ἕναι ὃ ταφος τῶν προφητῶν Δανὶδ A Sion a sacro sepulcro mille passus. lnfra stadiis. 


xaX Σολομὼν, xai τοῦ πρεσθύτου Συμεῶν, xal τοῦ 
πρωτοµάρτυρος Στεφάνου. Αὐτοῦ ἕναι λίθος ὁποῦ 
τὸν ἔφερεν ὁ ἄγγελος ἀπὸ τοῦ Σινᾶ ὅρους, χαὶ i) 
ὄχρα τῆς πέτρας εἶναι χυνωπῆ πλουμιστῃ» καν 
εἶναι µεγάλη ὥστε νὰ τὴν ἀναμανίσει ἄνθρωπος. 
Απέχει ἀπὺ «bv ἅγιον τάφων fj ἁγία Σιὼν μίλιον α’. 
Απ΄ αὐτοῦ xai χάτωθεν στάδια 0, ἔναι ὁ ἀγρὸς τοῦ 
Κεραμέως slc ταφὴν τοῖς ξένοις * xal ἐχεῖ θάπτουσι 
τοὺς χαλογέρους µέχρι σήμερον, xat εἰς χρίσιν οὐχ 
ἔρχοντα:. ᾽Απέχει ἀπὸ τοῦ ἁγίου τἆφου μίῖλιον a'. 
Παραχάτω εἶναι τὸ πηγάδη τοῦ διχαίου "I6 * παρ- 


quatuor est ager Figuli, qui sepeliendis peregrinis 
deservit : ín eoque ad hunc diem monaehos sepe- 
liant, et in Judicium non veniunt. Distat a sancto 
sepulcro mille passus. lufra est Justi Jobi puteus, 
panloque supra, versus Jerusalem , jacet Siloami 
piscina, ad quam cæcum lavatum misit Christus, 
cum dixit : Abi, et lavare in Siloam *; et, eum se 
lavisset, vidit. Distat a sacro sepulcro mille passus. 
Et supra, stadiis quatuor, visitur Jacobi Adelpho- 
thei monumentum, quem Judzi, e pinnacnlo tem- 
pli projectum, occiderunt. 


απάνω αὐτοῦ πρὸς τὴν Ἱερουσαλὴμ  ἔναι τοῦ Σιλωὰμ ἡ κχολυµθήθρα, ὅπου ἀπέστειλεν 6 Χριστὸς 
τὸν τυφλὸν, xai εἶπεν, Ὕπατε, γαι εἰς τὸν Σωωὰμ, καὶ νιφάµενος ἀπέθλεφεν. ᾽Απέχει ἀπὺ τὸν 
ἅγιον τάρον µίλιον α’. Παραπάνω στάδια ὃ' ἕναι τὸ μνημεῖον τοῦ Ἰαχώδου τοῦ Αδελφοθέου, χαθὼς τὸν 
ἔῤῥιψαν οἱ Ιουδαίοι ἀπὸ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ, καὶ ἀπέχτειναν αὐτόν. —— 

δ. Ἡ δὲ χατὰ ἀνατολὰς τοῦ ἁγίου τάφου ἔξω τῆς B. 4. Extra urbem, versus orientem sancti sepulcri, 


πολέως εἶναι τὸ Γεθσημανῆ, ὁποῦ ἕναι ὁ τάφος τῆς 
Θιοτόχου. Καὶ ὁ ναὺς ἕἔναι μὲ τὸ δόµα, xai fj ὡραίᾳ 
πύλη ἔχει xolóvaig μαρμαρεῖναις η’, xal χατεδαί- 
νης χάτω σχαλόνια µη’, xal εὑρίσχης τὸν ναὸν, xal 
εἰς τὸ μέσον τοῦ ναοῦ εἶναι χουδούχλιον πέτρινον, 
xai μέσον τοῦ κουδουχλἰου εἶναι à ἅγιος τάφος τῆς 
Οεοτόκου μαρμαρέῖνος λευχὸς, ὡραιώτατος. Καὶ 
χρέµουνται χανδήλαις τη’. Αὐτοῦ ἔχει µίαν πόρταν 
χεχλεισµένη. Καὶ τῇ δευτέρᾳ παρουσίχ τοῦ Κυρίου 
μέλλει νὰ ῥυγῇ ὁ πύρινος ποταμὸς διὰ τοὺς αἱρι- 
τιχοὺς, xal ἁμαρτωλοὺς, ὅπως τὴν βλασφημοῦν. 
Ἀὐτοῦ συμπλίου ἕναι τὸ Σπήλαιον ὅπου τον ὁ 
Ἄριατὸς μὲ τοὺς ἁγίους ἁἀποστόλους κεχρυμµένος, 
καὶ τῇ νυχτὶ ἐχείνῃ ἑἐπῆγεν εἰς τὸν χῆπον, καὶ ὁ 
Ἰούδας ὁ προδότης ἔφερε τὴν σπεἰραν τῶν Ἰουδαίων 
χαὶ ἐπίασαν τὸν Κύριον, xal φιλῄσας αὐτὸν, εἶπεν, 
Χαξρε, Ραθὴ. 0 «Ἰέγεται, Addo xaJ * καὶ ἁπλώσαν- 
τες οἱ Ἰουδαῖοι τὰς χεῖρας συνέλαδαν τὸν Κύριον, 
καὶ δήσαντες αὐτὸν ἀκήγαγον εἰς τοὺς ἀρχιερεῖς 
αὐτῶν, Ἔχοψεν ὁ Πέτρος τὸ ὠτίον Μάλχου. Παρε- 
xal ὀλίγον τόπον εἶναι ὁ τόπος, ὁποῦ ἑπροσεύχετον ὁ 
Χριστός. Παρεχεῖ ὀλίγον εἶναι ὁ λίθος ὁποῦ ἐκάθισεν 
xa ἔδλεπε τὴν Ἱερουσαλὴμ, καὶ εἶπεν * Ἱερουσα 1] Ἆμ, 
ἹερουσαΛὴμ, ἡ ἁποκτείνασα τοὺς προφήτας, xal 
«1ιθοδολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμέόνους, ποσάχις ἠθέ- 
nca συναγαγεῖν τὰ céxva σου ; χαὶ πάλιν εἶκεν - 
Ιδοὺ ἀφίεται dolxoc ὑμῶν ἔρημος, xal οὐ μὴ µίνᾳ 
JAígoc ἐπὶ «ῑίθον. ᾽Απέχει dj Γεθσημανὴ ἀπὸ τὸν 
ἄγιον τάφον µιλίον α’. 

ε’. Καὶ ἀπάνω τῆς Γεθσημανῆς ἕναι τὸ ὄρος τῶν 
Ἐλαιῶν, ὁποῦ ἀνελήφθη ὁ Χριστὸς εἰς τοὺς οὖρα- 
νούς. Καὶ ἔχει ναὺν παμμµεγέθη. Καὶ εἰς τὸ µέσον 
τοῦ ναοῦ εἶναι χουδούχλιον πέτρινον ὡραιώτατον, 
xai ἔχει χολόναις μαρμαρεῖναις we, καὶ εἰς τὴν μέ- 
σην τοῦ κουθουχλίου ἕναι τὸ πάτηµα τοῦ Χριστοῦ, 
βονλλωμένον εἰς τὴν πέτραν, ὁποῦ ἑπάτησεν, xol 
ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανοὺς, xal κρεμοῦνται κανδἠ- 
λαις ὃ ἀχοιμήταις  χαταθαίνοντας χάτω σχαλία XY, 
ἔναι ὁ τάφος τῆς ἁγίας Πελαγίας. Κάὶ λείπει ὁ τά- 
φος ἀπὸ τὸν τοῖχον ἡμισὲν χοάριον ἀνθρώπου. "Amb 


.deum pulcherrimum cum 


est Geihsemane, in quo est sepulcrum Deiparz, 
babens sdes annexas. Porta speciosa habet co- 
lumnas marmoreas octo, et, cum descenderis gra- 
dus quadrsginta octo, templum reporis, et in me- 
dio templo cubiculum lapideum, et in medio cubi- 
culo sanctum sepulcrum Deipare, marmoreum, 
candidum, pulcherrimum : pendentque in eo Jam- 
pades octodecim. Ibidem adjacet janua clausa, ex 
qua, secundo Christi adventu, foras emersurus est 
igneus fluvius adversus b:ereticos et peccatores, 
qui eam conviciis et maledictis lacerant. lbi pro- 
pe es! spelunca, in quam se Christus cum sanctis 
apostolis abdidit, et nocte illa secessit in hortum, 
et Judas proditor attolit cohortem Judzeorum ad 
capiendum Dominum ; et osculatus eum dixit : Áve, 
Rubbi ; quod notat, Magister *. Et extensis manibus, 
Judei comprehenderunt. Dominum, ligatisque mae 
nibus adduxerunt eum ad principes sacerdotum * 
ibi Petrus auriculam Malchi abscidit. Nec multam 
distat locus, jn quo Christus oravit : paululumque 
post sequitur lapis, super quo sedit, vidensque Je- 
rusalem, dizit : Jerusalem, Jerusalem, que occidis. 
prophetas, et lapidas missos : quoties volui congregare 
filios tuos *1 et item dixit : Ecce, relinguelur domus 
vestra deseria, et non remanebit lapis super lapidem *, 
Distat Gethsenani à sacro sepulcro millo pas- 
$us. 


5. Super Getliseinani est mons Olivarum, ex quo 
Christus in. ccelum assumptus est, maximo temp'o 
conspicuus. In medio templo est cubiculum lapi- 
columnis marmoreis 
quindecim, et in medio cubiculo est planta Christi 
vestigium, lapidi infixum, quem ille calcaverat, 
cum assumeretur in colum : δὲ pendent quatuor 
lampades inexstinciæ. Infra gradus triginta cerni- 
tur sanctz Pelagiz sepulcrum, a muro media planta 
bumani pedis sejunetum; si quis iu spatium illud- 
inter murum et sepulcrum ingreditur, statim com- 


? joan. 1x, 7. * Matth. xxvi, 19. * Luc, στ, 34. 3 Matth, σι. 58. 

















P 


UPS WT Milia Pin. MEER S ^d 7 OOE CONNU A, 

at ots μα. ͵ P dmi απ ——— κ a 
E ni * t ^ -— 7 * at . - 

- t η D 
- . ^ * — - 2 » 

'-* 
E ; » . : 
- 


μ.χ "τα 


. c. 


"E 


μα 1 Ink CI Cam — cA TON m uw 
* " . ] » . 
-- 








λλες 
» 1 -Ἡ v7 "A δεν 


πει ον, "ae 
E! 4 
. cs Cum. 
- LI 


979 ' ΑΝΟΝΙΝΙ 906 
prehensus detinetur; et, ni prius delieta omnia A τὸν τοῖχον ἑμπένοντας ὅ ἄνθρωπος διεκεῖ ποιάνε- 


sua confessionario fassus fuerit, nunquam excedet. 
Ibi est cellula, in qua per septem annos immorata 
est ; pendent lampades tres, Prope stadiis duobus 
extenditur Galilea, et Cana, in qua nuptiz facte 
sunt, et Christus convertit aquam in vinum. Tem- 
plum, boc tempore, solo æquatum est. 


6. In monte Olivarpm Melchisedechus immoratus 
est annos decem ; misitque Deus Abraam, et un- 
gues illius capillosque przecidit, deditque illi pa- 
nem, et manducavit, et benedictionem ab eo acce- 
pit. Distat mons Olivarum a sancto sepulcro mille 
passus. Orientem versus montis Olivarum, in infe- 
riori plags, jacet Bethania, Est in ea sepulcrum 
sancti Lazari, marmoreum, pulcherrimum, prope- 
que illud, lapis in. quo sedit Christus, confecto 
iinere. Adversum sepulcro intra speluncam est 
sepulerum Marthz et Magdalenz, sororum Lazari. 
Distat Bethania a sancto sepulcro milliaria duo. Ex 
hac, ad orientem solem, in urbem Jericho cursus 
dirigitur. lbi claba, in qua pedes Jesu Christi im- 
miserunt, marmorea visitur, et mensa in qua sa- 
erosanctum misse sacrificium peragitur, Accen- 
dunt quatuor lampades. Et spatio decem passuum, 
columna, in qua Christum Judei flagellarunt. Ac- 
eendunt lampades quatuor, Propeque ante esm 
locus, in quo clavos confecerunt, quibus cruci Do- 
minum affiserunt. Pauloque ante, in sacello Italo- 


ται xai χωρὶς νὰ ξομολογηθῇ ὅλαις του ταῖς ἅμαρ- 
τίαις, οὐδὲν ἐμπορῇ νὰ εὔγῃ ἀποχεῖ. Ἐκεῖ ἕναι 7b 
χελλὴν ὁποῦ ἐχάθετον χρόνους ὅ. Κρεμοῦνται xav- 
δήλαις Υ. Καὶ σιμὰ ἐχεῖθεν στάδια β’, ἕναι fj Τα- 
Adagia, ὁ ἐν Kovd Ὑάμος, ὁποῦ ἐποίησεν ὃ Χρι- 
στὺς τὸ ὕδωρ οἵνον, Αὐτοῦ ἦτον xal ναὺς, χαὶ ἐχά- 
λασεν, 

ς’. El; τὺ ὄρος τῶν ἸΚλαιῶν ἐκάθετον ὃ Μελχισε- 
δὲχ χρόνους QC * xai ἔπεμψφεν ὁ θεὺς τὸν ᾿Αόραὰμ., 
xai ἐνυχοχόπησέν τον, xai ἑτριχοχόπησέν τον, xai 
ἔδωχεν τὸν ἄρτον, xai ἔφαγεν, xal εὐλογήθη Αδραὰμ 
ἀπὸ τοῦ Μελχισεδέχ. Απέχει τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν 
ἀπὸ τὸν ἅγιον τἆφον pov a. Καὶ χατὰ ἀνατολὰς 
κοῦ ὄρους τῶν Ἐλαιῶν χάτωθεν εἶναι ἡ Βηθανία. 
Ἐκεῖ εἶναι ὁ τάφος τοῦ ἁγίου Λαζάρου * καὶ elvat 
μαρμάρεῖνος ὡραιότατος. Καὶ χοντὰ εἰς τὸν τἆφον 
εἶναι ὁ λίθος ὁποῦ ἐχάθισεν 6 Χριστὸς ἐχ τῆς ὁδοι- 
πορίας * καὶ ἄντικρυς τοῦ τάφου µέσα elc τὸ σπἠ- 
λαιον εἶναι ὁ τάφος τῆς Μάρθας χαὶ τῆς Μαγδαλινῆς, 
ἀδελφῶν τοῦ Λαζάρου. ᾿Απέχει f) Βηθανία ἀπὸ τὸν 
ἅγιον τάφον μίλια f. Απ΄ αὐτοῦ παγένει ὁ δρόμος 
εἰς τὴν Ἱεριχὼ κατὰ τὴν ἀνατολὴν τοῦ ἡλίου. Αὐτοῦ 
ἕναι xal fj Κλάπα ὁποῦ ἔδαλαν τοὺς ἠόδας Ἰηεοῦ 
τοῦ Χριστοῦ μαρμαρέϊῖνον ἔχει xal τράπεζαν ὁποῦ 
λειτουργοῦν, ἅπτουν χαὶ χανδῆλας 0 * χαὶ εἰς pf 
pasa εἶναι dj χολόνα, ὁποῦ ἔδειραν τὸν Κύριον ol 
Ἱουδαῖοι. ἅπτουν κανδήλας δ’. Ἔμπροσθεν εἶναι ὁ 
τόπος ὁποῦ ἑποίησαν τοὺς ἤλους, xal ἑπροσήλωσαν 


rum, in pavimento, est marmor candidum, rotun- ϱ *v Κύριον ἓν τῷ σταυρῷ. Αὐτοῦ ἑμπρός εἰς τὸ πα” 


dum, et in medio foramen, ad quod cum aures 
applicant homines audiunt in incude æris strepi- 
tum, ex quo clavi confecti sunt : detineturque ibi 
arüfex, veluti in carcere, usque ad diem judicii. 
Retro in sancto bemate, dispertiti sunt vestimenta 
Christi, ut Propheta ait : Diviserunt sibi vestimenta 
sea *, et cetera. 


7. Pars sinistra bematis saneti. sepulcri ascendit. 


gradus quindecim, sicque ingreditur Golgotham, 
in quo Dominus cruci affixus est. [bi sol obtene- 
bratus est, et velum templi a parte sui suprema 
usque ad in(lmam scissum. lbi dixit latro: Me- 
mento mei, Domine, in regno (Μο *. Eo loci est et 
petra, quæ scissa est, et in quam pretiosus sanguis 
Christi defluxit : nec non et Christi crucifixio de- 
gicta. Habet lampades quindecim. Et est Golgothei 
templi tholus ad modum crucis efformatus, οἱ 
cum musivo prophetarum imagiues delineaue ; et 
Abraam, saerifieium offerens, filium suum. Et ibi 
est locus, in quo sacrificium fecit, Colgoihæ pavi- 
mentum, musivo Ínterstinctum, maximam intuen- 
tibus voluptatem indit. A tergo Golgothz, ubi gra- 
dus triginta descenderis, objicitur templum Sanctze 
Helena. Habet columnas marmoreas quatuor, qua 


perpetuo illius reliquias sustinent : estque pretcr- 


* Psal. xxi, 19, * Luc. xai, 43. 


ῥαχλήσιον τῶν Ἰταλῶν εἰς τὸ ἔδαφος ἔχει μαρμάρον 
λευχὸν στρογγύλον, xa sic τὸ μέσον ἔχει τρύπαν, 
xai βάνουσι ταύτη τοῦς ol ἄνθρωποι, καὶ γρυκοῦσι 
*bv χαλχὺν ὁποῦ ἔχαμεν τοὺς ἥλους, καὶ χτυκᾷ 
εἰς τὸ ἁμόνην, xal εἶναι ἐχεῖ φυλακισμένος ἕως τὴν 
ἡμέραν τῆς χρίσεως. Καὶ ὕπισθεν εἰς «b ἅγιον βή- 
ga εἶναι ὁ τόπος ὁλοῦ διεµερίσθησαν τὰ ἱμάτια τοῦ 
Κυρίου, χαθώς φησιν ὁ Προφήτης. Διεμερίσαντο 
và ἱμάτιᾶ pov, καὶ τὰ ἑξῆς. 

Q. Ἡ δὲ ἀριστερὰ τοῦ βήματος τοῦ ἁγίου τάφου - 
ἀναδαίνει σχαλόνια τ{’, χα) σεθαῖνει εἰς τὸν Γολγοθᾶ, 
ὁποῦ ἑσταυρώθη ὁ Κύριος. Αὐτοῦ ἐσχοτίσθη ὁ ἥλιος, 
καὶ τὸ χαταπέτασµα τοῦ ναοῦ ἑσχίσθη ἀπὸ ἄνωθεν 
ἕως κάτωθεν, Αὐτοῦ εἶπεν ὁ λῃστῆς, Μνήσθηεί 


D µου, Κύριε, ἐν τῇ βασι1εἰᾳ σου. Αὐτοῦ ἕναι xal ij 


πέτρα ὁποῦ ἑἐσχίσθη, χαὶ ἕδραμεν «5 τιµίον αἷμα 
τοῦ Χριστοῦ, Ἐχεῖ ἔἕναι καὶ fj σταύρωσι; τοῦ Χρι- 
στοῦ ζωγραφιαμένη. Ἔχει χανδήλαις τε’. Καὶ à 
Γολγοθᾶς σταυροθολοχτισµένος, xal ἱστορημένοι, 
μετὰ µονσίον ol προφῆΏται, xa ᾿Αόραὰμ θυσιάζει 
«by υἱὸν αὐτοῦ. Αὐτοῦ ἐστιν ὁ τόπος, ὁποῦ ἐποίησεν 
τὴν θυσίαν. Καὶ τὸ ἔδαφος τοῦ Γολγοθᾶ εἶναι ἰστο- 
ῥρισμένον μετὰ µουσίου παντέρπου. Ἡ δὲ ὀπίσω τοῦ 
Γολγοθᾶ χαταδαίνει σχαλία X, καὶ χάτω εἶναι ὁ 
ναὺς τῆς Αγίας Ἑλένης, καὶ ἔχει χολόναις papyua- 
βεῖναις 8, xai βαστάζουν τὸν νεχρὸν ἀενάως. Έναι 
καὶ αὐτοῦ τοῦ ἁγίου Ἰακώδου τοῦ ᾿Αδελφοθέου ὁ 














95] 


DE LOCIS SANCTIS. 


θρόνος. "Av αὑτοῦ xal χάτου ἄλλα σχαλία ιβ’, εἶναι A ea. sancti Jacobi. Adelphothei thronus. Ab eo post 


τὸ σπῄήλαιον, ὁποῦ εὑρέθη ὁ σταυρὸς τοῦ Κυρίου 
καθὼς τὸν εὗρεν ἡ ἁγία 'Ἑλένη χωσμένον. Ἔχει 
καὶ τράπεζαν, ὁποῦ λειτουργοῦν, ἔχει κανδήλια &. 
ἝἜμπροσθεν τοῦ ἁγίου τάφου ἄντικρυς τῆς ἁγίας 
τραπέδης ἔναι ὁ τόπος ὁποῦ ἑλαζάρωσαν «bv Χρι- 
στὸ», xal ἐχήδευσαν ὁ Νιχόδημος, χαὶ ὁ Ἰωσὴφ iv 
σιδόνι χαθαρᾷ. Καὶ αὐτὸς ὁ τόπος εἶναι πλουμιστὸς 
μὲ μάρμαρα πλουμιστάὰ πορφυρὰ xal μαῦρα. Καὶ 
ἄνωθεν χρέµουνται κανδήλαις η’, xai xalouv ἡμέραν 
χαὶ νύχτα xai αὐτοῦ ἔχει χολόναις μαρμαρεῖναις 
S'. Καὶ σταυρόθολος εἶναι, xal xapápat εἰς τὸν 
ναὺν λ’. Ἔχει xal πόρτας ὁ ναὺς v'* fj µία εἶναι 
δυσιχά. Απ΄ αὐτοῦ ἦλθεν fj ὁσία Μαρία νὰ προσχυ- 
νήσῃ, xai ἐχολήθη ὑπ᾿ ἀγγέλου, μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὸν 
ναόν. Καὶ ἄνω τῆς πύλης εἶναι ἱστοριαμένη ἡ ὑπερ- 
αγία θεοτόχος, dj ἀντιφαγηθεῖσα αὐτὴν, καὶ el- 
ποῦσα. 'Eày εὖν ᾿Ιορδάγην περάσης, εὑρεῖν 
θέλης ἀνγάπαυσιν. Ἡ δὲ ἅλλαις δύο πύρταις τοῦ 
ναοῦ εἶναι. αρὺς µεσημθρίαν, καὶ ἔχουν χολόναις ς’, 
xai πορφυραῖς Υ’, χαὶ εἶναι xal τὰ ἀνόφλιᾳ γλυπτά. 
Αὐτοῦ ἔχεις xal ἕναν χουδούχλην πέτρινον, ὡραιώ- 
τᾶτον, xa) ἱστορημένον μετὰ µουσίου. Καὶ αὐτοῦ 
ἐχάθισεν ὁ βασιλεὺς, xal ἔχρινεν. Καὶ ἡ ἁγίᾳ αὐλὴ 
τοῦ ἁγίου τάφον ἕναι ὅλη μαρμαρωπλακομένη. " Ev1t 
xa χιόνια U', xal ἁπάνω αὐτοῦ ἕδαλαν τὸν σταυρὸν 
ἐπὶ τὸν νεχρὸγ, xai ἀνέστη. Elvat αὑτοῦ ἡ «pct; 
ἐχχλησίαις τῆς ἁγίας ᾽Αναστάσεως τοῦ Χριατοῦ, 
xai τῶν ἁγίων τεσσαράχοντα μαρτύρων, xal τοῦ 


alios gradus duodecim, spelunca hiat, ln qua crux 
Domini abscondita a sancta Helepa reperta fuit. 
Est et mensa, in qua Missas celebrant. Habet lam- 
pades quatuor, Ante sacrum sepulcrum, exadver- 
sus sacram mensam, locus est, in quo corpus 
Christi demorjuum curaverunt Nicodemus ét Jose- 
phus, et sepeliverunt in sindone munda. Locus est 
varie depicius marmoribus purpureis et nigris ; et 
supra pendent lampades octo, diu noctuque arden- 
tes; habetque columnas marmoreas quatuor, tho- 
losque ad formam crucis; et sunt fornices in tem- 
plo triginta. Templum tribus loribus patet : una 
occidentem respicit ; per eam besta Maria /Egyptia 
cum ad adorandum ingredi eonaretur, arcebatur ab 
angelo. Et super eam visitur imago sanctissimae 
Deipare, quz illam alloeuta dixit : Si Jordanem 
pertransieris, invenies requiem. Reliquae duz in me- 
ridiem yerguut, et habent columnas sex, et purpu- 
reas tres οἱ superliminaria exsculpta sunt. Ibidem 
et lapideum cubiculum cernes pulcherrimum, mu- 
sivo depictum, in quo sedebat rex. et judicabat. Et 
sacri sepulcri sacrum atrium est undique marmo- 
ribus stratum. Sunt et οἱοπία quatuor : ibidemque, 
cruce mortuo apposita, mortuus in vitam restitutus 
est. Sunt praeterea tres ecclesie, sanct» Christi 
resurrectionis, et sanctorum quadraginta marty- 
rum, et sancti Jacobi Adelphothei, et mulierum quz 
aromata detulerunt. Eo in loco vidit Christum 


ἁγίου Ἰακώδου τοῦ ᾿Αδελφοθέου, xal τῶν Μυροφό- (; Magdalena post resurrectionem, existimausque hor- 


pov. Αὐτοῦ εἶδεν ἡ Μαγδαλινη τὸν Χριστὸν μετὰ 
τὴν ἔγερσιν, xaX δοχοῦσα ὅτι ὁ κηπουρὸς fiv, χαὶ 
εἶπεν ' Κύριε, ποῦ τὸ copa τοῦ ἸΙ]ησοῦ µου τάό- 
θηκας ; καὶ ὁ Κύριος πρὸς αὐτὴν εἶπεν ' Μαρία, 
µή µου ἅπτου, οὗ γὰρ ἁναδέδηχα πρὸς τὸν Πα- 
τέρα µου. καὶ 8sóv µου, xal θεὸν ὑμῶν. 'Av' 
αὐτοῦ χαὶ ἄνωθεν ἕναι τὸ Πατριαρχιχόν ' xal παρ- 
άνω ἕναι ἡ ὁδηγήτρια, χαὶ χάθουνται χαλογρίαις., 
της εἰς τὸν σταυρὸὺν, xat ἑθρήνη. ᾽Απέχει ἀπὸ τὸν 
η. "Exec εἰς αὐτὰ τὰ µέρη μοναστήρια δεχατρία 
δυτιχὰ τοῦ ἁγίου τάφου. Πρῶτον ὁ Πρόδρομος, xat 
ὃ μέγας Γεώργιος, xat ὁ μέγας Δημήτριος, χαὶ ὁ 
μέγας Νιχόλαος, xa dj ἁγία θέχλη, χαὶ fj ἁγία 
Άννα, χαὶ ὁ ἅγιος Εὐθύμιος, καὶ ἡ ἁγία Αἰχατε- 
ρίνα, καὶ ὁ Ταξιάρχης Μιχαἡλ, xal ἕτερος ναὺς τοῦ 
ἁγίου Γεωργίου, χαὶ ὁ ἅχιος Ἰωάννης ὁ θεολόγος, 
καὶ ὁ ἅγιος Βασίλειος. Ταῦτα τὰ μοναστήρια ὁποῦ 
εὑρίσχονται μετὰ χαµάρων. Ἔχει xai δύο πόρτας 
προύτζινες, καὶ εἰς τὰ δεξιὰ µέρη τοῦ βήματος ἆνα- 
θαΐνει σχαλιὰ τε’, xal σεθαίνει εἰς τὸν yaby τοῦ 
᾽Αγίου Γεωργίου. Ἡ δὲ ὄπισθεν τοῦ βήματος elc 
ατάδια δύο εἶναι ὁ τόπος τῶν ποιμενών. ᾽Απέχει ἡ 
ἁγία Βηθλεὶμ ἀπὸ τὴν Ἱξερουσαλὴμ μἰλιον a^ * ἀπ' 
αὐτοῦ ἕναι ὁ ᾽Απεζάλας ὁ οἶχος τοῦ ΕἘφραθᾶν, xal 
ὀπίσω τοῦ ᾽Απεζάλα ἕναι ὁ ναὺς τοῦ μεγάλου Γεωρ- 
γίου, ἕναι χαὶ ἡ ἁλύση ὁποῦ εἶχεν εἷς τὸν σφόν- 
δυλόν του. Απέχει ἀπὸ «hv Ἱερουσαλὴμ ua η, ἡ 


* Joan. xz, 15. * ibid. 17. 


tulanum esse, dixit : Domine, ubi corpus Jesu mei 
posuisti *? et Dominus ad eam : Maria, noli metan- 
gere; nondum enim. ascendi ad Patrem. meum .el 
Deum vesirum *. Paulo infra Patriarchium est; et 
supra hodegetria, et habitant moniales. Ex eo, cum 
staret Deipara, intuebatur Filium in cruce, et 
deplangebat. Abest a sacro sepulcro stadium unum, 


Απ΄ αὐτοῦ ἔστεχεν ἡ θεοτόχας, xaX ἔδλεπε τὺν Ylóv 
ἅγιον τἆφον στάδιον α.. 


8. His in partibus et plaga occidental] ssncti 
sepulcri, sunt. tredecim monasleria. Primas occu- 
pat pracursor; tum sequuntur, magnus Georgius, 
magnus Demetrius, magnus Nicolaus, sancta The- 
cla, sancta Anna, sanctus Eutbymíus, sancta Ca- 


D tharina, Michael Taxiarcha, et aliud saneti Geor- 


gli, sanctus Joannes Theologus, sanctus Basilius. 
Monasteria fornicibus clarent. Habet et duas portas 
æneas; et a parte dextra bemalis ascendens gradus 
quindecim, ingreditur templum sancii Georgii. A 
tergo bematis fere stadiorum duorum spatio, est 
pastorum locus. Distat sancta Bethleem a civitate 
Jerusalem milliare unum. Ex qua ad Apezalam 
Epürate do um intercedunt mille passus. Pos! 
Apezalam cernitur templum magni Georgii ; et in 
eo asservatur catena, quam ille circa vertebras ge- 
stabat. Distat ab urbe Jerusalem milliaria octo. 
Locus Abrahz terra nigra occidua est. lbidem 


983 


ANONYMI 


984 


Abraham hospitalitatem exercuit : et in medis do- A δὲ ὁ τόπος τοῦ Αδραὰμ 4 γῆ Maupñ εἶναι δυσε- 


mo est sepulerum illius. Distat ab urbe Jerusalem 
milliaris tria. Indeque progredienti millia passuum 
triginta tria. sese offert sancti Charitonis monaste- 
rium. 


9. Sina mons in intimo deserti insinuatur, di- 
&tatque ab urbe Jerusalem diebus quindecim. lbi 
sancitum rubum ardentem Moyses aspexit. Templum 
structurs lignes plumbo contegitur ; sustinentque 
illud column: duodecim. Bema musivo interstin- 
ctum est, reprasentatque transfigurationem Do- 
mini. Situm est ibi in capsa marmorea reliquum 
sancte Catharine; pendentque desuper lampades 
tres, À tergo bematis sub sacra mensa ardent 
lampades (res. Sacella penes templum sunt, san- 
ctorum abbatum, reliquisque in iis reposita, qui 
in Sina monte et Raythi civitate obtruncatl fuerunt. 
Propeque ædem catholicam visuntur alia sacella 
sex. Sunt et. alia sacella in monasterio, in quibus 
quatuordecim sacerdotes missas celebrant. Puteus 
quoque est, ex quo Moyses potum praebebat ovi- 
bus. Mons Sina monasterio superjacet, ascenditur- 
que ad illum gradibus sexcenüs et sex millibus. 
Ascendens, in medio monte templum Delpare 
sacrum reperit, cui nomen Engytrie : namque vi- 
detur spopondisse pro monasterio. Supra est sa- 
era Eliz propheta zdes, et spelunca in qua jeju- 
navit quadraginta dies. Et'in sancto montis vertice 


x&. Αὐτοῦ ἕναι ὁ τόπος ὁποῦ ἔχαμεν Αδραὰμ τὴν 
φιλοξενίαν » χαὶ μέσον τοῦ οἴχου του ἕναι Ó τάφος 
του. Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ gi. Υ. "Exet 
ἴδεν τὴν ἁγίαν Τριάδα. Παρεχεῖ μίλια τριάντα τριὰ 


— ἔναι fj ἁγία μον] τοῦ ἁγίου Χαρίτωνος, 


0. Ἔναι τὸ Σινᾶ ὄρος εἰς τὴν ἰσωτέραν ἔρη- 
pov. ᾿Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ δρόµον ἡμα- 
ρῶν w'. Ἐκεῖ εἶδεν ὁ Μωῦσῆς τὴν ἁγίαν βάτονε 
ὁποῦ ἐχέετο: xal ἕναι ὁ ναὺς μετὰ σχενῆς ξυλίνης 
µολιδοσχἑέπαστη, χαὶ βαστάστηνε χολόναις τῷ’ * xa 
*b Bua εἶναι ἑστορισμένον μετὰ µωσίου, xal ἢ 
µεταµόρφωσις. Ἔναι τὸ λείψανο τῆς ἁγίας Alxa- 
εερῖνης εἰς λάρνάχα μαρμαρέῖνον * καὶ ἄνωθεν χρά- 
µουνται χανδήλαις τρεῖς, καὶ ὀπίσω τοῦ βήματος, καὶ 
ἁποχάτω τῆς ἁγίας εραπέζας ἁ πτοῦν χανδήλαις v^. 
Έχει Παραχλήσια τῶν ἁγίων ᾿Αθδάδων * xai χεῖνται 
τὰ λείφανα τῶν ἓν Σινᾷ καὶ Ῥαϊθοῦ ἀναιρεθέντων. 
Αὐτοῦ ἔχει ἕτερα παρακλήσια εἲς τὸ καθολιχὸν c^. 
Ἔναι xoi ἕτερα παραχλἠαια εἰς τὸ µοναστήρη pk 
εδ, ὁποῦ. λειτουργοῦν. Ἔναι xai τὸ πηγάδη, όπου 
ἑπότιζεν ὁ Μωῦσῆς τὰ πρόδατα. Ἡ δὲ «b ὄρος του 
Σινᾶ εἶναι ἄνωθεν τοῦ µοναστηρίου, xai ἀναδαίνας 
σχαλία B6 χιλιάδες χαὶ ἐξαχόσια, xai ἀναθαίνει ἕως 
τὴν µέσην τοῦ ὄρους, xal εὑρίσχει εν ναὺν τῆς 
Θεοτόχου τῆς Ἐγγύτριας τοῦ  govaovnplou* καὶ 
παραπάνω εἶναι ὁ ναὺς τοῦ προφήτου Ἡλιοῦ' ἕναι 
τὸ Σπήλαιον ὁποῦ ἑνήστευσεν ἡμέραις p. Καὶ ἑπάνου 
εἰς εἣν ἁγίαν xopoghv τοῦ ὄρους εἶναι ὁ ναὺς τοῦ 


templum sanctissimi prophetze Moysis, in quo qua- (1 ἁγίου προφήτου Μωσέως, ὁποῦ ἑνήστευσεν ἡμέρας 


draginta dies jejunavit ; postmodum illi Deus appa- 
ruit, et dictavit illi legem, et a Deo incisas litteras 
exhibuit. lbidem est et qui eum operuit lapis. In 
montis articulis sunt sedilia septem ; Ibique prope 
adjacet saxum in quo Joannes Climacus per annos 
quadraginta sedit, et scripsit Scalam. Distat a mo- 
nasterio sex millia passuum. Saxum vero, quod 
baculo Moyses tundebat, et ex quo aqux ersilive- 
runt, in medio itinere, quo ad sanctorum Quadra- 
ginta martyrum. monasterium proceditur, jacet; et 
ibi supra mons Sancte Catharing conspicitur, in 
quo per annos trecentos sexaginta quinque requie- 
vit, ab angelis eustodito. A Sina monte ad Ray- 
thum urbem, duorum dierum iter iuterjacet. Prope 
est mare Rubrum, quod pertransivit Moyses ; Rhay- 
tum sunt. eliam septuaginta trunci palmarum. Nec 
longe est Prxcursoris monasterinm ; quo in loco 
monachi a Blemmydibus contrucidati obiere., 


10. Distat Ægyptus ab urbe Jerusalem duorum 
dierum itcr. Eo accessit Deipara cum Christo, 
Herodis iram vitans; impletumque est propheta 
dietum : Ex /Egypto vocavi filium meum :*. Et est 
locus, qui Mataria dicitur. Fluitque ibidem fons, 
qui el speciocissimus est, et malorum omnium $a- 
uitatem prestat. In eo Deipara fascias Filii lavit. Et 
jn quo eas ertendit agro Balsamelaum scaturiit. 


!* Osee ri, 2. 


p, xa μετὰ ταῦτα ἐφάνη αὐτῷ ὁ θεὸς, xal ἑλάλη-- 
σεν αὐτῷ τὸν νόµον, xal τὰ θεοχάρακχτα γράμματα" 
ἕναι καὶ ἡ πέτρα ἡ σχεπάσασα αὐτόν. Αὐτοῦ εἰς τὰ 
ὄρη µέσα εἶναι καθίσματα E. Αὐτοῦ κοντὰ ἕναι ἡ 
πέτρα ὁποῦ ἐχάθετον Ἰωάννης τῆς Κλίµαχος χρό- 
νους pg * ἐχεῖ ἔγραφψεν τὴν Κλίµαχα. Απέχει ἀπὸ τὸ 
µοναστήριον pa. c^. Ἡ δὲ πέτρα ὁποῦ ἴδωχεν 6 
Μωῦσῆς τὴν ῥάδδον, καὶ ἐῤῥύησαν ὕδατα, lvat μέσα 
εἰς τὸν δρόµον, ὁποῦ ὑπάγει εἰς τὸ µοναστήριον 
τῶν ἁγίων Τεσσαράχόντα μαρτύρων xal αὗτου 
ἄνωθεν ἕναι τὸ ὄρος τῆς "Αγίας Αἰχατερίνης, ὁποῦ 
ἐχάθετον χρόνους εριαχοσίους ἑξήχοντα πέντε, καὶ 
ἑδλέπαν την οἱ ἄγγελοι. ᾽Απὸ τοῦ Σινᾶ ἕως τῆς Pat- 
θοῦ ἕναι ὁ δρόμος, ὅσον περιπατεῖ ἡμέρας β, xol 


D χοντὰ τῆς "Polo ἔναι fj Ἐρυθρὰ θάλασσα, ἔνθα 


ἑπέρασεν ὁ Μωῦσῆς εἰς γλυχύτητα. Αὐτοῦ ἕναι καὶ 
οἱ ἑδδομήχοντα στελέχη φοινίκων. Αὐτοῦ εἰς τὴν 
Ῥαϊθοῦ σιμᾶ ἔχει μοναστῆριον τοῦ Προδρόμον, 
ὁποῦ ἀναιρέθησαν ol. μοναχοὶ ἀπὺ τῶν Βλεμμύων. 

v. Ἡ δὲ Αἴγυπτος ἀπέχει ἀπὸ τὴν Ἱςρουσαλὴμ 
δρόµον ἡμερῶν β’. Λὐτοῦ hAbev fj θεοτόχος φεύγον- 
τας μετὰ tbv Χριστὸν ὑπὸ Ἡρώδου. Αὐτοῦ ἔπλη- 
ρώθη τὸ ῥητὸν τοῦ Προφήτου, ES Αἰγύαπτου ἑκά ἰεσα 
τὸν υἱόν µου. Λὐτοῦ ἔχει τόπον, καὶ ὀνομάζουν τὸν 
Ματάρεια. Ἔχει καὶ πηγὴν παντερπὴ xai ἵαματι- 
xfjv. Αὐτοῦ ἦλθεν ἡ Θεοτόχος, xal ἴπλυνε τοῦ υἱοῦ 
τῆς τὰ σπάργανα. Kal ἐχεῖ ὁποῦ τὰ Ἠπλωσεν, ἑνέ- 








985 


DE LOCIS SANCTIS, 


Govotv τὸ βαλσαμέλαιον, Λὐτοῦ εἰς τὸ Κάερος σιμᾶ A Prope Cayrum, duorum dierum iter, visitur magui 


kx δύο μερῶν στράταν Évoi τὸ µοναστήριον τοῦ 
Μεγάλου Αρσενίου. Αὐτοῦ ἔρχεται ὁ Νεῖλος πο- 
ταμὸς ἀπὺ τὺν Παράδεισον, χαὶ ποτίζει ὅλην τῶν 
. Αἴγυπτον. ΑΛὐτοῦ ἔξω τοῦ Καέρος ἕναι τὸ Χανέκει’ 
χαὶ ἀπ αὐτοῦ ἔρχεσαι slc τὸ Γάζη, xal ἔχει ναὺν 
τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου ὡραιώτατον. Απέχει τὸ 
Σάζην ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ ἡμέρας β. Αὐτοῦ ἱδά- 
πτισεν ὁ ἅγιος Φίλιππος τὸν εὐνοῦχον. Τὸ δὲ Καϊάφα, 
ὁποῦ ἀλίευεν ὁ Πέτρος, ἀπέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ 
pov α’. Ἡ ἐὲ Τιδεριάδος θάλασσα, ὁποῦ ἀλίευσαν 
ol ἀπόστολοι ἀπέχει ἀπὸ τὴν ᾿Ἱερουσαλὴμ ἡμέρας 
Y- Αὐτοῦ τοὺς πὍρεν ὁ Χριστὸς καὶ τοὺς εἶπεν 
Αρῦτε ὁπίσω µου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς dr- 
θρώπων * καὶ ἠχολούθησαν αὐτῷ. 


ια’. El; αὐτὰ τὰ µέρη εἶναι ὀρηνὴ τοῦ ἁγίου B 


Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. Αὐτοῦ ἦλθεν fj θεοτόχος, 
xal ἠσπάσατο τὴν Ἐλισάδετ, χαὶ εἰς στάδια B^ Evat 
τὸ ὕδωρ τῆς Ἐλέγξεως, xol &návou µέρου Évat fi 
Πέτρα ὁποῦ ἑσχίσθη, καὶ ἐφύλαξε τὸν Πρόδρομον 
xal τὴν μητέρα αὐτοῦ. "Evat xai ναὺς αὐτοῦ, ὁποῦ 
ἐγεννήθη ὁ Πρόδρομος. Ἐρχομένου σου εἰς τὴν Ἱε- 
ῥουσαλὴμ εἰς µιλία β’, εἶναι τὸ μοναστήριον τοῦ 
ειµίου Σταυροῦ, xai ἁποχάτω εἰς τὴν ἁγίαν τραπε- 
Cav ἕναι ὁ τόπος ὁποῦ ἑφύτευσεν τοὺς τρεῖς δαυ- 
λοὺς ὁ Att, xal ἐγινήσαν δένδρη. Αὐτὸ τὸ δένδρον 
ἔχοψαν οἱ 'loubatot, xal ἑποίησαν τὸν σταυρὸν, καὶ 
Σσταύρωσαν τὸν Κύριον τῆς δόξης. "Evat xat ναὺς 
ὥραιότατος μὲ τρούλλη, καὶ χτισμένη γύρωθεν ὡσὰν 


Arsenii monasterium. Ibidemque Nilus e paradiso 
effluit, et universam gyptum inundat, Extra Cay- 
rum sese offert Chaneci ; ex quo ad Gazam progre- 
deris. Habet templum  Deipare pulcherrimum. 
Distat Gaza ab urbe Jerusslem duorum dierum iter. 
lbi sanctus Philippus eunuchum sacro lavacro 
abluit. Caiapha, ubi píscabatur Petrus, disiat ab 
urbe Jerusalem mille passus. Mare Tiberiadis, in 
quo piscabantur apostoli, distat ab urbe Jerusalem 
dies tres. Ibidem cum reperisset eos Christus, dixit z 
Venite post me, faciam vos piscatores hominum ον ; 
et secuti sunt eum. 


11. In bis quoque partibus sunt montana Joan- 
nis Pr:cursoris, ad qux accedens Deipara, Eliza- 
betham salutavit. Indeque digressus duo sladis, 
offendes aquam Redargutlonis; ei in parte supe- 
riori, petram, quis divisa Pracursorem et matrein 
ejus conservavit, Ubi natus est Praocursor, tem- 
plum erectum est. Jerusalem versus ad duo niillia- 
ria, est monasterium veneranda Crucis. Sub saucta 
mensa est locus in quo tres titioneg Lot. planta- 
vit, qui in arbores excrevere. Ex horum liguis ἐν» 
dei crucem fabricarunt, illique glorie Dowinum 
sufüxerunt. Templum est pulcherrimum,  trulla 
conspicuum, el circum veluti arx, muris vallatum ; 
janua ferrea est ; super sacra mensa pendent laim- 


χάστρον’ ἔχει xal πόρταν σιδερἠν * xat ἄνωθεν τῆς {ᾗ pades quatuor. Cum Jerusalem petis, stadia quin- 


Ἁγίας εραπέζης χρεμοῦνται χανδήλαις 0. Ἐρχομέ- 
νου εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ εἰς στάδ.α ε’, εἶναι τὸ µο” 
ναστήριον τοῦ ἁγίου Βαδύλα. Αὐτοῦ Éxojav τὴν 
χεφαλὴν τοῦ ἁγίου Γεωργίου ' καὶ ἀπάνου µέρου 
εἰς τὸν δρόµον ἕναι dj πέτρα ὁποῦ ἐχάθισεν ἡ Gso- 
εόχος. Καὶ παρεχεῖ εἶναι ἄλλη πέτρα ὁποῦ ἑστάθη 
ἡ Θεοτόκος, xal ἑπροσχύνησε τὸ ἅγιον δύλον xal 
εἰμιον, καὶ τὴν ἁγίαν Ἱερουσαλήμ. Καὶ χοντὰ εἰς 
*b Τοιχόχαστρον εἰς στάδια c", ἕναι ὁ ἀγρὸς τοῦ 
Αγρίππα, ὁποῦ ἔστειλεν ὁ Ἱερεμίας τὸν ᾿Αδιμελὶχ 
διὰ σῦχα, xal ὕπνωσε χρόνους ἁδδοήκοντα δύο. 
βνωθεν αὑτοῦ ἕναι χάστρον ἑπάνω εἰς ὄρος, xal 
αὐτοῦ ἑπριόνησαν τὸν προφήτην Ἡσαῖαν ἐν πριονίφ 
ξυλἰνφ. Γυρίδει τὸ χάστρον τῆς ἁγίας Ἱερουσαλὴμ 


que emensus invenies sancti Babilee monasterium. 
Ibi amputatum est caput4 sancti Georgii. Parie 
superiori vis saxum cernitur, in quo Deipara se- 
dit : nec multo post aljud saxum, super quo staus 
Deipara, sanctum et pretiosum lignum sanctamqua 
Jerusalem adoravit. Prope muros arcis, stadiis sex, 
est ager Agrippe, quo Jeremias Abimelecum mise- 
rat, ad tollendos ficos, obdormivitque annos aeptua- 
giuta duos. Supra agrum, in summitate montis, 
est arx, in qua, serra lignea, Isaiam prophetam 
dissecuerunt. Ambitus urbis sancta Jerusalem con- 
tinet milliaria quinque. Hec tibi descripsi, o amice, 
in utilitatem animz et salutis et regni coelestis re- 
novationem, gratia et humanitate Domini nostri 


μίλια ε’, Ταῦτα ἑχάραξά cot, ἀγαπητὰ, ἵνα ἔχῃς εἰς D Jesu Christi ; cui gloria et robur ín secula s:eculo- 


Φυχῆς ὠφέλειαν καὶ ἀνακαινισμὸν σωτηρίας, καὶ 


rum. Amen. 


εἤ τῶν οὐρανῶν βασιλείας, χάριτι xal φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ fj δόξα, καὶ 


«b κράτος, slc τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. "Api. 


(β’. Μέσα slc τὴν Ἱερουσαλὴμ εἰς τὸν χαιρὸν τῶν 
Ῥωμαίων σαν μοναστήρια, καὶ ἐχκλήσιαις τξε. 
Καὶ τὴν σήμερον χρατοῦνται οἱ ἀσεθεῖς. Κατὰ δὲ 
«à; ἀνατολὰς τοῦ ἁγίου τάφου µέσα εἰς τὴν "Iepou- 
σαλὴμ, εἰς στάδια 0, εἶναι τὰ "Άγια τῶν ἁγίων, xal 
«b ἱερὸν ὁποῦ ἑδίδασχεν ὁ Κύριος. Αὐτοῦ εἰς τὰ 
"Avis τῶν ἁγίων ἑσφάγη ὁ προφήτης Ζαχαρίας , à 
πατ]ρ τοῦ Προδρόμου. Καὶ εἰς τὸν αὐτὸν ναὺν 
ἑδέξατο xal ὁ προφήτης Συμεὼν dv ἀγχάλαις τὸν 


** Matth. iv, 19 


19. Iu ipsa Jerusalem sub imperatoribus Græeis 
erant monasteria et ædes sacra, numero 365; ου 
omnia nunc in potestatem impiorum cessere. Ad 
jocum orientalem sancti sepulcri intus Jerusalem, 
prope stadiorum quatuor intervallo, conspiciuntur 
Sancta sanctorum, et templum in quo docebat Do- 
minus. Intus Sancia sanctorum occisus est Zacha- 
rias, pater Pracursoris, eodemque in templo pre- 
pheta Simeon in ulnis gestavit Dominum.... marmox- 


331 


ANONYMI 


reis, et caten$ pendent, Et, cam Christianos ingre- Α Χριστὸν... μαρμαρεῖναις, καὶ χρεμοῦνται μὲ Biucev 


ditur, ceommovetur, licet nunc, ob Agarenos, ne- 
mini aditus pateat. Ibidem etiam est mensa, a Deo 
appensa. Templum est ingens et. rotundum, cuin 
trulla plumbo contecta, intus forisque musivo de- 
picta. Habet et atrium, in cujus parte orientali est 
porta, quatuor januis constans, per quam transivit 
Christus cum palmis et ramis; et ad hunc diem 
clausa est. Propeque etiam esi atrium Pilati, et 
Caiphz praetorium, pauloque infra Probatica pis- 
cina, ab Hebreis Bethesda dicta, quinque porticus 
habeis ; propeque eam templum ; distatque a sacro 
sepulcro stadia tria. Proxime est ædes Joachimi et 
Anne matris Deiparse : a quo non longe est ο» 
num, in quod Hebrzi projecerunt Jeremiam. Distat 


3 sacro sepulcro stadia quatuor. Et hec quidem B 


monasteria, et extra οἱ intra Jerusalem, et in 
Jordane ipso, numerantur. 


καὶ ὅταν σέδει Χριστιανὸς, ταράσσεται. "Όμως διὰ 
τοὺς ᾽Αγαρηνοὺς οὐδὲν ἐμπορεῖ είναι νὰ σέἐδῃ Eco, 
Καὶ µέσα αὑτοῦ ἕναι χαλ!µία τράπεζα θεοχρέµα. 
στη. Ἔναι καὶ ὁ ναὺς μέγας στρογγυλοειδής. Καὶ μὶ 
τρούλλα µολιδοσκέπαστη ἱστορισμένην ἔσωθεν xol 
ἔξωθεν μετὰ µωσίου, Ἔχει καὶ αὐλὴν µίαν, καὶ εἰς 
τὸν µίαν μµερίαν τῆς αὐλῆς χατὰ ἀνατολὰς ἕναι ἡ 
τετράπορτος πύλη, ὁποῦ ἑπέρασεν ὁ Χριστὸς gati 
βαῖων xal χλάδων., Καὶ ἕναι χεχλεισµένη ἕως τῆς 
σήμερον. Αὐτοῦ χοντὰ ἕναι τοῦ Πιλάτου fj αὐὑλὴ, xat 
τοῦ Καϊάφα τὸ πραιτώριον,. Παραχάτω ἀπ᾿ αὐτοῦ 
ἕναι dj Προδατιχὴ χολυµδήθρα, dj χατὰ Ιουδαίους 
Ῥηθεσδὰ, πέντε στοὰς ἔχονσα. "Eyst xoi vabv αὐτοι 
κοντά. Απέχει &mb τὺν ἅγιον τἆφον στάδια Y. 
Αὐτοῦ πλησίον ἕναι ὁ οἶχος τοῦ Ἰωαχεὶμ, καὶ τῆς 
Αννης τῆς μητρὸς τῆς θεοτόχου. Αὐτοῦ πλησίον 
ἕναι ὁ βόρδαρος, ὁποῦ ἔρηξαν ol. Ἑδραῖοι τὸν Ἱερε- 


μίαν. Απέχει ἀπὸ τὸν ἅγιον τἆφον στάδια ὅ. Ταῦτα τὰ μοναστήρια εὑρίσκονται sic *hv Ἱερουσαλὴμ, ἃ 


δὶ ἔξω τῆς ἁγίας πόλεως, xat εἰς τὸν Ἰορδάνην. 

45. Medio in itinere fons Apostolorum manat. À 
quo parum abest sancti Euthymii monasterium, in 
summitate montis situm. Distat ab urbe Jerusalem 
millia quindecim. Et infra conspicitur monasterium 
Deipara. ibidem loci Josue filius Nave, angelum 
intuitus, dixit : Noster es? el respondit angelus : 
Princeps sum exercitus Domini, et nunc venio ad te. 
Et Josue adoravit. eum; et angelus diiit : Solve 
calceamentuwm de pedibus tuis; locus enim, in quo 
slas, saucius est? nunc. accipe arcam [aderis, et 
progredere adversus Jericho, ut muri funditus cor- 
ruant civitatis !*. Apud Jericho sunt aque salsz 
maris, quasſin dulves mutavit Moyses. Estque prope 
Sycomorus, quam ascendit Zacchzus, ut Christum 
prospiceret. Supereminetque mons, in quo Chri- 
sius jejunavit dies quadraginta; tum esuriit; et 
accedens demon, dixit : Si Filius Dei es, dic ut 
lapides isti panes. fiant. Et. Dominus respondit : 
Vade retro, Satana **, et quz sequuntur, et illico 
disparuit, Distat ab urbe Jerusalem viginti millia- 
yia. Ab eo loci versus solitudinem visitur monaste- 
rium *sancti Joannis Pracursoris. Monasterium 
prateriabitur Jordanes fluvius, in quo Joannes Do- 
mioum nostrum Jesum Christum baptizavit, Ibi- 
dem, in margine fluvii, Joannes aspexit divinam 
Triadem. Et trans Jordanem spelunca est, in qua 
ille quiescebat. Inde etiam Elias in curru igneo ra- 
ptus est. Distat Jordanes fluvius ab urbe Jerusalem 
müliaria triginta. Trans Jordanem quoque sunt 
monjes excelsi, super quibus ascendens Moyses, 
veraus Jerusalem orabat; eodemque loci sepultus 
est. ln interiore solitudine, beata Marie /Egyptie 
sepulorum cernitur, quam invisit abbas Zosimas, 
et tumulavit. Regiopem illam beata inhabitaveral 
annos quadraginta septem, Distat ab urbe Jerusa- 
scu) ένας dierum octo. 


1’ Josue v, 14 seqq. '* Matth. iv, 9, 4. 


V. Καὶ µέσα εἷς «bv δρόµον ἕναι ἡ βρύσις τῶν 
Αποστόλων. Καὶ εἰς ὀλίγον τόπον ἕναι τὸ µοναστή- 


Ὄριον τοῦ ἁγίου Εὐθυμίρυ, καὶ ἕναι ἑπάνω εἰς δρος. 


Απέχει ἀπὸ τὴν ᾿Ἱερουσαλὴμ µιλία κ’. Καὶ παρα- 
χάτω ἕναι τὸ µοναστήριον τῆς Θεοτόκου. Αὐτοῦ εἶδεν 
ὁ Ἰησοῦς τοῦ Νανῆ τὸν ἄγγελον, xaX εἶπεν ' 'Ημέτε- 
poc εἶ ; καὶ ὁ ἄγγελος εἶπεν ' Εὼ ἀρχιστράη. 
yoc Κυρίρυ παραγόχογα zpóc cé. Καὶ προσεχύ- 
νησεν αὐτῷ * xal εἶπεν ὁ ἄγγελος᾽ Avon τὸ ὃπό- 


C δηµα ix ποδῶ» cov, ὁ Τὰρ τόπος ἅγιός ἆστι * vir 


Ad6s τὴν κιδωτὸν, xal τὰς διαθήκας, καὶ E108 
ἀπέναντι Ἱεριχὸ, ἵνα χαΛλασθῶσι τὰ τείχη αὐτῆς. 
Λὐτοῦ εἰς τὴν Ἱεριχὼ ἕναι τὰ ἀλμυρὰ ὕδατα τῆς 
θαλάασης, ἔνθα µετέδαλεν εἰς γλυκύτητα ὁ Μωῦσης. 
Λὐτοῦ ἕναι ἡ Συχοµωρέα, ὁποῦ ἀνέδη ὁ Ζακχαῖος, 
ἵνα ἵδῃ τὸν Χριστόν. Αὐτοῦ ἄνωθεν ἕναι τὸ ὄρος. 
ὁποῦ ἑνήστευσεν ὁ Χριστὸς ἡμέρας gu, ὕστερον 
ἐπείνασεν, χαὶ ἑλθὼν ὁ δαίµων El. Υἱὸς el tov 
θεοῦ, εἶπε ἵνα οἱ Albot ἄρτοι γένωνται. Καὶ ὁ 
Χριστὸς εἶπεν "Y xara ὀπίσω μοῦ, Σατανᾶ, καὶ τὰ 
ἑξής, καὶ εὐθέως ἄφαντος ἐγένετο. Απέχει ἀπὺ 
Ἱερουσαλὴμ µιλ. x'. Απ΄ αὐτοῦ κατὰ πρὸς τν 
ἔρημον τὸ µοναστήριον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ 
Ἡροδρόμου. Αὐτοῦ εἶναι καὶ ὁ Ἰορδάνης ὁ ποταμὸς, 
ὁποῦ ἑδάπιισεν ὁ Ἰωάννης «bv. Κύριον ἡμῶν Ἰη- 
σοῦν Χριστόν. Αὐτοῦ εἰς τὸ χεῖλος τοῦ "lopbávou 
Vev ὁ Ἰωάννης τὴν ἁγίαν Τριάδα. Ἔναι xal τὸ σκἡ- 
λαιον πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ὁποῦ ἐσύχαζεν. Αὐτοῦ 
ἠρπάγη χαὶ ὁ Ἡλίας ἐν ἅρματι πυρός. Απέχει ὁ 
Ἱορδάνης ποταμὸς ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ μίλια Y. 
'H δὲ πἐραν τοῦ Ἱορδάνου Évat ὄρη τὰ ὑψηλά. Καὶ 
ἁπάνω εἰς τὰ boy τὰ ὑψηλὰ ἦλθεν à. Μωῦσῆς, χαὶ 
ἑπροσεύχετο εἰς Ἱερουσαλήμ * καὶ αὐτοῦ ἔναι ὁ «á- 
φος του. El δὲ µέσα εἰς τὴν ἐσωιέραν ἔρημον Eva 
ὁ τάφος τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, ὁποῦ τν 
πΌρεν ὁ ἀθθᾶς Ζζωσιμᾶς, xoi ἔθαψέ την, καὶ fi 
ὁσία ἑποίησε χρόνους py. Απέχει ἀπὸ τὴν "Iepov- 
σαλὴμ. ἡμερῶν ὀρόμον η. 














χαὶ τὰ Γόμοῤῥα, καὶ ἡ Νεχρὰ θαλάσσα, xai ὁ τό- 
πος τοῦ Λὼς, xal αὑτοῦ µέσα εἶναι ἡ χόλασις. 
Απέχει ἀπὸ τὴν Ἱερουσαλὴμ µίλ, Y. Αὐτοῦ ἕναι 
τὸ µοναστήριον τοῦ ἁγίου Γερασίμου, ὁποῦ ἑδούλευε 
τῶν ἁγίων. Καὶ ἄνωθεν πρὸς τὴν Ἱερουσαλὴμ µέσα 
εἰς τὰ ὄρη ἔναι dj λαύρα τοῦ ἁγίου Σάδα. Αὐτοῦ 
ἕναι xai ô τάφος του. Καὶ τὸ µοναστήριον ἕναι εἰς 
τόπον χειµάῤῥων, Καὶ ἁποχάτω τοῦ µοναστηρίου 
ἕναι ἡ πηγἡ ὁποῦ τὴν εὔγαλεν ὁ ἅγιος διὰ προσευ- 
Xfiv. Καὶ à ναὺς ἕναι μὲ τρούλλην, ἕναι χαὶ ζωγρα- 
φισµένη µε τὸ λαζούρη. Αὐτοῦ Eva xal τὸ χελλὴν 
τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασχηνοῦ. Αὐτοῦ ἔγραψεν 
τὸ, ᾿Αξιόν ἐστι ὡς ἀἰηθῶς, ὁμοίως χαὶ τὴν Ὁ- 
κτώηχον. Εἶχε xai τὸν χαιρὺν τοῦ ἁγίου Σάδα xa- 
λογήρους χιλίους δέχα τεσσάρους. Απέχει ἀπὺ τὴν 
Ἱερουσαλὴμ μίλ. (B. 'Αναδαίΐνοντας εἰς τὴν Ἱερου- 
σαλὴμ ἁπάνω εἰς ὄρος ἕναι «b µοναστήριον τοῦ 
ἁγίου θεωδοσίου τοῦ χοινοδιάρχου. Απέχει ἀπὸ τὴν 
Ἱερουσαλὴμ µιλία η’. Καὶ ἄνωθεν αὐτοῦ ἕναι τὸ 
µοναστήριον τοῦ ἁγίου προφήτου Ἡλιοῦ, xat εἶναι 
µέσα εἰς τὴν ὁδὺν ὁποῦ παγένει εἰς τὴν Βηθλεέμ. 
Καὶ ἕναι 6 ναὺς μὲ τρούλλαν. Καὶ αὐτοῦ ἑχοιμήθη, 
xai εἶπεν ὁ ἄγγελος' ᾽Αγάστα, φἀγε, ὅτι μακρὰ ἡ 
ὁδός σου. Καὶ αὑτοῦ εἰς τὸν χείµαῤῥον ἔφερεν ὁ 
Ἰωσὴφ τὴν θεοτόχον, ἵνα λάθρα ἀπολύσῃ αὐτὴν. 


Καὶ ἦλθεν ὁ ἄγγελος, xat εἶπεν, ᾿]ωσὴφ, υἱὸς Δαυὶδ, μὴ 


DE LOCIS SANCTIS. 
εδ. Ἡ δὲ δεξιὰ τοῦ Ἱορδάνου εἶναι τὰ Σόδοµα, A 


990 
14. Dextrum Jordanis latus occapant Sodoma, 
Gomorrha, msre mortuum, et Loti regio inter quæ 
infernus latet, Distat ab urbe Jerusalem williaria 
triginta. lbidem est monasterium sancti Gerasimi, 
qui sanctis ministrabat. Supraque, versus Jerusa- 
lem, inter colles, est monasterium sancti Sabz, ct 
illius sepulcrum. Monasterium exædiſicatum est 
propter torrentem. Sub monasterio fons scaturit, 
quem ille precibus a Deo impetraverat. Templum 
trulla erigitur, eaque colore c:eruleo imbuta. Prope 
est cella sancti. Joannis Damasceni, in qua com- 
posuit Troparium, Dignum est. vere, et Octoechum. 
Æiate sancti Sabze habitabatur a monacbis mille et 
duodecim. Distat sb urbe Jerusalem milliaria 
quatuordecim. Versus Jerusalem, super montem, 
monasterium sancti Theodosii conobiarcha ex. 
structum est. Disiat ab urbe Jerusalem milliaria 
0ct0; supraque illud, monssterium sancti Eliz 
prophete ; adjacetque media in via, qua Bethleem 
itur. Templum trullatuta est, ibique somnum cepit, 
cui dixit angelus : Surge, manduca ;.longa enim est 
via !*. Inibi in torrentem tulit secum Deiparam Jo- 
sephus, ut clam dimitteret ; cui accedens angelus 
dixit : Joseph, fili David, ne timeas ; accipe tibi 
wxorem Mariam ; auod enim ex ea nascetur, ex Spi- 
ritu sancto est !*. 
φοθηθεὶς, xapá.la6s "υγαῖκα τὴν Ma- 


plar cov, τὸ γὰρ ἐξ αὐτῆς γενν ηθὲν, ὃκ Πνεύματος ἁγίου ἑστίν. 


εε’. Απ΄ αὑτοῦ ἐἑρχομένου εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν 
Βεθλεὲμ, μέσα εἰς τὴν ὁδὸν, ἕναι τὸ μνημεῖον τῆς 
Ῥαχὴλ μὲ χουδούχκλην πέτρινον, Καὶ αὐτοῦ Già 
ἕναι dj ἁγία Βηθλεὶμ, ὁποῦ ἐγεννήθη ὁ Χριστός. 
"Evat ὁ ναὺς τῆς ἁγίας Βηθλεὶμ μακρὶς μετὰ 
σκευῆς ξυλίνης, xal σχεπασµένη μετὰ µολύόδδου, 
xal ἔναι ἱστορισμένη μετὰ μµωσίου χρυσοῦ. Καὶ 
µέσα εἰς τὸν ναὺν ἔχει χολόναις ν. Καὶ «b ἔδαφος 
τοῦ ναρῦ μαρμαρέϊνον. Καὶ εἰς τὰ δεξιὰ µέρη τοῦ 
ναοῦ ἔχει βαπτιστῆραν πορφυρὴν ὡραιότατον. Καὶ 
ἀριστερὰ τοῦ βήματος χαταδαίνει σχαλία ιδ’. Καὶ 
εὑρίσχεις σπήλαιον ὁποῦ ἐγεννήθη ὁ Χριστός, Ἡ 
Γέννησις ἕναι ἀνατολιλὰ xal εἰς τὰ δεξιὰ µέρη τοῦ 
σπηλαίου ἕναι ὁ τόπος ὁποῦ ἔχωσεν d Σαλώμη τὸ 
νερὸν ὁποῦ ἕλουσε τὸν Χριστόν ' καὶ ἑγίνη μύρον 
ἁλάδαστρον. Ἐτοῦτο τὸ μύρον ἕναι ὁποῦ ἔλειψεν f) 
πόρνη τὸν Κύριον τῇ &ylg xai μεγάλῃ τετράδι. 
Ἔχει χανδήλαις V * καὶ ὅλον τὸ σπἠλφιον ἕναι ἑνδν- 
µένον. Αμήν. 


» ΤΗ Reg. xxi, 7. '* Mottb, 1, 20 


mentum ex marmore. 


15. Inde procedenti in sanctam Bethleem, in vía 
sese offert monumentum Rachelis, cum saxeo cu- 
biculo. Propeque est sancta Bethleem, in qua na- 
tus est Christus. Templum est prelongum, stru- 
ctura lignea, plumbo tecta, et musivo anreo cole- 
rata. In templo sunt columns quinquaginta ; pavi- 
in parie dextra. templi 
conspicitur baptisterium porphyreum pulcherrimum. 
Α sinistra bematis descenditur per gredus quatuor- 
decim in speluncam, in qua natus est Ghristus. Nati- 
vitas orientem respicit : et in dextra partespeluncse 
locus est, in quo Salome aquam, qua laverat Chri- 
stum, abscondit; qus facta est unguentum, in 
alabastris reponi solitum. Id unguenti est, quo 
meretriz, sancta magna feria quarta, unxit Domi- 
num. Pendent lampades decem; et. spelunca qua- 
quaversum circumvestita est. Amen, 


991 





EUGESIPPI 





INCIPIT TRACTATUS 


rs 


DISTANTIIS LOCORUM TERRAE SANCTA, 


QUEM COMPILA VIT 


EUGESIPPUS.' 


Vertamus eia stylum nostrum, sumentes initium A vere mortuum, quia nihil vivum recipit : et mare 


a Chebron, qua et llebron. Bebron olim Metro- 
polis Philistinorum, et habitaculum gigantum, in 
tribu Juda civitas sacerdotalis, et fugitivorum. He- 
bron sita fuit in agro illo, in quo summus dispo- 
sitor patrem nostrum plasmavit Adam, et inspi- 
ravit. Hebron, Cariatharbe dicitur ; quod Saracenice 
sonat, Civitas quatuor ; eo quod quatuor ibi reve- 
rendi Patres in spelunca duplici consepulti fuere, 
summus scilicet Adam, Abraham, Isaac, et Jacob ; 


et eorum uxores quatuor, scilicet, Eva, mater no- 


atra, Sara, Rebecca, Lia. Est autem Hebron juxta 
Vallem lacrymarum sita. Vallis lacrymarum est 
dicta, eo quod centum annis ín ea luxit Adam 
filium suum Abel : in qua et monitus postea ab 
Angelo, cognovit suam uxorem ; ex qua genuit 
fiium soum Seth; de eujus tribu erat Christus 
oriundus. Duo milliaria ab Hebron, sepultura Loth, 
nepotis Abrahz. In Hebron habetur quidam ager 
eujus gleba rubea est; qua ab incolis effoditur, 
et per Egyptum venalis asportatur, et, quasi pro 
specie, carissime emitur. Pradictus ager, In quan- 
tum late et profunde effossus fuerit, in tantum 
divina dispositione iu anno "futuro redintegratus 
reperitur. Juxta Hebron mons Mambre ad radicem 
cujus Terebinthus illa, qux» diu vocatur, id est, 
Mex, aut quercus. Secus quam per multum tempo- 
vis spatium mansit Abraham : sub qua quidem 
tres angelos vidit, εἰ unum adoravit ; hospitioque 
susceptos, dignus, prout potuit, fovit et pavit : 
unde primus comedendi via dictus est. Πες prze- 
dicta ex tunc usque ad tempus Theodosii Impera- 
toris, testante Hieronymo, suum esse dilatavit . et 
ex illa hzc fuisse perhibetur, qua in przesenti ab 
illie presentibus videtur, et caro tenetur. Quæ li- 
cet arida, medicabilis tamen esse probatur in 
hoe, quod, si do 64 quis equitans aliquid secum 
detulerit, animal suum non infendit. la Hebron 
primo applicuerunt se, causa terra explorandz, 
Caleph et Josue, eorumque socii decem. In He- 
bron David reguavit septem annis et dimidio. De- 
cem milliaria ab Hebron, est lacus Aspbaltices 
contra orientem, qui et mare Mortuum dicitur ; et 


(*) Additur apud Allatium, Anno Domini MXL. 
Cum autem in narrationis decursu Balduini regis 
mentio (col. 992 C) eccurrat, sequitur auctorem no- 


diaboli dicitur, eo quod, instinctu ejus, quatuor 
illa civitates miserrimz, Sodoms, Gomorrha, Se- 
boin, Adamo, perseverantes ín turpitudine sos, 
igne sulphureo concremate, in lacom illum sub- 
merse sunt, Supra lacum in accubitum Judas, 
Segor, qua et Bala, quinta de civitatibus illis, 
precibus Lot de subversione et incendio reservata; 
quæ usque nunc ostenditur. In exitu Segor, vxor 
Lot, salis in effigiem mutata fuit : cujus adhee 
apparent vestigia supra ripam przdicti maris. Mul- 
tum est aluminis, multumque cataranni, quod sb 
Incolis reperitur et legitur; et ex mari bitumea 
reperitur et extrahitur, quod Judaice appellatur ia 
multia necessarium. Segor autein modo, 4 compa- 
triotis, oppidum palm:ze vocatur. Supra lacum As- 
phaltiten in descensu Arabie, Carnaum in spe- 
lunca, in. monte Moabitarum; in quem Balacb, 
filius Beor, divinum adduxit Balaam ad maledicen- 
dum filiis Israel : qui propter vehemens przere- 
ptum excisus vocatur. Lacus Asphaltites Judzam 
dividit et Arabiam. Arabis, tempore filiorum Israel, 
solitudo erat, et desertum, terra invia et inaquost. 
In ea quidem detinuit eos Dominus quadraginta 
annis, manna pluens 3d manducandum, aqua de 
rupe dueta. In Arabia, llelim, castrumjfiliorum Israel, 
locus in deserto, in quo duodecim fontes, et sepuia- 
ginta palmas, de mari Rubro exeuntes repereruat, 
In Arabia, Vallis Moysi ; in qua percutiens bis si- 


6 licem virgs, duos squz populo Dei reddentem ri- 


vulos ; de quibus modo tota illa regio irrigatur. Ia 
Arabia mons Sinai, in quo Moyses xL diebus, ἰοἱ- 
demque noctibus, totius cibi expers, moratus (ull ; 
in quo et Dominus Moysl dedit legem, proprio di- 
gito scriptam in tabulis lapideis. In Arabia, pre 
cessit filios Israel columna ignis per noctem nubes 
vero vallavit eos diebus singulis. In Arabia, xL 
mansioncs filiorum Israel. In Arabia, mons Hor, ip 
quo sepultus quiescit Aaron. In Arabia, mons Aba- 
rim ; in quo Dominus Moysen sepelivit, cujus tamen 
nusquam apparuit tumulus. In Arabia, mons regt- ' 
lis, quem Baldeuimus, primus rex Francorum in 
Jerusalem, ad terram illam Christicolis subjagaa- 


strum duodecimo szculo per terram sanctam iter 


fecisse. EbrT. PATR. 














993 


DE LOCIS SANCTIS. 


. 994 


dam et tuendum regnum David, in castrum firmum A persecutoris veritus rabiein. Libanus interpretatur 


reddidit. Arabia jungitur ldumse in confinibus 
Bestron. Idumæa, terra Damasci. Idumsa tamen 
sub Syria. Caput Syri: quidem Damascus. Idumzain 
ei Pho»niciam dividit Libsnus. Phosnicia, in qua 
Sor, id est, Tyrus, Phoenices nobilissima metro- 
polis, quae Christum, perambulantem maritima, ut 
Syri asserunt, noluit accipere ; qu: et, divina te- 
stante pagina, tot martyres Deo reddidit, quorum 
ejus solius scientia miuus colligit, Tyrus originem 
celat tumulatum. Ánte Tyrum lapis ille marmoreus, 
baud modicus, super quem sedit Jesus : manens 
illassus, a tempore Christi usque ad expulsionem 
gentium ab urbe ; sed postea defraudatus a Fraucis 
€i a Venetis. Supra vero residuum illius lapidis, in 
honorem Salvatoris, ecclesia quædam fundata est. 
Octo milliaria a Tyro contra orientem, supra iare, 
Sarphen, qua est Sarepia Sidoniorum. In qua 
quondam babitavit Helias propleto, in qua et re- 
suscitavit filiam viduz, Jonam scilicet : quem prius 
ipsa hospitio receperat, et charitative foverat ac 
paverat. Sez milliaria a Sarphen, Sidon, civi:as 
egregia; ex qua Dido, qus» Cartbaginem constru- 
xit in. Africa. Sexdecim milliaria a Sidone, Bery- 
tus opulentissima civitas. 1n Beryto quzdam Sal- 
vatoris nostri ijeon, non multum post passionem 
ejus ad ignominiam ejus a quibusdam Judzis ridi- 
eulose crucifixs, sanguinem produxit et aquam; 
unde et multi in vero Crucifixo crediderunt, bapti- 


Candidatio. De quo in Canticis : Veni de Libano, 
sponsa mea, columba mea *. Ad radicem Libani, 
Pharphar et Abana, fluvii Damasci. Montes Libani 
et planitiem archados transQüuit Abana, mari ma- 
gno se copulans, finibus illis, quibus sanctus Eu- 
stachius, ab uxore sua privatus, et filiis desolatus , 
recessit. Pliarphar per Syriam tendit Reblatam, id 
est, Antiochiam; labeusque secus muros ejus, de- 
cem milliaria ab Antiochia in portu Solim ortu sci- 
licet sancti. Simeonis, mediterraneo mari se com- 
mendat. 1n Antiochia sedit beatus Petrus septem 
snnis, pentificali decoratus infola. Ad radicem 
Libani, civitas Paneas sita est, id est, Helymas, 
que ei Cesarea Philippl. Ad radicem Libani, Dau 
οἱ Jor oriuntur, fontes illi duo, de quibus, sub mon- 
tibus Gelboe, Jordauis conficitur. In quo Chis:us 
a Joanue, precursore ejus, tertio lapide a Jericho, 
baptizari voluit ; in quo etiam loco vox Patris ejus 
intonuit, dicens : Hic est Filius meus dilectus *; — 
et super Jesum descendit ibi Spiritus sanctus in 
specie columba. Α montibus Gelbce usque ad lacum 
Aspbaltiten, vallis, per quam Jordanis labitur, 
Sortus appellatur, Suphon (quod Hebræum est vo- 
cabulun) appellatur etiam vallis illa; quse grandis 
atque campestris ος utraque parte vallatur monti - 
bus contiuuis a Libano usque ad desertum Pharan. 
Dividit autem Jordanis Galilasm et Idumæam, et 
terram Bosrie, Iquæ οἱ Idumaese secunda metropolis. 


zali : quicunque etiam ex «tilla iconis peruncti, a ϱ Jordanis descensus interpretatur. Dan fere ab οι 


quacunque gravarentur infirmitate, sani reddehan- 
Wr. Arpbat, urbs Damasci. Damascus iu Syria; 
de qua historia. Damascus caput Syrie tenenda 
metropolis. 1n ea Desmascum construxit Eliezer, 
servus Abrahs, in agro illo, in quo Cain fratrem. 
suum Abel occidit. Damasci habitavit Esav, qui et 
Seir, et Edom Seir pilosus; Edom ruffus et ru- 
beus. Àb Edom iota illa terra vocatur Idumæa. De 
qua iu psalmo : 4n Idumeam eztendam calceamen- 
(um meum !, Est autem Edom vocata : unde pro- 
pheta : Quis est iste, qui venit de Edom, tinctis ve- 
Mibus de Bosra *? Est autem quadam párs terra 
illius, terra Hus, ex qua beatus Job ; qui et Sueta; 
4 qua Baldad Subites; in qua et Theman me- 


suo subterraneum ducit gurgitem usque ad Meldam, 
planitiem illam in qua, satis patentem suum foras 


.emiuit alveum. Planities illa Melda vocatur, eo 


quod in illa Meldis est. Saracenice quidem souat 
plataem. Platea Melda, Latine autem platea, forum; 
Melda vero vocatur. eo quod intrante zstate innu- 
merabilis ibi populus, secum deferens omnia vena- 
lia, convenit ingensque Parthorum et Arabum mi- 
litia, ad tuendum populum et greges suos in pascuis 
illis uberrimis per totam sestatem. Meldan compo- 


mitur ex Mel, et Dan. Mel Saracenice aqua. Dan 


fluvius, ex planitie Dan predicta se reddems in 
fluvium, Suetam peragrat, in qua pyramis beau 
Job superstes, a Græels et gentilibus solemnis ha- 


tropolis, Ez Themans. Eliphat Themanites, in D petur. Dan, conira Galileam gentium se obliquans 


qua et Naamaih oppidum ; a quo Sopbar Naama- 
thites. Hi wes consolatores Job. In luumææ {- 
nibus, duo millieria a Jordane, fluvius Jaboc ; quo 
transvadato Jacob, cum a Mesopotamia rediret, lu- 
ctaius estcum ange:o; qui de Jacob ei nomen mu- 
tavit in Israel, 1n. Idumæa mons Seir; sub quo 
Dawascus. Duo milliaria a Damasco, locus, in 
quo Saulo Christus apparuit, dicens : Saule, Sau- 
le, quid me persequeris *? in quo et Saulum claritas 
de eœlo uon modica circumfulsit, la Damasco ba- 
ptizavit Saulum Ananías, nomen ei Pauli imponens, 
ἵω Damasco de muris missus fuit Paulus iu sporta, 


5 Psal. rix. 10. * daa. Όχι, 1. * Act. ix, 4. 
σιΣ, 5. 


ab urbe Cedar cæcis medicabilia balnea spineti 
plana profluens, Jor copulatur. Jor baud longe a 
Paneas lacum illius reddit ex se, postea mare Ga- 
lilzex, sumens initium inter Bethsaida et Caphar- 
naum. À Bethsaida Petrus et Joannes, Andreas et 
Jacobus Alphaei, Quatuor milliaria a Betibsaida, 
Corozain, in qua nutrietur Antichristus, seductor 
orbis. De Corozain et Beihsaida ait Christus Jesus : 
Va tibi, Corosain, ve tibi, Bethsaida *. Quinque mil- 
liaria a Corozain, Cedar, excellentissima civitas 
illa, de qua in Psalmo, cum habitantibus Cedar *., 
Cedar interpretatur, in. tenebris. Capharnaum ,in 


* Cant, 1v, 8. * Mattb. 1η, 11. * Matth. 11,21. * Psal, 


995 


EUGESI PPI 


dextera parte maris sita est, civitas Centurionis, A mini. Defuncto igitur Cleopha, Saleme duxit ite 


cujus filium in ea sanavit Jesus; de quo ait : Non 
inveni tantam. fidem in lsrael *. In. Capharnaum 
multa alia fecit Jesus, docens iu Synagoga. Ca- 
pbarnaum, villa pulcherrima interpretatur, vel villa 
pulehritudinis : quse nobis sanctam figurat Eccle- 
siam. Ad quam tum qui de Libano descendunt, id 
est, de candore virtutum, ab ea et in ea lucidiores 
redduntur. Secundo milliario a Capharnaum, de- 
scensus illius montis est, in quo sermocinatus est 
ad turbas, οἱ instruxit apostolos 4uos; in quo et 
leprosum curavit, Milliario a descensu illo, locus, 
in quo pavit quinque millia hominum ex quinque 
pauibus et duobus piscibus, Unde locus ille mensa 
vocatur; quasi locus refectionis, Cui locus subja- 
cet ille, in quo Christus post resurrectionem suam 
discipulis apparuit, comedens cun eis partem pis- 
cis assi supra mare; in quo et Dominus sicco pede 
ambulavit, cum circa quartam noctis vigiliam Petro 
et Audrez piscantibus apparuit ; ubi et Petro, su- 
pra ad euu) ire volenti, et merso, ait Jesus : Mo- 
dice fidei *. Ubi etiam alia vice discipulis suis, in 
navi periclitari metuentibus, inare quietum reddi- 
dit. In. sinistro maris capite, montis in concavo, 
Genezaret; locus generans aurum, quod adhuc ab 
jilis presentibus sumitur. Milliario secundo a. Ge- 
nezaret, Magdalum oppidum , a quo Maria Magda- 
Jena. Haec autem regio Galileo gentium est; in 
tribu tamen Zabulon et Nepbthalim. In soperioribus 
ejus Galilææ, viginti fuerunt civitates illa, qua rex 
Salomon llirare regi Ἐγτί, amico suo, dono dedit, 
Secundo milliario a Magdalo, Cenereth, quis et 
Tiberizs a Tiberio Cxsare cognominata; quam in 
juventute sua frequentare. solebat. Quarto milliario 
a Tiberiade, Bethulia civitas; ex qua Judith, quz, 
pro gente salvanda, nimis astute peremit Holofer- 
mem in obsidione urbis. Milliario quarto a Tibe- 
riade contra meridiem, Dotbaim, in quo fratres 
8u08 gregem pascentes reperit Joseph ; quem et 
lsinselitis, eum odio babentes, vendiderunt. Duo- 
decimo milliario a Tiberiade, Nazaretb, civitas Ga- 
lilage, patria Salvatoris, eo quod in ea nutritus 
fuit, Nazareth interpretatur flos, vel virgultuin; 
nec sine causa, cum in ea ortus sit flos, ex cujus 


rum Annam uxorem ; de qua genuit tertiam Marita, 
Zebedzus duxit eam uxorem, videlicet tertiam Ms- 
riam; quie genuit ei duos magnos viros, Jacebua 
Minorem et Joannem Evangelistam. Et isti nibilo- 
minus cognati Domini foerunt. Primam Maríam 
duxit in uxorem Joseph, qui vocabatur Jost, 
secundam Mariam dusit Alphseus. Seeundo milliario 
& Bephori, Cana Galiliez, contra Orientem; a qui 
Philippus et Nathanael. In qua et puer Jesus, con 
matre discumbens in nuptiis, aquam convertit in 
vinum. In Nazareth labitur fons exiguus; in quo 
in pueritia sua habitare solebat, et inde mini 
strare matri suz et sibi. Milliario a Nazareth, 606- 
tra meridiem, mons, qui Precipitatus dicitur; ez 
B quo juvenem Jesum pracipitare voluerunt, æui- 
lantes prudentiam ejus; sed ab eis in momeuno 
disparuit, Quarto milliario a Nazareth, conira 
orientem, mons Thabor; in quo transfiguravii se 
Jesus, apostolis suis videntibus, Petro, Joanne et 
Jacobo, Moyse et Elia; quibus etiam vox Patris 
sudita est, dicens : Hic est Filius meus dilectus !. 
Secundo miliiario a Thabor, contra erientem mess 
Hermon. 1n descensa montis Thabor,  obviavit 
Abrahs, redeunti a esde Amalec, Melchisedech, 
qui et Sem, flliu& Noe, sacerdos, et rex Salem, 
presentans ei panem et vipum; quod significel 
oblationem altaris Christi sub gratis. Secundo 
milliario a Thabor, Naim civitas ; ad cujus portam 
Christus restituit vitas filium vidus. Supra Naim 
mons Endor: ad rsdicem cujus, isupra torrestem 
Raduinum, qui est torrens Cison, ubi cum fiie 
Deboræ propheusse, Barach filius Abinↄem deriat 
Idumæos, Sisara videlicet occiso a Jahel, uxore 
Heber Cinsi, Zeb aatem, et Zebee ct Salmana iran 
Jordanem persequens, gladio peremit; Barad, 
duce eorum in Endor, et sub Endor exercita cæro. 
Iude in psalmo, Thabor et Hermon !*, eic. Qointo 
milliario a Naim, Jezrahel civitas, qus et Zaran; 
ex qua Jezabel, impiissima regina, fuit, quie abste- 
lit vineam Naboth : que et, pro importunitate sut, 
de summo palatii sui przcipitata interiit : ευ] 
adhuc pyramis superstes videtur. Juxta Jezrabel, 
campus Mageddo ; in quo Josias rex a rege Samariz 


fructu seculum repletum est. Flos iste virgo Maria D subacius occubuit, deinde translatus in Sion et se- 


ex qua Gabriel archangelus iu eadem Nazareth 
Filium Altissimi nasciturum nuntiavit, inquiens : 
Ate, Maria "9, De Nezaretb dictum fuit : A Nasareth 
potest boni aliquid esse? Milliario quinto a Naza- 
reth, Sephoris civitas, vis, quz ducit Achon. Ex 
Sephori mater beate Marim, Auna, el flermana, 
sorores. De Hermana nata est Elizabeth, mater 
Joannis Baptiste. Porro Joachim duxit Annam 
uxorem, qui genuit ex ea Marlam, Matrem Domini. 
Mortso Joachim, Cleophas duxit Annam in uxorem, 
et genuit ex ea alteram Mariam, qus fuit mater 
Jacobi minoris Alphzi, qui appellatur fratef Do- 


* Mattb. vi, 14. * ibid. $6. ''Luc. 1, 28. *' Matth, xvn, 5. 


1, ο 


pultus : pro cujus morte fecit Jeremias Laments- 
tiones. Milliario a Jezrahel, montes Gelboe; ia 
quibus dimicantes Saul et Jonathas, subacti si- 
luerunt. Unde David : Montes Gelboe **, etc. Se- 
cundo milliario a Gelboe, contra Orientem, Sey- 
thopolis civitas, Galilææ metropolis, qus et Be- 
thsan, id est, dumus solis, vel civitas, supra cujus 
muros suspeuderunt caput Saul. Quinto millis- 
rio a Jezrahel, geminum oppidum illud, a quo 
incipit Samaria. Decimo milliario a Samaria, 
qua et Sebaste, id est, Augusta, ab Augusto Cz- 
sore dicta : in qua sepultus fuit paramympbus ille 


35 f] Reg. 


!* Psal. Lxxxvim, 13. 











997 


DE LOCIS SANCTIS. 


998 


et precursor Domini, Josnnes Baptista, ab Herode A Betbleem interpretster Domus panis; nec siue 


decollátus trans Jordanem juxta lacum Asphaliten 
in Castello Macherus, et a discipulis suis inde 
trahislatus Sebasten, ibique sepultus inter Eliseuny 
ei Abdiam : postea exinde assumplum corpus & 
Juliano Apostata, ejus jussu crematum fuisse per- 
fiibetur, datis vento cineribus ; sed absque capite, 
quod Alexandriam antea translatum fuerat, postea 
Cosstantinopolim, ad uliimum in Gallie pagum 
Pictavieusem, et abeqoe judice, quod venientem 
Jesum ad baptisma indicavit, dicens : Ecce Agnus 
Dei **. Judicem Justum sancta Virgo martyr Alpes 
tulit Theela, abi sub maxinia veneratione tenetur 
in eeclesíia Morinensi. Samaria nomen urbis et 
páute. Quarto milliario a Sebaste, Neapolis, que 
et Sichem, a Sichem patre Hemor, qui Dinam fl- 
liam rapuit, finibus illis deambulautem. In Sichem 
vero relata fuerunt ossa Joseph ex JEgypto. In 
Sichem juxta fontem. fabricavit Jeroboam | vitulos 
&ureos duos, quos adorari fecit a deeem tribubus, 
«quas a Jerusalem àbduxerat et seduxerat. Unde 
unum ex eis posuit in Dan, alium in Bethel. Sichem 
urbem illam deleveruut filii Jacob, Hemorque per- 
emerunt, dolentes de adulterio Dinz sororis sus. 
Sicbem iis diebus Neapolis dicitur, id est, Nova cl- 
vitas, Sichar aote; juxis Sichem predium, quod 
dedit Jacob filio suo Joseph. |n quo fous Jacob, 
qui et puteus; supra quem  evaugelizatur, fessum 
itinere Jesum, serinonem habuisse cum Samaritana ; 
ubi nune et ecclesia construitur. Juxta Sichem, 
terebinthus illa, sub qua Jacob abscondit idola. In 
Bethel, milliario a Sichem, Luza civitas, in qua 
per multum temporis spatium habitavit Abraham : 
ubi et Jacob, dormiens, scalam vidit ad capnt ejus, 
colum tangentem, angelosque per eam ascenden- 
tes οἱ descendentes; et statim evigilans, ait : Hic 
locus vere sancius est, el poria coli ** , erigensque 
lapidem in titulum, oleumque fundens desuper, 
appellavit nomen loci illius Bethel, qui primitus 
Luza appellabatur. In Bethel, angeli preecepto, vo- 
luit Abraham immolare Domino fllium suum Iaase. 
Est autem Betliel collateralis mons Garisim, respi- 
ciens montem  Hebal, orientem juxta Dan super 
Sichem. Vicesimo milliario a Sichem quartoque a 


causa, quia de flore Nazareno processit in ea fru- 
ctus vite, de Virgine Maria Filius Dei vivi, videlicet 
Christus Jesus, qui panis est angelorum, lotiusque 
mundi vita. In. Bethleem, juxta jocum Natiiita- 
tis, presepe, in quo et ipse latitavit infans Je- 
$us. Unde et. propheta : Cognovit bos possessorem 
suum !', Ex quo foenum illud, ín quo latitaverat, 
Romain delatuin fuerat ab Helena, εἰ honeste re- 
conditum in ecclesia sancte Marie majoris. Millia- 
rio a Betbleem, refulsit lux pastoribus, Domiuo 
nato, ejus apparente angelo et dicente : Gloria ia 
excelsis Deo **. Iu Bethleem nova stella duce, ve- 
neruut tres reges ab Orien:e, venerati natum Je- 
sum, et, ut Regem angelorum adorarent, przesen- 
tantes mystica munera, aurui, thus, et myrrham. 
In Bethleem ejusque finibus, decollari jussit Inuo- 
centes llerodes : quorum pars maxima, contra 
meridiem, secundo milliario a Bethleem, secundo 
4 Thecua, sepulia quiescit, Quarto milliario 4 Be- 
thleein, contra meridiem, est ecclesia beatl Pareto- 
lis ; ubiet, ipso transeunte de hoc mundo, monae 
chi ejus, quibus ipse pastor prafuerat, cum eo 
pariter agouizaverunt ; quod adeo devote przstite- 
runt, eo quod poter eorum pius extiterat; nec post 
eum in mundo vivere volebant, ita ejus amore fer- 
vebant; quoruin singulorum compagines in ecclesia 
videri possent, modo illo quo se habuerunt in de- 
solatione patris eorum agonizantis, translati postea 
in Jerusalem. In Bethleem, in basilica haud longe 
4 præseplo, requiescit corpus beati Hieronymi, 
nune quidem Roms, ubi etiam in ecclesia sancti 
Nicolai requiescunt corpora sanctorum Pauli et 
Eustachii; quibus ipse Hieronymus scribit. Millia- 
rio a Bethleem, via, quæ ducit Jerusalem, Hablata, 
locus, in quo, cum peperisset Benjaminum, ftachel 
occubuit; ibique eum Jacob, viro s00, tumulata 
quiescit : cujus in tumulo supposuit Jaceb duode- 
eim lapides non modicos, in testamento duodecim 
filioram suorum, eujus adhue pyramis a transeun- 
tibus videtur. Jerusalem, gloriosa Judææ metropo- 
lis, juxta philosophos in medio mundi sita est. Re- 
gnavit autem David in ea triginta duobus annis cum 
dimidio. Est quidem in Jerusalem mons Moria su- 


Jerusalem, vía qua ducit Diospolim, mons Silo, et D per quem David, videns angelum percutientem 


civitas, que et Rama; ubi arca Domini et taber- 
naculum ab adventu filiorum lsrael manserunt 
usque ad tempora Samuelis propheta et David regis. 

Vigesimo quarto inilliario a Sichem, decimo 
octavo a Diospoli, decimo sexto ab Hebron, declino 
tertio a Jericho, quarto a Bethleem, decimo octavo 
2 Bersabee, vigesimo quarto ab Ascalone, totideme 
que 4 Joppe, quinto 4 Ramatha ; Jerusalem, san- 
ctissima civitas, Judex metropolis, qu: et Sion; 
de qua dicium est : Gloriosa dicta sunt de te, civi- 
14s Dei 5. Qus Alia ab Ælio Adrisno, qui eam 
construxit. Bethleem, civitas Judz, qua et Ephrata. 


. ** Joan. 1, 29. Gen. xxvi, 11. !* Psal. Lxxxvi, 9$. 


evaginato gladio, qui populum Dei gravitercazdebat, 
timens, ne in se et ín ürbem ulcisceretar, quod in 
populo numerando deliquerat ,| prinus in terram 
corruit, vere pospitens, graviterque se affligeus, et 
a Domino exauditus, veniam meruit; de quo ait 
Dominus : Inveni virum juzia cor meum !'*". ln 
monte Moria, regnante David, florebat area Ornan 
Jebuszi, a quo et ipse David eam emere voluit ad 
constituendam ibi domuin Domini, eo quod mise 
ricordiam leco illo consecutus est, et eo quod an- 
gelus Domini, ei parcens, urbi restiterat, sunt qui 
dem, sed vetitum fuit a Domino, ne intromitteret 


3! Isa. 1, δ. ^ Luc. 1, 14, '* 1 Περ. xii, 





999 


EUGESIPPI 


1000 


se inde, quia vir sanguinis erat. Ergo quas ad hoe A tyr occubuit. Supra templum hoc in veteri Testa- 


preparaverat expensas, Salemoni filio suo, cui a 
Domino concedebatur, tradidit, quatenus inde do- 
mum Domino consgtrueret. /Edificavit rex Salomon 
Powino templum, id est, Bethel, et altare : 
que οἱ dedicavit incomparabili sumptu: petens a 
Domino, quod, quicunque de quocunque Domlnum 
consuleret, in eo exaudiri mereretur, quod con- 
cessum fuit a Domino. Ergo domus Domini, domus 
consilii. lllud autem, pro incontinentia principum 
và populi, exspoliavit Nabuchodonosor per Nabu- 
zardan, principem coquorum suorum, tempore Se- 
dechig regis, ipsumque privavit urbe, totumque 
quod pretiosum fulgebat in ede et in urbe, tulit, 
sibique prxsentari jussit in Babylonem , et. popu- 
]um, Paulo post quidem Pharao Nechao templum 
delevit et urbem. Modo vero, ne relatori videatur 
absurdum, auditori tediosum, sub quibus et a qui- 
bus restitutiones et destructiones primi et secundi 
€t tertii templi commissa, hoc de praesenti Bethel, 
prout verius queam, elucidare conabor. Revera de 
hoc Dethel, sub quo et 4 quo principe restitutum 
$it, fere ignoratur. Quidam enim, sub Constantiuo 
imperatore, ab Helena matre sua resediflcatum 
fuisse perhibent, pro reverentia Sanct» crucis per 
eam reperte; olii ab Heraclio imperatore, pro re- 
verentia ligni Domini, quod de Perside triumphans 
aUulerat ; alii a Justiniano Augusto ; alii 8 quodam 
Admirando Memphis AKyypti, pro reverentia Allahi- 


byi, id est, summi Dei, etiam ad primum colendum. C 


Ab emni lingua reverende veneratur presens hoe 
lemplum, quantum predicatur. Cujus in penultimo, 
octavo die natalis sui, puer circumcisus est; præ- 
pitium cujus, Jerusalem in templo de coelis, ab ar- 
gelo, Carolo Magno regi presentatum fuit, et ab eo 
delatum in Galliam Aquisgranum : postea quidem 
4 Carolo Calvo translatum in pagam Pictaviensem, 
apud Carnosiam, in ecclesio, quam ibl in honorem 
Salvatoris constru1it, et regiis bonis amplissimis sub 
«onachali religione locupletavit, quod ex tunc 
usque modo ibi solemniter veneratur ipsa praesenti 
$uo Jesus a maire sua praxentatus est, et receptus 
4 beato Simone, dicente : Nunc dimittis servum 
tuum, Domine **, De templo ipso liberavit adulteram 
3b accusantibus eam, dicens : Qui sine peccato est **, 
etc. Ista. adultera fuit de tribu Nephtalim, filia Se- 
605. In templo isto laudavit munus pauperculz, 
«quod in gazophylacio posuerat; quæ totum, quod 
babebat, attulerat, In templo isto, dum moraretur 
lerusalem, docebat Judieos, licet eum emulantes. 
Supra pinnaculum templi statuit Jesum diabolus, 
tentans eum, et dicens : Si Filius Dei es 33, etc, De 
templo priecipitatus fuit divus Jacobus, primus sub 
gratia pontifez in Jesusalem. In templo isto nun- 
tatum foit, ab apgelo, Zacharie, natale (ilii sui 
Joannis Baptiste, fería sexta, hora secunda, inier 
' templum et altare Zacharias, filius Barachie, mar- 


30 Luc. 11, 39. ?! joan. vit, 7. ** Mattb. iv, 2. 


mento sanctificare solebant turtures et columbas : 
quod a Saracenis postea immutatum est in borolo- 
gium, el. adhuc videri potest. Per Speciosam por- 
tam templi transiens Petrus cum Joanne, respondit 
petenti ab eis : Quod putem habeo, hoc tibi do **. 1n 
Jerusalem Probatica piscina; quam, tempore Jesu, 
certis temporibus movere angelus Domini solebat ; 
quicunque infirmus autem post motionem intrabat, 
sanus flebat, a quacunque detinebatur infirmitate. 
Probaton Grece, pecus Latine, eo quod in sacrifi- 
ciis solebant inde ablui exta pecudum. Erat quippe 
rubea ex hostiis, quæ ibi immolabantur. In Proba- 
tica ista languentem sanitali restituit Jesus, dicens 
ei : Tolle grabatum 1uum **, etc. In medio Jerasa- 


b lero, excitavit a morte puellam Jesus, sub Salomo- 


nis regia, iu accubitu Sion. In Josapbat, nstatoria 
Siloe : ad quam Christus excum, ab eo illumina- 
tum, misit, utex ea lavaret oculos s008, qui 
abiens, lavit, et vidit. Siloe, missus interpretatur. 
Siloe, secundum traditionem majorum, ex Silo 
manare dicitur. Unde Isaias : Siloe cum silentio 
gurgitem suum ducit; quia subterraneum. Juxta 
Siloe exstitit quercus Regel ; sub qua beatus Isaias 
sepultus quiescit, In valle Josaphat, sub acuta py- 
ramide, rex idem Josaphat sepultus quiescit. Im 
valle Josaphat sepultus est beatus Jacobus, indeque 
translatus Constantinopolin. Secundo millisrio a 
Jerusalem, via, qux ducit Sichem, mons Sabauth 
in tribu Benjamin. Millisrio a Jerusslem, in aceu- 
bitu montis Oliveti, contra Asphaltiten, Bethania ο 
qua collateralis est monti Oliveti. Mons Oliveti, 
mons offensionis, οἱ continuus. Dividit autem eog 
via, quie de Josaphat per Beiphage ducit. Dictus 
est autem mons offensionis, eo quod rex Salomon 
in eo idolum Moloch adoravit. Bethania est oppi- 
dum illud, in quo Simon leprosus sepe Jesum re- 
cepit ín hospitem ; cui devote ministrabant Maria et 
Martia. Betlianig Maria cum lacrymis rigans pe- 
des Jesn, suisque crinibus extergeus, et ungens 
unguento, suorum veniam meruil peccatorum. Be- 
thanie Christus Martham laudavit, οἱ Mariam, 
Martbam, in minisirando sollicitam ; Mariam, ia 
verbis ejus sollicitam : quarum precibus et. laery- 


D mis commotus, fratrem earum Lazarum in monu- 


mento jara quatridusnum, viue restituit. Betbania, 
domus obedientie interpretatur. Detphage, quae et 
vitulus sacerdotum, domus bucce vel mazilarum in- 
terpretatur. Mons Oliveti, mons tribuaris, vel sam- 
ctificationis. Vallis Josaphat, vallis judicii. Jerusa- 
lem, visio pacis. Sion, speculum, vel speculatio. 
Per hunc tramitem ascendit Jesus Hierosolyamama, 
sedens super asinam, die, qua celebratur ramus 
palmarum. Sic et quisque catholicus angeli süununi 
consilii debet incedere, et adire præsentiam sacer- 
dotum, qui Dei verbum ruininant αἱ ab eis corri- 
gatur, e Instruatur, coque consilio et doctrina δια- 


9 Act, i 6. * Marc. i1, 9. 





1001 


DE LOCIS SANCTIS. 


1002 


bire vallem judicii, id est, contritionem san: A liquoribus, et aromatibus condivit, involatumque 


compunctionis, in conspectu, * videlicet qui se affli- 
git, per portam Orientalem digne introiturus san- 
ctam Jerusalem, celestem. Sion, stola jucunditatis 
decorandus. Moute Bion lavit Jesus pedes discipu- 
lorum suorum, dicens eig: Sic facite in. meam 
commemorutionem **. Monte Sion cenavit  Jesua 
cum discipulis suis, dans eis in pane corpus suum 
ad manducandum, el in. vino sanguinem suum οἆ 
bibendum : quod est viaticum nostrz redeniptionis, 
Moute Sion, in cona supra pecius Domini beatus 
Joannes recubuit, de [onte sapientie  potans. 
Monte Sion, Sudæ, proditori suo, in coena Christus 
buecellam panis intulit, Monte Sion ait Jesus: 
Mecum estin. mensa, mecum intingit manum in 


in sindope munda, haud longe sepelivit in horto, in 
n.onumento, quod novum sibi de rupe sculpserat. 
lnde descendit àd inferos ad redimendum homi- 
nem ; iude resurrexit, verus leo de trihu Juda, 
morte subacia ibi : et angelus Domini sanctis mu- 
lieribus apparuit, ja:w ab ostio monumenti lapide 
revoluto, et, Jesum vere resurrexisse nuntians, ai : 
Ite, et dicite discipuiis ejus, εἰ Petro, quod pracedet 
vos in Galileam **, Sub loco Calvaris, in capite 
Ecclesie, ab Helena crux Domini reperta est. Se- 
cundo milliario a Jerusalem, contia Jerugalem cre- 
vit arbor illa díguissima, in qua verus ille leo pe- 
pendit, qui morte sua moriem delevit, vitam mando 
reparans, Unde propheta : O mors, ero mors (ua 3, 


paropside, qui me traditurus est **, Cui Judas: Νκπι- 8B etc, De carcere vcro, et medie soundi, fabulatorie 


quid ego sum, Rabbi ? Jesus respondet ei : Tu di- 
€is *', Ai sinisuram montis Sion, super agrum pere- 
grinorum, qni et llakelilama, id est, ager sangui- 
nis, secus viam, qua ducit Ephrata. * Mons Sion, in 
quo rex Salomon unctus, regni diadema recepit. In 
Jerusalem vendidit Jesum Judas hora vesperarum, 
jn accubitu montis Oliveti contra orientem trans 
Cedron, jactu lapidis a Getbsemani, oravit Christus 
ad Patrem auum, diceus : Pater, si. fieri. potest, 
iranseat & me &aliz iste ** ; ubi ex timore carnis, 
sudorem fudit quasi sanguinem ; ubi et ait Petro : 
Non potuistis una hora vigilare mecum **? Deinde 


Getsemani regressus est. Judas autem traditor, - 


accepto jam pretio, ad id quod de Jesu Jud:is δρυ. 
pondit, signüm dederat cohorti : Quemicunque oscu- 
lutus (uero **, eic, Quem, cognitum fraudis osculo, 
vinctum ducunt in. Sion, ad Pilati prætorium. Ubi 
et Petrua ter eum negavit : aude et, galli cantu 
ple reminiscens verbi Jesu, vere poenituit, flevitque 
amare; ei fuglous in. cavernam, qui modo Galli 
cantus appellatur, vulgariterque Galilææ via, quie 
descendit Jossphat, sub porta montis Sion. Monte 
Sion Jesum opprobriis affſlieium, verberibus cæsnin, 
catenis tentum, ác derisum, crucis suc bajulum, 
Pilati jussu, Judaeorum impulsu, in Golgotha, quod 
est Calvaria locus, tuuica exutuin, felle θἱ aceto 
potatum, crucis patibulo suspensum neci dederunt, 
Locus, iuquam, Calvarie dictus, eo quod in eo 


predicatur; cum utriusque Joe dignitas satis re- 
verenda sit. Locus, inquam, qvi mode Carcer Chri- 
sti dicitnr, in passione Jesu eaupestris erat; sed 
in]ea moram habuit, quandiu machiaabautur ei 
Crucis suspendium, Πίο qnidem oce, secundo ma- 
nifestavit se Jesus Mariz Magdalens, cwm redirct 
sb inferis. Eadem die jam deelinante ad vesperam, 
sub peregrini specie latitans, apparuit duobus di- 
s'ipulis ju via, sub eonquestu de morte illius ten- 
dentibus Nicopolin, id est, Vimmaus oppidum, septi- 
mo milliario à Jerusalem : quem et fbi receptum in 
hospitem recoguoverunt io fracüone puis; et 
siatim disparuit ab eis. Monte Sion apparuit opo- 
stolis omnibus, absque Thoina, janeie clausis, di- 
cens cis : Pax vobís **, Monte Sion, octava die, 
Thoma cum illis, jenuis clausís omnibus, vulnera 
sua palpanda obtulit, Cui ai£ Thomas : Dominus 
mens, e£ Deus meus δὲ. In. Galilea secus marce, et 
in mari discipulis suis ter sc mauifestavit. Qua» 
dragesimo die, in monte Oliveti, susceptus a nube, 
manibus erectis, celos ascend;t. Qeuuragesin:o die, 
qui uobis jubileum aunum, id est, eternam liberta- 
tem figurat, apostolorum corda suorum inflamman- 
ten, sauctum reinisit Spiritum Paracletum, Monte 
Siu Virgo, Jesu Mater, transiit de mundo, et in 
Josaphat ab apostolis sepulta fuit; inde a Filio suo 
supra choros angelorum exaltzta, Moute Siou David 
rez, et. Salomon, aliique reges Iherosolymitaui, 


calvari, id est, dainnari rei solebant. Calvariz dui p) sepulti quiescunt. Ante portam. Jerusalem, qua 


in cruce pateretur Jesus, Matrem suam amico suo 
commendavit ut virginem virgini Matri, dicens : 
Ecce filius tuus 22, etc. Calvarie dum in cruce pa. 
teretur hostia mundi, latroni pendenti ad dexte- 
ram, ab eo petenti veniam, stolum immortalitatis 
promisit : crucis in patibulo, perforatus lance», 
sanguinem emisit e& aquam, ex quorum stilla 
aperti suut oculi Longini, qui eum percusserai. 
Sub loco Calvariz ad dexteram, in introitu Eccle- 
£i, locus, in quo Joseph impetravit a Pilato cor- 
pus Jesu, sublatum de cruce lavit reverenter garis 


35 [uc. x11, 19. ** Mattb, xxvi, 92. 


detulit 


5 [bid. 25. 


respicit occasum * urbs sancta lsrael, saxis obrutus 
beatus Stephanus protomartyr obiit, Inde translatus 
in Sion, et sepultus inter Nicodemum et llabilon, 
εἰ Gamalielen ; postea Constantinopolin z ΠΟΠ) 
ad uliimum beato Laurentio contumulatus. Uude 
ει in tumulo scribitur : Que Sion occidit nobis bis* 
austra πιο. Ante portam Jerusalem, juxia lo- 
cuim qui respícit ineridiem cavea illa, in qua leo 
quidam, jussu Dei omnipotentis, martyrum fere 
duodecim ipillia sub Cosrhoe perempta, una nocte 
: unde et caverna leonis dicitur, Sexto 
1. Ibid. 40. 35 Joan. x1 


3* Ibid. 59. ** [bid. 48. 


x,26. *' Mail. xxviut, 7.. 9 Osee xin, 14. "Luc, xxiv, 36. * Joan. xz, 38. 


PATROL. Gn. CXX XIII, 


32 


999 EUGESIPPI 100 
se inde, quia vir sanguinis erat. Ergo quas ad hoc A tyr oceubult. Supra templum hoc in veteri Tests- 


praeparaverat expensas, Salemoni filio suo, cui a 
Domino concedebatur, tradidit, quatenus inde do- 
mum Domino construeret. /Edificavit rex Salomon 
Ῥουίπο templum, id est, Bethel, et altare : 
qua οἱ dedicavit incomparabili sumptu: petens a 
Domino, quod, quicunque de quocunque Dominum 
consuleret, in eo exaudiri mereretur, quod con- 
cessum fuit a Domino. Ergo domus Domini, domus 
consilii. lllud autem, pro Incontinentia principum 
vt populi, exspoliavit Nabuchodonosor per Nabu- 
zardan, principem coquorum suorum, tempore Se- 
dechiz regis, ipsumque privavit urbe, totumque 
quod pretiosum fulgebat in sde et in urbe, tulit, 
sibique prxsentari jussit in Babylonem , et. popu- 
]um, Paulo post quidem Pharao Nechao templum 
delevit et urbem. Modo vero, ne relatori videatur 
absurdum, auditori taediosum, sub quibus et a qui- 
bus restitutiones et destructiones primi et secundi 
€t tertii templi commissa, hoc de prasenti Bethel, 
prout verius queam, elucidare conabor. Revera de 
loc Dethel, sub quo et a quo principe restitutum 
$it, fere ignoratur. Quidam enim, sub Constantino 
Imperatore, ab Helena matre sua reszdiflcatum 
fuisse perhibent, pro reverentia sanctz crucis per 
eam repert»; alii ab Heraclio imperatore, pro re- 
verentia ligni Domini, quod de Perside triumphans 
Auulerat ; alii a Justiniano Augusto ; alii a quodam 
Admirando Memphis JEyyptl, pro reverentia Allahl- 
byi, 1d est, summi Del, etiam ad primum colendum. 
Ab emni lingua reverende venerstur presens hoe 
lemplum, quantum praedicatur. Cujus in penultimo, 
octavo die natalis sui, puer circumcisus est; præ- 
patum cujus, Jerusalem in templo de ccelis, ab an- 
gelo, Carolo Magno regi prssentatum fuit, et ab eo 
delatum in Galliam Aquisgranum : postea quidem 
a Carolo Calvo translatum in pagum Pictaviensem, 
apud Carnosiam, in ecclesio, quam ibl in bonorem 
Salvatoris constru1it, et regiis bonis amplissimis sub 
«monachali religione locupletazviít, quod οκ tunc 
usque modo ibi solemniter veneratur ipsa prsesenti 
$uo Jesus a matre sua prasentatus est, el receptus 
4 beato Simone, dicente : Nunc dimittis servum 
(uut, Domine **. De templo ipso liberavit adulteram 


mento sanctiflcare solebant turtures et columbas : 

quod a Saracenis postea immutatam est in borolo- 

gium, et adhuc videri potest. Per Speciotam por- 

tam templi transiens Petrus cum Joanne, respondit 

petenü ab eis : Quod putem kabeo, hoc tibi do*,ln 

Jerusalem Probatica piscina ; quam, tempore Jesu, 

certis temporibus movere angelus Domini solebat ; 

quicunque infirmus autem post motionem intrabat, 

sanus flebat, a quacunque detinebatur infirmitate, 

Probaton Grece, pecus Latine, eo quod in sacrift- 
ciis solebant iude ablui exta pecudum. Erat quippe 
rubea ex hostiis, quæ ibi imraolabantur. Iu Proba. 
tica ista languentem sanitati restituit Jesus, diceas 
οἱ : Tolle grabatum «μπι **, etc. In medio Jeruss- 
lem, excitavit a morte puellam Jesus, sub Selomo- 
nis regia, iu accubitu Sion. In Josaphat, natatoria 
Siloe : ad quam Christus cexeum, ab eo illumins- 
tum, misit, ut ex ea lavaret oculos su08, qui 
abiens, lavit, et vidit. Siloe, missus interpretatur, 
Siloe, secundum traditionem majorum, ex Silo 
manare dicitur. Unde Isaías : Siloe cum silentio 
gurgitem snum ducit; quia subterraneuim. Juxta 
Siloe exstitit quercus Regel ; sub qua beatus Isaias 
sepultus quiescit, In valle Josaphat, sub 2cuta py. 
ramide, rex idem Josaphat sepultus quiescit. la 
valle Josaphat sepultus est beatus Jacobus, indeque 
translatus Constantinopolin. Secundo milliario a 
Jerusalem, via, quz: ducit Sichem, mons Sabaoth 
in tribu Benjamin. Milliario a Jeruéalem, in 4068. 
bitu montis Oliveti, contra Asphaltiten, Betbania ; 
quz collateralis est monti Oliveti, Mons Oliveti, 
mons offensionis, et continuus. Dividit autem eos 
via, quie de Josspliat per Betphage ducit. Dictus 
est autem mons offensionis, eo quod rex Salomon 
in eo idolum Moloch adoravit. Bethania est oppi- 
dum illud, in quo Simon leprosus sepe Jesum re- 
cepit ín hospitem ; cui devote ministrabant Maria οἱ 
Martia. Bethania Maria cum lacrymis rígans pe- 
des Jesu, suisque crinibus extergens, et upgens 
unguento, suorum veniam meruit peccatorum. Be- 
tbanie Christus Martham laudavit, et Mariam, 
Martham, in ministrando sollicitam ; Mariam, ia 
verbis ejus sollicitam : quarum precibus e£ laery- 


ab accusantibus eam, dicens : Qui sine peccato est *!, D mis commotus, fratrem earum Lazarum in monu- 


etc. ista adultera fuit de tribu Nephtalim, filia Se- 
€or. In templo isto laudavit munus paupercula, 
«quod in gazophylacio posuerat; qua totum, quod 
habebat, attulerat, 1n templo isto, dum moraretur 
lerusalem, docebat Judaeos, licet eum semulantes. 
Supra pinaaculum templi statuit Jesum diabolus, 
tentans eum, et dicens : Si Filius Dei es 135, etc, De 
templo prxecipitatus fuit divus Jacobus, primus sub 
gratia pontifex in Jesusalem. In templo ísto nun- 
tiatum fuit, ab apgelo, Zacharie, natale filii sul 
Joannis Baptiste, feria sexta, hora secunda, inier 
: templum et altare Zacharias, filius Barachie, mar- 


** Luc. 1, 39. Οἱ joan. vi, 7. ** Maub. 1v, 5. 


mento jara quatriduanum, vits restituit, Bethania, 
domus obedientig interpretatur. Deiphage, quz et 
vitulus sacerdotum, domus bucce vel mazillarum iu- 
terpretatur, Mons Oliveti, inons tribuaris, vel saa- 
ctificationis. Vallis Josaphat, vallis judicii. Jerusa- 
lem, visio pacis. Sion, speculum, vel speculatio. 
Per hunc tramitem ascendit Jesus Hierosolymam, 
sedens super asinam, die, qua celebratur ramus 
palmarum. Sic et quisque catholicus angeli summi 
consilii debet incedere, e£ adire praseotiam sacet- 
dotum, qui Dei verbum ruininant ; at ab eis corri- 
gatur, et Instruatur, coque consilio et doctriua su- 


9 Act, un θ. * Marc. ΙΙ, 9. 












































1001 


DE LOCIS SANCTIS. 


1002 


bire vallem judicii, id est, contritionem sans A liquoribus, et aromatibus condivit, involatumqua 


compunctionis, in conspectu, * videlicel qui se affli- 
git, per portam Orientalem digne introiturus san- 
ctam Jerusalem, celesiem Sion, stola jucunditatis 
decorandus. Moute Sion lavit Jesus pedes discipu- 
lorum suurum, dicens eig: Sic facile in meam 
commemorutionem **. Monte Sion. cenavit Jesu 
cum discipulis suis, dans eis in pane corpus suum 
$d manducandum, et in vino sanguinem suum od 
bibendum : quod est víaticum nostræ redemptionis, 
Monte Bion, in cona supra pectus Domini beatus 
Joannes recubuit, de fonte sapientie —potans. 
Monte Sion, Jud:e, proditori suo, in caena Christus 
buecellam panis intulit, Monte Sion alt Jesus: 
Mecum estin mensa, mecum intingit manum. in 


in sindone munda, haud longe sepelivit in borto, in 
n.onumento, quod novum sibi de rupe sculpserat. 
Inde descendit àd inferos 3d redimendum homi- 
nem : iude resurrexit, verus leo de trihu Juda, 
morte subacta ibi : et angelus Domini sanctis mu- 
lieribus spparuit, jaw ab ostio monumenti lapide 
revoluto, et, Jesum vere resurrexisse nuntians, ai : 
Ite, et dicite discipu!is ejus, et Petro, quod precedet 
v0s in Galileam 9?*. Sub loco Calvarim, in capite 
Ecclesie, ab Helena crux Domini reperta est. Se- 
cundo milliario a Jerasalem, conti a Jerusalem cre- 
vit arbor illa dignissima, 19 qua verus ille leo pe- 
pendit, qui morte sua moriem delevit, vitam mando 
reparans, Unde propheta : O mors, ero mors tua **, 


paropside, qui me traditurus est **, Cui Judas: Num- B eic, De carcere vero, et medie soundi, fabulatorie 


quid ego sum, Rabbi ? Jesus respondet ei : Tu di- 
eis *', Ad sinisirsm montis Sion, super agrum pere- 
grinorum, «ni et lJakeliama, id est, ager sangui- 
nis, secus viam, qua ducit Ephrata, * Mons Sion, in 
quo rex Salomon unctus, regui diadema recepit. In 
Jerusalem vendidit Jesum Judas hora vesperarum, 
jn accubitu montis Oliveti contra orientem traus 
Cedron, jactu lapidis a Gethsemani, oravit Christus 
ad Patrem suum, diceus : Pater, si. fieri potest, 
iranseat 4 me. calix iste ** ; ubl ex timore carnis, 
sudorem fudit quasi sanguinem ο ubi et ait Petro: 
Aon potuistis una. Rora vigilare mecum **? Deinde 


Getheemani regressus est. Judas autem traditor, - 


accepto jam pretio, ad id quod de Jesu Judxis δρυ. 
pondit, signum dederat cohorti : Quenicunque oscu- 
latus [uero **, eic, Quem, cognitum fraudis osculo, 
vinctum ducunt in Sion, ad Pilati prietoriuim.. Ubi 
et Petrus ter eum negavit : ande et, galli cantu 
pie reminisceus verbi Jesu, vere poenituit, flevitque 
amare; ei fugleus in. cavernam, qui modo Galli 
cantus appellatur, vulgariterque Galilez via, quee 
desceudit Josepbhat, sub porta montis Sion. Moute 
Sion Jesum oppróbriis afflietum, verberibus casum, 
catenis tentum, ac derisum, crucis su: bajulum, 
Pilau jussu, Judaorum impulsu, in Golgotha, «quod 
est Calvaria locus, tuulca exutuin, felle ot aceto 
potatuin, crucis patibulo suspeusum neci dederunt, 
Locus, iuquam, Calvarie dictus, eo quod in ευ 


praedicatur; cum niriusque Joel dignitas satis ra- 
verenda sit. Locus, inquam, q»i mode C:rcer Chri- 
sti diciuir, in passione Jesu eawpesiris erat; sed 
in les rhoram habuit, quandiu moebinabaniur ei 
crucis suspendium. lllo qnidem loce, secuudo ma- 
nifestavit se Jesus Mari Magdalens, cwm reduct 
sb inferis. Eadem die jam deelinante ad vesperam, 
$ub peregrini specie latitans, apparuit duobus di- 
sripulis iu via, sub eonquestu de morte illius ten- 
dentibus Nicopolin, id est, Emmaus eppidum, septi- 
mo milliario à Jerusalem : quem et fbi receptum in 
hospitem recognoverunt in fracüene pnis; et 
siatim disparuit ab eis. Monte fion apparuit 2po- 
stolis omnibus, absque Thoma, janeíe clausis, di- 


cens cis : Paz vobis **, Monte Sion, octava die, 


Thoma cum illis, januis clausis omnibus, vulnera 
sua palpanda obtulit, Cui ait Thomas : Dominus 
neus, οἱ Deus meus **. In Galilea secus mare, et 
in mari discipulis suis ter sc manifestavit, Qua» 
dragesimo die, in monte Oliveti, susceptus a nuhe, 
inanibus erectis, «6195 ascend;t. Qeadragesino dio, 
qui uobis jubileum aupum, id est, eternam liberta- 
tem figurat, apostolorum corda suorum inflammau- 
tem, sauctum remisit Spiritum Paracletum. Monte 
Sion Virgo, Jesu Mater, transiit de muno, et in 
Josaphat ab apostolis sepulta fuit; iode a Filio suo 
supra choros angelorum exaltzta. Monte Siou David 
vex, et Salomon, aliique reges lhierosolymitani, 


calvari, id est, damnari rei solebant. Calvarix du: D sepulti quiescunt. Ante portam Jerusalem, qua 


in cruce. pateretur Jesus, Matrem suam amico suo 
commendavit ut virginem virgini Matri, dicens : 
Ecce filius tuus **, etc, Calvarie dum in cruce pa- 
tereiur hostia mundi, latroni pendenti ad dexte- 
ram, al eo petenti veniam, stolam immortalitatis 
promisit : crucis in patibulo, perforatus lance:, 
sanguiuei) emisit et aquam, ex quorum stilla 
aperti suut oculi Longini, qui eum percusserat., 
Sub loco Calvariz ad dexteram, ia. introitu Eccle- 
tlæ, locus, iu quo Joseph impetravit a Pilato cor- 
pus Jesu, sublatum de cruce lavit reverenter garis 


respicit occasum * urbs sancta lsrael, saxis obrutus 
beatus Stephanus protomartyr obiit, Inde translatus 
in Sion, et sepultus inter Nicodemunm et llabilon, 
et Gamilielem ; postea Constantinopolin 5 Rome 
ad ultimum beato Laurentio contumulatus. Unde 
εἰ in tumulo scribitur : Que Sion occidit nobis bis * 
ausira πιο. Ante portam Jerusalem, juxia lo- 
cum qui respicit ineridiem cavea illa, in qua leo 
quidam, jussu Dei omnipotentis, martyrum lere 
duodecim inillia sub Cosrhoe perempta, una nvcte 
deudit : unde et caverna leonis dicitur, Sexto 


35 Luc. x»1t, 19. ** Mattb. xxvi, 95. *'|bid. 95. 35 Ibid. 59. *" Ibid. 40. 3 Ibid. 48. *'Joan. αι 
x,26. ** Maitl. xxviut, T. ?* Osee xin, 14. Luc, xxiv, οὐ. ** Joan. xx, 38. 


PaTROL. Gn. CXX XII, 


32 





1009 


THEODORI PRODROMI 


1004 


Ailliario a Jerusalem, via, qua ducit Ramatlio, A David, miserere mei ?*, ab eo illuminari mernit, tàm 


mons Modia ; ex quo Maibathias, pater Machabao- 
rum; in quo sepulti quiescunt, eorum adhuc appa- 
rentibus tumalis. Octavo milliario a Modin, via 
qu dueit Joppen, Lidda, qua et Diospolis : in 
qua corpus beat! Georgii sepultum fuisse manife- 
 statur. Milliario à Ramatha, tertio milliario a Be- 
thleem, Thecue oppidum, ex quo Amos propheta : 
qui et ibi sepultus quiescit. Quarto milliario a Je- 
rusalem ad austrum, oppidum illud, in quo mora- 
batur Zacbariss tunc temporis, cum Mater Jesu 
Maria, festinans, jam habens in utero Filium Dei, 
venit ad salutandam Elisabeth, cognatam suam, quz 
erat gravida Joanne Baptista ; quem ibi et natum. 
fuisse perhibent, Decimo tertio milliario a Jerusa. 
lem contra boream, Jericho, ex qua ſtahab mere- 
(riz, quse bospitio suscepit et pavit celavitque qua- 
wor exploratores terre promissionis. Ex qua 
Zachaus statura pusillus, audiens Jesum, partes 
illas perambulanteu, sycomorum' arborem ascendit, 
et, ut Dominum videret, et cum eo loqueretur, se 
indicavit, petens veniam ; ex qua et pueri, qui bea- 
tum Eliseum, Hierosolymam asceudentem, derise- 
runt exclamantes : Ascende calve, ascende calve **. 
. Secundo lapide a Jericho ad austrum, cst deser- 
tum, quod Quarantena vocatur, in quo Jesus qua- 
draginta diebus totidemqne noctibus jejunavit, 


eumque ibl esurientem tentans diabolus, ait : Dic, - 


ut lapides isti panes. fiant ", Secundo milliario a 


interius quam exterius, Teriio milliario a Jericho, 
secundo milliario a Bethagla, quod interpretatur. 
locus gyri, eo quod ibi more plangentium circnis- 
sent funera Jacob, 6lii ejus et gens sua, referentes 
eum de ZEgypto in Hebron. Engaddi in tribu Juda, 
ubi abscondit se David in solitudine, ques est ia 
aulone * Jericho, hoc est, in regione illa campestri, 
de qua supra diximus. Vocatur vicus ille pergrandis 
Judeorum. 1n Gadda juxta mare Mortuum, balsa- 
mum afferri solebat et oriri. Unde ét vinese En- 
gaddi nuncupantur. Octavo milliario a Nazareth 
contra Carmelum Cham mons; ad radicem eujus, 
juxta fontem, Lamech, peter Nope, sagitta spa per- 
emit Cain, arcuque suo dutem syum. Unde furore 


B repletus, et iratus, ait ; Occidi virum in vulnus 


meum, et adolesceniulum in livorem meum '*. Tertio. 
milliario a Cáin monte, mons Carmeli, de quo in. 
Canticis : Collum tuum, ut Carmelus ὃς in quo et 
per multum temporis spatium conversari volgit 
beatus Elios, ejusque discipulus cum eo, beatus 
Elisa us, Septimo milliario a Nazareth coutra Geni- 
mium, Gaver, locus ip quo Jehu rex Israel percussit 
Ochoziam regem Judææ. Decimo sexto milliario 2 
Nazareth conira orientem supra mare Galiles, 
Gergesa, viculus ille, in quo Salvator eos qui a 
demosibus veyabantur, sanitati restituit ; ex quo 
eL in mari porci precipitati obiere. Decimo sexto 
milliario monte Carmeli contra meridiem, Cesarea, 


Quareantena contra Galilaeam, mong excelsus ille, c Palesüng metropolis, ἐς qua Corneljus centurio, 


ja quo iterum diabolus tentavit Jesum, osteudens 
ei omnia regna mundi, et inquieus : Hec omnis 
libi dabo, οἱ cadens adoraveris me **; Sub Quaran- 
tena, fontis illius rivujus, quem beatus Eliszeus, 
ejus sanata sterilitate, de amaro potabilem reddi- 
dit. Ante Jericho, secus viam, cecus mendicus, 
audiens quod Jesus transiret, clamans : Jesu, fili 

** IV Reg. η, 25. μυ]. 9. 


*! Mattb. iv, δ. 
vit, 5. 


quem in ea baptizavit beatus Petrus, et creavit in 
episcopum : in qua et turris Stratonis, quam Hero- 
des contra adventum Augusti Cesaris consiruxit 
de albo marmore; ei turrim, quas supereminet 
Hierosolymis, ipse Herodes, quia et turris David 
dicitur, Josepho attestante, fabricavit eamque An- 
toniam vocavit. | 


* Mauh. ix, 21. ** Gen. iv, 35. "' Cant, 





POST MEDIUM SJECULUM XII 


THEODORUS 


PRODROMUS 


NOTITIA 


(Ex Leone Allatio De Theodoris num. CXVI, ap. Maium in Bibl. Nov. Patr. tom. VI) 


Theodorus Predromus, sive. Ptochoprodromus, ita enini siepissime in manuscriptis exprimitur, Chri- 
elianis parentibus ortus, bonis piisque disciplinis instruitur. Ipse enim de se dicit; 


"Oc πατέρων μὲν ἑξέφυν θεοφρόνων, 
Καὶ πίστιν Ex. τε πραγμάτων πιστουαένων 
Καὶ κλήσεσι μάλιστα χριστωννυµίας’ 











1005 OPERUM RECENSIO, 1008 
KT δεῖο Myr Χρον ἀνομλόρένον 
Pls Pots diat gon dép i rus 
Quibusdam ron placet illud εὐσεδῶς, quod errori Gracorum de Spiritu sancto videatur addictissimus. 
Ipse ad Baream : 
O μὲν Λόγὀς, νοῦ γέννα τοῦ παναιτίου, 


Πανάγιος male Πατρὸς tx. παναγίου, 
Τὸ Πνεύμα ὃ᾽ ἑχπόρενμα, xat πρόθληµα γοῦ. 


Alibique dieit de eodem, Πατρὸς ἐκ μόνου. Quinimo singulari opusculo hoc idem contra Latinos defen- 

dit, ui infa videbimus, Przposuam nomini Theodoro adjunctum τοῦ κυροῦ, qui ejus epigrammata 
ediderunt, Cyri Theodori Prodromi, interpretati sunt, nomen esse proprium arbitrati. (uos optime re- 

felit Gilbertus Gauhninus in. Adnot. ad eumdem Prodromum, cip. 4. Est enim χυρὺς nuperisGrg- 
ela scriptoribus loco χύριος, ut Latinis eodem szculo domnus pro dominus : quod etiam potius xbp, 
vel χύρις, corruptius extulerunt, probatque esmdem vocem sic perperam acceptam in omnibus linguis. 
Fuit varie eruditionis vir, scripsitque varla in omni genere scientiarum. Tllius edita, sunt epigrammata 
Greca com aliis quibusdam, qua sunt: Argumenta, seu. Capita utriusque Testamenti tetrastichis iem- 
bieis senariis, ef heroicis, qua ubique iambicis ejusdem sententie subneciuntur, non quidem in omnes 
libros, sed in. Pentateuchum, Josue, Judices, εἰ ſteges. [tem án quatuor Evangelia, εἰ Acta apostolorum. 

Teitrasticha item iambica, et heroica, in tres sanctos hierarchas Gregorium, Chrysostomum, et Basilium. 
Elegi, quibus. alloquitur Paulum apostolum. Pares ad Gregorium theologum, ali in magnum Basilium, 

alii in Gregorinm  Nyssenum, alii in sancitum. Nicolaum. Exsilium amicitim senariis. scriplum. In Pro- 
pideniiam. Versus expostulatorii in. Baream, a. quo. temere nominatus fuerat — luereticus. In imaginem 
eitg. Basilew apud Bebelium anno 1536. Hsec eadem omnia in manuscriptis Italicis habentur et cor- 
rectiora, et àmpliors, quibus non nemo suffultus novam e8itionem non inglorie moliri posset, Habentur quoque. 
taanuscripta in Bibliotheca regia Scoriaci. Illius epigrammata Græea, Joannes Ribissus in. Latinam lin, 
guam transtulit, οἱ Geneve excudit Crispinus. Dialogus De amicitia iambicis trimetris scriptus, Grace 
et Latine interprete Conrado Gesnero editus est Dasiles post Joannis Slobæi sententias in fol. In his 
tamen quemadmódum eLin reliquis alils accuratiot quantitatis syllabarum: ratio desideratur, — 

Ejusdem dissertatio, qua veteris poetae versicalum, quo paupertati sapientiam attribuebot. exagitat : 

nempe ἀνατροπὴ τοῦ, σοφίην πενίη ἔλαχεν. Re[utatio argumenti : Pauperies sophiam nacia est, ex regia 
bibliotheca deprompta, edita est Grece et Latine eum notis per Fredericum Morellium Luteiiz in-8. Aa 
auctor bujusce diesertatiunculas idein sit cum χυρῷ Prodromo ἐποποιῷ, cujus piorum carminum ἐκ- 
Aeyat de oracalis utriusque Testamenti exstant, incertum sibi esse nec satis compertum fatetur |dem 
Morellius, Et eumdem esse, foriasse aliqnem collcctarum, quod in exordio fateatur, se 4 pueris poetas 
amore sc reverenila prosecutum, exemplo Platonis. A1 cur pius poeta oratorem agens sola profauorum 
sériptotuim auctoritate crebro usus, sanctorum auctorum, quos digitis callebat et aure, ne Yo? quidem 
bominasset, hoc illi rem vertit in dubium, Αι sciat auctori. contra profanos scriptores agenti, eosque 
exagitanti inopportunum visun fuisse ex sacris, quibus illí animum non advertunt, refellere, οἱ przci- 
pue nulla eum compellente necessitate. Seripsit ut libuit, Attamen epopoum et oratorem eumdem esse 
probant plane, quz infra recensebimus illius opera ; necnon omnes manuscripti codices, qui hanc dis- 
sertatiunculam inter alia ejusdem monumenta áccensent. 

Fjusdem Rhodanthes et Dosiclis amorum libri IX Griece et Latine, Gilberto Gailmino interprete editi 
sunt Parisiis apud Fussanum de Bray 1625, in-8. Ita tamen interpretatur Gaulminus, ut non ea quz 
Prodromi sum, sed sua et suo modo digesta comptaque reddat, addiditque in eumdem adnotationum 
librum. Adnexuit ejusdem dialogum amarantum, sive. senilem amorem, soluta oratione scriptum Grace, 
et 600 interpretatione Latinum, Grzca amorum habuit ex bibliotheca Pelatina descripta mann Sal- 
mash; qoe deerant, curante senatore Peirescio, ex Vaticano codice: septemque diebus, ut ipse tradit, 
Latina fecit, Amarzntem ex: Vaticana bibliotheca descriptum communicavit idem Peirescius. Et bec 
quidem edita sunt. Multo plura inedita sunl, quæ suo ordine ut possumus, digeremus potissimum ex 
bibliothecis flalicis. Et primum quidém soluta oratione complura scripsit. Qui ipse videre potui suut . 
Ἐρωτήματα γραμματικὰ πρὸς τὴν σεδαστοχκρατόρισσαν. Erotemata, geammatica ad sebastocratorissam. 
P. Καθάπὲρ τὸ ἀνθρώπινον σῶμα, φιλολογωτάτη pot βασιλίδων, ἀπὸ διαφόρων μερῶν. Hinc expiungitur 
error in indice manuseripto bibliothecae regie  Scoriaci, ubi scribitur : θεοδώρον τοῦ Προδρόμου ἑξή:. 
Τῆσις εἰς viv Υραμματικὴν τοῦ Μοσχοπούλου. Theodori Prodromi explicatio in. grammaticam | Moscho- 
puli. Moschopulus entm: multo recentior est, Nisi alius nobis recentior Theodorus Prodromus ena 
scatur, vel Moschopolus Moschopulo Manuele sntiquior, . Παροιμίαι διάφοροι κατὰ ἀλφάδητον μετὰ τῆς 
ἑρμηνείας. Proverbia varia alphabeti ordine digesta cum expositione. Ρ. ᾿Αθυδηνὸν ἐπιφόρημα τὸ ἀπ» 








1007 THEODORI PRODROMI 1008 
δές. Ἐπιστολαὶ, epistole 1. Τῷ ἘἙφόρῳ, Ephoro. P. Ἡμεῖς μὲν, ὁλθία uot xai σοφωτάτη. IH. Ti λογοθέτῃ 
χυρῷ Στεφάνῳ τῷ MO (1). Logothete domno Stephano. Melde. P. Εἶτα σὺ µοι λέγε τὸν Ὑμηττόν. 1l. 
Τῷ ὀὁρφανοτρόφῳ xal νομοφύλαχι εἰς τὴν χατασχοῦσαν λοίμωξιν. Orphanotropho, et nomophylaci de 
vezante eum canina fame. P. Ἐκ κοιλίας ἆδου τοῦτο δὴ τὸ π2οφητευόµενον. IV. Eidem. P. Πότε ἥξω, θ1υ- 
µάσιε δέσποτα. V. Eidem. P. Thy χθὲς, θεοειδέστατε δὲσποτλ. VI. Ti μητροπολίτῃ Τραπεζοῦντας. Tra- 
pesuntis metropolite. P. Τίς εἰμὶ καὶ τίνων, lepé µου χαὶ θειότατε. VII. θεοδώρῳ. Theodore. P. ἌὌφελον, 
ἁδελφικὴ µου χαὶ φίλη ψυχη. VIII. Eidem. P. Τοῦτ' ἐκεῖνο, φίλε 'Θεόδωυρε, χἀπὶ σοὶ περιηλθε. IX. 
Lisici. P. Obx ἀγαθόν σε alba. X. Eidem. P. Ὑπέρφευ, Λίζιξ, ἐξ ὅσης ἡμᾶς. ΧΙ. ΜψιΦ. P. Φασὶν οἱ 
πεπειραµένοι, καὶ ἐγὼ πείθοµαι. ΧΙΙ. Eidem. P. Τοῦτ ἐχεῖνο γλῶσσα πνέουσα μένος ᾿Αθηναίου «πυρός. 
ΧΙΗ. Eidem. P. Zu μὲν ἡμῖν τὰς παρυπάτας xal τὰς ὑπάτας (2). 

Πρὸς Γρηγόριον μοναχὸν xal χαθηγούμενον τῆς ἐπὶ ὉὈξείᾳ νήσῳ σεδασµἰας μονῆς τῶν Βουλγάρων 
ὅτε ἠλθε πρὸς τὸ νησίον ὁ ἁγιώτατος ἡμῶν δεσπότης ἀπὸ τοῦ πατρ΄αρχείου ἀῤῥωσατήσας, χαὶ παραιτη- 
σάμενος. Ad Gregorium monachum el abbatem venerandi monasterii Bulgarorum, in Ozia insula. siti, cum 
ad insulam venisset. sanctissimus dominus noster. ez patriarchio post morbum et abdicationem. Ῥ. Οἴμοι 
θεσπέσιε xal σοφέ µου πάτερ. 

Orationes et alii tractatus, [. Εἰσιτήριος τῷ ὀρφανοτρόφῳ, xai νομοφύλαχι, καὶ (5) τεὶν τοῦ ὀρφανοτρό- 
φου ἀξίαν λαμδάνοντι. In orphanotrophi et nomophylacis ingressu oratio, cum nomophy'acis dignitatem acti. 
peret. P. Ἡότερος ποτέρῳ σοι, θειότατε δέσποτα, τὸν εἰσιτήρ'ον ἄσομαι. TI. El; τὸν Kalcapa f] ὑπὲρ xpa- 
σίνου. Ad Caesarem pro prasini coloris factione. P. Χρωμάτων πέρι χαὶ φύσεως αὐτῶν, xai γενέσεως, Ill. 
Hob; τοὺς διὰ πενίαν βλασφημοῦντας τὴν Πρόνοιαν. Ad eos. qui propter paupertatem adversus Providentisu 
blasphemant. P. Τιμολέων, 6 Τιμοδήμονυ, Κορινθίων πολίτης. IV. ᾿Αμαθῆς, fj παρ ἑαυτῷ γραμμµατιχός.. 
Imperitus, aut. apud se ipsum grammaticus, P. Μαρσύαν δὲ εἴ εις Ίρετο τὸν αὐλητήν, V. Φιλοπλάτων, 4 
σχυτοδέψης. Amicus Platonis, sive Coriarius. P. Eitv, Q xat ᾽Αρίστωνος, καλὸς μὲν eT. Vl, Δήμιος, f la- 
eg4;. Carnifez sive medicus. P. El ἓν fjv ἄνθρωπος οὐκ ἂν fj.vesv.. VII. Βίων πράσις πολιτικῶν xal zoty. 
ς.κῶν. Venditio vitarum hominum politicorum et poetarum. P. Τὸν μὲν τόπον, ὦ Ερμῆ, χαὶ τὰ βάθεια. VIII. 
El; τὸν πατριάρχη» Κωνσταντινουπλεως Ἰωάννην. In. patriarcham | Constantinopolitanum Joannem. P. 
Πῶς πότε ὑπονοίας ἔχειν περὶ ἐμέ. ΙΧ. Λόγος εἰς τὸν Πορφυρογέννητον χυρὸν 'IaadxXiov τὸν Κομνηνόν. ln 


. Porphyrogennstam domnum Isaacium. Comnenum. P. Οὐ φθάνω σοι τοῦ ἐγχωμίου χαρποφορῶν τὸ προ- 


gov. X. Ἐπ.θαλάμιος τοῖς τοῦ εὐτυχεστάτου Καΐσαρος υἱοῖς. Epithalamium | felicissimi Casaris filiis. V. 
Ἑδέησε xoi τριχῶν αἰγείων τῇ πάλαι σχηνοπηγἰᾳ. IX. Εὐχαριστέρως τῷ νομοφύλλχε, πρωτεχδίκῳ xal 
ὀρφανοτρόφῳ χνρίῳ ᾽Αλεξίῳ τῷ ᾽Αριστηνῷ. Gratiarum. actio nomophylaci proiecdico, εἰ orphanotropho 
domine Alexie Aristeno, D. Εἶτα τραγῳδοὶ μὲν καὶ διθυραµδοποι»ί. XII. Ὑπὲρ τῆς γλώττης τοῦ ὀρφανο” 
τρόφου xai νομοφύλαχος Αλεξίου τοῦ Αριστηνοῦ. De lingna. orphahoirophi et momophylacis. Alezii Ari- 
sieni. P. Ὑπὲρ τῆς τοῦ νομοφύλαχος γλώσσης ὁ λόγος. XIII. Μονῳδία εἰς «bv Πορφυρογέννητον χαὶ σεθα- 
στοχράτορα ᾿Ανδρόνικον τὸν Κομνηνόν. Monodia in Porphyrogennetam εἰ sebastocratorem Andronicum 
Comnenum. P. Σχηναὶ xa γραφαὶ πενθήρεις. XIV. Μονῳδία εἰς σεθαστὸν xai λογοθέτην Γρηχόριον τὸν 
Καματηρόν. Monodia in sebastum et logothetam Gregorium Camaterum. P. Tiv, ὦ παρόντες, ἑργασαίμην 
προτέρῳ τὴν µονῳφδίαν. XV. Mocbia. εἰς τὸν ἁγιοθεοδωρίτην Κωνσταντῖνον. Monodía in sanctum α Deo 
datum Constantinum, P. El τοὺς ἀγαθοὺς ἐφεῖται θρηνεῖν ἀπολιπόνταφ. XVI. Μονῳδία εἰς τὸν ἑερώτατον 
µητροπολίτην Τραπεζοῦντος χυρὸν Στέφανου τν Σχυλίττην. Monodia in sanctissimum | metropolitam Tra- 
peauntis domnum Stephanum Scylitsam. P. "Αρτι πρὠτως ἠσθόμην φίλον ἀποθαλών. 

Απορίας ἀπὸ τῶν πέντε φωνῶν. Βενόδημος 1| Φωναί. Dubia ex quinque cocibus. Xenodemus sive voces. V. 
Elcv, ὦ mat Λριστάνδρου, Θεοχλέο; δέ τινος φήμην. 

Περὶ τοῦ μεγάλου, xal τοῦ μικροῦ, xal τοῦ πολλοῦ, καὶ του ὀλίγου, ὅτι οὗ τῶν πρός cl εἰσιν, ἀλλὰ τοῦ 
ποσοῦ. Mugnum et parvum, mulum. εἰ paucum non perlinere ad relationem, sed ad quaniitaiem, P. Τίνι 
&& ἄλλῳ 3 λόγῳ τὰ λογιζόµενα. | 

Παράφρασις εἰς τὰ Όστερα τῶν ὑστέρων ἀναλυτιχῶν τοῦ Αριστοτέλους. Paraphrasis in posteriora Áus- 
lgiica Aristotelis. D. Οὔτε τῆς ᾿Αριστοτέλους µεγαλονοίας, οὔτε τῆς ἡμετέρας οὐθενείας. In bibliotbecis 
regia Scoriaci, et imperatoria Vindobons. In eadem regia habetur ejusdem Eszpositio in Psalmos. 

Περὶ τῆς ἐκπορεύσεω; τοῦ ἁγίου Πνεύματος xatà Λατίνων. De processione Spiritus suncti adversas 
Latinos. P. Φανερόν ἐστι, ὃτι ὥσπερ ὁ Ὑϊὸς, οὕτω καὶ τὸ Πνεύμα τὸ ἅγιον οἵεται ἐκ τοῦ Πατρὶς μόνου 
ἔχει». | 

Ei; τὸ, Καὶ αὐτὸς προελεύσεται ἐνώκιον αὐτοῦ ἓν πνεύματι χαὶ δυνάμει Ἠλίου, In illud ; Et idle prace-. 
cedet dnie eum in spiritu εἰ virlute Elie. P. Την ἀπορίαν ἀρχὴν, à φιλότης εὐπορίας. 


1) Laz. Μέλητι. et alia ejus scripta multa i ) 
d Petrus La£zarus S. J. edidit bas nonnullasque — apud X cohspirant, quaquam. Allatius longe 


alis Predromi epistolas in Mjscellaueis ex bibl. — plura enumerat. A. M. 
C.li, Rem. t. 1, p. 18-81, et 1. 1], p. 563 568. ($) Laz. $t; pro xat. 
Idem io Praef. docte disseruit de codem Prodromo, 





























1009 'PERUM RECENSIO. | . . 1010 

Ἑξήγησις εἰς τοὺς ἓν ταῖς ἱεραῖς Acanovixal; ἑορταῖς ἑχτεθέντας xavóvac παρὰ τῶν ἁγίων xal αοφῶν 
ποιητῶν Κοσμᾶ xai Ἰωάννου τοῦ Δαμασχηνοῦ. Προοίμιον εἰς τὸν Ὀρφανοτρόρον. Expositio in — canones 
sanctorum ei sapientium poetarum Cosme et Joannis Damasceni (quos. illi composuerunt. in sacras Domini 
nostri solemnitates.) Proomium ad Orphanotrophum. P. "Eotxac, ἄνθρωπε τοῦ θεοῦ, πρὸς τὴν τῶν ἐν ταῖφ 
Δεσποτικαῖς xai δηµοτελέσιν ἑορταῖς. Possevinus in. paucissimis verbis variis erroribus lectorem imbult : 
Theodorus pauper explicuit interpretatjonem libri Joannis Damasceni qui. octoeckus dicitur. Theodorus iste . 
pauper non alius fuit a ProJromo. Nam iste pauperis etiain sibi veluti cognomen adnexuit : indeque 
factum πτωχοπρόδροµος, nempe pauper Prodromss. Et erat vere conditione miser ac pauper. /Somníuia 
merum est, Interpretatio libri Damasceni. Nullum enim ille titulo Octoechi scripsit. Octoechus, quem Pro 
dromus explicaverit, quid monstrum sit, explicet. Posseviuus. Et octoeclium Joannis opus, octoechi no- 
mine, quod nuspiam est, m'sere faedavit, Quare sententia ita corrigenda est : Theodorus Ptochoprodromus 
interpretatus est. Joannis Damasceni librum, qui octoechus dicitur. Sed id quoquo falsum erit. Quamvis 
enim iste Prodromus scripserit interpretationem in canones Cosmæ et Damasceni (4), quos illi in Domind 
nestri solemnes dies festos concinnarunt, nunquam tamen legi eumdem Damasceni Octoechum ἱπίει- 
pretatum, quem fusissimo eommentario Joannes Zonaras explicavit, Cum reliqua peregerit Prodromus, 
potuit et hanc quoque interpretationem perficere ; sed eam ad hunc usque diem nulla in bibliotheca 
signatam vidi. Utinam et hzc quoque exetareit [lujus expositionis meminit Thessalonicessis i» Proc mio 
δι Expositionis canonis Joannis Damasceni in Pentecosten (5). El xaV ó ἀοίδιμος Ev σοφοῖς θεόδωρος ὁ 
Moóbpouoc αἰτιολογεῖ σεμνῶς αὐτὸ, χανόνα- ἱεροὺς ἑἐξηγησάμενος. Etsi inter sapientes clarissimi nominis 
Theodorus Prodromus hujusce gravem. causam reddat, qui sacros canones exposuit. In eam quoque respe- 
xit Nicephorus Blemmida oratione ad Jacobum Bulgariz archiepiscopum. "Ev τούτοις ὁ ἐξηγούμενος, à 
πολλοϊῖς θαυμαζόµενος, ὁ καὶ τῶν ἱερῶν χανόνων πρῶτος σαφηνιστῆς, v5 ἑκλάμψαντα, φησὶ, τὴν ἄνω viv. 
νῃσιν τοῦ Ylo5 ἁπαθη παρίστηαιν. Ad hec interpres, qui multis in admiratione est, et qui sacros canones 
primus exposuit : ELuvir, inquit, supernam Filii absque passione generationem denotat. llabetur h»c Expo. 
sitio manuscripta Scoriaci in Bibliotheca regia, Rom:e iu Vatieana, Barberina, Altempsiana. 

Carmine etiam tuin politico, tum iambico, tum heroico przter jam edita. olurima lusit. Nos qua hic 
adnotamus legimus, et sunt : 

Εἰς Υραμματιχὸν θεόδωρον τὸν Στυππιώτην. In qrammaticum Theodorum. Styppiotam. P. Ὢ βέλτιστε 
γραμματιχῶν. | 

Ei; *hv povaytv κυρὺν '"luavvixtov, Iun. monachum, domnum. Joannicium. P. 05 μὰ ct χάρα φίλον : 
ak Υάρ. 

Ἐπιτύμθιος εἰς τὸν χύριν Κωνσταντῖνον τὸν Καμυτγην. Sepulcratis in dominum: Constantinum Camg-.— 
ἐλέπι. P. Τί τοὺς τύπους ἕστηχας ἱστορῶν ξένε. 

Κατὰ µακρογεανείου, δοχοῦντος εἶναι διὰ τοῦτο σοφοῦ. Contra longibarbum, proptereaque sapientis. spe- 
clem habentem. P. Ἱατταταιὰξ τῆς ἀδρᾶς γενειάδος. | | 

Σχετλιαστικοὶ πρὺς τὴν Πρόνοιαν, Indignabundi in Providentiam. P. Οὐκ ἀγνοοῦμεν, δημιουργέ µου Λόγε. 

Κατὰ φθονούντων, Adversus invilov. P. Οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἱνὸς ἴχνος tv lip. 

Σχετλιαστιχοὶ ἐπὶ τῇ ἀτ'µίᾳ. [Indignubundi propter ignominiam. P. "Εῤῥετ᾽ ἐμοῦ βιότοιο. 

Κατὰ ν/αου ἠρφαι. Contra morbum heroici. P, "H» σε μέγα κρατεή. 

Els εἰκονισμένον βίον. In vitam e(figiatam. P. 'Eyuk τὸν βίον, ἄνθρωπε, δίξαι σου παραινέτην. 

Αἴνιγμα εἰς τὴν νεφέλην. Ainigma in nebulam. P. Vlioc ἡμετέρου µε φ,τύσσατο δία θυγάτηρ. 

Ὑποθετικοὶ ἐπέ τινι ἐχδρασθέντι τῆς θαλάσσης ἄχειρι νεχρῷ. Monitorii de quodam ο mari. ε]εείο 010 
senibus mor(uo. P. Esive, τί νῦν µε δέδορκα». 

Συντακτήριο: τοῖς Ώυζαντίοις. Valedicentes Bysantinis. P. Χαἴρε, πόλ:ς µεγάπυργε. 

De horto. P. Ορᾶς θεατὰ τοῦ φυτῶνος τὴν χάριν. 

Aliud, P. Ορῶν σε, χῆπε. 

Aliud. P. "Ανθρωπε δεῦρο καὶ τρύγησον. 

Aliud. P. Βαδαὶ πόσαις à χῆπος. 

Aliud, P. Thv χαλλονην, ἄνθρωπε, τοῦ ῥόδου. 

'Exi τῷ γάμφῳ τοῦ υἱοῦ χυροῦ Νιχηφόρου τοῦ Φορθηνοῦ, κυρῷ Αλεξίῳ. In nuptias filii domni Nicephori 
Phorbeni, domno Alexio. P. Ὡς εὐτυχὴῆς xa εὐχλεῆς dj ah νυμφαγωχγία. 

In easdein, P. Κατάθου σου τὸν θώρακα. 

]n easdem. P. Τίς εἶδε χήπον ἀρετῶν. 

In easdem. P. Τρισεντυχὴς, τερισεύδαιμον. 


(4) Hojus interpretatiouis specimen habes in no- — nos in Spicil. Rom. t. V, p. 161-383. Locus au - 
stro Spicilegio Rom., t. V, p. 590 seqq. A. M. tem ab. Allatio. citatus. legitur. apu.l nos, p. 174. 
(5) Hanc Eustachii egregiaiu Expositionem in Da- A. M. 
masceni hymnum perntecostalein. edidimus Graece 


1011 THEODORI PRODROMI 1012 

In easdem, P. Γάμοι, καὶ γάμων τελετα[. 

Ὑποθετικοὶ ei; Πανσανίαν ἁπολιθωθέντα δ.ὰ τὸν θάντα τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Πέτρου. Monitorii in Pausautam 
lapi 'em [actum propter obitum filii sui Petri. P. Πέτρος ἕω πέτρον, 

De eodem argumento. P. ὋὉς Νιόδην πολύδαχρυν. 

De eodem argumento. P, Πανυσανίην fj λύπη. 

Eig τάφον Αθανασίου ἡσυχαστοῦ ἐπιτιμητικοὶ τυµδωρύχοις, In sepulturam. Athanasi hesychastae, objur- 
gatorii adversus sepulcrorum effossores. P. 'O τυμθορύκτης, ὁ σπαράκτης τῶν τάφων, 

Ti ὀρφανυτρόφῳ, Orphanotropho. P. Τί φῆς, 6 λαµπρότατος ὀρφανοτρόφος, 

To αὐτῷ tppo:. Eidem heroici versus. P. Μαρτύρεται ἠέλοιο φύσις. 

Ἐλεγεῖαι, Élegiaci. P. Εἴπερ ἑνὶ χθονίοις γέντο θεµιστοπόλος. 

Ανα κρεόντειοι, Anacreonlici. P. "Άγε pot νοὺς γενάρχα. 


Ἐπὶ τῷ υἱῷ τοῦ πανωπερσεθάστου xupou Νιχηφόρου τοῦ Φορδθηνοῦ, χυρῷ ᾽Αλεξίῳ. De filio panyperse-- 


basti domui Nicephori Phorbeni, domno Alexio. P. Τίς οἵδε xfj xov ἀρετῶν ; ἐλθέτω, νῦν ἰδέτω. 

El; τοὺς παῖδας τοῦ opeupovtvvf oo xai σεδαστοχράτορος Ἰσααχίου, ὡς ἁπόντος τοῦ βασιλέως, 
la filios Porphyrogennete et sebastocratoris Isaaci, lanquam si abesset imperator. P. Ὢ ζεῦγος υἱῶν φιλ- 
τάτων, 

Πρόγραµµα εἰς κοντάχκιον ἔχον σχέδη τοῦ χυροῦ Ἰωαννιχίου. Programma in contachun habens schedas 
domni Joannicii, P. Ἡρως Ἰωαννίκιε, Ἰωαννίχιε Ἆρως. | 

Τῷ λογοθέτῃ κυρῷ Στεφάνῳ τῷ Μέλδῃ, ἁπολογ ητικοὶ ἐπὶ τῇ ὑπερημερίφ τῆς εἰς αὐτὸν ἑλεύδεως. Ad 
logothetam domnum Stephanum Meldem, responsorii ob. dilationem ulire pressiitulum dicm. adj ipsum adven- 
ius, P. Σῶτερ ἐμὲ στεφάνωµα. 

Εἰς thv σοφοτάτην Πορφνρογέννητον Χαισάρισσαν χνυρὰν "Avvav thv Δούχαιναν περὶ τῶν — I 
sapiétissimam porphyrogennetam Casarissam domnam Annam Daeornam de. rebus suis. P. Κλῦθι, Tguk; 
μµέγ ἄνασσα. 

Εἰς τὴν βασίλιασαν χυωρὰν Εἱρήνην τὴν Δούχαιναν ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ σεδαστοχρβτορὀς υἱοῦ αὐτῆς. 

Ἠρφοι, In imperairicem. domnam Irenem. Ducenam in morte. sebastocratoris filii, Herbici. P. Ὡς πο 
βασίλεια. 

Ἐπιτάφιοι τῇ µακαρίτιδι βασιλἰασῃ Ῥωμαίων Εἱρήνῃ, ὡς ἀποχειμένης. Sepulcrales in bone memoria 
ἐπιρεγαιγίεεπι Romanorum Irenem. Ὀε[ωπεία loquitur. P. EC τις νόμος δίδωσι xat νεχροῖς λέγειν. 

Εἰς τὴν στεφηφαρίαν ᾽Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ (6). Jn coronationem Alexii Comneni. P. ἥλι 'Ῥώμης. 

Ὕμνος τῷ βασιλεῖ κυρῷ Ἰωάννῃ ἐπὶ τῇ Χριστοῦ Υεννῄσει, Hymnus. imperatori domzo Joanni Cosrneno 
in díe natali Christi. P. Πάλιν γενέθλιον Χριστοῦ, καὶ vixn βαδιλέως. 

Aliud. P. Εὐχαριστῷ µου τῷ θεῷ. 

Aliud, P. 'Ag' of. 8sóc σοι, βασιλεῦ. 

Ὕμνος τῷ βασιλεῖ πυρῷ Ἰωάννῃ τῷ Κομνηνῷ ἐπὶ τῇ βαπτίσει Χριστοῦ. Hyninus — — ως 
Joanni Comneno in die bapfismi Clrrisi. P. Ἰδου διπλὴ πανήγυρις. 

Aliud. P. ᾿Ἐδάπτισᾶς µε, βασιλεῦ, τὴν νέαν δούλην "Pognv. 

Aliud, P, Φωτίζου, πόλις 'Ῥωμαῖς, 

Eig τὸν αὐτοκράτορα κυρὸν Ἰωάννην στρατεύοντα xai πἁλ.ν χατὰ Περσῶν (T) εὐχταίως ληφθέντες ài 
τῶν προφητῶν δεκάστιχοι, In imperatorem domnum Joannem rureus in l'ersas expedirionem parantem, ἐκ 
prophetis sumpta decasticha, quibus bona precatur. P. Ὁρῶν παραιαττόµενον χατὰ Πιρσῶν καὶ κάλιν. 

Δωδεκάστιχα πολιτικὰ elc τὸν ἀὐτοκράτορά κυρὸν Ἰωάννην τὸν Κομνηνὸν, ἔτι ὄντα ἐν τῇ Καόταμόνι. 
Dodecasticha politica in imperatorem domnum Joannem Comnenum adhuc Cagiamone commotantem. P. Καλά 
σου τὰ προοίµια τοῦ κράτους µονοχράτωρ. | 

Ἔκφρασις διὰ στίχων ἠρωϊχῶν τῆς ἐπὶ τῇ ἁλώσει τῖς Κασταμόνος προελεύσεως «τοῦ Χνροῦ Ἰωάννου 
τοῦ Κομνηνοῦ, Ecphrasis carminibus heroicis de processu domni Joannis Comneni post. debellatam Casta- 
monem. P. θυμὲ, µάχας μὲν Ea. 

Εἰς τὴν ἐπὶ τῇ ἁλώσει τῆς Κασταμόνος ἐπινίχιον πρόοδον τοῦ κυροῦ Ἰωάννου τοῦ Κομνηνοῦ δεχάστιχα 
πολιτικὰ τοῖς δήµοις. In progressu domni Joannis Comneni posi debellatai& Castamonem  decasticha poli- 
tica populis, P. 'Avb Ἱροδρόμου πρόδρομος, οἰχέτης ἀπ οἰκέτου. 

Ὡς ἀπὺ πόλεως δεκάστιχα παραχλητικἁ τῷ αὐτοχράτορι ἐπὶ τῷ καθίσαι ἔφ ἅρματος. Veluti ab urbe 
decasticha exhorlatoria ad imperatorem, ut ascenderel. currum. P. Ἔκαστον ἔτος, βασιλεῦ. 

Aliud. P. El κατ ἔτος, βασιλεῦ, τοῦ χράτους cov, 

Ti βασιλεῖ κυρῷ Ἰωάννη τῷ Κομνηνῷ ἐπὶ τῇ ἁλώσει «fjc Κασταβόνος, Imperatori domuo Jason Con 
nena ob debellatam Castamonem. P. "Hy ὃτ ἄναξ µεγάθυμε. 

(0) Ephrzemius chronograpbus a nobis editus v (7) Hujus imperatoris egregia faeinora ac bells 


5491. de Alexio : 9c καὶ τενανίωτο παρ' ἀρχιθύ- copiose enumerat supradictus Ephrsemius cbreng» 
του, A. M. graphus. A. M. 


1013 OPERUM RECENSIO. | 1014 

Κυρῷ Ἰωάννῃ τῷ Κομνηνῷ ἐπὶ τῇ δευτέρᾳ Κασταμόνος ἁλώσει (8), καὶ l'áyypac. Domno Joanni Com - 
neno post secundam ezpugnütionem Castamonis et Cangre. P Καὶ τάδε σου, µεγάλαθλε, | 

Ti αὐτοχράτορι τῷ ix Περσῶν νικητικῶς ἑπανήχοντι. Imperatori cum ex. Persis victor rediret, P. Πά- 
λιν ἀγὼν τοῖς ῥήτορσιν. 

El; γάµον βασιλικὸν παιᾶνεό τοῦ δήμου. In nuptias imperatoris peanes populi. P. Σχίρτα καὶ πάλιν, 
Βρζαντίς, | 

Εἰς ἕτερον γάμον βασιλιχὸν παιᾶνες τοῖς δήµοις. In alias nuptias: imperatoris paanes. populi. P. Kel 
πόλιν μὲν ἐπιδημῶν ἡμῖν àvb τῆς µάχης. 

Τῷ αὐτοχράτορι Ἰωάννῃ τῷ Κομνηνῷ. Imperatori Joanni Comheno. P. Πολλοὶ τῶν λατρευόντων. 

Τῷ αὐτοχράτορι ἑξερχομένῳ κατὰ Περσῶν τὸ δέχατον, Imperateri decina vice bell«m Persis inferenti. P. 
Ἑάρδαροι, σχυθρωπήσατε. 

Aki. P. "Q βασιλεῦ ἀήττητε, 

Εἰσιτήριοι ἐπὶ τῇ νυμφευθείσῃ ἐξ ᾽Αλαμανῶν τῷ .Πορφυρογεννήτῳ xopi Μανου]λ xai σεδαστοχρά- - 
τορι (9). In ingressu spense ex Alamannorum gente ad. Porphyrogennetem domnum  Manuelem et. sebagto- 
craterem. P. Οὐχ ἔστιν, οὐδὲ γέγονεν ἄλλος αὐτοχρατόρων. 

Ἱλαστήρωι εἰς τὸν Χριστὸν ὡς ἀπὺ βἀσιλέως. Propitiatorii ad Christum. Imperator loquitur. P. Kolpave 
παμµεδέων. 

.— Aliud. P. Ὡς εὖγε τῶν aiv δωρεῶν παντοχράτορ. 

Ἐπιτάφιοι τῷ Πορφυρογεννήτῳ xot βασιλεῖ χυρῷ Ἰωάννῃ τῷ Κομνηκῷ, ὡς ἀπὸ τοῦ χειµένου. Sepul- 
erales in Porphyrogennetam et iperatorem. domnum. Joannem Comnenum. Defunctus. loquitur. P. Ὀφρὺς 
βροτῶ», xat τύφος &pytxoü χράτους, | 

Πρόγραµµα εἰς τὸν αὐτὸν τάφον, fjpwixóv. Programma in idem sepulcrum, heroicum. P. Τίπτε µε 
ἀμφάφαας. | 

[ambicum. P. Ζητεῖς µε τὸν χρνδέντα χοῦν ὧδε ξένε. 

Εἰς τὸν τάφον τοῦ αὐτοχράτορος Ἰωάννου τοῦ Κομνηνοῦ, In eepulerum ümperatoris Joannis Comneni. P. 
Ὅρᾷς, θεατὰ, τὴν προχειµένην πλάκα. 

Νουθετικοί. Admonitorii. P. "Eye πρὸ πάντων τοῦ Θεοῦ φόδον Give. 

Προσφωνηκήριδι εἰς τὸν ῥέγαν ἁπόστολον Παῦλον. Allocatorii in magnum apostolum Pauluw. P. Hav- 
Àev ἀειδώμεσθα Θεοῦ στόµα. 

Pares in Gregorium Theologum. P. Θεολογίης µέγα κράτος ἀείσομαι. 

Pares ín sanctum Basilium. P. Καππαδοχῶν Βασίλειον ἀείσομαι. 

Pares in sanctum Joannem Chrysosiomum, P. Χρυσολόγον μετὰ τοῖσι λιγαίνομαι. 

Pares in Gregorium. Nyssenum. P. Γρηγόριον μετέπειτα κασίγνητον. 

Pares in sanctum. Nicolaum. P. Ofxzov ἀτὰρ μετέπειτα λιγαίνοµαι. 

El; τὸν ἅγιον Πέτρον σταυρούµενον, De sancto Petro cruci afizo. P. TQ Δεσπότῃ μὲν Ίσαν οἱ πό- 
δες χάτω. 

Εἰς τὴν χοινωνίαν. ]n communionem, P. Zu τῇ τραπέζῃ τῶν θεοῦ μυστηρίων, 

El; τὴν στἀύρωσιν, fjpipot. In crucifizionem heroici. P. Mh σύ ye, ἀγριόθνμε. 

Μονόστιχα εἰς τὰ τέλη τῶν ἑχάστης ἡμέρας μνημονευοµένων ky ὅλῳ τῷ ἔτει ἁγίων σννεχφωνουμένον 
χαὶ τοῦ ἐπωνύμου τοῦ ποιητοῦ τοῖς ἐν ἑκάστῳ μηνὶ ἀρκτικοῖς τῶν πρώτων στίχων στοιχείοις. Monosti- 
cha in sanctos, qui singalis diebus per tolum. annum commemorantur, expresso momine et. cognomine aucto- 
ris in cujuslibet. mensis prinorum versuum  niialibua litteris, P. Tóv Σνμεώνην ix σεύλου πόλος 
φέρει. Leguatur tandeth Theodori Ptochoprodromi carmina politica ad Emmanuelem Comnenum Porphy- 
rogennetam in mores monachorum sui temporis non sine sale et acumine. P. Τολμήσας ἀναφέρω σοι τὸ 
χράτος bbonótá yov, in quibus se professione monachum fuisse fatetur. 

"Opt ἐχεῖνοι γράφουσι σοφῶς xal χατὰ λόγον, 
"Dorep σοφοὶ xax ῥήτορες * ἐγὼ δ᾽ οὐχ οὕτως γράφω. 
Καὶ γὰρ ἀγράμματός elpa καὶ νέος ῥαχενδύτης, 

Καὶ μοναχὸς τῶν εὐτελῶν τῶν μηδὲν κεχτηµένων. 

Ni quis huoc diversam esse a superiore auluimnaverit. Et [πό quidem cum nonnullis aliis poematibus 
minoris momenti videre contigit. Exstant etiam in Bavarica Monachii cod. 660, Theodori Prodromi versus 
aliquot. Et in. regia sancti Laurentii, Theodori Prodtomi explanatio grammatices Moschoputi, de qua nos 
supra. In canones Cosme εἰ Joannis. In libros. potteriorum Aristotelis, In. Psalmos. Versus aliqui (40) in 


(8) Ephrzmius v. 3887 et 2912. A. M. Ταῖς ἀρετῶν χάρισιν ὡραισμένῃ 
(9) Ephremius in Manuele Comneuo v. 4121 : Ovx ἧετον fj σώματος ópg καὶ π.]άσει., A.M. 


(10) [η Vatieana quidem bibliotheca non ahqui 
"0c xal συν ἡφθη πρὸς Τάµου χουωγίαν». sed plurimi mihi occurrebant Prodromi versus de 
Εξ Ἀλαμανῶν εὐγεγεστάτῃ χόρῃ Novo ac Vetere Tesamento. A. Μ. 


1015 THEODORI PRODROMI . 1016 


Novum et Velus. Testamentum. ,n sacram missam, et in Electram. Euripidis, De postremis duobus, qui 
legent, verum judicabunt. Joannes Meursius, in. Notis ad Constantinuin Porpbyrogennetom de a&dminl- 
«rando imperio, cap. 51, laudat Theodori Prodromi Lezicon ; et librum De accentibus, in Glossario voc. 
Airvov. Sed ut verum fatear, heroica illius inficetissima sunt, οὐδ' ἔθυσαν χάρισιν. Multa etiam non siue 
stomacho leges, Ex fere syllabarum ratio nulla est. Adeo invita Minerva illa scripsit! [ambica et politica 
non infeliciter producuntur : et si pauca excipías, inter poetárum non infimi nominis carmina accenserl 





possent, Hahent enim acumen, et orationem ingrate non ferres. [dique ut plane dijudices apponam hie 


nonnulla iliius adliuc inedita : 


Elc tabJav. 


Ἐκ παιδιᾶς, ἄριστε, τῆς ἐχ τῶν χύδων 
Προσθεὶς ἐναργὲ; εἰχόνισμα xal τύπον 
Τοῦ πανστρόφου τε χαὶ πολυστρόφου βίου, 
'"h μᾶλλον εἰπεῖν ζωγραφήσας τὸν βίον 
"Αντικρυς ὄντα παιδιᾶς μηδὲν πλέον (11), 


(11; Exin Allatius ponit ex Prpdromo disticha 
aliquot ei; δάκτολον ἔχοντα σφραγίδα ἑἐρῶντας 
δύο etc. liem longum carmen Χχατά φιλοπόρνου 


— —— — 


χραὺς, ycambeo odio plenum, quz nos omittenda 


censuimus. Nam gravioris utiliorisque argumenti 
carmina Prodromi postea proferemus. Α. M. 





OPERUM THEODORI PRODROMI 
RECENSIO 


JUXTA CODICEM VATICANUM CCCV A F. J. G. LA PORTE DU THEIL 
| VERNACULO SERMONE EDITA. 


Wolices el Extraits des mss. de la bibliothéque du roi, — P 496-560 ; tom. VII, parte 11, p. 244 sqq.; tom. VII 
P. . | 


A 


INDEX GIUECUS 
(Cod. f* 470.) 


anbgnpuRu 


ΠΙΝΑΣ ΑΚΡΙΒΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΗΣ HYEIAOZ TOY ΣΟΦΟΥ ΠΡΟΔΡΟΝΟΥ. 


α’. Τετράστιχα ἰαμθδεῖα καὶ ;ρῷα (1) 

β’. Τοῦ αὐτοῦ, Ἐπιστολὴ τῷ ἐφόρῳ. 

4'. Τοῦ αὐτοῦ. Ἐὐχαριστήρ.ος τῷ νομοφύλακι, 
πρωτεκδίκῳ (2), καὶ ὀρφαντορόφῳ, τῷ xuplo 
"AX Ett ἸΑοιστηνῳ 

9. Τοῦ αὐτοῦ. Ἐπιστολὴ τῷ λογοθέτῃ, χυρίῳ Στε- 
φάνιῳ τῷ Μέλητι. 

ε’. Τοῦ αὐτοῦ. Ἐτίχοι Ίρφοι elc τὴν σταύρωσιν. 

c'. Τοῦ αὐτοῦ. Tip ὀρφανοτρόφῳ διὰ τὴν xava- 
σχοῦσαν λοΐίμωςιν. 

C. To) αὐτοῦ, Tip ἀὐτῷ ἐπιστολή. 

"'. Too αὐτοῦ, '᾿Ἐπιστολὴ τῷ μητροπολίτῃ Τρα. 
πε ου ντος, 

9'. Τοῦ αὐτοῦ, 'Υπὶρ τῆς γλώττης τοῦ ὀρφανο- 
τρόφου καὶ νομοφύλακος. 

ή’, Τοῦ αὐτοῦ. Εἱσιτῆριος τῷ ὀρφανοτρόφῳ * ὅτε 
ὃλς την τοῦ ἐρφανοτρόφου Ἀξίαν ἔλαδεν. | 


(1) Le vrai titre. est: Τετράστιχα ἰαμθεῖα xal 
kopa εἰς τὰ χεφαλσιωδὼῶς ῥηθέντα iv τῇ Γραςφῇ. 
Argumenta sive capita librorum sacrorum. 

(2) 0n verra que ce personnage ne peut-étre 
le néme quo Gerasimus protecdicus, dont parle 


ια’. Tou αὐτοῦ. Ἐπιστολὴ τῷ αὐτῷ. 

tB. Τοῦ αὐτοῦ. Ti αὐτῷ, ὅτε δις ὀρφανοτρόφος — 
ἐγένετο, στίχοι ἰαμθεῖο:, ἡρῷοι. 

tyY. Ἐλεχεῖοι καὶ ᾿Ανακρεόντειοι, 

ιδ’. Τοῦ αὑτοῦ. El; «bv Καΐσαρα, f ὑπὲρ απρ:- 
σίνου. 

ιε’.Τοῦ αὐτοῦ. Πρὸς τοὺς διὰ πενίαν βλασφημοῦν» 
«a; τὴν Ἡρόνοιαν, 

τς’. Τοῦ αὑτοῦ. El; τὸ εὐαγγελιχὸν ῥητόν. « Καὶ 
αὐτὸς προελεύσεται ἑνώπιον αὐτοῦ ἐν πνεύµατι xol 
δυνάµει Ἠλίου (9j. » | 

(P. Τοῦ αὐτοῦ. "᾿Ανατροπὴ τοῦ» Πενίη σοφίαν 
ἔλαχεν. 

1η’. To? αὐτοῦ. ᾿Αμαθὴς, h παρὰ ἑαυτῷ vpappa- 
tixÓc. 

(0, Τοῦ αὐτοῦ. PO "πλάτων, 1] σχυτοδέψης. 

Χ. Τοῦ αὐτοῦ. Δήμιος, ἢ ἰατρός. 


Nic, Comnéne, Observat. ad sept. Concilia, pa 
598, et Ecthes. canon., pag. 194. (Fabricius, Bib, 
Gr. lib. V, cap. 45, t. X, pag. 514.) 

(5) Luc. 1, 17. 





1017 


OPERUM RECENSIO, | 1018 


κα. ToU αὐτοῦ. "Ἀμάραντος, Ἰ Υέροντος ἔρωτες. Α τοῦ αὐτοκράτορος χυρίου Ἰωάννου τοῦ Κομνηνοῦ. 


xB'. Too αὑτοῦ. Βίων πρᾶσις ποιήτικῶν καὶ πολι- 
σεχῶν. 

ΚΥ’.. Τοῦ αὐτοῦ. Λόγος εἰς τὸν πατριάρχην Κων- 
σταντινουπόλεως χύριον Ἰωάννην. 

xb'. Τοῦ αὐτοῦ. Μονῳδία εἰς τὸν Πορφυρογέννητον 
xai σεδαστοχράτορα, χύριον 'Avbpóvixov τὸν Κομ- 
νήνον. 

κε’. Τοῦ αὐτοῦ. Μονῳδία εἰς τὸν σεθαστὺν xal 
λογοθέτην, χὗριυν Γρηγόριον τὸν Καματηρόν, 

xc'. Τοῦ αὐτοῦ, Μονῳδία «lc τὸν ᾽Αγίοθεοδωρί- 
«ην χύριον Κωσταντῖνον. 

κζ’. Τοῦ αὐτοῦ, Ἐπιθαλάμιος τοῖς τοῦ εὖτυχε- 
στάτου Καΐσαρος υἱοῖς. 

κη. Τοῦ αὐτοῦ. ᾿Ἐπιστολῇ θιοδώρφ. 

x9'. Too αὐτοῦ. Tip αὐτῷ. 

X. Tip Λίξιχι. 

Aa". Tip αὑτῷ. 

λβ’. Τοῦ αὐτοῦ. TQ Μντᾷ, 

AY» TQ αὐτῷ. 

λδ’. Ti αὐτῷ. 

λα. Στίχοι ἐπιτάφιοι τῷ μεγαλονίχῳ Ἡορφυρο- 
γεννήτῳ χαὶ βασιλεῖ, χυρίῳ Ἰωάννῃ τῷ Κομνηνῷ, 
ὡς ἀπὸ τοῦ κειµένου. 

Χς'. Ἡρόγραμμα εἰς τὸν αὐτοῦ τἆφον ἠρωϊκόν. 

AQ. Ἕτερον πρόγραµµα sl; τὸν αὑτὺν τἆφον 

àn. Ἱλαστέριοι εἰς τὸν Χριστὸν, ὡς ἀπὸ τοῦ βα- 
eux * ἠρῷοι. 

λθ’. El; τὸ αὐτό, Ἰάμδειοι. 


νδ’. Τοῦ αὑτοῦ. Στίχοι ὁποθετιχοὶ εἰς Πανσανίαν 
ἁπολιβωθέντα διὰ τὸν θάνατον τοῦ νυἱοῦ αὐτοῦ Πέ - 
τρου. 

νε’. Too αὐτοῦ. Εἰς τὸ αὐτό, 

vc", Εἰς τὸ αὐτό, 

vU". Τοῦ αὐτοῦ. Ὑ ποθετικοὶ ἐπί τινι Σχδρασθέντι 
τῆς θαλάσσης ἄχειρι νεχρῷ. 

νη’.Τοῦ αὐτοῦ. Eig τὸν μοναχὺν κύριον Ἰωαννίχιον. 

νθ’. ToU αὐτοῦ. Αἴνιγμα sl; τὴν γεφέλην. 

ξ’, Toà αὐτοῦ. "Eni τῷ γάμῳ τοῦ υἱοῦ τοῦ παν- 
υπερσεθάστου xuplou Νικηφόρου τοῦ Φορδηνοῦ χυ- 
ρου ᾽Αλεξίου * &v ταήµασι nivis. 

£a'. Τοῦ αὑτοῦ, Eig τὴν ἐπὶ τῇ ἁλώαει τῆς Κα: 


Β σταµόνος ἑπινίκιον πρόοδον τοῦ αὑτοκράτορος χνυρίου 


Ἰωάννου Κομνηνοῦ, δεχάστιχα πολιτιχὰ, τοῖς Bf. 
pote, kv τμήμασε εριάχοντα, 

ξβ’. Τοῦ αὐτοῦ. Ὡς ἀπὸ τῖς πόλεως δεχάστιχα 
παραχλητικὰ τῷ αὐτοχράτορι περὶ τὸ χαθίσαι ἐφ᾽ 


᾽ἅρματος τοῖς δή µοις, ἓν τμἦμασι δέχα. 


ΕΥ’. Τοῦ αὐτοῦ. El; εἰκονισμένον τὸν βίον. 

ξδ. Τοῦ αὐτοῦ. Μονόστιχα Ἰαμ΄εἷα εἰς τὰ τέλη 
τῶν ἑχάστης ἡμέρας μνημονευοµένων kv. ὅλῳ τῷ 
ἔτει ἁγίων, συνεμφαινομένου xal τοῦ ἑπωνύμου τοῦ 
ποιητοῦ τοῖς ἓν ἑχάστῳ μηνὶ ἀρκτικοῖς τῶν πρώτων 
στοίχων στοιχείοις. Μὴν Σεπτέμδριο; ἔχει ἡμέ- 

s. 
ur Τοῦ αὐτοῦ. Στίχοι Ἰαμθδεῖοι εἰς τὰς ιβ’ ἑορ- 
τὰς τοῦ χυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ΄ Χριστοῦ, 


p^. Ἐπιτάφιοι τῇ µακαβίτιδι βασιλίσσῃ Ῥωμαίωνρ — &c'. Τοῦ αὐτοῦ. Elg τὸν ᾿Αθραὰμ ξενίζοντα τὴν 


Εἰρήνῃ, ὡς ἀπὸ τῆς χειµένης. 

μα’. El; τοὺς παΐδα; τοῦ Πορφυρογχεννήτου xai 
σεδαστόχρατορος χυρίου Ἱσααχίου, ὡς ἀπὺ τοῦ βα- 
σιλέως. 

pB. T λογοθέτῃ χυρίῳ Στεφάνῳ τῷ Μέλητι 
ἁπολογητιχοὶ ἐπὶ τῇ ὑπερημιρίᾳ τῆς εἰς αὐτὸν 
ἑλεύσεως, 

py. Εἰς τἆφον τοῦ αὑτοχράτορος χυρίου Ἰωάννου 
τοῦ Κομνηνοῦ, 

μδ’, Τοῦ αὐτοῦ. Στίχοι fjpipo:, εἰς «hv βασίλισσαν 
κυρίαν Εἰρήνην, τὴν Δούχαιναν, ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ 
σεδαστοχράτορος υἱοῦ αὑτῆς. 

με. Tou αὐτοῦ. Τῷ Πορφυρογεννήτῳ καὶ βασιλεῖ 


χυρίῳ Ἰωάννῃ τῷ Κομνηνῷ, ἐπὶ τῇ ἁλώσει τῆς Κα- D 


σταμόνος. 

µς’. Τοῦ αὐτοῦ. El; τὴν σοφωτάτην Πορφυρο- 
γέννητον καὶ Καισσάριισαν χύριαν "Ανναν τὴν 
Αούκχαιναν, περὶ τῶν ἑαυτοῦ. 

pP. Τοῦ αὐτοῦ. Πρόγραμμα εἰς χοντάχιον ἔχον 
σχέδη τοῦ χνρίου Ἰωαννιχίου. 


μη’. Τοῦ αὐτοῦ. Eig τάφον ᾿Αθανασίου ἤσυχα- - 


eo), στίχοι ἐπιτιμητικοὶ τυμόωρύχοι». 

μθ’. Τοῦ αὐτοῦ. Ἐπὶ ἀποδήμῳ τῇ Φιλίᾳ. 

V. Τοῦ αὐτοῦ. Σχετλιαστιχοὶ εἰς την Πρόνοιαν. 

να’. Too αὐτοῦ. Κατὰ φιλοπόρνον γραός. 

νβ’. Too αὐτοῦ. Κατὰ µαχροχενείου, δοχοῦντος 
e Wat διὰ τοῦιο σοφοῦ. 

vy. Τοῦ αὐτοῦ, Ἔχφρασις διὰ στίχων ἠἡρωϊκῶν 
γῆς ἐπὶ τῇ ἁλώσει της Κασταμόνος προελεύσεως 


ἁγίαν Τριάδα. 

£P. ToU αὐτοῦ. Elc τὸν δακτύλιον ἔχοντα σφρα- 
γῖδα, ἐρῶντας B', xal ἀπὸ τῶν στέρνων αὐτῶν δύο 
δένδρα ixneguxóta, xal εἰς ἕνα συγχορυφούµενα 
xópupÓov. 

ξη’. Τοῦ αὑτοῦ. Σχετλιαστικοὶ ἐπὶ τῇ ἀτιμίᾳ τοῦ 
λόγου. 

ξὐ’, Εἰς τὸν Βαρέα τὸν καταφλυαρῆσαντα αὐτοῦ 
τὸ τοῦ αἱρετικοῦ ὄνομα, 

ϱ. Κατὰ φθονούντων, 

οα’. Νουθετικοί. 

οβ’. Ἐπὶ χήπῳ, 

oY'. Ὕμνος τῷ βασιλεῖ χυρίῳ Ἰωάννῃ τῷ Κομ- 
νηνῷ ἐπὶ τῇ Χριστοῦ γεννήσει τοῖς δήµοις. 

οὐ’. Ὕμνος τῷ βασιλεῖ χυρίῳ Ἰωάννῃ τῷ Κομ- 
νηνῷ ἐπὶ τῇ βαπτίσει Χριστοῦ τοῖς δήμοι 

ος’. Κατὰ τῆς νόσου fipipot. 

ος’. Τοῦ αὑτοῦ. Τῷ μµεγαλονίχῳ βασιλεῖ χυρίῳ 
Ἰωάννῃ τῷ Κομνηνῷ, ἐπὶ τῇ δευτέρᾳ Καστάμονος 
ἁλώσει, xoi Γάγγρας. 

ov. Προσφωνητήριοι sig µέγαν ἀπ/στολον Παῦ- 
lov. 

ow». "Ὅμοιοι εἰς τὸν Otolóyov Γρηγόριον, 

οῦ.. "Ὅμοιᾳ εἰς µέγαν βασίλειονο 

X. "Opotot εἰς τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὸν Χρυσό- 
στομον. 

πα’. "Ὅμο'οι εἷς τὸν Ννσσαία Τρηγόριον, 

vB. Ὅμοιοι εἰς τὸν ἅγιον Νιχόλαον, 

πγ’. Τοῦ αὐτοῦ. Σωντακτήριοι Βυζαντίοις. 


- 


NCC uc n 


*$o0X&4 t4 


ΕΕ 


1019 | THEODORI ΡΗΟΡΒΟΜΙ — u 109 
. X. Τοῦ αὐτοῦ. "Axoplat ἀπὸ τῶν πένέε φωνῶν. A — NlxavBgov τὸν ἀοιδὸν Έχει πἀιήονα βίδλος. 


Ἀενέδημος, Μουσαῖος, f φωναί. 

Tou αὐτοῦ. Eig τὺν ἅγιον Πέτρον σταυρούµε- 
vov (T). 

πε’. Too αὐτοῦ, Στίχοι ἐπιτύμθιοι εἰς τὸν πανσέ- 
6αστον χύριον Κωνσταντῖνον τὸν Καμύτζην. 

πς’. Τοῦ αὐτοῦ ἀπορίαι ἀπὸ τῶν πέντε φωνῶν. 
Ψενέδημος * f| φωναί. Μουσαῖος. 

AC. Περὶ τοῦ μεγάλου xal «οῦ μικροῦ * xal τοῦ 
πολλοῦ χάὶ τοῦ ὀλίγου * ὅτι ob τῶν πρός τἰ εἰσιν, 
ἀλλὰ τοῦ ποσοῦ. 

πη’. Διδασχαλία τρίτη τοῦ σοφωτάτου τοῦ διδα- 
σκάλου χυρίου Κωνσταντίνου τοῦ Στιλθή, διδάσκον : 


"τος ἔτι ἓν τῷ περιωνύμῳ νὰῷ τῶν ἁγίων μεγάλων 


Αποστόλων bv τῷ Ὀρφανοτροφείῳ. Ἔσιι δὲ τῶν 


πάνυ ἑξαιρέτων. 
ΝΙΚΑΝΔΡΟΣ, 


ἀθ’. θηριαχὰ Νικάνδρου. 


Ἐτελειώθη τὸ stapbv βίδλίον, τῶν θηριαχῶν oo 
Νιχάνδρου, κατὰ τὴν xy' τοῦ Απριλλίου τῆς (6 ἴν. 
δικτιῶνος, γραφὲν διὰ χειρὸς θεοφυλάκτου τοῦ Σα- 
πωνοπύλου. Καὶ, ot ἀναγιώσχοντες οὖν αὐτὸ, ὃξη- 
σιν ποιεῖτε, διὰ τὸν Κύριον, Ἱρὺς θεὸν, ἵνα ἄφεσιν 
δῴη pot ὧν ἐπλημμάληόα μέτρων ἁμαρτημάτων, 

&'. Πορφυρίου φιλοσόφου 'Ομηρικῶν ζηςημάτὼν 
βιθλίον πρῶτον. 

Desinit eitca medium [οί. 184, v. 

Ίνα. Tós αὐτοῦ. Περὶ τοῦ ἓν Ὀδυσσείᾳ τῶν Nug- 
φῶν dvtpov. 

«P. Ἡρακλείτου ἀνασχευὴ μύθων, fj θεραπεία 
τῶν παρὰ φύσιν παραδεδοµένων. 

ΕΥ’. Λιδανίου σοφιστοῦ διηγἠἡµαέα. 


B L5. Ἡροδότου περὶ Ομήρου γενέσεως, 


Κε’. Μενάνδρου παραινέσεις, χατὰ στοιχεῖα. 


D'aprés cet Index, on voit que le volurhe cóntient un trés-grand nombre d'opuscules de Theodore 
Prodrome, demeurés, jusqu'à cette heure, non-seulement anecdotes, mais méme totalenient fnconaus, 
Je vais en rendre un compte exact. Je ne me bornerai point à donner simplement unà notice de 
chacun de ces opuscules, selon l'ordre dans lequel le manuscrit les présente; il y ἐπ aura plosieürs 


dont je transerirai letexte en entier. 


je ne manquerai point non plus de marquer les articles qui ont. été déjà pubfiés. 

Comme un assez grand nombre de ces opuscules, ou $e rapportent à des faits historiques, οἱ sont 
adressés à des personnages qui ont joué de grands róles sous le régne des Comnénés, je me persuade 
que cette. Notice, et les remarques dont elle sera souvent accompagnée, ne [aisseront pas d'intéresser 


les lecteurs. 


ARTICLE XIV*. 


flofteaux contenus dans le manuscrit, fol. 6 (numé- 
roté 1), recto, (in. penu. n. I'* de l'Index grec]. 


Quatraim en vers tambiques et héroiques, composée 
par Théodore Prodrome. 

Au sixiéme feuillet (puméroté 1 daus le manus- 
cri), commence une suite de 592 quatrains, com- 
posés par Théodore Prodrome, moitié en vers iam- 
biques, moitiéen vers héroiques. Ce sont les mémes 
qui ont été publiés pour la premiére fois à Bàle, 
cn 1556. 


ARTICLE XV. 


[3Morcedu contena. au fol. 21, verso, lín. 5, n. II de l'In- 
dex grec. 


Leitre de Theodore Prodrome à Ephore. 
Τοῦ αὐτοῦ. Ἐπιστολὴ τῷ 'Eqópt 
Cette lettre est insérée dans uu recueil que le P. 


. (1) A cet artícle 84, le ms. porte ces deux titres ; 
Je second seul est. bon. 

(2) Indépendurnment de ce titre général, ie pre- 
mier volume porte celui-ci: « Clarorum virorum 
Theodori Prodromi, Daniis Alighieri, PFrànc. Pe- 
warche., Galeacii vicecomitis, Ant, de Tartona, Co- 
lucii Salutati, Leonardi Aretini, Caroli Areiini, 
Porcelii, Jo. Manaini de Mona, et Jacobi Sadoleti, 

istola ex codd. mss. bibliotlioc& collegii Romani 
€ J. nunc primum vulgate ; Roms, 1168. Ex iy- 
pogrsphia Palladis, suuptibus Nicolai et Marci 


C Pierre Lazeri, jésuite, a publié $ous lé titre géuéral 


de Miscellaneorum ez mass. libris bibliotheca collegii 
Romani Societatis Jesu, in-8*, tomus primus, Rome, 
4754 (2). On la trouve au tom. 1, pag. 18, n. 1. Je 
serai daus le cas, par la suite, de parler plus aulong 
de ce recueil. 

Quant à la lettre. dout il s'agit. ici, je ne sais 
quel était le personnage du nom d'Ephore à qui 
elle s'adresse. Le P. Lageri Ta accompagnée de 
deux versions, l'une en latin, l'autre en italien ; 
mais il n'y a joint aucun éclaircissement. D'aprés 
ce que Théodore dit dans le cours de sa lettre, on 
peut conjecturer qu'Ephore était quelqué éorivain 
(soit en prose, soit plutót en vers), dont il atten- 
dait avec impatience une nouvellé composition. 
Toutefois il est possible d'interpréter le tout de 
l'attente d'une simple lettre de la part d'Éphore. 


Palearini. » Je suis certain qu'il 4 été publié su 
moins deux volumes de ce recueil ; mais fe n'ai 
pu encore me procurer la connaissance que du 
premier, qui, seul], se trouve à la. bibfiotbéque Na- 
tionale. Du reste, j'ignoresi le P. Lazeri ean a donné 


davantage. 


Ce que je dirai dans les articles qui vont suivre, 
suflira pour miettreles lecteurs à portée d'a 
cier le iravail du P. Lazeri, relativement à ce 
qoi afailt imprimer des opuscules de Théodore 

rodrome, 


* Praecedentes stticoli tredecim dé seriptianculis quibusdam snonymis agunt que ad Theodorum nostrum non spe- 
etant, llic Prodromi! ofüsculotum analysin tantum cum titulis exbibemus, eadem opuscula in unum fsspiculum col- 
Jecta infra edituri, iis tamen exceptis quae id 1nss. adhuc latent, vel quæ propter argumentum profanum omittere 


debuimus. Ebrr. Pare 














1091 
- ARTICLE XVL 
Moree»u contena au fol. 97, verso, tin. 19, n. ITI de 

-lindex grec.] — 


Remerciements de Théodore Prodrome, à Alezis Arís- 
(ne, nomophylax, protecdice εί orphanotrophé. — 
oU αὐτοῦ. Ἑὖχα p νομοφύλαχί, πρωτεχ- 

T δίχῳ, xal —e— κνρῷ —— "Api- 
ete c 
Le P. Lazerl a marqué (1) ceite piéce parmi 

celles qué contient ün manuscrit du collóge Romain, 

mais il πό l'a polnt publiée. | 

Dans cet écrit, Théodore témoigne à Alexis Aris- 
téne combien il est reconnaissant des louanges que 
ce magistrat lui avalt données dáns une  piéce que 
celui-ci avait composée. 


La lettre de Théodore, ou plutót cette espéce de B 


panégyrique, carla lettre en est un, peut servir à 
Bxer enün le temps oà Alexis Aristéne florissait. 
Nous avons de cet auteur des scolies sur le Corps 
des canons, leaquelles ont été imprimées plus d'une 
fois. De trés savants hommes ont fait grande at- 
lention à ces scolies, et s'en sont servis avec avan- 
fage pour constater bien des points esseuliels οἱ 
intéressants du droit canonique. Mais ni Antoine 
Augustin, ni Leo Allatius, qui les ont souvent ci- 
tées, ni Guillaume Voélle, qui, conjointement avec 
Christophe Justell, en a donné la premiére édition 
vers l'aunée 1661, ni Béverége, qui eh. 1672, les 
reproduisit dana là Pandec!e canonum, n'ont su 
déterminer le temps précis oà l'auteur les avait ré- 
digées. Cavól'a rapporté à l'ammée 1166. Pour 
juger de V'utilitó dont la. piéce de Théodore peut 
ὃμο à cet ógard, il suffit de jeter les yeux. sur. les 
différents passages dans lesquels Leo Allatius 4 
parlé des écrits d'Alexis Áristéàne, et 48 comparer 
ensuite les différenis articles de la Bibliotheca Greca 
de Fabricius, oà il est question de ces mémes écrits. 


Cet Alexit Arístene, sous le iàgne d'Alexsis Con» 
néne, ef sous celui de Jean Comnéue, eut le triple 
ewploi dé nomophylaz, de protecdice, d'orphano- 
irophe. Ces emplois dtàient considérables. 

On trouve souvent le nomophylax [ou gardien des 
lois] cité psrmi les officiers de l'église de Constanii- 
pople.Yraisemblablement son emploi avait beaucoup 


OPERUM RECENSIO 
Α temps de la translation du siége de l'Empire dans 


1092 


ceite ville ; car des auteurs assez anciens en par- 

lent fréquemment. D'aprés ce qu'ils eo - disent, on. 
pourrait croire que cet office était tout. à la fois 

eivil et eeclésiastique. 

Quaut aa. protecdiee, on sait que dans l'acnini- 
tration civile de l'empire d'Orient, il y avait des 
magistrats nommés ΄Εκδιχοι τῶν πόλεών, chargés 
de défendre les intéréts de chaque cité, de chaque 
commune, et de leur servir d'avocats. Mais indé- 
pendamment de cette magistrature civile, il y avait 
des emplois semblables dans l'administration ecclé- 
siastique, On wouve des ecdices dans la plupart 
des Eglises de lOrient, surtout dans l'église de 
Sainte Sophie de Constantinople, oü ily en avait 
un assez grand nombre, que l'empereur Héraclius 
réduisit à dix. C'était le chef de oette espéce de 
eollége qui porteitle titre de protecdice, Du Cange 
a rapporté plusieurs passages de différénts ou- 
vrages grecs, soit publiés, soit anecdotes, οὗ les 
fonctions de proteedice sont déterminées. L'historien: 
George Pachyméres (4) nous apptend lui-méme qu'il 
avait été revétu de la dignité de. protecdice. Elle 
n'avait été d'abord qu'une dea dignités secondaires : 
mais le patriarche Xiphilin (Jean Vill, qui slégeá 
depuis le {3 janvier 1064 jusqu'aá 11 apti 1075) 
la mit au rang des premiéres, et de celles qui étaient 
désignées par l'épithéte de t&oxaxuxoluv. Ce.chan- 
gement eut lieu sous le régne de Michel Duces 
(surnommé Parapinace, qui régna de 1071 à 1078); 
mais la chose ne laissa point de souffrir quelque 
difliculté. Cet officier était le protecteur té de tous 
ceux qui avaient recoürs à l'asile de l'église, et il 
connaissalt de leurs crimes, ainsi que de léur droit 
à l'imnunité. l1 tenait son tribunal dans la partie 
que lon appelait le proscenium de l'eglise, εἰ ce 
tribunal s'appelait le protecdiceon ; quelquefois on 
disait simplement l'ecdiceon. 

Lelitre seul de l'Orphanolrophe apprend que 
l'officier qui le portait, était chergé de veiller à 
l'entretien des orphelins. La charge d'orphano- 
trophe fut une des grandes charges dela cour. 
Codin en parle, et en décrit le .costume, bien que, 
de son temps, l'office d'orphanotrephe en titre 


de rapport avec celui des. offitiers qui, chez les D n'existàt plus. On peut voir chez Du Cange et le P. 


Athéniens, portaientle méme titre, οἱ qui, au rap- 
port. de'Cicéron (3), comme aussi de Columelle (3), 
observalent la conduite des citoyeus, les rappe- 
laient à l'exécution des lois, et en tout teillaient à ce 
que les lois fussent observées. Il faut que cet office 
en titre ait existó dans l'Eglise de Conslantiuople 
de irés-bonne heure, εἰ peut-étre dés les prewiers 


(1).« Codex bibliothecz: nostre, qui epistolas 
(dnas hic prelo sübjicimus) continet, est chartaceus, 
n ità dutiqua scriptura, imo recentioris, sed 
be plerumque ; et. preter epistolss, alia η 
sm contíne! ejusdem, quz hic commemorabinus, 
óthissis ii$ quae vel jai sunt edita, vel Fabricius re- 
censet, Εὐχαριστήριος τῷ νομοφύλαχι, πρωτεχβίκῳ, 
καὶ ὀρφανοτρόφῳ, κυρῷ ᾿Αλεξίῳ τῷ Αριστηνφ. 


Banduri, les différentes modifications que cette 
ebarge recut en divers lemps ; et pour avoit una 
idée juste de l'importance dont elle était sous le 
rügne d'Aleiis Comuéne, il suffit de lire ce que M. 
Le Beau rapporte sous l'année 1117. Mais conime 
l'auteur de l'inestimeble Histoiré dw Bas-Empire, 
vu la nature de son ouvrage, n'a dà ni pw parler de 


Gratiarum actio nomophylaci, prolecdico et or- 
phanoiropho, dominp Alexio Aristeno. Prima verba 
Sunt: Εἶτα *0aY000L... . . . » (Conf. P. Lazer. 
loc. ei. p. 4, Prolegomenor, in Epistolas Theodori 
Ptodroni.) 

(3) De leg. lib. in, c. 20, 8 46. 

ὅ) Πο. si. — | 

&) Lib. :, cap. 1. 





1023 THEODOR! PRODROMÍ 104 
cet objet qu en. général, nous donneronms ailleurs Α que Théodore parait avofr fait de Phidlas un peia- 


d'autres détails. 

En lisant cette piéce on voit qu'Alexis Aristéne, 
déjà pourvu du triple emploi de nomopbylsex, de 
protecdice εἰ d'orphanotrophe, avait eu quelque 
occasion de faire publiquement et en ehaíre, l'é- 
loge de notre auteur, Théodore, singuliérement 
flatié d'avoir été loué par ua. homme de cette. im- 


pertance, lui en témoigne sa reconnaissance - 


avec la plus grande effusion 'de 06905. Oa ne 
saurait nier que la piéce soit écrite élégam- 
ment. Oa ne peut méme foire un crime à l'écrivain 
d'avoir vanté presque à l'excés le mérite et les 
qualités de son héros. Ce en quoi il. nous semble 
inexcusable, est d'avoir cru que pour le relever 
davantage, il devait parler de soi, non pas seule- 
ment avec trop. d'humiBté, mais avec une sorte. de 
bassesse. Presque su commencement de son dis- 
cours, il suppose possible qu'on le traite babituelle- 
ent mal, et méme indignement. 

On remarquera, aun premier paragraphe, un trait 
relatif à Timon le Jeune et à Speusippe: je ne me 
rappelle pas l'avoir lu ailleurs. Ce que Je crois 
certain, c'est que ce trait ne se rencontre point chez 
Diogéne de Laérte (1). Je crois aussi que Ménage, 
Stanley et Brucker n'en font aucune mention. 


ARTICLE XVII. 


(Morceau contenu au fol. 29, verso, (i. 19, n. fV de 
l'index grec.) 


Leitre de Théodore Prodrome à Etienne Mélis, logo- C 


tite. 

Ἐπιστολὴ τῷ λογοδέτῃ χυρῷ Στεράνῳ τῷ Μέλητι. 

Le personuage auquel s'adresse cette lettre, pa- 
ralt avoir porté le nom d'Eiienne, et. avoir rempli 
le poste de grand-logothéte, Théodore ici rend grá- 
ces à Etienne de 1a lettre que celui-ci lui avait 
écrite : il en loue beaucoup le style, la. forme et 
le fond ; il táche d'engager le grand-logothàte à 
en écrire souvent de semblables. A en juger par 
quelques expressions de Théodore, la lettre. d'E- 
tienne roulaitsur quelquesujet de morale, ou de con- 
duite, non simplementsur des affsires particuliéres. 

Cette. piéce est imprimée dans le Miscellaneo- 
vum ex mss. libris bibliothecm Collegii Romani So- 
cielutis Jesu, Roma, 1754, tom. /, pag. 22, n. 41. 
Le. Lazeri y 4 joint, comme à toutes les autres 
lettres de Théodore qu'il publiait, une version la« 
tine et une version italienne. Il a également ajouté 
un petit nombre de notes fort courtes et de peu 
d'importance, tant sur les variantes qui se rencon- 
traient dans ses manuscrits, que, parfois, sur quel- 
ques difficultés qui lui semblaient résulter de l'é- 
noucé de Théodore. [ci, par exemple, il a observé 


Qi In Zenon. lib. vn, $ 23, N 918. 
(3) Voyez ci-dessos l'article XVI. 
(3) Vid. Miscellaneorum ex mss. libris bibliothece 
Collegii Romani Socielatis Jesu, t. 1, edit, ann. 
754, pag. 58, n. 11. 

(4) Voici le titre de la version italienne du P. 


tre: Οὐχ οὕτω Μύρων ἐχαλιοτύπει * o0y οὕτω. Φοι- 
δίας ἔγραφεν χ.τ.λ. Sur ηαοῖ le P. Lazeri dit : 
ε Mirum est nostrum Phidiam pictorem facere, cum 
πλάστης vocetur a Plotareho in. Pericle, et opera 
qux» Pausanias aliique Phidiz memorant, stator 
sint. De Phidia, Abb. Gedoyn, (om. XIII, Mém. 
de litt. de l'Acad. des inscr. » 

J'aurai oceasion de parler plus au long d'Etienne 
Mélàs, logothéte, lorsque je rendrai compte d'an 
autre morceau plus considérable que Théodore lui 
avait pareillement adressé. 


ARTÍCLE X VIII. 


[Morceaux contenus au fol. 50, recto, lin. 9,0. Y da 
l'index grec.] 


B Vers héroiques : Sur le crucifiement de Jésus-Christ. 


Ces deux piéces ae se trouveut. point dans le 
Recueil imprimé soit à Bale en 1556, soit à Az 
gers en 16022. 


ARTICLE XIX. 


[Moreesu contenu au (ol. 50, recto, lin. 15, n. Vlde 
l'iadex grec.) 


Lettre de Théodoro Prodrome à l'Orphanotrophe et 
nomophylax (3). 

Cette lettre, ainsi que les deux suivantes, sont 
Imprimées dans le recueil publié par le P. Lzeri (5); 
mais plusieurs considérations m'ont fait penser que 
je ferais bien de les reproduire ici. 

4* Le texte, dans l'édition du P. Lazeri, est sou- 
vent fautif: le manuscrit du Vatican m'a mis & 
portée de restituer, en beaucoup. d'endroits, la vé- 


 ritable lecou. Indépendamment de cet avantage, 


spécialement relatif aux trois piéces dont il s'agit 
ici, il est important de constater le degré de con- 
flance que notre manuscrit peut mériter. 

3ο Le sujet de ces trois lettres me paratt curieux. 
Théodore y parle d'une inaladie extraordinaire 
qu'il venait d'éprouver, et dont les effets avaient 
όιό terribles. Lui-méie ne savait point la déflnit 
exactement, Les médecins de Constantinople n'en 
avaient connu ni l'espéce, ni méme le genre. ll la 
nomme λοίµωξιν. Le P. Lazeri, soit dans sa ver- 
sion latine, soit dans sa version italienne, a cro 
devolr interpréter ce mot comme s'il signifisit une 
faim dévorante, une faim canine (4). Cette id'e de 
sa part.m'étouna au dernier point (a); je eroi 
qu'il s'est. trompé, Tl me semble évident qu'il s's- 
git. ici d'une maladie inflammatoire, laquelle avait 
produit l'éruption violente d'un grand nombre de 
boutons ou de pustulcs virulentes, dont l'ouverture 
ne s'était point faite sans répandre une odeur, non- 
seulement fétide, mais contagieuse. Ces pustules, 
en se desséclhant, étalent devenues farineuses. et 


Lazeri : Del medesimo, all' orfanotrefe e κο ' 
— la malattia da cni à iravagliato di perond 
ame. 

Le (tre de la version latine est «. Ejusdem, ds 
vexante eum canina (ame, orphanotropho €i meme- 
phylaci. 


(4) Allatos etiam ín notitia supra, col. 1007, lin. 4, Canina fame. Eorr. 














1025 


OPERUM RECENSIO, 


L4 


1030 


le malade avait absolameni perdu ses cheveux (1). A lui-máme ne connaissait les ouvrages de Galien 


Autres observations : ó'aprés le récit de Théodore 
la waladie ne s'était trouvée dans sa force qu'a- 
prés de fréquents vomissemenis ; durani la sup;u- 
ration il éprouvalt le plus grand malaise, ne sachaut 
quelle posture prendre, ni de quel cóté se coucher. 
D'aprés de pareils symptómes, peut-étre penchera- 
v-on à croire, comme jele crois moi-móme, que 
cette maladie était précisément la petito vérole. 
Théodore se plaint de l'ignorance des médecins de 
Constantinople, qui n'avaient vu dans une maladie 
comine celle-là qu'une fiévre double tierce. Cette 
ignorance ne présente rien qui doive faire rejeter 
1a conjecture. À parler exsciement, les médecins 
grecs m'ont Jamais connu là petite vérole. Du 
anoins, il est certain que jawais ils n'ont eu de 
4héorie marquée, ni sur les causes, ni sur les ef- 
(ets, ni sur la cure de cette maladie; et tant que, 
zelativement à une telle maladie, l'art reste daus 
«un pareil vague, on peut bien dire qu'il ne la cou- 
zat en aucune manióre, Sans doute, Rbazés, cet 
babile médecin arabe qui flori:sait vers le com- 
mencement du x* siécle, 4 dit positivcment (2) 
que Galien, dans plusieurs de ses ouvrages, inóine 
de ceux qui sont parvenus jusqu'à uous, avait 
parlé de la petite vérole et des remédes propres à 
la guérir. Mais, d'abord, d'aprés la maniére dont 


Rhazés s'exprime (ου est fondé à le croire ainsi), - 


(1) On trouvera tous ces détails dans la troisiéme 


lettre, relative à ce sujet, laquelle forme l'article C morbi secundum illos a bile 


XI. 
(4) Voyez Rbazés, de variolis et morbillis, Ara- 


bice et Latine, cum aliis nonnullis ejusdem argu-- 


tnenii ; cura. et impensis Joannis Channíng, Lon- 
dini, 1766, cap. 1, pag. 11. « llle profecto ex me- 
dicis qui. dixerit, prestantissimum Galenum nec 
váriolas memorasse, nec novisse omnino, ex iis 
est qui scripta Galeni nunquam legeruut, vel fulia 
tantum volutando per illa transiverunt. Galeuus 
etenim praescriptum exbibe! in tractatu primo, Κατὰ 
Y (vid. Galen. Περὶ συν)έσεως φαρμάκων, τῶν 
χατὰ Ὑένη, edit. Aldi, tom. 11, fol. 6, lin, 5, ubi 
leyitur : "Est, δὲ xal τοῖς ἰόνθοις τὸ qáppuaxov 
χρήσιµον), et dicit : Juvat quidem boc et illo inodo, 
et contra variolas. 

« Dicit etiany, in initio tractatus decimi quarti 
de pulsibus (vid. Galen. Περὶ προγνώσεως διὰ 
σφυγμῶν, lib. n, edit. Aldi, tom. 111, fol. 67, b, a 
linea 51 ad 45), prope primum folium ejus: Sauguis 
aliquando putrescit putrescentia. vehementi valde, 
e£ eo perventum est ab exceseu inflammationis ejus, 
wt uratur cutis, et eveniant in illa variule etau- 
thrax excorians, adeo ut ab illis erodatur. Et di- 
cit, in nono usu partium : Partes redundantes ali- 
snebtorum, quotquot iw sanguinem non conver- 
tuntur, sed reisauent in membris, putrescunt et in 
inolem .eciescunt. in progressu temporis; adeo ut 
1sndem generetur antbrax et variola, et. ipnflam- 
nrationes proserpentes.. ( Conf. Galen. Περὶ χρείας 
τῶν bv ἀνθρώπου σώματι µρρίω», lb. ix, edit, 
Aldi, tom. 1, fol. 53, lin. 35: Τὰ 66 που xat σήπε- 
$46 τῷ ταυτὶ τὰ συνεστῶτα παριττώµατα, 
xa οὑτώ δριμύτερά τς καὶ θερµότερα, φλεγμονὰς 
xal ἐρυσιπέλατα, καὶ ἕρχητας, xai ἄνθραχας καὶ 
πανρετοὺς, xal µνρίων ἄλλων ὄχλον ἀποτίχτει νοση- 


των. . 
« Et dicit, in quarto ad Timzum : Antiqui porro 
nomen φλεγμσνὴ dederunt omni. rei in. qua calor 


que par les versions arabes. Eosuite, les passages 
qu'il allégue, ne prouvent point démonstrativement 
que Galien ai!, eu effet, prétendu parler d'une pe» 
ite vérole proprement dite. De plus, Rhazés lui- 
méme est le premier à convenir que Galien n'avait. 
point donné de régle particuliére et süre pour la 
cure de cette maladie, el n'en avait point expliqué 
la cause : « Peut-é:re (3joute Rhazés) l'avait-il fait 
dans quelques-uns de ses ouvrages ^ qui, n'ayant 
point encore été traduits en arabe, ne me sont point 
connus. Mais, à cet égard, j'ai interrogé curieuse- 
ment lous les médecins qui entendent le syriaque 
δι le grec, et il n'en est aucun qui ait trouvé chez 
Galien quelque close de plus, Àu contraire, la plu- 


B part d'entre eux. u'avajent point méme remarqué 


les passages qui me prouvent que Galien avait 
connu la petite vérole. Aius!, de mon cóté, je reste 
sufpris de ce que ce grand homme a négligó à ce 
point de parler d'uve nialadie si fréquente, si difli- 
cile à traiter, lni qui a été si soigneux dans la rc» 
cherche de la cause des maladies, et du moyen de 
les guérr. » Α ce qu'il me semble, l'histoire de la 
médecine ne nous apprend point que, depuis l'é- 
poque oà florissait Rhazés, aucun médecin grec, 
ni au χι" slécle, niau xn* ou au xiie, nl néue . 
encore plos tard, ait traité de |a petite vérole daus 
ses ouvrages (9). Nous avons, il est vrai, une ver- 


inflammatur; utf, e. g. anthrael et variolis : et hi 
eniti sunt. ] 

« Atqui ille qui dixerit illum (Galenum) non 
memor$sse earum curam particularem neque sutli- 
cientem, nec causam. sol. dam, profecto verum lo- 
queiur. [ία etenim nibil de hoc morlio tradidit 
preter hæcee qua memoravimus, Por Deum | sed 
lieri potest, hsec etiam illum memorasse in libris 
suis qui nondum Arabice prodierunt. Me quod at- 
tinet, ipse inquisivi jamdudum, accuratissima in- 
quisitione, interrogans (Arab. familiam linguae Sy- 
riacs et Grace) lingua Syriaca et Grzeca vteuteg 
medicos de hac re: at inter illos. ne unus quidem 
fuit, qui mihi aliquid addidit bis qua ex illo me- - 
moravi; imo plerique eorum non noverunt, quid 

er ista. voluit, quæ distincte memoravi. Ipsepro- 

Θείο de hoc miratu$ sum, et quomodo Gale:ug 
prateriverit hunc morbum, tam frequenter oboriene. 
tem, tamque cura egentem, ille qui in causis et 
cura morborum  investigandis ita fuerit assiduus. 
Recentiores quod attinet, etiamsi de curatione 
variolarum (Arab. etiamsi de cura variolarum 
res quosdam mernoraveriut sine accuratione et sine 
distinctione) aliqualis ab eis facta sit ieutio, uec 
accurata ueque distincta, nihilominus ex iis ne 
unus quidein est qui memoravit causam ejus-morni 
eflicientein, οἱ quare eveuiat, uil illum vix effugiat 
vel unus mortalium : nec tradidit species curatio- 
nis ejus in locis suis. » 

(5) Voici tout ce que dit sur ce point l'auteur 
anglais d'un ouvrage historique sur la médecine, 
qui ne m'est connu que d'aprés Ja traductiou. don- 
née tout nouvellement. ' 

« Nous devons aux Arabes l3 preiniére description 
de trois nouvelles maladies, qui sont la petite vé- 
role, la rostgeole, et la spina-ventosa ou carie des 
os. Les deux prewiéres, plus funestes à l'Europe 
que ne l'avaient été les guerres les plus sanglantes 
dont les aunales du iwwonde nous eussent conservé 
la mémoire, n'étajent connues, avant cette époque, 





1027 


THEODORI PRODROMI 


1028 


εἶσα greeque' du Traité de Rhazés, regardée par À son édition des Thérapeutiques d'Alexandre de Tral- 


quelques savants comme un ouvrage du χι’ siécle, 
Elle a ét publiée par l'habile médecin Jacques 
Goupil, sous le titre suivant, PAZII TOY ΘΑΥ- 
MAEZTOY IATPOY Aóyoc περὶ .οιμικῆς, 88544m- 
φισθεὶς ἀπὸ τῆς Σύρων GiaAéxtov πρὸς τὴν ἡμε- 
τέραν : et elle se trouve à la suite des Thérapeuti- 
ques d'Alexandre de Tralles, dans la superbe édi- 
iion de cet auteur, sortie des presses de Robert 
Etienne, en 1548, In-fol. Environ seize ans plus 
tard, Sébastien Colin, médecin, de Fontenay (ville 
'du Poitou), tradulsit cette méme version grecque 
en francais (1) : son travail, achevé le 20 Juillet 
1564, fut dédié dans le cours de l'annee 1565, à 
Jacques de Billy, abbé de Saint-Michel-en-l'IHlerm 
(2), οἱ ne parut imprimé qu'en 1566. Sébastien 
Colin croyait que la version grecque du traité de 
Rhazés éteit d'Alexandre de Tralles. Son erreur eat 
palpable. Alexandre de Tralles florissait sous le 
tégne de Justiniea (du 1*7 aoQt 528 au 14 novembre 
566), etRhazés a composé son traité (conf. Casir. 
Bibl. Ar. 'Hisp. Esc. tom. I, p. 119, Gol. not. in Al- 
Ferg. pag. 215,) pour ai-Mansor, neveu fraternel 
du: kalife Moctafi (de l'an 902 à 908 de J. C.), et 
gouverneur de la ville de Rei. Peut-étre Sébastien 
"Colin a-1-fl cru que Jacques Goupil, ayant publié 
cette version grecque à la suite des Thérapeutiques 
d'klexendre de Tralles, devait étre censé la luf 
avoir attribuée. Mais, à moins que Jacques Goupil 
n'ait (ce que j'ignore) manifesté ailleurs cette opi- 


les, et de la version grecque du truitó de Rhasie, 
non plus que dans les notes qu il y & jointes, il ne 
dit absolument rien de semblable. Dans Ίο courg 
de a version grecqué, aueun passage ne peut ser. 
vir à faire connaftre quel en étalt. l'auteur, ni à 
quelle époque elle avait été faite ; seulement le tra- 
ducieur annonce qu'il avait trevaillé par les or- 
dres de l'empereur sous le régoe doquel il éerivait: 
AX olv. πεἰθοµαι τῷ προσεάγµαεί σου, θεύσεκτε 
καὶ ἀεισέδαστε αὑτόχρατορ, «hv παρὰ οὗ οσοφῦ 
τούτου PAZH καλλίστην καὶ τελαιοτάτην περὶ efc 
λοιμικῆς νόσου πραγµατείαν Σαραχηνικαῖς λέξεσιν 
ἐχτεθειμένην εἰς τὴν Ἑλληνίδα μεταμειφάμενοι φω- 
γην ἠνέγχαμεν τῷ χράτει σου x. τ. λ. (conf. edit, 


B Jac. Goup. p. 245). D'aprés ce passsge, Pabrieies 


(conf. Fabric. Bibl. gr. lib. V1, c. V11, $18, 
XII, pag. 699) a pensé que lempereur- dont il y 
était question devait étre Constantin X Ducas (qui 
régna du 25 décembre 1059, su mois de mai 1067). 
Je ne vois aucun motif d'adopter ee sentimenti, si 
ce n'est qu'on veuille se porsusder que 1a version 
grecque a dà suivre de prés la composition arabe 
du traité. Mais (je ne le dissimule point), loin que 
co motif me paraisse avoir aucune force, Je pen- 
cherais plutót à croire que, au contraire, 1l s dó 
S'écouler un temps considérable avaut qu'un éerit 


. composé en arabe par Rbszés pàt &tre fort ré: 


pandu, et inspirer, à Constantinople, le désir de 
le veir traduit en grec. Toutefois je sens mol màne 


nion, on ne doit point la Jui supposer ; ear, dans C que, avant d'embrasser fortement cette dernié*t 


daos aucune parjie du globe fréquentée par les 
Européóeus: du moins on n'en trouve des traces 
dans aucun. médecin, poéte, historien grec ou ro- 
main. Ces deux poisons nous furent apportés, dit- 
on, des déseris de l'Arsbie, par les seciateurs de 
Mahomet, C'est en Egypie, et sous le régne d'Omar 
successeur de Mahomet, que Jetrouve les plug 
anciens vestiges de la petite vérole: car c'est à 
peu prés à cette époque qu'Aaron écrivait sur cette 
maladie an rapport de Rhaués. Les mshométans 
répaodirent bientót le venin variolique dans la 
Syrie, l'Egypte, la. Perse, l'Éspagne, et partout οὗ 
Ws poriérent leurs armes victorieuses, Plusieurs 
$jécles aprés, les croisades acheyérent d'en infec- 
ler toute. l'Europe, oü depuis ce temps ces deux 
pialadieg ont fait des ravages incroyables. » | 
Voyez VEsquisse d'une histoire de la médecine 
οἱ de la chirurgie, depuis leur commencement 
jusqu'à nos jours, ainsi que leurg principaux au- 
teprs, progrés, imperfectious et erreurs, Traduite 
de l'anglais de M. W. Black, M. D., par Coray, 
chap. V, pag. 109. 
(t) Voici le titre de cet ouvrage : Traité de la 
peste, et de sa guérison, premiérement écyit en lan- 
gue syriaque, par lhazés, médecin adrmiralde, in- 


terpréié en. grec par Alexandre Tralliag, et. nog- 


vellemeut traduít de.grec eu francsis par M. Sé. 
bastien Colin, médecin à Foptena 
épito 6 contenant les causes, remedes et préser- 
vatifs de Ja peste, compose par ledit Colin. — Aussi 
yne brjéve eipositioo de certains mots rencontres 
en tradnisant éet auteur, laquelle a semblé éire 
Déce5sóiré pouf avoir pius ſocile infelligence de 
tette traductión — Avec un traité contenant le 
tfÉégune et facon de vivre, utile aux amateurs de 


. -- l'lus, un 


leur santé, composé par ledit Colin... . A, Pei 
Hers, par Engilbert de Maraet, 1566, in-8^, Bi- 
bliot. nat. 3570 T. » A la. (in du traité dq Rhæa- 
zés, 00 lit : « Fin d'un traité de la peste ; premié- 
remeyt en langue syriaque, par Rbhazés : seooadc- 
ment en grec, par Alexandre Trallian, traduit on 
francais, par astien Colin, mélecin, le viagtié- 
me juillet mil einq cent soixante-qualre. » 

L'auteur de la. traduction moderne dn . traité de 
Rhaès, non-seulement n'a pas connu la version 
de S. Colin, mais e$t tombé ea d'eiranges er- 
feurs, lórsqu'il s parlé de la vereion grecque, et 
de Rhazés |ni-méme (conf. Hist de la petite wirole 
par M. J. J. Paulet, t. 1] fart. 41, 1168). 

(2) « XXY. Jacobus de Bi ly, inter Musas ede- 
catus, et. Grzce maxime doctus, Gregorium Na- 
Zianzenum, Joannem Damascenum, ete., est iater· 
pretatas, Favit autem ejus studiis Joannes ſra- 
ter natu rmeajor, qui in ipsius gratiam sbbalias 
quibus petiebatur abdicavii. 

, t Abbas erat S. Michaelis ju Eremo et B. Ms- 
rie de Castellariis in Rhea insula, anno 1566, quo, 
die 5 Maii, innovavit statuta Bertrandi de M 
shbatis. (Nous voyons, par l'Epitre dédicatoire 
Sébastien Colip, que Jacques de Billy avait déjà 
remplacé son (írére dans le régime abbatia, a» 
plus tard dés l'année 1565.) 

. * Vixit usque ad anaoum 13581, quo Parisüs ε 
vivis excessit, die 25 Decembris ; sepultusque est 
sd S. Severini fanum, in choro, ubi visitur ejus 
sepuloram cum epitsphio. Ejus elogium habemus 
lib, 111, Elog. Scevolz Sammarthani. 

*« lpso regente destructum esi monasterium a 
Petro Villates, demiao deChampagoe.» Gall. Christ. 


nov. tom, 1, col. 1424, C. E. 


1029 


OPERUM RECENSIO, 


1030 


1969, U convieudrait dese livrer à un mür exa- Α dits, que ceux qui, publiés ep latin, sont restés. 


men; ear je n'ignore point que, précisément dans 
les 3:* ϱἱ ΧΙΙ siécles, à plusieurs reprises, l'his- 
foire nous montre la cour de Constautinople trés- 
 empressée d'attirer à son service des médecins 
arahes, tant alors ils avaient de réputation au- 
dessus des médecins grecs. Quoi qu'il en soit, on 
peut toujours dire que rien ne parait. fonder bien 


solidefbent l'opinion de Fabricius, concernant l'é- : 


 poque, assez précise, à laquelle ce savant homme 
voulait rapporter la version grecque du traité de 
Hhazés. La Bibliothéque Nationale offre quatre ex - 
emplaires manuscrits (2200, 2201, 2202, 2208, in 
fol.) de cette. version, mais tous assez modernes ; 
aucun des quatre (au moins je le crois ainsi) ne 
saurail étre regardé comme pouvant remonter plus 
baut que la derniére moitié du xv* siécle, ni méme, 
peut-étre, coinime étant décidément(. antérieur. à 
4450. Dans trois de ces manuscrits (2200, 92301, 
9202), la version reste partout anonyme. Daos le 
quatriéme (2228),elleestattribuée à Actuarius: Περὶ 
λοιμικῆς τοῦ "Pact ἑρμηνεία Ακτυαρίου. Il faut 
l'observer, ce titre u'est point du méme caractére 
que la piéce elle-méme: éyidemment il est. d'une 
main beaucoup plus moderne. Toutefois, c'est 
peut-étre uniquement sur cet ónoncó que s'ap- 
"puie l'opinion de ceux. qui attribueut. la version 
. grecque du traité. de Kliazés au. eélébre médecia 
Jean Jl'Acwaire [Actuarius]. Mais cette opinion, 


jusqu'à présent anecdotes pour le texte grec. κα αἱ 
méme iranscrit une bonne partie de ceux qui sont 
dans le dernier cas, et je ne 1arderai pas à en 
donner une notice ; mais je ne me rappelle point 
y avoir rien vu qui eüt rapport à la petite vé- 
role. | 

Au surplus, la lettre de Théodore, entre plusieurs 
passages dignes de quelque attention, en présente 
un Qui parafira peut-étre fort remarquable : c'est 
c lai oà Théodore semble dire que 1a maladie dont 
j| avait été frappé, οἱ qui me paraft (a) avoir été 
celle que nous appelous spécialement la petite vérole, 


6ait communément appelée eulogie; ei on verra 


combien le P. Lazeri a été loin de rien comprendrc à 
ce passage. Sans doute, le terme grec εὐλογία, pris 
dans la signiflcation d'une maladie pestileniielle, est 
connu. I est vrai que les Lexiques les plus importauts, 
tels que ceux qui portent les noms d'Hésychius, de 
Suidas, de Photius, ne le présentent point ; mais il ne 
faut poiut s'en étonner, pujsqug le terme εὐλογία, 
dans une psreille acception, appartient aux bas si$- 
cles. La version grecque du Treité de Rhazés nous 
fournit, à cet égard, un témoignage précis (conf, 
edit. Jac. Goup. c. ΠΠ, p. 246) ; Τὰ δὲ ἰσχχὰ σώ- 
pata, τὰ χολώδη xal ξηρά καὶ θερμὰ,, ἀπιτήδειά. 
εἰσι πρὸς την EYAOTIAN * EYAOTIAN δ' ὠνόμασαν 
οἱ παλαιοὶ τὸ £v. εἶδος, τὸ µοχθηρότερον τῶν δύο, 
καθὰ χαὶ παρὰ πολλῶν οὕτως ὀνομάζεσθαι ταύτον 


füót-elle inébranlablement fondée, ne contredirait ϱ ἀχρύω. Ἐν γὰρ ταῖς Ἑλλην:χαῖς διαλέξεσι χλῆσις 


en ancune maniére ce que j'ai dit iei tonchantl'i- 
gnorance. dans laquelle les médecins grecs me pa- 
raissent étre restés jusque dans le Σι" sióele, οἱ 
peut-àtre encore plus tard, eur tout ce qui tient à 
l'esseuce, aux. signes caractéristiques et. à la cure 
de la petite vérole. Jean l'Actusire florissait sous 
le régne d'Andronic Il Paleologue (c'est à-dire du 
44 décembre 1282 au 34 mai 1528). Mal à propos 
98 4 voulu quelquefois le fairc.vivre dés la (in du xr* 
siécle; j'aurai ailleurs l'occasion de ſixer irrévocable 

ment ce point de chronolagie, demeuré jusqu'à 
cette. heure dans le vague, et qui ne laisse pas d'é- 
we important pour l'histoire de la médecine. lei, 
je me contente d'ajouter qu'il est peut-étre permis 
de douter, et trés-fort, si en effet ]a version grgo- 
que du irai de Rhazés a éié l'ouvrage de Jean 
l'Aetuaire. Je dis ylus ; fallüt-il en convenir, je ne 
sais si Je ne me permettrais pas encore d'afliriner 
que Jean l'Actuaire, tout en traduisant Rbazés, 
n'à nullement reconnm l'espéce de inaladie que 
nous nomimons /a petitevérole. (uaut aux autres 
erits de ee médecin grec, j'ai été dans le cas deles 
examiner tous, tant ceux qui sont absolument iné- 


ταύτης οὐχ εὕρηται. Ὁ δὲ σοφὰς οὗτος àvhp τῇ ἰδίφ 
διαλέκιῳ ΧΑΣΠΕ ὠνόμασε * δηλοῖ δὲ d λέξις τὸ 
κατ) αὐτό. Οἶμαι δὲ ὅτι χατ’ αὐτὴν τὴν ΛΟΙΜΙΚΗΝ 
ὁ λόγος βούλεται. El δὲ χαὶ διαφέρουσι ἀλλίλωγ ἐν 
ταῖς διαθέἐσεσιν, ἀλλ᾽ οὖν καὶ κοινότητα ἔχουσι, xai 
οὐδὲν ἀπειχός. Ce que Sébastien: Collin a reudu de 
14 manjére suivente (chap. 11 : Des corps sujets àlla 
peste) : « Les corps gréles et a ténués, colériques, 
secs et chauds, sont sujets à une pestilence atroce 
et sévére, laquelje les anciens ont nommée eulesgie, 
pour ce qu'enlre les deux espéces de pestilence elle. 
est la plus dangereuse, et est nommée eulogia, comnæ 
si tw disais: Digne d'étre observée, aiusi que j'ai en- 
teudu de plusieurs qu'elle est ainsi nommée: car 


D tel nom ne se trouve pojut entre les dictions grec- 


ques. Mais ce sage personnage (Rhazés) la nomme 
en sa langue chaspe. Pour ce 'estime qu'en telle 
pestience $oit begoin d'une graule coasidér 4ion 
et raison. » Naturellement Meursius cüt dà con- 
naftre cette acception donuée par les Grecs du Bas- 
Empire au 1erme εὐλογία. Toutefois i] ne l'a poin 
recueillie, Simon Portius v avait fait attention 
(conf, Simonis Portii Dictionar. Graco-vwelgare, 


a) Theilli cobjecturam confirmat Villoisonus in epistola ad, ipsum Theilium data : « Vous avez bien raison de dire 
αυευλογία. et au pluriel $ εὐλογίαις (en grec moderne), veut dire (a petite vérole. Les Grecs, aujourd'hui, n'ont 


d'antre Lerme pout 
Jitéràlement béuite. 


r exprimer cette maladie, Les Turcs l'appellent de móme mottbarak, ce qui, en arabe, veut. dire 
o grec moderne, la forme du pluriel -des nonis eu «a, est ταις, $ εὐλογίαις. Atusi Sjmon Por- 


tius 3 raison. Si vous en aviez besoin, je vous cbercherais et ru'engagerajs à vous trouver up passage de 1a Byzan- 
tine, φὺ il est parlé d'une princes,e grecque du Bas-Empire défgurée par (a pelile vérole Le P. Lszeré s'est 


trompé, et vous avez parfaitement raison. 
διά uw 


l'hóodore Prodrome fait allusion à ce uom d λοτία, lorsqu'il d: "Hv 
dgitov πάντως ἘΓΛΟΓωνυμεῖν εἰώθέσαν άνθρωποι.» Vide. Notices des mss. tom, VH, 


partie n, pag. 36. 





1031 THEODORI PRODROMI 1033 
Greco-litterale, εἰ Latinum, edit. Paris, 1625, in-l* A quée (5) comme existante dans le roa&nuscrít du col: 


p. 72); mais le lexicographe semble avoir trouvé 
ch ce sens le terme εὐλογίαις, uon le terme Εὐλοχία, 
puisqu'il dit seulement : 

EYAOTIA. [orf Εὐλογία, Εὐηγορία. Benedictio. 

H ΕΥΛυΓΙΑΙΣ. Αἱ ἀχναὶ, Εφήνιδες, Ἴονθος. Vari. 
Le livre fourmillant de fautes typographiques, on re 
peut rien conclure de cette lecon, Simon Portius, 
comme on voit, ne cite point ses autorités. Du 
Cange (Gloss. med, et inf. Grac. col. 448) n'en 
allégue point d'autre que celle de Portüius lni- 
méme, et celle de la versiou grecque de Rhazés, 
dont i] rapporte le passage cité ci-dessus ; de là, 
peut-étre, nous devons inférer qu'il n'avait reneon- 
tré ce terme nulle part ailleurs, Conséquenment, 
on pourrait croire que la lettre de Théodore Pro- 
drome devient pour nous l'exemple le plus ancien 
du mot εὐλογία, pris dans l'aceeption dont il est ici 
question, 


. ARTICLE XX. 


[Morcesu contenu au folio 51, verso, lin. 17, n. VII de 
l'index grec.] 


Seconde leitre de Théodore. Prodrome à l'orphano- 
tropke et nomophylax, eur ia. maladie aiqué dont 
il était à peine délivré (1). 

ARTICLE XXI. 


[Morceau contenu au fol. 51, verso, lin, 10, n. YIII de 
l'index grec.] 


Leure de Théodore Prodrome au prélat métroyoli- 


lége romain ; mais il ne l'a point publiée. Je la eroig 
intéressante à plusieurs égards. Théodore y a ré- 
pandu beaucoup d'érudition; ll y montre une grande 
counaissance des auteurs anciens, et de ce que, 
dans son siécle, dans sa religion et son état, oa 
appelait la litiératuré profane; de plus, c'est avee 
gráce qu'il y fait un fréquent emploi des Lettres sain 
tes. On le voit ici rappeler une foule de traits his» 
toriques : peut-étre n'y en a-t-il aucun qui seil 
totalement inconnu απ littérateur profondément 
versé dans l'étude de la langue grecque, 6t dont la 
mémoire ne laisse rien échapper de ce qu'il a Id 
une fois ; mais plusieurs paraftront neufs à un assez 
grand nombre de lecteurs, méme des plus instruits. 


B Ce ne sera. peut-étre point sans quelque peine, da 


moins sans quelques reclierches, qu'ils reirocteroat 
fa source oà Théodore doit avoir puisé, d'abord on 
distique relatif à uo certain Démophile qui, dé- 
pourvu de toute espéce de talent, s'était mis à faire 
l'éloge des chants d'Orphée, et ensuite tout ce qu'il 
dit sar l'origine de diverses sciences ou counait« 
sauces. On aimera également à τοῖς quelle traditios 
il suivait relativement à la succession des opinione 
philosophiques. 


Pour exemple des orstemrs ou rhéteurs que de 
βου temps les princes de la race des Comnénes, 
sous l'empire desquels il a vécu et fleuri, parureat 
estimer et favoriser le plus, il cite Lizix de Bysanee, 
dont l'élocution, pleiue d'ailleurs des gráces aui- 


lain de Trébizonde (2). 1l remercie le prélat des C ques, était un peu. défigurée par un défaut de pre- 


présents qu'il en. avait regus, εί lui rend compte 
dn effets de la maladie aigué dent il était à peine 
délicré. 


ARTICLE XXII. 


[Morceau contenu au fol. 55, recto, lin. 7, n. IX de 
l'index grec. 


Eloge de l'éloquence, ou (your mieuz exprimer le sens 
du terme grec), de l'élocution de l'orphanotrophe 
et nomophylaxz Alexis Aristéne; par Théodore 
Prodrome. 


Le P. Lazeri a conuu cette piéce, ei l'a indi- 


(4) Conf. Miscellaneorum ex mse. libris biblio- 
thec x Cellegii Romani Societatis Jesu, t. {, ed. 1754, 
P. 64, u. X11. 

(2) V. ibid., p. 40, n. X. 

On trouve peu ue Cbose sur les prélats qui pu. 
rent occuper le siége métropolitain de Trébizonde 
à l'époque oà Tuéogore Prodroi:e florissait. 

« VII. CowsraNTINUSs. Uuabos synodis Alexii pa- 
triarcha, quæ habitze sunt anno mundi 6586, inense 
Novembri et Januario, ind. XII (seu Christi 1025 et 
1024), aderat Constantinus Trapexzuntis metropolita, 
Κωνσταντίνου Τραπεζοῦντος. Jur. Greco-IHom. 1.1V, 
pag. 25U. 

1 Vlil. Lo. lili infauste &yuodo a qua Michaele 
atriarcha præside (1045-1059) , Leous PP. ΙΧ 
egat.s anathema dictuur est, aderat cuim paucis 

alus Leo Trapezuntis, Λέοντος Τραπεζοῦντος. Allat. 
Dissert. 14. «4 libr, Eccles. Grac. 

« IX" Anno Christi 1157, habita Constantino- 

poli syuodus est, propter Soterichum Panteugenuim, 


nonciation que les Grecs appelaient φέλλισμα, «t 
que nous D'avons peuLétre pas encore pu nous 
définir bien nettement. Ce personnoge, à ce qu'il 
me semhle, nous a été jusqu'à ceue heure tolale- 
ment inconnu, Deux lettres que Théodore lui adresse 
et que le P. Lazeri a déjà publiées, mais non 8415 
incorrection, peuveut donner une idée peu avanta» 
geuse de Lizix, quant aux qualités du cour, εἰ 
surtoat quant. à la yincérité et à la constance de sou 
amour pour les lettres; mais quant à la culture de 
l'esprit οἱ à la réputation d'éloquence, d'apiés ce 


D Antiochis patriarcham. electum, qui Cliristom slbi 


uti Deo sacrificium obiulisse negaret, Aderat eum 
metropolitis aliis Michael Trapezuntius, ut discitur 
ex Thessuro Nicete Choniat»e Greco, qui mapu 
exaratus amplo volumine exstat in bibliotheca rcgia 
(hodie 1254), olim vero fuit Ci. Stephani Batuzii. 

« Hunc oscitantius Leo Allatius oumisit, in Vindi- 
ciis synodi Ephesin:e, pag. 584 οι 585, ubi eliorum 
qui couvenerant singula nomina recitat. 

« X. MiciragL. Auno Christi 1166, babita synodus 
est, Luca Chrysoberge patriarcha preside, propier 
Alamaonos qui Constantinopoli agebant; quos 
Joaunes quidam  Corcyreusis,  aiiique nonnulli 
erroris insimulabant, quod Christum humavitate 


. Patre minorem dicerent, Ὀαιωμαίυς Soanues fuit, 


assidente cum 1netropolius aliis Michaele Trape- 
zuutio.» Or. Christ. tom. l, cot. 511 et 519. 

(3) Conf. Miscellaneorum ex mss. libris biblio- 
thec Collegii Rotuani Societatis Jesu. Tom. 1, in 
epistol. Theodor. Prour. p. 4. 


*. 














1033 


OPERUM RECENSIO. 


1034 


Qui est dft iei, nous devons erolte que Lizix fur ur A ezpressiqns, ou d'emplois textuels de leurs propres 


bonime distingue. 

En an autre psssage, Tliéodore semblerait avoir 
voulu vanter l'éloqueuce u'un patriarche de Cops- 
tantinople, qui síégea ew effet de son temps: je 


parle de Jean ΙΧ, surnommé  Hieromnémon, qui 


syant remplacé Nicolas Ill, dit le Grammairien, 
mort en 1111, tint le s'ége patriareal de Constan- 
tinople jusqu'en 1154 (1). Jean IX, Chalcédonien de 
naissance, avait, avant son exaltation, été diacre 
de l'Eglise de Constaniiuople, et. honoré de la di- 
gnité de hiéromnémon, dignité qui était la douziàmé 
dans la hiérarcbie de l'Église Constantinopolitaine. 
Nous savons, mais vaguernent, qu'il avait beaucoup 
de mérite littéraire. Fabririus ne parait pas avoir 
cru que l'on ait conservé aucune production de ce 
prélat, car il ne l'a cité nulle part dans la Biblio- 
theca Graca. Ón voit ici. que Théodore attribue á 
en h'éromnéinon une élocution qui réunissait toutes 
les qualités sans aucun des défauts de celle dont 
. oh avait fait tant d'honneur, soit jadis à Démos- 
«νάνο, à Aristote, à Dion Chrysostome; soit en 
dernier lieu à Lizix. Mais l'hióromnómon à qui il 


donne tani d'éloges, il ne le désigne par aucune . 


autre denomination que eelle:là, qui peut avoir été 
. commune à plusieurs:personnages, Alexis Aristóne 
lui-méwe, avant. d'étre élevé οὓς diguités de no- 
mopítylax, de prótecilice, d'orphanotrophe, pourrait 
avoir passé par le grade de hiéromnéimon (2). Que 


dis-je? Théodore ne noui permet pas d'en douter. ϱ 


On rencontre un autre passage dans lequel on volt 
évidemment que l'hiéromnémon dont alors il parle, 
est Alexis Aristéne lui-méme, 

. C'est encore un endroit remarquable que cemi 
oà- Théodore parle des différents peuples οἱ des di- 
vers personnages qui, selon lui, inventérent la 
σᾶλπ.νς, 1 «λλὸς, le δίχορον, l'harmonte Lydienne, la 
φόρμιγξ, la cytbare, l'iymne, la χορεία, | ὑπόρχησιςς 


et ee qu'il en: dit pourrait donner matiére à plu- : 


sieurs$ observations intéressantes, ainsi que la cita- 
tion d'un paesage de Proclus le Lyeien. 

Plue. le lecteur sera familiarisé avec leg auteurs 
sheiens, plus il reconnaltra iol, ou d'ellusiong à 
Jeurs waximes, oa de parodies leureuses de leurs 


termes. Jo ne dissimule pointqu'il y ema pent-étre 
beaucoup qui m'auront écliappé. Telle sera, par 
exeinple, l'expression, λαχησταῖς iv πέτρησιν εὑρέ- 
σθαϊ µόθον, qui me semhla devoir étte relative à 
qnelqnes vers d'un des poétes tregiques. 

δε me borne à indiquer urie partió de ce qui peut 
mértter atlentión. dans celte piéce. Je me joindrai 
au texte qu'un tràs-petit nombre de notes fort suc- 
cinetés : cé ne serait rit sans beaucoup de peihe, ni 
πανό bien dü ioisir, que je porirrais l'aceompagner 
d'une traduetion et d'un commehbizire cápabley de 
satisfaire eomplétement le lecteur. 


ARTICLE XXIII. 


B [Morceau contenu au fol. 56 recto, lin. 32, n. X del'la 


dex grec.) 


Discours oratoire ou félicitations à l'orphanotrophe- - 
protecdice-mwomophglaz Alexis Aristóne, sur sa 
rentrée dans le poste d'orphanotroplie ; par Théo- 

. dore Prodrome. 

Ceite. pléce, de méme que 1a précáderite, a été 
simplemeut indiquée pae le P. Lszeri' (5), comme 
existante dans le Collége romain, et ne fait point 
partie de.celles qu'il a données. Elle nous apprend 
diverses. particularités concernant la vie et l'état de 
Théodore Prodrome, dont le personoel, d'ailleurs, 
noug est peu connu. D'aprés ce qu'il dit ici, on voit 
que sans doute il avait quelqne emploi dans ce qui 
conétituatt l'élablissemeot; de l'orpekotropheion. 
Vraisemblablement, cet emploi était ce qué nous 
sppellérións ene chaire de professeur. D'une part; or 
ne saurait douter qu'il n'y cüt une école et des 
classes fondées dans ce hospice; et, dé l'autre 
part, de ce que Théodore dit dans l'une de tes 
lettres à Lizix, dont nous avons' dejà parlé, ón peut 
inférer qu'il avait rempli quelque chaire d'ensei- 
gnement. 

Certaitement, le P. Lazerí a'raison de diré que 
ces espéces de chaires ont été souvent désignées par 
le terme βῆμα. Il 3 fu dire, avec one dgale jus- 
tesse, que, indépendamment de'sa signilleation ld 
plus usitée, savoit, celle de. [a- chaire élerée dans lc 
sanctuaire des églises, le: terme βῆμα s'appliquait 
pareillement à tout siége élévé d'oà on parlait, soit 


(1) Jean IX est un des patriarches de Consianii« D doine, onele maternel de Jean TX, dont Zanaras parle 


iople «ur lesquels l'histoire nous a transmis le moine 
de détails.-Zonaras, en pariant du successeur de 
Nicolas lll, ne peut avoir en vue que le personnage 
dont il est ici question ,-mais 1 ne lc nomme point: 
Ὅ πἀτριάρχης Νεχόλαος ἐπ) εἴχοσι πρὶς ἑπτὰ ἐνιαν- 
τοὺς τὴν ᾿Εχχλησίαν ἰθύνας. xai ἐς γήρας ἑλάσας 
Bab, νοσήσας ἀπεθίω οὗ τὴν ἐχκφοράν µεγαλοπρε- 
πῶς ὁ αὐτοκράτωρ ἐτίμησεν. Εἶτα ἕτερον εἰς τὸν 
πατριαρχικὺν ἐγχαθίδρυσεν, ἕνα μὲν τοῦ κλήρου τῆς 
ἐχχλησίας, τοῦ τῶν διαχόνων δέ Υε βαθμοῦ, xal τοῖς 
ατριαρχιχοῖς συναπτόμενον ἄρχουθδιν, ἀδελφιδοῦν δὲ 
τῆς bv Χαλκηδόνι τότε πρθεδρεύοντος ἐχχλησίας, 
λόγους ἐἑντεθραμμένον τοῖς τε θύραθεν xal τοῖς xa8* 
ἡμᾶ., αὐτὸς ὁ βασιλεὺς «fj Goo sla ἐπιδεδημηχὼς, 
xay οὗτν ἐν 2j προχειρισάµενος. Lib. xviii 
XXV, pag. 209 D. | 
. Hy a lieu de croire que cet évéque de Chialcé- 


Pa1RoL. Gg. CXXXIII. 


ici, était Michael, celui-là méme à qui s'adresse la 
Φε lettre dn prélat métropolitain des Tuipares, Théo- 
phylacte. C'est saus doote à 651196 de cetie parentó 
que: Nicéphore Calixte, snpposant motre patriarche 
né à Chalcedoine, le nomme le Chatcédonien. | 

Deux monuments clroaologiques Ini donnent 
vingi-trois années de pairíarcat, ce qui reperie 
sa mortà l'année 1109. 

(2) Voy. Du Cange, Glosiar. med. ei inf. Grec. 
V» Ἱερομνήμων, col." 540; EE 

It. P. J. Goar. not. εἰ observ. in. Codinum, lib. 1, 
cap. 1, p. 5. C, pag. 7, D, yag. 35, not, 24. 

11. J^cob Gretser. | observ. et emend. iu. Codinum, 
lib. 1, cap. 7, $2. | | 

(5) Voy. Miscellaneórum, ex mss. libris Bibllo- 
tnecz Collegii Romaui Societatis Jesu, tom. J, in 
epist. Theod. Proidr:, pag. 4. 

33 


ὃν 7 τν 


3 7 4708. mv 


— — 
CX " 
Ξ — 


. x 


iUm 





4 
» 
, 

t. . 
κ, i: 
91 

EE 
- 
b^ . 
E D 
1 1 
) 
EAS 
P . 
W^ 
i6 
rU * 


κ Ap a 
NL m 


O3 


-- 


1030 νο TIIEODORI PRODROMI ' - qué 
dans les sssemblées publiques, soit au barreau. U A P. Lazeri a publiées (2); on la trouve dans son Re- 


u'avance non plus rien que de. vrai, lorsqu'il énonce 


. que Théodore emploie {οἱ le mot βῆμα pour dési- 
 guer οἱ le (γῦκο impérial et le. trône patriarcal, 


moins peui-étre dans le sens physique, comme 
siéges éminents, que dans le sens métaphorique, 
comme attributs de la puissance temporelle et de la 
puissante spirituelle. Toutes ces interprétations se 
trouvént, en effet, appuyées sur des témoignages 
irrécusables; mais elles ue suffisent point pour nous 
faire entendre clairement ce qui pouvait autoriser 
Théodore à dire qu'Alexis Aristéne, en raison des 
emplois qui lui étaient conflés, se trouvait, ce qu'on 
ne pouvait dire de personne, occoper tout à Ja fois 
et l'une et l'autre chaire, c'est-à-dire, /a spirituelle 


cueil, sous le n. 15, p. 72 : mais le texte Υ est si 
fréquemment altéré, et 1a version, soit en italien, 
soit en latín, est si fautive, qu'il ne peut étre su- 
perflu de reproduire cette piéce en entier, et de ἰ» 
présenter correcteinent. 


On a vu, par le discours oratoire qui forme 
l'article XXIII, qu'Alexis Aristene, personnage dis- 
tivgué sous le rágne d'Alexis I Comnéne, avait été, 
à deux reprises différentes, chargé de l'emploi d'er- 
phanotrophe, c'est-à-dire, d'administrateur de [λοι- 
pice des orphelins. Vraisemblablement, à l'occasion 
de la rentrée de ce magistrat dans un poste si im- 
portant, il avait étó célébró une féte soleonelle, 


et [a temporelle. Le passage οὗ Théodore parle en p L'archevéque de Nicomédie n'avait poiut manqué 


ϱϐ sens, appellera l'attention des lecteurs érudits, et 
pourra leur donner matiére à quelque recherche. 
Par la suite, on reconnaltra que souvent aussi, chez 
noire auteur, lc terme βῆμα signifle le clergé en 
général, Du moins Théodore paratt-il avoir donné à 
ce mot une latitude bien plns grande que celle qui 
résulte des citations rassewblées par du Cauge daus 
sog lexique; d'aprés cette obsereatjon, je crois 
devoir rspporter en note ce qu'il a dii sur ce 
verme (1). 


ARTÍCLE XXIV. 


[Moreesu contenu au fol. 59 recto, lin. 1, n. Xl de 
l'index grec]. | 


Lettre a l'erphanotrephe protecdics nomophylaz, ϱς 


exis Arisiàne. 
Cette lettre est du. nombre des quatorze que le 


1) ΒΗΜΑ. Sacrarium. "Abutov, locus in templo 
ubi consistont sacerdotes, et quem nulli laico in- 
redi (26 erst, preterquam imperatori, cui licuit προσ- 
deat δῶρα τῷ πλάσαντι, in. ipso bengate, seu ἔνδον 
εροῦ θυσιαστηρίου' idque χατά τινα ἀρχαιοτάτην 
παράδοσιν, ut est in syaodo Trullana, Cen. 69. 


Lexicon ms. Cyrilli : "Άδυτον τὸ ἀπόχρυφον 

έρος τοὺ ἱερυῦ, xoc βῆμα, ἐν ᾧ οὐ θεμιτὸν πᾶσιν 

πιθαίνειν. 

Germanus, patriarcha Constantinopolitanus, ín 
Mystagog. : Βῆμα, ἐστιν ὑπόδαθρος τόπος, καὶ θρόνος 
àv ᾧπερ ὁ παμθασιλεὺς Χριστὸς προχάθηται κατὰ 
τῶν αὐτοῦ ἁ κοστόλων, etc. 


Concilium Laodicenum, can. 55 : Ὅτι o5 δεῖ πρε- Ώ 


σθυτέρους πρὺ τῆς εἰσόδου τοῦ ἐπισκόπου εἰσιέναι 
καὶ χαυίζεσθαι àv. τῷ βήµατι. Adde Can. 19. 

Gregorius Nazianzenus, Carm. 11 : Βημα τὸ δ' 
ἀγγελίῃσι χοροστασίῃσι τεθηλός, 

Palladius, in Vita Chrysostomi, pag, 18: Καὶ ὅπλοις 
τὸ Ve περιε»τοιχίζετο, etc. 

ita S. 

πόδες αὑτοῦ ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ, ὡς καὶ «6. ἅγιον βῆμα 
τοῦ θυσιαστηρίου. Adde, pag. 59. 

Anonywus de locis Hierosol., cap. { : Elc αὐτὴν 
τὴν τρουλ)αν εἶναι τὸ βῆμα τοῦ ναοῦ, ὅπου ἐλειτούρ- 
Υουν οἱ ὀρθόδοξοι. 


Vetus inscriptio, apud Gruterum, 71, 1 : AYTAIZ 
TAIZ HMEPAIZ ΓΑΙΟ TINI TYéAQ ΕΧΡΗΜΑΛ- 
TIZEN EAG8EIN ΕΠΙ TO APIZTEPON ΒΗΜΑ ΚΑΙ 
IPOZKYNHZAI ΕΙΤΑ ΑΠΟ TOY ΔΕΞΙΟΥ ΕΛΘΕΙΝ 
Eli TO ΛΡΙΣΤΕΡΟΝ ΚΑΙ ΘΕΙΝΑΙ ΤΟΥΣ ΠΕΝΤΕ 
ΔΑΚΤΥΛΟΥΣ ΕΠΑΝΩ ΤΟΥ ΒΗΜΑΤΟΣ, etc. 


ili junioris, pag. 92 ς Όπου ἵστανται οἱ 


d'y assister ; mais la foule l'avait empéché d'appro- 
cher de l'Orphanotrophe. Ne voulant point qu'un 
magistrat si éminent püt Je soupconner d'avoir, ea 
cette occasion, négligé de ]ui marquer son alta- 
chement, l'archevéque chargea le personnage qui 
écrit cette. lettre, de faire savoir à l'Orphanotropbe 
qu'il s'était rendu à la. fé:e, mais que, malgré ses 
efforts, il n'avait pu réussir à étre apercu de lui 


J'ai déjà fait connaltre Alexis Arisiéne (3), et Jal 
parlé du triple emploi dont nous apprenons par les 
lettres ei les discours de Théodore Prodrome (4), 
que ce magistrat fut honoré. Mais quel était le pré- 
lat qui, à l'époque oà la lettre que je reproduis id 
fut écrite, occupait le siége métropolitaip de Nieo- 
mékdie? c'est ce que je ne saurais déterminer, 


ΙΙ parait qu'un peu svant le régne d'Alezis l 


Alia apud eruditum Sponium, tom. 11] VWinerarii: 
ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ IEPOKHPYS... ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΕΡΙ 
TO ΒΗΜΑ, eic. 

Alia vide in nostra Constantinopoli Christians, 
lib. 111, et apud Goarum in Ευελο]οβίο, pag. 13 
41. Ol τοῦ βήματος, qui iu. synthrono, seu intra 
bematis caucellos sedenj, in kuchologio, pag. 251, 
955, 502. Diguitates ecclesiastice. Ut contra, οἱ 
τοῦ βήματος, quibus in bemate sedere non licet, 
apud Sguropuluu in historia Concilii Florentini, 
sect, ΧΙ], cap. T. etin eodem Euchologio, pag. 502, 

Eustathius, in Vita S. Eutvchil Patr. Constand- 
nopolitaul, num. 99 : Όσοι βήματος, xat ὅσοι τῶν 

τω. 

Οἱ τοῦ ἱεραπκοῦ βήματος, apud Nicephor. Gregor., 
lib. 111, pag. 93, édition 14. | 

Pachyméres, lib, 1X, cap. 4 : Εἶτα χαὶ τὴν ἱερὰν 
λειτουργίαν τελοῦντξες, ἅμα μὲν αὐτὸς πατρ:άρχης, 
ἅμα ὃ᾽ ἀρχιερεῖς, xat οἱ τοῦ βήματος πάντες, ἐφ᾽ 
ἑχάστῳ τῶν τελουµένων, χαὶ τῷ υἱῷ χατὰ τὸ εἰχὺς 
συναφοσιούν τὰ πρέποντα τῷ πατρὶ τα xal βα- 
αιλεὶ. 

Symeon Thessalonicensis, De sacris ordinatie- 
mibus, cap. οχι : Καὶ αὑτοὶ δὲ οἱ τοῦ ἱεροῦ βη- 
µατος τάζιν ἔχουσι τὼν ἀγγέλων, 

(3) Miscellaneorum ex Mss. libris, etc., Roman, 1158, 
in-8*, tom. |, p. 1-81. 

(8) Ci-dessus, art. XVI. 

(4) Ibid. ludépendammenpt de ce que j'ai ddà 
dit sur cet auteur, je donuerai gne notice 6- 
taillée de sa vie et un index de tous ses ouvrages, à 
la suite des articles qui lui appartiennent dans noue 
mauuscrit. 








1051 


OPERUM RECENSIO. 


1098 


Comrène (1), c'est-à-dire, antérieorement à l'année A chronologiquemént toutes celles qui sont dans ce 


1081, le siége métropolitain de Nicoméie avait été 
occupé par un prélat du nom de Basile. En elfet, la 
premiére Novelle d'Alexis 1 Comnéne nous apprend 
que, sous le régne de ce prince, il existait une 
niéce de feu Basile, métropolit&in de Nicomédie, 
nommée Anne, laquelle avait, relativement à la 


succession de »on oncle, un procés commencé en. 


premiére instance contre feu Etienne, évéque de 
Césarée, mais ensuite continué contre le protospa- 
thaire et tagmatophylax Michel, héritier ab iniestat 
de cei évéque * Ilo)Àà μὲν διχαστήρια ἀνὰ μέσον 
"Avvne τῆς ἀνεφιᾶς τοῦ ἀποθεδιωκότος µητροπολί- 
Ἴχου Νιχομηδείας Ἡασιλείου xai Στεφάνου πρότερον 
περιόντος ἐπισχόπου Καισαρείας, ὕστερον δὲ τοῦ 
πρωτὀσπαθαρίου Mya xai ταγματοφύλαχος. Le 
fait n'avait point échappé au P. le Quieu; il en 
parle à deux reprises différentes. Mais la maniére 
dont le savant auteur de l'Oriens Christianus (t. 1, 
col. $86 A, et col. 594 E) cite Ja Novelle d'oà 
cette particularité se tire, est bien fautive. 1* Le 
P. le Quien 4 cru mal à propos que non-seulement 
— fa premiére, mais aussi la seconde Novelle d Alexis 
Comnéne, 
tion. Toutefois, il n'y a que la premlére Novelle 
qui soit relative à cette affaire; la seconde Novelle 
y est totelement étrangére. Ce qui 4 trompé le P. le 
Quien, est que, à la suite de la premiére Novelle, 
en trouve un antíe acte qui en est comme l'appendix 


roulait sur l'affaire dont il est ici ques- 


e3s, le rang que le Jus Greco-Bomanum leur assi- 
gne ne saurait nous servir de guide; car le rédac-. 
teur n'a point gardé l'ordre chronologique, méme 
pour celles qui portent ung date précise : la plus 
3ncienne de toutes celles qui sont datées avec pré» 
eision, et qui est. déterminément de l'année 1082, 
au mois d'aoüt, γεγενηµένον κατὰ τὸν Αὔγουστον 


μῆνα, τῆς ἱνδικτιῶνος 5’, ἓν ἔτει τῷ ς oh, ne se 


trouve placée qu'aprés une autre qui, vu le syne 
cbronisme de l'indiction 1x, ne saurait avoir été 
douuée avant le mois de septembre 1086, οἱ qui 
pourrait étré renvoyée à l'année 1100, sinon méme 
à l'année 14145 : χατὰ μηνα Σεπτέμθρίον τῆς 0 
ἐπεμήσεως (2). 

Quoi qu'il en. soit, si on peut absolument suppo- 
ser que le métropolitain de Nicómédie, Basile, avait 
vu Alexis | Comnnéne monter sur le tróne, nous 
devons croire que du moins il aváit survécu de peu 
à cet événement. Malgré l'omission de la date, on 


, peut croire que ἰ9 Novelle dont il eit ici question, 


fut l'une des premiéres qui émanérent de ce prince ; 
et tout ce qui y est dit de l'ancienneté du. procés, 
donne lieu de penser que le prélat dont alors l'héri- 
lage était encore en litige, avait cessé de vivre de« 
puis plusieurs années. 

. Plus tard, sous le rágae d'Alexis 1 Comnéne, nous 
trouvons le siége de Nicomédie occupé par un prélat 
du nom de Constantin Ἡ. Ce fut Constantin II qui, 


mécessaire, puisqu'il concerne aussi le procés sur ( en qualité de métropolitain de Nicomédie, fut mem- 


lequel elle roule, mais qui néanmoins ne saurait 
&tre regardé comme une Norelle proprement dite 
et différente de 1s prewiere. 39 Le Pére le Quien a 
pensé que 1e prélat Etiemne, dont la Novelle 
u* Alexis | Comnène fait mention, devait étrc compté 
parmi ceux qui ont occupé le siége de Césarée en 
Cappadoce. Mais ce siége (ibid., col. 59& E) était 
un siége métropolitain. Etienne, ici, n'a d'autre titre 
que celui d'évéque de Césarée. 11 parait donc évident 
qu'il s'agit d'un £réque de Césarée en Bithyuie, ville 
dont le siégo épiscopal ressortissait au siége métro- 
politain de Nicomédie. D'aprés cette observation, il 
conviendra peut-&ire d'effacer le nom d'Etienne dans 
le catalogue des prélats qui ont occupé le siége 
metropolitain de Nicomédie, et de l'insérer dans la 
liste des évéques de Césarée en Bithynie (Or. Chr. 
ib., col. 628, B.). 

Au surplus, il n'est peut-átre pas aisó de fixer 
l'anaée dans lsquelle ]Ja Novelle dont nous nous 
oecupons en ce momeaL doit étre émanée d'Alezis I 
Coimnnéne. Dans le Jis Gra£zo-Romangm, ceute No- 
velle ne porte sucune date; défaut qui se trouve 
également dans plusieurs des autres Novelles attri- 
buées à cet empereur. Pour nous aider à placer 


(4) Le régne d'Alexis I Comnéne d»te du mois de 
mars 1081, au 15 d'ao04 1118. 

3 Mie Jus Graco-lomanum, tom. I, lib. u, 

ερὶ τοῦ χανονιχοῦ, καὶ τῶν δ.δο σννη- 

ας ὑπὲρ χειροτονίαςι xal ἱερολογίας Ἱάμου, καὶ 


bre de cette assemblóe solennelle, convoquée οἱ pré- 
sidée par l'empereur, dans le nouveau Triclinium 
du palais des Blachernes, et en présence de laquelle 
l'arcbevéque de Cbalcédoine, Léon, ayaut déclaré 
authentiquement qu'il se soumettait de benne foi 
ουχ décisione du synode concernant le cuhe des - 


- images, fut réconcilié avec le patriarche d'Euchztes 


nommé Basile. Dans les différents endroits oà le 
P. le Quien parle de cette assemblée, il parait per- 
suadé et Ἡ affirme qu'elle eut lieu en 1082, c'est-à- 
dire dans la seconde année du régne d'Alexis 1 
Comnéne, Il m& semble qu'encore ici le D. le Quien 
s'est trompé (Conf. Or. Ghrist., t. 1, cel. 265, C. D, 
col. 595 A, col. 607, B, C). L'acte émané de cette 
assemblée, et qu'il indique comme publié par le 
P. Montfaucon dans la Bibliotheca Cuis'iniana (cod. 
XXXVI, ol. CCCV, apud Montf., p. 105) présente 
un synchronisme qui nous force de descendre à 
une époque postérieure. Il y est dit que l'assemblée 
se tint à Constantinople, sous le patriarcat de 
Nicolas lil (surnommé le Grammairien) ; oinsi, elle 
n'a pu avoir lieu avant l'annóe 1084 (2). ΙΙ est dit 
égalemeni que le patriarche de Jérusalem, Syméon I, 
y 6tait présent. Nous ignorons en quelle année com- 


περὶ τοῦ ἀεριχοῦ xal πάντων τῶν φνχικῶν, χρυν 
υλλον τυπιχόν. 

(5) Le patriarcat de Nicolas !1l (dit e Gramimai- 

rien) 1 iter du mois d'aoót 1084, jusquo daus 

'a κ , 











10939 TREODORI PRODROMI 1040 
mencs le patriareai de. Syméon ll : inais comme A Allat. de Eccl. Oc. pt Or. perp. consens., col. 818) 


ce prélat se trouvait. à Jérusalem en 1094 (1), ei 
qu'il ne parali pas. étre venu à Constantinople de- 
puis cette. époque, on est fondé, à croire que l'as- 
semblée dont il s'agit ici ne fut poiut tenue ροβίό- 
rieucement à l'anuée 1094. 
Plus tard encore, et seujement sous, la régne de 
Jean Comnéne (3), nous voyops siéger à Nicomédie 
un prélat nommé Nicéias. Ce (ut avec Nicétas que 
l'évéque d'llavclberg, Anselme (3), député par l'em- 
pereur Lotbaire 1| (4), et venu à Constantinople, 
tjut des conférences au sujet des articles qui cau- 
saient le schisine entre les. Grec& et les Launs. Pour 
marquer. détermieément l'année dans laquelle ces 
conférences se tiurent, il. faudrait peut-óire entrer 


et attachés à ja secte des Bogomiles ; la seconde, le 
vendredi premier octobre de la méme.année, pour 


la réclusion du moine Niphon (ld, ib d. col. 678); la 


Woisiéme, le mardi 22 février 1144, pour la condaw- 
pation de ce wéine moine comme herétique. Le P. 
le Quien énonce que pour lors ce n'était.plus Nícé- 
tas qui remplissait le siége de Nicomédie. Mais on 
ne voit pas sur quelle autorité cette assertion peu 
étre fondée. Dans les actes de ces trois ass; mblées, 
le nom du métropolitaiu de. Nicomédie θε pas 
exprimé (Leo. Allat. loc. sup. cit. col. 681) 

En 1147, le mercredi 96 de février, il fpt 
tenu au palais des Blachernes, une autre assem. 
biée, dans laquelle le patriarche de Constantino- . 


dans une longue discussion. Nous avons, il est vrai, B ple (Id. ib. cot. 682), Cosmas, dit. l'Attique, (οι 


un écrit (5) qu'Anselme lui-méme, lougtemps aprés 
son retour, rédigea, par complaisance pour le 
pape Eugéue IIl (6), et dans lequel il rend compte 
des arguments qui lui avaient servi à combauure les 
opinions erronées des Grecs; mails on n'y tronve 
rien qui indique l'époque précise de. son. voyage à 
Coustantinople, Ainsi, tout ce qu'on pent affirmer, 
avant de se livrer à uu plus máür examen, est que 
les conférences d'Anselme avec le métropolitaein de 
Nicomédie, Nicétas, ne sauraieni avoir eu liea ni 
avent le mois de mai 1195, ni aprós le mois de dé- 
cembre 1126. Dy reste, Nicétas nous, est représenté 
par l'évéque d'Havelberg, comme.un prélat do plua 


grand mérite, οἱ jouissant. de la plus. baute consi- , 


dération dans le clergé de Constantinople (7). 

Nous ignorons en quelle année Nicótas cessa de 
vivre. Nous savons seulement que Je métropolitain 
de Nicomédie fut. présent à trois assemblées qui se 
tinrent au Thonete (8), la premióre, le vendredi 20 
aobt 1145,: pour le jugement et la déposition de. 
Clément, évéque.de Stasimes (9), et de Léeuce, 
évéque de Balbisse (10), tous deux intrus (Y. Leo. 


(4) C'était Sgyméon II qui occupait le siége patriar- 
cal de Jérusalem, ei qui se trouva dans cette ville, 
lorsque Pierre l'Érmite y vint. en. 1094; et méme, 
d'aprés le récit de Guillamne de Τή (lib. 1, c. 11)), 
on peut. conjecturer que Syméon alégeait et rési- 
dait dang cette ville depuis asse longtemps. . 

(2) Le régne. de Jean. Comuéne (dit Calo Jean) 
date du 15 aott 1318 au 8 avril 14142. | 

(9) Cet évéque d'Havel (ville de la Marche de 
Braudebourg et siége ressortissant.au méiropolitain 
de Magdebou est le méme qui, vers l3. fin de 
l'anuée 1154, fnt élevé sur le siége archicpiscopal 
de Ravenne, Üqhell. Ital. sacr., 1. 11, cot: 567, B C. 

(4) Le regue de l'empereur Lothaire Il dato du 30 
»vril 1495 au 4 déceinbre 1157. -. 

5) L'ouvrage dont il s'agit ici est intitulé. "Avzi- 
xzipsvov conifapositorum sub dialogo conscriptum. 
Voyez Dacher. Spicil. élit. in-fol., tom. I, p. 461. 

(6) Le pontilicat d'Eugéne lil. date du 27 fé- 
vrier 1445 au 7 juillet 1153. 

(71) « Couservavi autew, quantum. memoria sub- 
ministrábat, teuorem Dialogi quem cum venerabili 
ac doctissimo areblepiscopo Nicomedie Nechite (il 
[eut lire Nicete), in publico conventu apud urbem 

nstantinopolitanam, habui, addeus quadam non 
minus ldei necessar'a quam huic operi congrua. 


déposé comme. atteint. et. convaincu d'hérésie (11), 
Le métropolijain de Nicomédie, qui fny l'un des 
assistanis, se. nommait. Jean 1 V. A co sujet lp. D, 
le Quien s'est trompé deux fois (Or. Christ. 1. F. col. 
207 E, 268 A): {5 il fail concoorir. le mercredi 
26 de février 1147. axec l'indiction, ix , tandis que 
€ était. l'indicüon x quj courait depuia le mois de 
septembre 4446: 2». il. a, erg. (Ibid.). qne, dans le 
texte de l'assemblée publié par Léon, Αἰοιμε, la 
date était fsutive, et. que, suiyaut la, lecon présea- 
tée par l'élieur, l'assemblée aurait, ótó tenue l⸗ 
mercredi 26 ſénrier 1444. indiction. x.: oe. qui. ne 
pouvait pas étre. Le P. le Quien. ne s'átail poünt 
apereu que, «dons l'acte publié.par. Léon Allatius, il 
est. question de deux dates, L'upe.de ces deux 
dates se rapporte à la candamnatiog dn moine.Ni- 
phon, avec.qui le.patriarche Cosmas lj. dlait ac- 
cusé, diavoir conpivé; et c'est. l'acte de cete con- 
damnalion.qui.eat rapporté deux fois avec. jastesse 
au. mardi. 22 février 1144, comme on a. vu, ci-des- 
sus, L'autre date eat celle.de l'acte. méme par le- 
quel le patriarebe fut Jéposá ; et elle eat également 


Fuit autem idem archiepiscopus Nechites (/. Nicetes) 
pracipuus inter duodecim LOS, qui, juxia 
morem sapientum Graecorum, et libetalium aríium 
et divinarüm Scripturarum studia regunt, et exteris 
sapientibus, tàuquam omnihus przeminentas in de- 
cirina prasuut, et ad quos omnes quastiones diffi. 
cillima referuntur, οἱ ab eis solutae deinceps sine 
retractatione, et pro confirma:a sententia tenentur οἱ 
scribuntur, » Anse[m. Prolog., loc. cit, p. 169. 

(8) Dénomination particuliére d'uue de ces, salles 
du. palais patriarcal qui, en.généra], étaient appe- 
lees triclinia : celle-ci avait vue sur la place dite 
l'Auguat con. 

(8) Stas^mes ou Sasimies, petite ville de la Capps- 
doce, située entre Gæsarée et Thyanes. Elle e t res- 
ιός celebre par les écrits de S. Grégoire de Na- 
zianze, qui en fut évéque. 

(10) Balbisse ou Balbalisse, n'est peut-éire ϱ08- 
nue que par le fait dout il.ess ici question, {). pa» 
rait qu'elle devait appartenir à la seconde Cappa- 

oce. 

(11) Cusmas Il, monté sur le siége patriareal de 
Constantinople dans le coura. de l'année 4448, foi 
dépos6, comme il est dit ici, le mereredi 26 [όγείου 

4 ο 











1041 


OPERUM RECENSIO. 


1042 


exprünée avéc jüstesse, le 96 du mois de février, À Allat. de Eccl. Or. εἰ Occ. perp. cens., col. 689 et 


quatrióma (érie, indiction x (c'est-h-dire, de l'année 


41147).: Φιορουαρίῳ xc', ἡμέρᾳ τετάρτῃ, ἰνδι- 


Ἀτεῶνος δεχάτης. Ainsi le texte de Léon Allatius est 
egrrect, οἱ c'est celui. de l'Oriens Ghristianus (col. 
: 895, E ) qu'il-faut lire avec défiauce, d'autant plus 
que dans l'artiele des métropolitsins de Nicomédie, 
ſId P. là Quien place eneore la déposition de Cos- 
inas H cn 1146. | 
. En 1106, 19 prélat qui occupait le sióze métropo- 
litàin de Nicomédié; se nommait Th£ophylacte 11 ; 
€'est [αἱ qi ansiſsta ad. synode tenu en cette année, 
le jeudi 26 de jabwier, et danslequel, à la troisióme 
session qui eut lieu le lundi 15 de mai, Sotéríque 
Pànteugéne, désigné patriarche d'Antioche, fut. Jes- 
ttoé pour cause d'hérésie (Conf. Leo Allat. Vin» 
dic, synodi Ephesin. p. 584 ) ; mais, parinauention, 
le P. le Quien , dans l'article de ce patriarche (Or. 
Ghrist. { 11, col. 158,. D) place le synode sous 
l'année 1155. 


Par une nouvelle inádvertance lé P. le Quiena 
pensé (Or.Christ. loc. eit.) que ce pouvait &re Théo- 
Phflacte Il, sinon máme son préüécesseor Jean IV, 
qui àvait assisté à une assemblée syuodale tenue le 
landi 11 avril 1100 par le patriarche de Constan- 
Unofle , Lut surnoinnié Chryaoberge ; assemblée de 
laqoelle il énaná ün décret pour probiber les ins- 
iiages dans Ίο septiéine degré. Aprés avoir parlé 
de ce décret d'une maniére assez juste; dans son 
article des pstriarehes de Constanlinople, le P. le 
Quien, à l'article des métropolitaius dé Nicomédie 
(Or. Christ; t. I, cól. 969. E, 970 A. et 593. E), 
tappelle le méme acte (oà le nom du métropolitain 
de Nieoméiié n'est point exprimé), et il le rap- 
pelle éomme si le Jus Greco-Romangm en fixait. la 
daté à l'anuée 1151, ihdiction tv ; puis il s'autotise 
dé cettà daté patr fonder son opinion relativement 
an métropolitoiu de Nícomédie, qui pouvalt y avoir 
assisté, Mais il serait difficile d'aecumuler plus d'er- 
reurs eri aussi peu de mots. 

49 Le patfiafeat de Lue Clirgéobergó date, au 
pius tói , de l'an 1155 (1). 

9* L'indietion 1v courut seulement du mois de 
sepiembre de cette méme aunéc 1455. 


0 Dans le texte que présente le Jus Greco-Ro- 
snutium (Lom. 1, p. 237), le décret dont il s'agit est 
daté posiivement du 41 avril de l'indiction xiv : 
M»v ᾿Απριλλίῳ τα’, ἐπινεμήσεως (0, ce qui nous 
mne au lundi 11 avril 1166. | 

Ce ne dut. dont pas étre Tiéophylacte 11, mais 
son successeur Michel, qui assista au synode dont 
jl vient d'étre perl; En effet, nous savons que ce 
[σι Miehel qui sigoa les actes d'un autresynode tenu 
pareillenent en 1066 à Constautinople (Conf. Leo 


. M) Lé patriarcat de Luc, dit Chrysoberge, doit 
ἁοίει dà mois «αοθι 14155, époque de la mort du 
weietcfie Constaniin IV, dit. Chiliaràne. On peut 
eroité qué Lic Chrysoberge né mourut pas. svant 


690), et par lequel des Aflemands, établis peur 
lors en cette ville, et accusés d'hérésie concernant 
le dogme dc la divinité de Jésus-Christ, furent &b- 
$0u$. 


Voilà les seules notions .que j'ai pu recueillir sor 
la succession des prélot$ métropolitairs,. durant tout 
le temps oü Tbéodore Prodromé a pu vivre. Je dis, 
le temps οὰ Théodore Prodrome a. pa: vivré, parce 
quels lettré doni 1l egt question doit presque évidem- 
ment &tte nttribuóe à cet écrivain: Oe n'est pas que, 
ειΠειέπιοπί parlani, elle ne soit anonyme dans notre 


manuscrit, et, d'aprés le texte représenté par le P. 


Lazert, ellé don l'é(re également dans le mabuserit. — 
dont il b'est servi ; mais, selon toute apparence, 
cete lettre ne 3e trouverait point à la place qu'elle 
ocenpe dans notre exemplaire, si elle n'était point 
dn méme écrivain que les discours. ét lettres qui 


Ja. précédent, et qui portent le nom de Théodore 


Pro rome. 


ARTICLES XXY, XXVI, XXVII, XXVIII. 


[Morcesux qut eommencent 38 fol. 39; recto, lin. 21, 
u. ΧΙΙ et XIII de l'index grec.) 


Ρίδεεε en vers. iambiques, héroiques, élégiaques et 
anacréoniiques oen l'honneur de l'orphanoirophe 
protecdice homophylaz, Alexis Ariatèͤne. 

Je réunis ces quatre articles, d'aboril parce qu'ils 
sont tous quatre. du: méme geéare; ensuite, parce 
que l'auteur lui-máme les avail en quolque sorte 


ὁ réunis. D'apràs cé qu'il dit au vor$ 47 de ss pléce 


eh vers lambiques, laquelle. constitue [αἱ le pte- 
mler article, le$ trois autres piéces dürent étre 
composées, sinón dans le mênie tenis que celle- 
fà, du rnoins peu aprés, et peut-étre thntes les qua- 
tre firent-elleá envoyées enserhble à l'Orphano- 
irophe. 

Ce w'est pas qu'à l'endroit méme qui vient d'étre 
cité il ne se. trouse üne assez grande difficulté, En 
effet, là, notré auteur semblé nous donnér à en- 
iendre que cette preniiére piéce doil élre unique- 
ment regardóe comme l'annonce ou, si l'on. péut 
parler aiosi, la leitre d'eiivgi de la piéte qui va 
suivré immédiatenient, laquelle seta en vers &érbi- 
ques, mais que parmi celles qui viendront aprés, il 


D y en aura und en vers lambigues, et une autre en 


verà dnacréontiqueb (2). Toutefois, aprés {4 plàce 
en vers Aéroiques, il ne són t£éotnvequ'una en vers 
élégiaques ou pentamólres, εἰ une én vers. anacréon- 
'iques : celle qni sert d'annonce est scule οὗ vers 
iambiguee, 


Des quatré. piéces, il Á'y en 3. aucune dont le 


 Vitre, daus le mauuscrit, porte le nom de l'auteur. 


Mais, indépendanunent de ce que la. méme raison, 
qui m'w fait.attribuer à Théodore Prodrowe 1s 
lettre représentée dans l'arbele précédent, m'auto- 


le m»is de juin 1109. 
(3) Voyes ci-dessous, cc qui est dit . anx τος» BU, 
δα, 53, B5 οἱ O1. mM 


bi LO, 
— 
^ 
T 





1043 


tiennent également ài cet écrivain, son nom est clai- 
rement indiqué daus le vers. 
(Post allatos Prodromi versus, qui exstant infra, 
Teilius subdit :) 
Au vers 4, l'auteur dit qu'il a déjà célébré l'Or- 
phanotrophe par &n discoufs en prose. 

Ὑμνησάμην 6ὲ αρῶτα IIFZQ TQ AOT. 
Vraisemblablement i] veut rappeler l'un. de ces 
trois morceaux. que l'on a déjà vus, et qui sont : 1* 
article xvi, Remerciements de Théodore Prodrome à 
Alezis Aristóne, pour l'éloge que ce magistrat avait 
fait de [ui ; 2* ariicle xvin, l'Eloga de l'éloguence 
d'Alexis Aristene ; 5* article xxi, les Félicitations 


phanolrophe. Je penche à croire que le dernier mor- 
ceau est celui dont 1! s'agit ici. 

Aux vers 9 et 10, l'auteur rappelle une seconde 
piéce, δεύτερον, qu'il. avait composée, comme la 
premiére, en l'honneur de l'orphanotrophe Alexis 
Aris éne. La mauiére dont. i] désigne cette seconde 
piéce est remarquable : | 

Βμελφάμην σε δεύτερον σχε 
τς poi naeh: —ã— ùÂ—— 

Que doit-on entendre ici, {9 par le terme σχεδ. 
ουργίᾳ, 2* par l'expression γραμματιχῷ λαθυριν. 
θώδει νόμῳ ? 

Le terme σχεδουργία peut sq prendre en divce- 


-YHEUDORI PRODROMI 
, ise à croire que les morceaux qui suivent appar- A dographes, wais qui n'est pas facileà bien ezpliquer. 


1044 


Tou δὲ σχέδους ἡ τέχνη εὕρημα τῶν νεωτέρων ἐσιὶ, 
καὶ τῆς ἐφ᾽ ἡμῶν γενεᾶς..... (pag. 486 A.) Ταῦτα 
6b λέγω ἀχθομένη διὰ τὴν παντελΏ τῆς ἐγχυκλίου 
παιδεύσεως ἀμέλειαν. Τοῦτο Υάρ µου τὴν ψυχην 
ἀναφλέχει, ὅτι πολὺ περὶ ταυτὰ ἑνδιαεέτριφα. Kv 
ἐπειδὰν ἀπήλλαγμαι τῆς παιδαριώδους τούτων σχο- 
λῆς, καὶ εἰς ῥητοριχὴν παρήγγειλα, xal φιλοσοφίας 
ἠφψάμην, καὶ μεταξὺ τῶν ἐπιστημῶν πρὸς πριητάς 
{ε xol ξυγγραφέας Sa, καὶ τῆς γλώττης τοὺς ὅ- 
χθους ἐχεῖθεν ἐξωμαλισάμην, εἶτα, ῥητοριχῆς ἑπα- 
ῥηγούσης ἐμοὶ, κατέγνων τῆς τοῦ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΥ 
efc ΣΧΕΔΟΓΡΑΦΙΑΣ ΠΛΟΚΗΣ :«L'art du echéde est 
wne invention des modernes, et il. est né de notre 
temps.... Ce qui me fait parler de la sorte, c'est 


&, Alexis. Aristóne sur sa. rentrée duns le poste d'or- B que cette méthode des schàdes fait négl;ger enti&- 


rement l'étude des belleslettres, que nous appe- 
lons encyclopédie. Mon Ame s'irrite, quand jecon- 
sidére combien j'al donné de temps à ces bagatelles. 
Dés que je fus délivrée de cette étude puérile, et 
que je m'appliquai à la rhétorique, à la philoso- 
phie, à ia poésie età l'bistoire, J'aplanis aisément 
toutes les difficultés que l'on trouve dans notre lau- 
gne ; ensuite, avec le secours de la rhétorique, je 
condamnai tous. les plis et replis de la schédogra- 
phle. » Tout ce qu'on voit ici clairement, est que 
la savonte princesse avait l'intention de blàmer 
la conduite des grammairiens de son temps qui 
p'expliquaient à leurs éléves que leurs schédes, au 


ses acceptious. En effet, ceo terme peut signifler une C lieu de Jeur faire lire et ótudier les meilleurs au- 


péce composée sans préparation, et ce que nous 
appellerions un imprompiu, ou, si on peut parler 
ainsi, un discours improvisé. La force primordiale 
des deux mois radicaux σχέδη et ἔργον dont 
σχεξουργία se compose, préte à ee sens. Σχέδη, 
comme on sait, signifle, le plus communément, ce 
qui s'écrit d'aprós une premióre pensée et sans. ré- 
fexion. Mais ce que l'auteur ajoute immédiatement 
eprés, savoir, que celte némepiéce avait été 
écrite τῷ vpappatixip λαθυρινθδει νόμῳ, exclut 
totalement l'idée qu'elle eüt pu étre composée sans 
préparation. ll faut donc expliquer autrement le 
terme αχεδουργίᾳ. 

. Chez les auteurs de la bosse-grécité, le terme σχέ- 


teura de l'antiquité, Et, en effet, l'étude de la gram- 
maire west bonne qu'à ceux qui s'en servent ani- 
quement comme d'un degré pour passer à des 
sciences plus relevóes : Non nocent Λα discipline 
per eas euniibus, aed circa eas harentibus (Quin il. 
Instit. orat, lib, 1 cap. 1). Mais, en quel seus et 
avec quelle justesse l'illustre fille d'Alexis 1 pon- 
vait-elle dire que cette inéthode était une invention 
des modernes, qu'elle-méme en avail τα commen- 
cer l'usage (ce qui placerait l'introduction de cette 
méthode vers l'époque à laquelle Théodore Pro- 
drome florissait)? et comment faut-il entendre ce 
qu'elle ajoute un peu plus bas, savoir, que ceax 
qui en abusslent le plus, étaient certains Stgliens, 


δο;, devenu technique pour les gtasmmairiens, a D appelés aussi Lombards . Ἱαρίημι δὲ Στυλιανούς 


signifié ce que les Latins appelérent partes, c'est- 
à-dire, ces sortes de thómes élémentaires, par 
lesquels on accoutume les enfants à examiner et 
à décomposer l'oraieon ou le discours [oralionem] 
ei les verbes [verba], par. parties [partes] ; et il 
parati bien que cette. méihode est précisément 
celle dont Aune Comnéne condamnait l'abus daus 
un passage de son Alexiade (Ι. XV, p. 485, D), 
οὰ elle parle asse$ au long des schédes et des sché- 


(3) ConL. Alexiad. | c. p. 485, D. Ce passage, qui 
n'a point encore pu étre bien éclairci, deviendrait 
peot-&ire plus intelligible par l'examen d'un écrit 
qui doit se trouver parmi les mas. du 
ia pour titre, Λογγιδάρδου τοῦ σοφοῦ Xa- 


οί 
ρεκθόχαιον σχεδογράφοις, Extrails du sacan Lom 


Vatican, . 


ttv2€ xal τοὺς λεγοµένους Λογγιδάρδους (1). Ce 
sont deux questions que j'aurai peut-éire ailleurs 
l'occasion et 12 loislr d'exáminer, mais dont la so- 
lution m'entratuera dans de longues discussions. 
Je dois donc ici me borner à observer que la 
composition en. (forme de schéde, σχεδουργία, dans 
laquelle Théodore Prodrowe, selon ce qne lui- méme 
nous dit, avait célébré les louanges de l'orphanotro- 
phe Alexis Arisiàne, ne saurait. avoir eu rien de 


bard, en. (aveur des schédographes. Jusqu'à. présent, 
je l'ai vainement cherché dans les manuserits qui 
ont été trausporiés du Vatjeon à la. bhihliothéque 


. Nationale, et j'ai lieu de croire qu'en effet ce traité 


ne fait partie d'aucum des volumes qui sont. venus 
à Paris. | 








1045 


OPERUM RECENSIO. 


1046 


commun avee les schides dont nous venons de A semblable à celui de 1a Jetwe 1. Convient-il, pour 


paler. 

Ἡ me paratt plus vraisemblable que cette compo- 
sition devait éire une de ces espéces de griphes, 
de logogriphes, tels qu'Eusiathe nous lea définit 
en. plusieurs. endroits (1), mais sartout dans le 
passage suivant, qui, en appuyant mon opinion, 
semble donner aussi la clef des expressions em- 
ployées par notre auteur, τῷ γραμματικῷ λαδυριν- 
θώδει vójuy. Ce passage tombe sur un vers de []- 
liade c | 
Αὐτὰρ 6 85 ῥ' "Ioóv τε καὶ Αντιφον ἐξεναρίξων. 
Là Eustathe (ad Homer. Iliad. M, lib. X1, v. 101, 
f* 855, lin. 61) s'exprime en ces termes : "Opa. &' 
ἐν τοῖς ῥηθεῖσι, xal ὅτι τό" 


Αὐτὰρ à p Ἐ' Ἴσ0Ν τε xol "Αντιφον ἑξεναρί- 
ξων (2), 


. ΣΧΕΔΙΚΗΣ ΤΕΡΘΡΕΙΑΣ καὶ τοῦ xas' αὐτὴν ΛΑΒΥ- 
PINGOY κεῖται Λεληθότως ἀφορμὴ wol ὕστερον 
ἁποῖα xal ἄλλα παρὰ τῷ Ποιητῇ τιθέντα μὲν ἀπραγ- 
"ματεύτως. κατὰ συνθήχην συνήθη, παρεἰκυαθέντα 
δὲ τοῖς γΥραμματιχοῖς εἰς μίμησιν. Προδέδληται μὲν 
ΥΣρ ἐνταῦθα, ἐν τῷ, Βῆ "P' "IZÓN, ΡΗΣΟΥ δηθέν 


τινος ἀπήχησις, ὁποῖος ὁ προϊστορηθεὶς θρᾷξ fipu;.. 


ε Remarquez ici que ce verá : 


Αὐτὰρ 5 βη Ῥ' *IZUN τε καὶ Αντιφον ἐξεναρίξων, — 


Jl s'en alla pour imer 1s6 et Antiphe : 


4 insensiblement fourni aux modernes une ma- 
tiére de logegriplies, qui surprend l'auditeur et le 
Jette dans uueespéce de labyrinthe. 1l y a^ dans 
Momére plusieurs autres vers semblables, dont la 
tompos tion n'a rien d'extraordinaire ni d'affecté ; 
les grammairiens néanmoins enont fait des mo- 
déles de logogriphes. En effet, quand on lit ces 
mots, 85 ῥ' "IZON, on entend résonner le nom de 
quelque Rarus[en Grec 'PHZON], tel qu'était le 
héros de Thrace, dont nous avons parlé plus baut 
(ad Iliad. K. lib. x, v. 425, fol. 817, lin. 6). » 
Cette observation d'Eustathe suppose que 'PIZON 
et 'PHZON se pronongaient de la méme ma. 
niére,. c'est-à-dire que le son dela lettre H restait 


(1) Voy: Enstathe, Το ad. Bomer. lliad. A, l. xi, 
v. 101, f.» 855, |. 6: 90 ad Iliad. N,lib. xit, v. 
810, f« 961, 1.90; 30 ad Iliad. II, 1. xvi, v. 519, 
f.» 1062, 1. 52; 4 ad Odyss. 1, l. ix, v. 3606, f* 
1654, 1. 4. | 

(2) ΙΙ faut observer que Zénodore lisait seule- 
ment : Αὐτὰρ ὁ B "Icov, sans le ϱ) avant "Icov. 

- De plus, lea Scholies de Venise nous citent na 
t^moiguage d'Aristarque, d'aprés. lequel on pour- 
rait penser que de bonne heure les critiques furent 
partagés sur la lecon de ce vers. Aristarque disait 
qoe. de son lemps, ce vers ne se trouvait point 

η6 le Recueil des épigrammes de Posidippe. ll est 
vraisembliable que ce Posidippe, quel que (4ἱ l'au- 
' teurainsi nommé, dont Aristarque "voulait parler 
(80it celui dont il nous reste des épigrammes insé- 
rées dans l'Anthologie ou Couronne de Méléagre, 
soit un autre), avait formé un Hecueil de tous les 
vers d'Homére qui contenaient des faits ou des cir- 
constances remarquables. « Mais (ajoutait Aríistar- 
que) on 16 retrouve dans ee. qu'on appelle. PAnus. 


D ΜΗ ἐμφέρεσθαι δέ φησιν ὁ ᾿ΑἈρίσταρ 


cela, de statuer définitivement que telle a έιό dans 
l'origine la prononciation des Grees? c'est. encore 
un point que j'ezaminerai peut-étre ailleurs; maie 
ici ce n'est pas celui dont ll s'agit. Ce que le pas- 
sage d'Eustatbe foutuit de relatif à totfe objet, le 
voiei : Cet auteur appelle EXEAIKHN ΣΕΡΘΡΕΙΑΝ 
(littéralement, pointe schédique ou ἐπιργοικριν], «9 
que nous dirions des logogriphes , des rébus ou 
discours énigmatiques. Et, en effet, ou donnait à ces 
sortes de discours le nom de schèdes. Eustathe 
nous l'assure lui-mómé ailleurs, à propos du jeu de 
mots qni trompe le Cyclope,lorsque Ulysse lui dit 
qu'il s'appelle Nul ou Personne, Οὗτις. « Ce sont, 
sjoute Eustathe, les jeux de mots dont BHBomére a su 
quelquefois se servir avec babileté, qui ont fourni 
A' d'autres po&tes assez anciens, quoique posté - 
rieurs à loi, des exemples de badinages. Epl- 
charme eppelait cette sorte d'énigme, mati?re à 
penser, νόημα, et aussi, discours. caché dans le dis- 
cours, λόγον ἓν λόγφ. De là ceux. qui s'exptiment 
en schàdes ont appelé aussi leurs griphes ου énig- 
mes, maliàres à penser, volipasa. Evidemment 
c'est aussi. le discours caché dans le discours, λόγος 
ἐπὶ λόχῳ, que les schédiques. modernes ont pré- 
tendu imiter, et que l'on reconnatt dans leur la- 
byrinthe. ν΄ Aprés quoi Eustatbe rapporte plu- 
sieurs exemples de ces labyrimthes, exemples. tirés 
presque tous d'Áthénée. | | 

Je crois done presque certain que la piéce dont 
il s'agit iei était une espéce d'énigme, ou . de logo- 
griphe. Mais était-elle écrite en prose οὗ en vers? 
i! n'est pas facile de le déelder. D'un cóté, le terine. 
ἐμιλφάμην, dont l'auteur 66 sert pour la désigner, 
porte à eroire qu'elle devait étre en vers. De plos, 
il paratt opposer cette méme piéce à la premiére, 
qu'il dit positivement avoir été écrite en prose : 


Ὑμνησάμην σε πρῶτα IEZQ TQ ΛΟΓῃ. 
' Ἐμελφάμην σε δεύτερον EXEAOYPTI A, 
Aussi-un critique non moins ingénieux que savant, 
M. Corai, a t-il pensé que peut-étrela véritable le- 


Ce vers étant reconnu manvais, bien des commen. 
ta'eurs trouvaient raisonnable dele supprimer : » 
ος νῦν ἓν τοῖς 
Ποσειδιππουυ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΣΙ τὸ B '" "TZON- ἁλλ' 
ἐν τῷ λεγομένῳ ZOPO, εὑρεῖν. Εὔλογον δὲ, qaot, 
ἐλεγχόμενον αὐτὸν ἀπαλεῖφαι. ε Appafemment, 
dit M. lleyne (Var. Lect. et Obs. in loc. edit. nov. 
ι, Vl, p. 441), cet Axas, ὁ ΣΩΡΟΣ, était une de ces 
pieces badínes du genre de celles qui sont attribuées 

Simmias. Appartenail-elle à Postdippe ! était-elle 
l'ouvrage de quelque autre poéte? Voilà ce quo j'i- 
gnore. » 

Ce n'est pas tout, les. petites scholies, représen · 
tées par Barnés, portent cette variante «Γρ. Αὐτὰρ 
ὁ 8Η 'PHoóv τε. 

Enfin, ce qui selit immédiatement aprés, dans 
les scholies de Venise, montre qu'au siécle d'Apol- 
lonius Dyscolus on lisait quelquefois Αὐτὰρ ὁ βήρ- 
n36óy τε ἐξενάριξεν. Voy Apollonius Dyscolus, de 
Syntazi, lib. 1, & 59, p. 7. 


1047 


THEODORI PRODROMI 


1048 


ton devàit étre σἐιχουργία, non σχεδαυργίᾳ : εἰ A déjà. fai remarquer, ee morceau peralt attribué, 


alors ou supposerait aisément axec lui, que les vers 
employés pour la composition de cete piéce au- 
reient été du genre de eeux. qui &'appelaient καρ-, 
χἔνοι, réirogrades, come le vers : 

Nov &àvopfuava, p3 µόναν ὄψιν, 
lequel, n'importe comment one lise, soit de 
gauche à droite, soit de droije à gauche, donne leg 
Joémes motset lg méme sens. 

D'uo autre cóté, notre auteur, quelques ligues 
plus has (vers. 16), semble dire positivement qu'il 
:P'ayait point écrit de piéces en vers à la lousnge de 
l'Orpbanotrople ; il s'en. fait m&me un sujet de re- 
proche : Beufezmerai-je done dans ces seules pidces 
mon. dloge 7 Eh ! que deviennent les vers, aiusi qne la 
puissance dx discours mesuré [litter. du màtre|? 

Καὶ χλείσομεν vov ἓν ταύ vote ; 

Αλλ' οἱ στίχοι ος. τοῦ μέτρου κράνος 
. enfih, es premier morceaun n'est autre. cbose que 
Vaunonce.de différentes pióces en vers qui vont 
«suivre. 
 U'sprés toutes ces observations, je ne rougis 

point de. laisser la questiou indécise. 
(Segquebantur, sub numm, XXVI-XXVIII Prodromi 


versus heroici, elegiaci, et Anacreontici qui i 
eom i giaci, qui. infra 


ARTICLE XXIX. 


 [Morceau qui eommence au fol. 40 verso, Tin. 17, a. 
de l'Index grec.] in. T8 XIV 


Discours de Théodore Prodrome au César Ν., 
aur le vert, 

Teũ αὑτοῦ εἰς «ὃν KMaícapa* f, "Ynip πρασίνω. 

Le P. Lazzeri avait indiqué ce n:oreeau. comme 
existant. dans le manuscrit du Collége romain , 
(ais il ne l'avait point. donné. Depuis la publica- 
tion da. Miscellaneorum, etc., la piéce a été impri- 
ππόθ. On la doil à M. Yriarte, qui l'a insérée daus 
son Catalogue des manuscrits de la Bibliothéque 
royale de Madrid : il l'a tirée d'un. volume écrit 
presqu'en entier de la main: de Constantin Lasca- 
ris, dans le cours de l'année 4464, à Milan. Nous 
devons observer que Constantin Lascaris, ne con- 
najssant point l'auteur de ce inorceau, croyait 
pouvoif l'attribuer à Geminus. M. Yriarte est resió 
 embarrassé à deviner qui peuvait. étre ce Geminus. 
Véritablement ou me voit pss de quel écrivain 
Constantin Lascaris prétendait parler, Je penche à 
croire que c'était de G. Gemistus Pletho. Mais ce 
dont ou ne saurait douter, c'est que le morceau 
ne peut appartenir à cet. auteur. On sait que G. 
Gemistus Pletho florissait daus la premiére moitié 
do XV* siócle; et le manuscrit du Vatican, oü 
nous trouvons le morceau dont i| s'agit, est de 
beaucoup autérieur à cette époque, Ainsi rien ne 
nous empéche d'ajouter foi au titre, d'aprés le- 
quel, deus le manuscrit, ainsi que nous l'avons 


conne les précédents, à Théodore Prodrome, 


ARTICLE XXX. 


Morceau qui commmence 3u folio 45 recío, ljn. 16 
' n. XV del'index grec.] ; Hee 55, 


Discours de Th£odorg Prodrome. sur ceuz qui mé- 
conlenis d'étre pauvres se ylaiqnent de la prosi- 
deuce. ' 


D'aprés le témoignage du P. Lazzeri (1), on peut 


croire que, daus le manuscrit da Collége roiaip, 


δ 


oà se rencontrent divers opuscules de Théodore 
Prodrome, le morceau dont il s'agit. ici, et qui ma 
jamais όιό publié, est attribué nominativement à 
cet auteur; et non-seulement la place oü ce méme 
morceau se trouve iuséré dans le manuscrit dg Va- 
lican dont ici nous rendous compte, mais encore 
les mots, Toà αὐτοῦ, qu'il y porte en téte, nois as- 
snrent également qu'en. effet il appartient à Thég- 
dore Ῥγοήγοιηθ. comme les piéces précédentes. 


Ce point une fois constaté, Ia piéce, indépendam- 
ment du θυ]θί et du style, devienl intéressante par 
elle-méme, Elle offre plusieurg particularités 
relatives à la personne de l'écrivain, En effet, 
Théodore Prodrome nous spprend. οἱ que, lein 
d'avoir été d'une basse extraciion, il étaip au coa- 
Lraire d'une naissance assez rcjevée : que, s'il n'é- 
tait pas d'une comylexion robuste, il n'avait du 
moins aucun vice corporel, sucune imperfectiou 
physique, sinon peut.étre quelque embarras dans 
la prononciation ; encore semble-t-il donner à en- 
teudre que ce léger défaut tenait moins au peu de 
souplesse et de flexibilité de 95 langue, qu'à la vi- 
vácité de son imagination, et à l'abondance des 
idées qui, se présentant irop rapidement à sun 
esprit, ne lui laissaient pas le tempa de les expri- 


mer. ll nous dit que son édueation avait été εοἱ- 


guée ; qu'il avait étudié la grammaire et la thétori- 
que sous les. meilleurs malires : qu'il était plein de 
Ja lecture des ouvrages de Thucydide, de Platon.et 
d'Aristote. 1l aunouce qu'il avait composé un nom- 
bre presque infini de discours littéraires : et en 
méme temps, il se fait honneur de n'en avoir pré- 
médité aucun (οὐκ ἔστιν ὃς µοι προεσχεδίασται), ben 
qu'il prétende ne poigt imiter les froids sophistes, 
iels. que, les. Simocqtus, ou autres de psreille 
tempe, οἱ φυχροὶ Σιµόκατοι, xal οἱ χατ’ αὐτοὺς, 
x.*. λ. Ce nom de Simocatus, ei le mépris que 
Tuüéodore Prodronme marque pour le periounage qai 
le portait, donnent uatière à réflexion. Parmi les 
écrivàins Grees du moyen áge, nous n'en connais- 
sons, ce semble, qu'un seul qui sit étó désigné par 
ce nom, ou pour parler plus exactemeot, par ce 
surnom de Simocatus, ou Simocallus; el encore 
est-il le plus souvent appelé Simocatta. On voit 
déjà que je veux pailer de Theophylactus Simocaüa. 
Cet auteur, contemporain des empereurs Maurice, 
Phocas et. et Héraclius, comme aussi du patriar- 


(1) Conf. Mislellaueorum ez mss. libris bibl. coll, Rom. Societ. Jes. tom. [, p. 5. 











1049 


OPERUM RECENSIO. 


1050 


che Sergius, semble n'avoir point prolongé sa car- A col. 4) et J. Alb. Fabriems (Bibl. Gr. tom. VI, 


riére au delà de l'année 640. 11 était originaire d'E- 
gypte (1), et sans doute sa famille n'était pas d'une 
conduion abjecte, puisqu'au moment de la fiu tre- 
gique de l'empereur Manrice, il se trouvait pareut idu 
mogistrat qui pour lors comrmandait en Egypte (9). 
Jl fui lui-máme décoró de plnsieurs  dignités. Nous 
le voyons qualifié ᾖ ἀπὸ ἐπάρχων (Phot. BiM. 
«ed. XLV, .page 82), cast à-dire, d'ex-pré(et, οἱ 
aussi d'Qvvtypagsüc, temne dont {4 signification 
n'est pas bien déterminée, 166 uns (Budaus in Pan- 
dect., Salmas. ad, Hist. Ang. scr. p. 480, 481, 483) 
le rendant, .e» Latin, par observalor coaciorum, ce 
qui répondrait à ea que neus dirions en francais 
contrüleur des recates: los autres (Henr. Vales. ad 


Socr, Hist. ecel. 1. V, o, 80. p. 940), par proximus D 


e magistrís seriniorum, om encore per magisier 
acrinierum, interprétation qui psratt la plus οοή- 
forme ag sens dans lequel les lexiques latins expti- 
ijuent le mot antigraphus (5). Tbeophy!actus, né avec 
nn esprii aimable, était aussi doué d'un goót 
naturel [qur les hejlee choses ; et les écrits qui 
partent son nom, le preuvent, Son Histoire du 
rógne de l'empereur Maurice (4), bien qu'elle com- 
prenne seulement ce qui 69 passa depuis l'an 582 
jusqu'en l'année 602, ne laisse pas d'avoir été par- 
fois qualifiée d'Histoire vuiverselle (Eustath. ad 
Dionys. Periegel, vers. 780 : Tzetz. Hiet. 69, Hist. 
chil. 111, v, 400); et, sur le mérite de cet ouvrsge, 
9n peut eonsuülier non-seulement l'Avis ανά lecteurs 
qui se trouve en téte de !3 belle édition donnée par 


Cb. Annib. Fabro, mais encore Ger. Jeaw 


Vossios (de Hist. Gr. tb. {ἰ, cap. 93, p. 143, 


(1) Theophylact. Simocatt. lib. vn, c. 17, p. 186, 
Qix ἂν 53 περ.οφόµιεθα ταῦτα 6h τὰ napólóZ1 0:n- 
γήψατα, ἅπερ τούτον 55 τοῦ ποταμοῦ xal τοῖς πρὸ 
ὑμῶν πεφιλοσόφηται ἄριατα. Ἕλκοντες vào τὸ χέ- 
vos ἐντεύθεν, εἰχότως τοῖς περὶ τοῦ Νείλου διηγήµα- 
σιν οὐχ ἁπροσφόρως φιλοχωρήσῳμεν. 

(2) Theophylact. Simccatt, Mb. viu, eap. 15, p. 
215, D. Πέτρος δὲ xax' bxslvo »atpoU Αἰγυπτιακὴς 
ἡγεμονίας ἡνίας Διεύθυνεν, ὃς καὶ συνῄπτετο πρὸς 
Τένας fjply. , . 

(5) « AwricRaPRUS, ANTIGRAPREEUS. Glossae Loi- 
dori : Áutigraphus, cancellarius. — Ugutio, εἰ ex 
eo doanues de Janua : Antigraphus, seriptor ; idem 
est et. cancellarius, qui. et archiqraplius dicitur: 

od rescribit litteris missis «ad. dominum suum. 
.Uede aniigraphis, vel archigraphia, id est, ejus 
dignitas, scilicet cancellaria. 

ς Suni igitur autigraphi :generatim ecriptorss.— 
Glossarium — /Elfridt : Antigraphus. .. .. id est 
scrigtor . — Ordericus Vitalis, lib. 1, p. 514: Α 
priscis auctoribus edit&, et.ab antigraphis scripta 
considero. Nisi quis malit artigrapbis, 

« Proprie autem, autigrapbi sau antigraphel, dicti 
cancellarii ei magietri scrintiorum. Glosse miss, ; Λη: 
Ügrapheus, antiquarum reru scriptor, à Com- 
mentariis ,' cancellarius. | 

Exstat Gregoiii Magni episiola 98, {. 1, saripta 
Aristololo, ex-praefecio ei antigrapho. EJ ἐκ {. ni, 
indic. n, epist. T, Sebastianus, glociusus antigra- 
phüs naucupatur. 

« Scholiastes Juliami Anweestsorís : (Quatuor scri- 
tía euni ; primum, quod dicitur libellorum: secun- 
dun memorig; teriium — dispositionwm : quartum 


p. 280 ei seq., ed, Harles. 10m. ΤΗ p. 582. et seq.) 
Indépendamment de ce grand worceau, gónérala- 
ment connu, e'est à ce méme Theophylactus. Sino- 
catia que l'on attribue divers opuscules. Je ne pré- 
tends poínt parler ici du fragment qui nous reste 
d'un petit. traité Dé risu et vociferalione in festis 
sanctorum : (Dh. Labb. de Scriptor. eccl.. iom. 11, 
p. 416: - It. Biblioth. Patr. Αγ. Bign. ed. Pa- 
ris. 1579 et 4694, t. VI,... lt. ibid. ed. Col. 1. 18, 
p. 1036. - it. ib. edit, Lugd. tom. V, p 1214); ni 
d'un autre fragment, De Nicephoro confessore, in- 
diqué vsguément par le P. Labbe; mais je veux 
dire, 1* le Dialogue, concernant divers prob émes 
physiques et leur solution, Διάλογος. Περὶ διαφο- 
ρᾶς φυσικῶν ἀἁπορημάτων, xai ἔἐπιλύσεως αὖ- 
τῶν (5) : 9* quatre-vingt cínq lettres, ronlant, vingt 
neuf sur deg sujets moraux ; vingt-huit sur les tra- 
vaux de la campagne: et vingt huit ser des intri- 
gues amoureuses de courtisanes (6). Sans dovute 
l'auteur de ces lettres pourrait avoir été rangé, par 
des hommes d'un jugement sain, dans la claese des 
sopbistes, plus propres à corrompre qu'à former 
le goüt ilans l'étude et l'exercice de la littérature : 
ainsí, sous ce point de vue, on supposerait volon-- 
tiers que c'est précisément lui dont Théodore Pro- 
drome voulait parler. Mais, d'un autre cóté, d'a- 
prés la maniére dont il s'exprime à ce sujet, on 96 
sent porté à croire que son mépris tombait, non 
sur quelques sophistes déjà anciens, mais sur ceux 
dont, au temps oü il écrivait, les lecons pernicieuses 
et le mauvais exemple perdaient la véritable élo- 
quence, 


epistolarum : unde et qualuor anligraphei sunt. 

€ Gloss, Græco-Lat. Αντιγραφεύς, dictator, rescri- 
pior. 

e ᾽Αναγραφεὺς τῆς µνήµης, apud Petrum Pa- 
tricium, in Eclog. L«gat. » 

Caug. Glossar, med. δὲ inf. Latin. t, 1, col. 529. 

(4) Nous avons trois éditions de cet ouvrage, don- 
nées, la premiére par Jac. Pontanus, S: J., à In- 

olstadt, 1604, in-4*: Ia secoude, par Ch. Annih. 

abroti, Paris, 1647, in-fol.: la uoisiéme dans la 
eollectium des auteurs de l'Histoire byzantine, réim- 
primée à Venise, tom. 111. 

(5) Ce Dialogue s été imprimé plusieurs feis : 
4ο il a été donné par Bonav. Vulcanius, en 4596, 
Lugd. Betav. in-12 Grece; 2* ar Janus Gruter, 


p eu1599, pis Commelinianis, in 8* Grace el Latine ; 
f. 


$* par Audr. Ravinus, eu 1655, Lips. in-d*. 

(6) Ces Leures ont όιό publióes en greo, par 
Marcus Musurus, dans la Collection d'Alde Manuce, 
Rome, ín-4«. Eiles reparurent de nouveau én 1596, 
par les soins de Bonavent. Vulcanius, à Leyde, 
íu-19, una cum ejusdem Theopliyfacti Queestionibus 
physicis; Cassii medicis. Quasstionibus; Epistolis 

uibusdaw Juliani imperatoris et Galli ad Juliauum, 

asiliique et Gregorii Naziamzeni. Elles furent reim- 
priwées, eu 1598 et 1599, par [es soins de Janas 
Gruter, avec une version latiue de Jodoa. Kimen- 
doncius, et accoupaguóes des. Excospta. legationum 
ez Theophulacti Mauritiona , εἰ problemutis sive. 
questionibus physicis, Heidelbergo.. ap. Comme- 
lía, 1598, in-8" ο Bibliotheca Andr. Schotti, Eulin, 
on les trouxe insérées dans la. Cóllection de lettres 
imprimée à Genéve en £606. 


105 — THEODORI PRODROMI 1052 


ARTICLE XXXI. 
[Moreeau qui commence an folio 45 verso, lio. deraiére, 
n. 16 de l'Index grec.) 


Explication d'un. Verset de l'Evangile salon. saint 
'— Luc, par Théodore Prodrome. 

Le verset, dont cet article offre une exylication, 
ou plutót un commentaire fort étendu, est le 11. du 
]* ebapitre de l'Evangile selon saint Luc. ll fait 
partie des prédictions d'un ange à Zecharie, tant 
eur la naissance prochaine de saint Jean-Baptiste, 


que àur la vie à laquelle ce prócurseur de Jésus- 


Christ sera dévoué. Le texte grec est congu en ces 
termes : Καὶ αὐτὸς αροελεύσεται ἑνώπιον αὐτοῦ 
àv πνεύματι xat δυνάμει Ἡλίου. La version latine 
porte : Et ipse pracedet ante illum in spiritu et. vir- 


A de plus, offre, comme le précédent, diverses parti- 
| cularités concernant l'état et ia. vie babituelle 4e 


l'auteur, dont le manuscrit CCCV du Vatican ren- 
ferme un si grsnd nombre d'opuscules restés, jus- 
qu'à cette heure, presque totalement inconnus. 
Au surplus, je préviens le lecteur que, dans plu- ' 
Sieurs endroits, le texte grec de cette. piéce pré- 
sente des di(ücultés, Je no les ai que trop bien sea- 
ties ; mais Je n'ai point [a capacité nécessaire pour 
les lever : il faudrait, à ce cffet, étre plus versé 
que je nele suis daus la. matiére; et d'ailleurs, je 
ne 22urais prósentement me livrer à des recher- 
ches étrangéres aux travaux qui me sont comman- 
dés. Ou ne doit donc s'sttendre à trouver dans les 
notes dont tout cet article paraltra parsemé, «ee 


tute Elie ; et la traduction. francaise adoptée par B qe simples et légers rapprochements fournis par ma 


ie P, Calmet : Et il marchera devant lui dans l'es- 
prit et la vertu d'Elie. 

Ce verset est un des nombrenx passages οἳ les 
commentoteurs du Nouveau Testament se trouvent 
embarrassés ; et cc!ai-ci, dés les premiers siócles 
du christianisme, a fait naltre bien des discassions. 
Comme de poreils sujets n'altachent guére qu'une 
certaine classe de lecteurs, j'ai longtemps baiancé. 
si Je ne me bornerais point à indiquer l'existence 
de eet article; mais je ne me suis point arrété à ce 
perti, paree qu'indépendamment de ce qu'il ne 
laisse p..s d'y avoir encore des personnes fortemest 
occepées de ce qui peut éclaircir ou déterminer le 
sens précis des endrolis obscura des Livres divin, 
et qui aiment à comparer les idées plus ou moins 
ingenienses, plus ou moins saines, des différents 
interprétes de l'Ecriture saiute, le morceau dont il 
s'agit ici contient des choses assez singuliéres, et, 


(1) Origen. Homil. IV in Luc. ο. 1, v. 15 et 117, 
Opp. tom. 111, p. 951, col. 4, A, B, « Et przecedet 
coram ipso in spiritu et virtute Elie * Non ait ín 
anima Elie ; sed in spivitu et virtute Elie. Futt. in 
Elia virtus et spiritus, sicut in omnibus prophetis, 
el, secundum dispensationem corporis, in ipso quo- 

Domino Salvatore : de quo post paululum (Luc. 
ο. 1, v. 95) ad Mariam dici'ur : Spiritus sanctus su- 
perveniet in te, οἱ vírius Altissimi obumbrabit tibi, 
Spiritus erge qui [uerat ín Joanne. (sic, sed legend. 
[orsan Eis et virius qu in illo erat in hoc quoque 
apparuit. lile. iranslatus. est: hic vero. precursor 
Domini fuit ; e& mortuus est ante eum, utet. ad in- 
ferna descendens illius priedicaret adoentum. 

(2) Gommentaire {μιέταί sur tous" les. livres de 
l'Ancien et du Nouveau Testament. — Les. Evang. 
de S. Marc et de S. Lac, V730, p. 276 et 371. Sur 
ces mots, Kril marchera derant lui dans l' esprit. el 
dans la seriwu.d'Elie, e P. Calmet donne. le Com- 
meniaire que voici : «ll marcbera devant. Dieu, 
comme ont fait les pstriarche$ et les d Eophétes ; 
Ambula coram me εἰ esto perfectus (Genes. cap. 
Xv, 9.1; conf. et ibid..cap v. 21; cap. vi. v..9), 
et il sera. rempli, comme Elie, de l'esprit de pro- 
phétie, de lumiére et de 2éle, pour résister aux en- 
nemis du Seigueur, et pour. s'opposer sux désor- 


: dres et aux-crimes de Juda et d'israél. On sait de 


quelle maniére S, Jean s'opposa au roi. Hérode, et 
avec quelle force il tui reprocha son mariage in- 
cestueux ; avec quelle liberté il reprit. l'hypocrisie 
. des Pharisiens. Jamais Elie n'avait parlé avec plus 
de hàardiesse à Achab et aux jJsraéliies prévarica- 


mémoire. Par exemple, j'ai cru devoir, en com- 
mencant, rappeler le passsge de la ive homélie 
d'Origéne, οὰ se trouve une maniére d'interpréter 
le verset sur lequel Théodore Prodrome a disaerté. 
Ce passage est court; mais 08 sait que je texte 
grec des Commentaires d'Origéne sur l'Evangile se- 
lon saint Luc est presque. entiórement perdu ; il ne 
nous en est parvena que des lamheaux. Du travail 
d'Origéne sur cette partie. du Nouveau. Testament, 
nous n'avons, à proprement parler, qu'une version 
latine, due à saint Jéróme, et faite peut-&tre sim- 
plement par extrait. On n'est donc pas certain de 
 eonnaftre aujourd'hui, au moyen de cette version, 
tout ce qu'Origéne pouvait avoir écrit sur le pre- 
wier verset dont il est question. (1). Je rapporterai 
également en note, le Commentaire du P. Cal- 
met (2), qui indique les autres interprétes doot la 
sagacité s'est exercée sur ce sujet. 


teure, La plupart des. eommentateurs l'expliqueot 
sutrement (Origen. Amb. Aug. l/rug. Malden. . 
et alii) : Il sers le précurseur du. Messie, dn Fil« 
de Dieu : il Ini préparera les voies, ainsi qu'il. est 
marqué dans lsafe (xt, 9) et dans Malachie (m, 4): 
il l'aunoncera aux peuples, il le lenr montrera, il 
les conduira à lui, et cela dans l'esprit et dans la 
vertu d'Elie ; animé comme lui de zéle ei de force 
pour réprimer les méchants, et pour résister aux 
superbes (Beda. Theophy!. Mal. Brug. Origen. Ho- 
mil. 1V ; Ambr. ín. Lucani, lib. 1) , préchant comme 
lui 1a pénitence et le retour à Dieu, autant par ses 


D exemples que par ses paroles. 


« Ce sens parati leplus naturel, et les Erapgélistes 
(D. Marc. cap. 1, v. 2, 5; D. Matth. cap. 1,5. 4d et 
seqq.) nous y conduisent en nous représentant S. 


. Jean-Baptiste comme le précurseur du Messie pré- 


dit par les prophétes. Jésus-Christ lui-iméme nous 
dit (D. Matth. cap. χι, ν. 18; xvri, v. 101 ei 13) 
qu'Elie est déjà venu en la personne de Jean, non 
que Pame d'Elie soit passée daos le corps du Pré- 
curseur, comme l'ont voula. quelques héréti ques 
(Couf. Aug. quest. 18 in Num., Tertullian, De qni- 
πια, c. ss mais parce que S. Jean était un autre 
Elie par son zéle, son mérite, sa vertu, la pureté de 
8a vie, ses fonctions. 

« Quelques Péres (Aug. tract. & in Joan, Eu- 
n . hic) ent eru. que Jean-Baptiste est. compsré 
à Elie, tel qu'il sera avaut le second. avénement de 
Fils de Dieu, c'est-à-dire avant le jagement der- 
nier. » | 




















1653 
ARTICLE XX Xil. 


[Moreesu Gui commence su folio 48 verso, lin. 8, 
n. XVI! de l'Index grec.) 


Discours de Théodore Prodrome, en réfutation de 
ceite mazime énoncée par un poéte : « La SCIENCE 
EST L'APANAGE DE LA PAUVRETÉ. ) 

Je p'ai rien à dire de ce morceau, puisqu'il est 

Imprimé (1). C'est celui qui a été publié en 1608, 

s0Us ce titre : 


ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ᾽Ανατῤοπὴ τοῦ, Πενίη 
σοφίην ἔλαχε. — [sive Invectiva in hunc. poete 


sersiculwn ὁ PaOPERIRS SOPHIAM. NACTA EST] ; Fgb.- 


MongLLus, eloquertie p-o[essor et interpres rcgius, 

Cteca ex bibliotheca regia deprompta recensuit, 

edidit, latine verlit, totisque illustravit. Lutetia, 

apud Morellum architypographum regium, non sine 
privilegio, in-8^, 

En cas quc jamais quelque homme de lettres 
voulót reproduire cet!e piéce, qui mérite de n'éire 
point oubliée, je vais indiquer les variantes (a) que 
le manuscrit CCCV du Vatiean offre pour. chaque 
page de l'édition donnée par Frédirie Morel. 


ARTICLE XXXIII. 


(Morceau qui commence su fol. 50 verso, lin. 15, n. 
XVIII de l'index grec.] 


Diatribe de Théodore Prodrome, contre un ignorant 
qui se donnait pour homme de lettres. 

Quoique j'uie transcrit cette. diatribe en entier, 
comme tous les autres écrits attribués à Théodore 
Prodrome, daus le manuscrit CCCV du Vatican, je 
me contente ici de l'indiquer. Elle offre, à la pre- 
miére lecture, beaucoup de difficultés, et en méwe 
temps elle exigele rapprochement d'une foule de 
paseages des auteurs anciens, Je ne saurais donc 
me permettre de là püblier sans y joindre un grand 
nombre de notes qui me paraissent sbsolument né- 
eesssires, et qui deihanderaient des recherches 
auxquelles je ne puis me livrer. Je me borne à en 
présenter ici le utre, avec la. premiére et derniére 
phrase. 

ToU αὐτοῦ Ἀμαθὴς — * 
$ Παρὰ ὁῥαυτῷ rypappacixéc. 

Μαρσύαν δὲ εἴ τις ἤρετο τὸν αὐλητὴν * Πότερα, 
ὦ φίλε Μαρσύα, ἄκρος eic εἶναι τὴν αὐλητικὴν 
ἐπιστῆήμην; . . ο 


e e . ο e e LÀ 


ο 9 e . * * . e e 


Ἡμεῖς δὲ σε παρέντες ὡς ἂν ἐθέλῃς διανοεῖ- 
σθαι περὶ σαυτοῦ, ἄλλον ἐντεῦθεν xócpov ἀεί- 
PT D 


| | ARTICLE XXXIV. 
(Morceso qui commence au —S lin. 7, n. XIX 


Aute diatribe de Théodore" Prodrome, intitulée le 


PusLopLa TON ὁκ de CORROYRUR. . 
Cette piéce est dans le móme cas que. 1a. précé- 
: dente; pour en faciliter l'intelligence, en faire re- 
eonnaltre le mérite, et en faire sentir le sel, il fau- 


OPERUM RECENSIO. | 
A drait continuellement rapprocher les passages de 


1054 


Platon auxquels l'auteur fait 5llusion, ou qu'il pa- 
rodie. Son but est de démasquer et de livrer au 
ridicule un fgnorant qui, se donnant pour épris des 
ouvrages de Platon, ne se montrait jamais sans te- 
nir à la main quelque traité do ce philosophe. 
Voici le titre, le début et la fin de la piéce: 


Τοῦ αὗτο» di4ox.Adror, 3) Σκυτοδέψης. 
Elav, ὦ rat ᾿Ἀρίστωνος * καλὸς μὲν εἶ xai aoc, 
χαὶ πρὸς ἁπάσας Μούσας, xai ἅπαν εἶδος σοφίας, 
τῶν ὅτι μάλιστα δεινῶν καὶ περιδεξίων. ο «. . 


Ὃς χαὶ δυσχεράνας ὅτι µάλιστα πρὸς τὸ πρᾶγμα, 
τό τε βιθλίον ἁποσπάσει σου τῶν χειρῶν, xal πολλοὺς 
κατὰ χόῤῥης Χονδύλους ἐντρίψεται, 


ARTICLE XXXV. 


(Morcean qui commence 90 folio 56 recto lin. &, n. XX 
de l'Index grec.] 


 Diatribe de Théodore Prodrome cenire un médecin et 


un dentisle. 


Notre auteur, dans cette piéce, se plaint. amére- 
men!, taut de l'ignorauce d'un mélecin qui, pour 
le guérir d'une fluxion à la (δις, lui avait ordonué 
de se faire arracher une dent. que de la mala- 
dresse et de la cruauté do dentiste, qui, en consé- 
quence de eet ordre, lui en avait fait sauter plu- 
sieurs, non sans lui causer de vives douleurs ; dans 
s3 colére, il intitule aa diatribe : le Bourreau ou le 
Médecin, et il se déchatne avec violence contre les 


C mauvais médecins, contre les charlatans, dont, au 


temps οὗ il écrivait, la ville de Constantinople 
abondsit. Mais en méme temps on reeonnalt. qu'il 
veut méuager ceux qui pouvaient mériter leur ré- 
putstion; et il en aomme deux de ce genre qu'il 
appelle, l'un Calliclàs-Nicolaus, l'autre Michael, de 
la famille Lisiz (Voy. ci-dessus, art. XXIII). Ce 
morceau ne [sisse pas de mériter quelque a!ten- 
tion; H est máme assezj curieux; mais il exige 
des explications et des notes. Je ne puis, en ce mo- 
ment, le faire connaltre que comme les deux pré- 
cédents, par le titre, le début etla fin. 


Τοῦ αὐτοῦ, Δήμιος 3) Ἱατρός. 
El ἓν ἦν ὁ ἄνθρωπος, οὐχ ἂν ἤλγεεν, ὁ Κῷός φη- 


* p σιν ἰατρός Καὶ εἰςᾶν τἀνθρώπῳ ἐπιμέμψεται, τὰ 


καιριώτατα περὶ τῆς ἀνθρωπίνης xal διαγνόντι xal 
ἀποφηναμένφ φύσεως poe ϱ 0 5» 9 » ο 9 ου 
ὑμέτερον ἂν εἴη προνοεῖσθαι té µου τοῦ ἀσθενοῦς 
τουτουῖ σωµατίου, xa[ pot τοὺς ἀλίτρους τούτους 
συνεπιτρίδειν. 


ARTICLE ΧΣΣΤΙ. 


(Morceau qui commence au fol. 59 verso, liu, 8, n. XXI 
| de l'index gree.] 
Dialogue intitulé : 'AMAPANTOZ H ΓΕΡΟΝΤΟΣ 
ΕΡΩΤΕΣ, par Théodore Prodrome 


Ce morceau a été traduit en latin οἱ publie. par 


(1) Conf. Jo. Alb. Fabr. Bibl. Gr. t. VI, p. 819. liem ed. Harles. t, VII, p. 1M. 
(α) Eos sdbibuimus in editione hojas opusculi, infra Eprr. Para, 


1055 | THEODORI PRODROMI 1056 
Gilbert Gaulmin, à la suite du roman composé par Α. ARTICLE XXX Vill. 

Théodore Prodrome, sur les AMOURS de  Rho-  (Moreeau oontenuau fol. 69 verso, lin. ultim., n. ΣΙ 
danié et de. Dosíclós ; i| se trouve, sous ce ilire: mE de l'Indez gréc.] 

ΚΥΡΩΥ ΘΕΟΑΗΡΟΥ TOY IPOAPOMOT AIAAÓ.  ECRIT adreasè à JEAN  fatriorche de Consianii- 


ΓΟΣ, Αμάραντος, ἢ Γέροντος ἔρωτε, à la page  "9Ple, par TModbre. Prodrome. 
425 du volume intitulé : Theodori Prodromi philoso- — ToU αὐτοῦ εἰς τὸν πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως, 
phi Rhodantes et Dosíclis amorum lib, 1X, Grace xupov Ἰωάννην. 


ει Latine, interprete (0. Gaulmino Molinensi; . Cete pléce qui, dans. potro manuscrit, est. attri- 
Parisiis. apud Tussahum du. Bray, via Jucobæa, sub buée formellement à Théodore Prodrome, y occupe 
Spicis maturis, M. DC. XXV, cum privilegio vegis, — 0nze pages et demie, et en voici le début : Πῶς 
- in-8* (ο). | ποτε ὁπονοίας χεις περὶ ἐμὲ, θεὀειδέστατε δέ- 
exo:2; ὁποδαπὸν δέ µε φαντάζῃηι τὸν' αὐτόμολον 
ARTICLE XXXVII. $ftopa; Καὶ τί ποτέ pt χρίνεις εοὐγχείρημα: 
[Morceau contenu ao folio 64 recto, lin. 36, n. XXII de — *Ava(8etay καὶ ἀναἰσχυντίαν εὖ μάᾶλα πολλἠν καὶ 
l'Index grec.] o X — ur: 
] μεγάλην; Οὐμενοῦν. Elle se termine ainsi, au folio 
Vente 4 l'encan de différentes pro[essions, Dialogue, B 4 νργο : καὶ τὴν ἱεράν σου Ιἀκὸήν. üvaxétódetgrv 
par Théodore Prodrome. . , 
ἐχεῖνό γε µόνον παρὰ τῆς ἰχκλησιαστιχῆς Caveicá- 
µενοι Μούσης, τὸ ταῖς ἱεραῖς ἐχχλησίαις .. σῶον, 
ἔντιμον, ὑγιῆ σε φυλαχθῆναι, nal μαχροημερεὺ- 
ονται —— 
Le pairiarche dont l'auteur faisait ici l'éloge, de- 
valt étre Jean, surnommé Hiéroninémon, qui siégea 
depuis l'an 1111 jusqu'en l'année 14134. Il est. peu 
connu dans l'hiétoiré. Zonaras (Ans. fib. xvm, 6 
95, tom. 11, pág. 505, D) , rapportant qu'il suc- 
eéda au patriarche Nicólas Ill, ne dit point quel 
était son nom propre, et se contente de nous ap- 
prendre que c'était un neveu de l'éváque álors sié- 
geant à Chaleódoine : ἀδελφιδόῦν δὲ τὸῦ τῆς lv 
Χἀλχκηδόνι τότε προξδρου ὄντος ἔχχλήσίας. Et mal- 
heureuzemeut, veri cette époque, la lisle des évé- 
ques dé Cliaicédoine se trouvé imparfaite (Urb. 


La version littérale du titre grec, qui porte βίων 
πράτις ποιητιχῶν xal πολιτικῶν, serait: Vente à 
l'encan des Vies ro£riQueS et. PoLiTIQUES. Mais ce 
litre n'indique pas ex actement tous les interlocu- 
leurs qui parleront dans le Dialogue. Théodore y 
met en acóne Jupiter, Mercure, Homére, Hippo- 
erate, Aristophane, Euripide, Pomponius, Démos- 
théne et les acheteurs, Or, la vie d'un. persounage 
comme [lippocrate ne pourrait &itre appelée poliii- 
Que ou poétique, à moins d'interpréter les deux mots 
ἠρλιτικὸς 61 ποιητικὸς, dans uh sens bien diffé- 
tent de celui daus lequel on les prend d'ordinaire. 
Le Dialogue est une imitation el souvent une paro- 
die du βίων πράσις de Lucien (tom. 1, p. 510-569, ο 
edit. Amst. 1745, 4). Dans un manuscrit grec du 

Vatican (n* 87, fol. 455-418), on trouve sous le Carial. tog. ], col, 607); dé sorie qu'ou. ne peut 
utre Timariou, ou De ses souffrances, Τιμαρίων, ἡ — qéciqor quél est celui de ces prélats auquel Jean 
περὶ τῶν χατ᾽ αὐτὺν παθηµάτων, un. autre dialo- nirounamon appartenait pár lesliéns dà sang. NI- 
gue de ce méme geure, et. paréillement πιό de céphore Callíste sémlile avoit cfu que Jeati όμίι 
Lucien. Timarion, l'un des iuterlocuteurs, annonce né à Clisleédoiné (Vid. Niceph. Üalllst. — Catalog.) 
à Cydion, son ami, sa mort subito arrivés dans Un — j| roit qu cletgá ConsraitltiopulitaIn, de l'ordre dés 
voyage de Constántinople à Salonique; il lui rend — diacres et ináme des premlers de cet ordre. lots- 
compté de ce qu'il a vu pendant son ééjour adx eii-— (ivi fat élu. patriarche. Zonaras ajoute que dés 
: fers, et dé fa raison assez singuliére póur laquello l'enfance, Jean avait été fort. lastruit dans les 
sque et Rhadamanthe l'avalent lalssé rétourner ΆΊριιγος divines-et bumeines, — 
. sur la terre. Nous párlerons ailleurs plus en détail 

de cet autre thorcean, qui. deit étré οὐ de Théodore | ARTICLE ΣΧΣΙΣ. | 
Prodrome, οὐ de queljne auteut à péu prés cóutem- p [Moréeau contenu an ro dus grec. lío. 17, o. XXIV, de 
ll F ; del m ferons observer seulement dd Üfaisot [unàbré du iébastocrator Andronic Com- 
sl t'snnouce pas, comme eelui-ci, là plus pro- nàne, par Théodore Prodromé. 
fonde connaissance de Fantiquite et des bons eeri- - . . DEM 
vains, les détails dont il est plein, et de fréquentes grido ap Hs —B xal 
allusions aux Événements du temps, le rapprocirent νόν. ' í em 
des Salires dé. Lueien, et permettent dé lé regar- 
der comme le pendant (8i nous pouvons nou$ ex- 
primer ainsi) de fa piéce que nous offrons au  lec- 
teur (^). 


Voici encore une pléceque le manuserit du Col- 
lége romain, d'accord avec celui du Vatican, donne 
à Théodore Prodtoie. Erle n'cft. pas sans. intétét, 
puisqu elle peut jeter da jour sur píusieurs points 
de l'Histoire des Cómnénes, δι féciífier quelques 
— erreurs échappéés à du Cange. 

Audronie Cuttrnene, porphyrogéünéic et sébssto- 


ο) Dialo bunc, argoteeii omnino prófeni et aB-Instituto nost rotlienissii; Omitfimus. ντε, Para 
t ει hoc etim opusculum omittimus. Ebpir. ' 














1057 


de-l'impérairice Iréoe Ducæna. Du:Gange (Famil. 
Bys. pag. 176), e& d'aprés lui le. P. Lazzeri (in 
Epist. Theod. Prodr. pag. 5), on& avancé que. ca 
priaee fut tué l'année 41118, dans une bataille contra 
les Turcs, et du Cange, à l'appui. da cekie aaser- 
tion, eile Zonaras, pag. 251, et. l'Aleziade d'Anne 
Compéne (Liv. v, nag. &15). Mais, d'une part, Zone- 
9a8, soit à. l'endroit indiqué parcetue citation, qui peut 
&tre fautive, soit tout 3ütre part ailleurs, ne dit 
en aucune maniére que le Sébastocrator Andronico 
eàt ainsi terminé ses. jours par uae. mort violente ; 
εἰ l'eraigopo (unébre composée par Théodore, Pru- 
drome nous apprend 19 contraire, Or, sur. ua pareil 
ſait historique, letémoignage. de cet anleur. con- 
temporain, est ahsolumont irrécusable. De Lauire 
pert, à hien examiner lo passage de. l'Alexiade, 
dang iqquel. Apne Comnéne parle.de. la.mort de. son 
frére Andronic, on reconna]t que ceite prinsesse 
ne-donne. point ce triste óvénement commo ayant. 
eu lieu. dana Ia.-bajaille contre.les Turcs. 

D'aprés ce.qn:on.lit dang. cette oraison, fupnébre, 
nous sonimes assurés que le Sébastoerator Andros 
nic, second fils de l'empereur Alexis ler Cownéne, 


mourut, non. sons le, régne de son. pére (1), mais 


|. sous le régne de son frere. lean.Comnéne. En effet, 
Théodore. énence. qu'Andropic avait vu. son pàre 
quitter le sceptre avec. la vie : Ἐγέννησέ σε πατὴρ 
ahzoxgásup, xol αὐτρχρατόρων ἁἀπάντων ὁ αχ; 

µώτατος καὶ εἱρηνικώαατας, ἀλλὰ τῷ βίῳ ξνναπίέ- 
ϐθετο xai τὰ σχΏπσρα. (2), 

Avec beaucoup. d'autres. particularités qui ρα” 
vaiseent ayoir- éló. ignoróes, non-seulementi de: du 
G»nge, mais: aussi. de: M, le Besu (dont les té- 
moignages au sujet d'Andronic, daus l'Histoire. du 
Bas-Empire, peuvent parattre impliquer. contradic- 
dion), nous voyons. pac Ja. piece qui faiL.le sujet do 
oei ariicele: 


40 Qu'Andronic avait été: marié, mais qu'il avait 
eu le chagrin de perdre son épouse, et méme assez 
premptement aprés son nrariage : Καλὸν εὐτύχησας, 
*aV χαλὼν καλλίστην τὴν δαµαρτίδα, xo οὐδεὶς, 
Ot οὐκ ἐἑμακάρισέ' ot τῆς ὀνουτίας * ἀλλὰ ταχὺν 
xáxslyn τὸν βίὀν µετήλλαβε (2). - 

2» Qo'Andronic avait eu dé ce mariage, un 9, 


lequel était mort au printemps de son áge : Ἐν σοι 


τούτων ὑπελείπετο παραμύθτον, mag ὡραῖος, καὶ 
véog, δῶρον χαρίτων, ἄγαλμα «φύδεως, 
χατὰ μέσον sb ἔαρ τῆς' ἡλικίάς τὴν ἄνθην ἄπεσν» 
1ήθη (4). 
.  9* Enfin, qu'Andronic était rest& durant un.es- 
pace de temps sssez- considérable, en un état pé- 
nible qui avait .ajtéré sa, santé, ay. point que la 
premiére maladie qui ensuite lui survint, le trouva 


(1) Voy. l'hist. da. Bas-empire;, dy, Lxxxv, $ 
99, toin. ΧΙΙ pag. 444, et liv, Laxxm, & 1 
tom. X VIII, p. 5 εἰ 4. 

(2) Ms. fot. 16, ; lin. 18. 


OPERUM RECENSIO. - | 
crstor, était. fils pulná de l'empereur Alezis.1* et A hors d'éiat de résister: Ἠνάδῦθον αἱ περ'οδιχαὶ τῶν 


Αλλά 


1058 


Φυροκῶν.χάµινοι, χαὶ οἱ περὶ τὴν καρδζαν βρασμὰν 

xqi οἱ. κἀχιστ᾽ ἁπολούμεναι ἐχεῖνοι. Ἀματριταῖοι, 

καὶ τὰ ix τοήτωω xal ἐπὶ. τούποις πυμσπαώματα... 

Ἐκ ὧν τὸ qup τοῦ. ἐμαῦ στρατιώτορ «À pre 

περιχιρεοθλν τῆς ἀἁλχῆς, ὡς μὴ καὶ puxpi ov 

vcra Dovacias νοσήμανες tuo, ὑπὸ βραχέίας᾽ 
báo (6). 

La crainte d'occuper trop de place dm ee νο- 
lume, et le désir de terminer enfin la notice de tout 
ce qne contient le mznnserit; dont Je m'oóceupe, 
w'empéche de denner ici:le texte entier: de l'orai- 
son. funébre du Sébesstocrator. Miis, peur faciliter 
le inoyen de reeounatire eette-pióce; dans. lee autres 


p inannseriis oà. elle pourrait se rencontrer, je ναί 


en Wanscrire des passsges de: qnelque éten?ue, ης 
aw début qu'à la fin, 


Elle commence sipsi : Σκηναὶ, xai γραφαὶ πὲν:. 
θήρεις, καὶ δραματικὰ διηγήµατα, εἰσὶ μὲν xay 
αὐτόθεν δαχρύων. ἐγερτικὰ xat, πένθους οὔτι μετρίου 
δηνιουργὰ αυμπαθεῖ vort, καὶ τὸ ὅλως εἰπεῖν, àv- 
θρωπίνῃ. Et ü καὶ ὑπό του λαμπροτέρως διασχευά-΄ 
ζοιντο τά τε συμπτώματα, καὶ αἱ νόσοι xal of χα- 
πάρατρι x fpes λεπτομερὲστερὀν. ἐξηγοῖντο, ἔτι σχυ- | 
θρωπότερον phe ταῦτα διατεθήσεται ἡ, bd K&y 
πλεονάχις ὁ λόγος τοῦ. αὐτοῦ. μνημονεύσει Da νάτου, 
τοααυτάχις ἐχείνη xot τοσούτους ἀποδιρεῖται θανά- 
τους, Τοῦτο δὲ φιλεῖ ξυμθἀίνειν, ὅταν ἔξω τα, sá- 
θονς τύχοειν ὄντες οἱ λέχοντες. Ἡ ve, γὰρ. γλῶσαα 
τούτοις ἄνετος καὶ ἁπαραπόδιστος,. καὶ, ἡ διήγησις 
εὔοδος. 

' Voici: Comme la. piéce 48. termine: (6) :- 

. eb | ποῦ ἀπάγουσε cov τοὺς,ἵππους. Kowevas pé. 
νους; Τί προπομπεύενσιν obtpv;: Ποῦ τὸ δόρυ φέ- 
gown ; IIqũ τὴν ἀαπίδα µετάγονσι; Πόλεμοι πάλιν 
Σχύθαι πάλιν, πάλιν. Πάρσαι παράττουσι; πάλιν 
Ῥάρδαροι θορυδοῦσι; Iph, ῥκείνους. φέρῃι ουϐς- 
στοχράτορ; 

λα) μὴν ὁ ἁλαλαγμὸς οὗτος aix ἁλαλαγμὸς ἔοι- 
κεν εἶναι πολέμου xal µάχῃς' οὐδὲ ἀλαλαγμὸς 
συμπλοχῆς ' ἀλλὰ πένθους καὶ θρήνων ἁλαλαγμὸςι 
πεσόντος τοῦ μεγάλου σεθαατοκράτοροᾶι «Ux Ex χει- 


D ρὸς πολεµίου πεαόντος, οὐδὲ αιδήρῳ βληθέντος, τίς 


γὰρ ἁήττητον εἶχε κτεῖναι; σίδηρος δὲ ποῖος τὸν - 
σιδηροῦν καὶ ἁδάμαντα στρατιώτηγ. ἔχαμψεν,. ἢ 
ἐδάμασεν; Πῶς οὔν ἀπῇλθε; νοσήματι χαλεπῷ, xal 
φύσει δουλεύσας,. ἵνα. καὶ. Ανδρόνικος μετὰ τῶν 
θνητῶν τάττοιτο, xal ἑλέγχοιτο μετα]αχὼν τῆς 
ἐπιήρου. καὶ. θνηνῆς', φύσεως * xti ἀπό ve τῆς 
γνώμης, καὶ τῆς χτιρὸς, τῶν. ὑπὲρ ἄνθρωπον ἔργων 
καὶ πόνων. ἴσα xal ἀθάνατος ἣν. 'AXX' ἰδού σοι, - 
θάνασε, κα] -ὁ. μέγας ὑπεῖξεν. Ανδρόνικος: Τίς. ἄρα 
ἔτι σε χαρτερήσειεν ; 


à Ibid. lin. 93. 

4) Ibid. lia. 53, et v» lin. 1. 
5 Ibid. lin. 5. 
6) Ful. 18, v*, lin, 2. 


1059 
ARTICLE XL. 


[Morceau contene au (ol. 78 recto, lin. 15, n. XXY de 
l'index grec.] 
Üreisen [unàbre du sébaste et. logothète Grégoire 
amalàre , par Théodore Prodrone. 


ToU αὐτοῦ Mowpbla εἰς «bv as6acsbv xaX λογοθί- 
την, xüpov Γρηγόριον τὸν Καματηρὀν. 
Grégoire Camaiére nous est dépeint dans l'his- 
 toire (1), comme un hommo de beaucoup d'esprit, 
qui, originairement, n'était ni riche, ni d'une fa- 
mille noble, mais qui, ayaut trouvó le moyen d'ap- 
procher l'empereur Alexis [** Comnéne et de lui 
plaire, avait été plaeé par ce prince au nombre de 
ses secréteires ou. greffiers : Καὶ τοῖς Ὕπογραμμα- 
φενοµένοις καταλεχείς. On ajoute (2) qu'en cette 
qualité il avait été chargé d'inspecter les provinces, 
pour y régler les contributions ; emploi qui l'avait 
mis à portée de faire une grande fortune, et, par 
eela móme, d'obtenir en marisge une parente de 
l'empereur. Suivant le récit d'Anne Coinnéne (3), 
il y avait peu de temps que Grégoire Camatére 
était. secrétaire ou greffier impérial, lorsqu'il fut 
commis (4) pour recevoir et écrire les aveux de 
Nicéphore Diogéne, convaincu d'avoir conspiré 
contre les jours d'Alexig [**, On vcit aussi, par deux 
lettres de Théophylactus (5), qu'aprés avoir été, 
durant quelques années, su nombre des simples 
secrétaires, Grégoire Camatére était devenu pre- 
mier secrétaire, πρωτασηχρῆτις, et enfin logoihéte, 
λογοθέτης. Son oraison funébre nous apprend de 
plus, qu'il fut aussi honoré du titre de sébaste; 
particularité qui parott n'avoir point été connue de 


M. le Beau (6). Le discours débute par ces mots: Tivt, 


ὦ παρόντες, kpyasalpnv..... et se termine (1) 
par ceux-ci : éxsícopev * at, at. 
ARTICLE XLI. 
(Morcesau eommencant au fol. 81 verso, lín. 11, n. XXVI 
de l'lodex grec.] 
Oraison ſunèbre de Consiantin. Hagiothéodoiite , par 
Théodore Prodrome. 


ToU αὐτοῦ Μονωδία εἰς τὸν ᾽Αγιοθεοδωρίτην xü- 
gov Κωνσταντῖνον. 

Cette. pidco nà contient point assez de particu- 
larités pour nous faire bien connaftre le person- 
nage dont Théodore Prodrome y déplore la mort, 
On y voit, cependant, que Constantin Hagiothéodo- 
rile jouissait de la réputation d'un jurisconsulte 
trés-habile. D'aprés cela, nous pourrions penser 
quil s'agit de l'auteur d'un ouvrage cité par les 
cemmentateurs grecs des Basiliques, si le titre de 


(1) Conf. Nicet Choniat. Annal. i*Joan. Comn. 
ᾗ 5, ed. Fabroti, pag. 7, B. 

(3) Conf. Hieron. Wolf. not. ad Nicet. loc. cit. 
pag. 417. 
. ($) Aun. Comnen. Alexiad. lib. 1x, psg. 961, A. 

D Vers l'année 1093. Pig zol— 

5) Couf. Theoph. j^ vi et LXI. 

le Voyez Hist, du Bas-Empire, liv. Lxxxvi, $1, 
tom. X Xl, pag. 4. 

(?) Fol. δὲ, v* Jin. 10. 


(e) Edidit card. Ang. Mal (Bibl. ncoa PP. tom. ΥΙ.) 


THEODORI PRODROMI 
À cet ouvrage : Hagiotheodoreti, monachi et jnriscon- 


1060 


sulti synopsis Novellarum (8), n'attestait polat. que 
celui qui l'a eomposé avait embrassé la vie mo- 
mastique; ce que le discours de Théodore Pre- 
drome non-seglement n'annonce point, mais semble 
plutót coniredire, 

L'orsteur nous dit aussi que Constantin Hagie- 
thdodorite occupait une place supérieure dans la 
capitale de l'Empire méme. S'il fant l'en ereire, 
la mort de Constantin sffgesit une partie de 
l'univers, que ce msgistrat avait gouvernó avcc 


justice; ce sont les termes dont Théodore se sert 


au début de son discours : Νῦν δὲ &pa οὗ Sopa Ev, 
οὐδὲ πόλις µία τῆς συμφορᾶς παραπήλαυσεν, ἀλλὰ 
τῆς οἰχουμένης ὅλης τὸ εὐνομούμενον, ἅτε καὶ ὑπό 
6ου πρὸς εὐνομίαν χειραγωγούμενον. D'aprés ua 
autre passage, il parait que Constantin Παφίοιδέο- 
dorite avait όιό eulevé à ses amis par une fiérre (9) : 
Καὶ Κύχλωπα μὲν ἡγοῦμαι τὸν βίον, τὸν ὡς τὰ πολλὰ 
ες ὀγρᾶς οὐσίας vióv * ck δὲ ὑφθαλμὸν ἕνα τοῦ 
Κύχλωπος τούτου τοῦ Πολυφήμου πολυφηµότατον * 
ὃς ἐξωρύχθης, lob, lob, τῷ ἐμπύρφ ξύλῳ τοῦ 
πυρετοῦ. 
ARTICLE ΧΙΙ. 
[Morceau commeneanpt aa. folio 84 recto, lin. 6, n. XXVII 
de l'Index grec.] 
Epithalame des fils de Césur, par Théodore Pre- 
drome. 


Τοῦ αὐτοῦ ἐπιθαλάμιος tol; εὐτυχεστάτου Καΐσαρος 
viole (a). 

L'épithalame qui fait le sujet de eet article, ser- 
vira peut-ótre à eonstater plusieurs faits histori- 
ques οἱ géuéalogiques dont jusqu'à cette heure on 
n'avait, ce me semble, qu'une notion assez 00” 
fuse. 

Le César, pére de deux fils dont Théodore Pro- 
drome célóbre ici le mariage, devait étre Nicé- 
phore Bryenne, l'époux de la célébre Anne Com- 
néne, et par conséquent je gendre de l'empereur 
Alexis 1*, 

Suivant ce que du Cange rapporte (10), Anne 
et Nicéphore- n'auraient eu qu'un seul fils : car il 
ne fait mention d'aucun enfant né de leur mariage 
autre qu'Alexis, qui, vers Ia fin du régne de son 
sieul materuel, Alexis I«, fut marié (11), ou. de 
moins destiné à étre marié avec la fille du prínce 
de l'Abasyie (19); et qui, par la suite, fut élevé par 
l'enpereur Manuel, dont il était le cousin germain, 
à la dignité de Grand-duc (15). Et cependaut Zoas- 


3 Conf. Fabric. Bibl, Gr., tom. Y, pag. 615. 
n Fol. * e lin. 17. 
nf. Cang. Fam. Aug. Byz. pag. 177. 

(11 ) Conf. Nicet. In —8B l. ". "EN pag. 65,8: 
— Lonar. Ann. lib. xvi, $ 28, pag. 308, B, 

(19) Province voisine de ia Colchide. 

(15) Conf. Nicet. loc, citato; — Cinnam. lib. rv, 

3 26. 95, Cel l. v, $ 7, pag. 122, C; — Leo 

at. De Eccl. occid. et or. perp. cons. |. 1, ca 
1i, $2, pag. 685. κι 














1061 


Jevalt avoir quelque frére; puisque, dans l'endroit 
vh i| raconte les circonstances de la. mort d'A- 
Tlexia l**, et parle dé la maniére dont Jean Comnéne, 
ου moment oà son pére cessait de vivre, sortit du 
palais des Manganes, il dit : "Αρτι δ' ἐξελθόντι 
τὸν τῶν Μαγγάνων περίδολον προὔπαντῶσιν οἱ 
"A6acyol * οὗτοι 6' σαν ἢ (il faut, Yraisemblable- 
ment, lire ol) «f ἓδ 'A6Caceylac χομιαθείσῃ παιδὶ xol 
νυμφενομένῃ τῷ µείζονι τῶν υἱέων τοῦ Καΐσαρος 
ἐχεῖθεν συναπεστἆλησανιεο.., passago ἆ οὗ il ré- 
sulte, ee semble, que, au moment oà l'empereur 
- Alexis l«* ezpira, le mariage d'Alexis fils du Césa 
n'était pas encore celébré. | 

L'épithalame composé par Théodore Prodrome 
ne permet pas de, dputer qu'Aune οἱ Nicéphore 
n'aient eu deux fiis, qui furent mariés tous deux en 
méme temps et, selen toute apparence, le méme 
jour ; car on lit en un endroit (ms. fol. 84 19, lin. 
11) : Τῇ τῆς ἱερᾶς σου τῶν υἱῶν σννωρίδος γαμηλίῳ 
παστοπηγίᾳ... et plus loin( Ibid. . »9 lin, 16) . Προσ- 
φωνῶ σετοίνυν, ζεῦγος ἱερόν µοι xax τίµιον νυμγίων 
ἅμα xal ἁδελφῶν.ι.. —— ' 

L'orateur ne nous a transmis d'une mauiére ex. 


presse le nom que d'un seu] de ces deux princes, - 


de celui qui s'appelait Alexis : Σύ τε, 6 δραστήριος 
νοῦς, Αλέξιε (Fol. 84, v* lin. 39). Quant au second, 
il se borne à le désigner comme un rameau de la 
tige des Ducas, et portant le méme nom que les 


Gráces [Charitonyme]; co sont ses expressions : Kat (C 


οὗ δὲ, ὁ τῆς Δουχιχῆς ῥίζης ὅρπηξ, 6 Χαριτώνυ. 
poc : mais c'est assez pour nous spprendre que 
le prince s'appelait Jean. En effet, on ne saurait 
douter que noire auteur ne regardàt ces deux dé- 
nominations comme synonymes ; puisqu'ailleurs, il 
appelle également Charitonyme, l'empereur Jean 
- Comnàne. De plus, c'est ainsi que S. Jean Chrysos- 
teme est appelé dans la petite piéce de vers (1) 
qui porte ce titre : Τοῦ ῥήτορος εἰς ἀνάγνωσιν τοῦ 
Bfou τοῦ Χρυσοστόμου: Vers du Rhéteur sur [a lec- 
iure de la vie de [S. Jean] Chrysostome : 

Αλλ' , 

Τοῖς εὐοιδε[ς μῖν μυστικής ellen ο 

Θείου φάους τε, καὶ ερυφῆς νοουµένης, 

Καὶ σατιλπνότητος φνχικῆς καταβίου 
. et certes, il est facile d'expliquer οθἰἰο synonyuie, 
atendu que le nom Joannes, dans la langue hé- 
bráique, signifie grazieuz (3). ' 

L'épithalame débute ainsi : Ἐδέησε xal τριχῶν 

αἰγείων τῇ πάλαι σχηνοπηγίᾳ, Καΐσαρ copt....., 
et se lermine (fol. 86, v*, lin. 18) de la sorte : 
καὶ ἐς βαθεῖαν ἑλάσαι xal λιπαρὰν πολιάν. Xal- 


pete. 


(1) Voyes le Reeueil Imprimé à Bále en 1556, 
quatern. A, f* 8 r*, vers. 12. 

(3) Conf. Hederici Lex. Manual, ed. Jo. Aug. 
Ernest, Lips. 1788, in-8* col. 1020. 


OPERUM RECENSIO. 
ras énonce asser clairement que ce méme prince Α 


10602 
ARTICLE XLIII. 


[Morceau commencant au fol. 86 verso, hn. 19, et ce 
— au fol. 88verso, lin. 24; n. XXVIII de l'Iudex 
"LETTRES DE THEODORE PRODROME. 

.— Τοῦ αὑτοῦ ἑπιστολα[. 

Nous comprenons dans cel article χω, sept 
lettres que, nou-seulemep! notre manuscrit semblo 
&nnoucer comme étant de Théodore Prodrome, 
mais que le manuscrit du Colléze romain lui attri- 
bue formellement. 

De ces sept lettres, les deux premiéres s'adres- 
sent à un personnage du nom de Théodore, et qui 
d'aprés les termes dans lesquels uotre auteur le 
'salue, pourrait paraftre avoir été, sinon son Ρίο» 


B pre frére, au moins l'un de ses compagnons dars 


la vie monastique (car nous ferons νοὶς a'lleu:s 

qu'il en fit profession durant une partie de sa car- 

riére) : mois le contenu de la seconde lettre 
prouve que ces termes sont desexpressions de pure 
awitié, 

La premiére débute par ces termes : ΄Ὥφειον, 
ἀδελφιχὴ pov xal φίλη duyh, ἑνώπιος ἑνώκψ 
col... Elle se termine ainsi ; Qüx ὄχαρις γὰρ οὐδὲ 
ἄχαριν ὑποδέξη τὸν φίλον. "Epfuco. 

La seconde commence de cette manióre : Τοῦς) 
ἐχεῖνο, φίλε Otóbups, xkni Got κεριῆλθέ por-xat 
ἐννοῆσαι καὶ φθέγξασθαι.., et finit par ces mots s. 
Οὐχ fyc τὸν pvípova, ἀλλ οἶδας ἐχε]νό ye τὸ 
"Opnpixóv (5). 

Σύν τε δύ᾽ ἑρχομένων [sic] καί «s ποὺ 8 τοῦ ἑνόῆσεν. 
"Εῤῥώσο. 
La troisiéme et la. quatriàóme sont adressées à 

Lizix, personnage dont Théodore Pródrome fait 
mention avec éloge dans une des piéces que nous 
avons dennécs précédemment (4), et oà il le vante 
comme un grand orateur, Ici hotre écrivain lui 
reproche une sorte d'inconstance dans l'amour de 
la philosophie. Voici le début et la. (in des deux 
lettres : mE 

Ill. Oóx àyo0óv σε» παῖδα, µεγαλεπιφανέστατε — 
AUG, f; Φιλοσοφία, ὡς ἔοιχεν, ἔτρεφεν..... El δὲ 
ph, πραγμάτων ἀντιχομίζου τὰ γράμματα ᾿ χρύσεα 
χαλχείων (5) ἀνταλλαττόμενος, "Εῤῥωσοα, 

IV. Ὑπέρφεν, Λίζιξ» ἐξ ὅσης ἡμᾶς συναφείας, 
καὶ συζωῖας, εἰς ὅσον ἡ παλαμναία τύχη διέστη- 
σε..... Ὡς Ὑένοιτό σε xaX ἔργῳ τὸ ἔργον παραμυθή- 
σασθαι. "Ebówoo. 

Les trois derniéres sont adressées à Mytas (τοῦ 
αὐτοῦ, Ti Μύτᾳ), personnage sur lequel la. seule 
notion que je puisse donner pour le moment est 
que, dans ces lettres, notre auteur paraft lui 
attribuer l'éloquence ja plus forte et la plus per- 
saasive. 

V. Φασὶν οἱ πεπειραµένοι, xal ἐγὼ πείθοµαι, 


" 


(5) Iliad. lih. x, vers, 994. 
(4) Voyez ci-dessus, art. XVI. 
(5) Conf. Homer. lliad. lib. vi, vers. 950. 


1063 


THEODORI PRODRONI 


1084 


θεσκεσία µοι τῷ ὄνει quyfi..... Χαιρήσειν οἶδα xal Α. L'epouwse que l'on voit iel (vers 95) qualifiée em- 


τὸν παρόντα ποιῄσων τῇ περατώσει τῆς ἡμεδασῆς 
ἀξιώσεως. 'Ebiweo. 

. Vi. Τοῦτο ἐκεῖνο γλῶσσα πνέουᾶα μένος... 
Ἰλλλὰ μὴ εἰς paxpóv γε" p, ὦ πρὸ τῶν βίδλων, 
Ἓβῤῥωσοι 

Vil. Zu μὲν ἡμῖν τὰς παρυπάτας καὶ τὰς ὑπά- 
τὰς..... ἀποσύδξοιεν. "Efóuoo. 

Le P. Lazzeri a publié ces sept lettres (1) , mais 
le texte qu'il a douué n'est point correct : sans la 
raison que j'ai déjà exposée (2), je"me serais fait 
un devoir de représenter cc (exte, purgé des 
fautés que le premier éditeur y a laissées, mois 
peut-étre uniquewent d'aprés les iecons vicieuses 
du seul exemplaire qu'il eut sous scs yeux. 


ARTICLE XLIV 


[Morceaux commencant au folio 88 verso, ligne 25, et 
se terminant au folio 90, recío, n. XXXV, XXX vi et 
XXX YII du texte grec.) | 


Trois piàces de vers, sur la mort de l'empereur 
Jean Comnène. 


1. Σείχοι ἔπιτάφιοι, τῷ µεγολονίχῳ — foppupo- 
γεννήτῳ xai βασιλεῖ χυρῷι Ἰωάννῃ τῷ Κομνηνῷ' 
ὡς ἀπὸ τοῦ χειµένου. 

Il. Πρόγραμμα εἰς τὸν αὐτὸν τάφον, ἡρωϊκόν. 
1. "Ervepor πρόγραµµα εἰς τὸν ἀὐτὲν ἱαμῦι- 


Notre manuscrit n'atteibue point formellement 
ces irois pléces de vers à Théodore.Prodrome.; mais 
tout me persuade intimement qu'elles appartien-« 
nent. à cet auteur, L 
mort le 8 avril 1145, nous avons la dste.de ces 
tfoi& compositious.. Dans. la. premióre,. contenant 
111 vers, qni- débute. par celui-ci: 

Ὀφρὺς βροτῶν», καὶ τῶφος ἀρχικοῦ κράτουφ,. 
et se termine par ces deux autres: 

Ἰωάννης σοι ταῦτα ύραφ. 

Κομνηνιάδης ὁ σιδῆς οὐτωχράτωρ, 
l'auteur semble faire énoncer psr Jean Gomnéne. 
qu'il avait huit enfants (quatre flis ei quatre filles), 
nés d'un seul et méme maríage (vers 93 : 

Τὰ δ εἰς λέχος νόµιµον, εἲς εὐτεχνίαν 

Οκ ἔοτιν οὐδέὶς ὅστις: ἀντάρουτό poi. 

'Ex γὰρ ἀνάσσης δυσμικοῦ. παντὺς γένους 

Διπαλὴν ἑτεχνούργησα σεμνῆν τετράδα᾽ 

Τέτεαρας υἱοὺς ἀλχίμους χαὶ µαχέμους, 


Ἑκ τῆς πατρικῆς. πορφύρας.προηγµένους’ 
Καὶ τέσταρας δὲ χοσµίας,͵ θυγατέρας. 


(4) Mücellan. tom. 1, par. 25, ad pag. 47. 

(2) Voy. ci-dessus, cor. 1058. 

(8) Théodero Bolsamon. rapporte. que, que)ques 
années aprés la mori du prince Alexis, sa veuse, 
dont l'histoire ne nous a point trdnsmis le nom, 
étant tombée dangereusement malade, eut recours 


à, des magiciens qni lui promettaient la santé. II. 


en cofita la vie à plusieurs de ses domestiques, qui 
furent les victimes de ces infàmes charlatans. Mais 
enün: les: inagiciens, bien payés, disparurent, el 
la princesse expira dans de longues et croelles 
douleurs, — Hist. du Bus-Emp. liv. Lxxxvi, ὃ xtv, 
tom. XIX, pag. 95. m 
(4) Jean. Roger était de. la famille des princes:de 
Capove. Depouillé'de scs biens par le roi de Sicile, 


teur Jeari Comunóne étant (7 


phatiquement de mafiresse: do tóntes lee nations 
occidentales, ἀνάσσης δυσμικοῦ πανιὸς γένους, était 
une pripeesse de Hongrie, fille du.roi de ce psys, 
Ladislas, et dont lé nom prepre, Pyrisca, patatt avoir 
été. changé à la cour de Constantinople: en eelel 
d'/réne. Jean Connóne l'avait épousés dés l'année 
4105 (Gonf.. Ann. Álezind. I. 'XIl, pug. $36). 

Du €ange (Fam, Aug. By&ant, p. 1179 e£.190) 
noanne les quatre fiis qui naquirent de ce maringe, 
savoir : 

i. Alezis, né en 1106, e$ mort avant 66η pire, 

en. 1142 (3) ; 

9, Audronic , morti oareillàment vers ia ióme 

époqee ; | 


B 3. lsoac, qui fut déshérité de.la oourdune et se 


vit préfárer son cadet ; 
4. Manuel, qui remplaga Jdan Comneéné sur lo 
uóne,. en 1146. 

Mais du Cange. ne parstt savoir conan, d'syrés 
les historiens originasz, que trois (ljles nées de ee 
méme mariage de Jeau: Comuéne ávec Pyrisce [ου 
] ràne) , cat. il nomme seulement: 

4. Marie: (jumnelle d'Alexis), qui épousa: le Gésar 

Jesn Reger (4) 

9. N. mariée à Etienne Contebtephanus (5). 

'δ. N. femme de Théodore Vetases, qui fut.l'am 

des gónéreux de l'empereur son. beaa-frére, 
. M. Le Beau ne fait aussi mention: qne de ces 
troisfilles. — E 

Ce témoignage, qui «9 (τοῦτο consighé dans la 
piàce dont il s'agit. ici, et. qui sera répétó dans l'un 
des articles suivamte,. ne permet pas dé. doutér que 
Jean n'eüt eu une quatrióáme (ille. 

Quel que soit le peu. d'estime qne.l'on. puisse 
faire de. cev ócrit, considéré comme compostüon 
poétique, o9 ne saurait -nier que, relativetnent à de 
pareile. faits, et. à de telles eartiealarités, il ne 
soit d'une auterité fort grave; 

Quant οὓς ἀειχ. 2utres. pi?ce&, que j'indique 
aussi daus cet article XLIV, elles consistent; l'une 
en huit vers hexaméires, l'sutre. en. neuf. vers 
fambiques ; les: voici : 


Πρόγραμμα εἰς τὸν οὐτὸν εἀφὸν, ἠρθβιόν. 


p Tie µε ἀμφαφάας (6) πολυδἀἰδἄλον, ὦ Ἐξένε, 


Ἐντὸς &vaxv', ἀπ' ἄναχτος Αλεξίου, “Ἰωάννην 


Roger s'était réfugié à. Constantinopfe. Ε y [αι 
honoré du titre de César , et épousa la: priticeme 
dont il s'agit ici; laquelle mourut dans les pre- 
miéres années du régne de Mauuel Counene, 
c'ést-àsdire, aprés l'annee 1145. Hist. du. Bas-Emp. 
liv. Lxxxvi, $ εως, tom. XiX,. pag. 99. - 

(5) Etienne Contostephanus, que l'empereur Ma- 
nuel Comuéne décora du tirre de Grand-duc, fut 
tué au. siége de Corfou en 1160. Sa veuve recot de 
l'empereur le domaine de Corfou. Elle avait en 
— enint dont il est questien dans I'bis- 
toive, Hist. du. Bas-Emp.. |. cxxxvi X5, tom. 
XLIV, pag. 92. uiu , x 


(6) Legend. fore; àgoadoeic, vel àáupaude.. 











μμ 


| 1005 | OPERUM RECENSIO. 1066 
Kegvmvbv ατολίπορθον ἔχω vixuv. El δὲ μεταλλᾷς Α ment. trois filles, comme du Cange et, d'aprés lui, 


Ἔργα πολυχλήεντα τόχοιό τε xal τε τοχῆος, 
Πρεσθυτέρους ἐρέεινε δχήμονας ᾖσι χόρῇῃσιν, 

Ἡ πύθευ ἱστορίης. πολιῶν Φυλάκτορος prov. 
Καὶ σάφα τῶν µεγάλαθλα δαήµενος ἆθλα ἀνάχτων 
Εΐσεαι οὗ µερόπεσσι πρόπας µόγος ἴσχατα λήσει. 
*Ecspor πρόγραμμα εἰς τὸν αὐτὸν ἰαμθικόν * 


Ζητεῖς µε τὸν χρυδέντα χοῦν ὧδε, Eive: 
Ἰωάννης — γῆς ὅλης ἄναξ, 
Αλεξίου &atc Κομνηνοῦ βασιλέως. 
Τὰ λαμπρὰ δ᾽ ἡμῶν χατὰ βαρδάρων χράτη 
532 — εἰ Ἐν πορουμίνο ύοις» 

αἱ τοῖς παρ) αὐτῶν loto « ς 
Ὅσιυς — νουργήσαντες ἄθλους iv Iw * 
Ὅ παῖς, ὁ πατὴρ, ποῦ χαταντῶμεν τέλος. 

ARTICLE XLV. 


(Morcesux contenus dansle folio 90 recto, lín.11 et seqq. 
. * XXXVII et XXXIX de l'index grec.) 


 Deuz prüres à Jésus-Christ, composées, à cequ'il 
paral, par Théodore Prodreme, sous le nom de 
l'empereur [Jean Comnine]. 


. 4. Ἱλαστήριοι εἰς τὸν Χριστὸν ώς ἀπὸ τοῦ βασι- 


H. Εἰς τὸ aisé. 


Ces deux petites piéces sont peu intéressantes. 
La premiére, composóe de huit vers héroiques, 
débute et finit ainsi : 


Κοίρανε παμµεδέων ἁπαλόχροος, ὃς ἀπὸ σαρχός. 
Ἡμετέρων μεγάοικτε λελασμένος ἀμπλακιάαν, ] 
. La deuxióme, qui ne contient non plus que bult 
"vers, mais de mesure lambique, commence par 
c :lui-ci: 

Ὡς εὖγε τῶν σῶν δωρεῶν, παντοχράτωρ' 
et se termine par cet autre : 

Abc xal θανόντι Ψυχικὴν σωτηρίαν. 


L'endruit oà elles se trouvent placées dans noire 
manuscrit, le titre qu'elles portent, le style, tout 
anponce qu'elles. sont sorties, comme les trois 
précédentes, de la plume de Théodore Prodrome. 


ARTICLE XLVI. 


[Morceau commencsnt au fol. 90 recto, ligo. 20, n. XL 
: ^de l'index gre] wo. 99 


Epitaphe pour l'impératriee Irène (époute de Jean b. cernant la postérité du sóbastocrator Isaac, deuxiàme 


υπιπὸπε] censée parler elle- méme. 
*Erité καρίτιδι βασιλίσσῃ Ῥωμαίων 
πρίν ὡς ἀπὸ —— " 

Dans ce petit poóme, composé de trente vers, il 
s'agit de la. princesse llongroise dont nous avous 
déjà cu occasion de parler (1), et qui, ayant été 
l'épouse de Jean Comnéne, survécut à ce prince. 

Je ne doute poiut que ce morceau n'appartienne 
à Théodore Prodrome. 


L'autcor confirme ici (vers 17) la particularité 
que nous avons fait observer précédemment, sa- 
voir, que Pyrisca, appelée par les Grees Jréne, 
avait. donné à son mari quatre, et non pas senle- 


(1) Voy. ci-deasus, art. XLIV. 
PaTrROL. GR. CXXXIII. 


M. le Beau, paraissent l'avoir cru. 
Jndépeudamment des autres pariicularités au 
sujet desquelles notre poéte s'accorde avec les his- 
toriens les plus connus, telles que la reiraile 
d'Iràne [Pyrisca] dans un monastére, aprés qu'elle 
fut devenue veuve, il nous apprend que ce monas- 
tére était situó en Bithyuie (vers 24) ; et, d'aprés 
la maniére dont il s'exprime ensuite (vers 25-28), 
en doit supposer que le corps de la priucesse fut 
reporié de ce monastére à Constantinople : 
θνῄήσχω δ' &xv' αὐτῆς Βιθυνῶν ἑπαρχίας, 
΄Αποιχος Ex τῆς (2) Αὐσόνων βασιλίδος" 
Κομίζομαι δὲ ναυστολουµένη πάλιν, 
κα τὴν ἐμὴν ἐνταῦθα πιστεύω χόνιν. 


BLe premier et le dernier vers sont ainsi conqus : 


Et τις νόμος δίδωσ: καὶ νεκροῖς λέχειν, 
Καὶ τὴν ἄνω δὸς οὐρανῶν κληροὐχίαν. 
ARTICLE XLVII. 


(Morceau conteno dans le folio 90 verso, lin. 7, n*. XLI 
de l'index grec.] 


Vers sur ία mori des en(ants du sébastocrator Por- 
phytogennéte 1saac. 
[C'est l'empereur qui est censó parler.) 
Ele τοὺς παῖΐδας τοῦ πορφυρογεννήτου xal σεθαστο- 
κράτορος χυροῦ Ἰσααχίου ὡς ἀπὸ τοῦ βασιλέως. 
Ces vers qui sont au nombre de vingt quatre, et 
que nous attribuons, sans bslancer, à Théodore 


C Prodrome, concernent de jeunes princes, dont 


l'histoire ne fait, co semble, aucune mention. 

Suivant ce que le puéte énonce (vers ὃ εί seqq.) 
les deux enfants dont (ἰ fait déplorer la mort par 
l'empereur leur aieul (vers. 1), portaient, l'un le 
nom d'Alezis (vers. 8), l'autre celul de Jean 
(vers. 14) ; et tous deux étaient morts en bss áge. 

Le sébastocratot porphyrogennéte ]saac, leur 
pére, doit nécessairement avoir été, ou le deuxióme 
fils de l'empereur Alexis |l Comnéne [c'esj-à-dire, 
celui de qui, selon du Cange, descendirent les 
Comnénes de Trébizonde]; ou le iroisióme fils de 
Jean Comnéne, successeur d'Alexis I. 

Mais les détsils qui noua ont été transmis con- 


fiis |d'Alexis 1, ne s'accordent guére avec l'idée 
que les princes dont i| s'agit ici, eussent été 
deux de ses enfants. Les trois fils que les histo- 
riens lul donnent, et dont. l'atné s'appelait Jean, le 
secoud Andronic, le troisiéme d'un nom inconnu, 
vécurent tous assez longtemps. 

L'bistoire ne parle, ilest vrai, d'aucun prince 
auquel l'autre sóbastocrator Isaac, troisióme fils 
de Jean Comnéne, aurait donné ie jour : elle ne 
fait mention que de ses filles, qui furent, pour le 
moins, su nombre de quatre, et qui, peut-étre, 
eurent encore d'autres soeurs. Mais il. est permis 
de supposer qu'il avait eu aussi des enfants uiálcs, 


(3) Scriptum est fors. ἐκ χῆς. 
34 


σσ 


1067 THEODORI PRODROM — — 1068 


lesquels étsnt morts de bonne heure, seront été, A 


par cette raison méme, oubliés des écrivains con- 
temporains ) 

Nous penchons donc à croire que c'est ce deuxióme 
Sébastocrator 1saac dont il est question dans la 
pléce qui fait le sujet de cet article; et l'empereur, 
leur aieul, que le poéte y fait parler, doit avoir 
été Jean Comnéne. 

Elle commence par ces vers : 


*Q ζεῦγος υἱῶν pisi téx vou φίλου, 

"Egal, xoosavxáXeaya χαλὸν ἀγχάλαις, 

Εμοῖς ὑποψέλλισμα τερπνὸν ὠτίοις, 

Ὅσῃ πλύγεις µε τῇ dol τῶν δακρύων * 

"0σῃ τεφροῖς pa τῇ χαμίνῳ τῶν πόνων. 

Ὁμοῦ προφανὲν xal κρυδὲν, λάμψαν, δύναν. . . 


et en voici les six derniers : 


Αλλ’, ὦ δοτήρ pot τοῦ χράτους παντοχράτωρ, 
*O µυρίαν ἄδυσσον εὐτυχημάτων 

Ἐμοὶ παρασχὼν ix βρέφους σπαργάνωνν 

Τῆς χειµένης δὲς ἐκλαθέσθαι δυάδος; 

Ὡσὰν τὸ βάρος χουφιεῖς τῆς χαρδίας, 

Iv τῶν πόνων ἄχανθαν ἑ"ανασπάσας. 


ARTICLE XLVIII. 


[Morceau contenu dons le fol. 90 verso, lin. 20, n. XLTI 
de l'index grec.] 


Vers apologétiques adressés au logothéte Etienne Méles 
(var Théodore Prodrome], en excuse de ce qu'il 
avait turdé à le visiter. 


Τῷ λογοθέτῃ χυρῷ Στεφάνῳ τῷ Μέλητι ἁπολογη- 
τιχοὶ ἐπὶ τῇ ὑπερημερίᾳ τῆς εἰς αὐτὸν ἑλεύσεως. - 

On a dejà vu (1) que Théodore. Prodrome était 
en relation avec le logothéte Etienne Méles. Nous 
ne balangons donc point à lui attribuer cette espéce 
de billet, composé de vingt-un vers hexamétres, 
par lequel il s'excuse envers ce personnage émi- 
nenl de n'avoir pas été des premiers à le visiter, 
οἱ en donne pour cause les différentes iucommo- 
dités, sinon méme les maux assez graves, qu'il 
éprouvait alors : 


Σῶτερ ἐμὲ, στεφάνωµα ἑπαρσινόων ἀρετάων, 


"ος σε λέλυχε τύχης βαρυπή ματος, 5o" ἔτι λύσει. 


(4) Art. XVII. 

(2) Iréne Ducæne étaitla seconde epouse d'Alexis 
Comuéue 1€. Ce prince, second fils de Jean . Com- 
néne, grand-domestique, aprés avoir successive- 
ment recu la dignité de proédre, sous l'empereur 
Michel l'ucas, bientót aprés de nobilissiime, puis de 
grand-domestique, et enfin de sébaste, sous l'em- 
pereur Botouiate, monta. sur le (τόπο en l'anuée 
1081, indiction iv, le 1** avril, féic du Jeudi-Saiut, 
]1 avait el marié deux fois avant son. avénement 
au tróne, Sa prewióre épouse avait été uue tile 
d'Argyrus, lils de Mélo, duc de B.ri eu Italie; la 
seconde Tut lréne Duczne, tille J'Andronic Ducas, 
et, par conséquent, niéce pateruelle de Jean Ducas 
César, ainsi que de l'eupereur Constantin. Ducas, 
qui avait régné depuis. 

Le jour qu' Alexis Comnéne, son époux, fut dé- 
claré empereur, [τόμο Ducsine n'avait pas eucore 
seize 86 accomplis. On peut voir les louanges que 
sa file Anne Cownéne lui à données dausl'Alexiade. 

[réne ft beaucoup d'efforis pour écarter du. tróne 


ARTICLE XLIX. 
[Morceau contenu daus le fol. 91 recta, lin. 6, o. XLIII 
.. del'indes grec.] 
Vers propres à être inscrits sur le tombeau de 
l'emperear Jean Commàne. 
ARTICLE L. 


[Morceau commengant ad fol. 91 recto, tin. 15, n. XLIV 
de l'Indes grec ] 


Vers héroiques adressés à l'impératrice Iràóne Duce na, 
sur la mori de son fils le: sébastocralor, par Théo- 
dore Prodrome. 


Τοῦ αὐτοῦ στίχοι ἡρῶοι el; «ἣν βασ[λισααν χυραν 
Εἱἰρήνην τὴν Δούχαιναν ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ σεθα- 
στοχράτορος, υἱοῦ αὐτῆς. 

Cette piéee, composée de 98 vers, condent des 
faits relatifs à Ja famille des Comnénes, et d'autant 
pus dignes de quelque attention, qu'ils découvrent 
des erreurs involontaires dans le récit des historiens 
modernes. | 

Je crois incontestable que la princesse à laquelle 
le poéme s'adresse, est lréne, la veuve d'Alexis I 
Comnéne (2). Son 8Ι6 le sébastocrator, duquel 
notre auteur déplore fci la perte, ne saurait étre 
autre que cet Andronic Comnéne, dont nous avens 
ci-dessus trauscrit l'oraison lunébre ( Voyez ci -dessus 
l'article XXXVIIT| : et, en. méme temps, nous 
avons eu occasion de faire observer que, faute 
d'avoir connu celte piéce, du Cange, et sprés ui 
M. le Beau, s'étaient trompés sur l'époque de la 
mort de ce prince, Α cet égard, la piéce qui fait le 


C sujet du XLII* article confirme pleinement que le 


sébastocrator Andromic, üls d'Alexis T, et frére 
de l'empereur Jean Comhéne (vers. 46-47), ne 
mourul point avant son pére, ni, par conséquent, 
avant l'avénement de son fróre au tróne : 
*Qü λεῦ Σχυθολοιγὲ, μεγασθενὲς, ; 
"eed σοι σύμδουλος ἀδελεὸς ἠδὶ — 
D'aprés la maniére dont notre auteur s'exprime, 
nous sommes fondés à croire que la mort d'Andronic 
dui coincider avec l'époque demeurée jusqu'à 
cette. heure assez incertaine, à laquelle son plus 
jeune frére Ίεαας, mécontent de l'empereur, le 


son propre fiis Jean Comnéne ; mais elle ne pritea- 
suite aucune part à la conjuration faite contre lui à 


D son avénement à l'empire, Dés qu'íl avait été en 


possession de la couronne, elle avait repris les sen— 
timents de mére, et lorsqu'elle spprit le noir com- 
plot qui venait. d'étre découvert : « Les barbares, 
s'écria-t-elle, ils voulaient donc me plonger le fer 
dans les entrailles, et me causer une douleur plus 
cruelle que je n'en ai éprouvé en le mettant au 
monde. » 

Cette princesse, aprés la mort. d'Alexis, se déta- 
cha des intrigues de là cour; clle en fut redevahle 
sux lettres, qu'elle avait 10ujours cultivées. La 
gràce achera ce que la reflexion avait. commencé, 
en lui inspirant le mépris des grandeurs et le goàt 
de la retraite. Elle seretira dans un monastére 
quelle avait fondé, y prit l'habit avec le nom de 

éné, et composa elle-méme la Régle des relígieu- 
Ses, que nous avons eacore entre Jes moins, Hist. 
du Bas-Empire, hv. xxxvi, $ in, tom. XIX, ρ. 9. 
Vid. ei Typicum Inenes | Palrel., tom. CXXVII] 





109 | 
quita pour se réfngier cbez les Turcs. Le po&te A 
dit (vers. 22 et teqq.) que l'Asie avait causé. tout 
ensemble, à l'impératriee, 1à perte de déux de ses 
fils, celle. d'Androsic [qui venait de mourir] et 
eelie d'I1aac, qui, errant vers. les extrémités de 
l'Orient, n'existait. plus [pour $a mére] quoique 
"am: oc 0 
Δοιοὺς γάρ *' ἄπβλεσσας ἅμ᾽ υἱέας, 
Ανδρονίκοιο βίην, ἹἸδασχχίου δὲ τε 
Οὐ μὲν ἐπ᾽ ἀντολ 
Ζωοῦ τεθνειῶτος. 


Nous apprenons ici pareillement ce dont du 
Cange, à ce qu'il parati, n'avait point trouvé l'in- 
dication dans les historiens, savoir : 

19 Que Nicéphore Brgenne, le gendre d'lréne, 
l'époux de 1a célébre Anne Comnéne, monrut asi p 
peu de temps aprés l'empereur. Alexis I, ei avant 
le sébastocratot Andronic (vers. 38 et 19). Le poéte 
venint de rappeler à l'impératrice la mort de son 
Époux, dit que, de sulte, elle a perdu son gendre 

- Nicéphore, et vu sa fille devenir veuve : 
TQ δ' Em, γαμ6ρὸν ὄλεσσας ἀγακλυτὸν, ἐν & 
| 0 | [ἐθε/σω 
Χήρην παῖδα φίλην, Νικηφόρου ἄλοχον ἐσθλήν, 

3 Qu'aprés la mort de. Nicéphore, l'impératrice 
avait vu successivement périr sa bru, épouse du 
sébastoerator Andromic (1), et le fils que celle-ci 
avait laissó à son mari (vers. 20 et 21) : 

Τῷ 9' ( s'agit de Nicéphore) ἔπι, ᾿Ανδρονίχου θάνε 
" [παῖς, πρὺ δὲ xás0av' "AKOITIX. 
$* Que ces deux moris avaient été suivies de C 
celle. d'Éudozie Porphyrogennite, princesse qui 
ne saurait avoir éió autre que la troisiéme fille 
d'Alexis 1 (2), épouse de Consianin fils d'lasitas, 
sur laquefie du Cange s'exprime ainsi : Eudocia 
Comnena, Alezil imperutoris 1 filia tertiogenita (5), 
^ & patre Gonstantino lasitm filio wxor data est; a 
quo pessime eb. contra. genoris dignitatem | habiia, 
soluto matrimonio, in monasterium concessit : 
Tele Ms .πορφυρόδλαστον ἐπ) εὐδοχίην "AUkuyeüc. 
: (Vers. 21.) 
Au surplus, ces particularités ne sont pas les 
seules que fournit le poóme de Thévdore Prodrome ; 
jl en contient d'autres encore, mais dont quelques- 
unes m'ont paru difficiles à concilier avec l'hig- D 
loire : je suis forcé d'en remettre l'examen à un 
autre temps. 

Le poéme débute par ce vera: 

Ὢς ὄφελον, βασίλεια, γέρας utya θηλυτεράων * 

et se lermine par celui-ei : | 

Ταῦτα Χλύοις Προδρόµοιο λιταζοµένου, ἄνα Χριστέ. 
ARTICLE LI. 


gent au fol. 98 recto, lin. 9, n. XLV 
l'Index grec.] 


Vérs adressés à l'enpereur Jean. Comnàne, sur. (a 
prise de Castamon, par Théodore Prodrome. 


Τοῦ αὐτοῦ τῷ πορφυρογενγήτῳ χαὶ βασιλεῖ κυρῷ 

d Cf. Zonar. Any. I. xvui, $ 22, t. I1, p. 299, A. 
. (2) Cang. Fam. I7 Byzant. p. 178. Conf, Ann. 
Aleziad. 1. xv, p. 502 504, 


ἄγριε Τελχίν - 
ν e 
έῆς μαχρὰ πείρατα πλαζομένοιο, 


[Morcesu commen 


OPERUM REGCENSIO. 


. lui rappelérent que trop tristement la nióm 


1070 
Ἰωάννῃ τῷ Κομνηνῷ ἐπὶ τῇ ἁλώσει τῆς Ka- 
σταµόνος. s 

ll s'agit ici de la prerniàte conqoéte qué l'em- 
pereur Jean Comnéne fit de la. ville de Castamon. | 

Castamon [l'ancienne Geruinnicopolis], ville de 
Psphlagonie, proche des rives du Pont-Eusin, 
passait pour avoir été la patrie des anciens Com- 
uònes. | 

Suivant le réeit de quelques historiens, c'était 
dans cette ville qu'Isaao, le premier de sa maisoy 
qui ait porté le sceptre, avait recu la naissance | 
Lorsqu'Alexis Comnéne, avant. son avénement au 
tróne, n'étant encore que grand-domestique, revint 
à Constantinople, vainqueur du Gaulois [ou Franá] 
Ursellus et. maitre de sa. personne, passant proche. 
de Castsmon, il ne put. résister au désir de visiter. 
le berceau de sa famille, Il se détourna de s& 
route pour joalr de cette satisfaciion; mais ayant 
wouvé cete ville dópeuplée, il ne put retenir sec 
larmes, et les amis qui l'accompagnalent ne l'artu- 
chérent qu'avec pelne de ces lieux désolés, qui ne. 

noire de 
868 ancétres. n 

M. le Beau place le fait. célébré pé Théodore 
Prodrome, sous f'aunde 4196 : 

* La guerre de Hongrie étant. termiuée [δι]. 
pereur Jean Comnéne reprit le dessein qu'il ávait 
formé de recouvrer l'Asie Mineure. Les Tutos, 
repandus en Paplilagonie, s'étaient rendus mattres 
de Castamon, une des principales villes du psye 
(c'était l'ancienne Germanicopolis) ; Jean $'y trans- 
porta, εἰ Ja prit par escalade. 

« Ἡ repassa ensuite le Bosphore, avec un grand. 
nombre de prisonniers, et renouvela le pleux tríom- 
phe dont Zimiscós avait donné le spectacle à Cons- 
tantinople. Le josr fixé ponr l'entrée du prince, 
les rues forent tendues des plus riches tspisserles, ^ 
ei bordées d'ééhafsuds chargés de speelatéurs, 
depuis la porte Orientale jusqu'à l'église de Saínte- 


. Sophie. Un char enrichi d'argent et de pierteries 


était atteló de. quatre chevaux biancs- Au lien. de 
l'empereur, on y voyait une statue de la sainio 
Vierge, à la protection de laquelle le prince attri- 
buait tous ses suecés, Lechar était conduit pac 
les premiers officiers do l'Empire, qui fenaient les 
rnes. L'empereur, à pleu, marohait devant, ute. 
croix à la msin. Ce magnifique eortége se rendlt à 
Sainte-Sopbhie, d'o& l'empereur, sprés de solen- 
nelles actions de gráces, se rendit à son palais (4). » 

D'aprés ce que Théodore Prodrome dit ici, le 
char avait été offert à l'empereur par le elergé, lc 
sénat et le peuple de Constantinople : sans doute co 
fut par un mouvement de piété et de modestie que 
ce prince le fit servir au triomphe de la sainte 
Vierge; et on en trouve la preuve dans une autre 
piéce qui fera le sujet de larticle LVII. 


| 


p.2 


2) Zonar. Ebi supra. 
ἡ Hin, du Bas-Empire, liv, L1XxVi, β]Ιδ, t. XIX, 





1071 | |. . A THEODORI PRODROMI EM 1012 
Le petit po&me de Théodore Prolrome nous ap- A avant d'étre empereür, menait partout avec lui, 


prend diverses particularités dont les historiens ne 
parlent point dans le récit de cette campagne. li 
est composé de 120 vers hexaméires, dont voici le 
premier et le deruier : 

"Hv óv', ἄναξ μεγάθυμε, Aaoaaóe, κύδεῖ valov. 


Ka" à" δρα γῆς ἁπάσης ἀπείρονος ἠνιοχῆσαι, 
ARTICLE Lll. 


[Morceau commencant au fol. 95 recto, lin. 19, η. XLVI 
e l'lodex grec.] 


Vers adressés. par Théodore Prodrome à la Césa- 
visse Porphyrogennàte Anne Ducene, pour lui de- 
mander sa. protection. : 

Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὶν σοφωτάτὴν πορφυρογέννητον 
xai Καιόάρισσαν xvphv "Avvav τὴν Δούχαιναν 
περὶ τῶν ἑαυτοῦ. | 


Quani au titre de celte piéce, je pense comme le 
P. Lazeri (1). La princesse à laquelle Théodore 
Prodrome s'adresse, pour lui demander $a protec- 
tion et sa recommandation auprés d'une personue 
encore plus puissante qu'elle, ne saurait étre que la 
célébre Anne Comnéue, née du mariage, d'Alexis I 


avec lróne Ducane, et épouse du César Nicéphore | 
Brienne. Il faut donc croire, ou que la lecon Anne 


Ducene est fautive, et que l'on doit lire Aune 
Comnène; ou que celte dénomination de Ducane 
Went à ce que la princesse, appartenant, du cóté 
de sa mére, à la famille des Ducas, avait une double 
affinité avec eux, parce que, avant que d'épouser 
le César Nicéphore Bryenne, elle avait. été fiancée 
à Constantin Ducae porphyrogennéte, fils de l'em- 
pereur. Michel Ducas. W 

Mais à l'égard de ce que contient le poéme, com- 
posé de cent dix-huit vers, comme j'aurai ailleurs 
occasion de l'analyser complétement, je me con- 
tenle ici de dire que l'on y wouve beaucoup de 
notions concernant la naissance de l'auteür, sa 
foriune, et son état, qui. n'étsit alors ni brillant ui 
heureux. | 

Voici le premier et le dernier vers : 
Κλῦθι, Τριὰς μὲγ ἄνασσα, κλύτ' ἄγγελοι edi 

. Ἶνες... 


Σολ Jap ἐγὼ βιότοιο io) πρυμνήσι ἀνῖψα. 
ARTICLE LII. 


(Morceaux commenecant au fol. 95 recto, lin. 19, n. XLVI- 
XLYÍII, de l'index grec.] 


Deuz petites pióces de vers. composées par Théodore 
P'rodrome. | 


Le prẽmier des deux morceaux réunis en cel 
article devait, à en juger par le titre, servir de —- 


frontispice à un volume-en-rouleau, contenant des 
écrits de Joannicius, que Théodore Prodrome, dans 
wne autre petite piéce, comme on le verra plus 
bas, a qualilé de moine. Suivant toute apparence, 
il s'agit de ce moine Joannicins que la nére d'Alexis 
avait placó pré; de lui, οἱ que ce prince, méme 


(1) Conf. Laser. Miscellan. etc. tom. I, p. J et 8. 
(3) Conf. Ann. Conn. Alexiad., lib. 1, p. 19, C. 


jusqu'à l'armée, s'en servant comme de cbam- 
bellan pour garder sa tente (2) . | 

Le second composé de dix-sept vers lambiques, 
et qui se retrouve, mais incorrect, dans le manus- 
crit 2851 de la Bibliothéque impériale, s'adresse 
aux brigands qui oseraient violer le tombeau du 
solitalre Athanase Hésychaste, 

Ces deux pi^ces portent les titres que voici : 

4. Τοῦ αὐτοῦ. Πρόγραμμα sig Χοντάχιον, ἔχον 


. σχέδη τοῦ χυροῦ Ἰωαννιχίου. 


9. Τοῦ αὐτοῦ. Elg τάφον ᾿Αθανασίου ἠσυχαστοῦ. 
Στίχοι ἐπιτιμητικοὶ τυμδωρύχοις. 
Α la inarge du troisiéme vers de ce dernier mor- 


B ceau, l'on rencontre dans notre manuscrit, une 


espéce de petite diatribe en seize vers, écrite d'un 
caractére beaucoup plus moderne que tout ce qui 
est contenu dans le volume, et dans laquelle l'au- 
teur, quel qu'il soit, déclame avec virulence contre 
l'avarice supposée du moine dont Théodore await 
fait ici l'épitaphe. A peine aurais-Je pu lire une 
porn de ces scize vers, sans le secours de 
M. Hase. Aidé par 53 grande conuaissance de la 
langue grecque et des différents caraciéres des ma- 


. nuscrits bien plus que par la bonié de ses yeux, 


accouiumé d'alleurs à une complaisance sans 
borne pour moi, ce jeune el savant littérateur a 
bientót su déchilfrer ces vers complétement, à 


C l'exception de quelques mots du dernier; c'est |ui 


qui m'a fourni la copie que je vais représenter. 


Monachi avari Epitaphium. 


Ἐχλιχμήσω σου xal τὴν χόνιν, εἰ &£ot, 

Καὶ πάντα τὸν χοῦν ἐχμετρήσω καὶ βλέφω * 

λλθροίσω «b πᾶν τῆς σοροῦ, τῶν ὁστέων * 

Καὶ φηλαφήσω τὴν ἁρμονίαν πᾶσαν 

Τοῦ vexpou, τὴν σύνθεσιν, τὶν ὅλην πλάσιν » 

᾽Αχριδολογήσομαι xoi τῶν ἑγχάτων 

Τὸν φιλάργυρον xat γλίσχρον οναχίτην, 

Ἐπιμελὼς σε, xal νεκρὸν, à ετάζων, 

El πού τι χρυσοῦ, τὸ χρυσόλατρες Ὑένος, 

Ἑν yepotv, àv στήθεσσιν, ἐν χόλποις φέρεις. 

El γάρ χε πιστεύσαιμι, uh χρυσῇς ἄν σε 

Καὶ vexpbv τὸν δύστηνον, xal cesar móca 

(Os σε ypuobv πνέοντα, χρυσὸν λαλοῦνζ χο 
ρυσὸ» χατεσθίοντα πολλάκις otba), 

ως cuv σαυτῷ θάψειας τὸ σέθασµά σου, 

Τὸ χροῖζον µέταλλον. τὴν πλάνον ὕλην * 

Ελεινὰ (sic) τὰ Δάφνιδος ἀρείμαν ἄλγη (5) 


ARTICLE LIV. 


[Morceau commencant au fol. 94 recto, lin. 15, n. XLIX 
de l'index grec.] 


L'amitié bannie du monde, dialogue dramatique, 
par Théodore Prodrome 


Cette piéce, qui est. assez estimée comnie opus- 
cule poétique, a été iinprimée un grand nombre de 
fois. Indépendammenut des édiions qui peuvent 
m'étre inconnues, je sais qu'elle a été donnée: 

49 En grec, par J. Hunter et J. Guntius, à Dile, 
1536, ín-8*. 

9» En grec et en latin, par Conrad Gesner, à la 


(5) Τὰ Δάφνιδος ἄλγὲ ἀροίμαν. Theocr. Idyll. V, 
vers. 20. 














1073 | OPERUM REGENSIO. 1014 
fin du Recueil de Stobée, dans le eours de l'anuée A — On le trouve inséré dans l'édition de Jé:ómo 


41545. 
.. $e Par Guillaume Morel, en grece, avec la version 
de Conrad Gesner, dans l'année 1549. 

4* De méme, dans l'édition de Stobée, imprimée 
à Ὠδίς, chez J. Oporin, en 1519, in-fol. 

5» Parelilement, dans l'édition de Stolée, impri- 
mée à Zurich, en 1550, in-4*. | 

6* En l'année 1558, le petit ouvrage qui falt le 
sujet de cet article parut. en frangais, traduit par 
Jean Figon, sous le titre suivant (1) : AMITIÉ banuie 
du monde, par Cyre Théodore, poétegrec, et tra- 
duit en vers francais par Jean Figon (2), de Monié- 
limart en Dauphiné. A Tholose, 1558, ía-8*. » 


7* li a été ensuite réimprimé tant en grec qu'en y 


latin, dans une quatriéme édition du S!obée de Con- 
rad Gesuer, datée de l'année 1550 (5). 

.89 Daus une nouvelle édition deg opuscules de 
Théodore Prodrome, par Jéróme Erard ;  Leipsick, 
1598, in-8*. 

9* Dans une cinquiéme édition du Stobée, impri- 
. mée à Genéve, en 1609, 

40. Barthius, dans son Adversaria, puhlié en 
1624, cifa et corrigea certains passages de Από 
δήμος Φιλία. 

14* Enfin Maittaire a reproduit le Dialogue entier, 
dans son Miscellanea Graecorum aliquorum scripto - 
rum carmina , Lond. 1722, ín-41* maj. ll y a joint 


des notes dont quelques-unes deviendront super- C 


iYues, s] jamais un nouvel éditeur, consultant notre 
manuscrit, en profite pour rétablir, dang plus d'un 
eudroit, la véritable lecon. 


ARTICLE LV. 


[Morcesu commencsnt au fol. 97 verso, lin. 5, n. L 
de l'Index grec.] 
Complainte en vers, eur la distribution des faveurs 
de (a Providence, par Théolore Prodrome. 


Τοῦ αὐτοῦ Σχετλιαστικοὶ εἰς τὴν Πρόνοιαν. 
Ce morceau est presque aussi connu quele précé- 
dent, bien qu'il n'ait pasété imprimé autant de fois. 


(4) Conf, Fahr. Bibl. Gr. tom. VI, p. 810. 

(9! Jesn Figon (nous dit la Croix-du-Maine, dang 
sa Bibliothàque francaise, 6lit. de Paris, 1772, 1. 1, 
p. 495) a traduit du Latin. en. τους francais un 
livre intitulé : l'Amitié bannie du monde, écrit. en 
forme de dialogue, par Cyrus Theodoretus (sic), etc. 
La Course d'Atalante, qui est un po&me francais 
imprimé à Tholose, 1558, chez Pierre du Puis, au- 
quel lien florissait ledit Figon, l'an. susdit 1558. » 

L'article de Jean Figon, dans la Bibliotheque de 
du Verdier, tom. 1], p. 444 et. 415, est. un. peu 
plus. étendu que dans là. Bibliothàque de la Croix. 
du-Maine, qui vient d'étre οἱιό8, 

« Jean Figon, de Montélimart en Dauphiné, 4 dé- 
crit, en vers francais, la course d'Atalante, et la 
victoire d'IHippoméne, Fable poétique, imprimée à 
Tholose, in-8*, par Jacques Columiez, 1558; Amitié 
bannie du moude, ouvre fait en forme de dialogue, 

r Cyre Théodore, poéte grec, et traduit en vers 
rancois par Jean Figon, imprimé à Tholose, in-8*, 
par P. du Puis, 1553; le Poétique ἱρυρ]όο de Jean 
Vigon, Dauphinois, contenant Odes, Epitres οἱ 
Epigrammes, imprimé à Tholose, in-8*, par G. Bou- 


Guntius, 1536 ; et dans celle de Jéróme Eraru, 1598. 

Eustathe Swartius, le reproduisant en 1616 (4), 
essaya d'en rectifler plusieurs passages que los 
éditions précédeotes présentaieut d'une maniére 
incorrecte. On trouve dans notre manuscrit la 
véritable lecgon, non-geulement de tous les endroits 
que Swartius avait cherché à corriger, mais encore 
de beaucoup d'autres sur lesquels il n'a fait aucuue 
remarque. 

Je puis dire la méme chose à l'égard des obser- 
vations de Barthius qui, dans son Adversaria, cite, 
traduit ou commente un assez grand nombre de 
vers du, petit poéme de Théodore, et lcs compare 
avec lcs passages soit de l'Aneien, soit du Nouveau 
Testament, dont ils sont une imitation (5). 


ARTICLE LVI. 


[Deux morce»uz commengant, l'on au fol. 99 rrcío, 
lin. 16; l'autre au fol. 100 recto, lin. 18, n. LI et 
Li de l'index grec.] 


Vers 1 : Contre. une vieille liberiine; 9 Contre un 
ignorant, qui offectait de porter une longue barbe, 
croyaat passer ainsi pour appliqué à l'étude et fort 
savant. Par Théodore Prodrome. , 


Τοῦ αὐτοῦ * 1. χατὰ φιλοπόρνου γραός: 2. κατὰ µι- 
Χρογενείου, δοχοῦντος εἵναι διὰ τοῦτο σοφοῦ. 
Ces deux satires, composées l'une de 102, l'autre 
de 100 vers iambiques se rencontrent dans le ma- 
nuscrit de la Bibliothéque impériale 9851. ll est 
vrai que dans ce manvscrit Ja. premiére des deux 
piéces est mutilée, et n'est transcrite que jusqu'au 


76* vers, mais elle se retrouve tout entióre dans le 


manuscrit de la Dibliothéque Vaticano-Palatina 
xuni, folio $7 εἰ &egq. Voici comment l'une et 
l'autre piéces déhutent et se terminent : 


1. Ὦ μιαρὰ νραὺῦς, χαχὺν ἀνθρώποις μέγα. 


Ἑξασθενήσει καὶ τὸ Κε pou στόμα. 
2. Ιαταταιὰξ, τῆς iple γενειάδος... 


ἝἜως παραρθρώσείας αὐτὸν εἰς τέλος, 3 


deville, 1556. Il a écrit en prose la Pérégrination 
de l'enfant vertueux : eeuvre contenant le sommaire 
des disciplines qui conduisent à a plus liaute vertu, 
avee (rois chants royaux parmi la. prose ; imprimée 
L| Jep in-16, par Franquis Arnoullet, 4535. » 

(9) Fabricius (Bibl. Gr. v, cap. 6, $11, tom. VI, 
pag. 816) parle d'une version latine de {' Απόδημος 
Φιλία, donnée en cette méme anuée par Jean Laét: 
Latine vertit, preter Gesnerum ei Hieronymum Erar- 
dum, Jo. Laetius, Parisiis, 1559, in 4*. Mis j'i- 
gnore oà cette version se trouve. 

(4) Couf. Darth., Adrersarior, lib. XVII, cap. 
16, col, 885; item. lib. XXIX, cap. 8, col. 4369; 
Ht. lib. Lf, cap. 15, col. 9511; it. lib. LIV, cap. 
Itl, col. 25295. 

(5) Conf, « Eusthati. (sic) Swartii Analectorum 
Lib. ]11, in quibus inpnmera auctorum, qua Græ- 
corum q"3 Latinorum, loca emendantur, diluci- 
dantur, illustrantur, notantur. Ád virum illustrem 
Jaco»um van Duck, consiliarium ct legatum re- 
gium 5. Lugduni Batavorum, apud Ladovicum E!ze- 
virium, auno CL L9 C XVI. Lib. », cap. 11, 
pag. 45. 











Σο ΣΤΟ ΤΟ 
"P 


οΓηβόαννός νόστησεν &y sod xposofasi ; 45. 


1015. THEODOR! PRODROMI. . | 1416 


| ARTICLE LYU.- | 
[Morcean  eommenesnt au fol. 101, lip. 30, n. Lil. 
| Dio mE de l'Indéx grec.] nud 
Deicriptivn en vers héroiques de. l'entrée de. l'empe- 
ο Peur Joan Coninóne [à Constaminopte] aprés la prise 
de Castamon, par Théodore Prodrome. 


| Τοῦ αὐτοῦ ἔχφρὰσις διὰ σείχων fjpundov τῆς Vel 


τῇ ἁλώσει τῆς Κασταμόνος προελεύσεως τοῦ ab- 
. τοκράτορος χυροῦ Ἰωάννου τοῦ Κομνηνοῦ. — 


Co poéme, composé de 320 vers, est relatif à la 


premiére conquéte de Castamon, qui a fati également 
le sujet du Ll* article, Ici Théodore Ῥεούτοπιό 
nons donne les détàils de la pompe, plus religieuse 


. (ue triómphale, qui eut llen au retour de Jean 


Comnérie à Constantinople. I! décrit surtouí. avec 


" beaucoup d'exacíitude, et se complaf( à nous 


A épousé Marie Compène, la seeonde das üjles de 


l'empereur Alexis Ι.., 2 
Marie Comnéae, née en l'année.1085 (8-9), acuit 


. €ié d'abord unie & Grágoire Gabras ou Gaurao, fils 


du due de Trébizonde (5), Mais. l'empereur, syant 
dissous ce merisge, lui (it époeser (4) le fils de 
Constanthy Phorbéne [ou Euphorbéne[ nommé Ni- 
céphore Catacalon, auquel, en considération de ce 
mariage, i] conféra la dignité de sébastocrator (5). 
Et l'on voit. ici que Nicéphore, à l'époque οὰ son 
ls se moris, perteit le titre de psthyperszóbasie. 

D'aprós ce qui se lit dans Ia sentence (6) de dé-- 
position du patriarche Cosmas 1l, portée le mer- 


eredi 26 février 1147 (1), du Cánge 3 eru pouvoit 


dépeindre ee char d'argent massif, qui avait été B établir que, du mariage de Marie Comnéne avec Ni- 


offert en présent à l'empereur, et sur lequel, mal- 
"ρτό les instances de tous les ordres de l'Etat qui le - 
. pressaiept d'y monter, ce prince voulut que l'imago 


de fà salute Vierge füt placée. 0 
La.piéce, en elle-móme, n'est polnt ssus mérite, 


el eaptiént quelques particularités peu corinues, 
. eonceraant la famille isnpériale : B 


Θυμὲ, µάχας μὲν ἔα, πολέμους «' ἀνδροκτασίας τε.. 


ARTICLE LVIII. 


. [Moreéaux éommencant au fol. 105 werso, lin. 30, 


.. B. LVH, LVII] et ΙΧ de l'Index grec] 


ο Vers : 41,9, et 8 sur un. certain. Pausanias, que. [o 


cAagrin d'ótoir perdu son file avait, disaMt-on , 
pésifié ; sur un εαάαυγε tronqué des deuz mains, 
que | mer avail rejet. sur. s0n rirage; 5 au 
shofne Joannicius, pour i'escuser, sur une imaludie, 
d'ütrá resté plusieurs jours sans se rendre ouprés 
de lwi; 0 en énigme, sur la Nue. Par Théodore 
Prodrome. | 


. . ARTICLE LIX. 
[Morceaux commencant au fol. 104 recto, lin. 18, n. LX 
0 de l'lodex grec.] 
Cinq petites piàces en vers politiques, sur le mariage 
Alezis,: fia du panhypersébaste. Nicéphore, et 
petit- βίο de Phorbóne, par Théodore drome. 
ToU αὑτοῦ ἐπὶ τῷ γάἀμῳ τεῦ υἱοῦ τοῦ παννπερσε- 
Do κνροῦ "Νικηφόρου, τοῦ Φὐρθηνοῦ, χυροῦ 
ξίου. | 


ρα: einq petites pléces indiquées daus cet article, D 
. quattfe soni composées de 34 vers chacune; la 
 einquiéme n'en a que 292. | | 


JÍ $'ugit ici du moriage d'un prince nommé Alezis, 
fils du panhypersébaste Nicéphore, et pelit-fils de 


. Phorbéne. 


Le panbypereébaste Nicéphore, fils de Phorl.éue, 


. doit avoir été ce Nicéphore (Catacalon], fils. de 


Constantin. Pborbene [ou Euphorbéne] qui avajt 


$— Zonar. Anfial, 1. xvirr, $ 22, tom. I, pag. 
, À et B, | 

(à) Ann. libb, eni, xt, xtt, p^g. 959 et seqq. 

(4) Conf. Ann. lih x, pag. di. — zon. loe. cit. 
5 Bryénn. fib. tv, ὃ 7, psg. 93. — Ann. lib. x, 
as. 976. 0 .. 
| (6) Conf. Lco Allat. De Eccl. occ. el or. perp. 


ML Anti, libb.vi,erir, xr, xv, pag. 167, 240, 502, 
399 


céphore [Catscalon], étaicnt nés deux fils, nom- 
més l'un Alexis, l'autre Andronic (8), atiendu que, 
dans cet, acte, il est fait mention d'Alezis et d'An- 
dronic, fils de Marie Porphyrogennéte, sdur de 
la Césarisse. Anne. Et de ΙΔ, par une conjeeture 
plausible, l'Andronic, né de c& mariage, loi psralt 
&tre cet Andronic. Euphorbóne qui gouverna ]a Cili- 
cio sous ]e régne de Manuel Comnéne. Malis comwe 
cet Andronie Euphorbéne est qualifié par Cínna- 


. mus (9) de cousin-germain de l'empereur, ἐδλδ- 


ελφος, il faudrait examiner sí 69 témojgnage n'é- 
branle point l'opinion de dy Cange. D'ailleurs, pour 
ne rien dissimuler, je reste incertain si le texte de 
la sentence (10) de déposition du patríarche Cosmas ll 
porte effectivement ce que du Cange établit, Je ne 
connais ce texte, et du Cange comme le D. le 
Quien (11), semblent ne l'avoir eux-méines. cone 
que daprés l'ouvrage dans lequel Léon Allatius l'a 
inséré. Or, dans l'édftion d'Alladuus, c'est seule- 
ment !a version latine qui énonce qu'Alexig et án- 
dronic átalen 1j de Marie Porphyrogennéte, Sœur 
de la Césarisse Anue. Lo texte grae senibilo dietin- 
guer totalement ces deux princes, tant des fils de 
Marie Perphyrngennóte, que de ceux d'une de ges 
sOurs, non Domuwée en cet endroit : Παρισταμέ- 
vuv... τῶν ἐξαξέλφων τοῦ κροφίσταν καὶ ἁγίου ἡμῶν 
βασιλέως, τοῦ χυρίου ᾽Αλεξίου, τοῦ vla) 4f; ἵορφν- 
ῥρογαννήτου καὶ Καισαρίσσης χυρίας "Άννης ΄ τοῦ 
χυρίου Αλεξίου καὶ τοῦ κυρίου Ἀνδρονίκου * [Καὶ] 
τῶν νιῶν τῆς Πορφυρογεννήτου κυρίὰς Μαρίας, [wai] 
αὑταξόλφης αὐτῆς. Mais on oe saurait douter que, 
dans le texte grec de plusieurs des actes rapporiés 
par Léon Allatius, il ne se soit glissé des erreurs 
qui peuvent.ótre de puros fautes d'iupression : 
notamment, dans la sentence de déposition du ps- 
triarche Cosmas, les dates soni fsulives, puis- 


cons. lib. «t, cap. xn, pag. 686, 
Ce on Le Quien, Or. Ch». tom. L, eol. 967 

et . 

(8) Cang. Fam. Aug. Bys. pog. IN οι 118. 
(9) €onf. Cinn. lib, v, í 18 aa. 182, B ; et lib. 
vi, ᾗ 2, des 146, 8. ' 

10 i supra. 

11) Ubi supra. 











1071 


OPERUM RECENSIO. 


1078 


qu'elles diferent. de celles qne jai marquées ci- A Ensuite, il passe en revue toutes les victoires rém- 


dessus, et qui sont certaines. On peut donc croite 
que la véritable lecon du passage concernant les 
princes Alexis et Andronic, est eene dont du Cange 
a suivi la teneur. 

Au reste, voici les seuls points historiques que 
coafirment les différents épithalames compris en 
cet article : 

49 Le priace dont notre poéte célébrait le ma- 
riage, rejeten de la tige des Comnénes et de celle 
des Ducas, se nommait Alexis (Epith. I, vers. 25; 
et Epüh. v, vers. 19) : 


Κάλλιστε κ)άδε Κομνηνῶν, 'AXé&te νυµφ[ς. 
Δουχῶν βλαστὲ xai Κομνηνῶν, " "AME t£ γυµφίε. 


portées par l'empereur, sur les bords du Danube 
(Décad. vi, vers. 5) ; du Sangare (Ibid.)j; de l'Ha- 
lys (DH bid. vers. 4; item décad. 1x, vers. 8 ; it. décad. 
XVi, vers. 1; 4. décad. xxi, vers. 8 ; it.décad. xxvii, 
vers. 2) ; et il célébre surtout la prise de Castamon 
(Décad. x e 1eqg.), comme celle des villes de Bal. 
£05, d'Atamos, d'Alaaos (Décad. xxu, vers. 1 e 3: 
it. déc. xxvi, vers, 6). Pois, ἃ cette occasion, il. 
norme (Décad. xxiv, vers. 9 et seqq.) les émirs ou 
généraux mahométans défaits par ce prince. Vers la 
fio (Déc. xxvuy), il feit &ussi mention des avantages 
obtenus tant en Dalmatie qu'à Laodicée, à Sozo- 


. polis, à Amorium et ailleurs. 


9* Son αἴθι]θ maternelle était Irène Ducene B 3 On rencontre ce morceau dans le manuscrit de 


(Epith. 1, vers. 1 e0 8) : 
Μήτηρ μητρὸς βασίλισσα, βασιλισσῶν fj κρείττων' 
Τις ἀγνοεῖ τὴν Δούχαιναν, τὴν ἄνασσαν Εἰρήνην ; 

9* Sa mére. était née dans la pourpre (Ibid. v. 9) : 

«Μήτηρ πορφυρογέννητος... 

4 Son pére était décoré du titre de panhypersé- 
baste (Ibid. v. 10) : 

Πατ]ρ πανυπερσέδαστος. 

5* Son épouse (que le poéte ne nomme point, et 
dont il serait peut-étre difficile de trouver ailleurs 
le nom) était d'une race illustre et royale (Epith. it, 
vers. 8 οἱ 9) 


Καὶ νύμφη σοι νυμφεύεται περιφανῆς τῷ γένει 
| Ex γὰρ σειρᾶς βασιλικῆς ἐστι χαταγοµένη. 


ABTICLE LX. 


[Deux morcesux commen 

. lin. 1, l'autre au folio 1 

. LXIL de l'index grec.] 

4*  Dizains, en vers politiques, sur l'entrée triom- 
phante de l'empereur Jean. Comnàne [ à Constan- 
tinople], aprés la prise de Caetamon. 

9* Autres dizains de méme sorte, adressés au méme 
riuce en celle méme occasion. La ville de Con- 
slantinople est. censée parler, pour l'engager à 
$'aaseoir sur. le char qu'elle lui présenioit. Par 
Théodore Prodrome. 


4. Τοῦ αὐτοῦ (a) εἰς τὴν ἐπὶ τῇ ἁλώσει τῆς Ka- 
σταµόνος ἐπινίχιον πρόοδο 


t, l'un an fol. 105 verso, 
, recto, lin. 22; n. LXI et 


.*tUXÓ. — 
Τοῖς Δήμοις. 


2. Ὡς ἀπὸ τῆς πόλεως δεκάστιχα παραχλητικὰ τῷ 
αὑτοχράτορι, πρὸς τὸ κχαθίσαι ἐφ' μμ, 


Τοῖς Af pote. 

Ces deux petits poémes sont relatifs à la — 
féte, el aux mêmos particularités que ceux qui ont 
Tait le sujet des articles Li* et τι”. 

Dans l'un, qui est composé de vingt- -neuf dizains, 
ou de 290 vers [politiques], le poére commence par 
se faire connaltre οἱ se nommer lui-inéme (Décad. t, 
sers. 1, 26813) : 


'Anxb Ἡροδρόμου Ἡρόδρομος. « 9 
Ταῦτα «αρποφορῶ σοι 
*0 Πρόδρομος τῷ βασιλεί. 


1) Voyes ci-dessous l'article LXVI. 
) Conf. Cang. Glossar. med. ei inf. Grec. 


(ο) Edidit Ang. Mai Bibl. nov. PP., VI, 408 et 410. 


v τοῦ αὐτοκράτορος - 
xupoU Ἰωάννου τοῦ Κομνηνοῦ δεχάστιχα πολι» - 


la bibliothéque Impériale, ne 2851, fol. 154 verso, 
lin. 8; mais il y est mutilé, puisqu'il ne s'y Lrouve 
colnposé que de 108 vers. 

L'autre poáme contient seulemenl dix dizains 


[100 vers], et le sujet en est suffisamment ezpli- 


qué par le titre méme. 


ν Cetitre, ainsi que celui des six autres piéces dont 


l'aurai bientót à parler (1), porte ces mots : Tot; 
δήµοις [littéralement, pour les démes] : ce qui pa- 
raltrait signifler que les piéces donat il s'agit étaieut 
destinées à éire récitóes ou chantées, au nom de 
ces factions des jeux du cirque, si sonvent men- 
tionnées dans i'Histoire du Bas- Empire. En elfet, du 
Cange pareft n'avoir reucontré les mots οἱ ὅτμοι 
que dans des ouvrages oü ils indiquent tantót ces 
factions des Verts et des Bleus, etc., qui parta- 
gealent le peuple de Constantinople, relativement 
au concours dans les jeux du cirque ; tantót les 
bancs ou degrés de l'Hippodrome, sur lesquels les - 
membres de chaque faction se réunissaient les uns 
auprés des autres (2) : Δῆμοι. Factiones agitato- 
rum... It. Ajpov* Gradus Hippodromi in quihus se- 
dere consueverant Ojpot seu factiones. Peut-étro 
l'examen. attentif des differentes compositions poé- 
tiques de Théodore Prodrome, dont le titre porte 
τοῖς δήµοις, fera-t-il naltre le soupcon qu'au temps 


où l'auteur écrivait, ces mots ne laissaient pas de 


se prendre en quelque autre acception. 


ARTICLE LXI. 


p! Morcesu commengant au fol. 109 recto, lin. $5, n. LXIII 
de l'Index grec.] 


Vers de Théodore Proarome, sur une représentation 
[allégorique| de la vie humaine. 
Cette. petite pléce est imprimée dans le Recueil 
publié à Bàle en 1556; j'indiqueral les variantes 
qu'offre notre manuscrit. 


ARTICLE LXII. 


[Moreeaux commencant au fol. 109 verso, yin. 8, 
n. LXIV, LXY et LXVI de l'fndex grec. 


4. Vers de Théodore Prodrome, en l'honneur de cha- 


tom. I, col. 287 et 988. — It. tom. II, Append. ad 
Glossar. col. 95. 


1079 


THEODORI PRODROMI 


1080 


cun des saints dont se fait [a commémoration dans A mentaires, el que je ne puis me livrer à nn parcit 


chaque jour de l'année. En prenant, à chaque mois, 
la premiere lettre du premier vers, la réunion de 
ces douse lettres formera le surnom | Tou Προδρό- 
μου] de l'auteur. 


Τοῦ αὑτοῦ µονόστιχα εἰς τέλη τῶν ἑχάατης ἡμέ- 
pac μνημονευοµένων ἐν ὅλῳ τῷ ἔτει ἁγίων, συν- 
εμφαινοµένου xal τοῦ ἐπωνύμου τοῦ ποιητοῦ 
vol; iv. ἑχάστῳ μηνὶ ἀρκτικοῖςς τῶν πρώτων 
στοίχων (sic, sed legend. στίχων) στοιχείοις. 
Cette espéce de calendrier poétique, dont le titre 

seul annonce suffisamment l'objet et ie genre, com- 

menee, selon l'usage des Grecs, par le mois de 
septembre, 

ll y a autant de vers que de jours dans l'anuée. 

L'ouvrage débute par ce vers : 

— Thv Σνµεώνην ix στύλου πόλος φέρε" 

et so termine par celui-ci : 

Ζωστρὴ, x4pn, σοὶ σἣν πεοισφίγγει πόλιν. 

On trouverait peut-étre quelque p'aisir, et méme 
quelque utilité, à comparer ce morceau avec un 
autre de méme genre, intitulé : Σννοπτικὴ σύνοψες 
&;lov χρόνον, et qui est attribué à Nicéphore Cal- 
liste dans le Recueil publié à Bàle en 1550. ' 


3, Vers sur les douze (dtes de N.-S. Jéeus-Christ. 


S. lluit vers sur Abraham donnant l'hospitalité à la 
Saiute Trinité. . 


ARTICLE LXIII. 


[Morceaux eontenus dans le fol, 117 verso, lin. 8 ef seqq., 
| n. LYVII et L.XVlll del'Index βερο] 


20 Cinq distiques sur. un anneau portant un cachet ϱ 


avec l'empreinte de deus amanis de la poltrine 
desquels aoriaient deux arbres. 


9* Complainte en vers héroiques, sur le peu d'hon- 
neur que, dans le sicele de l'auteur, on rendait à 
la littérature. 


ARTICLE LXIV. 


(Morcesu eommoengant au fol. 118 recto, Jin. 9, n. LXIX 
de l'Index grec.) 


Vers de Théodore Prodrome, contre [un certain] Ba- 
fys, vain discoureur, qui [[ui faisant un crime de 
ea (ro P rande application à l'étude des belles- 
atre: | avait traité calomnieusement d'hérétique 
[ou sectaire]. 


Τοῦ αὐτοῦ εἲς τὸν BAPEA, τὸν χαταφλυαρήσαντα 
αὐτοῦ τὸ τοῦ αἱρετικοῦ ὄνομα: 


travail, je me borne ici à une simple notice. Dans 
l'inprimé, la piáce ne contient que $00 vers ; daus 
rotre manuscrit, elle est de 501, parce qu'immé.lia- 
tement aprés le vers 164 : 

Φύσει τε ταυτὸν, xai δυνάµει, xol χράτει 


le mauuscrit en offre un qui ne se trouve point dans 
l'imprimé : 
Χωριστὸν οὐδὲν τῶν τριῶν * Ev τὰ τρία. 


ARTICLE LXY. 


[Morcesux contenus dans le fol. 121 recto, lin. 14, 
n. LXX, LXXI et LXXII de l'Index grec.) 


Vers de Théodore Prodrome : 4« Sur les envieuz ; 
4. Exhortation à la piéié età la sagesse ; ὃ Sur 
un jardin. | 
Ces petis poémes ont ét6 publiés tous les treis 

dans le Recueil donné en 1556. 


ARTICLE LXVI. 
(Morceaux eommencapt au fol. 121 verso, lin. 37, 
n. LXXIII et LXXIV de l'Index grec.] 
Hymnes adressés à l'empereur. Jean. Comndne, à 
l'occasion, tant de la (dte de ία Naiivité, que de 
celle du bapiéme de Jéswi-Christ. 


. Ὕμνοι τῷ βασιλεῖ χυρῷ Ἰωάννῃ τῷ Κομνηνῷ ἐπὶ 


Χριστοῦ γεννήσει [καὶ τῇ βαπτίσει]' τοῖς 

Δῆμοις. 

Ces hymnes, de 24 vers chaeun, sont au nombre 
de six ; trois pour la féte de la Nativité; trois pour 
celle du baptéme de Jésus-Christ [qui répondait au 
méme jour que l'Epiplanie]. 

J'ai déjà dit (1) que, d'aprés les mots, τοῖς 
Δήμοις, qui se lisent dans le iitre de ces hym- 
nes, comme dans celui des deux autres poémes dont 
jai parlé-ci-dessus, ils semblent avoir été destinés 
à étre chantés au nom des factions des jeux de 
cirque; mais en méme temps je n'ai pas dissimulé 
que peut-étre ce point prétait à quelques difficultés, 
dont je ne pouvais donner, ni méme cbercber ea 
ce moment la solution. J'ajoute ici, à l'égard des 
six piéces, objet partieulier de ce εστι. article, 
qu'il serait assez intéressant de déterminer en 
quelle année elles auraient été 'composées. Elles 
contiennent plusieurs particularités dont les unes δὲ 
premier coup-d'eeil, paraissent, en quelque sorte, 
impliquer contradiction; et les autres, décidémeni, 


La piéce qui fait le sujet de cet article se trouve D ne sauraient s'accorder avec ce que les historiens 


dans le Recueil imprimé à Bàie, en 1526. Elle ne 
manque point d'intérét, en ce qu'e?le nous apprend 
diverses particularités concernant la famille, l'état 
et 1a fortune de notre auteur ; mais, dans l'nprimé, 
elle est pleine de fautes. Gilbert Gaulmin en à noté 
quelques-unes, et notre manuscrit peut servir, non- 


seulement à confirmer les conjectures de ce savant 


homme, mais encore à rétablir les passages cor- 
rompus sur lesquels il n'a fait aucune remarque. 
J'ai donc été tenté de reproduire ici le texte de ce 
petit poáme purgé de toute lecon vicieuse. Mais, 
comme daus plus d'un endroit il exige des com- 


(1) Voyez ci-dessus l'art. LX. 


modernes ont eru pouvoir établir. 

Par exemple, certains vers du premier des bym- 
nes relatifs à la féte de la Nativité, conviennent à 
une année dans laquelle l'empereur de retour des 
psys orientaux, aurait fait une entrée triomphale 
dans Constantinople; et, en móme temps, a une 
époque οὗ son tils alné Alezis aurait été déjà as- 
soci à la couronne, pendant que ses trois fils 
puinés [Andronic, Isaac, Monuel] auraient simul- 
tauément porté le titre de S£SASTOCRATOBR ; 


δ. Πάλιν θεὺς ΑΠ0 8AIMAN (2)  ὡράθη λα 


(3) Gouf. Habachuc cap. 111, v. ὅ Conf. et Calmet, ad Deuter. cap. xxxin, v, 2. 














1081 


OPERUM RECENSIO. 


(089. 


4. Καὶ βασιλεὺς ΑΠΟ ΘΛΙΜΑΝ εἰστλθε νιχηφό- A — Quant à cette. espéce de contradiction avéc soi- 


: e. 
16. Αλλ’ ὦ γενάρχα τοῦ παντός,.. lee 
18. Φρούρησον, σχέπασον εἰς πλείστους κύχλους 


$ [χρόνων 
Τὸν νιχητὴν. τὸν Κομνηνὺν, δεσπότην ο ν, 


Καὶ τὸν τοῦ ΣΤΕΦΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΟΝ, λα δι- 
σπότην, 

Καὶ τοὺς ΣΕΒΑΣΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ xai ΠΟΡΦΥΡΟ- 
[TENNHTOYZ, 


Τὸ τῶν ἠλίχων ἄγαλμα, τὴν θαυμαστὴν ΤΡΙΑΔΑ. 


Mais, daus les deux autres bymnes relatifs à la 
méme [féte, aiusi que daus leg irois lymnes com- 
posés pour la féte du Baptéme (et, par conséquent, 
pour une solennité postérieure à celle de la Nati- 


méme, il pourra étre facile d'en disculper notre 
auteur : il suffira de supposer que les vers : 


'ETQ (8) δ’ àx µόνου λόγου σε xai µόνης φήμης 
[ λέω . 

Τὸν (9) αροπαιοῦχον € οὐχ ép. —. "a 
Τρισευτυχῆς ἡ Κασταμὼν, τρισευχλεῆς f r &yypa, 
"Οτι τῶν σὼν ἀπήλανσαν βασιλ.γῶν ἀχτίνων, 

doiveut uniquement s'entendre de la briéveté du 
séJour de l'empereur à Constantinople, dans l'inter- 
valle de ses diverses campagnes, depuis 1117 jus- 
qu'en 1127. Mais à l'égard du titre de s&BAsTOCRA TOR 
que portérent les trois fils pufnés de l'empereur, 


vité) , on rencontre des passages qui, tout en con- B le témoignage de notre poéte [témoignage qui, je 


firmant ce que nous venons de faire. observer sur 
les. quatre (ilg de l'empereur, pourraífent nous in- 
duire à penser que Jean Comnéne, depuis sa pre- 
miére campagne en Europe et sa guerre de Hongrie, 
toujours absent de Constantinople, n'y rentra point 
avant la fin de sa seconde expédition d'Asie, dans 
laquelle il reprit Castamon et fit la conquéte do 
Gangres : | 
(1) Κεχόρεστα[ σου τῆς μορφῆς ἀνατολὴ xal δύσις, 
᾽Απήλαυσέ σου Δάνουδις, " Aue ἑώραχέ σε. 

Εἶδέ σε γη Κασταμονὶς, Γάγγρα προσέδλεψέ σοι» 
ΕΓΩ δ ἐχ μόνου λόγου σε xai µόνης φήμης, βλέπω... 
. * . ᾖ{(8) Πολυχρόνιος Ῥωμαίων βασιλεύνις * 
Καὶ τῷ παιδὶ καὶ Basil συγχαίἰροις ᾿Αλεξίῳ, 


le répéte encore, est absolumeut iriécusable] doit 
nous servir à rectifier l'erreur de nos plus savants 
modernes. En effet, suivaut. du Cange, les trois fils 
puinés de Jean Comnóne n'auraient été décorés de 
ce titreque successivement et à différentes époques; 
tout au plus, de la maniére dont il cite, à ce sujet, 
l'üistorien Nicétas (ín Joanne, $ V), pourrait-on 
induire que du Cange regardait Anuronic et Isaac 
comme ayant obtenu simultanément le titre dont 
nous parlons. Et M. le Beau se montre encore bien 
moins exactement instruit à cet égard, puisque, 
selon ce qu'il énonce eo propres termes (10), Isaac 
n'aurait été déclaré sÉBASTOCRATOR qu'aprés la mort 


Καὶ τοῖς σεθαστοχράτορσι xal πορφυρογεννήτοις. Ώ d'Andronic, c'est-à-dire, au plus tót eu 1142, 


Tv (3) sponoicüyov 5 οὐχ ὁρῶ. . P" 
Τρισεντυχῆς ἡ Κασταμὼν, τριαευχλεῆς fj Γάγγρα, 
"ύτι τῶν gov ἀἁπήλαυσαν βασιλικῶν ἀχτίνων. 0 
"AX ὁ (4) τικτόµενος Ἆριστὸς ὑπὸ μητρὺς ον 
ud νου. 
Ῥωμαίων fu λαμπρὲ, δέσποτα τροπαιοῦχε 
Φρονρήσαι ok xal τὸν ἐχ σοῦ, P κοινωνὸν τοῦ 


. κράτους, 
Μετὰ ΤΩΝ ΠΑΡΗΛΙΩΝ ΣΟΥ, τῶν ZEBAZTOKPA- 
. . [TOP QN e 
41227 ὦ sy ῥύπον τὸν ἐμὸν ἓν Ἱορδάνῃ πλύνων, 
κέποις 30v µέχαν νιχητὴν, δεσπότην Ἰωάννην, 
Σὺν τῷ παιδὶ xal κοινωνῷ τοῦ στέφους Αλεξίῳ, 
αἱ τοῖς ΣΕΒΑΤΟΚΡΑΤΟΡΣΙ  xaV Πορφυρογεννή- 
: yj τοῖς 
Καὶ | (6 φυλάττουσι μέχρι παντὸς 'olüvos, . 
Té βασιλεῖ χαὶ τέχνῳ σου συγχαίρων ᾿Αλεξίῳ, 
xai τοῖς ΣΒΒΑΣΤΟΚΡΑΤΟΡΣΙ ΚΑΙ ΠΟΡΦΥΡΟ- 
[ΓΕΝΝΗΤΟΙΣ. 
TOIZ ΑΡΙΘΜΟ ΤΡΙΣΣΕΥΟΥΣΙΝ, ἀξίᾳ µονουµένοις. 


Mrz. τοῦ (1) συμμετόχου σοι τοῦ. κράτους, λλες. 


ον. 
Καὶ ΤΗΣ ΤΡΙΑΔΟΣ τῆς σαεπτῆς ΤΩΝ ΜΑ ΑΣΤο. 
ΙΚΡΑΤΟΡΩΝ. 

(1) fiymn. ín Nativ. Il, vers, 7, 

2) liymn. eod. vers. 22. 

9) Hymn. in Nativ. IIl, vers. 8. 
(4) lbid. vers. 20. 
m Hymn. in Bapt. l1, vers. 24. 
(6 Hymn. in Bapt. ll. vers. 90. 

) Hymn. in Bapt. lil, vers. 25. 

8) Hymn. in Nativit, 11, vers. 10. 
(9) Hymn. in Nativ. III, vers. 8 et seqq. 
(40) « Àu retour de cette expédition. de Hongrie 


ARTICLE LXVII. 


[Morcesu commencant ao fol. 135 recto, Via. 90, 
η. LXXV de l'Iudex grec.] 


Vers héroiques par Théodore Prodrome, 
sur sa maladie. 
Τοῦ αὐτοῦ χατὰ τῆς νόσου ἠρῷοι. 

Dans cette piéce, composée de 51 vers hexamé- 
tres, le poéte se plaint des douleurs que lui causait 
un violent catarrhe qui affectait. toutes les parties 
de son corps. 

Elle débute par ce vers: 

Νοῦσε, u£ya χρατερὴ, βριθὺς πόνος, ἄλγος ἄλαστον, 
etse termine par celui-ci : 


D 'Hyp'&zb γῆς ἀνάειρε, λελασμένος ἀμπλαχιάων. 


Dans le corps de cette méme piéce, on trouve 
de neuveaux indices du peu de fortune et d'agré- 
ments dont Théodore doit avoir joui durant sa vie: 
i! se donne comme extrémement pauvre, et ne vi- 
vant que de son travail sur les livres : 

Σῶμα (11) δ' ἐμὸν προλέλοιπε, βίθλοις πενίῃ 0' ὕπο- 
ἱδμηθένεο, 


en 1135], qui fut de courte durée, l'emperenr s'oc- 


eupa de sa famille. Il avait quatre fils; Alexis, 
l'alué, fut revétu de la pourpre impériale; et, daus 
la proclamation annuelle, son pére l'associa au titre 
d'empereur. Andronic, le second, fut décoré du titre 
de sébastocrator. Nous verrons ces deux princes 
mourir avant leur pére, et laisser leurs titres à 
leurs cadets, Isaac et Manuel.» Hist. du Bas: Empire, 
liv. LXXXVI, 9 9, tom. XIX, pag. 13. 
(14) Vers. 29. | 





συ.” 


. THEODOR! PRODROMI | 1084 


"fc xa (1) ἐγὼ χακότησι noy: ἀτρυγέτοισι. À avec promesse d'une. ponne 'eompoaition, refus 6} 


Κἐχμηχ᾽ ἀμφὶ )όχοισιν, ἀπείρονα 6 gay ἀνέτλην, . 
Κέχμηκ) ἐν πενίῃ xal ἀναγκαίῃ βιότοιο. 


ARTICLE LX Vlil. 


[Morceau eommencant au fol. 135 verso, lin. 21,. 
ots n. LXXVI de l'Index grec.] 


Vers adressés à l'empereur Jean Comnéne, par Théo- 


dore Prodrome, sur la reyrise de Castamon el [a 
conquéte de Gangres. 


Τοῦ αὐτοῦ τῷ µεγαλονίκῳ βασιλεῖ, κυρῷ Ἰωάννη 
τῷ Κομνηνῷ, ἐπὶ τῇ δευτέρᾳ Κασταμόνος ἁλώσει 
καὶ Γάτγρας. 

Cette pióce peut servir à reciifler, sur beaucoup 
de points, le récit de M. le Beau, dans son llistoire 
du Bas Empire. — | | 


Suivant la teneur de ce réeit (4), Jean. Comnéne P 


n'aurait pris la ville de Castamon, pour la pre- 


miére fois, qu'en l'année 1125, et aprés avoir perdu - 


son épouse [Iréne ou Pyrisca]. morte, nous dit 
l'historien, vers la (in de 1124. Mais on voit ici, et 
avec la derniére évidence, que telle ne fut point la 
marche des evénements. Voici ce que nous apprend 
le témoignage irrécusable de notre poéte : 

Depuis que l'empereur s'était emparé vne pre- 
miére fois de Castamon (conquéte dont notre au- 


. teur ne fixe point la date, mais qui, selon ce qu'il 


dit, doit nécessairement avoic eu lieu avant la mort 
de limpératrice) les Tnrcs avaient repris cette 


' place. Jean Comnéàue se préparait à passer dere- 


chef en Asie, lersqu'il perdit son épouse; et la 


douleur qu'il ressentit de ceue perte fut cause c 


qu'il retaría son départ 2 
Ὡς (5) δέ τευ ἄλγος ἅλασταν ἀπήμδλυνε φαιδίμαν 


| ᾽ρμὴ» 
Πδιμος &£&c ἁλόχοιο, pé". εὐσεδέος βασιλίσσης, . 


Aprés avoir payé un juste tribut à la tendresse con- 
jugale, il poursuivit ses projets guerriers. Arrivé 
dans l'Asie Mineure, il voulut d'abord se rendre 
malire de Gangres, ville occupée par la veuve d'un. 
émir turc, qui $'y était renferméc avec ses fils οἱ 
ses (ülles : 


᾽λλλὰ (4) καὶ ὥς οἱ ἄνασσε δάµαρ φθιµένοιό ἀγοῖο, 
Ἑαρθαρίδων βασίλεια, ἅμ᾽ νἱέσσι καὶ θυγατρᾶσινο 


Cette princesse musulmane, sommée de se rendre, 


cossentir. L'empereur ne jugeant point à propos 
de commencer la, campagne par {9 siége en forme 
d'une si forte place, rabattit sur Castomon. Eo 
effet notre poéte, dans un vassage oü il aposttophe 


la sainte Vierge, lui dit (5): 


᾽Αλλὰ τεὸν Bas ja psO' ἕτερον Ecpaxsc ἅατυ 


. KAZTAMONOZ μεγάλης ΄ τό ja xot ΠΑΡΟΣ ἕλλαδεν 


ἄναξ 
Ἰλλλὰ καὶ aS παλίνορσον ἔδη μεγακλέπτνορα Πέρσην’ 
Τοῦνεχά piv. Γάγγρηθεν ἄγες διὰ νύχτα βαθεῖαν 
ΚΛΣΤΑΜΟΝΟΣ µετά ἅστυ. . ο " ο 


Castamon fut promptement emportée, Alors l'em- 
pereur ne balanga pas à retourner sous les murs 
de Gangres, εἰ ne tarda quére non plus à a'en 
rendre maltre. | 

Tels sont les fsits à l'égard desquels notre poéte, 
étant. contemporain, et surtout adressant son récit 
au prince dont i! chante les exploits, a plus d'au- 
torité que tous les historiens, méme les plus ju- 
dicleux. 

Quant à la date précise, soit de la seconde cog- 
quéte de Castamon, soit dela prise de Gangres, le 
petit poéme de Théodore m'a paru ne rien contenir 
qui empéchát d'adopter celle que M. le Bean a cro 


' devoir indiquer. 


Ce poéme dont, d'ailleurs, les détallg ne sont 
point aépourvus d'intérét, est de 296 vers hexze- 
reétres; en voici les six premiers et les hait 
derniers : 


Καὶ τάδε σου μεγάλαθλα μυθήσρµαι ἔργα πολίταις 
Ῥώμης χουροτέἐρης, Κομνιηνάδη πτολίπορθε, 
ΕἘὔχος ἀναχκτορίου * καὶ ἓν βιδλίοισι χαράξω ; 
Ὄφρα καὶ ὀψιιόνοισι µετέσσεται,͵ οὐδὲ Baveirat, 
Καὶ θεὸν ὥς σε τίσωσι µετήλυδες "Apto; υἱοί * 
Πάντα δέ τοι κατὰ μοῖραν ἐριφραδέως ἀγορσύσω .. 


Ῥώμη (6) ὀψιγένθλε, πόλις πολίων βασίλεια, 
Ῥώμη Κωνσταντινιὰς, ἁγνῆς χληρος ἀνάσσης, 

Ti; ποτέ τοι [άγγρην μετενείµατος Τίς ποτ 
Τοῖσιν iz' λελίοις xat Κασταμή mápt d 
οἶσιν ἐπ᾽ tellotz; χαὶ Κασταμήνος εν v; 
T τοι 'E«ou ἔχαμψεν ἀχαμπέος va i 
Δμωὰς βαρδαρίδας δὲ µεγακρατέας πόρεν ἀρχοὺς, 


."Assp ᾿Αλεσιάξαυ Ἰάννου βασιλἠος (sic) ; 


Té χε μαχροὺς λυχάδαντας ἀρώμεθα Αὔσονες vlol. 


(4) Vers. 43. Dp de l'épée. Cette nouvelle affliges l'empercur, qu'uae 
(2) « Ce fut cette année 1124 que l'empereur — maladie retenait à Constantinople, Dés qu'il eut 
perdit sa femme [réne... La guerre de Hongrie étant — recouvré ses forces, il prit ia route de Castamone. 


tecminée, il reprit [en 1125] le dessein qu'il avait 
formé de recouvrer l'Asie-Mineure. Les Turcs, ré- 
andus en Paphlagonie, s'étaient rendus malires de 
ΒΙΑΙΠΟΠ, une des principales villes du pays; 


. c'était l'ancienne Germanicopolis. Jeaa s'y trans- 


orta, et {8 prit par escalade. 1l repassa eusuite le 

osphore avec un grand nombre de prisonniers et 
renouvela le pleux triomphe dont Zimiscés avait 
donné le spectacic à Constautinople... Pendant qu'il 
se délassait de ses fatigues et qu'il »'occupait [en 
1126] à faire jouir ses sujets d'un gouvernement 
humain et équitable, Doniman, malire de la Cappa- 
doce, reprit Castamone, et passa la gernison αυ fil 


Doniman était mort, et Mahomet, son successeur, 
était en discorde avec Masoud, sultan d'icone. 
L'empereur profita de la conjoncture pour attirer 
Masoud dans son parti. Π en οὐ des woupes 
pour agir de concert contre l'ennemi commun ; et, 
avec ce secours, il rentra dans Caatamone. » Bist. 


lb Vers. 25. . 
A9) Vers. 54; Conf. et vers. 70 et seqq. It. vers. 
165 et seqq. 

(6) Vers. 359. 








1065. OPERUM 


| ARTICLE LXIX. 
[Six móroeaox τῇ au fol. 4260 verto, lin. 8, 
n. LXXVII-LXXXJI ne l'Ipdex. gesc.] E 

| Vere [élégiaques], on l'hogneur : 


$» de Sl Erégnire [muenomnd] le Théol 

e S. Grégnize [surnommé] le oguc ; 
ο e de S Baile le ών ' 
4* de S. ten Chrysostome; . 
D* de S. Grégoire de Nyse; 
60 de S. Nicolas. ' 


| Πβοσφωνητήριοι. 
Εὶς μέγαν ἁπόστολον Παῦλον. 
"Ὅμοιον εἰς οὺν Θεολόγον Γρηχόριον. 
"Qyoto εἰς τὸν µέγαν Βασίλειον. 
"Ὅμοιοι εἰς τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὸν Χρυσόστομου, 
"Ὅμοιοι εἰς τὸν Νυσσαέα Γρηγόριον. 
"Όμοιοι εἰς τὸν ἅγιον Νιχόλαον. 


Ces six petítes pléces, composées enacune de 


'douze distiques élégiaques, se rencontrent dans le. 


Recueil publi à Bàle en 1526. Mais le texte de l'in- 
ptímé est fautif, Notre manuscrit servirait à rétablir 
partout la véritable iegon. Je n'en eiterai ici qu'un 


exemple. Daus la deuxiéme piéce (Je veux dire celle. 


qui se rapporte à S, Grégoire surnommé le Théo- 
-Jogue), au quatriéme Jistique, l'imprimé porte : 
"mph ps ἐν odo καὶ t ἁόλοιαι NOSOIS 
Dans notre manuscrit on lit disnctement, pour le 
.vers pentamétre ; 
Ἡ πρὸ μὲν ἐν Τριάδι al &' ἆθλοισι ΝΟΟΙΣ. 


ARTICLE LXX. 


[Motteaux commencsnt au fol. 198 recto, lin. 1, 
n. LIIIIII de l'index grec.] 


Adieus [de Théodore Prodrome] aux Byzaniins. 
Τοῦ αὐτοῦ ; συντακτήριοι τοῖς Βυζαντίοις (a). 


Cetio piéce est composée de δ0 vers liexamétres. 
Le poéte y parle comme étani prés de quitter une 
vilie oà il n'a pu trouver aucune récompense de ses 
travaux littéralres. ll tait d'ahord l'énumération des 
beaultés matérielles, de tous les ornements de l'art, 


de toutes les magniücences qui distinguent Ia capi-- 


tale de l'Eyopire; mais il lui reproche de négliger le 
mérite qui tieot à l'esprit. De là, s'adressant aux 
palais des empereurs, il se plaint de ce que ces 
princes n'ont jamais payé ses services. ᾿ 

Ensuite, aposiropbant l'église de Sainte-Sophie, 
il lui fait les mêômes reproches. 

Eun, il nous apprend que le nouvel archevéque 
de Trébizonde. qui seul, à Constantinople, savait 
distinguer €t protéger le mérite indigent , était tout 
prét de parür pour aller prendre possession de son 
siége , et se proposajt de l'emmener avec lui. 

L'auteur, dans le conrs de la piéce, ne se nomme 
poiu. Mais indépendamntent du titre, Τοῦ αὐτοῦ, 


D 


Voyez l'article XXIV. 
Cang. Fam. Ang. Byzantin. p. A78. 
14. pag. 903. 


Exstat infra. 


RECENSIO. 


C 


| 1086 
À qu'elle porte aans noire manuscrit, oe que le pu&te 
dit concernant sa fortune, et l'ainitió dont l'arohe- 
Υόφιο de Trébizonde l'honorait, prouven& assez 
qu'elle est de Théodore Prodrome (1). 


ARTICLE LXXI. 


[Moreesu contenn dans Ίο fol. 138 verso, lin. 1, — 
n. LXXXIV de l'ndex grec.] 


Epigramme [de Théodore Prodrome] sur la maniere 
dont saiut Pierre fut cruciſié. 
Τοῦ αὐτοῦ tk; τὸν ἅγιον Πέτρον σταυρούµενον. 


Cette petite pièce, indépendamment de ce qu'etle 
offre assez peu d'intérét, pourrait bien n'étre pas 
anecdote. Mais elle n'est composée que de sept 
vers. ; ainsi donc, puisque je ne dois point me dis- 

B penser d'en parler, il est plus court de la transcrire 

que de.l'analyser (b). 

| ARTICLE LXXII. 

[Deux morcesux commencant au fol. 1928 verso, lia. 6, 
n.LXXXY et LXXXV] del'iodex grec-] — 


[ Yers de Théodore Prodromo] destinés à tre 
inscrits sus le lombeau du Pansébaste - sébasto 
Consuantés Camyisés.. 4 


Τοῦ αὐτοῦ στἰχόι ἐπιτύμθιοι εἷς τὸν πανσέδαστον, 
5 xGoov ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΝ τὸν Καμύ- 
τζην. | | s 

Le personnage, Coxstauntin Camytaàs, auquel cette 
petite piéce , composée en formé de dialogue entre 
un tombeau et un étronger |ou voyageur], sert d'épi- — 
taphe, semble n'avoir été connu ni de du Cange ni 
. de M. le Beau. | 

Notre poéte notus apprend ici (carm. 1, vers. 19) 
que ce Constantin. Camg!sós. avait. épousé Marie 
Comnóne, princesse porphyrogenn?ie (c'est-à dire 
appartenant à la famille impériale), mais seulement 
du cóté maternel: EM | 
Τῆς πορφυρανθόπαιδος, ἀλλὰ µητρόθεν. 

Dans la petite piéce suivante, il nous dira que 
cette Marie Comnàne, épouse de Constantin Camgt- 
12; , avait pour mére Théodora Comnène, née elle- 
méme de parents décorés de la pourpre (carm. 11, 
vers. 4 et seqq.) * | B 

"HR πορφορανθόπαιδος ix θεοδώρας — 
Μητρὸς Κομνηνῆς Κομνηνὴ παῖς Μαρία, 
Κωνσταντίνου δὲ σύζυγος Καμντζίου. 

Cependant je dois faire observer que du Cange (3) 
fait menüon de Théodora Comune porphyrogennàte, 
 quatriéme fille de l'empereur Alexis Comnéne 1^, 

mariée à Consiantin l'Ange, noble philadelphien, et 
tige de la race des Anges, qui régnérent aprés les 
Couinénes, De ce mariage, ajoute-t-il (5), naqui- 
rent, entre autres enfants, deux filles, dont l'une 
(qu'il ne nomme point, la désignant ainsi : N. 
Comnena) aurait, suivant l'historien Níicétas (4), été 
mariée daps la famille des Cawyts2s. Nicétas, il est 


* 


D 


(4) Conf. Nie. in Isaac. lib. 1, $ 8; et lib. m, $ 5. 
— lt. in. Alex. lib. :, $ 6; lib, ", $ 5; οἱ lib. πι, 


| 9, * 


Sex primos versus edidit card. Ang. Mai in Biblioth. nor. PP., tom. vi, p. At. 





DU 
MENS 


πι στ 
. 


» - 


DO πε σσ νετ ——— 


108] THEODORI PRODROMI 


. 


vral, appelle [όρους de cttte petitc-fllle d'Alexis 1**, A l'interlocuteur Xénédémus se dit le disciple, notre 


Manuet, ei non pas Constantin. Camytzés; et, de 
plus, i! le qualifie, non de pansébaste-sébaste, mais 
seulement de protostralor. Mais, malgré cette diffé- 
rence de dénominatiun , nous croyons que le per- 
sonnage célébré par Théodore Prodrome est le 
méme dont Nicétas a fait iention, et que son 
épouse, appelée par notre poéte Marie Comnéne, 
fille d'une mèêre porphyrogennéte, est précisément la 
princesse dont du Cange u'avalt nulle part trouvé 
le nom. 


Il. Vers [du méme awteur] au nom de Maríe 
Comnéne, fille de Théodora Comnéne,, épouse de 
Constantin Camytaàs , consacrant , sur lu table de 
communion, «on. télement de pourpre, aprós son 
veuvage. 


ARTICLE LXXIIF. 


[Morcesu commencant an fol. 129 recto, (in. 10, 
n. LXXXVI de l'lndex grec.] 


Χέκέρέκυε, dialogue, comporé par Théodore Pro- 
. drome. — Doutes sur. |différents points du iraité 
de Porphyre, intitulé] Les cixQ voix. 


"Too αὐτοῦ Ῥενέδημος , δ.ἆλογος  ἀπορίαι ἀπὸ) TON 
|. E' ΦΟΝΩΝ. 


A peine le petit traité de Porphyre, iutitu!é 
Εἰσαγωγὴ, ἡ, Περὶ τῶν ε’ φωνῶν [dont le hut est de 
servir d'introduction à la lecture des Cat/gories 
d'Aristote], eut-il été publié, qu'il devint, chez les 


Grecs, un ouvrage élémentaire et classique. C'est. 
néaummoius de ce méme traité que Théodore Pro- . 


anteur ne aurait avoir eu en vue le rbhéteur 
Hermagoras , connu par les témoignages de Quinti- 
lien (1) comme aussi du Scholiaste d'Hermogéne, 
et qui, par conséquent, fut de beaucoup antérieur 


* à Porphyre. L'Hermagoras instituteur de Xénaédé- 


mus était, su contraire, postérieur à Porphyre, 
puisqu'il avait expliqué à son disciple les écrits de 
ce philosophe. 

Quant à Xénoclàs , i! nous est donné ici pour un 
litérateur philosophe, qui avait composé des ouvra- 
ges sans nombre et de tout genre, écrits partie en 
vers de différentes mesures, partie en prose. De ces 
ouvrages, les uns, s'adressant aux princes, trai- 
taient tantól de guerres et de conquétes, tantót de 
maladies et de morts; les autres étaient destinés à 
l'instruction des particuliers : et ce méme Xnoclés 
n'était pas moins fécond eu discours non préparés 
qu'en compositions réfléchies. Au premier coop 
d'cril, je ne vois mentionné dans l'Histoire littéraire 
du Bas-Empire, au σι!» siécle, aucun littérateur à 
qui un semblable portrait puisse se rapporter, oi 
méme qui ait simplement porté le nom de Xé- 
noclàs. 


Le dialogue, s'il est. véritablement de Théo:ore 
Prodrome, comme l'annonce le titre qu'il porte, 
non-seulement dans notre manuscrit, mais encore, 
suivant le témoignage du P. Lazeri (2), dans nn 
autre manuscrit du. Vatican, n* CCXLTII, pog. 27], 


drome, dans le dialogue intitulé Χέπέάέπικε, fait la C doit avoir ét& υπ des premiers frults de son ap- 


eritique. 

La piéce est écrite dans le goüt et méme aussi 
dans le style des dialogues de Platon. 

L'auteur n'y fait parler que deux interlocuteurs, 
qui sont censés converser dans Athénes , savoir : 
l'Athénien Muscus, et le Byzantlo Xénédémus, tils 
d'Aristander. Mais Aénédémus se donne lui-méme 
pour ayoir été le disciple d'Hermagoras, ct rapporte 
ce qu'il teuait de Xénoclàs. | 

Muscœus, Xénédémus, Aristander, Hermagoras et 
Xénoclàs étaieut ils sutaut de personnages fictis, 
ou étaient-ce des personnes, sinon eucore existan- 
tes, du moins connues au siécle de Théodore Pro- 
drome? Voilà, je l'uvoue sans détour, ce que 


plieation à l'étude de la rhétorique et de la philo- 
sophie. En effet, d'un cóté l'auteur semble dire lpi- 
méwe qu'il était encore fort jcune lorsqu'il essayait 
»insi de réfuter Aristote (3) : Οὐχ οἷός τε ἐγενόμην 
ἐγχρατῆς γενέσθαι τῶν τῆς duyn; xwnuá&tov: 
ΝΕΩΝ γὰρ φρένες οὗ µόνον, κατὰ τὸν αὐτὸν (4), καὶ 
τοῦτο σοφὸν, Ἱερέθονται, ἀλλὰ — xaX δύσχολοί εἰσι 
πρὸς τὰ δόξαντα xal πρὸς τὰς προλήψεις, ὅτι μά- 
λιστα βιαιόταται. Et d'une autre part, nous voyons 


- eette production dédiée à un personnage qui ne put 


guére porattre digne d'éloges et d'hommages, sinon 
dens les premiéres années du régne d'Alexis l*r, temps 
oà Théodore Prodrome ne devait pass étre fort 
avancé dans 64 carr'ére, Je parle ici de cet Jtaíus, 


j'ignore. À certains égards, il serait assez curieux, D sophiste et brouillon, sur qui l'habile historien da 


εἰ peut-étre serait-i], en inéme temps, assez aisó do 
résoudre ce doute. Mais je n'ai point le loisir d'en- 
tamer lea recherches nécessaires. Je remarquerai 
seulement ici qu'en parlant J'un llermagoras, dont 


(4) Conf. Instit. Orat lib. n, cap. 1, edit. Rollin. 
tom. lI. pag. 174, 

(2) Miscell. ex msa. lib. etc. In epistolas Theod. 
Prodr. pag. 14. 

(6) Ms. CCCY, f 154, v, lin. 20 et seq. 

(0 Scilicet, τὸν "Opnpov, Conf. Iliad. lib. III, 
v, 109. 

(5) L. LXXXI, & XLIX. tom. XVII, pag. 551 οἳ 
seqq. | 
(6) On pent aus-i recourir au texte inéme de 
Y'Alexiade d'Anne Comuéne, liv. v, depuis la p. 145 
jusqu'à Ia o. 149 inclusivement. Selon du Cange 


Bas Empire (5) donne à peu prés tous les rensei- 
guements que peuvent fournir les écrivains origi- 
niux (6). Dans notre manuserit, le Mécéne à qui 
l'auteur s'adresse, est à la. vérité no:uméẽ non pas 


[not. in Alexiad, loc. cit. pag. 504], Jean Italus 
est. précisément le méme que Jean. I]ypatus «dont 
Gesner fin Bibl.] cite quelques Traités de rhéterique 
et de philosophie. Cette dénomiuation. d'Hypeius 
était, non pas un surnom, mais le titre d'une di- 
gnité que Jean lialus obünt, aprés que Psellus eut 
quitté Constantinople. La dignité dont nous "voulons 
parler est. marquée »u nombre des emplois de la 
cour de Constantinople, dans i'ouvrsge du moine 
Matthieu; mais Codin l'a omise. On en voit suc- 
cessivement revétus Constans Vestarcha (ap. Allat. 
De libr. ecclesias. Grecor. Dissert. n, p. 169); Mi- 








1089 OPERUM RECENSIO. 1090 
Italus, comme M. lc Beau l'appelle, mais Jtalicus (1): A (L'auteur prétend établir contre Aristote qu'elles sont 
Φιλοσοφίαν δὲ ἅπασαν xal ῥητορικὴν καὶ συνδεδε- des qualitications, nen pas relatives, mais abeolues, 
µένως ἄμφω χαὶ ἀσυνδέτως, xal πάντα )όγον, τόν — ToO αὐτοῦ περὶ τοῦ ΜΕΓΑΛΟΥ καὶ τοῦ ΜΙΚΡΟΥ, 
τε ἡ μεδαπὺν xaX τὸν θύραθεν, civ, ἂν ἅλλῳ ἡ ἸΤΑ- καὶ τοῦ ΠΟΛΛΟΥ, xal τοῦ .OAITOY ὅτι οὐ τῶν 
AIKQ v6 χριτέον ; ὥσπερ ἀμέλει τὸν χρυσὸν τῇ πρός τι εἰσὶν, ἀλλὰ τοῦ ποσοῦ. 
Ανδίᾳ, καὶ τοὺς ἀετιδεῖς τῷ ἠλίφ. . . . (2) Εἰς τὰς — — L'auteur de cet écrit polémique y cherehe à 4ό- 
Δημοσθένους ὁρῶσα θυγατέρας, xal Πλάτωνός χε, — truire une partie de ce qu'Aristote établit dans 
καὶ ᾿Ἀριστείδου * προσθείην δ' ἂν καὶ ἸΤΑΛΙΚΟΥ. — le vie chapitre de ses Catégories (8). Aristote dans 
Mais | n'en reste pas moluszporté à croire que «60 ce chapitre énonce ceci : 18. ὐὐδὲν τῷ II0XQ ἔστιν 
louanges s'adressalent au méne personnage qui, ὀναντίον,... 19. Εἰ μὴ ἄρα τὸ ΠΟΛΥ τῷ 'OAITQ 
aprés en avoir imposé guccessivement à toute la Φαίη τις εἶναι ἑναντίον, f| *b META τῷ ΜΙΚΡΩ. 20. 
cour des empereurs Michel Parapinace, Nicéphore ἍΤούτων δὲ οὐδέν ἐστιν ΠΟΣΟΝ, ἀλλὰ μᾶλλον τῶν 
Botonlate et Alexis I, fut enün reconnu, vers la ΠΡΟΣ τς. Οὐδὲν γὰρ αὐτὸ καθ’ αὐτὸ METÀ λέγεται 
fin de l'année 1084, pour le plus hétérodoxe des * ΜΙΚΡΟΝ, ἀλλὰ τῷ ΠΡΟΣ ETEPON ἀναφέρεσθαι 
théologiens οἱ le plus vain des sophistes. Je regarde (notre manuser/& porte ἀναφαίνεσθαι.) Ofov, ὄρος 
donc le dialogue qui fait le sujet de cet article, D μὲν MIKPON λέγεται; χέγχρος δὲ ΜΕΛΛΛΗ, τῷ 
Comme ayant été composé antérieurenient à l'an-— «by μὲν τῶν ὁμογενῶν μείζονα εἶναι, τὸ δὲ ἔλαττον 
née 1085. Mais, sur tous ces différeuts points, je ne «iy ópovtvv......eo. 99. άν τε τιθῇ τις ποσὰ 
pretende donüer ici que de pures conjecture, εἶναι τὰ τοιαῦτα, tdy τε ph τιθῇ, οὐκ ἔστιν αὐτοῖς 
formées d'aprés une trés-rapide lecture (3). ἑναντίον οὐδέν. "O' Ὑὰρ μὴ ἴἔστι λαβεῖν αὐτὸ χαθ' 
Λα surplus, cette piéce qui, malgré l'inconsis- αὐτὸ, ἀλλὰ πρὸς ἕτερον ἀναφέρεται (notre mauus 
fance des raisonnements de l'auteur sur l'objet qu'il — crit porte ἀναφέροντα), πῶς ἂν ety τούτῳ τι dvav- 
traite, ne laisse pas, comme Je le montrerai pente — «to, (m&. κῶς ἂν φαίη τις τούτῳ τι ἑναντίον); 35. 
&tre ailleurs, d'étre intéressante sous plusieurs points — *p., δὲ, εἰ ἔστι (ms. ἔσται) τὸ META xai τὸ MI- 
de vue, est l'avant-derniére qui, dans notre ma- KPON ἑναντία, συµδήσεται τὸ αὐτὸ ἅμα τὰ ἕναν- 
nuscrit, soit attribuée à Théodore Prodrome. tla ἐπιδέχεσθαι, xal αὑτὰ δὲ ἑαυτοῖς ἑναντία aT- 


ARTICLE LXXIV. ναι....ο 
[Moreeau commengn oder grec] ^ δν DXIVII— Notre auteur combat ces différentes propositions 
Ecrit |de Théodore Prodrome] sur les qualifications , Lune aprés l'autre, 
. de cuanD et de e£TiT, de BEAUCOUP εί de PEU. 


che] Psellus, sous le régne d'Alexis [Conf. Scylit- (2) Fol . 1354, το lin. 2. mE 
zem]: Ámyrneus, au teinps de ce méme prince (9) Le titre et la substance de ce qui nous reste 
[Conf. Theophylact. Bulg. Arch. epist. 40]; Michel — d'ouvrages attribués à Jean talus, semblent appuyer 
d'Anchiale et Theodorus Irenicus Copas, patriarche — ma conjecture, La Bibliethéque impériale en pos- 
de Constantinople [Jur. Graco-Rom. lib. 1v, p. 505. séde deux, indiqués de cette inaniére dans le Cata- 
et 04]; et d'autres encore [ap. Baſtamon. ad canon, — logue imprimé: | 

Apotsl. pag. 621, 615]. Gesuer dit que plusieurs des In librum. [sp Vppmeltos] , scholia  Jognnis 
ouvrages de Jean. Hypaius sont dédiés ἃ l'empereur — lali, inedita, in cod. 1842, in-fol. Incipiunt : 
Andronic ; mais cette observation ne prouve — 'H λογιχὴ πραγµάτεια [sic] τέλος ἔχει τὴν εὕρεσιν 


point qu'ils ne soient pas de Jean Italus ; car il s'a- ῆς ἀποδείξεως. Part, it, p. 409. 
git, non d'Andronic Comnéne, mais d'Anugronic le odez » in-fol. chartaceus, olim Masarineus, 
Second fils de l'empereur Constantin Ducas, qui, — In eo continetur Joannis luli, summi doctoris, Ex- 


comme on sait [ez Zonor. et Scylitze), avait dé- — plicatio questionum sibi a nonnullis, prasertim vero 
claré empereurs ses trols fils, Michel, Androuie e& — ab imperatoribus Michaese, Andronico, proposita- 
Constantin, rum. llle autem questiones ad logicam, physicam, 
Jean Jtalus, ojonte du Cange, florissait sous le — eihicam, rhetoricam, grammqticam, theologiam, ΑΓ.» 
régue de Michel Ducas, et, comme Anne Comnéne — totelem, Platonem, Homerum, Purphyrium et Her- 
l'atteste, avant le. régoe d'Alexis 1. Ce méme Jean — mogenem pertinent. (Ibid. pag. συ) 
talus, poursuit-il, doit avoir été précisémentle phi- D — Ausurplus, on peut consulter la Bibliotheca greca 
losophe anonyme auquel Théophylactus | Epist 45] a — de Fabricius. lib. i11, cap. v, $i, edit. Harles v. ll, 
adressé une lettre, pour l'exhorter à s'armer et de p. 215; — 11. ib. $ ιν, pog. 215, not. ffff; — 1t. 
patience et de courage, afin de résister aux víolents — tbid. pag. 217; — It. lib. iv, cap xxxut, $ vi 
ennemis qui l'uttaquaient. tow, VI, y 15. 
(4) Fol. 151, 1*. lin 16. (4) Edit. Pacii, tem. I, pp. 52 et 53. 


j | 1 | . PETRI LAZERI S. 1. |. 19 





- T | i S. J. 
: PET L RI S. J. 


. PIUEFATIO 


- IN EPISTOLAS THEODORI PRODROMI 
S (Miscellanea ex mss, libris bibliotbees Collegii Romani Soeletatis Jesu, 16.8. tom. [. Roms 1154.) 


Theodori Prodromi epistoles Grrecas cur vualgandas nune primum censeam, facit primo ejus hominis 
. 8pud viros doctos celebritas, deinde harum ipsarum raritas. Nain sí nost um codicem excipias et Vati- 
 eanum Cccv, vix alium esse constat quo ille totidem numero contineantur. Montfsuconius quidem in 
recensione Bibliothecge Vindobonensis (1) ponit Theodori Prodromi epistolas. Sed Lambecins unde ΄ 
Montfauconius illud sumpsit (2) epistolam .unam tantam nominat Prodromi àd Gregorium. Nop ignoro 
. Caveum (Caveum (3) vero auctorom habent Pabricius (4) et Oudinus (ὅ)) docere in Bibliotheca Bodleisna 
, exsuare inter codices Baroccianos epistolas Theodori sliquot, sed ex quae sint.aut numerum illarum non 
docet. Facturum ergo me operz pretium existimavi si.epistolas quie apud nos erant nec.ita facile ipve- 
niebantur aliquando yulgarem et viri celeberrimi opus hoc a tenebris viodicarem. Quantum enim noinen , 
.. famamque hic Theodorus obtineal testes sunt qui eur sspe appellant Greci. scriptores ; præterea Gret- 
setus, Possevinus .aliique qui celébriores scriptores numerant, in primis vero Leo Allatius. Itaque alia ip- 
 &jus quædam jamdiu fuerunt edita à Ribisso, Geenero, Morellio, Gaplmino. Codex bibliotheco nostrae 
qui has epistolas cónfinet esi chartaceus non ita antique scripture, imo recentioris, sed probz plerume 


que et praeter epistolas alia quzedam continet ejusdem qux hic commemorabimus, omissls lis quse jam sunt 
edita vcl Fabricius recenset, 


ον Εὐχαριστήριος τῷ Νομοφύλαχι ΠἩρωτεχδίχῳ χαὶ Ὀρφανοτρόφῳφ κυρῷ Αλεξίῳ τῷ ᾽Αριοτηνῷ : Gratiarum 
aciio Nomophylaci, Protecdico et Orphanotropho Domino Aleszio Aristeno, Prima verba eunt, Elea. ερα- 
qat. 

Ὑπὲρ τῆς γλώττης τοῦ Ὀρφανοτρόφου καὶ Ἱομοφύλακος χυροῦ Αλεξίου τοῦ Αριστηνοῦ : : De lingva 
Orphanotrophi: et Nomophylacis D. Alexii Atisteni, "Y'rkp chc τοῦ Μομοφόλακος. 

Εἰσιτήριος τῷ αὐτῷ ᾿Ορφανοιρόφῳ Ἡροτεκδίκῳ xdi Νομοφύλακι δις τὴν τοῦ Ὀρφανοτρόφου ἀξίαν 
λαμδάνοντι, Oratio in iagressu Orphanotrophi et Nomojihylacis, eum iterum Orphanotrophi digoltalesa - 
adiret. Ἡότερα πρότερον. 

Ei; τὸν Καΐσαρα f| ὑπὲρ wpaclvov: Ad Cæsarem sive pro prasiui coloris factione. Χρωμάτων περι. 

Πρὸς τοὺς διὰ πενίαν βλασφημοῦντας τὴν Πρόνοιαν, Ad 908 qui propter paupertatem Providentiam 
blasphemant. Τιμολέων 6 Τιμοδήμον. 

Ἑις τό. Καὶ αὐτὸς προελεύσεται ἑνώπτον αὐτοῦ ἓν πνεύµατι καὶ δυνάµει ᾿Ἠλίου. In {πως : Σι ipse 
pracedel coram illo in spiritu et veritate Elige. Τὴν ἀμορίαν ἀρχήν. 

ἸἉμαθὴς ἢ παρὰ ἀαυτῷ Γραμματικός. Imperitus sive apud se ipsum Grammalicus. Μαρσύαν εἶτις, 

Φιλοπλάτων fj Σχυτοδέφης : Amicus Platonis, €ive Coriarius. Etev ὦ κα]. 

Afjpioc 0 "Tacpóc. Carnifex sive Medicus. Ei ἓν $ ὁ ἄνθρωπος. 

Βίων πρᾶσις πολιτικῶν xal ποιητιχῶν ..Διοῦο. vitarum hominuin politicoróm € poetarum. T'y pk» 
τόπον. 

Ἑϊς τὸν πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως *Uplv Ἰωάννην, In pautsrcham Cpolis Dominum.dpesnoam. 
Πῶὼς πάτε. 











' Μονῳδία εἰς τὸν Πορφυρογέννητον καὶ σεθαστοχράτορα xüpiw 'Avbpóvixov τὸν Κομνηνόν. Monodia io 
T Porphyrogenituin et sebastocratorem Dominum Audronicum Comnenum. Zx»vat xal γραφαί. 
4 Μονῳδία εἰς τὸν σεδαστὺν xal λογοθέτην χύριν l'onyópiov τὸν Καματηρόν. Monodia ipn sebastum et 
| Logothetam Dominum Gregorium Camaterum. Tívt, à παρόντες. 
PS Μονῳδία εἰς τὸν ἁγιοθεοδωρίτην χύριν Κωνσταντῖνον, Monodia in sanctum a Deo datum Dominum 
3 Constantinum. Bl τοὺς ἀγαθούς. 
κ. Ἠπιθαλάμιος τοῖς τοῦ εὐτυχεστάτου Καίσαρος υἱοῖς. Epitlialamium felicissimi Czsaris filiis, Ἐδέησε 
zi καὶ τριχῶν. | 

à | 1) Bibl. biblioth. pap $50. (4) Tom. VI B. G., pag. 820. 

2 Lib. v, qe 25 (5) Comm. de script. eccl., tom. π, p. 976. 


Tom. II. 


10909  PRAFATIO. ' ο 19 


Hactenus recensita opera, si caetera deessent omnia, tempus ostendunt quo Theodorus noster vixit ; - 


presertim Monodia illa quibus Porphyrogenito et sebastocraiori Andronico Comneno parentat. Est enim 
Andronicus hic Comnenus Alexii Comneni et lrenes Ducenæ fllius. in bello contra Barberos iortnus, ut 
Prodromus jbidem postea significat, paulo ate patris excessum, id est 1118, ut recte Du Cengius do- 
cuit (6). In codice Vaticano CCCV (7) exstant heroici versus ejusdem εἰς τὴν βασίλιασαν χυρὰν Εἱἰρήνην τὴν 
Δούχαιναν ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ σεδαστοχράτορος υἱοῦ αὐτῆς. Im imperatricem dominam Irenem Ducenam 
de morte sebastocratoris fili ipsius. ldem conficitur ex eo quod scribit in patriarcham CPolis D. Joonuem. 
Statuere omnino debemus hunc esse JoannemIX qui CPtanam sedem adivit anno1111 tenuitque ad 1124, dt 
Guilielmus Cuperus (8) et Bandurius (98). Alia sunt quæ eidem Prodromo aecribuntur in mss. Vaticanis in 
quibus multa ejus carmina continentur ; cod, CCCV. Εἰσιτήριον ἐπὶ τῇ νυμφευθείσῃ ἐξ ᾽λλαμανῶν τῷ 
Ηορφυρογεννήτῳ χυρίῳ Μανουὴλ χαὶ σεθαστοκράτορι, In. adveniunt sponse. ez Alamannorum gente et 
Porphyrogenitum Dominum Manuelem sebastocratorem : presertim vero de bellis a Joanne Comneno 
contra Persas gestis et oppugnata debellataque Castamone ; ut εἰς τὴν ἐπὶ τῇ ἁλώσει τῆς Κασταμόνος 
ἐπινίχιον πρόοδον τοῦ χυροῦ Ἰωάννου τοῦ Κομνηνοῦ δεχάστιχα πολιτικὰ τοῖς δήµοις: -ἴν ^ progressum. D. 
Jo. Comneni post debellatam Castamonem decasticha polüica, populis (10), De his Cinnamus (11), Nice- 
tas (12). Iuveniuntur etiam versus in. ipsius imperatoris sepulcrum (12), Eic τὸν τάφον τοῦ αὐτοχράτο- 
poe Ἰωάννου τοῦ Κομνηνοῦ. Sponsam illam ex Alamannorum gente, fuisse eam, quin. Latini Bertbam, 
Grzci, nomine, ut moris erat, commutato, Irenem vocavere, omnino liquet. Itaque a Cinnamo (14) 1 


ἐξ ᾽Αλαμανῶν αὐτῷ ξυνοικῄσασα dicitur. Eam Robertus de Monte (15) Frideriei Suevize ducis flliam facit, - 


sed Wilhelmus Tyrius, Gesta. Ludoviei V1 (16), Godefridus Viterbiensis (17), Berengarii comitis Sultz- 
pachensis in Bavaria. Ingressus ejus Constantinopolim et nuptie ox eodem Cinnamo (18) contigere 
Manuele jam imperatore circa ann. 1145. Quamobrem ad hunc an. ab an. 1118 floruit noster Prodromus. 
ZEtatem henc ex ejus scrips confirmatam videtur dubiam facere quod illius psriter nomine legitur in 
eodem cod. Vaticauo CCCV (19) : Eic «v σοφωτάτην Πορφυρογἐννήτον Καισάρισσαν χυρὰν "Avvav τὴν 
Δονχαιναν περὶ τῶν ἑαυτοῦ. In sapientissimam Porphyrogennetam Casarissam D. Annam. Ducanam de 
rebus suis. Nam eo quidem tempore quod Prodromo assignavimus vixit Anna Ducæna, nupta Georgio 
Palzologo, Nicephori filio, ex Anua Comnena in Alexiade (20) (itaque lopsum puto memoria Du Can- 
gium (21) dum Georgii Palseeologi uxorem nominat Irenem Ducznam) , sed ea Porphyrogenita cum sit, 
Andronici Ducæ filia dici non potest nec Cæsarissa. Anua Duczna, Constantini filia, nimis antiquior est 


quam ut buc transferri possit. Praeterea quid illa laus sapientissimze ? Arbitror ego pro Dncgna legen- 


dum Comnena ; atque esse Annam illam scriptis et historia sua nobilem, nisi Docenam dictam mavis 
quod Constantino Ducz Michaelis Ducæ imperatoris (ilio, eam adhuc puellam pater despondera. 

Est aliud Prodromi opus praecipuum io Vaticana, Barberina, Bibl. Reg. Scoríaci, etc. Ἐτήγησις εἰς 
τοὺς ἓν ταῖς ἱεραῖς Δεσποτιχαῖς ἑορταῖς ἐἑχτεθέντας κανόνας παρὰ τῶν ἁγίων xal σοφῶν ποιητῶν Κοσμᾶ χαὶ 
Ἰωάννου τοῦ Δαμασχηνοῦ, Expositio in canones SS. et dociorum poetarum Cosma ei Joannis. Damusceni 
quos illi composuerunt in heriles sive pracipuos sacros. et festos dies. Hoc opus laudare putatur Eusta- 
thius Thessalonicensis (22), iteu Nicephorus Dlemmida (23) ; a quo postremo Theodorus vocatur ó. ἑξη- 
χούμενος. . . τῶν ἱερῶν κανόνων πρῶτος σαφηνιστὴν, qui primus sacros canones. exposuit. Sunt hi sacri 
canones, hymni in sacris Graecorum officiis decantari soliti qui novem odis constant ; graviterque lapsus 
. est Petrus Possinus dum Theodorum dixit explicuisse Octateuchum Damasceni. Octoechum, opinor, 
dicere volait, ecclesiasticum Grzcorum librum qui troparia et canones continet 4 primis Vesperis Domi- 
vice ad misse (Inem cani solitos et octo Dominicis pro tonorum numero finitur. Sed neque hunc. librum 
qui alia aliorum continet, Metrophanis Smyru:zi, Anatolii. CPoi, Theodori Studitz, interpretatus est 
Theodorus Prodromus, sed Joaunes Zonaras. Gravius etiam imponere incautis posset quod ex Blemmi- 
da diximus ; primum canonum sacrorum interpretem fuisse Theodorum Prodromum. Nam conciliorum 
jurisque ecclesiastici canonum primus interpres dicitur Theodorus Prodromus, quem multi Grecorum 
laudant. Verum necesse est. hune.alium a nostro fuisse si verum est quod Nicolaus Comnenus Papado- 
poli (24) affirmat, primum Græcorum aggressum esse. canonum interpretationem ante nongcntos annos, 
Hine Theodori Prodromi nomine scriptorem bunc alium preter nostrum distinguit. ex laudato Papado- 
poli Fabricius (25). Atque antiquior ille scripsit preterea de sacris Ecclesias synaxibus, quem librum 
idem Comnenus (26) nominavit. 


(6) Famil. Byzant., p. 116. (17) P. 17. 
(1) pag. 91. (18) Lib. n. 
(a In tract. de Patr. CPis. 19) P. 93. 

9) Tom H Imp. or., psg. 915. 20) P. 55. 

10) Cod Vat. 505, p. 105 ; cod. 606. p. 50; cod. (81) In Famil. Bysant., p. 200. 

$07, p. 221. | (32) In proc:nio suæ Exposit. Canonis Jo. Damas. 

41) Lib. 1 Hist. p.7. jn Pentec. | | 

12) P. 13. Q5) Orat. I de Process. Spirit. S. Grec. orthod., 
(15) Cod. 505, p. 91. Jom. 1, p 14. | | 
(44) Lib. in, p. 37. 94) In Prenot. Mystag., p. 409. 

15) Ad a. 1142. | 25) Vol. IX, p. 254 et vol XI, p. 48. 

16) Cap. 10 t. IV, Script, Fr. Duchesn., p. 598. — (20) P. 73. . 


1095 | PETRI LAZERI S. 1, 1096 


Λη vero tertius quidam Prodromi sive Ptocheprodroii cognomine inducendus est Theodorus ? Haben- 
tur cod, Vaticano DLXXIX (27) θεοδώρου τοῦ Πτωχοπροδρόμου στίχοι πρὸς τὸν βασιλέα χύριν Mavovhà 
τὸν Πορφυρογέννητον. Sunt autem Theodori. hujus Ptochoprodroimi carmina politica ad Emmanuelem 
Comnenum in mores ionachorum sui temporis. Eumdem hune ac Prodromum nostrum arbitratus est 
Du Cangius in indice quem Glossario medi et inflme Latinitatis subjecit atque ex eo Oudinus; iteus 
Petrus Possinus qui Expositionem illam canonum sive hymnorum Prodromo pauperi, id est. Ptochopro- 
dromo, assignat. Contra olii eos distinguunt, ut Cave, qui annos etiam singulis diversos assignat. Sed 
vel unus vel plures fueriut, iisdem temporibus vixerunt. ) 


Quid vero statuendum de ProJromo ejus libri auctore, qui in indice bibl. Reg. Seoriacensis ita pro- 
ponitur : Θεοδώρου τοῦ Προδρόμου ἑξγησις εἰς τὴν γραμματιχὴν τοῦ Μοσχοπούλου : Theodori Prodromi 
explicatio grammatice Moschopuli ? Hic pene tertius aut quartus. enascitur Theodorus Prodromus nbi 
sit Moschopulus alius Moschopulo Manuele antiquior. Sed viri docti norunt, quam parum sit hnjusmodi 
librorum titulis, sive eorum indicihus fiiendum. Siwile quidpiam, ut in(Inita taceam, factum est in Theodoro 
Leciore cujus historiz exsiant, Ἐχλογαὶ ἀπὸ φωνῆς Νικηρόφου, Exceptaez ore Nicephori, Mirzus ita hunc 
litulum descripsi* quasi ea ex Nicephorl ore Theodorus exceperit ; iteque Nicephoro" Callisti recentio- 
rem Theodorum fecit rejecitque ad szee. xiv, atque ex eo hic error irrepsit in indicem gen. Bibl. edite 
ow an. 1677 et tom, XXVI. Atque ob hanc tausam Sagittarius (28) collectanea bsec supposita esse 
udicavit, 


Ceterum, ex his qui ascribuntur Prodromo nostro operibus constat grammaticum euin fuisse, rbeto- 
rum (facultate et dialectice mysteriis apprime eruditum. Grammaticum quidem ostendit opus quod modo 
descripsimus, sive ἐρωτήματα voapqatuxh πρὸς τὴν βασίλιασαν, qus» cod. Vaticano XVI (39) haben- 
tur, atque. aliis in bibliothecis, ut Montfauconius testis est (30). Join. Meursius (51) laudat Theodori 
Lexicon et librum De accentibus (52) quæ forte idem sunt, nam exstat cod. Vat, 885 (35), Αεδιχὸν περὶ 
πνευμάτων. De «dialectica testes sunt libri (54) Παράφρασις εἰς τὰ Όστερα τῶν ὑστέρων Αναλυτικῶν 
τοῦ Αριστοτέλους. Paraphrasis in posteriore Analytica Aristotelis ; ilein (35), Τοῦ αὐτοῦ xal Λέοντος τοῦ 
Μαργεντήνου ἐξήγησις εἰς τὰ ὕστερα ᾿Αναλυτικὰ τοῦ Αριστοτέλους. Denique (56), Περὶ τοῦ μεγάλου 
xai τοῦ μικροῦ καὶ τοῦ πολλοῦ xal τοῦ ὀλίγου ὅτι οὗ τῶν πρός εί εἰσιν, ἀλλὰ τοῦ ποσοῦ. Magmum et 
parvum, mulium εἰ paucum ΝΟΚ pertinere ad relationem, sed ad quantitatem, Eloquentiam ejus. demoa- 
etrant opuscula quai prosa presertim oratione scripsit ; nam carmina plerumque invito Apolline eun 
scripsisse, praesertim heroica, neglecta etiam syllabaram ratione, fatentur quicunque legunt. Theolo- 
gun. erit qui non diffilestur quod expositionem Psalmorum scripserit qua babetur in. Regia Scoriacen- 
ci bibliotheca. Habetor etiam quod nollem ab eo scriptum, Περὶ τῆς ἐχπορεύσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος 
xatà Λατίνων. De processione Spiritus sancti. contra Latínos ; ubi primis continuo verbis errorem Graeco- 
rum scbismaticorum defendendum suscepit, Φανερόν ἐστιν ὅτι ὥσπερ 6 Υἱὸς οὕτω καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα 


. οἵεται ix τοῦ Πατρὸς μόνου ἔχειν Ὀπαρδιν. Manifestum est quia ut Filius sic εἰ Spiritus sanctus putatur 


ex Patre solo habere substantiam. 


Sed quis præterea qualisque Prodromnas fuerit aut quod vite genus sectalus sit. difficile est ex — illius 
aut alioram scriptis extundere : CPoli tamen vixisse ex his ipsis quas vultgamus epistolis colligere potes ; 
item Orphanotrophio addictum fuisse. Hoc enim indicare videntur epistol:e ejus et opuscula orphano- 
tropho inscripta qui tunc quidem erat Alexius Aristenus, vir apud suos nobilis, cujus exstat collectio 
canonum in. Bibl. Juris Greco Romani Justelli (57) atque in Pandectis Beveregii (58). Quin «lavefjpwov, 
givo insuguralem oratiouem eidem Aristeno dictam quain supra appellavimus ita exorditur Prodromus ut 
aperte, significet se ad orphanotropbium ejusque curam pertinere : Πότερα πρὠτερόν σοι, θειότατε δέο» 
ποτα, τὸν εἰσιτήριον ἄσομαι xal παιανίσοµαι τὸν ἐπιδατήριον ἡ ἐμαυτοῦ τὸν οὐκ ἐξιτήριον οὐδὲ ἐἑχδάτε» 
pov μὴ ὅνι γε χἀμοὶ xal τῷ οἴχῳ τούτῳ σωτἠριον., Nimirum, ut Anna Comnena orphanotrophium CPtanum 
describit (29), inerat litterarius ludus, in quo disciplinis omnibus, ompibusque docirinæ partibus juve- 
nes instituebantar ; alebanturque cum discipulis magistri, ut Zonaras (40) quoque significat. Quin ex bis 
magistris unum Theodorum nostrum facimus ? Scholam rexisse Indicare de se ipse videtar ad Lizicum 
scribens (41), ubi βῆμα illud suum extollit quod nos docentis cathedram interpretari maluimus. Notum est 
enim praeter vuigatissimam illam partis in Ecclesia ezcelsioris sanctiorisque significationem alia sigui- 
ficare. Locum dicendi in concione et locum dicendi in judicio in antiquiorum Grecorum seriptis inter- 
pretatus est Budzeus, sed ad locum quemcumque alium excelsiorem transfertur ; atque ita novimus 


. Maoichzos βῆμα appellasse festum diem quo Manes occisus est; quod excelsa sede posita, ad quam per 


(27) P. 500. E Cod. Vat. 946, p. 93, et cod. $04, p. 4. 
98) In [utrod, | 95) Cod. 1378, p. 141. 

29) P. 91. 36) Cod. Vat. 2435, p. $7 et cod. 205, p. 151. 
30 Bibl. biblioth. p. 439, 544, 3546 etc. 91) Tom. Il, p. 673. 


31) Iu. Constantinum Porph ' de administr. (38) Tom. 1f, post pag. 188. 

imp. M δι. "Pe $9) Alex. lib. xv, p. 482. 
32) lu Glosaario v. Alyvov. ti Lib. viii, num. 24. 
(sa) P. 15. 41) Epist. δ. 





1097 PRÆFATIO 1098 


quinjge gradus ascendebatur celebraretur, Alias apud Nostrum sedes sive polestas cum regia tum eccle. 
siastica hoc nomine venit. Atque ita in illa Inaugurali oratione, ΔιχΏ γὰρ, inquit, τῆς xa0' ἡμᾶς ἁπάσης 
διηρηµένης ἀρχῖς χαὶ δυσὶ συνδιανενεµηµένης τοῖς βήµαςι, τῷ ἱερατιχῷ, φημ), χαὶ βασιλιχῷ * et in erat, 
ad Alexium Áristenum eidem nomophbylaci et orphanotropho tribuit τὸ συγχκλητικήν τε ἃμα καὶ lepa- 
τικὸν βηµα. 

Plerique monachum faisse Theodorum nostrum volunt. Et prof.cto, si unum cumdemque facimus ac 
Piochoprodromum illum de quo diximus, non possumus aliud statuere. In iis enim versibus quos supe- 
rius indicavimus id de se aperte narrat, ubi de aliorum eleganiia scribendi dixit : "Eyà ὃ οὐχ vtto 
1839go, xal γὰρ ἀγράμματός εἶμι χαὶ νέος ῥαχενδύτης xal μοναχὸς τῶν εὐτελῶν τῶν μηδὲν χεχτη pé- 
νων. Congruere lizec satis videntur eum iis qux ad Lizicem scribit (42), τὰ δ' ἡμέτερα ἁλουτοῦμεν, δἱο., 
etep. 1 de solitudine sua. Ut enim borum temporum scriptor Nicetas (55), δἑον ἓν τόποις δυσερενήτοις 
xai χωρίοις ἨἹπανερήμοις tol; µονάξουσιν ἀποτάξαι τὸ σχήνωµα. Quod si in orphanotrophio 
postea vixit, fuisse ibi καὶ µοναξόντων xal μομαζουσῶν χαταγώχια, Zonaras et Anna locis allatis nar- 
rant, Contra vero, quid esset cur monachus de capillo tantopere quereretur, quod capite fluxisset, ut 
ipse facit epist. 10 Naut qui monacho idem conveniret unguento delibutus,ut babet epist. 12 ? De monacho- 
rum tonsura his temporibus testis est Cedrenus, qui de Michaele Calephate a Zoe de imperio dejecto seri- 
bit, &v τῷ χατὰ τὴν νῆσον Πρώτην µοναστηρίῳ τὴν χοσμικὴν ἀποθέμενος τρίχα τὸν λοιπὸν τῆς ζωῆς 
διἠνυαε χρόνον. Iu insule Protes monasterio mundanum deponens capillum, reliquam vilam exegit. Verum, 
cum nunc quoque Græcos monaclios videamus capillo aliquanto longiore uti, et cum apud Latinos, non id 
facere ecclesiasticam tonsuram, ut crines resecandi omnino sint : rem plaueapud me constituere nou 
possum ; ctsi, ut verum fatear, ia eaim. partem inclioat. animus, qua ponit, a Ptocboprodromo qui 56 
eiiam Hilarionem monastico nomine vocat, fuisse Prodromuim nostrum diversum. 

Versus quibus in Baream sive Baryu scribens, patentibus 66 ortum probis narrat optimisque diseiplinis 
lüstructum ct de avunculo episcopo loquitur, aff. rt Fabricius. Mirum est Konigium Prodromum ipsum 
nostrum episcopuni facere Cotyszi in Phrygia ; et scribere eumdem floruisse szculolv ; Fabricius quo 
auctore vel teste id ille dixerit, fatetur se ignora:e. Arbitror tamen iu errorem inductum a Cyri nomine 
quod nonnulli ei tribuerunt, quod legerunt χύρου Θεοδώρου τοῦ IIpvbpópou; Cyrum vere illum celebrem 
sub Theodosio juniore olim CPolis praefectum, postea Smyrnseorum episcopum sunt qui Cotysi episcopum 
fuisse volunt, ut Baronius (44) tradit. Supervacaneum vero est admonere χύρου pro χνρίου dixisse ma- 
zime zvi sequioris Gr:ecos, adeoque titulum honoris esse illud, non nomen in Theodoro nostro, uti 
animadverterunt jam iulii, Bartbius, Gaulminus, Fabricius, etc. Caeterum ztas Theodori, prater ca 
quæ superius diximus, confirmatur ex bis epistolis nostris ; ex postrema scilicet que ad Gregorium scr.- 
bitor, ócs ἦλθε «^c τὸ νησίον 6 &vubzaxo; ἡμῶν δεσπότης ἀπὺ τοῦ πατριαρχείου ἀῤῥωστήσας xaX παραιτι- 
σάµενος * quando ad insulam venit sanctissimus dominus noster e patriarchatu post morbum et abdicationem. 
Nemo hic non agnoscet Michaelem ll, Oxitem dictum, quí cum an. 1145 Leoni Styppiota successisset, 
post annos duos mensesque octo quos ejus sedi Philippus Cyprius atque omnes alii patriarcharum catalogi 
tribuunt, sc patriarchatu abdicavit, ut Nicetas (45) et Cinnamus (46) scribunt. Atque hinc confirmatur quod 
erat ex aliis. monumentis constitutum 4 nobis, floruisse Prodromum usque ad an. 1145 ; addere eiiam 
possumus an. 1146. Hzc longius fortasse de scriptore nostro, de quo sunt ferme omnia ut vides obscu- 
rissina ; nec tamen nos aliquid non illustrare cupimus. Quod epistolas speetat suet ille numero 14, 
magna partem officiose, queque ab. aliis. acceptas epistolas laudant aut. easdem expetunt non sine 
aliqua intermissiouis earum querela. Eloquentia tamen hominis exstat plane singularis, quae in eudem 
argumento eoque vulgari habet niliifominus semper aliquid quod delectat. Morosis prasertim | homiui- 
bus qui genus illud fastidieut redundantis et quasi lascivientis orationis, reputandum est, non alitec 
seribere boc tempore consuevisse qui apud Gracos doctissimi atque eloquentissimi  hsbebantur, imo 
historícos ipsos, ut ex Niceta, Auna Comnena aliisque constat. Restat ut de interpretatione mea dicam. 
Et priuum cur ltalice vertere bas Prodromi litteras maluerian ? Verum hoc. ex we qui molestissimum 

boc tricosissimumque interpretandi negotium aliquando susceperunt, eos. quasituros oon puto. δων 
euim norunt quanto commodius Grzecis lialica respondeant quam Latina, Cur igitur miuus boc mibi mo- 
lestie non caperem ? minus etiam lectoribus, quos ferme ltalici sermonis nou imperitos obventuros 
mihi sperabam, exhiberem ? Postea tamen cum essent qui Latinam interpretationem  flagitarent, totum 
id negotii amico dedi, qui nostram cum vidissel, e Graecis tamen suam adornavit. Itaque si hzc alicubi 
discrepat a mea, non recuso, quominus illi potius lector h:ereat quam mes. Ego in Graecis exprimeudis 
paulo fortasse liberius versatus sum. Nolebam enim ltalica legentem non tam Italica verba et sermonen 
nostrum invenire quam Graecum seu barbarum. Sed ut in cxteris ita hic multo. magis sua cuique ratio 
et consilium placet. Ut Grzica darem correctiora ad Vatic. cod. CCCV, quem superius descripsi, confugi : 
auulit etiam opem aliquam in nonnullis qug continebat ejusdem Vat. bibl, Cod. Oihobonianus. In varian- 
tibus leetionibus exhibendís sive emendaudis nostris primum indicavi littera C sive cum Cod, Vat. przcis : 


(42) Epist. 4. (45) Lib. n, num, 3. 
η In Man. ὀοπ]ης lib. vit, num. 9. (46) Lib. i, elc. 
44) Ad an. 446, 


PatTROL. Ge. CXX XIII, | 35 





Bie 


1099 | CARD. ΑΝΟ. MAI PRAEFATIO. 1100 


appellavi, alterum O id eit Oihobonianum. Admoneo tamon nonnulla adhue videri. corrupta in Græes 
textu, qua ex codicibus nostris restitui ullo modo potuerunt et ex conjectura ipse mea sum faterpretaus ; 
in aliis etiam quae sunt integra nou. assecutum me scriptorem meum sliquendo, credo. Scd nimirum 
ignoscet lioc tnihi qui recentiorum Grecorum libri, novis szpe voribus asperst, exemplis, jocis, aliu- 
sionibus quas appellant, aliisque hujusmodi referi, quam sint obscuri non ignorant ; vel etiain. credeet 
affirmanti festinanter hsec, aliisque distractum, occupationibus scilicet qua muaeris mei sunt, veluti ἐν 


sa pili scripsisse. 





CARD. ANGELO MAI 


MONITUM 
THEODOR! POEMATIBUS AB EO EDITIS PRJEFIXUM. 
(Biblioth. nor, PP. tom. V1.) 


De Theodoro Prodromo ejusque scriptis plurimis tum. editis Ium ineditis accurate disseruit Allatius. in 
diairiba, n. CXVÀ. Cum autem. mulia illius (ucubrationes codice Vaticano $05 contineantur, isque 
eodeas superiorikus annis Parisios translate [uisset, oblata fuit occasio studiosissimis Gallis de eo ms. 
latius. disserendi in voluminibus Excerptorum ex. mas. Τεβία bibliothecm. Quinetiam a clt. Boissonado 
Anecd. Gr. T. IV, p. MO, edilum Prodromi carmen video de SS. Trinitate, Item a cl. Cramero Anecd. 
Paris. T. IV, p. 301, carmen epitaphicum incipiens ἐνταῦθα µοι ατάς, etc., quod elsi illic ananymum, ai- 
(amen. Prodromi esse, codices nostri docent. Εί codez utique Vaticanus 505 postliminio Romam rediit ; 
sed enim nos nom hunc. tantummodo, aed et alios in pontificia bibliotheca spectavimus Prodromi codices, 
presertim vero Otlobonianum 526, cujus indicnlum novem poemaium jamdiu exposuimus in "Spic, Rom. 
T. V, p. 390, qua nunc carmina. prelo tradenda censuimus, aliis aliquot additis, qua de priore veca- 
perato Vat. codice sumpsimus, neque minoris estimanda sunt. Et sane Allatius in. diatriba p. 483 iam- 
bica εἰ politica Prodromi carmina ab ac&mine eiiam: aique. elegawiia commendat ; heroiea non. item, 
qur nos quoque intacta in codice S05 reliquimus, nempe, prater alia, f. 94. ad. ]renem Ducenam. F. 
93, ad Annam iiem Ducenam. F. 92, 101, 123, ad Joannem imp. Denique etiam epithalamium ex 
Nicephorum Phorbenwn, quanquam minime heroicum, nec non minutiora alia ; εί denique monodies presa 
oratione scriptas non magnopere inviti omisimus. 

Jam vero. aelectorum poematum. publicandorum nobís hortatrix. fuit, non lam Prodromi facultas poctica. 
etsi alioqui non contemnenda, quam | egregia historie utilitas atque incrementum. Nam Gomnenorum Ale- 
xii, el. presertim. Joannis, illustrium imperatorum res geste, viriutes, εἰ quidquid illorum vitam imperi- 
que vices respicit, ubere vena depromuntur, perspicuaque nec insuavi elpquio scribuntur : ileoque Prodre- 
mus inter Bysantinos. historicos, quorum vecens. editio in. Germania wrgelur, non fortasse immerito repo- 
nendus videbitur. Ας sane voluissem, sicut. Ephremium poetam — chronographum Grece. simul Latineque 
edidi, sic etum  Prodromum Latina veste amicire, sed partim graviores occupationes, pariim | voluminis 
moles jam ezaggerata, me deierruerunt.. Cateroqui Graeca. legentibus satis. evidens crit Prodromus, ne- 
cientibus autem non deerit aliquando interpres. Atque hec causa (uit, cur exegeticis quoque scheliia seri- 
bendis  abatinuerim, quorum vice historici. alii Bysantiui [ruentur. Ei quidem Ephremiue noster, jem 
ὃν eeriem. Bysantinorum relatus, plurimam | Prodromo in utriusque imperatoris historia. !ucem — imper- 
uetar. 








110ἱ 


TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. 


1102 





KYPOY 


ΘΕΟΔΩΡΟΥ TOY IIPOAPOMOY 


EIIIIPAMMATA. 


ΩΣ ΠΑΛΑΙΟΤΑΤΑ ΟΥΤΩ ΚΑΙ ΕΥΣΕΒΕΣΤΑΤΑ 


EN 012 


ΠΑΝΤΑ ΤΗΣ EKATEPAZ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΩΣ OABIQOTATA ZYAAAMDBAPONTAI. 


DOMNI THEODORI PRODROMI 
EPIGRAMMATA 


UT VETUSTIS$IMA ITA PIISSIMA, 
| IN QUIBUS | 
OMNIA UTRIUSQUE TESTAMENTI CAPITA FELICISSIME COMPRERENDUNTUR. 
(Basilez ap. Joannem Bebelium 1556. 8*.) - 


c— 


ΓΕΝΕΣΙΣ. 
Κις «à ἐξαήμερον ἕργον τοῦ θεοῦ. 
"Ev ἡμέραις B5 τὴν κτίόιν χτίζεις, Ars, 
QU ὡς ῥιχῇ τὸν χόσµον ἀσθενῶν κτίσαι ' 

αλλ’ ἵνα, ταῖς B6 προατιθεὶς τὴν ἑθδόμην , 
fov σαθδατιαμὺν τὸν τελευταῖον μάθω. 

Elc có αὐτό. 

'"Βματι μὲν πρώτῳ γἢ xat πόλος, v δὲ χυτὸν φῶς, 
Δευτέβῳ a$ στερέωμα, τρίτῳ δ' ἃλς, καὶ φυτὰ πάντα, 
*Actipr, ἐν τετάρτῳ δὲ, πετεινὰ δὲ νηχτά τε κέµ- 

στι, 
"Ex: πεζἀ δὲ φῦλα, βροτὸς δ᾽ ἐπὶ τοῖσι δοµήθη. 
| Ric cy. ατἰσιν τοῦ xócpgov. 
*D χαινὲ τέχτων οὐ ρανοῦ xaY γῆς, Λόχε, 


GENESIS. 
In Dei opus sex diebus absolutum. 

Sex tanium dies mundi opificio impendis, ο Ver- 
bum, non quasi in oculi momento mandum creare 
non posses ; sed utego senis diebus abjecta septima, 
Sabbatismum — supremum edocear. 

In idem. 

Die primo ierra, et polus, sparsum praterea 
jumen ; secundo vero icmamentum, tertio. mare, 
plantzque omnes, stelle quarto, volatília, et na- 
tatilia quinto; sexto quadrupedum genera, post 
haec omnium postremus homo conditus est. 

In mundi creationem, 

Stupende coli et terre opifex, o Verpum, pri- 

mum tegis, inürma deinde stabilis, et terram a 


A Πρῶτα οτεγάζεις, εἶνα ααθρὰ πηγνόεες, 


Καὶ δημισυργεῖς οὐρανοῦ γῆν δεννέραν, 
Καὶ ταῦτα τῆς σῆς πανσόφου λεπτουργίας. 
Εἰς ἐὸ αὐτό. 


Et χε θεοπροπίην Μωῦσέως οὕασι βάλου 
Σοΐσιν, ᾿Αριστότελες, c&y' ἂν οὐρανὸν ἀμφενόησας 
Κτίσμα θεοῦ μεγάλοιο cág' ἔμμεναι, οὐδέ τε πε.θοῖ 
Κλεψινόῳ ἀγένητον ἔφησθά µιν, ἀλλὰ γενητόν. 
Elc τὴν τοῦ στερεώµατος κτίσυ». 
Εἶδες θεὸν χθὲς οὐβανοῦ πλάστην, ξένε͵ 
"Opa τὸν αὐτὸν οὐρανοῦ Ῥλάστην πάλιν. 
0 χδὲὸς μὲν fjv ἄναστρος, ἡ πρώτη πλάσις, - 
Tiv δεύτερον δὶ λαμπρύνουσιν ἁστέρες. 


, οαἷο secundam procreas ; idque ίμο sapientissfuise 
opus est, vel in tenuissimis rebus industrise, 

In idem. | 

Si Mosis oraculum tuis imurissum auribus exau- 

divisses, ο Aristoteles, forte coelum circumducto 


taudem animo cognovisses, idque lucnlentef, opus 
. esse przpoténtis Dei, neque persuasione, qua 


meute falsus es, illud increatum dixisses, sed crei- 
tuin, 
In firmamenti creationem. 
Heri Dcum couspicatus es, o hospes, eceli condito- 


ren, eumdem contemplare οω]ο5 iterato condentem, 


quod hestermum vidisti ccelum, erat sine astris , 
qua prima fuit formatio ; quod vero secundo pro- 
ducium est, stellis illuminatur. 





στι ο πο —72 στην ο B 





1400 - THEODORI PRUDROMI | 110 


Elec τὸ αὐτό. 

Μεσσηχὺς δύο πόντων οὐρανὸς ἀμφετανύσθη, 
Ὃν μὲν Όπερθε φέρων ἀπερείσιον, ὃν δ' ὑπένερθε. 
Τῶν ἄρ ἀποχριθέντων, θεσπεσίῳ τ’ tvi φραγμῷ 
"Tov μὲν ἀνὴρ περᾶφ, τὸν δ᾽ ἅτερον οὔτι πω [δμεν. 


Elc τὸ, Ἐξαγαγέτω ἡ rij βοτάνην καὶ ξύλα καρ- 
ποφόρα. 


τῆς γῆς τὸ σῶμα γυμνὸν ἔχτισας, Λόγε, 

Αλλ) ἐνδύεις νῦν, xat στολίζεις χοσµίως, 

Χόρτοις, πόαις, ἅπαντι καρπίµῳ GA, 

Λόγῳ δὲ μιχρῷ πάντα χηπεύεις τόπον. 

Elc τὸ αὐτό. 
T, φυτὰ πάντα πρόφυσον, ἔφη θεός. Ἡ δ' ὑπάχουσε, 
Καὶ πλάτανόν τε, χἑδρον τε αυχῆν 5ε φύσ', ἄλλα τε 
[δένδρᾳ, 

"Ev δὶ ῥόδον τε, xplvov τε xal ἀνθεαόενθ᾽ ὑάχινθον, 


Kal σφιν } ἑνεστεφάνωτο, p δ᾽ ἐπεγάννυτο κάλλει, 


Εἰς τὴν εῶν ἀστέρων δηµιουργίαν. 

Τὸ χθὲς χυτὸν φῶς σήμερον συνεστάλη, 
Tov ἡλιαχὸν δίσχον εὑρὸν olxíav. 

Τὸ δεύτερον δὲ τῶν δύο σφαιρωµάτων, 
τὸ μέχρι νῦν ἄναστρον, ἁστέρων ripa. 
Εἰς τὸ αὐτό. 

Γαἷά τε xo στερέωµα ἀκαλλέα γέντο xav ἀρχὰς, 
᾽Αγλαὰ δ᾽ ἀμφοτέροισι θεὺς μετενείµατο χάλλη; 
Γὴν γὰρ χθὲς βοτάνῃσι, καὶ οὐρανὸν ἄστρασιν ἄρτι 
Ῥήματι ἀμφὶ µόνῳ κατεκάλλυνεν, Ὢ μέγα (ua! 


In idem. 

Duo inter maria coli circumquaque snntextensi, 
Nud quidem intermlnatum superne continentes, hoc 
inferne. Cumque divino quodam septo discriminen- 
wr a se invicem, alterum quidem tranant homines, 
ælioro nobis nondum satis explorato. 

Jn id : « Produeat terra. herbam virentem, et. ligna 
pomifera. » 

Terrz nudum corpus et. vacuum fabricatus es, 0 
Yerbuiw, sed nunc induis εἰ decenter exornas gra- 
minibus, herbis, omnique pomífero ligno, modico 
vcrbo campos omnes in hortum serens. 

In idem. 

Terra omnigenas plantas effundat, dixit Deus; quae 
obsecuta platanum, cedrum, ficum cxierasque pro- 
duxit arbores. His adde rosam, lilium, et florentem 
hyacinthum, quibus coronata floribus suo læiala est 
ornatu. 

In stellarum opificium. 

Quod heri sparsum erat lumen, hodie collectum 
est ét contractum, invento rotg solaris liabitaculo. 
Secundus vero duorum orbium ccelestium, hac- 
tenus sideribus expers, nunc eorum denso agmine 
refercitur. 

Ju idem. 

Terre et firmamento, quz de principio deformia 
erant, illusirem Deus utrisque pulehritudinem im- 
pertvit. Hesterna quippe herbarum productione ter- 
ram, cœlum nunc astris exornat,idque unico verbo. 
Quam stypenda verbi efficacia! 


A Elc εἡν τῶν vnxcóv xal πτηνών ζώων yérscrur. 


Ἄφυχον οὖσαν τὴν φύσιν τὴν ὑδάτων 
Ψυχὰς χυῖσχειν xfj ἑπιτρέπεις, Λόγε; 

Τὰ πτηνά, φημὶ, καὶ τὰ νηχτὰ θηρία. 
Πάντως καθ οὓς o9 μυστιχοὺς οἶδας λόγους. 
Elc τὸ αὐτό. 

Νηχτὰ μὲν ἐξ ὑδάτων ὀρθῶς ἔφο, τοῖς ἑνεόντα’ 
Πτηνὰ δέ τ' ἐξ ὑδάνων πῶς ἄρ' ἔφυ ἠερόφοιτα ; 

Σῆς τάδε, παμμέὲγ) ἄνα, πολυµήχανα δήνεα τέχνης, 
*0; ῥα καὶ ἐξ οὐκ ὄντος ἐδείμαο χόσµον ἅπαντα. 
Εἰς τὴν xAdotv τοῦ Ἀδάμ. 

Tf υἱὸς ᾿Αδἀμ, γῆς ἄναξ, τῆς ἑργάτης ᾽ 
Τὸ μὲν πεφνυχὼς, ix χοὺς (à fj πλάσις, 

Τὸ 6 ἀξιωθεὶς, &; θεοῦ χατ᾽ εἰχόνα, 
Τὸ δὲ χριθεὶς, χόλασιν ἑνδιχωτάτην. 
Εἰς τὸ αὐτό. 

Γή, πόλος, lv δὲ φόως, καὶ τείρεα, νηχτά τε κάντα, 
Πτηνά τε, πεζά τε, πάντα θεοῦ φαμένοιο τελέσθη. 
Μοῦνος ᾿Αδὰμ παλάμῄσιν ὑπ' ἀθανάτῃσι δοµήθη, 
Πνοιὴν θεσπεσίην δὲ γέρας λάχεν ἔδοχον ἄλλων. 

Elc τὴν τῆς Εὔας π.ἰάσιν. 
Ὑπνοί 6 ἐχεῖνος, 3) νενέχρωται, ξένε; 
*0; τὴν ὅλην γοῦν πλευρὰν ἀφῃρημένος 
Κεῖται τανυσθεὶς, οὐδ' ἑπέγνω τὸ ὁρᾶμα. 
Zlya, θεὸς ὁρᾶται γυναικὸς τὴν πλάσιν. 
Elc τὸ αὐτό. 
Ἐκ χθονὺς ἄνδρα τέτευχεν ᾿Αδὰμ θεός, ἤ be xa 
[Εύαν 


In natatilium et volatilium animantium productionem. 

Cum inanima sitaqguarum natura, quorsum ex 

eis gignl animata permittis, o Verbum 1, Volatilia, 

inquam, et natatilia animantia : omnino permittis 

per eas, quas nosti, mysticas et arcanas rationes. 
In idem. 

Natatilia, qus io aquis insunt, convenienter ez 
aquis enata suut, sed quæ per aera spatiantur ve- 
lucres, quorsum ex aquis exorte ? Hoc tuz — suat 
artis sapientissima consilia, quam maxime Rez, qui 
vel ex nibilo mundum universum arcbiteciatus es. 

1n Adami [ormationem. 

Terre filius Adam, terre rex, terre cultor feit, 
lilu4 quidem natura, e limo enim terra formatus 
est ; hoc, Dei dignatione, ut ad ejus imaginem efor- 


D matus, tertium divina damnatione, quai meritis- 


sima poena subiit. 
In idem. 

Terra, polus, praterea lumem, sstra, volacres 
onines, pisces, et quadrupedia, loquente Deo, per- 
fecta sunt. Solus Adam manibus immortalis Dei eoa- 
ditus divinum Spiritum, precellentis iustar donarii, 
sortitus est. | 

ln Eva formationem. 

Άη ille sopitus, an vero exstinctus est, ο hospes, 
qui integra certe costa spoliatus jacet extentus, nec 
quid flat interea persentiscit ? Parce percontari, 
Deus mulieris formationem operatur. 

In idem. 
Num Deus Adamum e terra compegit in bominem? 








1105 


TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. 


1106 


Θὐχὶ θέλων ἂν ἔτευξεν ἀπὺ χθονός; Ἡ µάλα τοῦτο” Α Ἔχεις ἀδελφὸν ἄλλον ἰδεῖν ἀντ᾽ "Αθελ 


Nüv δέ µιν ἐξ ἀνέρος πλευρῆς πλάσεν, ὄφρα µιχέντες 
Ανέρες ἠδὲ γυναῖχες ὀμόφρονα θυμὸν ἔχωσιν. 
Elc τὴν τοῦ ὄφεως ἁπάτην. 

Δαίμων, «φθόνος, γύναιον, tcv ξύλον 

Απεχδύουσιν, ἓξ Ἐδὶμ πέμπ.υσί µε. 
θ:ὸ., πόθος, γύναιον, ἔντιμον ξύλον 
Ἐπενδύουσιν, εἰς Ἐδὶμ κἐμφουσί µε. 

Εἰς τὸ αὐτό. 

Τλῆμον ΆΑδὰμ, τί παθὼν γυμνὺς περὶ δἑνδρεῖ χεύθῃ; 
Κλεπτοσύνῃ μ’ ἁπάτησεν ἑῇ δάµαρ, f πὀρε χαρπὺν 
Ἔθδμεναι, οὐδ' ἀπίθησα. φαχὼν δέ ἐ, γυμνὸς ἑλεί- 

(φθην. 
"igeloy οἷος ἑῶν ἓνὶ χήπῳ τῷδε πολεύειν. 
Elc τὴν ἑξορίαν xal τὴν γέννησιν Kdiv. 

Βλέπεις τὸν Αδάμ; Καὶ βλέπω, xai δαχρύω; 
Ἐκδάλλεται γὰρ τῆς πρυφῆς τοῦ T χωρίου. 

Δέον δὲ μισεῖν τοῦ χαχοῦ τὴν αἰτίαν, 
Ὁ δ GA ἐπιγνοὺς παΐδα γεννᾷ τὸν Κάῑν. 
Εἰς τὸ abcó. 

"EE ἀπόνου βιότοιο πόνον τ΄ ἐχέμεν χαὶ ὁτζὺν, 
Ἑλῆημον ᾿Αδὰμ, xéxpusac, xal γηπόνον ἀντὶ θεοῖο 
Σατάν σε σχεδίασσε παραίφασις, f fa πιθήσας, 
Πότμῳ ἔφυς ὁπόδικος, ἀναγχαίῃ τε, πόνῳ «t. 

Εἰς τὴν σφαγὴν τοῦ "A084. 

f μιαρὰ yep τοῦ Κάῑν xal χαρδία, 

Tt δρᾷς τὸν ΄Αδελ; fj φόνευσας; Εἰπέ por, 


numquid et Evam e terra de industria non effinx'i? 
Οπίου sane, nunc enim eam ex viri costa formavit, 
ut una conjuncti viri, et mulieres concordem foveant 
animum. 

In serpentis deceptionem., 

Dzemen, invidia, mulier, et voluptaus lignum me 
extrudunt, et ος horto Edem amoliuntur : nunc 
vero Deus, amor, mulier, et pretiosissimum crucis 
liguam, me inferunt, et in Edem immittuut. 

In idem, 

Infelix Adam, quo terrore perculsus in arboreto 
delitescis ?* Vafritie me sua decepit uxor, quse fru- 
ctum porrexit edendum, nec renui ; sed eo comesto 
relictus sui nudus : preclare mecum actum fuisset, 
8i in hoc horio solus inhabitassem. 


In Adami exsilium, εἰ Caini natalem, 

Adamum vides ? na video, et lacryuor, e vireto 
enim deliciarum extorris eliminatur ; cumque opor- 
tuisset odisse mali causam, mulierem, ea tamen co- 
gnila, Cainum generat fllium. 

In idem. 

Ez tranquille vitz statu, laboribus ferendis, ac 
miseriis addictus es, infelix Adam, et pro eo quod 
Deum agere studebas agricolam, evestigio te fecit 
frsuduleutum Satanzm consilium, cui obsequendo 
factus es obnoxius iorti, necessitatis angustiis, ae 
laboribus. 

In jugulationem Abelis. 

O scelesta manus, o mens Caini longe nocentis- 
sima ! quid Abelo facis ? num jugulasii? wibi lo- 
quere, habes alterum, quem loco Abelis faireu 


"H πᾶς ὁ χόσµο; οὐχὶ χωρεῖ τοὺς δύο; 
Εἰς τὸ avtó. 
Τέσσαρες ὀἀρφί ῥ ἅπασαν Ecav χθόνα ἑνναετῆρες, 
Δοιοῖς πὰρ τοκέεσσιν, ἀδελφεὺ ἄῤῥενε δοιώ. 
Kal à* ὁ τὸν ἐξενάριξε, Κάῑν “Αδελ, αἷμα & νεχροῦ 
Νέρθεν ἄθα', ὁ € ἄχουαε θεὸς, χαὶ τύφε φονῖα. 
Elec εὖν µετάθεσιν Ενώχ. 
00 φθαρτὺν ᾿Αδὰμ Ev ve τῇ πρώτῃ πλάσει, 
λλλά φθαρεὶς τέθνηχεν * οἶδας τὸν τρόπον. 
Ἐνὼχ δὲ πλασθεὶς εἰς φθορὰν οὐκ ἐφθάρη, 
"AA" εἰς ὅτι ζῇ ΄ µανθάνεις τὴν αἰτίαν. 
ξἰς τὸ avec. 
T^v Zh Αδὰμ ἴφνσσεν, "Evi, 0 ἐχυήσατο χεῖνος, 
Λὐτὰρ Ἑνὼς Καϊνὰν, ὁ δὲ Μαλελε]λ λάχεν vla, 


R ος δ) Ἰάρεδ γέννησεν, Ἐνὼχ δὲ οἱ ἔπλετο πάῖς, 


*0; xai ἀθανασίην λάχεν ἐξ ᾿Αδὰμ ἵθδομος ἀνήρ. 
Εἰς τὸν ἐπὶ Nos κατακ.λ2νσµόν, 
Ἡ τοῦ θεοῦ μὲν αὐτάγαθος χρηστότης 
Οἰκοῦσαν ὑπέστησε τὴν πᾶσαν xtlaw* 
Ὁ τῶν βροτῶν δὲ πλημμελέστατος βίος 
Κατέχλυσε ξύμπασαν αὑτὴν ἀθρόον. 
Εἰς τὸ αὐτό. 

Νῶε σὺ σύν τε δάµαρτι, xaX υἱέσιν, $56 τε νυοῖς 
Τήνδ) ἐπὶ χίστην εἴσδντε, ῥί-α βίοιο νέοιο. 
Αὐτὰρ bà βροτέη» ἀπὸ φύτλην Υῆθεν ἀείρω 
Πότμῳ λευχαλέῳ, ὑγρῷ δ' ὑπὸ σήµατι χεύσω. 


videas; vel universus orbi utrumque mon potest 
capere? 
In idem. 

Quatuor in. univeria terra coloni erant, preter 
geminum parentem duo germani fratres ique ma- 
res ; quorum hic istum, Abelum Cainus interfecit, 
sanguinem vero demortui inferne clamantem Deus 
inaudivit, et fratricidam percussit, 


In Enochi translationem. 

Adamus, in innocentia: statu creatus, non erat 
Interitui obnoxius. sed peccati labe corruptus obiit ; 
nosti modum. Enochus non est mortem perpessus, 
in quam formatus fuerat, sed adhuc vivit ; probe 
item prorogatz vite rationem percipis. 

In idem. 
Adamus Sethum, hic Enoem progenuit, Enos 


υ p*rro Cainam, qui Malaleelem nactus est filium; hiec 


Jared in lucem edidit, cui Enoechus in stirpem natus 
ab Adamo septimus immortalis vite sortem conseeu- 
tus est. 


In eluvionem aquarum temporibus Noe. 

Ipsa quidem Dei primigenia bouitas quas in terris 
inhabitant omnia, in rerum naturam produxit, mor- 
talium vero flagitiosissima vita rerum universitatem 
de improviso aquis obruit. 

In idem. 

Tu, Noe, una eum uxore, liberis, et nuribus, qui 
nova vitze radix futuri estis, in arcam ingredimini : 
ceterum cgo genus hominum e terra mox aufer»m 
perniciosa-4norte,. eosque sub Aqueo recondain so- 
pulcro. ' 


- o» 

. VN e n v0. 3 

. NEN AMEND - 
πως 


1101 | "PHEODORI PRODROMI . | 108 


Elc τὴν μέθη» Ne, xal tijv ἀναίδειαν Χάμ. ^ A Ἐκ 8' E65 ἀπιστίην δυσσεδέων γενετήρων , 


Ehu, Χὰμ, Ἰάφεθ τέχνα τῷ Νῶε *pla 
Τούτων 6 μὲν Χὰμ εὐλόγως κατηράσθη, 


, Mj ουγχαλύψας τοῦ πατρὸς τὴν αἰσχύνην. 


Εὐχὴν € Ἰάφεθ ἃμα τῷ Σὴμ λαμθάνει. 
W Elc τὸ αὐτό. | 
Nàe πρὺ χλῆμ’ ἐφότευσεν ἐρίδρτρυ, θλίφε bb χαρπκὺν, 


, Καὶ nlty ἁρπαλέως ζωρὺν μἀθυ, ἐκ δὲ µεθύσθη, 


Ώνμνώθη δὲ πέπλοιο, χαὶ ἀνδρομέην φάνεν αἰδῶ. 

Οἱνοπόται, τροµέωμεν’ 6 γὰρ τύπος ἐΥ}ύθι ψεῖται. 
| Alc €ày πυργοποιίαν. 

οὐ πύργος οὐχὶ πύργος, ἀλλά τι δένον ᾿ 

Αὐτοῦ γὰρ ἄχρις οὐρανοῦ T σχεδὺν φθάνει" 


Ὅ Πλὴν Ῥλέφον αὐτὸν, ὡς πεσὼν ἀνετράπη, 


Τῶν πνρχοποιῶν T αυγχυθέντων τὴν φράσιν. 
| Elc τὸ αὐτό. 

*Avlgs; ὑπερφίαλοι χαχὰ φρεσὶ μητιόωντο, 
Wlgyov ἀναστήσειεν ἐπ Ὀλύμπου πείρατα μακρά’ 
Thy 8 ἄρα μῆτιν ἔερξε xaxhy 8«b;, ἀμφὶ δὲ γλῶσσαν 
Σνγχεε τὴν δοµέουσαν. 'O δ᾽ οὗ τέλος ἕλλαδε πύργος. 
Εἰς cór ᾽Α/ρὰμ ἐξερχόμενον ἐκ εῆς γῆς αὐεοῦ. 

Ὢ «latis ΄Αόραμ, toti, ἀκραιφνεστάτη { 


— "EG γῆς, ἤχουσε, αἲς, καὶ φύγε T ταχύ». 
'.Ἓξλθεν εὐθὺς συλλαδὼν Ais xal Eágav, 


Καὶ γῆν Χαναὰν ἔσχεν εἰς παροιχίαν., 
| | |: ^ — Εἰς τὸ αὑτό. 


Χαλδαῖην γενέθλην πολυπλανέα ἔχφυγεν "A6pap. 


In temulentiam Νου εἰ Chemi impudentiam. 


"Ex δὲ θεοῦ χαλέοντος &' ἔσκετο σύν «s Δάµαρτς.. 

Zóv ϐ) υἱωνῷ. 'Atáp tiv ἀγάσσατο καὶ θεὺς αὐτές. 

Eic εν διὰ cór ἐιμὂν ἄφιξο' "A6pap slc Αἴγν- 
stor. | 


Ὡς ἐχφύγοι πως T τοῦ λιμοῦ εἡν ἀγχόνην, 
Ἰδίην T ἁδελςὴν, τὴν ὁμόζνγον λέγει 
Ὁ πατριάρχης, xai προδιδοῖ τὴν Σάραν 
Tot; ἀθέοις ἄοχουσι τῶν Αἰγυπτίων. 
Εἰς có αὐτό. 
Κάλλιπε τήνδε δάµαρτα χαλὴν “Αόραμ * o0 γὰρ loas 
Τήνδε τε]ς Φαραὼ ὑπ) ἀγχοίνῃσι δαμῆναι. 
"H γὰρ ἐγώ α) ἑτάσαιμι βαρειῶν ἐξ ὀδυνάων, 
Εἴ οἱ ἐπαυθάδεας περὶ κοῖτον χεῖρας ἱήλῃς. 


B Εἰς τὴν μάχη» ποιμένων Ἀδραὰμ καὶ Ar, καὶ 


τὴν tovtur διαίρεσι’. 
Ὢ πάντα δεινὴ τῆς φιλαυτίᾳας νόσος | 
Ac ἣν ὁ λὼτ παρῆχε τὴν ξυναυλίαν 
ToU πατραδέλρου, καὶ πρὸς Ῥώδομα τρέχει, 
Ἐξ ὧν φυγῇ πρίαιτο τὴν σωτηρίαν. 

Eic τὺ αὐτό. | 
Δοιῆς πὰρ ποίµνῃς δύο ποιμένες ἀντίοι ἔσταν, 
Λὼτ μὲν ὃς, αὑτὰρ ὃ γ΄ "Αθραμ. ἐπὶ προδάτοι; ὃ 
{ἐμάχοντο. 

Ἑν ὃ) ἄρα δεσποσύνοισιν ἀεικέα ὥσαν ὑπ᾿ ὀργὴν, 


'Kal τ ἔριδα ξυνέηχαν, ἁπ᾿ ἀλλήλων δ᾽ ἐμέρισαν. 


In idem. — 


Sem, Cham, Japhet res Noe. Blii erant, quorum ϱ Fipgiüosissmam Chaldzorum progenies evitavit 


. mera. Chamus ἱμριθυφιίομο perculyus est, non 


cooperta pairip sirecundia, sed lapbejus una cum 
Sema parie apprecaGonem percipit. 
]n idem. 

Noe primus onustum racemis palmitem sevit, et 
proiriio fluctu merseum hausit avide, quo inebria- 
tes est, nudatusque pallio virilem aperrit pudorem : 
nos, qni vine u&mur, pertimoscamus : nam proi ĩme 


jacei bibaculorum exewplar. 


In turris edificationem. 
Turris non amplius turris est, sed quid omnino 


. siupendum; prope enim ad ipsum usque coelum per- 


vadit. Nihilo tamen secius dispice, ut ea cadendo 


prostrata fuerit, confusis eorum linguis, qui turrim D 


excitare instituerant. 
In idem. 

Homines audaculi mala mentibus inierunt consi- 
lia; ad altos usque coeli fines turrim ex:cdificare ;, sed 
pravum Deus consilium prohibuit, lingua passim 
a'dilcantium confusa , nec turris ad coronidem 
perducta est. 

In Abrahae demigratiogem e terra aua. 


O üdes Abrahæ sincerissiua ! qui haue a Deo 


.^vocem exaudivit, Egredere.!e terra tua, et confestim 


fuge : dictum, factum ; compreheuso manibus Loto, 
et Sara. demigravít, terramque Cbanaam in incols- 
tum sortitus est, 


Abraham, et impiorum parentum perfidiam exee- 
dendo evasit, nna epm uxore secutus evocantem 
Deum, et eum fratris fllio : quo facto, enm Deus ipse 
demiratus est. 


De Abrahae profectione in A gyptusm, ob ennene 
inopia ws. 


Quo utcunque famis angustias evitaret proprie 
conjugbsororis nomen attribuit patriarcha Saram- 
que permittit sacrilegis Agypuorum proceribus. 


In idem. 


llauc. Abrah:e formosam dimiste conjugem, nec 
cuim consentaneum est eain tuis sub ulnis amplecti, 
o Pharao ; ccrte enim gravibus te poenis afficiur, si 
audaces in eam manus Inter dormiendum injeceris. 


1n contentionem — pastorum. — Loti, οἱ Abroba, ei 
eorum alterius ab aliero separationem. 


O gravis omnino amoris proprii morbus, pcr qoem 
Loto dimisso contubernio patrui Abrahz, Sodomam 
currendo se recipit, unde nisi fuga redimere ssla- 
tem non queat. 


In idem. 


Duobus pro gregibus duo inter se pastores alter- 
cabantur, ovium causa pugnantes, hic Loti pastor, 
alter Abrabe ; inter heros quidem indecentem coo- 
citarunt irai, quos etin rixam adductos, οὐ invi- 
cem diviserunt, 











1109 


TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. 


1110 


E!c τὴν γίκην, Sy ἐνίκησον Αόραὰμ ix Χοοδο- À Πνρὶ φθαρήσῃ, καὶ χαχὸν καχῶς θάνῃς. 


γοιμὼρ., ὅτε καὶ ὑποστρέφων εὑογεῖται ὑπὸ 
ΒΜε.χισεδέκ. 


*5 εὐλογητὺς ᾿Αδραὰμ τῷ Κυρίψ, 
Σαλὴμ βασιλεὺς, ἱερεὺς θεοῦ λέγει, 
Καὶ τὴν χαθ᾽ ἡμᾶς εἰχονίξει θυσίαν, 
"Λοτον μετ) olvou τῷ πατριάρχη φέρων. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Uztot τριηχοσίοισι xal ὀχτὼ καὶ δέχα μούνοις 
Ἔθνεα "Άόραμ ὤλεσεν ἀλλοφύλων βασιλήων, 
ο. "Ex δ ἄρα Λὼτ ἑσάωσεν ἁλώσιμον Εγχεῖ ἐχθρῶν, 
Σχῦλα δὲ πάντ ἀπένειχε |: παλίλλογα τοῖς Σ0δοµί 
ἶταις. 
Elc 'A6paóp τὸν τριάνδρα ξεγίζοντα. 
*Q δρῦς ἀρίστη, δρῦς δρυῶν µακαρτάτη, 
Ὡς ὑπερήρθης καὶ χέδρων, καὶ λιδάνων. 
θεὸς γὰρ ἐν col, καὶ τίς ἀντάροιτόσοις 
"Όμως ᾿Αδραὰμ, οὐχὶ δρυὸς ἡ χάρις. 
Eic τὸ αὐτό. 
Τατά σοι, ᾿Α6ρὰμ, ἔπαθλα φιλαγάθοιο μενοινῆς, 
Οὑρανὸς, ἡ δρῦς ἔγεντο, καὶ fj Τριὰς ᾖλυθ' ἐπ) αὐτὴν, 
Ka φάχεν, àv δ᾽ avi χρυπτῆς τάδε οἰχονομίης, 
Καὶ πόρεν ἐξ ἀτόχοιο τόχον µήτρης τὸν Ἱσαάκ. . 
Elc Σοδοµίεας ζητοῦντας τοὺς ἀγγέλους τοὺς 
εἰσελθόγτας πρὸς Λὼς ἐπὶ συνουσίαν. 
Ἓθνος µιαρὸν, Evo; ἀῤῥενοφθόρον, 
N3v χαὶ xa*' αὐτῶν ἐξεμάνης ἀγγέλων; 
Θάῤῥει, πρὶν fj γὰρ ἀγγελοφθόρον γένῃ, 


Εἰς τὸ αὑτό. 
᾽Ανέρες αὐθάδεες, τί χαχὰ φρεσὶ µητιάασθε: 
Τούσδ᾽ ἀνέρας χαλέοντες T θηλυτερῶν ποτὶ χοῖτον : 
Δοιά pot ἔνδον ἔασσιν ἐπ᾽ ἀνδράσιν ἄζυγα τέκνα, 
Τοῖσδ' ἑποαρίδοιτε, νόθην δ᾽ ἀπόθοισθ᾽ T ὁαριστύν. 

Ele τὸν ἐμαρησμὸν Σοδόµων. 

Ἔκφευγε, Ao, ἔχφενυγε τὴν γῆν Σωδόµων, 
Mh τοῖς πονηροῖς συμφλεγῇς, xal συνθάνῃς, 
Σηγὼρ bpu T πρόσδαινε, χαὶ σώζου μόνος, ! 
Μηδὲ στραφἢῆς ὄπισθε, μὴ παγῆς λίθος. 

Εἰς τὸ αὑτό. 
γετὸς αἰθαλόεις πυροειδέων ix νεφελάων — | 
Αἰθερόθεν T προτέπεσσε, καὶ ἄφρονα T iiS: To- 

[μόῤῥην, 

"Ex 86 e γῆν Σοδόµων χακοερχέα λὼτ φύγεν οἷος" 
Οἷος ὁ γὰρ δίκαιος &và πτόλιν ἔπλετ' ἁλιτρήν. 


Εἰς Λὼς µεθύσαντα, καὶ µιγέντα ταῖς θυγατρά- 
cir. 


Τί obx ἂν ἐχρήσατο ταῖς ἀλλοτρίαις, 
Ὦ ταῖς ἑαυτοῦ συμφθαρεὶς θυγατράσινι 
Ὀρθῶς λέχεις, πλὴν ἀγνοεῖς τὴν alzlav: 


* Otvou γὰρ, o0 Λώτ ἐστιν d) παροινία. 


Εἰς τὸ αὐτά 
Πάππον ομοῦ xal φίτυν τίς ποτ ειδε τὸν αὐτὸν, . 
θυγατέρ', ἠδέ τ' ἄχοιτιν, ἀδελφεὸν, ἠδέ «s καῖδας; 
Νῦν &ye, Ait, ἰδέτω, θυγατράσιν ᾗσι µιγέντος, — 
υἵνε καχῶν ἀρχηγὲ, µέθης πάτερ T, Epi ἀπ ἐμεῖο. 


In victoriam, quam reportavit Abraham, de Choder- ϱ ignis vastitatem perferes, οἱ mals maie interibis. 


lahomor unde reversus, [austa precatione. imper- 
titur a Melchisedeco. 


Quam Deo gratus est, et acceptus Abrabam, Salem 
rex, Dei sacerdos pronuntiat, qui et nostrum præſi- 
gurat Cbristianorum sacrificium, panem cum vino 
patriarehz offerens. 

In idem. 

Cum solis trecentis et duodeviginti servis exter- 
norum regum muliitudipem pessumdedit Abraham ; 
et Lothum exemit hostilibus armis abductum, ex- 
uviis oninilus, quas a Sodomitis repelierat, aspor- 
tatis. 


In Abraham ires viros hospitio excipienem. 


O quercus optima, quercus quercuum felicissima, 
quam alte sublata es, ei supra cedros, et supra 
montes Libani ; Deus enim in te residet, Quænam 
vero arbos tibi opponi queat ? Nou tamen quercus, 
sed Abrali: gratia Deus in quercum venit. 

In idem. 

Isthzec tibi mentis optima praemia sunt, Abraham, 
tua gratia quercus coelum facta est, et Trinitas in 
eam ven:t, et subinde epulata est (qux sunt diving 
incarnationis arcana) et ex sterili atero Issacum 
tbi filium praebuit. 

De Sodomitis ad d congressum quaerentibus angelos, qui 
Lotum diverterant. 

Gens — quæ ne maribus quidem abstines, 
etiamne nunc et contra ipsos angelos perfuris ? Con- 
fide. Sodes | priusquam enim angclis vim inferas, 


In idem. | 
Viri praíracti. et audaces,| quorsum mala men- 
tibus agitatis consilia, his viris ad usum muliebrem 
fedissime vocatis? Duz mihi sunt domi &lise nondum 
virorum conjugio astricta, has abducite potius, 
illegitimam exuentes consuetudinem. 


In Sodomorum deflagrationem. 

Effuge, Lot, declina terram Sodoinorum, ne cum 
sceleratis una conflagres, et cum illis intereas ; con- 
scende montem Segor, ubi solus salvus esto, nequo 
reirospectes, ne in lapidem coalescas. 


In idem. 


Fuliginosus imber, igncis e nubibus ab ziherc 
decidens, insanam combussit Gomorrham, solus 
autem Lot lerram Sodomorum maleficam evasit, 
lie quippe solus justus erat in civitate injusta, 

In Lotum largiore vino usum, ec cum filiabus incesta 
ſœdatum libidine. 

Quomodo non abusus esset alienis, qui ne suis 
quidem filiauus abstinuit ? Apposite loqueris: cæ- 
terum turpissimi facli causam ignoras, viui quippe 
non Loti petulantia est. 


In idem. 

Avum simul, et genitorem quis unquam eumdem 
vidit, flliam et uxorem , fratrem et filium? Age- 
dum Loto, cuim filiabus suis congresso, nune videat 
vinum malorum auctor, temulentiz2 parens, a me 
facesse. 


11 THEODOR! 
(e. ἐχεεύσθη ὑπὸ θεοῦ. 
Δυεῖν ἀγάπαιν ᾿λ/ραὰμ σχεθεὶς µέαον, 
Tfj; piv φυσιχᾶς, τῆς δ᾽ ὑπὶρ πᾶσαν φύσιν, 
Tt; φυσιχῆς πρ’Όθηχε τὴν ὑπὲρ φύσιν, 
'Opds τὸν «iv, την µάχαιραν, τὰ ξύλα. 

Εὶς τὸ αὐτό. 
΄Ανστοοφετήνδε μάχαιραν. Αβρὰμ γέρον, οὐ γὰρ ἔοιχε 
Ἠτιξ,φόνῳ παλάμῃ θεὸν ἱλάσχεσθαι ἄνακτα 
ἁμιὸς 65 ἄγχι πάρεστι φυτῷ Σαδὲχ ἀμφιπεδηθεὶς, 
όνδε λαδὼν κατάθυσον, ἆτὰρ φίλου υἱοῦ ἀπόσχου. 
El τὴν νύ ctv 'Peféxxac, εύθη τῷ 
bibi "caàx $xà τοῦ δούλοι, UP vm to 
Δός, uot πιεῖν, δἐσποινα, διψῶντι Etvp * 
Καὶ ταῖς χαµήλοις ἐχχεῶ τὴν ὑδρίαν ' 
Ἀαίροις, t ἐγὼ δὲ νυμφαγχωγήσαιμί σε 
Τῷ χυρίῳ µου» ταῦτα δ᾽ εἰς ἕδνον δέχου. 

Elc τὸ αὐτό. 
Ξεῖνε, τίς οὗτος àvhp ὀμφ) ἡμέας Ιθὺ βαδίζει; 
"Oupa δέ οἱ γοργὸν, τὰς δ ὅσσεται ἄντα χαµήλους. 
ἠύτος ἐχεῖνος, ἄνασσα, «sb; πόσις. Οὗτος ἐχεῖνος ; 
Εἶμι χαλυψαµένη δ᾽ αἰδώς μ᾿ ἔχει εἰσορόωσαν. 
Elc εν xAdrqv Ἰσαὰκ, ἦν ἐπλανήθη ἐπὶ τῇ 

εὐλογίᾳ εῶν viov. 

Ὦς δυστυχἠς fj θήρα τῆς χυνηχίας, 
Ὡς εὐτυχῆὴς fj θήρα τῆς T εὐπλαατίας, 
Αι ἣν τὸν Ἴσὰκ Ἱαχὼδ προλαµθδάνων, 


In Abraham divinitus tentatum, cum filium sacrifi- 
care a Deo jussus est. 


altero quidem a uatura insilo, altero naturam ex- 
cedente, naturali practutit eum, qui natoram excedit: 
eccum vides filium, ensem, ligna, hujus amoris 
acgumenia. 





]n idem. 

Retro converte. gladium, senex Abraham, nec 
enim par est manu puericida Deum regem placare ; 
bic agnus, iuter virgulta Sabec, proxime alligatus 
est, hune arreptum immola, cxterum ab occidendo 


ac - 


σα VA. 
IUe E. ue RES 


orte " 
- 
€. 7. 


- 


—. 
ο δν 
οσο πα. ὃν 
΄ 
à 


Ln filio charissiimo abstine, 

Po ln desvonsationem. Rebecce, que ἵκαπεο nuptui col- 
TH locata est, procurante Abraliami servo. 

κ Da mihi potum, hera, snienti hospiti. Νου tau- 
BR inm tíbi, sed et eamelis tuis infwendam situlam. De 
d bono Luo opere gaude, naim te sponsam ad sponsum 
T. deducam dominum meum : bc interim in sportsa- 
FC Ir accipe. 

E | Ín idem. 

a O hospes, quis ille vir ad nos recta graditur ? 
.. Oculus ei vivillus est, has e regione camelos iutuc- 
- tur : ille ipse, demina, tuus maritus est. lllene ipse? 
. Ibo igitur velo cooperta, eum intuità pudore su(— 
a fundor. | 


1n errorem Isaac, quo deceptus est, tum cum bene 
filiis. diceret. 


» Quam infelix venationis captura, quie fit per ca- 

pes, quam felix. venatio, quie opportune fingitur ; 
| per hanc enim fietitiam Isaacum patrem occupans 
- Jacob, ejus benedictionem przripit. 


$ 


PRODROMI 1112 


Elc εὖ zeipat ]piev. ᾿Αδραὰμ. ὅτε τὸν viov θυσιά- A Την εὐλογίαν "Igaáx προλαμθδᾶνει. 


Elc τὸ αὐτό. 
Ἀμθλυτέρῃσι xóprot χλαπεὶς T d γέραος οὐδῷ 
Ἱσαὰκ εὐλογίην τέχνῳ πόρε λοισθογενέθλωῳ, 
Πρωτότοχος δ' ἀφάμαρτε, βαρὺς δέ µιν ἴχετο θυμός: 
"Dc γὰρ ταῦτα τέλεσσε θεὸς περίφρων τε Ῥεδέχχα. 
Εἰς fiv εἷδε x Alpaxa ὁ Ἰ]ωκώδ. 
Ti; ἡ χλίμαξ σὺ, καὶ τίς ἑστὴριξέ σε; 
Πόσοις δὲ βαθμοῖς, xai πόσου µέχρι φθάνεις»; 
Tíivec δ᾽ ἄνεισι, xal τίνες xácstal σε; 
Τὸ μωσαϊχὸν ταῦτ᾽ ἐρώτα βιδλίον, 
Elc τὸ αὐτό. 
Katpaxa αἰθερίην ποτὲ δέρχετο δῖος Ἰαχὼδ 
"Hz; Geb ἀμφὶ χόρυµδα καθίζετο, καὶ νόες αὐτὴν 
p Ol μὲν ἀνατροχόωντο, χατατροχόωντο 6E τ) ἄλλοι, 
"Apa µετεσσοµέντς τάδε αύμόολα οἰχονομίης. 
Εἰς τὴν (ισθαρνίαν Ἰακὰὼδ, 4v ὑπούργησε τῷ 
Λάδαν διὰ τὰς δύο αὐτοῦ θυγατέρας. 
Ποιμὴν ἁδελφὲ, σὺν τὸ ποζμ.ον τόδε; 
"λλλου τὸ χρῆμα. Χρῆμα ; Tic δ οὗτος; Λάδαν. 
Νέμεις δὲ μισθοῦ ; Να/. Tívo;; Κορῶν δύο. 
Ζηλῶ σε, ποιμὴν, τῆσδε τῆς µισθαρνίας. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Χείματι κρυσταλέοντι, θέρευς 84 τε χαύματι λάδρῳ, 
Τῷ μὲν πήσσευ, Ἰαχὼδ, τῷ δὲ 0£psu ἀνὰ s»lpvnv* 
Σπεῦδε δυοῖν χαμἀτοισιν, ἔχεις δύο χρέασον᾽ ἅποινα, 
Λείαν xal Ῥαχιὴλ παΐῖδας Λάδαν, εἶδος ἀρίστας. 


1n idem. 
Hebetioribus oculorum pupillis allucinatus, in 


In medio duoru: amorum detentus Abraham, ( senectutis limine Isaac minorem natu lium benedi- 


ctioue impertivit, qua major natu. excidit ; quem 
propterea gravis incessit ira : sic per providam Re- 
beccam Deus ficri dcüniverat. 

In scalam, quam vidit Jacob. 


Quansam tu scala? quis tc firmavit? quot. vero 
gradibus constas, sut quousque pertingis ? quiuame 
per te ascendunt, et descendunt ? Hasc scire οἱ voles, 
» Mosis libro percontare. 

In idem. 

Scalam æibereain vidit aliquando divinus Jacob, 
cujus in cacumine Deus sedebat, eamque mentes 
ziherez alie quidem sursum percurrebant, aliz 
deorsum, equidem futurz sunt. Iucaruationis haec 

D indicia. .. 
]a operam quam locavit Jacob, et φκαιν Labano duas 
ob ejus filias narurit. 

Pastor frater, iuumve lioc ovile? ad alium spe- 
clat : spectat ? quis ille? Laban : j/a5cisne mercede? 
oppido: dic quanau ?dusiuim puellarum gratia : 
felicem 1e duco, pasior, ob eam, quam praestas, 
operam. 

[n idem. 

Glacialis hyemis tcmpore, ct zstatis ardore vehe- 
menti, illo quidem congelare, Jacob, hoc in pascen- 
dis gregibus asstua : lioc perge duplici labore, ge- 
minum babes, et iusigne opera pretium, Leiam, et 
Rachelem filias Labani forma praestabiles. 

— 


i 


1113 TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM, 111 
Εἰς Συχὲμ τὸν prrhrca Aív τῇ θυ]αιρὶ Ιακὼδ, A Ἐκ 0 ἄγετ) αὖτε βόθροιο, "Ayap δέ µιν ἔλλαδον νίες, 


xul τοῖς dóglgoic αὐτῆς ἀποκταθέντα 
Ἔφθειρε Συχὲμ ἀλλόφυλος τὴν Δίναν, 
Καὶ τοῖς ἀδελφοῖς τῆς φθαρείσης ἐφθάρη; 
"Άλλην φθορὰν ἔφθειρε», ἄλλην ἐφθάρη, 
Ἔφθειρε μιγεὶς, xal φονευθεὶς ἐφθάρη. 
Elc τὸ abc. 

Κουριδίης λεχέων Δίνης ἐπεδίσατο Συχὲμ 
Κάμμορος, οὐδ' ἑνόησεν ὅ οἱ xaxbv ἔρχεται ἄλλο, 
O36 ὅτι µιν χτενέουσιν ἀδελφεοὶ, αἴσχεῖ χούρης 
θυμὸν ἀειήσαντες  ἁτὰρ γάµ)υ olcov ὄνατο. 

Εἰς τὸ ἐγύπνιον ᾿Ιωσήφ. 
Τί δρᾷς, ἹἸωσήφ: τοὺς ὀνείρους σου λέχεις ; 
Οὐ τῶν ἁδελφῶν εὐλαξηθεὶς τὸν φθόνον, 
M1, που µανέντες οὗ χολῶς δράσωσί σε. 
Θεῷ πέποιθα, χαὶ πεποιθότως λέγω, 

Elc τὸ αὑτό. 

Φάσμασιν ἐννυχίοισι προείδετο bloc Ἰωσὴφ, 
"Asca μετεσσοµένοισιν lv. ἤμασιν ἕλλαδε τέρμα: 
ἝἜνξεχα δρά ματ) ἔσαν T χννέοντα δράγµα Ἰωσὴφ, 
Kalvov δφρ᾽ νδεχ) ἴδῃς χασιγνέτους εἶναι χυνεῦντας. 

Εις τὴν πρὀσιν ᾿]ωσήφ. 
᾿Αδελφότης ἄσπλαγχνος, ἁγρία φύσις, 
Ῥΐπτεις Ἰωὴφ εἰς τὸ τοῦ λάχχου στόµα. 
"Ἔστω, T τὸ συγγε.ὰς μὲν ox ἔθελξέ σε, 
Αν γοῦν τὺ χάλλος οὐχ ἑμαλθάχισέ σε; 

Elc τὸ αὐτό. 

Λὐτοκασιγνήτοισι βόθρῳ ἐνεδάλλετ) Ἰωσὴφ, 


In Sichem cum Dinn Jacobi filia. congressum, et. ab 
ejus. fratribus contrucidatum. 

Sichem alienigena Dinam compre:sit, ei a Dina 
fratribus oppressus est ; aljud malum intulit, aliud 
pertulit, cum Dina congressus intulit, interfectus 
pertulit. 

| In idem. 

Puells Dfnsz thalamum conscendit Sichem infor» 
tunatus, neque perpendit quod sibj malum impen- 
deret, neque se occisum Iri a fratribus, ob. vitium 
puellz illatuin, aucta vehementer indignatione (quam 
e nuptiis pernicie arcessit). 

In somnium Joseph. 

Quid reí est, o Joseph ? somnia tua enarras, neu- 

tiquam fratrum invidiam veritus, nec ubi forte 


Αἰγύπτῳ δ' ἀπέδοντο, πατρὸς 0  üánápepaav boto* 
Αὐτάρ ἓ πένθος ἅλαστον EX φρεσὶν Txexo tools. 
Εἰς Ἱσύδαν µιγγύμενον» 8ápap τῇνύμφῃ αὐτοῦ, 

ἐξ ἧς ἐγένγησεν Φαρὲς καὶ Ζαρἀ. 
ΤΙ δρᾶς, Ἰούδα ; σνγγενοῦς φαύεις λέχους; 
Καὶ γίνεταί σοι δὂάµαρ ἡ νύμφη θάµαρ; 
"H καὶ τὸν υἱὸν οὐ παρεῖχες τὸν τρίτον. 
Ἡ πορνιχὴ πρόσπλασις ἡπάτησέ µε. 

Elc τὸ αὐτό. 

Ἡ θάµαρ ἀμφιθέτοισι χατὰ χρόα βάψατο χόσμοις, 
"Ἠστο δ᾽ t τριόδῳ, καὶ Ἰούδας ἄντα βαδίζων 
Ὡς ἴδεν, ὣς ἑμάνη, ἀνὰ δὲ ξννὰ δέµνια χλίνθη. 
'H 6, ὑποχυσσαμένη, διδυµατόχος ἔγρετ' ἐχεῖθεν. 


Εἰς τὸν Epor τῆς Λἱγυπτίας, ὃν ἠράσθη τοῦ 
Ἰωσήφ. 


Σὺ γὰρ µέµηνας, οὐκ ἐρᾶς, Λἰγυπτία. 
O9 γὰρ ἂν ἔτλης φυλαχίζειν τὸν φίλον. 
"R. προσδοχᾷς ἐντεῦθεν αὐτὸν ἑλχύσαι ; 
O0x ἐλχύσεις, γίνωσχε, χἂν χείρω δράσῃς. 
Elc τὸ αὐτό: 
Σώφρονα xoupov ἄνασσα βιάσχετο, σὺν δ᾽ &và χοίτην 
Ἑήμεναι ἓν φιλότητι, 0 δ᾽ οὐ θέλεν. Ἡ δὲ χιτῶνος 
Δραξαμένη ἕλκεσχεν, ἔρος δὲ οἱ ἔφλεγε γυῖα * 
Λοΐσθο», T 6 tiv β.ήσατο, ἀφεὶς δ᾽ ἀπόρουσε χιτῶνα. 
Εἰςτὴν σιτοδοσίαν Ἰωσήφ. 
"D; µαχαρίζω τῶν ὀνείρων τὰς χρίσεις, 
Av ix πενήτων xal πεφυλαχισμένων 


uude rursus eductum, eumque arreptum Agaritis in 


C AEgyptum abducendum vendiderunt, ejus orbato pa- 


tre, quem intolerabilis ex puero luctus iuvasit. 
In Judam Thamar nurui εκα vim infercniem, ez 
qua Phares εἰ Zaram suscepit, 
Quid agis, Juda? consanguineum lectum contingis? 
duum Thamar nurus tua.lit tibi in uxorem, cui tet- 


Amm quem ei adpromiseras (ilium non permisisti : 


eommentitius meretricis habitus me decepit. 


]n idem. 

Mundo muliebri quasi obruta corpori circumpo- 
sito Thamar sessitabat in trivio, Juda ex adverso 
ineedente ; ut vidit, deperiit statim, iuque communi 
lecto decubuit, unde pregnans, geminos subinde 
fetus enixa surrexit. 


ferocientes male te multent, Dei fretus oraculo, D Jnamorem JEgyptie, quo Josephum deperibat. 


parro confidenter. 
In idem. 

Per visa nocturna divinus proriderat Joseph, 
quicunque futuris diebus opere completa sunt. 
Undecim manipuli erant Josephi! manipulum ado- 
rantes, quo'internoscas eum ab undecim fratribus 
adoratum iri, 

]u wenditionem Joseph. 

O fraternitas immisericors, o effera indoles, in 
eisternæ os Josephum  projicis: esto, proxiniitas 
sanguinis t6 non delinierit, an saltem emollire te 
foruxe pracellentia non potnit ? 

In idem. 
Ab ipsis fratribus iu foveam conjecius est Joseph, 


Tu vero in furorem potius quam in amoren cor- 
riperis, o Ægyptia, nec enim, quem amas, in er- 
gastulum pertrabi sustinuisses ; an euin opperiris 
in tui amorem inde illicere ? Non pertrabes, quamvis 
in eum pejora conininiscaris. 

In iden. 

Hera continentem juvenem violenter adigebat, ut 
lectum amoris causa conscenderet, cujus nolentis 
illa tunicam  prehoensam trahebat, ejus artubus 
&more succensis : quod extreinum erat, ut eam re« 
pulit, et abjecta toga aufugit, 

In (rumentariam | Josephi distributionem. 

O quan. felicem somniorum conjectatiouem præ- 

dico, siquidem ex pauperibus, et in carcerem impa- 








15 
Δύναιντο ποιεῖν τους χριτὰς ἐλευθέρους, 
Καὶ χυριάρχας γῆς ὅλης Αἰγυπτίων - 
Eic τὸ αὐτό. 
Σιτοδότη:ς Αἰγύπτου ὁ δέσµιος Eres" Ἰωσήφ: 
Οἱ δέ ἑ δοῦλον ἕδοντο ἀδελφεοὶ, tcs δοῦλοι 
"Αρτι χυνεῦσ᾽» ὁ δ' ἄγρια ποτὶ φρεσὶ µήχεα ῥάπτει, 
Αὐτοχασιγνήτοιο Βενιαμὶν Εξοχ) ἑράων. 
Elc Ἱωσὴφ δακρύοντα ἐπὶ τῷ ἀναγνωρισμῷ 
i τῶν ἁδελφῶν αὐτοῦ. 
Φιλόξενον δάχρυον, Ἰωσὴφ, xécic; 

O0x, ἀλλὰ φιλάδελφον ἐχχέω δἀχρυ. 
"H γὰρ, "loch, οἱ παρόντες οὐ ξένοι ; 
O0x, ἀλλ’ ἁδελφοί * γνησίως οὖν δαχρύεις. 

. Eic τὸ αὐτό. 
Συγγενὲς alg" ἀπέδοντο ὁμαίμονες ἀλλοδαποισι, 


Συγγενὲς aT! ἀπέδοντο, γένη σφίσι δ’ o6 τι µεμήλει B 


ΑἈλλοδαπὴ 9 ἐσάωσε νόθη νόθον ἀνέρα vata, 
Αὑτὰρ ὃ τοῖς προδόταισι τέρεν ἐπὶ δάκρνον εἴδει. 
Elc ᾿Ιακὼδ ἐρχόμενον ἐν Alróztq καὶ θρηνοῦντα 
| ἐπὶ τῷ ἀναγγωρισμῷ Ἰωσήφ. 

Ἑδάχρυες χθὲς, Ἰαχὼθ, τὸν υἱέα 
:Δοχῶν θανεῖν * ἔνδιχον ἣν τὸ δαχρύειν. 
Rõv $$ sl λοιπὸν δαχρύεις, γελᾷν δέον; 
Τὸ τῆς χαρᾶς δάχρυον ἄρτι δαχρύω. 

: Εἰς τὸ αὐτό. 
- Δεῦρο, φίλη κεφαλὴ, πατρὸς αὐχένι ἀμφιπεσοῦσα, 
Ab; xal iui καρήατ' ἐπ᾽ αὐχένι σῷ τάδε ῥέξειν. 
Δεῦρο, πάτερ, ποτὶ δῶ, καὶ ἄμπεσον, οὐδ' ἔτι σε χρὴ 
Δάχρυ χατειδέµεν, ὥς τοι ἐγὼ ζωοῖσι µέτειμι. 


ctis suos queant interpretesin libertatem asserere, C 


et in universz terre /Egypti dominium traducere. 
In idem. 

Frumenti distributor apud Egyptum vinctus erat 
Joseph, quem qui in servum tradideraut fratres, ceu 
famuli jam nunc reverenter colunt, in quos [ste du- 
riuscula mente struit consilia, ipsius Beojamini fra- 
wis desiderio vehementer incensus. 

De Josepho , recognitis fratribus, in lacrymas effuse. 

Λη hospitum amore lacrymas effundis, o Joseph? 
Minime gentium, sed amore [ratrum laerymor. 
Annon qui adsunt isti. peregrini sunt? Neutiquam, 
sed fratres mei. Non abs re igitur lacrymaris. 

In idem. | 

Cognatum sanguinem vendiderunt fratres alieni- 
genis, quibus generis cognatio parum curae fuil : 
exlranea, et non. natalia terra non natalem virum 
. wervavit, qui tamen proditorum gratia in teneras 
solvitur lacrymas. 

De Jacobo demigraute in. Egyptum, εἰ ad Josephi 
recognitionem laciymante. 

Non ita pridem filium deflebas, o Jacob, eum ratus 
obiisse, equum erst lacrymari: nunc vivit, quid 
praterea lacrymaris, cum ridere oporteat? At ego, 
inquies, jam gaudii lacrymas emitto. 

In idem. 

Adesdum, charissimum filii caput, in paternas de- 
eumbe cervices ; daet meo capiti tois idem pra- 
MA cervicibus. Domui introgredere, pater, ac- 


1 


THEODORI PRODROMI 


15 


A Ες Ἰακὼό. εὐ,Ἰογοῦγτα τοὺς 9" υἱοὺς Ἰωσὴφ, 
τῃ 


aGAAàE τῶν χειρῶν' αὐτοῦ θέσει ς 
᾿αὐτούς. . 


Οὕτως, Ἰαχὼδ, εὐλογεῖς τοὺς ἐγγόνους, 


:Δειχνὺς τὸν Ἐφραὶμ τοῦ Μανασσηῃ βελτίως - 


'0; ηὐλογήθης "Ioaàx τῷ πατρί σου, 
Τὸν πρῶτον αὑτάδελφον Ἡσαῦ πτερνίσας, 
| Ric tó αὐτό. 
Ἐφραὶμ xai Μανασῆς δύο ἥστην malle Ἰωσὴφ, 
Λοῖσθος Ἐφραὶμ, Μανασῆς δὲ πρωτότοκος: μετὰ δέ 
| σφι 
Χεῖρες ἴσαν πάπποιο ἐπ᾽ ἀδελφῆσι xápnot* 
Δεξιτερὴν 0* áp' Ἐφραὶμ λάχ) * ὁ γὰρ τὖπος ἔπλετο 
7 [πιστῶν. 
Εἰς τὸν θάνατον Ιακὼδ, καὶ τὸν ἀναχομισμὸν 
τοῦ σώματος αὐτοῦ πρὸς τὴ» Χαναάν 
θνῄσχεις, Ἰαχὼδ, ἐν τόποις Αἰγυπτίων, 
AM ἡ Χαναὰν αὖθις ἀπείληφέ σε. 
'O γὰρ Ἰωσέφ, τερματιῶν σου λόγον, 
Συνενταφιάζει σε τοῖς σοῖς πατράσιν. 
Elc τὸ αὐτὸ. 
Τίς ποθ᾽ ὁ χλαυθμὸς ἄνωθεν Ev ἠέρα ὄρνυτ’ ἀειχής: 
Τόνδε νέχυν χλαίουσι περισταδὸν υἱέες ἐσθλοί. 
Τίς δ) ὃ νέχυς; Ἰακώδ. Ποῖ &, 1j πόθεν ἴσταθ᾽ ὁδεύςιν; 
Αἴγυπτον προλιπὼν, Χανανῖτιν γαῖαν ixdvst, 
ΕΞΟΔΟΣ. 

» p καὶ τῇ xAwósig τα Ίαιπω- 
Ele τὴν dr no —— ? 
Τῷ χθὶς Φαραὼ εῷ φιλισραηλίτῃ 


eumbe ; non amplius te attinet lacrymas profundere, 

me adhuc in vivis agente. 

In Jacob bene duobus Josephi liberis dicentem positis 
in eos decussatim manibus, 

Sic, o Jacob, bene duobus flliis apprecaris, Ephrai- 
mum Manasse prastabiliorem arguens, quemadao- 
dum fsustam patris Isaaci precationem sortitus es, 
primogenito fratre tuo Esau supplantato. 


]n idem. ' 

Josepho duo erant (ilii, Manasses et Ephraim, bie 
ultimo, Manasses primogenitus, quos inter manus 
avi fraternis incumbebant capitibus ; sed dextera 
donatus est Ephraim , qui üdeliuim typus (uir. 


p In obitum Jacob, et ejus translctionem cor»oris in 


Chanaam. 

Apud Ægypuos e vita demigras, o Jacob, sed 
terra Clianaam iterato te excepit ; Josephus enim, 
ea que praecipis, ad metam perducturus te tuis cum 
patribus sepelit, 

. In idem. 

Quis in aera sursum immanis erumpit fletus? 
Demortuum patrem circumstantes deflent optimi fi- 
lii ; Quis mortuus 7 Jacob. Quo et unde pro&cisci 
pergit? Agypto relicta, in terram Ghaoanitidem se 
confert. 

EXODUS. 


De Hebraeorum in operibus (uti el lateris affictione. 
Ei, qui nuper in [sraelitas propensissimus erat, 











lir 

'O νῦν 6apaó τὴν bvavtlavy τρέχει * 

O μὲν τὸ xdv σέσωχεν Ἑδραίων γένος" 

Ὁ ὃ αὐτὸ μᾶλλον ἐξολοθρεύειν θέλει. 
Εἰς τὸ αὐτό. 


Ἑργοπόνοι παλάμµαι Ἰουδαίων πολυµόχθων, 
Νὺν μὲν ἐπὶ πλίνθοις xai ἑνὶ πηλοῖσι πονεῖσθε, 
Ὕστερον abs ὀλίγον μετὰ χύμδαλα παίξετε νίχης, 
"Οττ) "Epufpiv περόωντες ἀτάσθαλον ἄγχετ ἄναχτα. 
τ α 7 . 
FE birer αρώτα "tpalur. voredem. iv tà 
dffera, (worovsir δὲ e" 8ndvxd. 
θεὺς τὸν "Αόραμ εὐλογεῖ, xal πληθύνει ’ 
Σὺ &' à Φαραὼ χτιννύεις, xal σµικρόνεις, 
Ταῖς ὀμφαλητόμοις δὲ τιθήναις λέχεις 
Πᾶν áposvixbv θανατοῦν. Καχῶς λέχεις. 
Elc τὸ αὐτό. 
Ἡαιδφρόνους Φαραὼ Μωσῆς γέρας ἔχφυγεν alos, 
Οἷος ἀπὸ βρεφέων’ fj μὴν τύπος ἔπλετο Χριστοῦ, 
Ὃς παλάμην προφύγῃσι βρεφωλέθροιο ἄνακτο;, 
"Βνίχα σὺν βραφέεασι Παλαίτατος àv χθονὶ βαίνοι. 
Εις τὴν Τάννησι Μωσέως, καὶ ὅπως ῥιφέντα 
αὐτὸν ir τῷ ποταμῷ pst ᾿θήδης εἶδεν ἡ θυγὰ- 
tnp Φαραὰ, καὶ περιεχοιήσωτο. 
Ὁρᾷ:, ἐχεῖνος, τὴν θή6ην ; Ναὶ τὴν θήδην 
Ὁρῷ, τὰ ὃ) Evbov οὐχ ὁρῷ. Κρύπτει βρέφας, 
*O ναναχεῖ μὲν ἄρτι τὴν σωτηρίαν, | 
Mix odv δ’ ὅσον θάλασσαν ἐν ῥάδδῳ σχίσει. 


Pharaoni, qui nunc imperat Pharao contrariam de- 
ουτε] viam, ille universam Hebrseorum gentem 
servavit, hic tanto magis a stirpe delere satagit. . 


. In idem. 


O miserrimorum Judeorum manus labori inten- 
Jissima, nunc quidem in luto, et lateribus insada- 
tis, sed paulo poet ad cymbalorum modos victoriam 
eccinetis, tom cum inter Erythrzi transitum impium 
regem aquis przfocobitis. 

In Pharaonis edictum, quo jubet ab. obstetricibus, 
cum primum nascerentur Hebrai, masculis inter 
[eciis, viras produci feminas. 

Deus Abrabamum gratjarum donis cumulat, ac 
fecundat: tu contra, Pharao, imminuis, et occidis ; 
utique eum obstetricantibus prazscribas nutricibus 
. omnes necare masculos ; nefarie preecipis. 


In idem. 


Puericidas Pharaonis iuanus solus evitayit Mosca 
ex infantibus ; quo certe figura Christi fuit, 
regis infanücidm manus effugit, cum, infantum in 
morem, Antiquissimus dierum terras ingressus est. 


- Denatali Mosis, et qui in fiscella scirpea. in. flumen 
projectum, conspicata Pharaonis filia in suum 
 -adoptatit. 


Heus tu hanc arculam intueris ? Maxime, inquam 
jntucor, sed, qu» latent intra, non video. Abscon- 
ditum vehit infonter, qui jam vitze naufragium pa- 
ditur, sed paucos intra dies elata virga mare di- 
simet. | 


. TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. 


qui 


1118 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Δεῦρο φάτε, πρόπολοι, εί τόδ ὀφθαλμοῖσιν ὀρῶμαι; 9 
Πλαζοµένην ῥείθροισι θήδην λάζεσβέ ἑ ἕθρει. 
Λαζόμεθ). "Ev v£ τ’ T ἀθρεῖτ' ἄφενός ῥά ot ἕλπομεν. 
pe 
Νηπίαχος τόδ', ἄνασσα. 'Aváp γέ µοι υἱὸς εσεῖται. 
Elc Μωσῆν κεείγαντα τὸν Αἰγύατιον, καὶ év τῇ 
ἅμμῳ κρύὐατοντα. 
Μιωσῆς ᾿Αθραὰμ σπέρμα, πλὴν oóx ἐκ λίθων, 
λλλ' ἐχ ποταμῶν, xal χραταιὸς ὡς λίθος. 
Θέλεις ἰδέσθαι τὸ χράτος τοῦ Μωσέως; 
Πλέφον τὸν Αἰγύπτιον ἐν τῇ φΦαμμάθῳ, 
Εἰς τὸ αὐτό. 

"Avbps δύο µάρνασθον * ὁ μὲν γόνος E Ἰακὼθ, 
Τὸν δΑἴγυπτος ἔφυσε, χρύσσετο 0 ἄγριος "Apne. 
τοὺς δ' ὡς οὖν ἑνόησεν ἀγαχλυτὸς αὐτίκα Μωσῆς, 
Λευρῇ ὑπὸ φαμάθῳ τὸν ἐναντίον ἔνθετο χακτάς. 

Ele τὴν ὀρθεῖσαν àv Σινᾶ Buror. 
Ilàp £v βάτῳ, xal θαῦμα ταύτην o0. φλέχει. 
Οὐ rip τὸ πῦρ; βάτος ἐστὶν ἡ βάτος, 
Καὶ πῦρ τὸ πῦρ. xal βάτος ἑατὶν ἡ βάτος ' 
AM εἰχοχίζει τὸν τόχρν τῆς Παρθένου. 

El, τὸ αὐτό. 

EI σε ἔρως φλεγέθῃσι θεοῦ ὅπας dol βαλέσθαι, 
Πᾶν πάθος ὡς Αἰγύπτιον ἄνδρ᾽ ἑνάριξον ἁλιτὸν, 
᾽λμπλαχίης θ) ὀπόειχε νοητῆς Αἰγύπτοιο, 
Καὶ τότε παμμεδίοντα θεῄσεαι, kv δ' 6! ἀχούσει». 


In idem. 

Heu ! edisserite, ſamulæ, quid istuc oculis videa, 
Errantem in profluenti cistam vides. Hanc preben- 
dite pedisseque. Prehendimus. Introspiciie, spes 
est in ea thesaurum contineri. Infans est hero. De 
eætero mihi io filium erit. 

In. Mosen, 4 quo interfectus /Egyptus in sabulo ab- 
scondilur, 

Mores Abraheg semen, noi tamen ex lapidibus, sed 
ex flumine, tametsi lapidis instar validissimus ; Μο» 
ο vires in animo habes experiri ? Agy(tium dis- 
pice in sabulo constratum. 


In idem, 


Duo depugnabant viri, alter Jacobi filius, alterum 
progenuerat AEgypiius, quos inter asperum savic.- 


D bat belluin ; hos igitur, ut generosus Moses znic;ad- 


vertit, adverssrium tenui sub arena oecisum iudi- 
dit. . 
De rubo, quem Moses opud. Sinum conspicatus. est. 


lgnis in rubo, quem, papx! non comburit ; ignis 
nou ignis, rubus non rubus est? iguis quidem ignis, 
est et rubus est rubus; sed futurum Virginis par- 
tain exprimit, - 

In idem. 

Si te Dei voces auribus immittendi cupido inces- 
sit, omnes animi perturbationes, nocentis instar 
Agypili, Interüce. Nam spiritalis Agypti piaculis 


salute dieta. prepotentig Dei qua faciem videbis, 


qua vocem exaudies. 


1119 THEODORI PRODROMI 
Elc Μωσῆν dxooteAlópsvor πρὸς Φαραὼ,. xal A Ἐρυθριάσας ἐξαμείδεις τὴν 0£av. 


120 


- 





ὑποστελλόμεγον διὰ τὸ βραδύγἁἑωσσογν. 
Tl ταῦτα, Μωσῆ, τὸ βραδύγλωσσον τρέμεις: 
Καὶ τοῦ θεοῦ χαλοῦντος οὐχ εὐθὺς τρέχεις; 
Ἔχεις ᾿Δαρὼν ἀντὶ σοῦ λαλοῦν στόμα * 
Τούτῳ λάλει, χἀχεῖνος εἴπῃ τοῖς ὄχλοι». 
Εὶς τὸ αὐτό. 
λ]ωῦσέως βραδύφωνον ἔφυ στόµα, ἁλλὰ ἔμπης 
Κραιπνὴ ᾽Ααρωνῖτις ἁδελφικὴ ἤντετο γῆρυς ᾿ 
Αὐτὰρ ἐγὼ βραδύφωνος, ἀδελρεὸς οὐδέ µοι ἑγγύς * 
Xptotk ἄνα χλυτοτέχνη, σύ pot στόµα χραιπνὸν ὁπά- 
| [σαις. 
Εἰς τὴν εἰς ὄφιν µεταδο.λὴν τῆς ῥάέδου Μωσέως, 
τὰς tà» μιαρῶν ῥάδδους, ὄφεις καὶ ταύ- 
τας γιγοµένας, κατέφαγεν. 
'Ood; τὸν ἑρπύσαντα ἑράκοντα, ξένε, 
Καὶ τοὺς συνερπύσαντας ἠφανηχότα; 
Ὅ T µέχρι νῦν πέφυχε ῥάδδος Μωσέως» 
0: δὲ φθαρέντες τῶν xav' Αἴγυπτον μάγων. 
Elc τὸ αὐτό. 
"ES ὁφρίων ὄφιας φυσιχὰς φῦναι ἔπλετ) ἀνάγχη, 
Ἠθτ) ἀπ ἰχθυόφιν ἰχθὺν, καὶ &x' ἀνδρόφιν ἄνδρα” 
Ῥαθδόφι 6' ἐχγεγάμεν τίς ὄφιν ποτ ἄχουσ) ἀνθρώ- 
ἴπων 
λ[ωῦσέως τόδε ἔργον, ö οἱ θεὸς ὥπασ) ἀφ΄ ὕψους. 
Εἰς τὴν εἰς αἷμα (ιεταδο.1ᾗν τοῦ ει ῖφου 
Ὅδατος. 
Ποῦ, Νεῖλε, τῶν civ ναµάτων ἡ λευχότης, 
Ὃς νῦν τὸ ῥεῖθρον αἱματῶδες προῤῥέεις: 
Τὴν ῥάόδον ἴσως ἑντραπεὶς τοῦ Μωσέως, 


De Mose cum mandatis ad Pharaonem misso, el ob 
[andi tarditatem ire detreciaute, 

Cur ita, Moses, lingua inſantiam reformidas, et 
Deo voecaute non illico procurris * Aaronem fratrein 
pro te loquentem nactus es, cui loquere, tum ille 
apud turbas audita proloquetur. 

In idem. 

Moses 4 natura init ore tardiloquo ; attamen ve- 
lox Aaronis, et expedíta νοκ occurrebat : sed. ego 
sum ore ad bona tardissimo, nec mihi frater pr:e- 
810 est, Cliriste rex, inire dicendi artifex, os mibi 


promptiissimum largire. 


De virgae Mosis in serpentem conversione, quæœ el 
ariolorum virgas, εἰ ipsas. in serpentem. immula- 
tas. devorarit. 

Draconem vides humi repentem, o hospes, qui et 
alios serpentes ad nibilum re:ligit ? quí nunc rema- 
net serpeus, est virga Mosis ; qui vero sunt occisi, 
magorum sunt. Egyptiorum virgæ. 


In idem. 

Ex serpentibus naturales produci serpentes incum- 
bebat, sicut pisces ex piscibus, ex hominibus ho- 
mines : ex virga autem productum serpentem quis 
unquain Inaudivit ? lloc a Mose praestitum ; quod 
ei Deus ab alto impertivit. 

De Nill aquis in sanguinem mutatis. 

Quo, Nile, tuorum fluctuum candor evanuit, qui jam 

cruento fluenti sinu perlaberis? forte Mosis virgam 


Elc τὸ «có. 
Σύμπαν μὲν σιτίοισι φύει xal ἀέξεται αἷμα, 
Δεξαμενὴν ὃ εὕροιτο πολυσχιδέα τὰς φλέδας αὐτάς * 
ATpa δὲ τὸ ζαθέη Μωσῇ σχεδιάσσατο ῥάδδος, 
Δεξαμενὴ δέ οἱ οὗ φλέδες, ἀλλ᾽ ὅλος ἔπλετο Νεῖλος. 
Elc thv éx τοῦ ὕδατος ἁνάδοσιν tor 
βατράχων. 
΄Αμετρος ὄντως ἡ χάρις τοῦ Μωσέως, 
Οὗ θαυματουργεῖ χαὶ µόνη ῥάδδος «όσα, 
Opãc ἐχείνους τοὺς ἀπείρους βατράχους ; 
Ἡ ῥάῤδος αὐτοὺς αὑτοματίξει µόνη. 
Elc τὸ αὐτό. 
Βάτραχοι lx ποταμοῖο ἀολλέες ἦλθον ἔραζε, 


B Μωσαϊχῆς ῥάδδοιο π:πληγυίΐας χαλὰ ῥεῖθρα. 


"Av ὃ E6av Ec τε δόμους Φαραὼ, χλιδάνους τε, xM- 
[vac τε, 
Οὕνεχεν "E6patqv ὁλοῶς χατεέργαθε φύτλην. 
Εἰς τὴν ἐκ τῆς γῆς τοῦ σκνιπὲς ἁν άδοσιφ'. 
Δέξαι, Φαραὼ, τὸν σχνίπα, πληγὴν τρίτηνρ 


"Πρὸς ἣν ἀπηγέρευχκε καὶ σύµπας μάγος, 


Κάὶ σωρρονίζου, καὶ τὸν Ἱσραλὴλ λύε, 
Mi πεῖραν ἕξῃς µαστίγων βαρυτέρων. 

Εἰς εὸ αὐτό. 
"Ab ἐγὼ à Μωσῆος ἰδοὺ πάλιν ἦλυθα ῥάθδος - 
Χῶμα δὲ πεπληγνῖα, πολὺν σχνίπα ἔνθεν ávelpeo * 
Δεῦρο, μάγοι, πρόσιθ’, ὑμετέρην ἐπιδείξατε ἀλχὴν, 
El τις ὑμῶν προθάλοιτο τόσον σχνίπα τῇσδ d:dh 


[χαίης. 


veritus prz: pudore erubescis, et coloris speciem 
imimnutas. 
11 idem. 

Omuis ex cibarie sanguis oritur, et excrescit, et 
ramosas ipsas venas, in sui conceptaculum reperit : 
sed hunc sanguinem divina Mosis virga creavit ex 
tempore, neceum vena recipiuut, sed Nili sinus 
universus. 

In. ranarum ez aquis eruptionem, 

Immensa est omnino Mosis virtus, cujus vel sola 
virga tanta edit miracula : has citra numerum ra- 
nas iutueris 7635 suapte virtute sola proluxit virga. 

Jn idem. 


p Er fluvio in terram confertim se rauz proripnerunt, 


interea dum | Mosis virga limpidum percussit fluen- 
tum, inque Pharaonis ædes, coquinam, mensas con- 
scenderunt, quod Hebrseam gentem sacrificare 
male vetuisset. 

ln culicum e terra pullnlationem. 

Inflictam accipe tertiam culicis plagam, o Pha- 
730, 2dversus quam magi omnes animo coneidunpt, 
et inde resipe, Israelitis abire permissis. Νο gra- 
viora quidem verbera experiare. 

In idem. 

lila ego Mosie virgas ecce denuo comparui ; post- 
quam semel terram  pereussi, multos inde culices 
excito. Heus, arioli, adeste, vestras ostentate vires. 
Utrum quispiam vestrum tot ab hac regione culices 
edat. 

















1121 


Elc εὖν τῆς χυνοµυίας ἀνάδοσιν. 
Ασωφρόνιστος ταῖς «τριαὶ πληγαϊς µένων, 
Σχληροτράχηλε γῆς ἄναξ Αἰγυστίων. 

Δέξαι τετάρτην * à) ἑρωτᾷς, τὴν xiva ; 
Ttv χννόµνιαν. Too δὲ λοιποῦ σωφρόνει., 

Eic τὸ αὑτό. 
Taia Γεσὲμ., Υήθησαι ' ἀπ᾿ Αἰγύπτοιο γὰρ ofr 
Ἐχπρόφνχες χαχότητας ἀπειρεσίης χυνοµνίας. 
Τοῦνεχα γἀρ σ᾿ ἐσάωσε 815; µέχας, ἄχθος ἀπούρας, 
Οὕνεχά σ) Ἔδραϊΐη κλῆρον λάχε πότνια φύτλη. 

Εἰςτὸν θάνατον παν τὸς xpototóxov χτήνους. 

Καὶ τραῦµα πέµπτον, τὴν θαν]ν τῶν ἁλόγων, 
Αἴγυπτε, χαρτέρησον, ἀφρονεστάτη” 
Λυσαμένη δὲ, πέµπε τοὺς ἐλευθέρους, 
Gsb; χελεύει, χαὶ τίς ἀντάραι χέρα ; 

Elc τὸ αὐτό. 
Ἴπποις τε προθάτοις τε, βόεστίτε, xal τε χχµήλοις, 
Κτήνετί τ' Αἰγύπτοιο πρὸ, πάντεσιν οἵτος ἑνῶρτο' 
Κτήνεα μῦνα φύγεσχε λυγρὸν µόρον οἴχου "laxqoó * 
Οὐδ' ἄρα ταῦτα μάλαξε τὸ Φαραὼ ἄγριον ἧτορ. 

Εἰς τὴν φ.λυκτίδα, καὶ τὰ &Axq. 

ἝἜχτιν βάσανον, τὰς παρούσας φλυχτίδας, 
Καὶ τὴν ἀναξέουσαν ἕλχωσιν δέχου, 
Vuyh Φαραωνῖτις ἐσχληρυμμένη, 
Καὶ µέχρι τούτου στῆθι τῆς πονηρίας. 

Εἰς τὸ αὐτόο . 
Ἕλκεα, xai ζείουσχι φλυκτίδες, ἕχτη ἀνάγχη 
Ἔμπεσέ σοι, Αἴγυπτε σὺ δ' ἑθδομάτην χαχότητα, 


In caninarum muscarum productionem. 

Tu qui tribus acceptis plagis baud sapientior eva- 
dis, o rigidze cervicis JEgyptiacse terre rex, accipe 
quartam : sed quamnam forte sciscitaberis ? Cyui- 
, phes, inquam, Esto porro de cxtero consultior. 


In idem. 

Terra Gessen, prz gaudio exili, quæ sola intra 
JEgyptum, infinite cynomy:z plagas evitasti ? nam 
Deus, ablegatis a te molestiis, propterea te servavit, 
quod sortito quidem sancte Hebraeorum genti obti- 
geris. i; 

In omnis jumenti primogeniti cladem. 

Et quintum vulnus, brutorum videlicet stragem 
patere, gens Egypti stolidissima ; quo quidem libe- 
rata, dimitte liberos; Deus enim precipit cui quis 
reluctari audeat. 

In idem. 

In equos, ovium greges, boves, camelos, cæte- 
raque jumenta, coram /Egypto mors debacchata est 
solius Jacobi domus armenta miserabilem evitarunt 
mortem : quæ ne quidem ferocem Pharaonis ani- 
mum, emollierunt, | 

In pustulas. et ulcera. 

Sextam ponam, nempe, que nunc iufliguntur, 
pustulas, et ebullientes plagas aceipe, o indurata 
Pharaonis anima ; et nunc tandem male agendi (inem 
facito. 

In idem. 

Ulcerum, et scatentis scabiei sexta calamitas te 

invasit, /Egypte; ne vero septimam afflictationem, 


TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. 
Α Ἡδὲὶ xai ὀγδοάτην ἔτι ἔλπεο, $^ ἑνεάτην’ 


Thy δὲ θεὸς δεχάτην ἁπαλάλχοι μάστιγα osto. 
Elc τὸ dx' οὐρανοῦ κατατεβεῖσαν χάναζιν, xal 
τὸ απὺρ, xal τὰς φωνάς. 

Χάλαζξα xal πῦρ, χαὶ Boh τεραστία, 

Γνώρισμα πληγῆς ἑδδόμης Αἰγυπτίων * 

Αλλ) οὐδὲ ταῦτα τὴν Φαραὼ χαρδίαν 

Ἓθένει µαλάξδαι, χαίπερ ὄντα τοιάδε. 

Elc τὸ αὗτό.] 
Ἡῦρ ἅμα xal τε χάλαζα δι’ αἱθέρος εἰς χθόνα βήτιν " 
Οὔτε δὲ τὴν διέλνσε πυρὸς μένος αἰπὺ χάλαζαν, 
ὑὔτε τὸ nip Ιδ' ἔσθεσεν, ὑγροτάτη περ ἑοῦσα 
Πάντων γὰρ χκρατέτσι θεὸς, χαὶ πάντα µετάγει. 
Εὶς τὴν áxpióa, 

Πέπονθας ἃς πέπονθας ἑπτὰ βασάνους, 
| ΣχληρΟτράχηλε γης ἄναξ Αἱγυπτίων, 

Δέξαι πρὸς αὐταῖς ὀγδόην, την ἀχρίλα * 

Τὴν ἐννάτην δὲ, xal δεχάτην προσδύχα 

Elc τὸ αὑτό. 
Αχρίδα θεσπεσίην δεινὸν νέφος οὐρανόθεν πρὸ 
Ὕσε θεὸς, Φαραὼ δὲ περὶ φρένας ἄχνυωτο ἄναξ, 
ἹΜωῦσέως γούνων δ᾽ ἐπιλάζετο, ἀχρίδ' ὀλέσσας. 
αὐτὰρ ὅ οἱ χατάχουσε xai ἀχρίδι φύξιν ἑνῶρσεν. 
Elc τὸ η. αφητὸν σχότος. 

Φεῦ σοι. Φαραὼ, τοῦ σχότους τῆς χαρδίας ἶ 
0ὐδ) αὐτὸ τοῦτο τὸ τριέσπερον σχότος 

Τὸ φηλαφητὸν ἐξεδυσώπησέ σε; 

Αλ) εἰσέτι σχλήρυνσις, f| πρὶν, ἐστί aot. 


jmo, et octavam, et nonam subeas, prudenter cave: 
atque utinam Deus decimum a te flagellum denel- 
lat. 

1n grandinem cum igne et vocibus e caelo demissam . 

Graudo, ignis et vox o ccelo portentosa septimam 
arguit AEgyptiorum plagam ; nihilo tamen secius 
bac Pharaonis animum, tametsi tam gravia sint, 
flectere evsluerunt. 

In idem. 

lguis simul et grandoex æihere in. terram de- 
siliit; neque tamen grandinem vis ignis vehemen- 
tissima discussit, nec ignem grando quantumvis 
huwidissima exstinxit, universa quippe regit Deus 
εἰ a sua natura dimovet. | 

In locusias. 

Quas passus es bactenus, plage praitergressz 
sunt, o dura cervice praeditus Zgyptiacz terrz rex, 
octavam praeterea locust: patere, nouam et de- 
cimam propediem aecepturns. 

In idem. 

Gravem locustarum copiam divina manu e celo 
deorsum depluit Deus, ob quas Pharao rex animi 
dubius angeliatur, Mosisque genua complexus, lo- 
custas tolleret, enixe rogaba!, cui morem gerens 
Moses locustas fugavit. 

In palpabiles tenebras. 

Τα tibi, Pharao, quam tenebricosa cordis tui ve- 
sania | Ne ille ipse prolixiores teuebra palpabi- 
lesque te in contrariam  permoverunt sententiam ; 
sed tenacius quam antea tibi obduroit animus, 











. 4 
"ua lk 


2g 
At oc 


*, 
Pm 


. t us -. AES 
: ... 


UNT ND 


v κος 
3 . n 


em OX δα VU 
4T . 


Ve ND UERPCNETUNT D A: 


Mats 


"Smp 


Amy novos 


COGN 
, ΄ n 


Σε τε 
4 v 


M T 


κ - 


m 
e 


* 


vU» 
T & ^w - - 


. ”- 


- 


d πο ac . 
wok . 
. 


S 
^x 


UuWococ * V 


απ ova. —— 
* - 


€. 1 5L 


Wes. 


MM 
-T 
: 
t 


i 


Cue 


1t23 

Elc tò αὐτό. 
Τίς ποτ £55; "08 ἐγώ. Ποῖ στείχοµεν; Οὔτι πω οἶδα. 
"Quoi ἐγὼ, χατέαγα τὸ *oavlov. Ἐκ δὲ θυρόων 
Tic µε λαθὼν ἀγάγῃσι; Χέρες  προοδεύετ᾽ ἀταρπόν. 


Μωσῆς τήνδε χέδασαε μαχρὴν xal ἀπείρονα νύχτα, - 


Elc τὲν θάνατον τῶν πρωτοτόκων. 
Καὶ τὴν θεχάτην βάσάνον μαθεῖν θέλεις; 
Tov πρωτοτόκὼν τὴν ὀλόθρεὺσιν μάθε. 
τί gti ; $ Άλις σοι, $ápaiy, τῶν µαστίγων, 


N νῦν δεᾗσει μαστιγοῦν σε xal πλέον ; 


,Ἡ., Elec τὸ αὐτό. 

—F πᾶν πρωτότοχον θάνε, χλαϊε δὲ λαδς, 

Αἷμά δ᾽ àv σἑαθμοῖσι γεγραμμένον fj θύρῇσιν 

Ἑδραίων, ἑπάλαλχε λυγρὸν µόρον, οὐδ' ὀλολυγὴ 
Χείλεος ἑδραῖοιο προέσαντο, χαῖρε δὲ λαός. 

Εἰς τὴν διαίρεσιν τῆς Ερυθρᾶς θαάσσης. 
Kal τἆλλα µέν σου, ῥάδδε, φρικτὰ, χαὶ £ va * 
Τὸ δὲ σχίσαι θάλασσαν εἰς ppt δύο, 

Σηρὰν δὲ δεῖξαι τὴν τέως ὑγρὰν φύσιν, 
Απαξαπλῶς ἅπαντα vixi τὰ ξένα. 
Elc τὸ αὑτό. 


. Χέρσον ἁδυσσοτόχον πέδον 1.10; ἀμφεπόλευσεν 


Ὕδωρ γὰρ, ἑχάτερθε πεπηγµένον, ἡθτε τεῖχος 
Μίμνει, παζοπόρος δὲ λεὼς ἀνὰ πόντον ὁδεύει, —- 
"λσμα 6k παμμµεδέοντι θεῷ ἑπινίχιον ᾷδει. 
Elc τὺν διὰ ξύᾷου ᾿λυχασμὸν τοῦ àr Μεῤῥᾷ 
ατος. 
fli; λο:δορεῖς, πῶς, Ἱσραὴλ, τὸν Μωσέα ; 


In idem. 

Quis unde? Ego sum ; Quo tendimus ? Nescio : 
hei mibi, períregi ealvam: e valvis quis we pre- 
hensa manu educet ? pravis manus viam moustrate: 
Moses hanc divisam dissipavit interminatamque 
caliginem. 

In primogenitorum: internecionem. 

Vis et. decimam ponam erzperimento discere ? 
universam primogenitorum cladem experire : quid 
ais, Pharao ? Num tibi satis poenarum infligitur ? 
Vel te ampliores etiam dare poenas oportebit? 

In idem. 

Exstinctis. gypti primogenitis omnibus, lugebat 
populus ; sed cum sanguis exaratus in januarum 
antis et postibus Hebrsorum, 


sed gavisus est populus. 


In maría. Erythrei divisionem. 

Catera qus facis, o virga, horrorem excitant et 
stuporem, sed maris ín. ambas partes divisio, et 
substantie, quie ante. humida erat, in aridam mu- 
tatio extera sane miracula longo intervallo superat. 

In idem. 

Aridum profundi maris solum radiis oberravit sol, 
aqua enim in muri speciem utrimque concreta hæ- 
ret, perque maria pedes spatiatur populus, qui præ- 
potenti Deo victoria carnem occinit. 

[n aquas Marath. 

Qui fit, ut. tam atrociter Mosem proscindas, o 

1srael.? numquidnaim heri mare Erythrzum siccis 


THEODORI PRODROMI 
A O6 «hv ἐρυθρὰν χθὲς διῆλθες ἀδρόχως ; 


exitialem avertit - 
cladem, nulla ejulatio ex Ilebraeorum labiis erupit; D 


112 


O γοῦν ἐχείνην χερσοποιῄσας, λέγε, 

Οὐ γλυχανεῖ σοι xal τὸ τῆς Μεῤῥᾶς ὕδωρ, 
Elc τὺ αὑτό. 

"H ῥα Ὑλυχύν τιν ἔεργε τόδε ξύλον ἔνδοθι χυμὸν, 
Καὶ βαφὲν πικρόχυµα Μεοῆς ποτιµάξατο ῥεῖθρα; 
O0, ξένε, ἀλλὰ τόδε σταυροῦ ξύλον ἔπλετο τύπος. 
Ὃς γλυχάνη καχίης µεροπείης νάµατα πιχρά. 

Εἰς τὸ pdvra, καὶ τὴν ὀρτυγομήεραν. 


«Καὶ τίς γένοιτ᾽ ἂν, Ἰσραὴἡλ, coU βελτίων, 


ὧν ἄρτος οὐράνιος ὑψόθδεν τρέφει, 
*Q xa πετεινῶν ὑέτίξεται νέφος, 
Απραγμάτιμωτος xal xaX πανδαισία. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
"Apto; ἀπ᾿ οὐραύόθεν χαινὸς πέσε τῇδ àv ἐρήμφ 


B Mávwya, Ἰουδαίων ὃ ἀχαρίστων θρέψε γενέθλην. 


Ούτε δ' ἄῤ ὃ ξυνάγειρε πλέον πλέον ἔσχεν ἐχεῖθεν, 
008) ὃ ἕλασσον ἕλασσον" 0:0, δὲ πρόπας ἑκορέσθη. 
Εἰς τὴν διὰ τῆς ἐκτάσεως τῶν χειρῶν Μωσέως 
ἁπτῶσιν τοῦ Ἁμαλήκ. 
T! δρᾷς, Αμαλήκ ; Ἰσραηλίταις μάχης 
Ὡς ἠγνόησας τὴν θανἣν Αἰγυπτίων ; 
Ὡς Ἠγνόησας τὸ κράτος τοῦ Μωσέως. 
"H { yàp συνειδὼς οὐ συνεκρότεις µάχην. 
Εἰς τὸ αὐτό. 


ο. "D χέρις a! προτέταντο, καὶ ὤρνντο φύζ᾽ ix* Άμα. 


[fx 1 


"B χέρες at προτέταντο, xai ἴσχυε γούνατ) Ἰαχώθδ 1 


pedibus inambulabas ? Fare igitur, qui illud arefecil ; 


C. sonne et áquis Marath dulcedinem impertire pote- 
ri? | 


In idem. 
Num hzc virga humorem duleem intra se conti- 


met, et immersa fluento Marathi amaros succos de- 


mulsit? Minimo minus, hoepes, sed hzc fuit crucis 
figura, qua acerbis humane vite fluctibus indere 
qneat dulcedinem. 


In manna, ei coturnicum copiam. 

Ecquis te omni bonorum genere spectabilior ese 
possit, o Israel, quen: panis ccelestis ex alto demis- 
sus vegetat, cui et volucrum nubes e coelo delabitur, 
in lautissimas nulloque negotio paratissimas cupe- 
dias. 

In idem. 

Inauditus e colo panis ia banc solitudinem de- 
missus, mauna, ingratam Judzorum gentem euutri- 
vit, nec plusculam habebat,qui plus ex eo celligeret, 
nec minus, qui minus, sed quantum satis rat, - 
universi. 

In excidium Amalec, Mose manus attollente. 

Quid. rel, Amalec ? cum Israele nianus conseris? 
O quam te Egyptiorum. clades preicríit, quam 1e 
latent Mosis validissimz vircs, quas certe si habe- 
res exploratas, pugnam uon commisi-scs. 

lu idem. 

Quaenam ist: manus, quæ expassz fugant Ama- 
lee ? Quænam, quibus extentis, vires Jacob przva- 
lent? quod si, o inanus, ad Deum contra meos 











1195 TETRASTICHA IN: VETUS TESTAMENTUM-. 11?6 
*Av δὲ χέρες προταθῆτε καὶ ἀντιδίοισιν ἐμεῖσιν, A Σκηνῆς γὰρ αὕτη τῆς νοουµένης τύπος, B 


Καὶ τάχ) ἂν εὖχος ἄραιμι Σατὰν ἀπὺ χάρτος ὀλέσσας. 
Εἰς τὴν àv Σινᾶ xáo0ov Θεοῦ, καὶ τὴν πρὸς 
Μωσην ἐγευχίαν. 

Εὐδαιμονεῖς, Σιναῖον, ὑπὲρ πᾶν, ὄρος " 
Θεὺς γὰρ ἓν σοι τὰς νόµου γράφει πλάκας, 
Μωσῆς δὲ ταύτας ἐξ ἐχαίνου λαμθάνει * 
Ὄντως θεοῦ πέφυχας ἄξιος τόπος. 

Elc τὸ αὐτδ. 
Ti; ποτ’ &p' ὁ γνοφόεις χαπνὸς µέλας ix νεφελάων 
Οὗρεος ἀμφὶ χόρυµδα μαχραύχενος 40€ Σιναίου ; 
Tic δὲ τε φρικτοδόας σαλπίγγων ἔχτυπεν ἦχος ; 
Πρὸς Μωσῆν ὁμίλημα τἆδ᾽ ἔπλετο πάντα θεοῖο. 


Eic Μωσῆν , ὅσπερ àv τῷ χρογίζειν αὐτὸν ἐν 


τῷ δρει, τοῦ «Ἰαοῦ εἰδω.1ολατρήσαντος , xa- B 


vs ἐθυμώθη, xal τὰς xJáxac cvrécpue. 
Πονηρὲ λαὲ, ὁυσσεδέστατον γένος, 
θεὸν τὸν ἐχθὲς ἀγνοεῖς σῴσαντά σε, 
Τὸν χθὲς τὸ θεῖον μάννα χορτάσαντά σε, 
Καὶ μοσχολατρεῖς ; τῆς ἀδουλίας ὅση ! 

Εὶς τὸ acd. 
Ἱεσσαράχοντα νόµοιο λαδὼν πλάχας Ἴμασι Μωσῆς, 
Αὐτομάτως χατέαξ᾽ * ἀσεθεῖ γὰρ χώσατο λαῷ, 
Οὕνεχεν, ὀψιμέδοντος ἀνηνάμενο; ὀέδας ἁγνὸν, 
Βλύχρανον ἆμγεχυνησεν, ὃ τεύξατο χρυσοχοῄσας. 
Elc τὴν ομικὴν σχηνήν. 
Ὅ πάντα πληρῶν, πανταχοῦ δὲ προφθάνων, 

Niv τὴς vopixtis ἐν µέσῳ σχηνῆς μένει. 


hostes spiritales exiendamini, laudem confestim 6 


reportavero, profligatis 5atanse viribus. 
De Dei in Sinam descensu, & et ejus ck. Mose collo- 
quio. 

Portunatisslmus es supra exteros montes, o Sina ; 
nam apud te Deus legis tabulas exarat, 6 quo qui- 
dem Moses ess promulgandas accipit : omnino locus 
Dei numine dignus inventus es. 

]n idem. 

Quisnam atta caligine nigricans fumus e nubibus 
iu praecets! montis Sinal cacumen exsiliit? Quisnam 
tubarum sonus horrendum vociferans increboit ? 
lstbuc a Deo flunt, qui cum Mose sectiones eonfert, 


In Mosem, qui din in monte cunctatus, idolum 
colente populo, et ipse regressus postmodum, ta- 
ο &ulas legis incensus ira contrivit. 


Flagitíosissime popule, gens impiis cultibus addi- 
etissima, beri te a Dco servatam ignoras, te divinis 
ab eo mannz cibatam epulis ? nunc vitulum aduras ? 
ο quantum tibi est inconsiderautig { 

In idem. 

Quas legis tabulas quadragenis acceperat diebus 
Moses, ultro períregit, impio stomachatus populo, 
propterea. quod summi numinis abjurato sincero 
cultu, vituli caput ex auro couflatuam aderaverat, 

In tabernaculum legis. | 

Qui complet universa, et usquequaque pervadit, 
Dunc in medio legis tabernaculo habitat ; quod illius 
intellectualis tabernaculi üigura est, in quo suscepta 
corporis mole 'nhabitabit, 


El; fv μενεῖ βρότειον ἐνδυθεὶς πάχος. 

Εἰς τὸ αὐτό, 
Χαλχός τε χρυσός τε, xal ἄργυρος, kv 0 ὑάκινθο:, 
Πορφύρα τν’, δὲ χριῶν χαλὰ νάχεα, δίά τε βύστος, 


Βύλα τ ἄσηπτα, λίθοι τ) ἀπὸ Σάρδοφι, καὶ τρίχες 


[αἰγῶν, 
Σχηνὴν «aic ἐποίησε θεηδόχον εὖ ἁραρυῖα». 


Eic εν δόξαν τοῦ προσώπου ἰΜωσέως, ὅσων 
οὐκ ἡδύνατό τις αὐτόν ἰδεῖν, al μὴ περιέθετο 


κάλυμμα. 
"Av, συλλαλήσας τῷ θεῷ Μωσῆς μόνον, 
Ἰόσην ὑπανθεῖ τῷ προσώπῳ τὴν χάριν, 
Ὡς μηδ ὁρᾶσθαι συγκχαλύμματος δίχα᾽ 
Τὸ τοῦ Θεοῦ πρόσωπον οἷον ; εἰπέ pot. 

Elc τὸ αὐτό. 

Tic ποθ) 6 φεγγοθόλους ἀπὺ μορφῆς ἵεται αὐγάς; 
Ἠδτε παμφαίνῃσι δι) αἰθέρος ἁστεροπῆς φῶς 
θεσπεσίη; ἁῖδηλον, ἀτὰρ δέος ὄμμασι βάλλει, 
Μωσῇς, tv δ᾽ ὀμίλησε 6εῷ, xaX λάμψεν ἔχεῖθεν, 


AEYITIK OX. 
Elc τὴν χρἰσιν ᾽Ααρώ». 

θέλεις, ᾿Ααρὼν, τὴν χρίσιν μαθεῖν; Μάθε, 
Λουτρῷ μὲν αὐτὺν Μωῦσῆς πρῶτα πλύνει, 
Ἐπενδύει δὲ δεύτερον xal ζωννύει, 
"Entita xai τοῦὔλαιον ἑγχέας, χρίει. 

Elc τὸ αὐτό.: 
Λουτρὰ δέµα: προέχλνσσεν λαράν, τοῖς * Ext 

[χιτῶν, 


In idem. 

AÉs, aurum, argentum, insuper lyacinthus, pur- 
pura, et arietum pelles, et precellens byssus, ligua 
putredini non obnoxia, lapides a sardibus asportati, 
villi caprini haec affabre factum, Deo suscipiendo, 
tabernaculum contexuere. 


In Mosis vultum divina luce perfusum cum in. eum | 


memo nísi velo cooperium posset oculos. inten- 

dere. 

Λη ideo quod una cum Deo collocutus sit Moses, 
ex ipsius vultu talis efflorescit gratia, ut citra velum 
ocalis usurpari non queat; quemadmodum Dei 
facies uon cadit sub ocules ? mibi loquere. 


In idem. 


D ου iste radios e vultu splendorem evomenites 


ejaculatur ? ceu cum per æthera corascat lumen 
fulguris divini, quod perstringit oculos, nam et 
oculis timotem incutit: com Deo collocutus Moses, 
ex eo colloquio inclvrescit. 
LEVITÍCUS. 
In Aaronis consecrationem, 

Aaronis unctionem vis edoceri? Intellige : primum 

omnium Moses eum balneo lavat, secundo superin- 


duit, ciugitque baltheo, infuso subinde oleo i in sa- 
cerdotem illinít. 


Jn idem. 
Corpus Aaronis prius balueo proluitur, exinde 


. subucula, balteus, tinica, superbumerole additur, 





wa 
d 
& 3 


τας Se 
o * 
* * 


ZI EM 


— 


-*t, 


eoí4 096, 
NUS GN 
En 


"Nr 





νεα. xr A πω .-- τ 
ΑΛ ΜΗ Α Αι 
DT 04,7 * . sti 
- ' . 


ur 


4 


^ 


1197 


Ζώνη θ) ὐτοδύτης 52, ἔπωμίς v, Ev δὲ λογεῖον, 
Δήλωσίς «' ἁλάθειά τε, xal πέταλον μετὰ µίτρην, 
Τεῖς δ' ἔπι )οἴσθον ἔλα:ον ἔχρισσέ µιν ἀρχιερῆα. 


Elc Ναδὰδ, καὶ ᾿Αδιοὺδ τοὺς υἱοὺς ᾿Ααρὼν, ct 
ξόνῳ πυρὶ θυμιῶντες τῷ θείφῳ κατετεφρώθησαν. 
Τοὺς θυμιῶντας àv ξένῳ πυρὶ, CEve, 
Θείου πυρὸς πάρεργον, εἰπέ por, βλέπωνι 
O μηδ ὅλως πὺρ ἐμθδαλὼν τῷ πυρἰῳ, 
Καὶ θυµιάσας τῷ 2p, πῶς οὐ ερέµεις ; 
Eic τὸ αὐτό. 


ἸἹαδὰό xal ᾿Αθιοὺδ δύο σαν παῖΐδες ᾿Λλαρὼν, 

Ἱερέως ἱερεῖς, πυρὶ δὲ ξένῳ ἀμφ) ἐθυμίων. 

Αὐτὰρ àm' οὐρανοῖο Θεοῦ φλόγες, εἰς χθόνα βᾶσαι, 

”Αμφω ὁμῶς χατέφλεξαν * 6 δ' ἔτρεσεν cop ᾽Λαρών. 

Eie τὴν κατάλενσι τοῦ καταρασαµέγου τὸν 
'JepganAtenv. 

Ilat; Ἱσραηλίτιδος ἐξ Αἰγνπτίου 

Ἆράς χατεσχέδασεν Ἰσραηλίτου, 

Τὸν ἥμισυν δὲ τοῦτον Ἱσραηλίτην 

"0 δημαγωχγὸς kx λίθων θανεῖν χρίνει. 

| Elc «à αὐτό. 
Πέτροι t χαχχεφαλής τοῦδ' ἀνέρος ἀμφὶ θαμειοὶ 
Πίπτουσ), οὔνεχ) ἀρήσαθ) Ἔδερ vóvov, ἆθλιος &v- 
| ἱδρῶν, 


"λθλιος, οὐδ' ἑνόησεν ὃ οἱ χαχὸν ἴςετ ἐχεῖθεν, 


005) ὅτι πετροδόλητον ἁπηνέα πότμον ἑπίσπῃ. 


preterea rationale, in quo doctrina et veritas inest, (c 


dein lamina supra cidarim ; extremo deinde ipsum 
ponti. em Moses inungit. 
1n Nadab, ei Abiud Aaronis filios, qui dum alieno 


igne odores incenderent, egressis α Deo flammis 
in cinerem. aunt redacti. 


Dum eos, qui igne extraneo incensum adolent, o 
hospes, igne consumplos inlueris, przter institu- 
tum incensi ; dic mihi, tu qui non omnino ignem 
charitatis in ihuribulo congeris, dum vota Deo nun- 
cupas, qui (it ut non contreniiscas. 


1n idem. 


Duo erant Aaroni filii, Nadab et Abiud,sacerdoti sa- 
cerdotes, qui suffimenta circum incendebant alieno 
igne; sed flammam a Deo in terram egressse ambos 


THEODORÍ PRODROMI 





1128 


ΛΡΙΘΜΟΙ. 
Εἰς τὸ ὕδωρ cov &Aspytov. 
Ὕδωρ ἑλεγμοῦ τῷ παλαιτέρῳ νόµῳ, 
Ὕδωρ χαθαρμοῦ τῷ νόµμῳ νεωτέρῳ'; 
Τὸ μὲν θανατοῦν εἶχε τοὺς πεπτωχότας, 
Τὸ & ὑγιάξει τοὺς µετασκόντας πλέον, 
Elc τὸ «ὐτό. 
Δεῦροι γύνα', παρ ἐμ᾽ ἴστασ᾽, ἁτὰρ σφετέρῃσι παλά- 
[μαις 
Πάνθ᾽ ἁπαλὰ χρῄδεμνα χαρῄήατος ἐξαποώσεις" 
Τοῦτο δ᾽ ὕδωρ προπίῃσθα ἑλέγχιον, ὄφρα δαείῖην 
Ἡὲ νόθοιο λέχους ἀντίασας, f χαθαρεύεις. 
Elc τὴν κατὰ Μωσέως β.λασφημίαν τῆς Μαριὰμ, 
xal ὅπως ἑλεπρώθη. 
Tov δημαγωχὸν τὸν pdyav Μωῦσέα, 
Τὸν αὑτάδελφον Μαριὰμ χαχῶς λέγεις; 
Οὐ γὰρ δέδοιχας μὴ θεὺς, ταῦτα χλύων, 
Καὶ Μωσέως σιγῶντος ἀμύναιτό σε; 
Elc τὸ αὐτό. 
"D φθόνε, χαχὸν ἅμαχον, ἀπείριτον ἄχθος ἀρούρης, 
Νοῦ σε μἐγ ἀργαλέη, f) xaX αὐτοῖσιν ὁµαίμοις 
Ἑμθεθανῖα xaxhv χατὰ σαρχὺς λέπραν ἑγείρεις, 
Μή ποτέ µοι πελάσαις * Μαριὰμ ὑπόδειγμα φοθεῖ µε. 
Εις τοὺς —— ας καεᾶὈκοπῇσαι τὴν Χα- 
τοὺς χαναναίους ἕ ——e— Artac εἶναι 
Άνδρες, χατεσχέφασθε τὴν Χανανῖτιν; 
Nat, Μωῦσῆ χύριε. Πάντα γοῦν φάτε. 


NUMERI. 
In aquam probationis, 

Aqua probationis erat in veteri lege, est item 
aqua lustralis in nova lege ; illa in adulterium pro- 
lapsas interficere poterat, ista plus przstat, dum sui 
participes ad incolumitatem revocat. 

In idem. 

Heus, mulier, ala propier me; tamen tuis ante 
manibus mollia capitis ligamenta omnia depouas, 
lianc porro piacularem aquam b:bas, quo edocear 
num pura ais, aut congressus illegitimi particeps. 
De Marie ín Mosem obtreciotione et quemadmodum 

lepra perfusa fuerit, 

Itane ductore populi maxiiuin Mosem (ratem 


aniw us. 


In eum, qui viro lsraelitg imprecatus fuerat, lavi- 
dibus obrutum, 

Filios Israelitidis mulieris ex viro AZgyptio, im- 
precationes in leraelitam disseminavit; sed hune 
bigenerem hybrida, Moses adwinistrator populi la- 
pidibus obruenduim judicat, 

In idem. 

[n hujus viri cervices frequentes undique lapides 
depluunt, quod Hebreo male precatus est infelix, 
nec quod inde sibi malum impenderet, expendit, 
nec quod lapidibus infligendam sibi mortem arces- 
84. 


vereris ne istbzc Deus exaudiat, teque, vel si sileat 
Moses, ulciacatur. 


In idem, 


O invidia, malum ineluctabile, immensum terr: 
pondus, morbi perquam molestissimi genus, qui el 
ipsos consanguineos invadens, foedam in cure le- 
pram excitas, me nunquam adoriare, Maris exetma- 
plo perterritum. 

In eos, qui ad explorandam terram Chanaam missi 
regressique Chanaucos gigantas esse renuntiarant. 
Ecquid terram Chanaam explorastis, ο viri ? Sic 

est Moses domine, Qua vidistis igitur enarrate om- 

nia. Quam ferax sil terra, racemus iste conimoa- 











1139 


Ἡ γή μὲν ofa, βότρυς οὗτος δειχνύει * 
Οἱ ὁ) ἄνδρες ἡμῖν ὡς γίγαντες χανθάροις. 
Elc τὸ αὐτό. 
Γαίΐης Χανανίτιδος ἐπίσχοποι ἀνέρες ἦλθον 
Ἱουδαῖοι, ἁτάρ µιν ἐφεσταότες θηεῦντο, . 
Οἵους àv µεγέθει τε ufi τ' ἀνατέτροφεν ἄνδρας. 
Ex LY dps Ῥότρυν ἕλοντο, φῖλοις 8 ἐμίγησαν &cat- 
[pots. 
Elc Δαθὰν, καὶ Κορὲ, καὶ Αδειρὼν, οὓς διὰ τὴ» 


εἰς Νωσῆν β.ασφημίαν αὐτῶν ἡ Τῆ xa- 
τέπει». 


Τὸν τοῦ Δαθὰν, ὄνθρωπε, θάνατον βλέπων, 
Ἔχφευγε τὴν µίμησιν αὐτοῦ σωφρόνως, 
Mi 17 χανοῦσα παμφάχος δἐξαιτό σε, 
Καὶ τοῖς ὁρῶσιν bp οἰχτίστη Υένῃ. 
Εἰς εὸ αὐτό. 
Γαῖα μὲν εὑρύστερνος ὑπὸ στόµα ᾧξεν ἁλιεροῖ-, 
Οὐρανὸς & ἀΐδηλον ἀπὸ φλόγα ὗσεν ἔραζε, 
Καὶ Κορέ s', Αδειρών τε, Δαθάν τε πἐφν' ἀμφὶ δὲ 
[τοῖσι 
Κτεῖνε διηχοσίους πεντἠκοντ ἀνέρας ἄρδην. 
Εις τὴν ῥάδδον ᾽Ααρὼν chr βαστήσασαν. 
“Ἀνθηφοροῦσα ῥάδδος ᾿Ααρωνῖτις, 
Τὸ 0αὔμα τοῦ σοῦ προγράφει, χόρη, τόκου. 
Ἑς 'Aapóv yip τῆς φυλῆς κατηγµένη, 
Ὡς ἄνθος ἑδλάστησας αὐτὸν τὸν Λόγον. 
Elec τὸ αὐτό. 
Δώδεχα ῥάδδοι ἔσαν προχείµεναι, oft ἁπασῶν 
'Ἀνθοφόρος γεγαυῖα τὸν ἄξιον ἀρχιερῆα 


strat; sed incole gigantes, nos scarabei viJeoba- 
"nur. 
In idem. 

Terre Chanaam speculatores viri profecti sunt 
Judzi, quam, coram prszsentes, introspexerunt, et 
quam natura proceros enutrirel homines ; hinc ex 
portato racemo, ad gregales amicos se receperunt, 
1n Chorem, Dathan αἱ Abiron hialu terre haustos, 

quod Mosem convitiis proscidissent. 

O qui. Datbse interitum penitius expendis, cave 
sedulo ne ejus vestigiis insislas ; ne terra dehiscente 
qua omnia deglutil absorptus, miserabile (μα in- 
tuentibus spectaculum. 

In idem. 


TETRASTICHA IN. VETUS TESTAMENTUM. 
Α Δείζει; ἡ & ἄρα ῥάδδος ᾽Λαρὼν ἀνθοφόρτσεν 


190 


Οἵη, αὐαλέαι δὲ αἱ ἔνδεχτ λ.[ο0εν ἅπασαι. 


Εἰς τὸν θάνατον 'Aapüv, καὶ τὴν 'EAsdiap τοῦ 
vlov αὐτοῦ dvc' αὑτοῦ χρίσιγ. 


Τέθνηχεν ἰδοὺ, Mosi, τὸ σὺν στόμα 
Καὶ πῶς λαλήσεις οὐκ ἔχων λαλοῦν στόµα; 
"Opus τὸν υἱὸν 'Aapiv Ἐλιάξαρ 
Ἔχεις, ὀφλισχάνοντα πατρὸς τὰ χρία. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Οὗρεος ἀμφὶ χόρυµδα, τὺ κικλήσκουσι βροτὺ t &e. 
Μωῦσέως µεγάλοιο ἀδελφεὸς ἔχθαν ᾿Λαρύν. 
Αὐτὰρ ὁ τοῦδ' ἱερὸν Ἐλεάκαρος; ἔνδντο πέπλονι 
Ἐν & ἱερεὺς μὲν ἔγεντη, πατρὸς mái ἑαθλὸς ἀπ' 
[ἐαθλοῦ. 
Εἰς τὸν χαλκοῦν ὄψιν, τὸν τοὺς ὀφεωδήχεονς 
Ἰσραηίτας ἰώμενον, 
Ζῶντας δράἆχοντας θανατοῖ χαλκοῦς δράκων * 
"Ap' οὖν ὁ χαλχὸς τοὺς ὄφεις ἐθανάτου ; 
Καὶ ποῦ εἰς T ἔγνω χαλκὸν ἐν —* 
Οὕχουν ὁ χαλκὺς, ἀλλ) ὁ τοῦ σταυροῦ τύπυς. 
Ele tò αὐτό. 

Λέχριος ἐντετάνυστο ὄφις ξύλῳ ὀρθὰ βιδώτι 
Χάλχεος, ἀντίτυπος Quàv ὀφίων καχοεργῶν 
Tdv προσιοσσόµενηι ὀφεώδηκτοι Ἑδρείοι, 
Φύγγανον ix χακότητος * ζωὸν BU δριν ὤλλυε νεκρός. 
Elc τὴν αιτῶσιν "Oy καὶ Σιῶν εῶν βασ.ᾖέων, 

Ἑθνῶν βασιλεῖς "Oy τε χα Σηὼν, ξένε, 
᾽δμϕω ξυνῆψαν πρὸς tbv "lapatja μάχήν. 
Τί 102v τὸ τέρμα τῆς µάχης μαθεῖν θέλεις ; 
"Ay. qu σπάθῃ τέτμηκεν Ἰσραηλίτης, 


In Aaronis obitum, ejusque filii Eleasatl in patria 
locum suffecti inaugurationem, 


Ecce Moses, os tuum exstinctuo) est; qui vero 
loqui sustinebis, oris indigus ? tamen Aaronis ha- 
bes filium Eieazsrum, qui paterni officii damnas, 
ejus vices adimplebit. 

In idem. 

In montis apice, cui ab hominibus nomen Hor 
inditum est, Magni Mosis frater Aaron 6 vivis ex- 
cessit ; ceterum ejus filius Eleazarus sacerdotali 
indutus amictu, opiiml parentis optimus (ilius $a- 
cerdos evasit. 


In serpentem.eneum. α serpente morsis Jeraelitis 
medicaniem. 


Sub peccatoribus os aperuit terra, in amplas D — Vivos interfecit serpentes æneus serpens ; utrum | 


diffusa plauities, coxlumque, flanmam perstringen- 
tem oculos, in terram stillavit, et Chorem, Dathan 
ei Abiron. interfecit; quibuseum una ducentos el 
quinquaginta de medio susinlit. 


In Aaronis virgam | germinautem. 


Aaronis virga flores effundens tui partus miracu- 
lum praedicit, o Virgo ; ex Aaronis enim tribu pro- 
gnata, ceu flos, parem iu modum germinasti, 


| In idem. 

Duodecim propositze erant vitg:e, tola ex omnibns 
qus eífflorescet meritissimum pontificem designa- 
bit ; Aaronis virga flores effudit sola, cum undecim 
reliquæ arentes relicte aint ac steriles, 

PATROL. Gg. CXXXIII. 


igitur ses ipsum serpentes enecabst? wbinam gen- 

tiu quis Jeihalis inter venena. »s novit ? Nouti- 

quam zs, sed ipsa Christi (gura eos interficiebat, - 
In idem. 

Transversus in ligno erecto serpens extendebatur, 
$neus, noxiis serpentibus iisque vivis e diverso 
oppositus ; in hunc qui a serpente læsi oculos ad- 
jecissent, exitium evitabant ; nam vite expers vi- 
veutem serpens exstinxit. 

ζω Sehon εί 06 regis exitium. 

Gentium principes Og et Sehon, o hospes, ambo 
cum Israefe pugnam commiserunt, quid igitur belli 
successum vis auditione accipere? uirumque po- 
pulus Israel in ore gladii cecidit. 


36 





1191 
| Elc τὸ αὐτό. 
Αρχὸν ᾽Αμοῤῥαίων, Βασὰν δὲ xsv ἅτερον ἀρχὸν, 
"λμφω κοιρανέουτ ἀπερεισίων πτολιέθρων, 
υἷος Ἰουδαίων χρατεραλκὴς xá66als λὰός. 
“λρξι δ' ὑπερφιάλων χαὶ ὑθρ:στῶν βασιλήων, 
καὶ ὅπως xAnóslc 
gy ril —— "Iopahid, ό ey iin 


μᾶλλον αὐτόν. 
Τί τὸν Βαλαὰμ προσχαλῇ, Βαλὰκ, µάτηνι 


Οὐ μὴ χατείπῄῃ τῶν ἔπευλογημένων, 
Οὐ5δ εὐλογήαει τοὺς χεχατηραµένους * 
Mà τῆς ὄνου γοῦν ἀφρονέστερος Ivou. 
Ele τὸ αὐτό. 
Βαλαὰμ ἀλλοφύλοιο ὄνος ποτὲ γΏρυν Τιδειρεν, 
Αγγέλου ἀντιάσαντος. ἐμοὶ δ᾽ ὄνὲ χάμμδρε γλῶσσα, 


00 ποτέ pot κραιπνὴν Ent, δύστανε, γηρυν T ἀείρεις, B 


*Q θιὸς ἀντίαφεν, οὐδ' ἀλλοφύλῳ γεγαῶτι ; 

Είς τὸν Φιγεὲς συγεκκεγτοῦντα τὸν µιγέντα τῇ 
Μαδιαναίᾳ "IopanAitn*. 

τὸν σειροµάστην Φινεὲς λαδὼν πάλιν, 

Τὸν Ἰσραηλίτην psv' απιστουµένῃ - 

Αμαρτίᾳ µιγέντα Μαδιανίτι 

Ἠλήξας ἁπόσπα τῆς κατ αὐτὴν αἰσχύνης, 
| Εὶς tb αὐτδ. 
Mixto Μαδιανίειδι Ἔθδερ mát;, ἄφρονα ῥέζων * 
Χώσατο ὃ ὑψιμέδων, πολλὸς δ ὁλοθρεῦετο λαός. 
'Av0' ὧν ὡς ἑνόησεν ὀλέθρια Φινεὶς ἔργα, 
Οὕτασεν ἀμφοτέρους, θείἀν δ' ἀπεπαύὐσατό μῆνιν. 


In idem. 
| Sehon Amorrhzoraüm, et Og regem Basan alte- 
rum, infinitis ambo civita.:bus imperitantes solus 
Judaeorum populus strenue prostravit, injuriosorum 
potitus, superborumque príncipum. 
4a asinam Balac, et ut. evocatus a Balac, ut Ierae- 
lem. diris devoveret ei magis apprecatus est. 
Quorsus perperam, o Balac, Balaam evocas ? lis, 
.qui divinis affluunt gratiis non imprecabitur ; multo 
winus diris devotos benedictione impertiet : cave 
-ne asina sis insinientior, qua ire prohibet. 


| In idem, 

Balaa quondam extranel asina vocem extulit, 
-Uecursante angelo : iu vero lingua, mihi infelix 
aslue, non præcipitanier in voces prosili, sed silen- 
ter obstupesce, cum mibi Deus non externo, sed 
Filio per incarnationem occurrerit. 

De Phinea Israelitam cum Madianitide fornicantem 
per[odjente. 

Accepto, quod et antea fecerat, pugionc Phineas, 
onum ex lsraelitis cum infideli Madianitide per sce- 
lus ingens peccantem perfodit, et maculam, quam 
cum ea contraxerat, abolevit. 

In idem. 

Inconsideranter se gerens Hebrews | Madiani.idi 
vim intulit ; quo facto et Deus incensus, et populos 
dira elade multatus est: eapropter dispendiosum 
maleüicium intuitus Phineas, adacto per uttumque 
pugione, iram divinam. compescuit. 


THEODORI PRODROMI 


1132 


Εἰς tiv ἅλωσιν Μαδιάμ 
Φεῦ σοι Μαδιὰμ τῆς ἀχοσμίας ὅση T 
Τοὺς πέντε µέν σου βααιλεῖς δούλους βλέπω, 
Τὸ χάλλος αἶσχος, τὰς πόλεις πεδιάδας 
Σὲ &' αἰχμάλωτόν Ἱσρα]λ xai δουλίδα, 

| Εἰς τὸ αὐτό. 
Ut δ’ ἑάλωσαν πέντε Μαδιανῖται βασιλῆες 
Ἔγχει Ἕδραίῳ Όπο, γούνατα φίλα δαµέντες, 
Σούρτε, Ῥοθήμ τε, Ῥσκχόμ τε, xat Εὖῑν, ἀμφὶ δὲ 
[τοῖς Οὔρ. 
T.ist U ἐφ᾽ Exto; ἔλειφε φόως Βαλαδμ. ὑπὸ δουρί. 
AETTEPONOMION. 
ἀποκαθιστῶντς 
— τὸν Νανή Tn ποσόν — dzo- 
θνήσκει». 
Μωσῆς μὲν ἐξάχει σε τῶν Αἰγυπτίων, 
Γογγυστὰ λαὲ, δημος Ἰσραηλίτης "| 
'O παῖς δὲ Navij, xal θεράκων Μωσέως 
Πρὸς τοὺς ἐπαγγελθέντας εἰσάξει τόπους. 
Εἰς τὸ αὐτό. 

0ὐδὲ σὺ γαῖαν ἔειδες ἑπαγγελέης μέγα Μωσῃ, 
οὐδὶ cb, ἀλλά σε πρὸ πνοι] λίπεν' ἀντὶ δὲ σεῖο 
Νανῆ παῖς µετέγχεντο μέγα χρατέων ἑνὶ δήµῳψ, 
Ἑθραῖοι δὲ σε χλαῦσαν ἀολλέες T ἄλλος ἐπ) ἄλλῳ. 


Elc τὴν àv Aevceporopio φδὴν Μωσέως. 
Ὡδὰς δύο γνώριδε τὰς τοῦ Μωσέως » 


| Thy μὲν χαρᾶς ἔπφσμα τὴν iv ἐξόδῳ, 


Την δὲ δριµεῖαν, χαὶ φρίχῃ συνῃσμένην, 
τὴν ἐγγραφεῖσαν τῷ νόμῳ τῷ δεντέρφ. 


De excidio Madianitarum. 

Ve tibi, Madiam, quam propudiosa est tui expu- 
gnatio, tuos quinque reges servituti addictos video, 
in probrum ímmutatam pulchritudinem, solo æqua- 
ta$ urbes, teque in Israelis potestatem redactum, ae 
vilé mancipium. 

In idem. 

Hi quinque Madianitarum reges capti sunt He- 
brzorum lancea, subactis fracti genibus, Sut, Rebe, 
Recen, Evi, quibus Hur accenseas, 054 éum isis 
lucis usura privatus et Balass hasta impacta. 

DEUTERONOMIUM, 


De Mose in procinctu mortis constituto Josue 
lium Nave successorem suum, ducendo ϱρό 
designante. 


p Eterra quidem Egypti te Moses educit, o divi- 


nis mandatis obmurmurans, popule Israelita ; sed 
Mosis famulus, Navz fllius in terram te promissio- 
nie inducet. 

In idem. 

Neque tu terrs promissionis adpeetu potitus es, 
mague Moses, sed anite vita decessisti, tuumque lo- 
cum sortituspostea fuit Nava (ilius, imperio potens 
apud populum: caterum te frequentes Hebrei alii 
ex aliis eluxerunt. 

In Canticum Mosis Deuteronomii. 

Duas a Mose babitás cantiones luternosce, hilari- 
tatis alieram, quam ih secessione occinil ; alteram 
acerbam, et cum religioso liorrore decantaíam, que 
in Deuteronomii contextu exarate est. 





pur 


1133 
Elec τὸ abeo. 

"Asa 560 ἆσμά Φφόδοιο θεοῦ βέλη ἅμμιν ἀπειλοῦν, 

Αἵματος ἐχμεθύόντα χρεοφάγου τέ μαχαίρης * 

Χεβεα παμφαγέα".. décof u^ ἔχει εἰσαῖοντα, 

M, ποτε σῶν βελέών πειρήσομαι, & μὲγ' ἀνάόσων. 
i τῷ ἀποθνήσκειν 80Jo τα τὰ 
Ei Moi rc ἐπί 

Τὸν εὐλογητὸν Ἱσραῇλ τῷ Κυρῳ 
Καὶ Μωῦσῆς νῦν εὐλογεῖ, λοΐσθα πνέων, 
Ox kv μιᾷ τοὺς πάντας εὐχῇ συνδέων, 
Tát; δ) εὐλογίαις τὰς φυλὰς τιθεὶς µέτρον. 

Eic εὸ αὐτό. 
Οὗρεῖ εἶδεν ἄναχτα θεὸν ρέγαν ἀμφὶ µεγάλφ 
Μωσῆς, ἐνδ Ux' ἄχουσε λοῷ 95 ἐσάφησεν ἀχούσας. 
Οὔρεῖ xal τε θάνατον ἑἐείδετο, πρῶτα δὲ φυλαῖς 
Δώδεχα ἙἜδραίαις οὐχὰς δό9ο δώδεχά πᾶσας, 

ΙΗΣΟΥΣ. 
? xaracxószov 
Pg e cic V rre 
µόνη τῶν dAÀAor. ἐσώθη. 

Σώσασα 'Paà6 Ἱσραηλίτας δύο, 
ἸΑντεπρίατο παγγενῆ σωτηρίαν. 
Μιμεῖσθε πύρναι τῆς 'Ραὰό τὴν κἀὰρδίαν, 
Ὡς ἂν τύχητε φυχικῆς σωτηρίἰάς. 

Elec τὸ αὐτό. 
" Avbpt, φύγεσθε, φύγεσθε, χαλωδίῳ ἀμφιδεθέντες 
Θυρίδος, ἐκ δὲ μολεῖτ᾽' ἐμὲ ὃ' ἐκ χαχότητος ἔλεσθε, 
μος ἐμὸν πτολἰεθρον ἁλώσείαι ὀξέῖ δουρὶ 


In idem. 

Hoe edrmen, cónsiernotionis carmen, Dei jacula 
nobis interminatur inebriata sanguine, .et gladii 
tatnes devoratils ingluviosa labia : terror me vel 
sudientet percellít. Tuárum nunquam sagiitatum 
pericolunt faciam, potéutissime Rex. 

De Mose, qui tum, cum in. extremis ageret, duodecim 
tribus Israel benedictione. impertivit, 

Multiplicibus a Deo cumulatum gratiis lsraelem 
et ipse Moses animam: éxhalans benedictionibus eu- 
mulat, non Ír unici orires precatione comprehen- 
deus, sed pro πάπιδτό iribuum faustas sigíllatiu 
preces dispertitut. 

[n idem. 

In magtro (onte Sínái Deum Regem maximum 
jritoitus Moses, quat przeterea vocem audivit, mul- 
Viudini propatulam fecit: ín monte item Abari 
mortem vidit : primuni vero tribubus Hebræoruin 
duodecim, totidem vota impertítus est. 


JOSUE. 


In Raab meretricem, qua, servatis llierichuntis « ex- 
ꝓloratoribus, εἰ ἱβέα subinde capta, sola inter op» 
pidenos seéreala est. 


Raab tutata duos Israélitas, omnimodam eo faetó 
salutem redemit: vos, o mentem ſtaabh xmulamisl, 
meretrticge, quo animarum salatem possitis adipi- 
sci. 

In idem. 

Eugite, viri, evadite funiculis aligati ; fenestra 

vos proripite, me ex imminenti miseria. erepturi; 


TETRASTICHA IN VETU& TESTAMENTUM. 


119i 


A Ὑμετέρῳ. Τάδε πάντα τελέσσοµεν, ὡς ἔπέοιχεν. 


Εἰς τὴν διάδασὶν τῆς κιζωτοῦ, καὶ tit» Ἰαρδάνου 
ιαίρεσι’. 
"Av ἡ χιδωτὸς d) πάλαι τυπουµένη 
Auf, διαιρεῖ τὰς ῥοὰς Ἰορδάνου 
Πῶς ἡ χιδωτὸς ἡ νοητὴ Μαρία 
Οὐ τὰς θαλάσσάς τῶν kp? χαχῶν slips ; 
Εὶς τὸ abtó 
Τίπτε ῥέεθρον καλὲν, Ἱορδάνη ἀργυροδίνη 
Στῆκας ; τοῖς 0 ἀνέρεσσιν ὁδὺς Υένου;. ἓν δὲ διχᾶ- 
ἴαφης, 
Ἠθτε τις διχάσειε τομῷ, ξίφει ἄρνα νεογνόν ; 
Τίς σε τἆραξε ; θεοῦ alvo περιδείδια χίστην. 
Elc τὴν τῶν Εδραίων ὑπὸ 'Incoo περιευὀµήν. 
ἩαρῆΏλθες ἀσέδειαν ὡς Ἱορδάνην * 


B Τὴν σἡν τὸ λοιπὸν χόφον ἀχροδυστίαν, 


Καθὼς Ἰησοῦς iv µαχαίρᾳ πετρίνῃ, 
Ἐν ἁπαθείᾳ δηλαδή σαρχὸς πάλη. 
Elc τὸ αὐτό. 

Χίφει σιδαρέφ πρώτως μὲν ᾿Αθῤὰλμ περ:τέβνει 
Nac &obe, 6 δ᾽ ἔπειτα πετρίνῃ ἀμφὶ μαχαίρῃ 
Ἰησοῦς ja ὑπέρΊαμεν, à τύπο; ἔπλετο Χριστοῦ, 
*O« ῥ) ἁπαθείης ξίφει οἵδε βροτοὺς περιἑέμνειν. 
Elc Ἰησοῦν διὰ τὸν ἐπὶ τῇ ὁπτασίᾳ τοῦ ἀγΤό.ου 

Φόδον, πίατοντα ὃπὶ πρόδωπον elc Τῆν. 
Ὑποστράτηγε τοῦ θεόπτου Μωσέως, 
Αρχαγγελοπτεῖ;, κάὶ τρέµων πίπτεις κάτω» 
Ti γοῦν πέπονθας, ὁ τρέµων. ἀρχαγτέλους, 
Ei τοῦ 8sc0 κατεῖδες αὑτοῦ τὴν θέαν ; 


ę eum mea eivitas przacutis lanceis expugnabitur a 


vobis : 

mur. 
In arceat transitum | Jordanisquá divisionem. 

. Si pridein formata. potuit arca foederis Jenlanis 

fluenta bipartito dirimere, quidni arca mystica. Ma» 

ria Virgo meorem seelerum oceanam divellere 

queat ? 


isthuc, siculi consentaneum ost, exéeque- 


Iu Hem. 

Cur, ο vorticibus labens argenteis, Jordane; lim 
pidum fluentum sistis, et pervius hominibus factus, 
in gemiuas partes distractus es *. Perinde ae si 
quispiam agnellumí ensé acuto diremerít : quis to 
perturbuvit ? Ad divinse arrzs prospectum coltorrui. 

In Héb!eos a Josue circumcisot, 


D Extra impietatem settel poslíus, ut extra lords- 


nem dé catero iuum elide prepatium , (quemadmo- 
dum Josue lapideo fecit cultro) ut exsors ſias per- 
tarbatione omnium carnis affectuum. 

In idem. 

Abrabamus primum ferreo cultro circumeiit filios 
suos, sed cuftro postea lapideo Josue circumcidit, 
qui typus Christi fult, cujus peculiare esi imper- 
turbabilitatis gladio circumcidere. 


De Josue qui, conspecto angelo, pro timore, pronus 
in ferram cecidit. 


Tu, qui divino frventis aspectu Mosis legatus c9, 
vidés arclngelum, ac prs fortnidine deorsum ϱᾱ- 
dis; quidnam rei est, tur arthsngelum tremay; " 
Deum et ipse pridem speculatus oes ? 








[195 

Εὶς τὸ. αὐτῦ. 
Αγγελος αἰγλήεις ἐξ αἰθέρος εἰς χθόνα βαΐνων 
Ὀπλοφόρος προπέφαντο Ἰησοῦ υἱέῖ Navi. 
Oc & µιν, ὡς ἑνόησε Θεοῦ µέγαν ἄγγελον εἶναι 
Ἑῆμος ἔραζε χύνησε, τρόμος δὲ οἱ ἴχετο γυῖα. 

Εὶς τὴ» ἅ λωσυ Ἱεριχώ. 

Εἰ δαχρῦσαι βούλοιο δικαίως, ξένα, 
Τὴν Ἱεριχὼ κλαῦσον ἠφανισμένην, 
Πδλιν τοσαύτην µυριοπληθεστάτην, 
εξ fj; Ῥαὰδ σέσωστο τῶν ἄλλων µόνη. 

δὶς τὸ αὐτό. 


Ἑπτάχι σαλπιαάντων ἑπτὰ θεοῦ ἱερήων, 

Τέΐχεα Ἱεριχὼ χαµάδις πέσεν ἀθρόα πάντα. 

Tes δὶ λαὺς ἅπας xal χτήνεα ὤλλυτο πάντα; 
«Οἵη àz' àx καχότητος '"Pá6 φύγεν ἐξ ἅμα πάντων. 
Alc €fjv κατἀλευσιν "Ayap τοῦ κ.έψαντος ἐκ τῶν 

Jagüpor Ἱεριχὼ γάῶσσαν χρυσήν. 

TC τὴν χλαπεῖσαν γλῶσσαν ἓν yf χωννύεις, 

"Axap πονηρέ ; xiv Υάρ ἐστι χρνσέη, 

"Ὅμως λαλήσει, xol σιγῶσα. τὸν δόλον, 

“Καὶ πετρίνην σα τὴν στολὴν ἐπενδύσει. 


Εἰς τὸ αὐτό. 


E(vexa cf δολόεν χαχοµλγανε, Κύριος, "Ayap, 

Χώσατο χλεπτοσύνης, πολλὸν δέ χεν ὤλεσε λαόν. 
Ἰλλλά γε χαὶ σὺ λάϊΐνον ἐπέσσαο τόνδε χιτῶνα, 

Λαχιστόν τε πέτρῃσιν ἑφεύρεο χάµµορε «πότμον. 


In idem. 

Splendens angelus coelitus in terram delapsus, et 
arma gestans Josuz Nava (ilio apparuit. Quem cum 
jste prinelpem Dei angelum esse intellexit, tunc 
humi eerpuus adoravit ; nam ejus membra tremor 
invaserat. 

In Hierichuntis expugnationem. 

Si legitimas effundere lacrymas tibi eordi est, o 
hospes, Hierichuptem sus deque versam luctu prose- 
quere, talem, totque hominum millibus refertissi- 
Riam civitatem, unde una in cateris occidione Raab 
exempta est. 

Jn idem. 

-Septem Dei Aacerdotibus septies buccina clan- 
gentibus, Hierichuntis muri simul omnes in terram 
corruüunt, Sed quorsum, cum jumentis omnibus, 
universus populus Interiit? Sola videlicet ex omui- 
bus ab impietate Raab declinaverat. 


In Achan lapidibus obrutum, quod ez Hierichuntis ez- 
uviis auream laminam furto subduzisset. 


Quid subductam in terra lingulam defodis, Ácban 
sceleratissime ? Tametsi enim aurea sit, tamen vel 
$ilendo tuum proloquetur dolum, teque lapidea in- 
dutum veste obruet, 

In idem. 

Ὅ perfide, pravique consilii artifex Achan, pro- 
pter tuum furtum, Deus excandescens ingentem 
populi multitudinem prostravit. Sed ei tu lapidea 
1unica indutus fatum lapidibus inflictum, uude dis- 
eerparis, sortitus es. 


THEODORI PRODROMI 
' A Εἰς τὴν πυρπόλησι τῆς Dat πόλεως, xal τὸν 


136 


ἀνασκο.ἱοπισμὸν τοῦ βασιλέως αὐτῆς. 
Ἡ T'ai πόλις δάχρυε πυρπολουµένη * 
Ἁλλ'’, ὡς ἔοιχεν, οὐδὲ δαχρύειν ἔχεις» 
Τὸ πῦρ γὰρ ἑξήρανε τὰ βλέραρά σου, 
Καὶ πᾶσαν ἑξίχμασεν ὑγρὰν ἀτμίδα. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Τίς vo0* ὅδ' ἐχ ξύλοιο µετῄορός ἐστι διδύµου 
΄Αθλιος ; ἐκ δέ οἱ ὅσσε βίη βάλεν; Οὗτος ἐχεῖνος 
Tai βασιλεὺς µεγάδοξος * ἁτὰρ μέγα αἴσχος ἀπό. 
[ρλει, 
Aori μὲν ἠνεμίῳ ὑπὸ πότμῳ θυμὸν ὀλέσσας. 
Εἰς τὴν δὲ T ἐπιτιμήσεως ᾿]ησοῦ ἐν Γαδαὸ 
etáciyr 19) Mov. 
Ἔλιε, νῦν μὲν Ἰησοῦς ἵστησί as, 
"Ev Γαδαὼ τοὺς πέντε νιχῶν σατράπας. 
Χριστὸς 5* Ἰησοὺς ἑξχμαυρώσειέ os, 
Tov τοῦ σχότους ἄρχοντα τῷ σταυρῷ τερέπων. 
Εἰς τὸ αὐτό. | 
Ἠελίου ἁχάματος ἀείδρομος ἵσταται ὀρμὴ 
LEv T'a6a0 * τὸ γάρ οἱ ἐπεχέχλετο δίος Ἰησοῦ». 
N fa. µετεσσομένου ἔδ' Ἰησοῦ ἔπλετο τύπος 
Ὃς σέλας Ἱελίφιο μετὰ ζόφον ματι τρέφει. 
Elc τὸν tov ᾿Ιεδθουσαίων ὅλεθρον, οὓς xáte 


μὲν ᾿]Ιησοῦς µαχαίραις, ἄγω δὲ θεὸς χα.άζαις 
ὄκτεινα. 


Ποῦ δραπετεύεις, ἀλλόφολε ; Πὴ τρέχεις 
Ανω θεός σε ταῖς χαλάναις χτιννύει, 
Κάτω µαχαίραις Ἱσρα}λλ ὄλλυσί σε" 

ἩΜάτην προφεύχεις, οὗ παρέλθῃς τὸν φόνον, 


C In. urbem Hai vastatam ignibus, deque regis. ejus 


suspensione. 


Hai civitas Incendio devastata, lacrymare, sed 
neque tibi, prout consentaneum est, plorandi facul- 
tas datur, cum palpebras tuas ignis arefecerit, «t 
emnem lacrymarum humorem dedoctum exhause- 
rit. 

In idem. 

Ecquis ex decussato crucis ligno pensilis appafet, 
infortunatus, cujus oculi per vim sunt eruti ? ille 
ipse rez Hai superbus, magnam ludibrii multam 
luit, dum spiritibus occlusis mortem aeream pati- 
tur. 

In solem contestatione Josue consistentem. 

0 sol, nnnc te Josue currentem sistit, quinque 
regibus in Gabaon civitate profligatis ; sed Christus 
Jesus caligine te obducet, tenebrarum principem 
crucis vexillo fugaturus. 


In idem. 

lrrequietus solis motus nunc interquiescit apud 
Gabaon: generosus quippe Josue el prisescripsit ; 
venturi procul dubio Christi figura, qui de die solis 
jubar in tenebras immutabit. 
jn Jebuseorum | internecionem, quos. inferne qladiis 

Josue, superne Deus grandinibus enecavit. 

Quonam te proripis, alienigena, quo curris? A Deo 
superne grandinibus impetitum, populus Israel in- 
ferne te armis devastat ; perperam fugis, eladem 
Don evasurus. 





[137 
Elc τὸ αὑιό. 
Πέντ' Ἰεδδυσαίων ἁτάσθαλα ἕθνεα πάντα 
Ἰηαοῦς μὲν ἔπεφνε χάτω χαλχἡρεῖ δουρ),' 
Πετροδολεῖ 8 ἐφύπερῦθε 830; πέτρῄῇσι χαλάξης' 
Τοὺς δέ σφισι µεδέοντας ἐπὶ ξύλου ἕλλαδε πότµο». 
Εἰς τὸν θανάτον ᾿]ησοῦ. 
O χθὲς τὸν ὁδὺν ἡλίου στήσας ὀρόμον 
Nov παντελή πἐπονθεν ἀχινησίαν, 
Ὡς ph θεὸς δόξειε τοῖς ἁπλουστέροις, 
Πρὸς τὰς ξένας βλέφααι θαυματουργίας. 
Εἰς τὸ αὐεό. 
Πολλὰ μὲν ἐχτελέσας σηµήῖα, κολλὰ ὃ’ ὀλέασας 
"Ἔθνεα ἀλλοφύλων ᾽Αρήϊα δίος Ἰηαοῦς, 
Παισὶ ὃ) Ἔδερ χαρἰεσσαν ἐπὶ χθόνα κληροδοτήσας, 
Αὐτὰρ ἔπειτα θάνεν λιπαρῷ ἑνὶ γήραος οὐδῷ. 
KPITAI. 
Bic Ἱούδαν τὸν μετὰ Ἰησοῦν ἄρξαντα τῶν 
'E6paicw. 
ToU Μωσέως θανόντος ἸΙησοῦς μένει, 
Τοῦ δ' Ἰησοῦ θανόντος Ἰούξας μένει" 
Mi γὰρ στρατηγῶν ἑνδεῆς ὁ Δ:σπότης, 
Mi γὰρ θεῷ λείπουσιν ἀκραιφνεῖς φίλοι. 
Elc τὸ ait. 
Navfj πάϊς ᾿]ησοῦς κάτθανεν ἀρχὺὸς Ἑδραίων, 
Κάτθανεν, ὃς πόλ’ ἔοργε, θεὺς δ᾽ ἐχθροῖσι φαάνθη. 
Ἔλγρεο 'E6palot; μετ Ἰησοῦν &py^c, Ιούδα * 
Ὡς Ἱάρ οἱ ἴσπεθ', ὁμῶς xal σοι θεὸς ἕψετ᾽ ἀρωγός. 


In idem. 


Quinque nefariss Jebuseorum gentes universas 
hasta ære compacta inferne Josue obtruncat, su- 
perne vero Deus grandinum lapides ejaculatur : ee« 
rum porro principes patibulo suffixi moriuntur. 


In Josue obitum. 


Qui pronuper solis pernicem sistebat currum, 
nunc universis immotus membris facet ; ne rudio- 
ribus videatur Deus, stupenda ejus intuentibus mi- 
racula. 


In idem. 


Frequentibus ostentis editis, multisque profligatis 
extraneorum gentibus strenuis, divinus Josue, po- 
sieasquam Hehræis gratissimam terram tributum 
divisit, in besto senectutis limine vita functus est. 


JUDICES. 
De Juda post Josuen Judaicarum rerum potito, 


Mose e vivis exempto, sueeedit Josue. Josue vi- 
cissim demortuo, superstes ei Judas suflicitur ; nec 
enim Deus ductorum inopia laborat, nec eum sin- 
cerissimi deficiunt amici. 


In idem. 


Dux Hebrzorum osue Nave filius vita conecs- 
sit multis praeclare gestis, its ut hostibus íustar 
pronaminis haberetur ; nunc post eum Juda Ile- 
brzorum dur exsurge; nam ut ei suppetias. ivit 
Deus, sic te auxiliaribus armis comitabitur. 


TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. 


11838 
A εις Ἀδωνιδεζὲκ τὸν Χαναγίτην, ὃς πάντας οὓς 
χειροῦτο τῶν ποδῶν στερὼν καὶ εῶν χειρῶν, 
xal αὐτὸς tà ὅμοια πἐέπονθεν. 
Αδωνιδεζὲχ, βασιλεῦ Χανανίτα, 
Τῆς μὲν Βεζὲκ Θεόν σε τοὔνομα γράφει, 
Καθώς χεν αὐχεῖς αὐτὸς, ὥς δ᾽ ἐγὼ χρίνωι 
Σὸν ἐν Βεζὲκ δείχνυσιν. ᾿Αϊδωνέα. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Ἰλᾶμον ᾿Αδωνιθεζὲχ ἄχειρ χαὶ ἅπους ποτὶ γαΐην 
"Ep διὰ στέρνοιο κατ αἱόλον ἑρπυστῆρα 
Καὶ có ποτ ἄρ' πολλῶν ἀλλογλώσσων βασιλήων 
Γούνατά τ' ἐξέταμες, χεῖράς s" ἀπέχοψας ἑνεργής. 
Elec thx εἰδω1ο.ατρείαν 'Εδραίων καὶ τὴν ἔφοδον 
χουσαρσαθὲμτοῦ Σύρου, ὃν Γοθονι).1 ὁ Ίσραη: 
JAirnc κατεκοΛέμησεν. 
B 'Av0' ὧν παρηνόµηχας elg τὸ οὖν σέδας, 
Καὶ τῷ T Βάαλ τέθυχας, Ἱσραηλίτα, 
Χουσαρσαθὲμ δούλευσον ἀρχῷ Σνρἰᾶς * 
Γοθονι]λ δὲ τοῦτον ἠττίσει πάλιν. 
Elc τὸ οὐτό.-. 
Χθιξὰ piv εὐσεδέοντες Ἱουδαῖοι γένος ἄφρον 
Μυρίον ἔθνος ἄϊῖστον ὀλέασατε * νῦν δ ἀσεδοῦντις 
"EOveatv ἐξεδόθητε, θεὺὸς δ' ὑμέας ἑλεῄσας,. 
Λὖθι κατ ἐχθιόνων κρατεραλχέα ὥπασεν ἰσχύν. 
Εἰς Αὼδ τὸν ἁποχτείναντα δὀλῳ τὸν Μωαδίεην 
Ἐ]γάώμ. 
Χαίροιτ' T ᾿Αὼδ µάχαιρα διστοµωτάτη,. 
Δι’ ἧς Ἐγλὼμ ἔκτεινε τὸν Μωαδίτην, 


In Adonikezecum, Chanandorum regem, omnes quos 
cie subegerat. manibus. εἰ pedibus minuentem, εἰ 
ipsum postea codem multatum supplicio. 


O Clisnanzorum rex Adonibezec, nomen quidem 
tuni Hebrzea lingua 50u3t te esso. deum Besec, ut 
tute gloriaris, sed meo animo indicat In Besec Plu- 
tonem esse tuorum scelerum vindicem. 

Jn idem. 


Infelix. Adonibezec, obtruncate pedibns et mani- 
bus, per terram prono: pectore, ceu versicolor sere 


pens, prorepe; nam etin compluribus exoiicis re- 
gibus succiso poplite, cum id poteras, mutilasti 
manus. ) 


In Hebreos. idola. colentes, et Chueam ftisuthoim 
Syrie retis invasionem, quem Othoniel Israelites 
acis atit. 


Quorsum in tues ritus, et ceeremonias prærari- 
catus es, et idolo Baal thus adolevisti, o Israelita ? 
Ob id Chusam Rasathaim: Syris τορὶ maucipare, 
quamvis. eum denuo ait oppressurus Othoniel, 


In ídem. 

Nuperis diehus cum rellgiose viveretis, ο vecor- 
des Judi, gentes, qua pra multitudine sciri noa 
queunt, prostrastis ; nunc ob impietatem vos Deus 
opprimendos gentibus permisit , qui tamen vestri 
misertus iterato vobis strenuas in adversarios vireg 
elargitus est. 


De Endo, qui per fraudem Eglouem Moabitarum re- 
gem contirucidavit. 


Eudi gladio utrimque incidenti benc sit, quo Eglo- 
nem Moabitarum regem prostravit, omnibus desu- 


e 


” 
» 
Lad 
- 
* . 
P 
*. 
P 





1139 THEODORI PRODROMI dL 


*OXuv μηνώσας τῶν θεραπόντων δόλῳ * 
Tip 6 Ἱσραίλ χαύχηµα ΊΎίγνεται μέγα. 

' Elc εὖὁ αὐτό. 
Muf ἄνασσεν Ἐγλὼμ. xaxk 8 ἔρδεν Ἰουδαίοισι 
Tol; δὲ θεὸς πονέὀ»σ) ἐλεήμονα ἔμδαλε χοῦρον, 
Kal σφιν ἄνω προπἐπομφεν ἀρηγόνα ἄλκιμον "AO, 
"0; τὸν Ἐγλὼμ χατέπερνε, λόγῳ δρλόεντι .συλήσας. 

Fle Δεθώραν τὴν νγικήσασαν Ἰαδὶν tov 
Χανωναῖον. 

Γυνὴ Δεθώρα, μάρτυς ἐστὶν dj φύσις, 


/"Avhp Δεδύρα, µάρτυς f; στρατηγία. 


TU γοῦν γύνανδρός ἐστιν; οὐδαμῶς Give, 
Kvvh καθαρᾶς, ἀἁνδροχάρδιος b ὅμως. — 
"Ele τὸ αὑτό. 
΄Άρσενες οὐχέτ' ἔασιν ἀμείνους θηλυτεράων, 
θηλντέρη γὰρ ἅπασιν Ἰουδαίοισι Δεθώρα 
Ἡρξε, καὶ ἀντιδίοισι µαχήσατο, ἓν δέ τ' Ἰαθὶν 


"Πρνσυδίῃ κατέπεφνε Χανανίτην Bassa. 


Elc "Ia τὴν πασραλεύσασαν τὸν Σισάρα. 
"B γάλα πικρὸν, ᾧ μεθυαβεὶς Σισάρα 
Τῆς Tam πάρεργον οἱκτρὸν εὑρέθη, 
Καὶ πανταλευδεὶς τοῦ βιοῦν ἀπηλλάγη, 
Μηδ αὐτὸ χᾶν γνοὺς ὅστις αὐτὸν χτιννύς,. 

— Ele τὸ αὑτό. 

Υλάχεος ἐξεμέθυσε yaual τε χάθευδε Σισάρα - 
Τοῦ 8' Ἰαἡλ χροτάφοισιν ἐπήξατο πάσσαλον ὀξὺν, 
Ἐκ δὲ θυμὸν µελέων φίλον εἴλετο δία γυναικῶν. 


Κείνια ταῦτα χάχιστα, πιχρὺν γλάγος, ἅθλιος Όπνος. 


tutum. fsmulis, per dolum seclusis, unde hilaritudo ϱ 


igens Israeli oborta esj. 
mE [n idem. 
Apud Moabitss imperitabat Eglon, a quo male 
affectis laborantibusque Judais misericordem Deus 
adolescentem indulsit eisque defensorem, Eudi no- 


wine, colitus immisit, qui Eglonem fraudulenta 


oratione deceptum vita spoliavit. 


In Jabin Chananeum acie fusum a Debora. 
Mulierem esse Deboram natura ipsa contestatur, 


— sed virum probat milit2ris praefectura. Quid igitur? 


Androgynus est? minimo minus, o hospes, sexu 
quidem femina est, sed corde plus quam virili. 


In ídem. 

. Mares neutiquam mulieribus przestabiliores sunt, 
una quíppe mulier Debora reipublice Judz potita, 
in hostes strenue deprœliata est, przterea Jabin 
€hananzum regem cum omni delevit exercitu, 


In Jahel claro trabali Sisare tempora. trajicientem. 


O lac amarum, quo inebriatus Siara Jaheli non 
cogitanti, miserabili casu oblatus est, clavoque suf- 
fixus e vita demigravit, ne hoc ipsum, quis se intere 
jmeret, agnoscens. 

Ín idem. 

Laete inebriatus humi dormiebat Sisara, cujus 
Aemporíbus preacutam sudem Jael infixit, genero- 
saque mulier amicam vitam e Sisare membris ος- 
ti axit 2 haec sauve prava est hespitalitas, lac amarum, 
somnas iníplix. 


"^ 


Elc τὸν πόκον. Γεδεών. 
θάρσει, Γεδεὼν, ὑγρὸν ἀθρῶν τὸν πόχον, 
Τῆς γῆς ἁπάσης μηδαμῆ βεδρεγµένης. 
Θάρσει,. Γεδεὼν, &nphv ῥθρῶν τὸν πόχον, 
τῆς γῆς ἁπάσης πανταχΏ βεδρεγμένης. 

ο Εὶς τὸ αὐτό. 
Xác ὅδε, ἂγνοτόχεια, πόχος τύπος ἔπλετο µήτρης, 
Ὃν Γεδεὼν μὲν ἔριψε χατὰ χθονὸς αὖον ἑόντα ” 
Λὐτάρ οἱ T οὐρανόθεν ὄροσόεις ἐνικάππεσεν ὄμόρος, 
Οἵῃ T οὐδὲ πρόπασα bpóst ὑποδεψετο ala. 


Εἰς Γεδεὼν σὺν µόνοις τριακοσἰοις τὴν Μαδιόμ 
ἠττήσαντα. 


Ἠχοῦσα αάλπι{ξ, ὑδρία χεκλασµένη, 
Καὶ λαμπὰς ἐξαφθεῖσα Μαδιὰμ τρέπει * 
Οὐ τοῦτο τῆς σάλπιγγος, οὐ τῆς ὑδρίας, 


B 06 τῆς φανείσης λαμπάδος, 8100 μόνου. 


Εὶς τὸ αὐτό. 
Tolobe εριηχοσίοις Γεδεὼν ἅμα, οἳ κατὰ χῦνας 
Γλὠσσῃ λάψαν ὕδατος ἀειρεέθρου ποταμοῖο, 
᾽Αλλοφύλων ἑνάριξε µὺριάδας, iv δὲ Μαδιὰμ 
Αὐχένα xój' ἀγέρωχον ' ὅθ αἱ Θθεὺς ἔσπετ ἀρω» 
| 1T. 
Elc Ἀδιμέ]εχ τὸν φονεύσαντα τοὺς havrov ἀδεῖ- 


φοὺς. εἶτα πέτρᾳ μυλικῇ καταῤῥατείσῃ ὑπὸ 
χειρὸς γυγαικὸς ἀνοιρεθέγτα. 


'Av0' ὧν πρὸς αὐτὴν ἐμπαροινεῖς τὴν φύσιν, 
Καὶ τοὺς ἁδελφοὺς χτιννύεις ᾿Αδιμέλεχ, 
Αίθψ μυλιχῷ αυντοιδήσῃ τὴν χάραν, 

Καὶ χεὶρ Υυναιχὸς χαταχαυχήσει φόσου. 


| In Gedeonis vellus. 

Dum rore conspersum vellus animadvertis conſide, 
Gedeon, terra circumjacente nusquam rore con- 
apersa ; coufide item, siccum vellus intuens, terra 
quaquaversum rore madefaeta. 


In idem. 

Hoc vellus tul oteri figura est, intemerata mater, 
quod siccum a Gedeone in terram  projectum est ; 
roridus enim imber in uterum tuum de coelo depluit ; 
quali universa terra nunquam post hominum me- 
moriam perfusa fuit. 

[n Gedeonem cum solis. trecentis Madianilas acie 
mE [nndentem. 

Tuba clangens, períracta bydria, et inceaea (ax 
Madisnitas in fugam vertit; non id quidem (οὓς, 


μου bydriz, nou lucentis lampadis, sed Dei solios 
miraculuin. 


In idem. 

Gedeon una cum trecentis, qui canüm in morem 
fuvii jugiter manantis aquam liogua lamberant, 
numerosissima Barbarorum multitudine interfecta, 
Madianitarum  pretumidas abscidit eervices, sibi 


- Deo faventer assecundante. 


]n Abimelecum fratrum parricidam, et ipsum postea 
delurbato molari lapide, manu mulieris. iuter[e- 
ctum. 


Pro eo quod contra ipsam naturam deszvis, de 
medio sublatis a te fratribus, o Abimelecb, incusso 
mol: fragmine conterentur cervices tug, manusque 
femine tantam de te gluriam reportabis. 











1141 ' 
Ele τὸ αὐτό. 

Αδιμέλεχ μἐγ᾽ ἄδιχε, κασιγνήτοις πολὺ πῆμα, — 
Ῥαῦτα" σοί ἐσὰ ἐπίχειρα quiontoM poto μενοινῆς * 
Πέτρος ὑπὲρ χεφαλῆς θανατηφόρος ὁστέα θλάττων, 
Καδδ dog tv σπλάγχνοιοι πεπηγµένον οἵσιν ἁπό- 

| | [λου, 
Εἰς Ἱεφθάε τὸν θύσαντα τὸν παῖδα ἑαντοῦ τῷ θεῷ 

διὰ τὴν ὑπόσχεσυ. 
Μαχάριος σὺ τῆς σφαγῆς Ἰεφθάε - 
Τὴν παῖδα γάρ σου τὴν µόνην. τὴν παρθένον, 
Μηξὲν µελήσας τῷ θεῷ σφάζων θύεις, 
Τὰς εἰς ἐχεῖνον ἐκτελῶν ὑποσχέσεις. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Παρθενικὴ µελίη σὺ μὲν ὀρχῇ, χεραὶ δὲ σῇσι 
Τύμπαν) ὑποχτυπέεις, περὶ πατρὶ δὲ χάμμορε yal- 
los:s. 
Οὔνεχ) ἁπὸ πτολέμοιο τρρπαιοφόρος μετανοστεῖ » - 
Αὐτὰρ Oy' o0. μὲν ἑχὼν, ἕμπης 66 σε δειροτοµήσει. 
Εἰς τὸν ἐξ ἐπαγγελίας γένγησιν τοῦ Σαμψών. 
Τίχτει Μανωὲ, θαῦμς, πρὸς γῆρας μέσον, 
Καὶ ταῦτα Σαμφὼν ἄλλο θαῦμα, τὸν µέγαν. 
Καὶ θαῦμα τρίτον, ἐξ ἀκάρπου νηδύος, 
Ἑταγγελείσης τῆς σπορᾶς ὑπ' ἀγγέλου. 
" Elg τὸ αὐτό, 

"Άσσα rot ἑξερέω στέρνοις Σνιχάτθεο, γύναι. 
Παῖδα τέχῃς χρατερὸν, καὶ ἀλλοφύλοις µέγα πῆμα ' 
Αὐτάρ οἱ ἐς χεφαλὴν τἔμνων ξυρὸς οὓκ ἀναβήσῃ, 
O0 πἰετ ἐξ οἵνου, Ναζωραῖος θεοῦ ἔσται. 


In idem. 


TETRASTICHA IN VETUS: TE3TAMENTUM. 


1148 


Εἰς τὸν» Σαμγὼν σχιζόντα τὸν «Έδοντα. — 
Tv µειραχίσχον οὐ βλέπεις Σαμφὼν, Give, 
Πῶς τὸν λέοντα συλλαδὼν σχίζει; Βλέπω. 
Ὅ τοίνυν kv. µείραξι τοιαῦτα ὁράσας, - 
Ὁποῖος ἔσται συνταχεὶς τοῖς ἀνδράσιν, - 
Οὕρεος ἔσσυε ἄφαρ σχύµνος λιὸς ἐκ δασυφύλλου, 
Οὐρῇ παὶε δὲ πλευρὰν, ἁτὰρ λνγρᾶ µήδετο ἔργα, 
Τόνδ ὡς οὖν ἑνόησεν ἑπάλμενον ἐΥγύθι Σαμφὼν, 
Χεροὶ λαδὼν στιδαρῇῄσι χατέκτανε διχθὰ χεάσσας, 
E!c τὸ αἴνιγμα Σαμύών, τὸ, τί βρῶμα ἐξ ἔσθον- 

τος, xal àx XixpoU $E aos TÀvXÜ ; 

Τί τρωκτὰν Ex τρώχοντος, ὦ Σαμψὼν,λέχεις 5. 
Ἐκ δ᾽ ἰσχύοντος γλυ χερὸν προήλθε τί; 


p Mh τὸν λέοντα, xai τὺ τοῦ σίμόλου μέλι’ 


Αἰνιγματωδῶς τῷ λόγῳ παριστάνεις » 
Εἰς τὸ αὐτό. 

Au, ὀρέσχφοιο ἁγηνορίην ποτὶ Σαμψών — 
Κάδόδαλε, τὸν δὲ πεσόντα µέλισσαι ἄμφεπένοντο,. 
Τῶν ἀπὸ χεραὶ φίλῃσι μέλι δαῖσατο Σαμφών ’ 
᾽Αλλοφύλοις 8 αἴνιγμα προῄχατο δεινὸν ἰδέσθαι.: 
Εἰς Σαμγὼν ὅὄνου σιαγόνγι τοὺς ἀλλοφύ.ους 

φονεύσαντα, ἣν καὶ ἀποθλίψας ἔπιεν. : 
"Avbpbe µία χεὶρ, σιαγὼν ὄνου µία 
"Ὅλους ἀπεχτόνασιν ἄνδρας χιλίους. 
M χειρὸς ἔργα ταῦτα, uh σίαγόνος; 
Ox ἔστιν εἰπεῖν, τοῦ θεοῦὺ δὲ xal μόνου. 


De Samsone leonem dilacerante, 


Q supra modum injuste, inque fratrum exitium C Numquid vides adolescentulum Samsonem, qut 


procreate Abimelecb, hzc tibi sunt contentiosz in- 
dolis premia ; mola fragmen lethale, et ossa eulll- 
dens in tuas cervices deridit ; insuper gladius vita- 
. libus infigitur ; quibus mortem occubuisti, 


De Jephihe, ob pramissi religionem, filiam mactante. 

Ob jugulatam filiam, felicem te deprzedico, Jeph- 
the ; filiam enim, quam upicam habebas, virginem, 
insuper habitam, Deoque ad aros obtruncaiam 5$23- 
crificas, adimplens ea, que Deo facturum te rece- 
poras. | 

Jn idem. 

Ο virgo stolida, patri gratolabunda exsilis, tuisque 

manibus pulsas tympana, deque victoria paterna 


gaudes, infeliz, quod ex bello tandem victor regre- y 


diatur ; sed ipse, tametsi nolens, tuas tamen cervi- 
ces demetet. 
In Sameonemez divini oraeuli promiscione nascentem. 

Sub ipsam senectutem generat Manue, o miraeu- 
jum ; idque Samnsonem maximum, miraculum alte- 
eom; sed e eliud miraculum, ex sterili videlicet 
uero, utique eum parentibus ab angelo in stirpem 
premissus sit. 

]n ídem. 

Quæcunqus fibi edissero, repone animo, mulier. 
Validissimum paries filium, magnam Barbarorem 
frladem futurem, ceterum in ejus caput aeuta pova- 
enia 990 ascendet, ,e vjno- µου bibet, sed Dei Να 
zsreus erit. 


arreptum leonem jn frusta discerpat? video : qui 
adhuc adolescentulus isthzc facere potuit tum eum 
erit inter viros accensus, quid faciet ? 
In idem. 
Ex umbroso monie rapidus se proripiebat lee- 
nis catulus, eauda latus diverberans, funesta moli- 
tus opera. Ubi vero prope iueilientem deprehendit 
Sawmson, robustis abreptum manibus, et ia doas 
diairacuim partes occidit. | | 
n Griphum Samsonis, quo. quid cibus ex comedenté, 
el ex forti dulcedo. egressa. est, üuterpreiandum 
proposuit. ME | 
Huuc scriptum proponis, o Samson, quid cibue 
ex comedenje? E fosti dulcedo egressa est, quid iem? 
Noano nobis leonem Juda, οἱ ex alveari virgineo 
mel, hoe problemate subobseure nobia exhibes ? 


Jn idem. 


Sanson inontani leonis aliquando ferociam fregit, 
in cujus prostrato cadavere apes allaborabant ; unde 
jueundis haustum manibus mel epulatus est; quod 
alienigenis ainigina explicatu perplexum proposuit. 
In Samsonem Philisthaos alienigenas asini mandibula 

cedentem, quam elidens, scaturientes. aquas bi- 

n. 

Uuius viri manus, una asini maxilla universa ho- 
minum millia funditus exstinxit. Cave hxc a manu, 
aut ab asini maxilla prsestita existijes ; non est cor 
quid istiusimodi loquare : Dei solius opus est. 

















1143 


Eic tÜ αὐτό. 
Σιαγόνος ποτ ὄνοιο ἐφήψαν, ἄλκιμε Σαμφὼν, 
"Ev δ' ἀνέρας ἑνάριξας ἀπείρονας, ὕστερον αὖτε 
Aryn; ἀργαλέης κατεπαύσαο ἄχθος ἄλαστον * 
δε Υὰρ ἱμερόεν τοι ἀπέχλυσε νᾶμα σιαγών, 
ἐς Σαιιγὼν τὰς τῆς Γάζης πύ.Ίας ἐπὶ τῶν ὤμων 
| — A "tle nd —— — τὸ 
poc. 
"Q φρικτὸς ὤμος, ὃς πύλας Γάζης ὅλας, 
Μοχλοῦ μετ) αὐτοῦ, καὶ δνοῖν παραστάδων 
Φέρων kv xz; εἰς Χεθρὼν ὅρους λόφο» * 
EU τάχα xai γἣν πᾶσαν ἑξεδάστασας. 
Εὶς τὸ αὐτό. | 
Γάναν ἐπὸ πτολίεθρον ἑταίρῃ µίσγετο Σαμφὼν, 
Ti δὲ πύλας πτύξαντ ἀἁραρυίας ἑνναστηρες * 
Τοὺς 0 à οὖν ἑνόησε µέσην χχτὰ νύκτα βαθεῖαν, 
ρκε χατωµαδίους πυλεῶνας, ἆλτο 8' ἐχεῖθεν. 


Elc τὴν πρώτη» ἀπόπειραν Δαλιδᾶς fjv ἐπειρᾶτο 
τοῦ Σαμψφὼν, καθ’ ἣν οὐ πδριθ}όγετο αὐτοῦ 


Ὡς xprlooov εἰς πῦρ ἐμπεσεῖν τὸ παμφάγον, 
Ὡς xpelocov εἰς θάλασσαν εἰς "ΛΑ ου στόμα, 
"H Υ εἰς γυναικὸς ἐμπεσεῖν µυσαρίαν * 
Ἡ Δαλιδά σε ταῦτα πειθέτω, ξένς, 

Elc τὸ aped. 
Τέπτε, vivat, zaxóstyv', ὁλοὸν γένος, αἰσχρὰ Δαλιδὰ 
Ανδρὸς ἐοῦ πειρητίζεις διαγνώµεναι ἀλχήν ; 
"Ogpa xev ἀλλοφύλοισι φάνῃς κρυφίας διὰ βουλάς - 
'Q; ρα πάγχν γύναι φ.λομόζνγος ἔπλεο bápop! 


]n idem. 


THEODORI PRODROMI 
Δ Εἰς cv. δευτέραν ἁπόπειραν, καθ f|» οὐδὲ αὖθις 


1144 


περιδγέγετο. 
Ὡς χρεῖσσον ἄρκτοις συμδιοῦν ταῖς ἀγρίαις, 
Καὶ συλλαλεῖν δράχουσι, καὶ συζην λύχοις, 
Καὶ συγκατοικεῖν σχορπίοις ἀνημέροις, 
H reũv γυναιξί» τὴν Δαλιδάν uot. βλέπε, 

Elc τὸ αὐτό. 
Ἀουριδίης ἆλόχου ἐπεδήσαο, ἄλχιμε Σαμφὼν, 
"He ὄφελες λεχέων ἅπο τηλόθι Mxtpa βαλέσθαι * 
"Hv Τὰρ ἂν x σε φίλων βλεφάρων ὅσον ὃσσον ἕ- 

ἱμέρσει 
Μειλιχίοις ἐπέεσσι, νόον ἀπὸ χρυπτὸν ἑλοῦσα. 
Elc thv ερἰίτην, καθ y οὐδὲ αὖθις. 

Τὸν Σατανᾶν σχοίη τις εἰς συνοικίαν͵ 
Τελχῖνι πιχρῷ αυνδιάξων τὸν βίον 
My γοῦν γυναικὶ, xal γυναιχὶ μαχλάδι * 
Ἡ Δαλιδά µοι μάρτυς ἐστὶ τοῦ λόχουι 

Εἰς τὸ αὑτό. 
Νῦν τρίτατον σέο, Σαμφὼν, Δαλιδὰ πειρητίζει, 


.. Σὸν κράτος ἀμφαφόωσα. Πόθεν &' dpa ; ὄρρα δαείη, 


Βἴπῃ δ᾽ ἀλλοφύλοις * σὺ δὲ οἱ ἁπατήλια βάζεις, 
EO φρονέων ἄχρι τοῦ, τετάρτη δέ σε πεῖρα ὀλέσς:, | 
Εἰς t^» εὐφλωσιν τοῦ Zapy-br. 
Τί vào μιαρὰ Δαλιδὰ πρὸς νοῦν ατρέφεις ; 
Ῥνφλοῦσα Σαμφὼν, ἄρ' ἐραστὴν βελτίω 
Δοχεῖς ἐφευρεῖν ; ποῦ δ᾽ ἂν εὗρῃς, xal t[va ; 
Ovxuc γυνὴ σὺ χρῆμα µυσαρώτατον, 


renunties ? omnino conjugis amans mulier [οἶειί sel- 


Asini mexillam aliquando arripuisti, strenue C licet ! 


Sanson, numerosissimam preterea hominum vim 

vita spoliosti ; subinde molest: sitis ardentissimum 

restinxisti laborem ; hacc quippe maudibula in sua- 
ves tibi latices inundasvit. 

In Samsouem Gaze portas gestontem humeris, et ad 
rerticem montis, qui respicit. Hebron, importan- 
tem. 

O ad stuporem usque formidabilis humerus, qui 
integras Gazs portas uns cum ipsis vectibus, et gemi- 
nis antepagmentis sursum tractas in apicem montis 
lMebron bajulas; tu forte succollatoris more totam 
lerram sustinere posses. 


Γη idem. 


Apud 6.2 civitatem meretrici conjunctus est D 


Sainson, cui compactas occluserunt fores oppidani. 

Quos igitur. ut concubia nocte persensit, pendentes 

ab humero portas tulit, et inde exsiliit. 

li vrimum Dalile experimentum, quo tentato Sam- 
sone non est potiia, 

O quam in. voraces incidere flammas optabilius 
est ; quam melius in mare, in inferorum voragines 
illabi, quam in abominandam mulierum fceditatem 
incurrere : o hospes, in hanc te seutentiam addu- 
co! Dalila, 


In idem. 
Quorsum versuta mulier, dispendiosum gonus, 
inhonesta Dalila, tui mariti vires iuternoscere mo« 
Jiris, quo externis secundum  clancularia consilia 


1n secundum experimentum, quo ne quidem ruria: 
expugnavit. Samsonem. 


O quam ferocientibus ursis convivere. proestabi- 
lius est, conversari cum draconibus, et cum lapis 
communicare, cumque immansnetis babitare scor- 
pionibus quam cum feminis ; in Dalilam mentis 
9culos adjice. | 
In idem. 

Puellam in uxorer duzisti, magnanime Samson, 
eujus thalami stratum proeul amoliri debueras : 
proſecio te tuis oculis quantocius orbabit suavibes 
Wecebris, cum arcanam tibi mentem abstulerit, 
"n tertium experimentum, quo ne rursum quidem po- 

lita est, 

In contubernium. quis admittat Satanam, vitam 
cum molestissimo impostore traducturus ; sed nun- 
quam cum muliere consuescat, eaque meretrice. 
Dalila testis est hujus elfati luculentissima. 

Jn idem, 

Nunc tertio te experimento adoritur Dalils, o 
Samson, tuasque perteotat vires. Qaorsum vero? ati 
resciat, ac renuntiet extraneis, tu vero subdola οἱ 
verba comminisceris ! hactenus sapuisti; sed tertium 
periculum perniciem tibi consciscet. 

De Samsonis occecatione, 

Quid eniin apud animum volvis, impura Dalila? 

oculis orbato Samsone, amasium meliorem inven- 


turam putas ? obi quer possis oflendere? 9 mulier, 
omnino res es omni imprecatione digna, 








1145 
Εἰς τὸ αὐτό, 
TG σε quo» βλεφάρων ἁπαμέρσατο, ἄλχιμε Σαµ- 
ἱφών; * 
"0; µε χόµην χεφαλῆς ἀποείλετο. Τίς 9 ἄῤ ἐχεῖνος ; 
"His γυνὴ δολόεσσα, Δαλιδὰ δὲ µιν χαλέουσιν. 
"Q τάλαν, ὡς αραδίηφιν ὄφιν ξιεθέῤμανας οὗλον 1 
ΚἱςΣαμγὼν ὁ 1ήθυνεα ἐν τῷ ud. 
El Δάχρνον δείλαιον ἐχδλύζειν θέλεις, 
Δάκρνε τυφλωθέντα Σαμφὼν τὸν µέγαν, 
Καὶ τυφλὸν ἀλήδοντα, φεῦ ! δίχην ὄνου" 
Καὶ τῶν γυναιχῶν φεῦγε τὴν πονηρίαν. 
Εἰς τὸ acce. 
"Oc ποτ ὄνου κατέπεφνε σιαγόνι μυρία φῦλα, 
Nov vovv ἠῦτ ὄνος ποτὶ μύλῃ αἴτον ἀλήθει, 


O6 θέμενος βλεφἀροισι προδερχοµένοισι χαλύπτρην, 5 


Δύτὰ δὲ φίλα βλέφᾷρα καλυφάµενος τυφλότητι. 
Εις Σαμγὼν συσσείοντα eft. οἰχίαν, xal συµ. 
φονεύογτα ἑαυτὸν toic ἀ 1 λοφύλοις. P 

Ἡδῶσι Σαμφὼν αἱ ξυρηθεῖσαι τρίχες, 
Καὶ συνανηθᾷ τὸ κράτος τῆς ἰσχύος. 
"AX" al χόραι λείποναιν, ὢ τῆς ζημίας ἱ 
Πλην xai τυφλώττων ἀμυνεῖται τὸν φθόνον. 

Εἰς τὸ ard. —— | 
Hat wov ἀλλοφύλοιαι πίνουαι προήλυθε Σαμύών, 
Στη δὲ παρὰ σταθμῷ, κχίονας à ἕλε χείρτοι δοιοὺς, 


In idem. 


Quis te jocunda oculorum usura privavit, gene- 
rose Samson ? Qui capitis. mei rasit capillos : quis 
ille vero ? lila ipsa est callidissima mulier, cui Dalilz 
uomen est. O miser | quam exitialem pectore ser- 
pentem (ovisti, 


De Samsone ín pistrino molente, 


Si miseras effundere lacrymas in animo habes, 
czcutientem Samsonem magnum comploratione 
prosequere, et heu 1. asini instar, excocntis oculis 
molentem, ia quo mulierum malignitatem devitare 
satagito. 


]n idem. 

Qui asini mandibula infinitam aliquando multitu- 
dinem prostravit, nunc quidem, ceu asinus, ad mo- 
lam frumentum molit ; noti, ut equi», apposito prie 
inutucntis oculis [rontali, sed palpehris ipsamet cæ- 
citate contectis, 

De Samsone domum concutiente, aequo 
Sihais una. conirucidanie. 

Rasum iibi capillitium suppullulat, o Samson, εἰ. 
mulque tuarum virium renascitur facultas; verum 
pupille te deficiunt ; o miseriam! tamen occacatus 
hostium suorum invidentiam ulciscetur, 


In idem. 
Convivantibus alienigenis in ludibrium productus 
est Samson. Stans autem media in aula, ambas ma- 


eum |Phili- 


TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. 
A Σεῖσε δ' ἑλὼν, πρὸ δ᾽ ἅπας χαµάδις πέσεν ἄπλετος 


1146 


ſolxoc, 

——AA 
Elc Pobo τὴν Μωαδθῖτιν, ἡ, τοῦ "IcpanAltov 

ἀγδρὸς αὑεῆς θανόντος, κριθολογοῦσα, icpesgs 

τὴν πεγθερὰν αὐτῆς Λοοιιμίν. 
T'oyh Νοομμὶν, ἀνδρὶ καὶ τέχνοις ἅμα 
Συνεχφυγοῦσα πρὸς πόλιν Μωαθίτιν, 
Totg παισὶ χαλὰς νυμφαγωχγεῖ παρθένους, 
Ὑποστρέφει δὲ σὺν µόνῃ τὴ 'Pou0 µόνη. 

Εἰς τὸ αὐτό. 
Παΐδες ipo τίνα τὴνδ' ὀρόωμεν χριθολογοῦσαν 
Κούρην ; Λὑτὰρ ἐμῷ θυμῷ χεχαρ.σµένα ῥέζει. 
Μωαδθῖτις τὸ γύναιου, E65 δ’ ἄρα σύν τε Χοομμίν, 
"H καί & Ροῦθ) χαλέει, νύμφη δέ οἱ εὔχεται εἶναι. 
Ίμενον τῇ 'Ροῦθ, καὶ γενγῶντα ἐ 

Fic Bii co ti» poe A61 . d 
Ἡς εἰς ἀγαθὸν τὰς χριθὰς "Po50 συλλέχεις, 
Είπερ δι’ αὐτῶν τοῦ Βοὺζ γυνἡ γίνη, * 
Χριστοῦ προμήτωρ ἀθρόον δεδειγµέν]. 
Καὶ yàp τὸν Ὠδὶδ τὸν Δαθὶδ πάππον τέχῃς. 


Elc τὸ αὐτό, 
Τίς ποτ’ ἄρ' Ἴσθα γύναιον ἐμοῦ ποδὺς ἄγχι πεσοῦσα 
Νύχτα δι’ ὀρφναίην ; 'Ροὺθ f2' ἐγὼ ἀμφί σε χεῖμαι, 
Ἡ χθὲς ἐπ' ἀσταχύεσσι τεοῖσι κριθολογεῦσα. 
Xalpe, φίλον κάρα, χαῖρε, θεὸς δέ σοι ὅλδια Gol». 


nibus columnas amplexos est, quss spprehensas 
concpssit, inque terram corruit domus refertigsima, 
quae cum extraneis ipsius auctorem eædis interfecit, 
In. Ruth Moabitidem, qua viro lsraelila e vivis ez- 

emplo, collectis. spicis nurum swam Noemi επκ- 

trivit. 

Mulier Noeml una eum viro, et liberis in urbem 
Moabitidem confugiens, pulcherrimarum viryinam 
nuptias suis concilíavit flliia, ted regredientem $0- 


. law Ruth sola secuta est, 


In idem. 


Messores pueri, quanam illa est, quam spicas 
colligentem inspiciimus, puella ? ceterum per mihi 
gratam facit, Mulier est Moabitis, qua una cum 
Noemi venit, Rutb ei nomen est, seque Noemi nu- 
rum esse gloriatur. 


D In Boos una. cum ſtuth matrimonio junctum, ex qua 


Obed Davidis avum suscepit. 

Quam feliciter, et auspicato fruges culligis, ο 
Ruta, siquidem per eas in. uxorem Booz cvadere 
possis ; hoc facto Christi proavia repente declaraia 
65, concepto fetu, qui Obed Davidis avus est, 

In idem, 

Kequa mulier meos juxta pedes accombis opaca 
nocte ? Ego sum Ruth, quz propter te jaceo, qua 
heri in spicis tuis hordeum colligebam. Gaude, 
amica, gaude, te Deus omni bonorum cumulo for- 
tunet, 








LOUP Les 
... 
& 


. 
π 


* 
.- - 


—— 
imi 


" 
K 
hr 


"ho E 





Li 


Toc 


AX 


μα. 


- 
. 


. "- o4 A D E" ad - a Êrnni Au L — 
vem ^ cOMTITUY € VSYAAE eu UAQEUQÀ& 7707 
J 1 * * t t ' 
d εν 


114 ."  'THEODORIPRODROMI.  — !Ms 





ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ IIPOTH. 


LIBER PRIMUS REGUM. 


Εἰς τὴν vévrncr Σαμουή. 
Παΐδας μὲν ἔσχεν fj Φενάννα µυρίους, 


.'H 8 "Ava χαρπὸν χοιλίας στείρας ἵνα. 
Πλὴν ἀφανῆ μὲν τῆς Φενάννης τὰ βρέφη, 


Άννης 6 6 χαρπὺς ἐμφανῆς, καὶ προθλέπων, 

| Eic τὸ αὐτό. 
Ἑλχανά τις ποτ &vhp δυσὶ µίσγετο θηλυτέρῄσε, 
Tjj μὲν ἀπειροτόχῳ, τῇ δ᾽ αὐτ' ἀτόχῳ γεγανίᾳ, 
"Ἠτι΄ ῥα xol ἅλαστον b φρεσὶ πένθος ἔχεσχε ' 


Λισσοµένη δὲ θεὸν παιδὸς πέρι, τέξε Σαμονήἠλ. 


Elc τὴν. ἐκ βρέφους Θεῷ καθιέρωσιν Σαμουή1. 
Βλέπων Σαμουἡλ, xai βλεπόντων ἀκρότης, 
Gab; διδοί σε, xa θεός σε λαμδάνει. 


Acot μὲν υἱὸν, οἰκέτην δὲ λαµδάνει, 


Yit προσευχῆς, ἁγιώτατον βρέφος. 
Εἰς τὸ αὐτό, 
Νηδύος ἐξ ἀγόνοιο κλυτὸς γόνος ἦλθε Σαμουῇὴλ, 


Ow &pa ἡ Υένετειρα θεουδέων συνθεσιάων 


Λήθετο, ἃς αιγόωσα θεῷ περὶ δάχρυσ᾽ ὑπέστη. 


Αὐτίκα ὃ) ix µήτρης τόν οἱ ὥπασεν ἁγνὸν ipia. 
Elc Ὀμνεὶ, καὶ Φιγεὲς, οἳ ἐκ θυσιῶν xpoazo- 


Τδυόμεγοι, ἀχίγησαν τὸν θ9ὸν εἰς ὀργῆν κατὰ 
'HAsl τοῦ πατρὸς αὐνῶν, 


*Klot μιαροὶ πατρὸς ἱερωτάτου, 


De Natali Samuelis. — 
Numerosiesima quidem prole Plieuenna cumulata 
est, Anna vero sterilis uteri frncium unicum possi- 
debat; scd Phenenn:s libeN sine nomine fuerunt 


omnes ; Annz vero filius miraculorum gloria visen- C — parens pontificis duo sacrilegi filii, 


dus, οι videns fuit. 
In idem. 
Vir Eloana duas olim cognovit uxores, unam, que 
multos, alteram, quz nullos habebat (lios : et. ista 


miserabili doloris sensu confecta, nuncupatis Deo 
'votis, quo filium baberet, Samueleg peperit. 


In Samuelem ab infantia Deo consecratum, 

0 propheta Samuel, prophetarum longe maxime, 
Deus te largitur, et vicissim accipit ; Anna largi- 
tus in fllium, in domesticum te adoptat, o fusis 
Anne precibus impetrate, infans sanctissime. 

. 4n idem. 

Ex sterili alvo illuswis prodiit Samuel, cujus 

quidem matet teligiosorüm votorum non ést oblita, 


: quie lacrymabunda sitenter adpromisérat ; cui statim 


Deus purum ex atero sacerdotem indulsit, 


1n Ophnei εἰ Phineen, qui pregustato. sacrificio 
Deum, adversus. parentem Heli in. iram. coucita- 
runt. 


O sacratissimi parentis scelestissima — proles , 


A Ὀφνεὶ πονηρὲὶ, Φιγεὲς χαχεργάτα, 


Ανθ᾽ ὧν συλᾶτε τῶν θυσιῶν τὰ κρὲα, 
Ἔργον μιᾶς γένησθε πικρᾶς ἡμέρας. 
Ele τὸ αὐτό. 
Yus bvalepto φυτοσπόρου ἀρχιερΏος᾽ | 
Κηρ) ὁλοὴν χεδάσαντο ἐοῦ κατὰ πατρὺς ἄνωθεν, 
Οὕνεχα θυσιάων ἁποδαῖνυντο, χρεάγρην 
Χύτρηφι τριόδοντα καθειότες, ἅθλιοι ἀνδρῶν. 
Elc Σαμουὴλ, καλούμενον νυκτὸς παρὰ θεοῦ, «ςὶ 
ἀγγοοῦντα είνγι xaJoico. 

Ορᾶς T ὀράσεις ΣαμονΏλ τοῦ παιδίου - 

θιῷ χαλεῖται, πρὸς τὸν Ἠλεὶ δὲ τρέχει, 
Ἐχεῖθεν εἶναι προσδοχἠσας τὸν λόγον, 
Κὰν ὕστερον δέδορχε τὸν χεχληχότα., 


Elec τὸ αὐτό. 
Τρίς σε θιὸς ἐχάλεσσε Σαμουὴλ, οὐδὲ µιν ἔγνως» 
Ἠλεὶ γὰρ χαλέειν σὲ τρὶς ἔλπεο τὸν ἱερῆα, 
Τέτρατον αὖθ' ἐχάλεσσε Θεοῦ στόμα, xal µιν ἐπέ. 


[γνως, 
Καὶ µάθες, ἃσσα τέλος κατὰ ὕστατον ἕλλαδεν fjuap. 


Elc τὴν τῆς κιέωτοῦ αἰχμαλωσίαν, καὶ τὸν 
θάνατον Mael. 
Ἑς ἡμερῶν σὺ καχοδαιµονεστάτη | 
Ἐν fj συνωλόθρευσεν ἐθνιχὸν ξίφος 


Opbuei profligate, prave Phinea, quorsum victima- 
rum carnes sacrilege diripitis? Uia die anibo ai- 
mul interituri estis. 


In idem. 

adversos 

patrem. $2um  luetaosissimum, fatum irritarunt, 

prelibatís victimarum carnibus, fuscinula tridente 

in cacabos immissa, mortalium miserrimi. 

]n Samuelem de nocte a. Deo vocatum, et a quo. so- 
caretur ignorantem. 

Pueri Samuelis visiones intelligis, o hospes; a 
Deo vocatus, tamen ad Ileli currit, ratus inde vo- 
cem prorupisse ; quamvis evocantem postea videre 
meruerit. | 

| In idem. 

Ter α Deo vocatus es, Samucl, nec eum | intelli- 
gebas ; nam te ab. Heli sacerdote vocatum suspi- 
cabaris: quario rursum te vocavit Deus, quem 


D taudein. cognosti, et quecunque posteris diebus ob- 


veuerunf, edoctus es. 
De arca in hostium manus iradiia, deque Heli fra- 
ciis cervicibus exspirame. 
O dies inter alia inauspicatissima 1 in qua infide- 
lium gladius ad iuterneciouem cecidit ipsum, cum 











1149 
Σεπτὴν χιδωτὸν, σεμνὸν ἀρχιερέα, 
Καὶ δυσάριθµον Όχλον Ἱσραηλίτην, 
Εἰς τὸ αὐτό. 

Ὄφελες T, € χαχόδαιµον, ἅπαις καὶ ἄτεχνος ῥλέσθαι 
"Hat, μηδὲ τεχεῖν ὁλοόφρονε κάμμορε παῖδε, 
Ἓ διὰ χώσάτ' ἄναξ ὑφίθρονος. f$ δὲ χιδωτὸς 
Ἔθνεσιν ἐξεδόθη, δίφρου δὲ σὺ ἔχπεσες ἄπνους. 
Elc Δαγὼν τὸν θεὸν ᾽Αζωτίων πίπτογτα πρὸ 

προσώπου τῆς κιδωτοῦ, 
Adurè, φρἰξον τοῦ Δαγὼν πεπτωκότος, 
Καὶ πρὸ προσώπου τῆς χιδωτοῦ χειµένου, 
Ὡς ofa προσχυνοῦντος αὐτὴν ἑντρόμως, 
Καὶ τῆς χιδωτοῦ τὸν θεὸν θεὸν αύνες. 

Elc τὸ αὐτό. 
Άνδρες ἀπ᾿ Αζώτοιο προπέµπετε τήνδε χ:δωτὸν, 
"Hv Δαγὼν εροµέων yapábu πέσε, vuota ok 1003. 
U£precs* $, T yàp ἕδρῃσιν ἐπιζέσει ἕλχος ὑμῇσι, 
Muov *' ἕθνεα πυχνὰ ἐνιπλήτονσιν ἀρούρας. 
Elc τὸ ἢρας ZauovhA, καὶ ὅπως ἠτήσαντο 
| αυτῶν fugiAéa οἱ ᾿Εόραῖοι. 
Γηρά Σαμουήλ, Ἰσραὴλ δὲ τὴν χρίσιν 
Οἱ παῖδες αὐτοῦ λαμδάνονσιν οἱ δύο, 
Πλὴν τοὺς πατρικοὺς οὗ µιμούμενοι τρόπους, 
Αποζξενοῦνται τῆς λαχούσης ἁβξίας. 
Elc τὸ αὐτό. 

΄Αφρονες Ἑδθραῖοι, ἁτάσθαλε μωρὰ γενέθλη, 
Κοίρανον ἁμφαφόωσα βροτοῦ xáiv àv: θεοῖο, 


venerabili arca, summum sacerdotem, et Israeliuci 
populi numerosissimam turba m. 
mE In idem. | 

Bene tecum aetum foret, o infelix, si absque stir- 
pe diem obiisses, Ileli, nec geminos filios tibi exitio 
faturos suscepísses, quorum causa, Rex alto solio 
insidens, ira exarsil ; arca vero gentibus tradita est ; 
tuque e sella corruisti ezanimis. 


De Dagon Asoitiorum deo, coram arca [aeris cor- 
ruente. 


Ακοιὶ civis horresce, cadente Dagon, et anite ar- 
cam foederis humi procambente, ac ai eam pra for- 
midine reverenter colat ; tum. Deum ares, verum 
esse Deum intelfigo, 

— (nidem. 
Viri Azotii, hanc Dei arcam emittite, qua Dagon, 


solnta membroram compage, consternatus in lerram D 


decidit; emittite, vel in secretioribus vestris parti- 
bus ebullient ulcera, et murium denea multitude 
terram complebit. 


In Samuelem consenescenteni, et. quemadmodum {9- 
gem rogatus est ab Hebræœis. 


Senectute conficiur Samuel ; leraelis vero ad- 
minisiratione duo ejus fllii accepta fuoguntur, sed 
paterna vitze [nstitu(la non saemulautes, digoitale, quam 
sortiti fuerant, exauctorantur. 

ln idem. 

I»nconsulti Hebrai, improba stolidaque generatio, 
'snortalem amplexa regem, loco Dei, qui cseterorum 
regum potentissimus te solus administrabat :0 quam 
re posunoduin peracta errorem sapientlus intelliges | 


TETRASTICHA.IN VETUS TESTAMENTUM. 
A Ὡς cfc μοῦνος ἄνασσεν, ὅλων βασιλεύτερις ἄλλων * 


1100 


"D; ποτε ὑστατίην ἐπιμηθέα σύνεσιν ἔξεις. 

Elc τὴν βάσίλευσιν Σαού.. 
Τὸ obw, Σαοὺλ, πάρεργον ὡς ἔρτον μέγα, 
Τὸ δ᾽ ἔργον ὡς πάρεργον ἐξ ἀντιστρόφου. 
Πλανωμένας ὡς ἔργον ἐχζητεῖς ὄνους, 
Καὶ βααιλείαν ὡς πάρεργον λαμβάνεις. 

Eic τὸ αὐεό. 

Ὀλλυμένας ποτ ὄνους διξήµενος mou 4 ἐφεύροι 
Πατρὸς ἐοῦ, μἐγ ἄελπτον ἀπ) χράτος ἕλλαδε Σαούλ. 
Ἐεῖνε τεοῖς Υενέταις ἐπιπείθεο. xal. σφιν ὑπούργει, 
Καὶ τάχα χέν σε θεὸς λαμπρὸν βασιλῆα ποιῄσει. 


Εἰς τὸ εἶδος ZaobA, καὶ ὅπως τοὺς Ἀμμανίτας 
ὠλόθρευσεγ. 
E! πρώτον εἶδος ἆδιον τυραννίδος, 
B Ὑπὲρ Σαοὺλ εἰς ἄξιος τυραννίδος ; 
Σαοὺλ ἐχεῖνον τὸν µέγαν, τὺν ὠμίαν, 
T^v εὐπρόσωπον, τὸν καλὸν τὴν ἰδέαν; 
Elc τὸ αὐτό, 
Τίς 6* ὁδ' àvhp ὑπερῆλιξ, εὑρύτατοι δέ οἱ ὧμοι ; 
Αμμανίτην δ' ἀπόλυσι πολὺν xal ἀπείρονα λαόν. 
Kofpavo; Ἑδραίης ὅδ' ἀῤ ἔπλετο, λῶστε, γενέθλης, 
KW δέ µιν ἐξεφίτυσσε, φίλον δέ οἱ οὕνομα Σαούλ. 
Εἰς Ἱωνάθαν ὅπως μόνος ἐπιδραμὼν τοῖς 
ἐχθροῖς, καὶ epésrac αὐτοὺς, εἶτα κπρυχθείσης 


γηστείας, ευσάμενος μέλιτος, ἐκινδύγενεν 
ἀποχτανθήγαι. 


Ὢ τόλμα, spa χαρδίας Ἰωνάθαν | 
Móvo; προσορμᾷ βαρδάρων µυριάσι. 


De creatione Saulis t4 regem. 


€ Quod incogitanter facis, o Saul, grande opus est ; 

vice versa quod facis, est pra:ter insiitutum tnum ; 

opus tibi incumbit errantes investigare asinas, et 

preter intentom — tuum, regale sortiris imperium. 
la ideni. 

Deperditas patris asinas, sieubi reperire posset, 
inguirebat Saul, cum valde ex insperasto regnum 
nactus est : O hospes, tuis parentibus esto morige- 
rus, iisque operam nava ; teque quamprimum Deus 
jn maximum regem constituet, 

De Saulis siafura, et. quemadmodum. Ammonilas 
funditus inteffecerit, 

Primo dum forms pracellentia rezno digna est, 
ecquis, pra Saule, capessendo regno melior ? Saule 
inquam, magno, qui latis est bumeris, fronte casti- 
gatissiaa, ipsoque aspectu formosissimus. 


In idem. 


Quis is1e juvenis, cui [αι quidem scapule, Am- 
Tonitarem stirpe nobilis pre multitudine innume- 
rabiliu? rex est Hebrew gentis, optime amice, 
quem Cís procreavit, eique Sauli nomen est ama- 
bile. 

De Jonatha, quemad modum solus in hostes impetum: 

— faciens, ipsos [κά (ugaviique ; deinde exstima- 
lante (ame excilvs, degustato melle. mori pericli- 
tatus est. 

0 quanta est animi fldentia Jonathe! infinita 
Barbarorum copias unus adoritur, et assccuadante: 











» 
TX 
y . 


0 
- -o 
* κ 


— — — 


στ) τας. 


, 4 cM οι . 


- 
— 


1151 
Καὶ σὺν θεῷ τοὺς πάντας εἰς φυγὴν τρέπει. 
Ei xa θανατᾷ βρώσεως μιχρᾶς χάριν. 

Elc τὸ abc. 
Ὃς uóvo; ἀλλοφύλοισιν ἐπέσσυτο t0:6 τις 0hp, 
Νῦν µέλεος θανάτοιο, Ἰωνάθαν, ἀντίος fti, 
Οὔνεκχ) n! ἀσιτίῃηφι φάγχεν μέλι, Ὢ μέλι πιχρόν | 
0ὐδὲ πατἡρ οἱ ἄρηξε, πρόπας δέ 6 λύσατο λαός. 


Εἰς τὴν» σφαγὴν Arar, ὃν, σωθέντα τῷ Σαοὺἆ 
Ao ci rar — , ἀπέκτειο  Za- 


pov 
Kàv τοῦ Σαοὺλ τὰς χεῖρας ἀπέδρας, "Ayo, 
'0 παμµίαρος ᾽Αμαληχίτης ἄναξ, 
Αλλ’ οὐ Σαμουὴλ } τὴν µάχαιραν T ἐχφύγῆς. 
Την πικρίαν δὲ τῆς θανῆς χτανθεὶς µάθῃς. 
Elc εὸ αὐςό. 
Τίπτε Σαοὺλ µεγάλοιο Θεοῦ ἀπέωσας ἐφετμάς ; 
Ἐν 8 "Ayat ἰζεσάωσας ᾽Αμαληκίτην βασιλῆα, 
Οὐδ᾽ ἀπεδειροτόμησας ; ᾽Ατὰρ ato δειροτοµήσει 
Κοιρανίην Κύριος * "Ayay 0 ὀλέσειε Σαμουήλ. 
Eic Δαδὶδ µόνον τῶν ἀδεΛφῶν αὐτοῦ προχριθέντα 
&lc βασιλεία». 
Ἆρίει Σαμονἡλ «bv Δαθὶὸ βασιλέα, 
Καὶ Πνεῦμα τῷ χριαθέντι σεκτὸν προαπνέει, 
Σαοὺλ ἀποστὰν T τοῦ χεχατηραµένου” 
Αὐιὸν δὲ μᾶλλον μιαρὸν πνεῦμα πνίγει. 
Eic τὸ αὐτό. 
Οὐ μέγεθός τε, βίη τε, quf) v' ἀγαθόν τε πρόσωπον, 
O20k πρωτοτοχίη ἀρείων ὀφιτοχίης 


numine universas in fugam vertit; tametsi mellis 


esu awarissimo nunc in mortis procinctu ver:atur. C 


In idem. 

Qui leonis instar in ipsos extraneos audenter ir- 
ruit, Jonathas, nunc jnfeliz in ipsius mortis discri- 
men incurrit, quod pre inedia mel esitaverit ; ο 
mel longe acerbissimum ! nec ei opitulatum ivit pa- 
ter, sed ab universa muliitodine liberatus est. 

In cedem Agag , qui servatus a Saule, contra quam 
Deus jusserat, a Samuele gladio maciatur. 

Tametsi manus Saulis evitaveris, Agag, Amale- 
citarum rex perquam flagitiose, tamen Samuelis 
gladium evadere uon potes, sed interemptus fati 
acerbitatem senties. 

]n idem. 


THEODORI PRODROMI 
Α ᾽Αμφὶ θεῷ' κραδίην γὰρ ὃ δίζεταν, οὐδὲ τε σῶμα : 


1199 


Δέρκευ Δαθιδ ἄναχτα τὸν kv ποίµνῃσι πονοῦντα. 
Εἰς τὸ πονηρὸν πγεῦμα εὸ xviyor. XaotA Δαθιδ 
d κιθάρα. ἠσύχαζν, 
Ἐναντίωσιν ὧδε πνευμάτων βλέπε, 
Τὸ μὲν προφήτην τὸν KV; υἱὸν δεικνύει, 
Τὸ δ᾽ αὐτὸν ἄγχει, xal πιέζει, καὶ πνίγει. 
Mi, τοῦ πνίχοντος, ὦ Τριὰς, πεῖραν λάδω. 
Elc τὸ αὐτό, 
Πνεῦμα θεηγορέοντος ἀπέπτατο ix odo, Σαολ, 
Οὕνεχα παμμµεδίοντος ἑλήσαο συνθεσ:ἆων : 
Πνεῦμα δέ τοι χαχίης µεταέπτατο, xal σε ἀπάγχει, 
Καὶ τάχα xlv σε τέλος Δαθὶδ ἀπέπνιξ ἀπεόντος. 
Εἰς τὴν σραγὴν Γοᾖιά0. 
Δαθδιδ ὁ ποιμὴν ὁ βραχὺς χατὰ χρόνον 


B Κτείνει Γολιὰθ τὸν γίγαντα τὸν µέγαν, 


Tov ὀπλίτην ἄοπλος, ἐξ ἑνὸς λίθου * 
Τῷ ὃ' Ἱσραὴλ xaóynua Υγίγνεται μέγα. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Báp6apo; ἀλλοφύλοιαι προέσαντο, kx δὶ καλεῖτο 
Ἀνέρα μουνομάχον εὖ εἰδότα δηϊοτῆτος, 

Θαῦμα δ' ἰδέσθαι Env. μικρὸς δέ µιν ὤλεσε Δαθίδ, 
Καί οἱ ὁ βληθεὶς χεῖτο μέγας μεγαλωστὶ «ανυσθείς, 
Elc ty ἁγάπη» Δαθὶδ καὶ Ἰωνάθαν, 

Τῆς ἀγαθῆς σου χαρδίας Ἰωνάθαν | 
Tóv «alba Δαθὶδ εἶδες ἠριστευχότα, 
Καὶ φίλον αὐτὸν ἔσχες αὐτῇ τῇ Oda, 
Yibg ἄνακτος τὸν ταπεινὸν ποιμένα. 


affecium scrutatur ; adjice oculos in Davidem regem 
pascendis gregibus incumbeuntem. 


De spiritu nequam. Saulem exagitante, qui Desidis 
cithara interquiescebat. 


Ilic discrimen, et discordiam spirituum obserrs : 
alter Cis filium Saulem prophetam declarat, ab al- 
tero ad angustias usque vexatur ac premitur. 0 
Trinitas! nunquam exagliantis spiritus periculum 
faciam. 

In idem, 

Spiritus prophetis a te evolavit, o Saul, foederum 
Dei late regnantis oblito, teque subinde maliguita- 
tis spiritus invasit, qui te denique, absente David, 
subitario forte impetu suffocaturus est. 

In Golie obiruncationem. 
David upifio, per etatem posillus corpore, Go- 


Quorsum magni numinis mandata rescidist, ο p |. procero giganti mortem infert, inermis armaio ; 


Saul ?* Amalecitem prseterea regem tutatus ejas non 
obtrupncasti cervices ? tuum porro truncabit ac 
scindet imperium Deus, et a Samuele Agsg iuteri- 
metur. 

De Ὀανίάε, solo pra celeris. [ratribus in. regnum 
. electo. 

Davidem Samuel in regem inungit, et uncto $an- 
cti Spiritus aspirat gratia, quæ ab exsecratissimo 
Saule discedit, quem spiritus nequam .tanto vehe- 
mentius exagitat. 

In idem. 

Neque granditas, robur, ingenium, vultas elegan- 
tia, neque primigenia speetabiliora sunt tardioribus 
natalibus coram Dco, qui non eerpus, sed cordis 


idque unius lapidis emissione, unde incredibilis 


sraelis bilaritudo exorta est. 


In idem, 

Ante Philissorum  cuueos prosiliens barbsrus, 
provocabat ad singulare certamen virum bello in- 
siructissimum, qui visu quidem horribilis erat, e«d 
ab exili Davide prostratus est, a quo percussos iste, 


. οἱ extensus immensum terrse spatium aternebat, 


De mutuo Davidis et Jonathe amore. 

O quam prolixa est (αἱ animi benignitas, o Jona- 
tha ; exploratum habes puerum Davidein perbelle se 
gessisse, eumque propterea cum primum vidisli, 
babuisti in intimis, humillimum pastorem, proles 
regía. 














EP —— 


115 


Eic τὸ αὐτό. 
Οὐκ ἄρα ἐσθλὸς ἀνὴρ φλαύρῳ ἐπιμίσγεται ἀνδρὶ, 
'Ἐσθλῷ δ᾽ ἐσθλὸς ἔοιχε, χαχῷ τε χαχὸς, φίλος slvat. 
"H T βλέπε τόνδε φέριστον Ἰωνάθαν, υἱέα Σαοὺλ, 
Δαθὶδ τῷδε φερίστῳ ὁμῶς T φιλότητι μιχέντα. 
Κὶς Δαθ]δ 4a6órca Με.χὸ.1 τὴ» θυγατέρα ZaovA 


Τυναῖκα, dv0' οὗ ἤνεγχε πρὺς ZaoUAÀ ἑκατὸν 
ἀκροθυστίας dog) Aur. 


"Αγεις ἑχατὸν Δαθὶδ ἀχροθυστίας 
Τῷ ci βασιλεῖ, συμπλακεὶς tot; βαρδάροις, 
Καὶ τὴν ἐχείνου παγχάλην θυγατέρα 
Τὴν παῖδα Μελχὸλ εἰς γυναῖκα λαμόθάνεις. 
Ele τὸ αὐτό. 
Μελχὸλ ἀριστοπόσεια, Σαοὺλ θνγάτηρ βασιλῆος, 
Ὡς ἄρα σῶν λεχέων ἐπιθήμενον εὕρεο ἄνδρα 
Πάγχυ τεοῦ γενέτου βασιλεύτερον. Αὐτὰρ ἅπασα 
Θηλυτέρη σε τέθηφ', ὑπὸ δ' ὄμματα βάσχανα βάλλει. 
Εἰς τὸν φθόνον Σαοὺ.ἲ τὸν εἰς Δαδἰδ. 
Tí γὰρ παροινήσαντι τῷ Δαδὶδ, λέγε 
Σαοὺλ πονηρὲ, δυσμεναίνεις χρυφίως ; 
Καὶ ταῦτα γαμδρῷ τυγχάνοντι γνησίψ, 
Καὶ τοῦ xaxeU σε πνεύματος λντρουµένω. . 
Εἰς τὸ αὑτό. 
Τίπτε, Στοὺλ χαχόµητι, κακὺν xápa, δύσθεα ῥέζεις ; 
Tixst λνγρὴν πραπίδεσσι τεῇς πέρι μῖτιν ὑφαίνεις, 
Δαθὶδ ἀποχτενέειν μεμαὼς τὸν ὀμόζυγα MO yO ; 
Ob µιν ἀποχτενέεις, ἐπεὶ οὔ τοι µόρσιμός ἐστιν. 


In idem. 


Nunquam cum flagitioso vir bonestus societate C 


inibit, sed honestum honesto, malum malo amicum 
esse addecet; enimvere Saulis (lium optimum 
Jonathan vide cum optimo Davide amicitiz nexu 
copglutinatum, 

De Ὀαείάε in uxorem accipiente Michol Saulis filiam 


pro qua ceutum Philisigorum pre, utia Sauli αἰ- 
tulit. 


Centum affers przputia, o David, Sauli regi tuo, 
post manus cum barbaris generose consertas., ejus- 
que perquam speciosam liliam puellam Michol in 
uxoreio accipis. 

In idem. 

O Micliol, optimum nacta maritum, Sauiis regis 

ία, quam in thalami tui consortem virum incidi- 


TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. 
A El, Δαθὶὸ φεύγοντα ἔκ προσώπου Σαοῦ., προ- 


1154 


zsuxoU0 nc αὐτὸν εῆς MeAxóA. 
Ναὶ σῶζέ σου τὸν ἄνδρα, Μελχὸλ, ἑνδίκως, 
Βουλὰς δὲ πατρὸς ἀχύρου τὰς ἀδίχους. 
Ναὶ φεῦγε, Aa6U, τοῦ Σαοὺλ τὴν µανίαν, 
Καὶ πρὸς Σαμουὴλ σπεῦδε τὸν χρίσαντά σε. 

Εἰς τὸ αὐτό. 

Δαθὶδ ὅδ' ἐκ θυρίδος χαταπέµπεται, ἓν δέ οἱ cop 
πἀλλεθ᾽ ὁποτρομέοντι Σαοὺλ χότον, ἀλλὰ καὶ ἔμπης 
γούνασι χραιπνοπόροισι περᾷ στίδον, ἔργα τὰ Μελ- 


(χδλ, 


Εἰς Δαθὶδ, ὅπως φεύγω» doxJoc ἠπάτησεν 
Αδιμά Λεχ τὸν ἱερέα, καὶ ἔλαδθε παρ) αὑτοῦ 
ἄρτον καὶ ξίφος. 


- Tol, ἅπαντι δάµαρ ἀνὰ ξυνὰ δέµνια βαίνοι, 


p Αδιμέλεχ, δέδεξο τὸν Δαθὶδ µόνον 


Απὺ προσώπου τοῦ Σαοὺλ πεφευγότα΄ 
Καὶ δὺς μὲν ἄρτον, δὸς δὲ xaX τέμνον ξίφος, 
Ὡς ἂν φαγὼν χρήταιτο χαλῶς τῷ ξίφει. 
Εὶς τὸ αὐτό. 
Ὦ ποτ) ἀπὸ πτολέμοιο νεήλυδι τὰς µυριάδας 
Παρθενικαὶ χαρίσαντο, Σαοὺλ δέ τε τὰς y adiac, 
Οἷος ὅδ ἄρτι πρόσεισι τῷ ᾿Αδιμέλεχ ἱερη, 
Ὃς δέ οἱ ἄρτον ἔδωχε, xat ὀξυόεντ᾽ ἀχινάχην. 
Elc Δαθὶδ àp6aAórta τῇ Γὲθ πόλει χατὰ τὴν 


Thr, elt" ἐπεὶ ἐγνώσθη τοῖς ἐκεῖ, ερέγαντα 
ἑαυτὸν εἰς ἐπί ληπτον, xal οὕτως dsolv- 
a. | 


Φεύγω», ὁ A3615, τῇ TÀ0 ἐμδάλλεις πὀλει. 


In Davidem a facie Saulis aufugientem, premisso ei 
nuntio & Michol. 

[ta sane maritum tuum bene merentem servato, 
Michol, et injusta patris consilia irrita facito, ita 
sane Saulis insipientiam devita, David. Et ad eum, 
qui te inunxit, Samuelem, currículo te confer. 


In idem. 


Ipse David e fenestra demittitur, eique pectus 
Saulis bilem subtrementi concgtitar, sed tamen 
citissiiis pedibus viam decurrit ; quod opera Mi- 
chol ab eo prestitum ; ejusmodi mulier conjugales 
unicuique thalamos ineat. 

De Davide, quemadmodum inermis au[ugiens, Abime 


lecho sacerdoti imposuit, pane et gladio ab eo ac- 
ceptis. 


versus inulierum sexus demiratur, teque videns, 
subinvidet. 


De Saulis odio in Davidem, 


Quid enim petulanter egit David, effare flagitio- 
sissime Saul, ut illi latenter iblhiniceris ? idque, cum 
tuus sit legitimus gener, a quo spiritus nequam 
vexatione liberatus es. 


In idem. 

Quorsum, o male cofísulte Saul, impia patras, o 
malum caput? quorsum perniciosa menie consilia 
erdiris, cum Davidem maritum Michol de medio 
tollere satagis ? Ei vitam non adimes, cujus nondum 
fatalis est hora. 


a facie Saulis fuga se proripieutem ; panem οἱ ρου. 
rige, cedo et acutum gladium, uti comesto pane, 
gladio viriliter utatur. 


4n idem. 


Cui recenter e militia regresso decem millia vir- 
gines indulserant, Sauli vero mille, jam sulus Abi- 
melechum sacerdotem convenit, a quo pane, et acu- 
to ense donatus est. 

De Davide in civitatem Geth inter fugiendum ingresso 
ubi, cum ab oppidanis subinde recognitus. esset, 
se in furiosi speciem immutavil, eaque ratione eva- 
sit. 

O David, in civitatem Geth profugus incurris, 
sed agnitus atrabilarium forentem simulas, necuon 








δες, 


T. 
Dok 


UM 


^U - 


— — — Mtm MUS — v'Yes 
. (oo uL - π . - 





^ P f. Lin 
ts 4. - » 


T$ SLUT X. 
- » X 


» - 


115 THEODORI PRODROMI | 1156 


Γνωσθὲὶς δὲ cavdow alc μεγἀλχόλον τρέπεις, 
"λσημα φωνεῖᾳ, xav «by ἀφρὸν ἑχπτύεις. 
Tàv τῆς ἀνάγχῆς fév uy σὀφισμάπον | 

Élc τὸ αὐτύό. 
"Qeace τόνδ) ἐπίληπτον ἀπὸ ὀταθμοῖο θυράών, 
Παΐδες ἐμοί- δεινός poc tv ὀγθαλμοῖσιν ὁρᾶται 


Κείµενος ἐν δαπέδῳ, σἰελοι δὲ piv ἀμφιχέχυνται 


Χείλεος ἐχπιδύοντες, ἁτάρ 1' ἀσχήμυνα πάσχει. 


Elc Δαδὶδ συ, λαθόντα àv σπηὀαίῳ τὸν Σαοὺ.ἲ 
καὶ κἀτα.ιπόντα tQ ἁποτεμεῖν ttc μικρὸν της 
' διπνλοΐδος. 


Σαοὺλ πνέει nüp πατὰ Δαθὶδ ἀδίχως, 
Καὶ &a6:5 αὐτὸν ἀυλλαδὼν o0 κτιννύει-" 
Σώζει δὲ μικρὺν ἐχτεμὼν τοῦ µανδύου. 
Τῆς χῥηστότητος | τῆς ἀνεξικαχίας ! 

Elc τὸ αὖὑτό. 
Σπείει ἑνὶ γλαφυρῷ φεύγων προελήλυθε Δαθίδ - 
Ἀὐτὰρ ὃ οἱ χοτέων ἐπελήλυθεν ὕστερα Σαοὺλ, 
Οὐδέ µιν εἰσενόησς * νόησε δὲ Δαθὶδ ἐχεῖνον, 
Ο0ὐδ' ἔχτεινε νοῄσας, τμῆμα 0^ ἀφείλετο πέπλου. 

Εἰο τὴν 0avàv Σαμουή.. 

Κεῖται Σαμουἡλ ὁ βλέπων νῦν οὐ βλέπων, 
Τὴν μὲν σχοτωθεὶς τὴν xav' αἴσθησιν χόρην, 
T&v δὲ προφῆτιν σχὼν προφητικωτέραν., 
θρηνεῖ δὲ τὀῦτόν οἶχος Ἰσραὴλ ἅπας. 

Elc tà αὐτό. 
Καὶ σε βίη θανάτοιο βιήσατο, bis Σαμουὴλ, 
Καὶ σὺ μετὰ χθονίοισι τὸ μὲν τέλος εὕρεο πότµου * 
Αὐτὰρ ἐγώ α) ἀθάνατον LV φρεσὶν ᾖσιν ἑνώμων. 


Β χοι 


A A Οὐδ' ἀθάνατος Enc, θάνες δέ τε καὶ οὐ Σαμουήλ. 


Ele "Attralay eire - xa fáfat, | 
uvor "sera τοῦ) ὠνθρὸς αὐτῆς τὸς ΔΑ, 
δώροις ἡμόραωσε, καὶ ὕστερο) vorh Δαθὶδ 
γέγονεν. 

"Avso πονηρὲ τῆς ᾽Αδιγαίας Νάδαλ, 

ὋὩς εὐχαρίστει τῇ γυναιχὶ T. µνρία, 

Av fc σέσωσαι τὴν Δαθὶδ φυγὼν πάθη», 

xav αὗὖτε θανάτησας οὗ μαχρῷ χρόνφ. 

|. Ei εὐ αὐτό, 

᾿λθρεῖς τὴνδ ἐπὶ bvou βεδαυῖαν, ξεῖνε, vuvalxa ; 

᾽Αθρῶ * ἁτὰρ τί οἱ ὄνομ᾽ ; Οὔνομά of Ἀθιγαία, 

Οὗνεχα δ᾽ ἀνδρὸς bolo λιτάξεται, 020 ἀφάμαρις' 

Μιχρὺν ὅσον δὲ δάµαᾳρ χληθήσεται, οὗ ποτνιᾶται. 

Elc Aatió, ὅπως, τῷ 
Cant ri Mi rete Dp un 

Δαθὶδ, τί µέλλεις; T( βραδύνεις τὸν φόνον ; 

Ἰδοῦ τὸν ἐχθρὸν ἐν χεροῖν λαθὼν ἔχεις. 

M γὰρ ὁπλισθῷ κατά Χριστοῦ Κυρίου. 

Τῆς πραότητος, τῆς ἀμνησιχαχίας ! 

δὶς τὸ αὐτό. 

Ὦ μέγα τολμῆεν, θρασυχαρδιώταες Δαθὶδ,. 

Μοῦνος &n' ἀντιδίῶν µεγαπληθέα ἔρχέαι ἐσμὸν, 

Μοῦνος, μηδὲ Σαοὺλ πέρι δείδιας ἐχθρῷ ἁλάστῳ; 

Δείδια, πλὴν pov χεῖρες ἀρηγόνες εἰσὶ Θεοῖο. 

Εἰς Σαοὺ.ἲ δεόµονον τῆς "e 
c M MAU Sie κά. 

Ὅ χθὲς προφήτης, καὶ λαλῶν τῷ Κυρίφῳ, 

Ἐγγαστριμύθῳ νῦν λαλεῖς Υραϊδίῳ * 


et stolida verba effutiens, salivam expuis : o quam C immortalem esse credebam ; sed neutiquam immor · 


versatilis est, et multiplex necessitatis solertia | 
In idem. 

func comitiali morbo correptum a januz postibus 
eliminate, famuli ; ipso molestus aspectu in nostros 
oculos se importunus obirudit; eum in area jacentem 
saliva türpissime conspergunt scaáturientes e labiis; 
dewique nveuusta quaque, et IIhberalia patitur. 

De Davide Saulem, apud speluncam, in manibus ha- 
ῥεκίε, quem, pracisa chlamidis ora, elabisinit. 
Saul injusti furoris faces in Davidem evomit,quem 

«onsprehensum non imerfecit Dovid, sed penulæ 

przcisa lacinia incolumem emittit. O quanta beni- 

goitatis et tolerantize laude pollebat. 
In idem. 

In arcuatum spelunca fornicem prior successit 
David profugus ; cui obiratus Saul postea  spelun- 
cam ingressus est, qui a Davide notus Davidem non 
agnovit, seque ab occidendo abstinuit qui noverat, 
paHii partitula erepta. 

In Samuelis obitunt. 

Saiduel videne, jam non videns jacet, et sensu 
oculorum obtenebrato czecutit, prophetlcam tamen 
pupillam oculatiorem habet ; quent demortoum do- 
thus lsrael lanrentia, et ejulationibus prosequitur. 

lu idem. 

Ει (e fati necessitas violenter oppressit, divine 
Samuel, et. tortis exitum cum cateris mortalibus 
ollendisi: ceterum ego te, apud animum meum, 


talis es, qui in vivis esse desieris. 


In Abigail uzorem Nabal, qua Davidem marito st» 
vehementer offensum munere propitiata est, ac pesi- 
modum in Davidis wxorem. evasit. 


O Abigail marMe ftagitiosissime Nabal, sic inf- 
nitas uxóri tum repende gratias, cujus interventu 
servatus es, cladem a Davide infligeada: fugiens, 
tametsi non multo post ipse vita concesseris. 

In idem. 

Hanc mulierem vides, o hospes, asino insidentem! 
video ; sed quod οἱ nomen ? vocatur. Abigail, que 
pro marito suo deprecata non lusit operam ; pim 
paulo post ejus quem interpellat, uxer vocabitur. 
De Davide, quemadmodum solus in dormientem Ses- 

D lem incidens, eum non interfecit. 

Quid differs, David ? Quid Sauiem cunctaris inter 
ficere? eccum in manibus tuis hostem detines. At 
ego armatas in cliristum Domini nunquam  mapss 
Iminittam. Ó quanta injuriarut oblivio, quanta be- 
nignitas 1 

4n idem. 

O grande facinus ! generosissime David, soles !n 
numerosissimam hostium multitudinem irruis, s0- 
lus, nec Saulem bostem injatiosum subvereris! 
vereor quidem, sed manus Dei mibi sunt auxilie. 


De Saale mulierem Pythone coreeptam rogante, 9i 
| Samuelem euscitarel. 


O Saul, qui non ita pridem propheta eras, eum- 
que Deo. colloquebaris, nunc vetulæ Pythonem ha- 











1151 
'O «bv Σαμουἡλ ζῶντα' μὴ ζητῶν βλέπειν, 
Ζητεῖς βλέπειν Gavóvra ; Τῆς ἐμπληξίας { 

'Elc τὸ αὐτό. 
Ὄρθιος ἐξ ᾿Αἴδαο βλέπων ἀνάεισι Σαμουήλ" 
Θηλύτέρη Υάῤ µιν βιήδατο νερτερόµαντις * 
Λυγρὰ δὲ θἐσφατ ἔειπε Σαοὺλ ἁδίχῳ Bast * 
Τῶν δέ x&v ὡς κατάχουσε Σαοὺλ, φίλα γοῦνατα λῦτο. 
Elc τὸν θάνατον Σαοὺ. xal τῶν τέχνων αὐτοῦ. 
"Ορᾷς τὸ τέρμα τοῦ κακῶς ζῶντος, ξένε; 


benti loqueris; tu qui Samuelem, dum viveret, 
videre non laborabas, demortoum videre asatagis. 
Ο quantus stupor ! 

In idem. 

Rectius ex inferis emergit propheta Samuel ; nam 
mulier dæmonum ope futura divinans eum adigit, 
qui Sauli regi iniquo tristia fatas est oracula, qui 
bus auditis, Sauli viribus dissolutus est. 

In Saulis et liberorum ejus obitum. 
Male viventis exitum animadvertis, o hospes : 


TETRASTIÓCHA IN VETUS TESTAMENTUM. 
A À Συαφάττεται μὲν τοῖς ἑαυτοῦ τεκνίοις, 





| A58 


Κορέννυτᾶι δὲ xot θανὼν πλατοῦς }γέλω, 
Τὰ τοῦ Σασὐλ ἔνδιχά φηµί dot πάθη. 


Elc to αὐτό. 


Σχαιὲ Σαοὺλ, τάδε τοι χαχίης ἐπίχειρα µυρίης, 
Πότμος ἐν ἀλλοφύλοισι μετὰ τρισσοῖς τεχἑεσσε, 
Τῶν ἐγὼ οὕτινα ἄλλον, Ἰωνάθαν δ' ὀλολύζω 
Μοῦνον. ὁ γὰρ (tob; Δαθὶδ περιφίλάχο ἄλλων. 


una cum suis liberis morte crudelissima multatur, 
ei occisus elfusis affatim maledicorum cachinnis 
exsibilaturg et. bec, quam enarro, Saulis est meri- 
tissima clades. | | 

In idem. 

Seve Saul, hoc immense tus malignitatis operse 
pretium est : una cum tribus liberís inter barbaros 
in fata concesaisti ; quorum non alium ego prater 
Jonathan deploro vnicum, qui Davidem prolixo 
prz aliis affectu prosequebatur. 


e — aa a — — — — — — — ας ϱ d 
ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΔΕΥΤΕΡΑ. 


LÍBER SECUNDUS REGUM. 


Kic τὸν ἐπὶ XaocbA καὶ ἸἸωνάθαν θρῆγον Δαδίδ . 


Na τὸν φίλον μὲν δαχρύει; Ἰωνάθαν, 

Τὸν & ἐχθρὸν, cix, πῶς θανόντα δαχρύεις: 

"λναξ γὰρ fjv, ἄνθρωπε, χριστὸς Κυρίου. 

Τῆς συμπαθοῦς cou τοῦτο T Δαδὶὸ χαρδίας, 
Εἰς τὸ αὐτό. 


Σνλόσυὲ σχιόεντα χατ’ οὔρεα jfi mots ὄμθροςἳ 
Αἰθερόθεν προπέσοι, βΗδὲ ψεχὰς ἕνδροσος ἕλθοι, 
Οὕνεχα τοῖς ἔνι πικρὸς Ἰωνάθάν ἕλλαδε vécue, 
Δουρὸς àz' ἀλλοφύλων χατὰ xpassphv ὑσμίνην. 
KElc Αδεννὴρ τὸν ἀρχισεράτ Σαοὺ.ῖ, De, 


ἀποκτείνας "Acad τὸν ε,1φὸν 'Ioàf , 
[iara oxs89Dc;uvoc τῷ Δαθὶδ, ἐφονεύθη ὑπὸ 


Κτείνεις, Αθεννὴρ, Αυσα]λ, ἀλλ’ ἐν uy 


Jn Davidem Saulis, εἰ Jouatha [ata lamentantem. 
Merito sane, qui te propense adamabat, lacrynia- 
ris Jonatham, hostem Yero peremptum qui fit ut 
defleas, eflare ? Quod rex foret .unctas. Domini, o 
hemo : quantum istic commiserantis est. animi, 
e David ! ! | 
In idem. 

In umbrosos Gelboe montes nunquam imber ex 
setbere decidat, nec roris stille superveniant, quod 
jo eorum jugis acerba mors invaserit Jonathan 
berbárorum hasta, in acerrimo congressu dimican- 
tem, 


Jn Abner magistrum militia Saulis, qui occíso Asaele 
Joabi f(reire, inita postea cum Davide amicitia, a 
Joabo confossus est. 


Asaelem enecaz, o Abner, sed in procinctu ; ejus 


Τούτου 8' ἀδελφὺς bv δόλῳ cl xttvvónt 
Δαθὶδ στρατηγὸς τὸν Σαυὺλ avpatnyétnv* 


C Tc φύσεως yàp ἑχδιχεῖ τὴν αἰσχόνην. 


Εἰς τὸ αὑτό. 


τίς πο i χλαυθμὸς ὄρωρε µεγάσέονος; Ἐν δὲ βα- 
[sete 


Στείχει δαχρυχέων, αὐχὴν δέ οἱ ἐς χθόνα νεύει: 


Δαθιδ ὅδ' ἑστενάχισε λυγρῷ περὶ πότμῳ "A6cvvhp, 
Ὃν $2 χολωσάμενος ttepY κάσει πἐφνεν Ἰωάδ. 
Εἰς τὸν Ἴσδοθὲ τὸν υἱὸν Σασὺᾶ, ὅπως τῆς 


ὑὐυρωροῦ αὐτοῦ γυσταξάσης εἰσῆλθέ τις χθρᾶς, 
xdi ἀπέπτεινον αὐτόν. 


Ὁ μὴν Ἰσδοσθὲ τοῦ Σαοὺλ τὸ παιδίον, 
"Aptac ἀδίχων τοῦ πατρὸς τεθνηχόΊος 
"Ex τῆς ᾿Αδενν]ρ τοῦ φίλου συνεργίας, 
Νὺν Toüv ὀπέσχεν ἑνδιχώνατον φόνον, 


vero frater subdole te interficit Saulis nillitíae præ- 
fecium, Davidis militia prafectus, ultus injuriæ 
probrum, qus naturze nexu ad se pertinebat. 

[n idem. 
: Quis iste lamentabilis fletus erumpit ? Quis prse» 
terea rex fusis incedit lacrymis, cujus in terram 


pronz nutant cervices? Est David, qul super lu« 


cluosissimo Abneris fato, pædore afficitur, quem 
Joabus ob interfeetum fratrem offensus — interfecit. 


De I. boret Suulis filio, quemadmodum obdormienie 
ejus owiaria, perduellis quispiam inirogressus cum 
interem 


Ieboseih Saul quidem filius cum, e vivis exempto 
patre, injuste imperitasset Abneris amici effleacis- 
simo adminiculo, justa nunc fandem nece mactatus 
cst. 


Fols ubl i dad --- 
. n 
N Ε 


199. THEODORI PRODROMI 1160 


Εἰς có αὐτό. 7 
M tox νυσταλέην νοὺς ἑνδοτέρῃσι θὐρῇσίν 
Ἐνστήσῃς πυλαωρόν * ἃ | γὰρ, τάλαν, αὐτίχα ὁαιμων 
Τήνδε λαθών σε φίλα T νῦν ἀπὸ χαρήατ' ἀμέρσει; 
Μάρτυς ὁ μην Ἰσθοσθὰ, φίλην χεφαλὴν ἀπολέσσας. 

Elc τὴν βασίΊευσι Δαθίδ. 

Tov fiu συν χθὲς Ἱσραὴλ βασιλέα, 
Τὸν ημισνν χυὲς, νῦν ὁλόκληρον βλέπε; 
Ἀὐτοπροαιρέτως γὰρ "lopahà ἅπας 
Elc αὐτὸν fixet, τοῦ Σαοὺλ τεθνηχότος. 

Εἰς τὸ αὐὑτό. 
Μείραχα μέν σε Σαμουὴλ, Δαθὶδ, ἔχρισσεν ἄναχτα, 
Ἡλὴν τριαχονταέτηρος ὅλης ἑπέόης βασιλείης. 
Χριστοῦ &p' $c τύπος, ὃς τριαχοστῷ ἑνὶ χύχλῳ 
Ἠελίου, piya χάρτος ἑῆς ὑπεδείξατο ἀλχῆς. 


Εἰς Ὁζὰν τὸν ἀγάμενον τῆς πιδωτοῦ ἀγαξίως, 


xal ἐκ τοῦ παραχρῆµα θαγόντα. 

Ἐν τῇ κιδωτῷ τοῦ θεοῦ τόσον σέδας, 
Ὡς xai τὸν Οξὰν ἐξ ἀφῖς θανεῖν µόνης. 
TQ τῆς χιόωτοῦ Δεσπότη πόσον σέδας; 
Φρίξω μέν οἱ προσίµεν οὗ πρὸς ἀξίαν. 

| Εἰς τὸ αὑὗτό. — 
Μή ποτ’ ἐπ᾽ εὐανέεσσιν ἑναγέα δάχτυλα βάψῃ:. 
Τά λκος yàp θανάτον ὁλοὴν περιδείδιθι χῆρα, 
"Ημο; ἀφὴν πιτάσεις, καὶ ἄψεαι * 65: χαὶ ᾿Οζὰν 
Ὄλετο, θειοτέρην ἐπὶ χίστην δάχτυλα τείνας. 

Εἰς τὸν Δαδὶδ προυρχούµενον τῆς κχιδωτοῦ. 
E! τις βροτοῖς ὄρχησίς ἐστιν ἀμύμων, 


In idem. 


Nunquam somniceulosam intra mentis penitissi- 6 


mas fores ostiariam colloces. ΑΗ ! enim miser, 
evestigio dæmon, quem illa nescit, te mentis acie 
privabit ; locuples mihi testis lsboseth, charis ob- 
truncatus cervicibus. 
In Davidis regnum. 
Qui heri dimidia tantum regni parte rex lsraelis 


, erat, nuac integra ejus hzreditate potitam con- 


templare; universus quippe Israel spontaneis seu- 
tentiis ad eum se confert, idque post Saulis obitum. 
In idem. 

Dum junior esses, iu regem te inupxit Samuel, o 
David, sed tricesimum agens annum ad totius im- 
perii gubernacula provectus es; figuram enim Chri- 
sii prefercbas, qui triceno solis confecto circulo 
mirificas sux potestatis vires edidit. 


δε O32, qui indigne arcam ſœderis attrectans extem- 


plo exstinctus east. 

Tauta est arcze Dei majestas, 46 veneratio, ut 
vel ex solo contactu Ozan occidat ; quantus. porro 
ipsius arce Domino exhibendus est cultus ? horrebo 
deinceps &d eui citra dignitatem accedere. 

In idem. 

ln sacra nunquam profanas manus audenter in» 
jicias, tunc enim fouestissimz mortis calamitatem 
formida, eum extenta manu ea continges ; sic Ozan 
misere disperlit, ia. divinam arcam manum pro- 
tendens. 

In Dacidem coram arca Dei prasattantem., 
8i qua mortalibus saltatio laudabilis est, Davidis 


ΛΑ Ἡ τοῦ Δαθὶδ ὄρχησίς ἐστιν ἁμύμων, 


Ὀρχούμενος γὰρ τῆς χιδωτοῦ προτρέχει, 
Ανατρεχούσης εἰς τὸν ἀρχαῖον τόπονο 

Elc τὸ αὐςό. 
Μελχὸλ ἀριστοπόσεια, τί µέμφεαι ᾧ παραχοϊτῃ ; 
Οὔνεχ) ὑπὲρ χίστης ἱερῆς περὶ χόρδαχα παίζει; 
Οὔτι xaxbv τόδε ῥέδει, οὐδ ἀπρεπὲς βασιληϊ ' 
Χαρᾶς θειοτέρης δὲ ερανὲς σάφα δείχνυσι σημα. 
Εἰς Μεμαιξοσὲθ vlov ΟΙ]ωνάθαν, ὃν χωλὸν 


ὄντα ὁμόσιτον ἑαυεοῦ ἐποίησεν d Δαδὶδ διὰ 
τὸν πατέρα αὐτοῦ. 


Δαθὶδ τὸν ὕρκον xa θανὼν, Ἰωνάθαν, 
Ἰδοὺ δι’ ἔργων τερματούμενον βλέπε * 
Μεμφιδαὰλ γὰρ παῖδα abv τὸν χυλλόπουν 
Ὁμοτράπεζον kv βασιλείοις ἔχει. 

Eic τὸ abró. 
Μεμφιδαὰλ τρισάλαστε, ταλάντατε, χυλλοπόδιον, 
Ἐσθλοῦ εἵνεχα πατρὸς ὁμόθρονος αὐτῷ ἄνάκτι 
Ἴκεο, χαὶ σύσσιτος ἐπὶ ξυνὸν ἔρχεο δεῖπνον * 
"Opxoc γὰρ Δαθὶδ xaX ᾿ωνάθαν ἕλλαδε τέρμα. 
Εἰς thv elc Βηρσαδεὲ «μοιχεία» Δαδὶδ, καὶ τὸν 

φόνον Οὐρίου. : . 

"D, ἁπόιοιτο T πᾶς γάμος xal πᾶν λέχος { 
Καχὴν γαμεῖς ; ποίνιµον εὑρήῆσεις βίον. 
Καλὴν γαμεῖς, θάνατον ἀντιχερδάνῃς 
Tdv Οὐρίου θάνατον, εἰ βούλει, σχόπει. 

Elc τὸ αὐτό. 
θηλυν{ρη ποτ ἐύχρους πλύνετο ἀμφὶ λοετρῷ. 


certe, nullius debet reprehensionis aculeo perstrín- 

gi: letissimis enim tripudiis exsilit, aream preeee- 

dens in sedes olim sibi destinatas regredientem. 
[n idem. 

O Michol, optiinüm nacta maritum, quid eum 
subsannas, quod coram arca, comica saltatione pe- 
tulantius exsiliat? nihil contra mores, aut regie 
dignitati alienum admittit, sed luculentam gaudii 
significationem propalam ostendit. 


In Miphiboseth Jonathe filium, eumque claudum, 
quem David mensa reyia secum vesci, ob memoriam 
parentis indulsit, 


Vel post ezsequias tuas, o Jonatha, Davidem sa- 
cramaentum nunc opere prasiantem, intuere ; ülium 
euim tuum distortis claudicantem pedibus reglis 
epulis, in mensa sua, liberaliter accipit. 

ln idem. 

O ter, et pluries infelix. Miphiboseth, miserrime 
loripes optimi causa parentis, ia eodem solio, regi 
asside, et cum eo vescere in conimunes epulas ad- 
missus ; nunc enim Davidis et Jonathse foedus effe- 
ctum sortitur, 

In Laeidis adulterium fzm Bersabea, εἰ Urie ce- 
ein. 

O utinam omnis nuptiarum consuetudo obsole- 
scerei | Malignam accipis 1 toto vitz» decursu te po- 
nitebit, Formosam ducis ?* Lethi mercedem forte 
reportabis. Urise perempti exemplum, si vis, atten- 
tius excute. 

In idem. 
Decent colore mulier in balneo lavabat, quam 


1161 | TZTRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. : 1162 
"Ὄμμασι χρυφαίοις t δὲ Δαδίδ µιν ἔειδε προχύψας, A Av οὗ λέλυχας ᾽Αδεοαλὼμ τῆς πλάνης, 


Καὶ βάλεν ἐς χραδίην, ἀνὰ δὲ ξυνὰ δέµνια κλίνθη. 
Tov δ᾽ ἄρα ot λεχέων ἐπιδήμενον Οὗρίαν Éxta. 
Elc τὴν γέννησιν ZaJopóv. 
G5. ἰδεῖν γέροντα νήπιον βρἐφος ; 
Τὸν Σαλομὼν, ἄνθρωπε, τεχθέντα βλέπε. 
Γηρᾷ yàp sl; φρόνησιν αὐτῷ τῷ τόχι, 
"D; τὴν σοφίαν kx θεοῦ δεδεγµένος. 
Εἰς và αὐτό. 

Βηρσαδεὲ, χθὲς ἔχλαες ie" vll. πρεσδυγενέθλῳ, 
Οὕνεχά οἱ θανάτου σκοτόεν νέφος bacs χάλνψε. 
ΣΊμερον ate χόρευσον ἐφ᾽ υἱέῖ λοισθογενέθλῳ, 
Τὸν Σαλομὼν ἐκάλεσσας, ἀτὰρ βασιλεύτατος ἔσται. 

^ Ἀμὼν»ν Tu ἑαυτοῦ dósAgphv, καὶ 
Fert λαντοῦ ἁδιαρὴν 
Kalux σοφίζῃ τὸν μεμαλαχισμένον, 
᾽Αμὼν πονηρὲ, xol νοσεῖν T ὑποχρίνῃ; 
Νοσεῖς γὰρ ὄντως τὴν i Ρρωτιχὴν vósov, 
"H. xoi καταστρέψει σε πολλῷ τῷ τάχει. 

. Elec εὸ αὐτό. 

Συγγενέων λεχέων ἐπιδαίνεις, ἆθλιε ᾽Αμών, 
0ὐδὲ φύσιν τροµέων, οὐδ' ἄλχιμα δἀχτυλ’ ἀδελφοῦ 
“Αδεσαλώμ * 6 δὲ σοι ἐπιχώσεται οὐχέτ' ἀνεχτῶς, 
ἉΑμφὶ πότῳ µεφάτῳ δὲ χέρας τεῷ αἵματι δεύσει. 
Elc εὸ πλάσμα Ἱωὴςδ., ὃ ἐπ.1άσατο ἐπὶ τῷ 

συµπαθηθηναι ἈΑδεσσαἰὼμ ὑπὸ Δαό(ὃ. 
Καΐροις, Ἰωὰδ, τοῦ σοφίσµατος χάριν, 


fartivis oculis, et obliquato capite prospexit David : 


KAv τὴν κατριχὴν ἰδέαν οὕπω βλέπῃ. 
Mi τοῦ θυμοῦ σδεσθέντος ἀχμὴν εἰς τέλος. 

Elc τὸ αὑτό. - 
ΙΑλθςεσαλώμ ποτ’ ἔπεφνεν Ky χάσιν, tx δ’ To πα» 
, «058 
"Exguys χωομένον, τὸν δ᾽ £p! ἑλέηρεν Ἰωάδ. 
Ἀθίλεσι δ’ ἀλλοτρίοισιν ἑοὺς ἑαοφίσφατο μύθους, 
Καὶ πάλιν ἐς γενέταο τὸν υἱέα κάτθετο χόλπην. 

Ἑὶς τὸ εἶδος Ἀδεσσα.ώμ. 

Ἀδεσσαλὼμ χάλλιστε τῶν µειρακ/ων, 
Καλὰ πρόσωπα, καὶ χαλὰς αὐχεῖς τρ΄χαςι 
Αλλ' οὐχὶ καλὴν εὐτνχεῖς χα) καρδίαν. 
El τοῦτο γὰρ fjv, παντελῶς ἂν εὐτυχοῖς, 

Elc τὸ αὐὗτό, 


5 Δεῦρό μοι ἐγγὺς lv 'Αδεσαλὼμ. δέρχιο, μῶμε, 


EU τί που ἠλικίην µωμµήσεαι, 3 δέµας ἅπαν, 
'Hi χέρας βριαρὰς, t χρυσοῦς πλοχαμίσχους, 
O6 µιν ἐγὼ μωμήσομ’, ἐπεὶ καλός ἐστιν ἰδέσθμι, 

Elc thv ἁποστασίαν "A0ccca.lóy. 
"Ov ὥδινες πρὶν, νῦν ἐγέννησας φθόνον, 
᾿Αθεσσαλὼμ Axe, χαὶ θήγεις ξίφος, 
Φιεῦ ! κατὰ πατρὸς, οὐδὶ γιγνώσχεις { τόχα 
Ὡς ἡ Θεοῦ χεὶρ ἰσχύει τῆς σῆς πλέον, | 

Εἰς τὸ αὐτό. 

Καινότατος πολέμοιο ὅδε τρόπος: υἷὸς ἀποστὰς 
Χεῖρα χινεῖ κατὰ Πατρὸς, ὁ δὲ τροµέων ἀλεείνει 


causa, quo Absalonem, ultro citroque vagautem, 


illius amorem in cor immiseum concipiens, quss in C exsilio exemisti; tametsi nundum ei integrum sit 


communi lecto decubuit, ejus thalami comsorte 
Uria de medio sublato, 
In Salomonis natalitia, 

In animo habés infantaluim jam prudentia senem 
intueri, o hemo ? Salomonein in lacem editum cop- 
sidera ; ab ipso enim partu, intelligendi facuitate 
maturescit, ut qui sapientiani largiente Numine, 
acerperit. 

In idem. 

Heri doloris sensu couſecia eras, Bersabesa, su- 
per majore natu fllio, quod ejus oculos tenebricosa 
mort:s nubes ohduxisset ; hodie vero recens nati 
filii causa Iztanter exsili eui Salomoni nomen in- 
didisti, qui rez omnium potentissimus erit. 

In Ammonem ἱπερεία cum sorore libidine contami- 
nalum, et ob Absalone ferro sublatum. 

Quam belle te invalidum comminisceris, Ammon 
sceleratissime, teque egritudine confectum | vafre 
$mulas : revera doles, sed amatorio morbo, qui te 
quamprimum, nisi caveas, Oppressurus est. 

In idem. 

Consanguineom thalamum conscendis, inlelis 
Amnon, naturam nibil veritus, nec prapokentes 
manus fratris Absalonis, qui implacabili in te odie 
efferatus, mediag inter epulas tuo sanguine manus 
irrigabit. 

In simulationem Joab, quam, quo David cum. Absa- 
ne mitius mgeret, ementi(us est. 

Bene tibi sit, a Juab, commentitii tui consilii 

PaTRoL, Gn, CXXXIII. 


patris aspectu frui, {ρα aeerbitate non omnino per 
tempus exstiucta, 
In idem. 
Fratri suo aliquando mortem intulit Alisalon, 
qui patrem iratum declinavit, donee euin Joabus ad 
misericordiam flexit, sermonibus sais io mulieris 


Ore asiuie compositis ; qua rursum arte ij parep- 


tis sinum reduxit. filium. 
In. Absalonis formam. 


O Absalo, decentissima omnium juvenum forma 


preedite, oh castigatissimam faciem, et aurci capil. 
liii pulehritudinem gloriaris; sed non una etiam 
pulchra tibi mens pralegata est, quam si nactus 


p 9,066, perbeatus eras futurus. 


' In idem. 

Adesdum Mome snbsannio, progime accedens Ab- 
salonem contemplare, sicubi vel staturam, vel cor- 
poris lineamenta omnia reprehendas; vel mantis 
valentissiinas, vel aureos capillorum cincinnos : ni- 
hil in eo. castigandum habeo, quod omuia | sit visy 
pulcherrimus. 

In defectiongm Absalonis, 

Quam parturiebas antea, nunc invidiam paris, Ini- 
que Absalo, jaique. mucronem exacuis, vx tihi, 
ndversus parentem ; nec inferea persentiscis divi 
nas manus tuis longe. prsepollere, | 

In idem. 
Inauditum belli genus; perduellig filius, ac prodi- 


lor manus adversus patrem conserit, qui coustere: 


37 


" H m 








ö— — πο πα πο ποπ ρα πο ο ποπ ος 








1169  TIEODORI PRODROMI tie 


| Όδρεος bv βήσσαι”, τὴν δὲ πτόλ:ν ἕχλαδε κεῖνος" 


Αὐτὰρ ὕπερθε θεὺς τὸν ἁλάστορα ἑξενσρίφει. 
Elc tfj κατάραν Σεµεείζ. 
Εἰς τὴν χεφαλὴν fj χατάρα σου πέσοι, 
΄λφρων Σ:μεεὶ, καὶ χεκατηραµένε' — 
Τί γὰρ καταρᾷς, τί δὲ καὶ βάλλεις λίθοις 
Τὸν εὐλογητὸν τῷ θ:ῷ Δαθίδ; λέγε. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
λοιμὸς &vhp Σεμιεὶ Δαδὶδ τὺν ἄναχκτα πέτροισι — 
Κακχεφαλῆς xot! ἔπαιεν, ἀρὰς δ᾽ ἀπέχευε βαρείας * 
Τῷ δ' ἐπιᾶλτο Αθεσσὰ κατακτανέειν µενεαίνων, 
Αλλά ἑ Δαδιδ ὅμως χατερύχαχεν ἑσσύμανόν περ. 
Elc Ἀδεσσαλὼμ μιγγύμενον ταῖς πα λαχαῖς 
toU απατρὸς ἐξ ὑποδοῖῆς 'AyitógsA. 

)λδεσσαλὼμ δείλαιε, τί δρᾷς; εἰπέ μοι ᾿ 
Τὰ τοῦ τεχόντο;, φεῦ | χαθνόρίζεις λέχη, 
Πεισθεὶς ἀδούλως τοῖς λόγοις ᾽λχιτόφελ; 

Ὄντως τὸ θεῖον κατὰ σοῦ θήγεις ξίφος. 

| Εἰς τὸ αὐτό. 
ἸἉχιτόφελ péy! ἄπιστε, σοφὸς μὲν ἄρ᾽ ἔπλεο εἰπεῖν, 
Καὶ πιθανὺς πραπίδεσσιν, ἁτὰρ ἀθεώτατος ἄλλων, 
Εἴπερ } ἂν ἐκ γενέτου λεχέων ἀποέργαθες vlov, 
Οὐδέ & τοῖαδ ἐπέτελλες ἑνυδρίσαι, αἴσυλα ῥένων. 


Εἰς 'A6sccaAbp προτιιῶνεα τὴν βουλὴν Χουσὶ 


τῆς βουλῆς ᾽Αχιτόφεὶ , Ute αὐτὸς AxyitógeA — 


ἁπήγξατο. 
θεοῦ τὺ τυφλοῦν, καὶ βλέπειν ποιεῖν μόνου * 
᾽Αβεσσαλὼμ εἰς δεῖγμα χείσθω T τῷ λόγῳ, 


nato animo fngit in moutium cavi'ales, interea dum 
ille civitatem occupat ; eed Deus. exitiali fllio su- 
perne mortem inflisit. 

De Semei inmprecatione. 

]n tuas refundantur cervices imprecationes luz, 
ο siulie Semei, ac diris devote cur enlm convitiis 
inseciaris, eL saxa intorques in. Davidem Dei mu- 
nerilbns affluenter ornatum ? loquere. C 

| In idem. . 
lufestus Semei Davidem regem lapidibus 1η cer- 
v:ces. aliquando petiit, diras in eum preces 610” 
snens ; in quem efferatus. Abisai, geatiebat interfi- 
cere : sed eum David quamvis ire properantem co- 
crcuit. 


1n Absolonem, persuadente  Achitophel, ad patris 
concubinas ingressum. 


Quid rerum agis, miser. Absalo? mili Joquer 
parentis tui lectum dehonestas, malum ! Áehitophe- 
lis consilio temere persuasus ? Omnino divina vin- 
dicta gladium iu te exacuis. 

]n idem. 

O perquam infidelis. Achitophel, sapiens vocari 
dignus fuisses et disertus ad persuadendum, tametsi 
omnium flagitiosissimus, si filium ex paterno lecto 
retraxisses, neque per scelus ingens auctor fuisses, 
ut illum contaminaret, 


De Absalone, consiliue Chusi consilio Achitophelis 
pluris faciente, unde el ipse Achitophel [aqueo οἱ- 
lam finivit. | | 


Dei solius est obczcsre mentes, οἱ illuminare ; 
Absalon tibi- in exemple esto, diciis fidem aciu- 


Ἑξουθενώσας τοὺς λόγους ᾿Αχιτόφελ, 
Δεξάμενος δὲ Χονσὶ τὴν αυμθουλίαν. 
EM τὸ abté. 

Ταῦτά col &ox' ἐπίχειρα φιλοπτολέµων ἐφετμάων, 
᾽Αχιτόφελ χαχόµηςι, λυγρὺς µρος * ὡς γὰρ ἄχουσας 
Χουσὶ σέθεν πραπίδεσσι χεχρυμμένον ἔμμεν᾽ ἀρείω, 
Tuo; ὁμοῦ μὲν ἄχουσας, ὁμοῦ δέ τ’ ἀπήῆγξαο, τάλαν, 
Eic ΑἈέεσσα.ἰὼμ αἱωρηθέντα &x τριχῶν ἐπὶ δέγ- 

&pov, xal φογευθέντα. 
θέλω φαλάκραν, h χαλὰς ἔχειν τρίχαςν 
E! µοι θάνατον προξενοῦσιν αἱ τρίχες. 
᾽λδεσσαλὼμ γὰρ μὴ καλὰς ἔχων τρίχας 
Οὐκ ἂν ἑάλω, καὶ φονευθεὶς ἐφθάρη, 

Elec τὸ αὐτό. 


Τίς ποθ᾽ ὁ kx πλοχάµων τετανυσµένος ; αὖχ 'Afe- 


| [σαλώμ 

Κεῖνοςς Ὁ δ' ὣς ἑκάρατος ἐπὶ ξύλου ἐστὶ πανυιθες, 
Οὐνεχ) kp γενέτῃ φονοέσσας ἔμδαλε χεῖρας. 
'AX 6 μὲν ates σέσωττο, ὁ δ᾽ ἅθλιον olsov ἑ πέρπαν. 
Εἰς Δαθὶδ ἀριθμήσᾶντα τὸν "Igpand, καὶ παρ. 

οξύνοντα ἐπὶ τούτῳ τὸν θεὸν, ὡς τοῦ «σου 

µέρος ἀποκτεῖναι πολύ. 
'Ay0* ὧν τὸν ἀμέτρητον Ἱσραηλίτην 
Δαθὶδ ἀριθμεῖς, καὶ περιχλείεις µέτρῳ 
(5ου Θεοῦ χεὶρ χατὰ τῶν µετρουμένων. 
Εἰς Ὀρνὰ τὴν ἄλωνα τὸ ξίφος βλέπε, 

. Εἰς τὸ αὐτό. 

Τρισσοῖς ἀμφ' χαχοῖσι µέσος περὶ Δαθιδ ἱερχθεὶς, 
Ἠὲ τρισοῖς λυχάβασι pim λιμοῖο πᾳλαῖσα:, | 


rus, Acbitopbelis enim rátiones fioceifacieus, sub- 
dola Cbusai consilia probavit. 
B ]n idem. | 

Hac tui consilii in bellum propensi opesze pretium 
eát, dolose Achitophel ; miserabiliter — interis : ubi 
enim inaudivisii Chusai dissimulantis senjentiam 
tug przponderare, hoc intellecto, laqueo fade sul- 
focatus es 
In Absalonem capillis ex erbore suspensum, ei let- 

cea confixum. EE 

Malim calvus esse, quam  erines alere, siquidem 
fatale mili exitium arccseant? nlej enisa Absalon 
aureos habuisset capillorua cincinpos, numquam 
cirris iuvolutus, et occisus conzabuisset, 


In idem. 


e; D Quis ille c:esarie suspensus ? nunquid est Absolo? 
3 


jlle ipse exsecrondus est, qui aie e ligno dependet, 
quod parricidas in patrem manus injecerit : ας p» 
ter quidem rursum incolumis evasit, morte Blum 
invadente. 
De Davide populum Israel recensente, quo ita Deum 
exsiimulavit, ut maximam partem populus interie- 
rit, . 
Quamobrem numerosissimsm lsraelis muliitudi- 
nem numeras, o David, et censu habite conecribis 1 
ecce Dei. manus coutra receusitam turbam exerts 
ext, angeli gladius juxia Areunæ aream. conapict. 
In idem 
Tria cirea mala perplexus he rehat David, maliet. 
ue irium  aunorum iuedia conflictari an. lotos. tres 





1165 TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. | Ao. 
CHiysvestesprootsry ἁλυσκάνειν Gigo; ἐχθρῶν — A Ἡ «pulv ἥμαφι λαὺν ὄλυσθαι &p' aevo ποῦτό, 
menses, imminentes hostium gladios fugere, au triduo plebem lue conthbescere ; i quod qdideib prie - 
tulit, 


21 9 . à -T— ^ à Á . uA . 


. BAZIAEION TPITH. 


LIBER TERTIUS REGUM. 


Εἰς ΑαθΙδ γυχρωθέντα τῷ mpg, καὶ μετὰ 
παρθένου χαθεύδοντα διὰ τὸ θερµαίνεσθαι. 


Ἡ συγγενής σοι καὶ φυσικη θερµότης 
Μαρασμὸν ἔσχε τῷ μαχκρῷ Δαδὶδ χρόνῳ» 
N40 σε λοιπὸν θερμότης θερµαινέτω, 
Ox àx σιχέρας, Ex δὲ καλῆς παρθένου. 

Ric τὸ abcé. 
Koupidin τριγέροντι dvà ξυνὰ δέµνια βαίνει, 
θαῦμα, καὶ ἀμφὶ γέοισι γύοις γύα ῥυασὰ συνάπτει’ 
0284 οἱ ὥσπερ ἄχοιεις bip ἐπιμίσγεται ἄνδρί, 
ὙῬυχράτερον δὲ θέρῇῃσι παλαιδίου ἀνέρος T ὀλκόν. 
Εἰς Οργίαν τὸν Δαθὶδ υἱὸν, ὃς σφετεριζόµενος 


ἑαυτῷ rhv βαδιλδίων ἔθυε, xal ἑκτεργίσθη 
ὑπὸ ZaJopór. 


"Ὢ βουθυτῶν σὺ, καὶ γεγηθὼς, 'Opvla, 
— £t μὲν σεαυτὸν εἰς βασιλέα χρίεις, 
, Tov χαλομὼν δὲ Κύριος, Δαθὶδ, Νάθαν. 
Ἠάντω: δέ τι δρἀσονσιν οἱ τρεῖς σου κλέο». 
Εἰς tó αὐςεό, 


Βερσαθεὲ χροτάλιζε, χεροῖν U ἐπὶ χύμδαλα καῖΐζε: - 


Jolla τεὸν γὰρ ἔειδες ἐφ᾽ ἡμώνοιό βεδῶτα 
Βασιλικῆς, fc καί ποτ) ἄναξ ἐπεδήσατό Δαθιδ, 
'Βατριχὸν πρὸ θόιοχκον ἱδρυμένυν olov. ἁπ᾿ ἄλλων, 


1 Davidem pra? senectute. calore naturali def[ecium 
et quo calefieret, virgini addormientem. 


Congenitis ealor. et natura Ingítus, prie senecii- 
(is vitio, iti te elattguit, o David ; sed extraneus, et 
gdvontitius calor t6 foveat, noh is quidem ex sicera, 
sed formosa virgino. 

In idem, 


In decrepiti senis communem lectum puella con- 


, Sscendit, res inaudita, et juvenilibus membris rugosa 
, wembra cópuliti; nec ut uxor mariio suo, sic ei 
commiscetur, s&d frigidlus effesti viri corpus catore 
vegeétat. 
In Adoniam., qui regnum sibi vindicans sacrificarii, 
εἰ a Salomone supplantatus esi. 

O Adonis, qui Ius, ot animi fidens boves sacri- 
fieas, te ipsum quidem in regem inungis; sed Sa- 
lewonsis Deus, Nathan, Jvid regno desinat ; 
omuino, credo, tres illi pluseulom quam ta præsu- 
turi suat, 

Jn iden. 

Bistro persirepe Bersubea, cymbaiz manibus pu.- 
$2l0, tuum quippe flliwn intueris mula iusidentem 
regia, cui quondam rex Davld insederat, qui unas 
in paternum solium pra aliis evectus est, 


Εἰς rhv relevriw Δαδὶδ, ὅτε καὶ εῷ Zadopéw 
ἐνετείΊατο ἀποχεεῖναι Σεµαείν 


'O πραότατο; νῦν ἐπ᾽ αὐτῷ θανάτῳ. 


Β Τῆς πραότητος ὡσπερεὶ λήθην τρέψφεις, 


Παρεγγυᾷς δὲ Σαλομὼν τῷ παιδί σου 

Κτανεῖν Σεµηεί; Θᾳνατῶντος οἱ λόγοι, 

Εἰς τὸ αὐςό. | 

Οὗτος ἐχεῖνος ἔνερθον ὑπὸ χθόνα χάππεσε Ἱ Δαθὶδ, 

"Oz βιόων πολλῶν τε καὶ ἰαθλών γούνας ἔλυσε, 

Πολλὰ ὃ 8p' ἔργα τέλεσσς θεουδέα , πολλὰ δ' ὀτέστη 

Ἁλγέα ᾧ ἑνὶ θυμῷ * ksáp θεῷ ἔπλεθ᾽ ἑταῖρος. 

Εἰς Ὀργίαν ἁλαντῶντα Βερσαθεὲ, xai διὰ ῳόσης 
αὐτῆς δεόµενον τοῦ Σαλομὼν  AsCsir | &lo 
Tvvaixa εὸ συγκαθευδήσαν ἐν γήρᾳ τῷ Δαθιῦ 
χόριον. 

Αἱτεῖς γυναῖχα τὴν Αδισὰκ, ἹΟρνία, 

θάνατον αἱτεῖς, xat θάνατον ἀθρόον, 

To) Σαλομὼν γὰρ τὴν φρόνησιν οὗ λάθη: 

αἰτῶν δι) αὐτῆς τὴν βασιλε[αν ὅλην. 


Λειπομέγων ευῶν στ/]χων, τούσδε ὀκεὼ spool 
θηκεν ἅ.].Ίοις ὁ Γούντιος. 


'Opvlaz χόριον χαλὸν αἱτεῖ, τήν ποτ) ϕλθισάκ, 
"Ec ῥα γυναῖχα λαθεῖν, ἁλλ' οὐ τόδε πρᾶγμε τε: 
| [λεῖται * 


In Davidis obitum, quo instante, Salomoni fllio in 
mandatis dedit, ut Semei interficeret. 


Qui clementissimus eras, sub ipsam mortem, pe- 
riude quasi clementi oblivionem foveas, Salomoni 
fllio tuo praecipis Semei occidat; qua sunt in wor . 
(is procinclu constitati regis inandata, 

In idem. 

[lle ipse ad limbos e mundo delapsus est David, 

qui inter viveudum generosas fudit hostium eopias, 


p mültisQae piis operibus prastitis, exantlatisque 


spud se animi doloribus, Dei amicissimus evasit, 


De Adonia se ad Bersabeam confefente, et ejus intera 
ventu. Salomonem. interpellante, quo in. uxorem 
acciperet puellam Abisag, qu& Davidis miate con. 
fecti thalamum (uerat ingressa. 


Dum Abisag in uxorem effjagitas, o Αάδτί-, 


 morjem efflagitas in uxorem, eamque non multo 


post irrogandam ; nec enim Salomonis eculatissi: 
mam latere sapientiam potest, 69 universum to re- 
gnum affectare. 


Desideratis. aliouibus. epigrammatis hec octo ante- 
gressis autezuit Guniius, 


 Fornosissimam puellai postulat Adonias, videx 


. licet Abisag, quo eam in uxorem accipiat, ecd. ne- 


gotii non succedit eventus, ei entm magis in optslis 


1157 


THEODORI PRODROMI 


1108 


Μᾶλλον 6 v*p προθυμεῖ βασιλείας  ἀντίλαδέσθαι. Α Πλὴν καὶ προαχΏεὶς οὐχ ἔχοψε τὸ βρέφος, 


 δολόεν, χαἁόμητι ἄνερ, πῶς ταῦτα σὺ ῥέζεις : 
Elc θάνατον ᾿]ωὰδ, ὅτε αὐτὸν .ὁ Σαλομὼν 
évéteA1s φονευθῆναι. 


Τὸν ἀμπλαχαῦντα γοῦν T Ἰωὰδ τιννύει 
'O Σαλομὼν, ἐφετμὰς συντελῶν πατρός. 
Παριγγυᾷ μὲν οὕτω πάντας δὴ χκτανεῖν 
σοι Υ) ἀδίχησάν τιν ἄνθρωπον πἀλαι. 

Elc τὸ αὖὐτό. 
ἼΆμπλαχες ἐς γενέτην χαχὰ ῥέξας, δῖε Ἰωάδ, 
Ἴλμπλαχες kc γενέτην, xat υἱέος ἔμπεσες óptf* 
Ὕδριν γὰρ πατἑρος µετατίννυσι, xal ae φονεύει͵ 
Δχθὶδ ὑστατίην ἐνλχεύθων φρεσσὶν ἐφετμή». 
Elc τὸ ἐνύπνιον Zadopóv, ὃς, 


Ja6str ἐρωτήσαντος τοῦ Θεού, σοφἰαν ἀπεχρί- 
γατο. : 


Τί, Σαλομὼν, ἑνὶ flip λαδεῖν θέλεις ; 
Φρόνησιν. Οὐχὶ πλοῦτον, οὐ πλάτος Bl.v; 
᾿θρόνησιν. Οὐχὶ ερόπαια; Δικαίΐαν χρίαιν. 
Καὶ ταῦτά uot, xàxslva συλλαθὼν ἔχε. 
- Etc τὸ αὗτόο. 
"Yo; t βλεφάροισι γλυχὺς χύτο τοῖς Σαλομῶντος. 
Λὐτάρ ὁἱ Ὑψιμέδων ἰθὺς χίεν, Ίρετο 0' ἀὐτὸν, 
"λσσα λαδεῖν ἐθέλῃᾶι δι .αἰθέρος * ὃς £k σοφίην 
"Hveev, οὐδ' ἀφάμαρτε, τέλος δέ οἱ ἔσχεν ἑέλδωρ. 
Ele τὴν ἐπὶ τῷ ἀμφιδόϊφ βρέφει κρἰσιν 
ZaJAojior. 


Mi-ou τεθέντος ἀμφιμητρίου } βρέφους, 
Πρίων προήχθη τῇ Σαλομῶντο; χρίσει * 


ἵ ὅτι καὶ βού.ἲοιτο 


Τῶν µητέρων & οὖν ἑξέχοψε τὴν µάχην. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Ἠελίοιο φόως ἀετιδέσιν ἔπλετ ἔλεγχος, 
"Oc τε νόθο; τελέθει, ὃς «' ἴδιος αἰετοῦ vlog. 
Καὶ Κελτῶν βρεφέεσσι χαλὸν 'Ῥήνοιο ῥέεθρον. 
Μητράσι 9 αὗτε νόθῃσι, καὶ οὐχὶ νόθοις, ὅδε T πα 
[τέρ. 
Elc τὸν ναὸν, ὃν ἐδείματο ΣαΊομών. 
El yph xatoixsly “τὸν 8sbv πρὸς τοῖς χάτω, 
Πρὸς τῇ Σαλομὼν χρὴ χατοιχεῖν T ἑστίᾳ 
Πανεμφερῃ γὰρ οὐρανοῦ φέρει τύπον, 
Καὶ χάλλος αὐχεῖ τῇ Θεοῦ δόξῃ πρέπον. 
Elc τὸ αὐτό. 


B Eelve, θέλεις σοφίης ὅσσον κράτος tasty ἰδέσθαι ; 


Ti Σαλομὼν ἀτένιασον ὃ γὰρ θεῷ οὐρανὸν ὄλλον 
Πήγνυσιν ἐν Σολύμοισι, νεὼν τὸν ἄριστον ἁπάντων, 
"H ῥα θεᾷῷ τι χρῆμα ὁμο[ιόν ἐστι σοφίη. 

Elc thv εἰδω.ολαερείαν ZaAopóv. 
Ὢ τὴν φρόνησιν Σαλομὼν, t ὢ τὴν χρίαιν ! 
Nov ἀφρόνως εἴδωλον ᾿Αστάρτης σέδει, 
Καὶ τοῦ Χαμὼς βδέλνγµα τοῦ Μωαδίτου. 
'Av0 οὗ Geb; ῥήγνυσιν αὐτοῦ τὸ κράτος. 

Elc τὸ αὐτό. 

"Εῤρῥετ ἐμῶν λεχέων ἀπύπροθι, φῦλα γυναικῶν, 
"Ejjest : $ γὰρ ἐγὼ µάλα δείδια, τοῦ Σαλομῶντις 
"£C ὑμέων θείοιο χότου μέσον ἐμθεδαῶτος. 


est regnum sibi vendicare; ο versute, malique c sed matrum de puero contentionem scidit, ae dig- 


consilii artifex, quomodo íd facere sustinés ? 

In Joabi obitum, quem! Salomon con[odi jussit. 

Joabum utique njale merentem male multat Sa- 
lomon, exsecutus patris mandata, qui eum in mo- 
dum  preceperat, omnibus vitsm adimeret qui 
pridem alieui mortalium fuissent iujurii, 

| In idem. 

In Davidem patrem sceleribus admissis peccave- 
ras, generose Joab ; et ab offenso patrein insen- 
sum lium incurristi, qui paternas tandem injurias 
vlciscitur, teque czede afficit, suprema David man- 
data, quæ anime recondiderat, observans. 


1n somnium | Salomovis, cum quid vellet. divinitus 
interrogalus, respondit : sapientiam, .— 


| D 
Quid in animo hsbes accipere, dum vivis, ο Sa- 


loinon ? saplentiam : num divitias, aut vite diu- 
tifiltatem? sapientiam volo : num victorias? mi- 
nime, sed in judicando perspicacitatem : et banc, 
et il a omnia largiter tradita tibi habeto. 


In idem. 

Salomonis palpebris suavissimus irrepsit somnus 
»d queu Deus recta veniens ex eo quasiit, quid 
c«elitus accipere gestiret ; qui sapieutiam respon- 
deus, desiderio- non est frustratus, sed potitus. 

In Salomonis, de incerto infante, judicium. 

Posito in medium infante, de eujus matre contro- 
versu erat, judicio Sa'omonis productus est car- 


nifex, qui tamen ingreaeus infantem non dissecult. - 


solvit, 
In idem. 

Productos aquilarum pullos probat solis jubar, 
quinam spurii Sint, aut genuini fastus ; et Celtarum 
liberis probator est limpidus Rheni fluvius : εδ bie 
patrie parens non sdulterinas prolis, sed falssram 
matrum explorator est. | 

In templum a Salomone ezstructum. — 

Si In terrenis locis Deum decet inbabitare, in 
templi a Salomone constructi sele commorari de- 
bet, qua» coli consimilem nobis ideam prae se fert, 
necnon et pulchritudinem jactat divinz glori coa- 
venientissimam. 


In idem. 

Vis intelligere, ο hospes, quantum in sspieatis 
situm sit? Salomonem eonsidera, qui Deo. celum 
alterum, omnium prazcellentissimum Solymis tem- 
plum figit : omnino Deo similis quepiam res es 
sapientia. 


De Sulomone idolis immolante. 

O! ubi sapientia Salomonis, ubi judicii solertia! 
punc inconsulte Ástarten Sidoniorum deam colit, 
et Chamos Dei Moabitarum abominandum idolum ; 
quo factum, ut Deus ejus imperium rescindat, 


]n idem. 
Procul a meis thalamis facessite, mullerum gre- 
ges, hinc vos auferte; certe enim magnopere for- 
mido, euim Salomon ex vesiro congressu ia mediam 


— 


1109 


Οὕνεχα xaxcDdoio: θεοῖς σέδας ὥπασε θεῖον. 
Kic c j à Ὁ 
fdv. Ἀοῦ 1ος αὐτοῦ cde ἅμμα ἄρεε ρυλῶν, ὁ δὲ 
υἱὸς τῶν δύο. 
Ἑλέφον, Σαλομὼν, eU τι χαὶ θανὼν βλέπεις, 
Διαίρεσίν σου xal μερισμὸν τοῦ χράτους, 
Καὶ πῶς ὁ παῖς σου σχῆπτρᾳ χληροῦται δύο, 
Ὅ ὃ) οἰχέτης χύριός ἐστι τῶν δέχα. 
Elc τὸ αὐτό. 
Δ..οἱ ἓν Ἱσραῇλ µετέσαν Σαλημὼν βασιλῆες, 
Ὃς μὲν ἀναχτορέης ἐξ ὀσφύος εἰς βίον Ίχων, 
Oc δὶ ὅμωὺς ἄναχτος ' ἀτὰρ πλέον ἄρξεν ὁ δοῦλος ᾿ 
Δώδεχα γὰρ φυλάων ἀποαείλετο τὰς δέκα πάσας. 
El; τὴν δυσσέδειαν Ἀχαὰδ, δι ἡ xal τοὺς. 
obparob, 'HAlac ἀπέκ.εισεγ. 
Καὶ πατρὀθεν μὲν δυσσεθεῖς, χαὶ πάπποθεν, 
Avat Αχαὰδ τῆς Σαµαρείας ὅλης’ 
H ah δὲ δυσσέδεια νιχᾷ εὰς πάλαι ΄ 
Ανθ) ὧν χέχλεικεν οὐρανοὺς ὁ θεσδίτης. 
Εἰς τὸ αὑτά, 
Τρισαοῖς iv λυκάδασι xal ἓξ ἱνὶ µήνεσι πᾶσι 
F'aiav ἐπ᾿ αὑαλέην οὐρανόθεν οὐ πέσεν ὄμόρος, 
᾿Πλιοὺ γὰρ ἄνωγεν ’ 6 δ' ἔχλυε φαίδιµος αἴθῆρι 
Ἔχλνεν, οὐδ' ἀπίθησε, χαχόφροσιν ἄλγε᾽ ἐγείρων. 
Elc Η λίαν ὑπὸ κοράχων ερερόµενον. 
Zi μὲν σπαταλᾷς, καὶ γέγηθας, Ἠλία, 
Καὶ δειπναγωχοῖς τοῖς χόραξιν ἑχτρέφῃ 
0 «d; δὶ λαὺς τῆς Σαµαρείας φθίνει. 
Δύσον τὰ δεσρἁ τῶν νεφῶν, βροχὴν δίδου. 


Numinis iram impegerit, quod profana numins di- c 


vino eultu cobonestaverit, 

In divisum Salomonis imperium, dum ejus servus 
Jeroboam denis tribubus, filius duabus tantum 
præſuii. | 
Si quid post mortem vides, o Salomon, vide 

regnum tuuin in diversas distractum partes et qui 

dus tantum filio tribus obtigerint, tuus autem verna 
in decem dominium traduetus sit. 


In idem. 

Duo,defuncto Salomone, præſuerunt reges lerael, 
alter quidem ex regali prosapia oriundus, alter re- 
gis famulus, qui ditionem filio ampliorem indeptus 
est; ex duodecim quippe tribubus, Jecem integras 
in sc transtulit. 


De Achabi impietate, ob quam Elias colos oeclusit. 
Et parentis, et avi more nefarie vivis, o uuiversz 
S.marise rex Achab ; sed impietas Qua veteres longo 
intervallo süperat, qua de eausa Thesbites, ne pluat, 
celum prieclusit, 
In idem. 

Totos ires annos, ei sex menses integros — in 
arentes terras 6 ου pluvia non decidit ; injuuxit 
enim Elias, cujus edictum serenus setber audivit, 
et obedivit, quo sceleratos incommodis afficerct, 

In Eliam a corvis pastum. 

Tu quidem Jaute vivis, πο genialiter, o Elia, a 
corvis cibuin ferentibus innutritus; sed universus 
Nemarig populus prx inedia deficit : nunc ergo 
soletis nubium vinculis, pluvias coelo devoca. 


TETRASTICHA IN VETUS TESTAMENTUM. 
4 





1170 


Elec t5 αὐτό. | 
Ὀρνίθεσσι φάγοισι xopáxsc: θαῦμα ἰδέσθαι, 
Ἠλιοὺ ὥστε δµώεσι δειπνοφόροίσιν ὑπουργῇ * 

Πᾶσα δέ τοι Σαμάρεια ἀπάγχεται ' αἰθέρα γὰρ ob 
Κλείσας ἐὲοῖς χείλεσσιν, 6 δ᾽ αὐ χθόνα ὕδατι δεῦσεν. 
Elc τὴν Σαραφθίαν ερέφουσαν τὸν Ἡ.ία:. 

Avb' ὧν σεαυτῆς ἀμελεῖς xal τῶν τέχνων, 
Τὸν δὲ προφήτην ἑχτρέφεις, Σαραφθία, 
Ἔλαιον ἀχένωτον εἰς τὸν χαμφάχην, 
"Ajsupoy ἁπλήρωτον εἰς σὴν ὑδρίαν. 

Εἰς τὸ abtó. ^ —— 
Πειναλέον τὸν θέσθηθεν γεγαῶτα προφητην 
"Hitob ἀμφὶ εεὴν χαλύδην ὑπόδέχνυσοι yf pn, 
Καί οἱ ἄλευρα πάλυνον ἑλαίοφι, δὺς δὲ φαγέσθαρ, 
"Opa σοι ἔστ) ἀτέλεστα jus ἄγγεσι ταῦτ᾽ ἑνὶ λιμῷ. 
Εἰς Halar ἀνιστῶντα τὸν viór τῆς Zapag0(ac. 
Ἔχουσα συγχάτοικον αὐτὸν Ἡλίαυ 
$061 θάνατον, εἰπέ pot, Σαραφθία ; 
Φούῇ θάνατον ; ἀγνοεῖς τὸν Ἠλίαν; 
Πιστὸν τὸ ῥῆμα * 0f πάλιν τὸ παιδίον. 

Elc τὸ αὐτό. 
Μηχέτ à) βλεφάρων θαλερὸν χατὰ δάχρυον εἶδε, 
Χήρη, pnt. ὀλόλυζε τὸν ulla νεχρὸν ἑόντα * 
Οὐχέτι γὰρ νεχύεσσιν ὁμοίιον Όπνον ἀφυπνοῖ, 
Ἔχγρετο δ' ἐξ ᾿Αἴδαο, τὸ Ἡλιοὺ οὔνομα δείσας. 

' καθ fv καὶ τοὺς ἱερεῖι 

Εις τὴν — pos goridbitis tobe paie 
Thv τῶν προφητῶν τοῦ Báa) vavoreppiav 


]n idem. 

À corvis voracissimis aliubus (visu wiserabile) 
tibi, ceu a dapiferis servis, ministraiur, Klis. Ὀπί- 
versa porro. Samaria malorum extrema patitur, 
sethera enim tuis obturasii labiis, qui terras aqua 


non perfudit. 


De muliere Sarephta, cujus opera pastus egt Elias. 

Eo quod tui, liberorumque deposuisti curam, que 
prophetam  cibares, o Sareplita mulier, Oleum in 
lecytlho non iiminingetur, nec exhaurietur farina in 
hydria. 

In idem. 

Esurientem Thesbitein, qui propheta est,"in (ue 

tugurio Eliam recipe, ο viua; et ei mistam oleo 


p farinam edendam porrige ; ut hiec per famis dies. 


in dulio sit inexhausta. 

De Elia filium mulieris Sarephte ín vitam rerocante. 
Cum domi tux inhabitantem habeas Eliam, ue 

ioríatur filius eztimescis, mihi dicito, Srephto, 


. vereris? et quis sit Elias te preterit? Vera omnino 


praedicavit; reviviscit enim filius. 
]n idem, 
Non ultra bumeutes ex oculis effunde lacrymas, 
0 vidua, nec exanimum filium lamentare; nec enim 
amplius sonum morti. simillinmum dorwit, sed 
Elie nomen veritus ex inferis emersit. 
De Klie sacrificie, quo Baalis sacerdotes exstinxit. 
Uuiversam prophetarum Baal multitudinem unus 
Del propbets, citra cujwsauam auxiliun, evertit ; 


- 


A " pas 
- σ " 8 m "EE - " πμ . " " . . - - . hs 
ja AN - . LAST P TRI S. τν à E τα ο κ 3 uc 1 HIN ia E, ν "E - i . j » - "a r "bh o» - * * 
X — b] t " BAUEN TLVUXASU! wb. un | "E : H M ^ ^r ^- v Jib LUE x) * "c .cb T uM "P T7 et 4 N 

. : b -7 oM er E a" Dor : T L - m - c a p" - E μα 
- ^ 1 a ; ή - - Μα. ' ος - : " MET M . TUS . 4. Fr ο κος αν occ * Y : x : n m 5 "M rl - Tos 3 AU - [t 
ι ^ "- - - - i-e ' - "E - . Cl ο νε : " M » * - - CURT. 
» 7 — 2L 1 * - H H . ^ Tc & — ” * 
E * : ή . —— * - - 
. | . - - - . . : QU. . . . . " ^ . κ . , 
B MEN vl . - fl . - - . 


— 


ud 


I 


- 


———— 


?. 
sl X. 


τομ 


! 


in . 
, 8:06 πραφήτης εἷς τροποῦσαι xal μόνος. 
Ἐὸ zip γὰρ ἐξήλεγξιν αὐτῶν τὴν πλάνην 
Ἑς ehv θυσίαν ἐμηεσὼν τοῦ θεαδίτω. 

| Elt εὁ αὐνό. 
Πῦρ sts! ἀπ' οὐρανόθεν χαμάδις πίσε, φλέξε 8b θύμα 
Ἠλιοὺ σχιδάκεσσι, χαὶ ὕδαει, καὶ χοῖ αὐτῷ. 
Hõp καὶ àx' Ἠλίαο ζηλωτάο S&tov ἤφθη, 
— Κάὶ Δάντας χατέχαυσε Ἡάαλ μιαροὺς ἱερῆας. 
Elc thy dxó προσώπου 'IstáteA φυγὴν Βλιού. 
O τὰς ἀπάσας οὐρανοῦ xAsluv θύρας, 
Νεχροὺς δ᾽ ἀνιστῶν, θαυματουργῶν δὲ ξένα, 
Nov ἐκδιδρβαχει, «ἣν Ἰεζάδελ ερέµων" 
δήλῶμεν αὐτοῦ τὴν φυγἠν καὶ τὰν φόδυν. 
| Elc τὸ αὐτό. 
Βηλυξέρη, βάδίλεια Ἰεζάδελ Ἠλιου αὐτῷ 
Χώσατο, λυγροτάτην δὲ φόνου ἐνετείνατ᾽ ἀπειλήν. 
Ταρθήδας δ' ὅδ' ἔειπε πρὸς ὃν µεγαλήτορα θυμόν" 
Aot ἀρενοτέρη, xol ἔχφυγεν fiato μαχρά. 
Bl; τὴν iv Χωρὴθ "dun ἐγτυχίαν θεοῦ xal 
(ου. 

Δέδαι 4b Χωρὴδ Ἠλιοῦ τὸν θ:σδίτην, 
torum enim veteratorias artes convicit jguis, qui in 
Elig Thesbits victimas illapsus est. 

| In idem. 

ignis 6. ccelo in terram devolutus, egassit. sa- 
crificlum Blie, aseulis et ipso »ggare lapulum aqna 
vonspersis ? ignis ite. repidys ab Elia divini ho- 
noris assertore.-acpepsus eet, et omnes soelestissimog 
Baalis sacerdotes incendio concremavit. 

In Eliam a facie Jesabelis se amolientem. 

Qui omnes cali januas obseravit, seseiiavit mor- 
luos, et portento similia edidit, nune. Jezabelem 

Dremetuens fuga vitto consult ; huuc temulemur, 
. tul antiquius. est. iniquitatem fogere, quam patrare 
iniracula. ' 

]n. idem. 

Regina femina, Jezabel in ipsum Eliam exacerbsta, 
[υκαἱοφ io «um fati minas intentavit ; quibus conster- 
natus, maturo apgJ se judicio recogitans: Fugere 
eondücibilius est, inquit, et complures dies latuit. 

. De Dei, et Elia colloquio. apud montem Horeb, 

Μονο lloreb, Eliam Thesbitem excipe; et quadra- 


THEODORI PRODROMI 0. 
A Ἐξ ἁσιτίας εεσσαρακονθηµέρου, 


"m 


Φυγῆς τε μακρᾶς καὶ πλάνης κεκµηκέτα, 
Καὶ θρέφον αὐτὸν sf] «ob συνουθίᾳ. 

| Klc «ó ated. - | 
Πνεῦμα μέγα χρατερὸν προελήλνθεν, opea λύον, 


| Xov δὲ πέτρους χλονέον, σεισμὺς καὶ πΌρ μετὰ τοῦτο, 


Kal σφιν ἔτ obyt θεὺς µεταφαίνετο, αὖρα δὲ λεκτὴ, 
Καὶ οἱ ἓφ᾽ Ὑψιμέδων Θεσδίταυ ἀντίος ἔπη, — 
" v Aero 
“"λασουσθαι, αὐτὸν pt tette, vlr 94 dj 
æs. õru ἐκ ἐηρογόµησε». — : 
Μιχρὺν τὸ χράτος τῆς Σαµοαρείας ὅλης, 
"Aval ᾽Αχαὰδ, μικρὸν ᾗ T κήπευμά eu, 
Ὡς χαὶ τὸν ἀμπελῶνα Ναθουσθαὶ θέλει». 
Ὡς ἄρα θνητῶν ἀχόρεστος fj φύσις1 
Εις τὸ αὐτό. 
Ὄφελες, ὦ Ναδουσθαὶ, ἀπόχληρος φύναι υἱὸδᾳ 
Φυτλαμένοιο πατρὸς, μηδὲ βραχὺ πλέθρον ἁρού- 
. [gne 
Εύρεο χλΏρον χτῆμα zcpólov* 0) yàp ἂν ὤλου, 
E! xsv ἄχληρος Enc, χλΆρος δὲ σοι ὥπαφε χῆρα. 
genorum dierum θ]αιήφ, longaque fuga, et. errore 
def:ssum divino tandem coHoquio refice, ae vegeta, 


In idem. 


Ventus etiam atque etiam vehemens cgres«us est, 
gubverteng montes, et saxa qualjens; simul et terre 
motus, et subinde ignis erupit ; ínter qua nondum 
Dcus apparuit; post sibilus aurse tenuis aditus, quo 
spirante, Deus Elis obviam venit. 


c De Achabi cupiditate, qua vineam Naboth | effictiin 


cupiens, 40 occiso vineam possedit. 
Samaria universe regnum nimis sugustam est, 
rex Achab, minor est. tuus hortus scilicet, i18 αἱ 
vel ipsam vineam Naboth possidere appetss : o 


: qoam monalium animi neture;sunt inexplebiles, 


ln idem. 


Praeclare tecum actum esset, o Naboth, οἱ natus 
esses exhseres ejus, qui te genult patris, nec exigua 
terrs Jagera fuisses in patrimonium sortitus; uec 
interiisses οἱ quidem hereditatem, qnas. tibi fraudi 
fuit, non esses assecutus. 


— αιμα a - -- . . M 


ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ TETAPTH. 


einn 


LIBER QUARTUS REGUM. 


Eie "Oxyollavr tóv βαθιδαι ὃς νοσῶν ἔλεμνε D Σητεῖς δὲ μαθεῖν ἐκ Βάαλ εἰ ζῇς ἔτι, 


πρὸς Βάα1 ἑρωεῆσαι εἰ ζήσείαι, καὶ ὅπως ὑπαν- 
φήσας toic ἀπεσταλμένοις ἩΗ 1ιοὺ προεῖκεν 
ὣς οὐ (veta, 


'Av0' t6 θεὸν μὲν ἀχνοξῖς, Φχοξία, 

De Ochosia rege, qui l4ngnidus ad Baal sciscitatum 
misit, uirum viciurus esset, εἰ quamadmodum fes 
getis occurróde Elias. weriiuram. predinit. 

Pro eo. quod Deum igueras, Uchosia, et ex Ma. 

Wdeceri-studes, utfum adhuc -is vita fraiturgs, ab 


Ἐξ Ἠλιῦ µάνθανε κιχρὸν μὲν λόγον, 
Πλὴν ἀλλὰ Φιστόν ' οὐκ ἀναστῇς τῆς χλίνης. 

Ele τὸ αὐτό, 
Ίἶπτε, χάρα τρισᾶθλιον, Ὀχοζία, αἴσχος ἀνάκτων 
Elia nunc acerbum quidem sermonem discito, sed 
noa fallacem : e strato non exsurges. 


In idem. | 
Quoreum, ο tcr, infelis. caput, Ochqaia, regum 











113 | 
Νούσῳ ἐν ἀργαλέῃ χαχχείµενος foto Βάαλ 
- EU xev ἔτι ζωοΐσι µετέσσεαι, $ φθιμένοισι. 
. foto τοῦ Θέσδηθεν ' ὃ γὰρ πρὸ µόρον τοι ἑνίσπῃ. 
Εἰς τὴν Ανά Λληγ Ἡ ιού. 
*Qc ἀνελήφθης εὖ γινώσχω, θεσθίτα, 
Ποῦ &' ἀνελήφθης «D γινώσχειν οὖκ ἔχω. 
"Ὅταν δ᾽ ἀνέλθῃς καὶ σὺ πρὸς πυρὸς δίφρον, 
Καὶ πλησιάσῃς τοῖς ἀνωτέρω, µάθῃς. — 
Εἰς «ó αὐτό. 
Τίς ποθ ἶδ' ἐν νεφέλῃσι µετῄορος ἅρματι βαΐνει, 
΄Άρματι αἰθαλόεντι, xal ἀτρέμας fjnoyeósc; 
Οὐδὲ πυρὸς τροµέῇσι μένος μέγα, μή µιν ὁλέσσῃς; 
Ἠλλίας Gb, ἑταῖρε, ues! αἰθέρος αἴρετ ἐς Όψος. 
Εἰς τὴν μηωτὴν ιού τέµ»ουσαν τὸν 
Ἰορδάνην. 
. Tifc ἰσχύος σου ! μάνδύα τοῦ θεσθίτου, 
Διχῖ, δια.ρεῖς τὸν µέγαν Ἱορδάνην, 
Βροτοῖς δὲ βατὸν τὸν τέως πλωτὸν τίθης, 
Απὸ προφήτου πρὸς προφήτην T ἰγμένη. 
v. Ele τὸ αὑτό. | 
Βνυσσὺν Ἔρυθραῖον μὲν ἐείδετο ἥλιος ἅπαξ, 
Αὐτὰρ Ἱορδάνην xai πολλάκι βλέψε δι’ ἄλλων, 
Καὶ & Ἑλισσαίου δὲ θέήσατο ἄρτι  μετ᾽ αὖον. 
Μηλωτῆς τόδε ἔργον, fj Ἠλιοὺ ἔσκεπεν ὤμ.υ;. 
Εἰςτὰ παιδὰᾶρια τὰ διὰ τὸ ἐἑνυδρίσαι τῇ gud gat 
' A Ἑισσαίου βρωθέντα ἄρκτοις. 
ἹΜωκᾶσθε, παῖδες, τὴν "Ἑλιδαίου χάραν 
Φ1λαχ ἂν οὖσαν χαὶ χατεφιλωµένην, 
Ὑμᾶς t δι πᾶντως αὐτὸς οὗ µωχήσεται, 


TETRASTICHA IN YETUS TESTAMENTUM. 
Α "Apxtot; δὲ δώσει βρῶμα ταῖς δασυτρἰχοις. 





111 


Εἰς τὸ αὐτό. 
Διπλῆ vot, Ἐλισαϊε, fj Ἡλιοὺ Ίντετο χάρις, 
Διπλῆ, ἁτὰρ διπλοῦν xal τοι T ἰταμώτερον ᾖθος" 
Haw γὰρ ἀφρονέουσι φάγους ἐπιώρινας ἄρκατους, : 
Οὕνεχα aij» φαλάκρην χαχῶς ἔφαν ἄφρονι θυμῷ. 
Εἰς τὸν τῆς Σωµανίτιδος υἱὸν ἀπὸ 'Ε.μσσαίου 
ζωοποιούμενον. ax 
Αντὶ ξενίας εὐτελοῦς Σωµανίτις 
Κατηγγνήθης T ἐξ Ἑλισσαίου βρέφος, 
*O xal τεθνηχὸς ἐξανέστη σοι πάλιν, 
Διπλῆν διδόντος τοῦ προφήτου τὴν χάριν, 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Ὑὲέῖ Σωμανίτιδος ἀπὸ πνοιὴν ὁλέσαντι 
Αγχόθι χε Ἑλισαῖος, ἀτὰρ στόµατι στόμ ἔρεισε, 
B Kat τε χόρῇσι xópac, xa παλάµας παλάµῃσι, 
Καίΐ οἱ ὅδ' ἐξ "Atzou ἀναδέδρομεν Ἰέλοόνδε. 
Εἰς Γιεζῇ τὸ παιδἀριον Ἑ.Ιισσαίου, ἔπως ἐκ 


Νεαμὰν τοῦ ἰαθέντος τὴν Aéxpar, ἄργυρον Ja- 
6ὼν, αὐτὸς ἀντε λεπρώθη. . j 


Πωχεῖς τὸ πνεῦμᾳ, xal πιπράσχεις τὴν χάριν, 
΄Αφρον Γιεζη, πρὸς Νεαμὰν tbv Σύρον. 
θάῤῥει’ λάδῃς γὰρ οὐ τὸν ἄργνρον µόνον, 
᾽λλλὰ ξὺν αὑτῷ xat Νεαμὰν τὴν λέπραν. 
| Εἰς «à αὐτό. . 
Αναὶν ἐπ᾽ ἀμπλαχίῃσι, χλοπῇ τε φευδοσύνῃ τε, 
Bv τόδε τοι ὀπίχειρον ἐπ᾽ ἄξιον ᾖλθε, Γιεζἡ, 
Λέπρα βροτοῖς µέγα πῆμα, νόδων ὁλοωτάτη Kt, 
*H καὶ ὑδριζόμενο, µιµνήαχεο ἀμπλαχιάων. 


propudium, in gravi decumbens valetudine, Baalem C 90η deridebit, hirsutis enim ursgis devoraudos dabit, | 


interroga ti utrum deinceps viventibus, an mortuis 
apnumeraudus esses ; Eliam scitare potius ; te enim 
eerio moriturum prazdicet. 

De Elie raptu in calum. 

Qvod sursum raptus sis probe teneo, Elia, sed 
ubi receptus fuéri$, quo sclam non habeo. Cum et 
tu, meo exemplo, ascenderis igneo curru desvectus, 
et ad superna loca proxime accesseris, tune dísces. 

In idem. 

Quis ille sublinis inter nebulas graditar, srdentl 
curru subvectus , ei habenas placide flectit, nec 
veheinentissimam (laumartin vim, ne se exstinguat, 
omnino metuit? ipse est Elias, aniice, qui per aethera 
in ccelum tollitur, 


De pallio Elie ez ovina pelle contexte, quo 
Jordanem divisit. 


Quantum in te potestaiis situm esti o Elie pal- 
lium, in duas discernis partes patentissimum Jur- 
dauem; el quod antea navigiis, jam gressui pervium 
facis, ad. Elyseum prophetam ab Elia waductanm. 

In idem. 

Semel Erythrzl uaris profundum | illuminavit 
s0l f sel Jordanem vidit ab ahis smpenumero pro- 
phetis, et nunc ab Elysso tandem exsiccatum videt : 
idque pallii opus est, quod Eli: texit haeres. 

In pueros, quod Elisari calvitio illuderent ab 
nréis cruenta laceraiione haustos, 

Elyssei caput deridiculo habetis, pueri, uod cal- 
vitie horridum pilis enudetur, sed vos omnino 


In idem 
Duples in te sopervenlt Elie gratia, ο Elysze, 
sed duplo severior etiam tibi est indoles ; in im- 
prudentes euim pueros, voraces concitasii ursas, 
quod "petulantioribus verbis calvæ tux inconside- 
rauteg illusissent. | 


1a Sun. amitidis filium ab Eliseo'vita donatum, 

Prolixse quidem hospitalitatis merito tibi ab Elisseo 
filius adpromissus fuerat, qui fato ereptus, denuo 
tbi in vitam revecatus est, propheta duplicem be- 
neficiia gratiam rependento. 

In idem. 

Ad Sunamitidis filium, qui animam exbalaverat, 
prope accedens Elisæus, os ori incumbendo ad- 
movit, e oculos oculis applicuit, manus manibus ; 
cui atatim puer ex inferis iu lucem iterato prosiliit. 
De Giesi Elisvi puero, quemadmodum α Nauman 


lepra sanuto pecuniis aceepiis, et ipse vicissim 
lepra per(usus esit. 


Spiritum vendis, nundivaris gratiam Syrio Naamz, 
o inconsulte Giesi; couülde sis, nec enim solam pe: 
cuniam accipies, sed una cum ea, Naamæ lepra. 
reportabis. 

In idem. 

la duplicis piaculi vin.lictus, fraudis et menda- 
cii, hec una tibi condigna merces obvenit, Gies . 
lepra, perniciosum wuralum, nocentiasiuus omulun 
merbus; cujus infamia dehonestatus, noxe tibi jA 
mentem veniat, 





1115 THEODOR! PRODROMI ite 


Elc ᾿Σησοῦν τὸν ἁποκτείναγτα τὸ πᾶν Αχαὰδ Λ 


γένος καὶ αὐτὴν Ἰεζάδε.. 
Χαίροις, Ἰησοῦ χαρτερόότομε σπάθη, 
τις τὸ σύμπαν ᾽Αχαὰθ φθείἰρεις γένος, 
Καὶ Φυγχαθαιρεῖς τοὺς πρὀφήτας τοῦ Βάαλ, 
Κόὶ τὴν μιαρὰν χτιννύεις Ἰεζάδελ. 
Elc τὸ αὐτό. 
ἨἩλιοὺ ἣν tov ἔδεισεν Ἰέζάδελ, ἣν ποτ ἁπέδρά 
Βηλυτέρην πικρόθυµον, ἀπηνέα, τέχνιον ἐχίδνης, 
Ὑψόθεν ἐχχυλίσας χαµάδις βάλε, πέφνε δ' ησοῦςι 
Ἑῶμᾶ δέ οἱ χύνεστι xà! οἰωνοῖς πόρε δεῖπνον.. 
Bio tór αησιάσαντα εοῖς ὁσεοῖς 'EAwcalov 
vsxpór, καὶ ἁναστάντα. 
Νεκροὺς ἀνιστᾷ xoi θανὼν Ἑλισσαῖος * 
Πῶς οὖν ἑαυτὸν οὐά ἀνιατᾷ τοῦ τάφου ; 
05 γὰρ ἐχείνου, τοῦ Θεοῦ δὲ τὸ δρᾶμα, 
Τιμῶντὸς, οἶμαι, καὶ προφητῶν ὁστέα. 
In Jehum omne Achabi genus, una cum 
Jesabele, occidione occidenteni. 

Fortunatissimus esto, mucro Jebu acutissime, qui 
üniversam Achabi cognationem vastas ; et uua 
&irage prophetis Baal exstinctis, Jezabeli vitam adi- 
inis, sceleratissima mulieri. | 

In idem. 

Quam pertimuit Eliss Jezabelem , et a cujus ali- 
quando facie declinavlt,mulierem morum acerbitate 
érudelem, genimen viperz, de superiore joco de- 
turbatam lumi prostravit Jehu, cujus interfectse 
corpus canibus, et volucribusg.in prxdam dedit. 


De cadacere, quod Elise ossibus proxime positum (c 


α morte revocatum est, 

Mortuos vel ipse mortuus Eliszus ad vitam re- 
vocat; quid igitur Causse est cur se in deperditse 
vitze statum non asserat? non hoc illius, sed Del 
bolius opus est, qui prophetarum ossa, credo, ni- 
Faculis louestat. 


Εἰς ἐὸ αὐτό. 
"Oc ποτ: Σωμανίτιδος ἀπὸ χθονὸς ἤγαγον vibv, 
El; χθόνα νῦν ζοφερὴν καταπέµπεται. Αλλὰ xal 
ἱἔμπης 
Νεχρὸν ἔνερθεν ἄγῃσι παρ) δατέα εοῦδε ταφέντα. 
Θαὔῦμα µέγα | φθίµενος ζωοΐαιν ἑνώσατο vexpóv. 
Εἰς τὸν θρῆνὺν ᾿Εξεχίου, καὶ τὴν α«ρόσθεσιυ τῆς 
αὑτοῦ ζωῆς. 
Ὡς χαρµόσυνα T δαχρύεις, Ἐζεχία! 
Τὸ ζὴν γὰρ &xav ἔσχες ἐκ τῶν δακρύων. 
᾿ΟὈφθαλμέ µον, στάλαζε ῥεῖθρα δαχρύων, . 
Ev τῇ τελευτῇ καὶ τάχα ζωῆς τύχω. 
Εὶς εὸ αὐτό. 
Ἐζεχίαν ποτ’ ἄγριος ἐπήλνθε πότµος ἄναχτα 
Αὐτὰρ ὁ χαὶ θανάτου πυλεώνεσιν ἴχνια βάπτων 


Β Λίσσετο δακρυχέων * xal οἱ Βεὸς ἔχλυεν αὐδῆς, 


Πρόσθετο δ' ol βιότου λυχάδαντες σὺν δέχα vives. 
In idem 

Qui Sunamitse filium ex inferis aliquando rede- 
xerat , in tenebrieosas nunc terras immittitur; 
sed tainen cadaver consepultum ejus ossibus e ter- 
ris educit : grande miraculnm! exanimum mortues 
viventium societati restituit, 

De luctu. Esechie, et occesstone ad ejus 
vitam facta. 

Quam feliciter, et auspicato lacrymaris., totum 
enim, quod vixisti deiaceps, laergmando promeri- 
tus es : ο mel oculi, in lacrymarum flevios inun- 
date, quo forte in procinctu mortis vitam consequar. 

In idem. 

Feralis aliquando fati necessitas Ezechiam inva- 
sii ; cumque jam sortis vestibulo pedes illaturus 
esset, Deum fusis lacrymis comprecaius est, ejusque 
voceu Deus exaudivit, et comploratze vitae quinque, 
supra decem adjecit annos. 





TOY AYTOY 
TETPAXTIXA IAMBEIA ΚΑΙ ΗΡΩΑ 


ΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΔΩΣ ΡΗΘΕΝΤΑ EN TQ TETPAEYAITEAIQ. 


EJUSDEM 
TETRASTICHA IAMBICA ET HEROICA, 


QUIBUS 
SUMMATIM PROSEQUITUR EA QUA ΡΙΟΤΑ SUNT IN QUATUOR EVANGELISTIs. 


Εἰς t^)» mTéry noc. τῆς 85otóxov. 
ανα}, λυχνία, πρὀχξισοι xal παστὰς, πλέχον, 
la Deipare Natalitia. 


ita sane apponantur candelabra; adornetur tha- 
humus ; vas efforinetur; aureus procrcetur rubus : 


p Nes, στάµνε, πλάττου, xal φύον, χρυσῆ βάτε' 


Τὸ φῶς πἀρεστιν, εὐπρεπὴῆς ὁ νυµφίος, 

Ἐγγὺς τὸ μάννα, xai τὸ πὂρ ἤδη φθάνει. 

παπι iu propinquo est lumen; speciosus forma 
sponsus præsio est,prope est 1nauna, jamque [relu- 
cet ignis. 








tT TETRASTICHA IN. NOVUM TESTAMENTUM. - 1178 


Εὶς τὸ αὐτό. 
Ἑκ πατέρων πἀϊίδεασι προῄλυθεν εὐγενὲς εὖχος, 
TIOc ἀπὸ κρήνης χἆλλος ποταμοῦ vpoyofjat. 
"Avva δέ τ’ ἀνάπαλιν χούρης ἀπὸ παιδὶὺς ἄγαται, 
H 9«bv ὑψιθόωχον &al; ἑνίδεχτο λαγόσσιν., 
Εἰς τὸ Ἅγια τῶν Ariur. 

Sie T πρὸ φωτὸς, παρθένον πρὺ παρθένου, 
ναοῦ πύλαι, δέξασθε τὴν θεοῦ πύλην, 


In idem. 
Ex parentibus nobilis in filios gloria derivatur , 


sicut a scaturigine ín profluentem limpitudo ema- 
nat ; e contrario Anna puella filia merito gloriatur, 


qu: suis in visceribus celos iubabitantem Deum 
suscepit. . 
In Sancta sanctorum. 
Lumen lunini, virginem virgini Christo previam, 


Α Κίσελθε, σεµνἠ, μέχρις αὐτῶν ἁδύτων, 


Δέχου, προφήτα, Γαθρι]λ ὑπηρέτην. 
Ele tó αὑτό. 


Ἕννομά τοι ταῦτα, Ζαχαρία, ἵννομα «201a ; 
Τίς ποτε θηλυτέρην tv ἁδύτοις ἕδραχε παἶδα ; 
Παΐδα μὲν εἰσοράφς * aóvàp ἁδυτώτατον οἶκον, 
Τήνδι χόρην ltphv, ἱεροῦ µάθε παμδασιλῖος. 


adyta introgredere, veneranda virgo, et cum ea 
ο Propheta, ejes iudividuum famulum Gabrielem 
&ccipe. 

In idem. 

Àn isthuc legitime facis, an d»center, o Zacharia ? 
quis unquam in sanctioribus templi partibus puel- 
lam Introspexit? vides quidem puellam, sed area- 
num esse domicilium sacratissiui omuium regis, 


templi ports Dei portam excipite, ad ipsa usque B lianc sacram virginem disce. 





MATOAIOZ 


MATTHAEUS. 


Elc τὸ, Bí6Aoc Γενέσεως. 
'Opdc τελώνην, xaX βλέπεις ofa γράφει ; 
A6paàp. νὺν τὸν Λόγον δείχνυαί σοι, 
Καὶ &3la Δαθὶδ «bv Gaby Δαθ'ὃ λέγει 
"Ev τῇ xebc ἡμᾶς σαρχιχῇ παρουσίᾳ. 

Κὶς τὸ αὐτό. 

Ὃς vevthv βροτέην τεχτήνατο ἄχρονος ἄναξ, 
Νῦν γενεαλοχίην χατεδέξατο; àv δέ οἱ ᾖλθον 
Αθραὰμ Ἰσαάκ τε προπάτορε, τοῖς δ᾽ ἔπι Δαθιὸ, 
Κούρη 0. ἁγνοτόχεια χυῄσατο ἄῤῥενος ἅτερ. 

Elec τὴν Χριστοῦ γένγγησιν. 
Ὑπὲρ λόγον τὸ θαῦμα παρθένος χύει. 
Ὑπὲρ λόγον τὸ θαῦμα, πλὴν θεοῦ χύει * 
Τοῦτ) αὐτὸ χαινὺν, sl, 8:bv βρέφος βλέπω, 


In hec verba: Liber Generationis, etc. 

Publicam vides, et qualia scriptis mandet intelli- 
gis? Verbum fllium esse Abrabz tibi demonstrat, 
et Deum Davidis, Davidis filium esse pronuntiat, 
puta in ea quai nobiscum habuil, carnis praesentia. 

In idem. 

Qui hominum genus architectatus est, Rex. tem- 
pori non obuozius, nunc prosapiz ordinem subire 
digrates est, cui obvenerunt in proavos, Abraham, 
εἰ [saac, et ab iilis Dovid, et intemerata tandem 
puella viri expers eum enixa est. 

In Christi Natalem. 

0 miraculum, quod humanam trenscendit men- 
tem ! virgo parit, ratiouem quidein superat, sed 
Spiritus sancti operatiene concipit : hoc ipsum inau- 
diram est, Deum infantem video, novum quidem 


est, sed minus mirum, Deum amantem. homines - 


intueor. 


Τοῦτ) αὐτὸ καινὸν, «hv φιλάνθρωπον βλέπω. 

Εἰς τὸ αὐτό. 
Παρθενιχῆς Μαρίης υἱὸν θεὸν ἔνδοθι φάτνης 
΄Αγγελοι,' ἀστρολόγοι βουθρέµµονες ἀμφεχύνησα», 


c Μοῦνος ἄγριςς ἄναξ δεινὰ φρεσὶ βυσσοδομεύων 


Πέφνε βρέρη αύμπαντᾳ, θεὺν χτανεῖν µενεαίνων». 

Εἰς τὴν &lc Αἴγυπτον ϱυγἩν ᾿Γησοῦ. 
Φεύγεις, Ἰησοῦ, τοὺς δὲ δυνάστας τρέµεις; 
Φεύγω. Βροτὸς Υάρ εἰμι, xaX φεύγειν iov, 
Ἐνστάντος οὕπω τοῦ χρόνου µοι τοῦ πάθους. 
Καὶ φεῦγε λο.πὸν, ἄχρις Βρώδης θάνῃ. 

Εἰς. τὸ αὑτό. 

Αἴ;νπτον σχοτύεσσαν ἐπέρχεαι, ὦ ἄνα Χριστὶ, 
᾽Αμπλακίης ὄφρα χεῖθεν ἀπὸ βροτὺν ἄνδρα σαώ-ᾖ;. 


In idem 


Mariz Virginis divinum Filium, in stabuli tugu- 
riolo repositum angeli, Magi, pastores reverenti 
adoratione prosecuti sunt : ferus solum tyrannus 


D profunda cogitatione: crudelia molitus consilia in- 


fantulos victimariis ensibus. demessuit, Dcum occi 
dere gestiens. 


: De Chrisii fuga in. "Egyptum. 


An tyrannorum insidiis exterritus solum vertis, 
o Jesu? fugio, cum mortalis sim conditionis, ac mihi 
fugere iucumbat, bora nondum met passionis in- 


' stante. Eia age de cætero latess, quoad llerodes 


e vita decesserit. 


1a idem. 


O τος Christe, in esliginosam te confers JEgy- 
ptum, ut illinc mortales a scelerum servitute re 








VE, 
s" M 
MI 
l 
ἀ 
* 
1 
T 
* 
.M 1 


. 1 E a— 


11419 | ΤΗΚΟΌΟΒΙ PRODROMI - | 150 





Ownia, quse in Zachariz fllio sunt meram soli- — vus debellavit Adam legitimas, ut in palms, 
t''dinem redolent ; vestis enim ex pilig cameli con- — victoriam sortitus ; tribus euim przliis generosus 
texta est, ex pelle zona ; horrent impexi capillurum — pugil palaram eomseeutas est. 


.- 


n Κούφῃ 9' ἐν νεφέλῃφι χαθίζεαι, ὥς μ’ ἀναείρῃης, — A Elc *à αὐτό. 
"m Κούφῃ ἐν νεφέλῃ, σεμνοῦ *' àvk πατέρος ἀγχάς. Adano ἀρχιγένεθλον M ἐνὶ κάδδαλε κάλῃ 
Εἰς τὸ κήρυγμα xal ct» σεολὴν Ιωάννου. Δαίμων. Αὐτὰρ 6 piv ερισεῇσι παλαισμοσύνῃσι 

Ἐρημιχκὰ ξύμπαντα τῷ Ζαχαρίου ... Λοῖοθος Αδὰμ ἑνάρ:ξε, καὶ ἔννομον ἤρατο χάρτος * 

N γὰρ στολὴ πέφυχε χαµήλου vQlys e, — Τριατοῖς γάρ «' Δέθλοιαι παλαιστριχὸ; ἔμμορε vi- 

T^ ζῶμα T δέρµα, πλοχμὸς αὐχμηρὸς κόμης, [2:. 

Ε)έμμα βλοσυρὸν, xal µετάγνωσις λόγος. Ek τὸν ἰαθέντα ὑπὸ τῆς dpric Χριστοῦ Aexpór. 

Elc τὸ αὐτό. Tóv λεπρὸν ἀχάθαρτον ὄντα τῷ vópup 
» N»60o; ix προμολὼν στεριεῆς χλυτὸς Ἰωάννης Χειρὶ χρατεῖς σὺ. καὶ θεραπεύεις, Λόχε. 
E Tv στερεὴν ὤχησεν, Ἰορδάνου ἀμφὶ δὲ ῥείθροις Οὐ γὰρ χατῆλθες τῷ κχεχαθαριαµένῳ, 
» "OyXov ἀπειρέσιον πλυνέσχει εἰς µετάνοιαν. ΤΗ & ἐθνικῇ, µάλιστα λέπρᾳ, χαρδίᾳ. 

Mprao θοιμάτιον xal τὴν ερίχα, θαῦμα ἰδέσθαι. Elc τὸ abc. 

Elc τὴν Bdatioiv. Νῦν μὲν ἕνα Χριστοῖο καθήρατο δάχτυλα λεπρόν. 
πι δρᾷς, ποταµέ: ποῦ τὰ ῥεῖθρά σου στρέφεις ; B AX óv' ἐπὶ σταυροῖο τεθήῄσεται, οὐχ ἕνα µοῦνον, 

Qóx οἶδα τί δρῶ, πλὴν τὸν ἑστῶτα τρέµω * Φύσιν ὅλην δ᾽ Ιήσεθ᾽ ὅλην λέπρην περ ἑοῦσαν. 

Oày εἷς γε μὴν ἔστηχεν, el; δέ µε στρέφει’ "Ἄψαι «ὰἁμοῦ, Χριστὲ, νοὺς δ᾽ ἀπὸ λέπραν ἄειρον. 

Ὁποῖος οὗτος ; τὴν περιστερὰν σχόπει. Elc có sarà τὴν πενθερὰν τοῦ Πόερου θαῦμα. 

Elc τὸ αὑτό. Ἠλθες βαλειν fp, ὡς ἔφης, el; τὸν βίον, 

Τίς πόθεν εἷς, αὐχμῆεν, ὀρέστερε, ἄγριε ἄνερ, Αλλ’'ὡς ὁρῶ, πὺρ μᾶλλον ἐχδάλλεις, Αόγε, 

ὑῦρεος ἐξ ἁδάτοιο Ἰορδάνου ἀμφὶ ῥέεθρα: Τὸ πυρεταῖνον ὑγιάζων σαρχἰον. - 

Εἰμὶ θεοῖο Λέγοιο διῄχονος, οὗ ἑνὶ χάρῃ "Ovato. ταῦτα τῆς µαθητείας, Πέτρε. 

Δεξιτερὴν ἀνάειρα, φόδος δέ µε γυῖα 0 πῆλθεν. El, τὸ αὐτό. 

Σὶς Χριστὸν πειραζόµενοΥ ὑπὸ τοῦ διαδόΊον. — Nóv. μὲν Χριστὺν ἄνακτα, Πέτρε, προχαλίνευ {η- 
αν Αἰτεῖς, μιαρὲ, προσχυνεῖν σοι τὸν Λόγον, [τρὸν, 
|. he Τὸν προσχυνητὸν ταῖς ἄνω στρατηγίαις Πνρετὸν ὄφρα δἀάῖον ἐσαύοι φύξιμος apa * 
bs Κατεγγνᾷς δὲ, πτωχὲ, τῆς γῆς τὰ χράτη —— Σχιὰ δέ } σου µετόπισθε τροπώσεται ἔθνεα νούσων, 
b Τῷ παμβασιλεῖ. Τῆς ἀναιδείας ὅσης! .— Ἐν δὲ χιτὼν νεχύεασι πόροι βιοθρέµµονα πνοιήν. 
1 JU trabas sedes item in nube levi, ut me sursum at- | In idem. 

L . tollas, inter adorandi Patris ulnas admittendum. Antiquum Adamum unius luct? congresaa pre- 
| De Joannis predicatione ac vestitu. stravit dæmon; sed tribus eum dimiegtionihus no- 


στν στ 
^ — 


flocci, severus oculus, sermo denique pouitentiain In leprosum ex sola Chrísil artrectatione 
resonat, convalescentem. 
In tdem. Eum, qui pollutus lege ipse judiestug est, mese 


u Ex sterili egressus. utero. famosissímus Josnnes — prehensuim sanitati cestituis, o Verbum; nec enim 
steriles incoluit terras, quas Jordanis fluentum in- — eorum, qui mundi sunt, gratia, in terras descen- 
tercipit, ubi nmumerosissimam populi turbas in — disti, sed pro animabus idolelarris, quet tota lepra 
penitentiam lavit : vestitam e pilis eL birsutiem — esi. infectis, 
considera ; ipso sspeciu miraculuu excitat. 

In. baptismum; 

Quid rei est, o Dumen? quo fluenta tua. retror- 
sum convertia ! quid à mé flat sum nescius, sed vi- 
yum prope astan:em vereor ; nec unus quidem asiat, D 
sed uuus me retrocedero cogit : qualis porro iste? 
columbam obiuere ; Qm rescies. 

In idem. 


In idem. 

Hunc quidem Christi anus unum. mundavit le- 
prosum ; sed ubi ligno configetur, non uni solum, 
verum toli naluræ medicabitur, quæ tota lepra per- 
fusa est . meetiam, Curiste, tangito, et à mea animo 
lepram erade. . 
| De miraculo erga scerum Petri. 

Quis unde te pedes, o agrestis et aquallide mon- Ignem missurus in vitam venisti, uti dicebas; 
licolo, e désertis advenlens eollibus, quos Jordanis 564, ut video, ignem potius amoliris, ο Verben, 
sinus interlabitur]-Sem divini verbi minister, jo — dUm inardescentem febri cuticulam sanas : ez bac 
cujas caput, inzer baptizandum, mauus exiuli; meos- disciplina macte esto virtutibus, o Petre. 
que subiit actus formido. In idem. 

1n Ghristum a demone tentatum. Nune quidem Christum regem in medicum evo- 
. Awbis, o sceleste, sb ipso adorafi divino Verbo, — cas, o Petre, qno depellendi ardoris vim habens 
qui militie celesti adorandus est ; et qui tute in- aura vehemenies febriui refrigetet : tua vero wm- 
dipus ex, universte terre dilianom. polliceris om- — bra non its mulio pest. morberum (tegare mulile- 
nidus fegi : pet! quantum temoritats οἱ imprus — dinem , (usque tunica vitalem cogferre spiriton 
dentim. poterit, 





1181 
ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν xAivat. 
idc οὐκ ἔχειν κοῦ τὴν xdpav, Χριστὲ, αλίνης, 
Lagi, τὸ ῥητόν ' ᾖ. γὰρ ἔνθεος φύσις, 
Ἡ oj χεφαλὴ τοῦ Θεανθρώπου Λόγου 
Οὐκ ἂν κλιδῇ ov * καὶ γὰρ ἀκλινεστάτη., 
Fic τὸ αὐτό, 


Φωλεὺν ἄμφι µένουσιν ἀλώπεχες, ἓν δὲ πετεινῶν 
Οὁρανίων γενέθλη - Χριστὸς δ ἕνα πῆχυν ἀρούρης 
'Ec ὀόμον δὺ φορέει. Τί πρὸς τάδε φαῖεν kxelvot, 
Ot χρυσοᾶν δοµέουσιν ὀπείροχον ὄψιον οἴχον; 
Εἰς εὐν ἐν θᾳ]άσσῃ ὕᾳνον Χρατοῦ. 

O δεσποτιχὸς ὕπνος ἁῤρήτῳ λόγῳρ 

Ὑπνοῦααν ἐξύηνισε «hv ἄλμην τότε. 

"HU ἐζέγερσις ἔμπαλιν τοῦ Δεσπότου 

Τὸ εἢό θαλάσσης ἐξεχοδίμιαα πλάτος. 

El, τὸ αὐτὸ. 
Χριστὸς μὲν Καλάμῇσιν ἑέρξατο πάντας ἁήτας * 
Τοῦ δ' Is* b βλεφάροισι γλυχὺς περιχύµενος ὕπνος 
Πεῖα᾽ ἐλθεῖν βορέην * 6 δ' ἀπέπτατο, xab$' ἅλα cipe" 
Ἄριοτοῦ 0 ἐγρομένου κεῖνος πάλιν ἔνδον ἑέρχθη. 
. lp τὸ ir Γαδάροις θαῦμα. | 

Τὴν τοῦ Σατὰν, ἄνθρωπε, µανίαν βλέπε. 

Ὁ yàp ἀπάγχων τῶν συῶν τὰς ἀγέλας 
Τί λοιπὸὺν ἂν δράσειεν εἷς βροτοὺς } βλάσῃ” $ 

Ὡς χοῖρος οὖν Cv αωφρονίζου τῷ τύπῳ. 

n id : Valpes foveas habent, Filius autem hominis 
non habet ubi caput reclinet, 
Ais ia qan habere ubl caput. recliaes, o Christe, 
manifesto loquaris; nature euim divius, qua tuum 
incarnati Verbi capnt est, nusquau) reelinari gusti- 
net ; est eoim immota. 
]n idem. 


In lustris diversantur  vdlpes, in loeulamentis 


preterea suis habitet aerea volucrum turba ; aed 
Clhiristus ne ungm quidem terre cubitum in domi- 
cilium possidet. Ad hxc quid dicere .habeant illi, 
qui auro superbas et editissimas domos exzediüicaut? 


De Christa seper more.dormiente, 


Domibi somnus, inenarrabill quidem, et arcano 
Jussu, torpens et quietum mare atatim. expergefe- 


cit; rursum vero Doniini expergefactío maris æquora 1) 


somno sopivit., 


In idem. | 

"Cbristus omnes elata wanu procellas. compe- 
scuerat ; somuus vero, qui in ejus óculog suavissimus 
irrepsit, excivit boresm, qui üiivolans ware turbi- 
nibus pulsavit ; sed expergefacto rursum Christo in 
antra sua reirusus est. 

De miraculo apud Gerasenos edito. 

Salanæ quagta sit. rabies. oxpendo, ο hemot Qui 
enim vel ipsos porcorum greges excruciat, quid, 
quo dispendium mortalibus inferat, de caetero mo- 
liturus egt? Τα igitur, qui porcorum more vivis, lioc 


examplo resipiace. 


TETRASTICHA IN. NOVUM TESTAMENTUM. 
.Eic τὸ, Al d. 1ósexsc φαλεοὺς ἔχονσιν, à δὲ Ylóc A. 


1182. 
Εἰς τὸ αὐτό. 

Συθῶται, ποῦ φεύγετε, τοὺς δὲ σύας λίπετ) αὐτοῦ , 
Τὸν λεγεὼ δεδίαµεν, ἀτάσθαλός ἐστι γενέθλη - 
΄Άγγετο σαυδθόσιυν, *255' ἔρχετο πυθμένα λίμνης, 
O98* οὕπω λεγεῶνα χορέσσετε, ἀγχόμενοί περ. 

Elc Μαεθαίου κησιν. 
Tt ςοῦτο, Χριστέ ; vele τελώναις συγχάθῃ , 
Τί τοῦτο χαϊινόν; ἀλλὰ xal σννεσθίω» 
Ματθαῖοι οὗτος οὗ τελώνης lal oo; 
Ἐμοὶ δὲ πολλῶν. βελτίων γβαμµατέων. 

|. Ek tb αὑτό. 


Xalpsze, ἀμπλαχόεργοι, üaocfct', Eüva' ἁλιτρῶν * 


Χριστὸς ἁλιτροδίοισι µεθίζεται, ἠδέ τε δειπνέ]. 
Ματθαῖον χαταθρεῖτε * Env πάρος ἀμφὶ τελώναις, 
Nov δὲ Χριστὸν ἄναχτα ουνέστιον. ἔσχεν ἓν οἴχῳ. 


Εἰς Χριστὸν ——e θυγατέρα τοῦ I 


Σὺ xai θανατοξς, xai πάλιν ζωοῖς λόγψ. | 
Ζωοῖς δὲ μᾶλλον fj θαναταῖς, Χριστέ yov. 

'O δ' ἀοχισυνάγωγος εἰς μαρευρίαν, 

Βιοῦν τὸ θυγάτριον ἔμπαλιν βλέπων. 

Elc τὸ αὐςό. 

Μὴ θρηνεῖτε, γυναῖκος, ὑπνοξ τὸ χθράσιον’ ὀπνοῖ, 
"Y xvol, οὐδέ «' ὅλωλεν. Ὑμεῖς χονεῶς δὲ γελᾶτε, 
"Ey pasó yox, χόριον, xai αἰθέρα δέρχεο ἆἴον. 
Αρχισυναγώγοιο πατρὺς αέα πίστις ἀκήμων, 


In idem. 


C Quo, porculatores, relictis ibi suibus, aufugitis ! 


Deemonum legionem pertimescimus, exítizxle genus 
esi; grex ovium suffocstus in marine paludis fuu- 
dun prosceps datas est. Quamvis ei ips vos enecet, 
nonduin tamen legionem soturabitis. 

De Matthei vocatione. 


Quid isthuc est, o Christe, una cum publicanis 
aceumbis? Quid lioe novi esi? imo et illis eonvescor 
At Hatilæus jpse numquid tibi publicani instar est 
]uio pluribus eum scribis meliorem ceusco. 


]n idem. 

Gaudete, nefarii, coufidite, nocentum multitudo, 
pune unà cum peccatoribus assidet οἱ epulatur 
Christus : Matthaeum conspicite, antehac. publica- 
morum numero accensum, Christum nuuc Regeu 
dom! convivantem excepit. 

De Christo principis Synagoga filiam in vitam 
revocante. 

Ad unum verbum vitam aufers ac revoeas, 
Christe mi, sed ju vitam proclivius, quam in mor- 
tém traducis; idem mibi testis ostruat. Synagoge 
princeps qui viventis denuo filie couspectu fruitur. 

In idem. 

Paecite lacrymsri, inulieres, puella dormit, 
Dormit ? Quasi vero : ita dormit, nec obiit, ei. vos 
perperam quidem ridetis, Exsurge, puella, divinum -. 
zxüera contemplare, ob Sysnagog: principis, pa- 


rentis tuj. fidem laudabilem 














— 
-- 


πμ. 
SU τα αν 
uoc. 


ιό 
P 
* .. 


πι πο 


eerte. 
M 


* 
» 
^ 
vᷣ 





Κε. 


T 
ANTT I 


TTD 
"ατα -- 
- 


T ποπ». 


- m0 
P" 


— — — 


Ido cca τ- 
t πο να. 5 un "n. . * 
9. MEE 7 . M H 7 "os 207 τα 
. . . : 2o 
- ' 
c - . . "a - 


Ls 


2 I E 


* — 
ο... 


ο ολ κ ολα λαο 
- EE M κ 
. à ] k 
. 
LI 


-- 


18) | J. THEODORI PRODROMI 1184 


Εἰς τὴν αἱμόῤῥουν,. 
Ὦ πίστις ὀρθὴ, πίστις ἀκραιφνεστάτη | 
Δι fe βροτοὶ χλέπτουσι τὴν σωτηρίαν. 
Αλλ' οὐ λέληθας, xàv λαθεῖν δοχῇς, γύναι» 
T^v γὰρ πανόττην πῶς λαθεῖν δύναιτό τις; 
Εἰς τὸ αὐτό. | 


A Χεὶρ &np3, προτᾶθητι, καὶ ἅπτιο, πάντα 6* ἑνέργει. 


Ἡ δ᾽ εὐθὺς προτέτατο, χαὶ Άπτετο, πάντα δ' ἑνήργει. 
"Hóa χαὶ ἀμφὶ χέρεσσιν ὑπ' οὕατα, Χριστὲ, φυ- 

| [τεύεις — 
Εἰς τὸ, "Οτι àv δεε1ζεδρὺ ἐκδά.11ει τὰ δαιμόνια. 
Ὁ φυγαδευτῆς δαιµόνων, Τραμµατέες, 


Ἰλσθενὲς Ίσθα γύναιον, ἁτὰρ χρατερὺν κατὰ πίστιν, , Ὑμῖν χαλεῖται δαιμονῶν; Φεῦ τοῦ λόχου | 


Καὶ δοιοὶ προχέοντο ῥόοι σέθεν ἐχπιδύοντες, 
Αἵματος εἷς, ἄλλος 66 τε πίατιος ἐς πολὺ. μείζων” 
Ἔνθεν ὁ χεῖνον ξήρανε, xai λάδεν οὕνομα δῖον. . 
δια v τῶν ἀποστόλων, καὶ τὴν τού- 
Ei "e τος ἀποστολήν. ' ^ 
Καινοὺς στρατηγοὺ», xal βασιλέα βλέπε * 
Ὁ μὲν χλῖναί που τὴν χεφαλὴν oüx Eyet * 
Οἱ ὅ εἰς µάχην ὁρμῶσι γυμνῷ σαρχίῳ. 
Ἔπειτα τἰ; ζωγροῦσι τὴν οἰχουμένην. 
Εἰς tà αὐτό. 
Ἴπποις μὲν χαὶ ὄχεσφι, καὶ ἁσπίσιν ὀμφαλοέσσαις, 
X αλχῷ τε, χρυσῷ τε, xat ἀνδράσιν ἱπποκορυσταῖς, 
Στρατηχοὺς χοσμοῦσιν ἐπιχθόνιοι βασιλῆες * 
ἑνανὸς δὲ Χριστοῖο λάδε στρατὺς ἔθνεα πάντα. 
. Elc τὸ κατὰ τὸν ξηρόχειρα θαῦμα. 
Ὡς ἑἐξανιατᾷς kx τἆφων νεχροὺς ὅλους, 
Οὕτως ἀνιστᾷς καὶ νεχρὰ βροτῶν µέλη. 
'0 ξηρόχειρ δὲ µάρτυς ἐστί uot, Λόγε, 
Fh» vexpàv αὖθις εὐπετῶς κινῶν χέρα. 
| Εἰς τὸ αὑςό. | 
Χείλεος ἓξ ἁγίου προθορὼν λόγος ofa κελεύει» 


]n Hewmorrhoissam. 

O recta fides, fides sincerissima 1 qua mortales 
salutem. furtive rapiunt ; sed qua sis Christum 
von latet, quamvis eum latere credas, o inulier, 
eum enim qui oculatissime lustrat omnia, quid 
preterire potest ? 

In idem. 

Eras valetudine infirma, mulier, sed fide valentis- 
sima, duoque ex te scaturientes exundabant rivuli, 
sanguinis alter, alter fidei longe nobilior ; exinde, 


«auguinis fluxum fldes exsiccavit, a Deo laudem pro- - 


meríta. 


De vite instituto, et missione apostolorum. 
Novos intuere duces,set novum Regem : hic qui- 
-dem non habet ubi caput reclinet, illi inermi cor- 
pore in pugnam prodeuut. Quid tum postea? Terre 
Gabitabilis animas invadunt. 


| In idem. 

Et equis et. curribus, et clypeis umbilicatis , et 
cre, ei auro, galeatis denique militibus suos in- 
"ruunt duces terreni Imperatores ; sed nudus Christi 
xercitus infinitas gentes expugnavit. 


De miraculo in hominem manu aridum pranstito. 


Sicut iutegra cadavera e monumentis excitas, sic 
οἱ exanima mortalium membra restauras ; is, cui 


aianus aruerat, inihi testis est, o Verbum, nou zegre 


am moveus manum, omni prius sensu defectan, 
| In idem. | 
Ex diviuo prosiliens ore sermo sic imperat : Ex- 


Καὶ τίς Υ ἂν ὑμῶν δαιµονίζοιτο πλέον, 


"Τὰ δαιµονώδη ταῦτα τολμώντων λέχειν ; 


Elc τὸ αὐςό. 
Δαιμονίων λεγεῶνας ἀπήλασε τηλόθι Χριστὸς — 
Ἐν Γαδάροις ἐπιτάγδην, χοίρορι δ᾽ pas φυγόντας" 
Δαιμονιῶντα ὃ ἔφαν γραµµατέες αὐτὸν ἐχεῖνον. 
*Ap' οὐχί σφιν ἐμήνισεν ἄγριος, ὦ ξένε, δαίµων; 
Elc εοὺς αἰτοῦντας σηµεῖον. 


B Σημεῖον αἰτεῖς, γραμματεῦ, τὸν Δεσπότην. | 


Ὁ τυφλὸς οὐ σημεῖον ἐμόλέφας πάλιν; 


. "O χωφὸς οὗ σημεῖον ἀχούσας πάλιν; 


Όντως φθόνος τὸ πρᾶγμα, xa φθόνου λόγος, 

Εἰς τὸ αὐτό. 
Ἠελίοιο φύως xai αἰθέρα δέρχετο τυφλός» 
Ἐν δέ ει χωφὸς ἄχουσε * ῥόος 0 ἐπὶ αἵματος Eatn* 
Καὶ λεγεὼν ἕπτηξε, νεχρὸς 6 ἀναέχθορε τύμόδου. 
Γραμμµατέες, τί πλέον σημήϊον Ap piv ἀρέσσει, 


Εἰς τὸ, Μήτηρ µου, καὶ ἀδεῖφοί pov, οἱ ποιοῦνγ. 
τες τὸ θέ.Ίημα tov. θεοῦ. 


*n δυστυχἠς ἄνθρωπε, xal φαύλου γένους, 


θέλεις ἀνυφώσω σε πρὸς λαμπρὺν γένος ; 


tenditor, arida msnus, et sensus operatiouisque 
potens efflcitor; qua statim porrecta, necnon e! 
tactu, et omni operatione fuucta est, Num et auri- 
(as etiam manus efficis, o Christe? 


In illud : Quoniam in Beelzebub. daemonia  ejicit, 

Qui fugat daemones, o scribe, vs ! quid diciüis ! 
a 'tobis dzmonio correptus dicitur; quis vobis magc 
ly mphatus ínsaniat, qui hzc diabolica audetis eſ- 
futire ? 

In idem. 

Dzwonum legiones procul exegit Christus apud 
Gerasenos, et jussu suo in porcorum gregem profa- 
gos intulit; sed ipsum a dæmone arreptum garrie- 
bant Scribze : Annon magis, o bospes, ferus | illis 
Satanas erat infensus? 

In eos qui signum petebant. 

Α Domino signum quseris, o Scriba; annon in 
cico deintegro vidente signum est ? annon. item ia 
surdo rursum audiente aignum est? omunine quod 
facitis, ac dicitis, invideutiam pre se fert. 

In idem, 

Lumine solis ac atheris aspectu donatus es! 

cxeus; audivit. preterea. surdus; sanguinis item 


. fluxus stetit ; inhorrnit dasmouum legio; e tumulo 


prorupit mortuus ; quod amplius siguum probatari 
estie, ο Scribze ? 
Ín id : Mater nea, el [ratres mei. qui facinnt 
toluntatem Putris wei. 
O infelix hemuncio, et ex vili eriyine precreatus, - 
vis te ad illustre genus provehaig ? Dei rite. voiuu- 











1155 
Τὸ τοῦ Θεοῦ θέλημα πρᾶστε γνησίως, 
Καὶ τοῦ θεοῦ, γίνωσχε, αυγγενὴς Υένῃ. 

Elc τὸ αὐτό. 
Οὐ γενεῆθεν &ávhp παρὰ Χριστῷ ἔμμορε T τιμῆς; 
Οὐδέ τε θηλυτέρη µέγα πύτνια ἕνλεν ἐδείχθη; 
Κεῖνος ἀδελφεός ἐστι Θεοῦ, γενέτις δέ τε χείνη, 
Οἵ T σφε λόγους τελέουσι, xal ἔνδιχα  θεσμὰ κοι- 
[οῦσιν. 
Eic τὸν Χριστὸ» ἀπὸ τοῦ xJolov διδάσκοντα 
τοὺς ἐν τῷ alyia AQ. 

Ἐφ' ὑδάτων, λέγουσι, euvh Κυρίου * 
Τὸ πλοῖον ἀθρεῖς, τὸν διδάσχαλον βλέπεις" 
T^v αἰγιαλὸν 'τοιγαροῦν δραμὼν φθάσον, 
Καὶ τῆς σοφῆς ἄχουε διδασχαλίας. 

| . Ele tó αὐτὸ. | 

"n πέλεχυς µαχάριος, ὢ οὔρεος ἔνθεος Όλη ἰ 
Εὐτυχέες δρυτόµοι ! ναυπηγῶν δάχτυλα κιδνά | 
O1 τόδε T λέμδος ἔθεσθε θαλασσοπ΄ρον χαλίγοµφον, 

*[) θεὺς ἐμδεδαὼς διδάσχαλος ὥπασε Tüpvv. 


Elc τὴν ἁποτομὴν Ἰωάννου. 
"n xougo; ἄναξ, μιαρᾶς δοῦλος χόρης Ἱ. 
"D μωβρὸς ὄρχος συμµερίζων «5 χράτος ! 
"D δεῖπνον αἰσχρὸν αἵματος χλωροῦ πνέον ! 
"D νεγρὸς ἕμπνους, xai τὸ μῦσος δειχνύων ! 

Elc εὸ αὐτό. 

Ἡ γένεσις βιότου χαὶ ζωῆς ἔπλετο ῥίνα, 
Πρᾶξε φόνον δ' Ἡρώδης ἓν τελετῇ γενεσίων 
«Οἴνου δὲ χρητῆρα χεράσσατο αἵματι θερμῷ. 


TETRASTICHA ΙΝ NOVUM TESTAMENTUM. 
Α Οὐχ 6 θανὼν ἐσίγησε * λυγίζεο, μαχλὰς ἀσελγῆής. 


1186. 


Elc τὸ κατὰ τοὺς πέντε ἄρτους θαῦμα. 
Ὁ μάννα τὸ πρὶν εἰς Ἰουδαίους βρέχων 
Nõv ix µόνης ἔθρεφεν ἅρτων πεντάδος 
Thv πενταχισχίλιον ἀνδρῶν ἀγέλην » 
Καὶ τοὺς χοφίνους τῆς περισσείας ὅρα. 
, Ele τὸ αὐτό. 
ἝἜντερα ox ἐπέδησε τροφὴν, τάπερ ἔνδοθι χεύθει 


Χριστὸς, ὅτε βραχέεσσιν ἀπείρονας ἕτρεφεν ἄρτοις, 


Τὰς δὲ τροφὰς αὔξησε * τὰ δ᾽ ἄγγεα ἔπλετο μάρτυς, 
Οἷς 54 vs λείψαν) ἔερκτο, πέλεν δέ τε δώδεχα πάντα. 
Εὶς τὸν ἐν θα. άσσῃ περἰπατον Χριστοῦ καὶ 

Πέτρου. 
Ἠλθες καθ' ὑγρῶν, θαυματουργία µία” 


B Σννηλθέ σοι καὶ Πέτρος, αὕτη δευτέρα *.— 


Ἔσωσας αὐτὺν ἐν βυθῶν, αὕτη τρίτη 
Τοὺς ἀνέμους ἕπαυσας, abcr) λοισθία. 
Εἰς τὸ αὐτό. 

Πέτρος ὑπὲρ νώτοιο θαλάσσης, Πέτρε, πορεύῃ; 
Πεξός. ᾿Ατὰρ τίς τοι πτέρ᾽ ἑνάρσια θῆχε ποδλῖιν, 
"H τίς ἀπ᾿ οὐρανόθεν δολιχἠν σειρὴν προπετάσσας 
"Ex χεφαλῆς ἀνέχει σε; Τὸγ ἐγγύθι δέρχεο Χριστόνο 

Εις τὴν Χαναγαίαν.. 
Ὁ Χριστὸς ἄρτος * Ἰσραἡλ παῖς Κυρίου» 
A ὅ ἐθνιχὴ σύμπασα πατριὰ χύων. 
Ὁ παῖς τὸν ἄρτον ἀφρόνω: ἀπεστράφη» 
*Q & οὖν χύων βέδρωκεν αὐτὸν ἀσμένως. 


tatem exsequere » 36 scito te consaguineum Dei eva- c, commisit, vinique pateram calido libavit sanguine t 


surum. 
In idem. 

Annon qui ex cognatione Christi etat, ab eo glo- 
riam consequebatur ? annon et ejus mater impendie 
venerabilis inde ostensa esi ? Est ita sane ; sed iNe 
verus Dei frater, et illa mater. est, qui ejus seruio- 
nibus obsecuti, justa Dei decreta exeequuntur. 

]u Christum eos, qui stabant in ripa, & 
navigio docentem. 

Vox Domini super aquas, inquiunt Psalmi: Navi- 


«cam vides, praceptorem iuiueris, quare auctor. 
sum, ut ripam currendo prior occupes, et sapien- . 


tissima doceniis praeceptiones auscultes. 
In idem, 


O perbeata securis! o divina montl, silva! o fabri D 


lignarii felices! ο naupagorum gloriosa mauus ! 
qui hunc lembum, maria sulcantem, clavis pulchre 
compactum ædiſſeastis, iu quem conscendens Deus, 
praeceptoris instar vocem extulit. 


— Jn Joannem collo truncatum. 
Q levissime princeps, scelestg puelle nequiter 
- jnserviens | heu stolidum sscramentum, imperii po- 
- aestatem dispertiens! beuconvivii fweditatem! quo 
decolor anhelatur sanguis, hei spirans cadaver ! 
. Herodis scelus arguens. 


In idem. 
Dies vitse natalis et primordium erat, cum Hero- 


des in solemnibus natalium ceremoniis cadem .. 


nec occisus tacuit, uude impudica merctrix contore 
quebatur. . 


De miraculo quinque panum. 

Qui prius in Jud2os manna depluebat, nune ex 
quinis tantum refecit. panibus quinque willium 
hominum turbam : residuos e convivio cophinos 
intuere. 

ln idem. | 

Populi viscera omne non continuerunt alimentam, - 
quod intus ingerebat Christus, cum paucis panibus 
innumeros pavit homines, multiplicatione alimenti 
facia; tesies. mihi sunt cophini duodecim nuiero, 
quibus prandii reliquia sunt repositse, 


De Christi εἰ Petri super mare ambulatione. 

Per mare desmbulasii, primum miraculum; tecum 
ambulavit et Petrus, lioc secundum; eum ex imo 
maris eripuisti gurgite, hoc tertium ; quodque po- 
strenuum. est, ventorum turbines sedasti. 

| Iu idem. 

Pedes in suprema unda gradum facis, o Petre? 

quis porro commodas tuis pedibus alas aptavit? 


.vel quis prolixam e coelo catenam protendens, te ea- 


pite sustentat ? proxime juvantem Christum intuere, 
]n Chanancam., 

Panis Christus est; populus Israelito filius fami- 
lias; universa etlhinicorum familia canis, jaw vero 
fllius. panem fastidiosissime aversalus est : quo 
facium, ut libentissiwe tandem cauis comederit. 





—— οχι 
21 
DU 1* i 
- aC 
- 

- "C 
. 
- * 
. 
t 

a. tl 


vA 
E o. 
- 20^ 


" Gu 
- * 


- cl s 


Fre METER C 
aH "e Uto, 


πα 


A 


2S 
E - 


/ 


zt 
W 
— 


μποτ ο Te πρ pot 
A " ' 2 Mari, "M fU 


uibs. Urudka 
UO Do. 
; 


T 
κό 3 


cyOOHOWPMELONUEE Y 
n 4. t 
BE" 


EIU 
oam, 


r UT 
"mx " "mr Ξ 
, $a * 1 2 N 
-» * . 


JeMUT TO GUC MK URRIMEIT ECE XE 
M H ' 


— 


* Z n 
ae 
wo 
1 - 


Tot ADM νυν Άσμα σπα αν καν — Ut 


TX o "mins. T* 
αρ ο τ το uu 
^ . -* - 
| à n . 
. -- 


eulos, accepit. 


. Ele τό αὐτό. 

Ut χύνες εὐνθέουδιν ἀγαθοῖς ἁρτοδότῃσι, 
Μνημοσύνην κεύθουσιν ἑνὶ στήθεσσι φίλοισι. 
K2* σύ ja, Χανανίτις, διὰ ταῦτ ὀνομάζεο χύων, 
Ἐν δὲ τὸν ἄρτον ἅπαντα χατέσθιε πιστὴ ἑοῦσα. 
Εἰς τὸ, Τίνα μα Aérovour οἱ ἄνθρωποι εἶναι; καὶ 

, elc τὴν Πέτρου ἀπόκρισιν. 
Μακάριο: e Πέτρε, συλλαθῶν τόσων 
Ὡνούμενος τΏν χλεῖδα τῆς ἄνω πύλης, 
Καλούμενος δὲ Πέτρος, ὃς πρώην Σίμων, 
Τὸ πᾶν δὲ δεσμῶν, χαὶ τὸ πᾶν λύων πάλιν. 

Εἰς τὸ αὐςό. 
«Ανθρωποί σε χαμαἰφρονῖς Ἠλυὺ οἱ μὲν ἔφασαν, 
Οἱ δέ τ) Ἰωάννην, ol & ἔμπαλιν Ἱξρεμίαν ᾿ 
Αὑτὰρ ὁ Χριστὺν ἔλεξε θεοῦ Πατρὸς Υἱέα Πέτρος, 
Κλτῖδας ἔνθεν ἔδεκτο, ταὶ οὐρᾳνὸν εὐρὺν ἔχουσιν. 
Elc τὴν µεταμόρφωσυ». 
Ορᾷς τὸ θαδώρ; Οὑχ ὁρῶ. Τίνα τρόπον, 
Τοῦ φωτὸς fj χύσις µε χωλύει βλέπειν. 
ὉὈρθῶ: ἔλεξας * οὐδὲ γὰρ Ἰωάννης 
*foely ἑχαρτέρησεν, ἀλλ ὀπεστάλη. 
t | Elc «à αὐτό. 
Τρεῖς μὲν ἄνω λαλέονσ. θαδὼρ ἀνὰ ἄχρα xépoj6a* 
Ἐκ δ' ὅρα τοῦ µεσάτοιο φόως ἀναδέδρομε θεῖον. 
Τρεῖς δὲ πέσον πραγέες ποτὶ πέζαν οὕρεος ἄκρην' 
Ἐν δ' ἄρα τῷ µεσάτῳ πλείων χύτο φωτὸς ἀποῤῥώξ, 
Εἰς τὸ κατὰ τὸν ceAnruatópsror θαῦμα. 

΄λνθρωπε, ph χέχραχθι. Ναὶ χράξω μέγα 


1n idem. 

Canes grata sunt erga eos indole, a quibus sibi 
prebitus est panis, benelicii memoriam fideliter re- 
tivent ; eapropter, ο Chauanza, canis. appelleils, 
cumque Domino fidelissima sis, panem comedas. 


— did : Quem me esse dicunt homines ? deque 


| Peri responsione. 

Ob paucula, qua respondisti verba, perbeatus es, 
o Peire, quibus celestis jauux clavein mercatus es, 
Peui nomine, paulo ante vocatus Simon,  indigita- 
ius; cujus v.rtute ligas ac solvis universa. 

In idem. 

Hominau, qui terrena sapiunt, ἰα quidem alii 
Eliam, alii. Joannem, alii denique Jeremiam dixe- 
runt, o Christe ; sed te Dei Patris Filium pronuu- 
tiavit Peirus ; Indc claves, quae immensos eontiuent 


De transfíquratione. | 
Montes Thabor oculorum sensu assequeris? ne- 
quaquam. Quid ita? Luwinis effusio videre:ne prohi- 
bet, liie loqueris, uec. ipse Joannes in monu videre 
sustinuit, sed pra formidine refugit. 
| In idem. | 
Tres quidem in suuneo. Thaboris fastigio sermo- 
Des coaserumt ; οἱ a Christo, qui medius est, divi- 
nus prosilit fulgor : ires. item proni ceciderunt. | 
exireima montis crepidine ; inque Petrum, qui me- 
dius, major luminis emanado transfusn est, 
De miraculo erga luneticum facto. 
Ne vociferator, o hotno. Imo contentius vocifera- 
bor ; uec eaim laboras tantum a dæemone poti filium 


M87 THEODORI PRODROMI - tts 
mE A Πάσχεις T&p ola δαιμονᾷ μοι τὸ βρέφὸς, 


Καὶ ψηλαφᾷς τί τὸν διδᾶσκαλον, ξένε; 
Ἔχεις ὃν αἰτεῖς) ἐγγὺς ἡ σωτηρία. 
Ele τὸ αὐτό. 


ο Τίπτε, Ἑατὰν χαχόµητι, τὸν ἆθλιον εἰς xuph βάλλεις 


Ele πυρὰ xal ὕδατα xpuósvta, ὅκως µιν ὁλέσσῃς 


Ἑληρονόμος δαῖης σὺ χαµίνου ἔπλεο, λῃστὰ, 


Αὐτὰρ ὁ κληρονόμος βασιλείας ἔπλετ. θείας. 

^ Elec τὴν τοῦ κήγσου ἁπόδοσινι 
Ἰχθὺς τὸ φασχώλιόν ἐστι τῷ Λόγῳ. 
΄ΆἉγκιστρον αἱ χλεῖς, εἷς ατἀτηρ sb χρυσίον’»' 
ἝἜμόαλλε τὰς χλεῖς, Πέτρε, τὴν γάζαν λύε, 


΄Ἔκδαλλε τὸν ὁτατῆρα, «bv χῆνσον δίδου. 


Elc τὸ αὐτό. 


B "H p 6p 07 σπλάγγχνοιαιν ἐχεύθετο ἰχουι *X8v3o;, 


Kal µιν ἔειδες ἄνω διὰ μακροῦ βένθεορ ἄλμης; 

"H σὺ µιν ἀμφιχάραξας ἅμα προστάγµατι θεἰφ 

Ὕγρῷ ἑνὶ σπλάγχνῳ ἁλιθρέμμονος ἰχθύος, ἄναξ; 
Εἰς τὸν vojuxóv. xAoDctov. 

"D χρυσὲ, x1xbv ἅμαχον, κακὸν μέγα | 


. Av ὃν χεχινδύνενχε τὴν σωτηρίαν 


"O τῶν νομικῶν ἐντολῶν πασῶν φύλαδ. 
Mf uot γένοιτο κλοῦτος, ἂν στερῇ θεὺῦ ἵ 
T Εἰς εὸ αὐτό. 
Ὄφελες, ὦ πλούσιε, πενέστερος ἔμμεν ἁπάντων, 
"Donc ἑνδεέέσσι συνιξέµεν ἀνθρώκοισε, 


᾿Μηδὲ χομᾷν χρυσοῖο ταλάντεσιν, ὃς Φε χολούει 


Ἀριστῷ &p' ἐλθέμεναι, σταυρὸν 6' ἀνὰ ὤμον ἀρέσθει, 


meum. Quid te obtrudeudo przceptorem veras, e 
peregrine? Votorum tuorum compos faetus es , in 
proximo salus aſſulgei. 
In idem. 
Quorsum, versute. dzemon, in ignes miserrime 
pracipitas, et in aqnas frigore horrentes? Quo eam 


couficias scilicet : tu ardentissiez fernacig heres 


factus es, o trifurcifer; i&e regni ealestis poutes- 
sionem iniit. 
In tributi solutionem, 

Piscis marsupii iusiar est Verbo Chrislo, asreus 
instar clavium, siclus instar auri ; bamunm, qnx ios 
sunt claves, immítte, o Petre, solve matyupium, 
sfaterem producilo, ac tandem Lributuni: præbe. 


In idem. 

Λη in piscis interaneis hic delitescebat nummus, 
et eum desursum in maris profunde deprebeudisi t 
an 3 te, divino mandato, insertus. est, ο Bex Curi- 
te, sub humidis piscis marini visceribus ἓ 


In divitem legis obsersatorem. 

O malum ingens δι ineluciabile, auri. teuacitas! 
quo in salutis su:e diserimen vocatus 681, qui lega- 
les omnes pricepiiones  rile obsorvavereL t ue 
mihi affluant dititize, siquidem Dei privent aspect. 

]n idem. 

Bene tecum acium foret, ui omnium pauperrimet 
fuisses ; deluisses in plebeiorum homis.um serie re- 
censeri, nec auri talentis buperbire, qus tibi sun 


Impedimento, quo minus Christum sequaris, et bu- 
meris crucem bajules, | 




























































































1189 
|  Elc tiv βαχοφόρο». 
Na, πάῑδες, εἰς ἔλεγχον ἀνδρῶν ἀφβόνων 
Κλάδη φοροῦντες T εὐλογεῖτα τὸν Aóvov* 
NaY στρώννυτε ξύμπαντα τοῖς πέπλοις τόπον, 
Ὡς μηδὲ y? ὁ πὦλος αὐτῆς θιγγάνοι. 

. . εἰς τὸ αὐτό. 
. Οὗποτ) ἄναχτα δέδορχας ὑπὲρ πώλου ἁδμῆτος 
Κέλητα, βρεφέεσσι κροτούµενον ἀρτιγενέσσι, — 
Πτορθία χερσὶν ἔχουσιν ἑλαίης ἠδὲ χυπείρου » 
Χριστὸν ἄνακτα 04asat ὑπεὶρ ὄνου ἄρτι βεδθῶτα. 


Εἰς τὸν Χριστόν ἐξε.αύγοντα τοὺς θεοχαπἠ.ἲους 
τοῦ lepov. 


Ναὶ τύπτε, val κόλαξε τῷ φραγγελίφ 

Τοὺς κολλυδιστὰς τοὺς περι2τερεμπόρους * 

Τοῦ γὰρ Πατρός σον καὶ θεοῦ τὴν οἰχίαν 

Ποιοῦσιν ρἶχον ἑμπορίου, Ἀριστέ µου. 

Εἰς εὸ αὐτό. 
Οὐ κροδάτων τε, βοῶν τε, πελειάδων ς' ἐρατεινῶν 

Olxoc 50, ἀλλά «' ἄναχτος ἐμοῦ Πατρὸς, ἔμποροι, 
[οἶχος » 

"Eire, 5 à ὑμέων περ) ὤμους τύμμα βαλοίµην 

'Σχοΐνῳ ἑνὶ πλοχερῇ, χατὰ δὲ χρόα χαλὸν ἰάφω. 


| Elc τὴν ἐξ ἐπιταγῆς Χριστοῦ ξηρανθεῖσαν συκῆν.. 


Πτινᾷ θεός σου, λῷστε, τὴν σωτηρίαν, 
Φαχεῖν δὲ χαρπὺν ἀρετῆς kx σοῦ θέλει’ 
Σὺ γοῦν συχῆ γένοιο χαρπιµωτάτη, 
Mt χαταραθῇς, καὶ φεγῃς παραντἰχα. 
Elc «à αὐτό. 
Τΐπτε συχὴν ἀρὴσαο, οὔνεχ' ol ὤλετο χαρπός; 


In Ramorum diem. 

Eia, puerl, ad coarguenda male cordatorum bomi- 
vom flagitia, obJatis ramis Deo gratias agite; lreu«! 
Omnem vestimentis viam siernite, ut ne pullus 
quidein asini terre solum attingat, 

[n idem. 

Numquamnae regem vidisti super pullo indomito 
sedentem, recens hatorum infantium plausu exce- 
ptum, pre manibus oleæ ramos et junci marini cir- 
cumfereptium ? Christum regem contemplare asino 
tunc fnsidentem. 
de Christo sacrilegos e templo nundinatores ejiciente. 

Age czedito, eia flagellis animadverte in nummu- 

'larios qui columbas distrabupt ; Dei enim, tuique 
Parentis domum, Christe mi, in forum negotiationis 
imimultant, 

| Ín idem, J 

Non. hic ovium, houm, aut amabillum columba - 
rum emporium est, ipstitores, sed Regis Patris mel 
domicilium ; hinc vos auferte, vel in humeros ve- 
siros limittam verbera funiculo texilli quo. cuti 
vestire vibices imprimam, 

Iu ficum imperante Christo exarescentem. 

Tuam Deus saluteni esgurit, o bone amice, el vir- 
tutis ex te fructus esitare impense desiderat. Esto 
igitur ficus uberrimis onusta fructibus, ne diris de- 
voius éxteinplo reprobere. 

]n idem. 
* Quidnam licui male precatus es, quod fructuum 


TETRASTICHA IN: NOYUM TESTAMENTUM. - 


1190 
A Οὐδὶ γὰρ ἓν στελέχεσφι συχῆς xóxa Bug ἀρᾗρει. — 
"ΗΒ ῥα φυτῶν πὲρι μὲν odo, Σῶτερ, φροντὶς OM yn, 
"Ec µερόπων δὲ τ’ ὄνειαρ'Τ ἀπείρονα µήχεα ῥάπτεις. 

. Elc τοὺς καλουµένους slc τοὺς γάμους. 
θεοῦ γάμος τὸ πρᾶγμα, καὶ καλοῦαί σε" 
Zu 6k προδάλλῃ τὴν γυναῖχα, τοὺς βόας, 
Τὸν ἀγρὸν, lby τῆς φρενῶν ἑλαφρίας, 
. O38 elc «b δεῖπνον ὡς ποδῶν ἔχεις τρέχεις. 
Elc τὸ αὐτό. | 
Νύμφα θεοῦ, µέγα yatp', Ἐχχλησία ὁλδιόγαμε * 
Νυμφίε, χαῖρε, Λόγε, «posl δ' ἡμέας ἄρτι χαλίξεν * 
Δεῖπνον ἐπ᾽ ἁμδρόσιον, τό σοι kc yápov ἄρτυνε IIa- 
| [τήρ. · 
Ζεύγεα δ᾽ ἄμμιν ἔεῤῥε, dinis θάνοι, ἀγρὺς ὅλοιτο. 
p Εἰς τὰς δέκα παρθένους. 
. "Av παρθένους ἔχχλεισα τοῦ θείου γάμου 
"EXatoy ἀπὸν xal σκοτισθέντες λύχνοι, 
Τί λοιπὸν ἐργάσαια, πόρνη καρδία, ΄ 
Καὶ μαχλὰς σὖσα, xal λύχνον στερονµένη } 
Fle τὸ abc. 
Παρθενικῶν δαῖδες, μέγα λάμπετε, λάµπετε, πᾶσαι 
Νυμφίου 4 ποτιδέγµεναι ἰμερόεσσαν ἑρωὴν 
Νύχτα δι ὀρφναίην ' ἀθρῶ δέ µιν ἐγγὺς lóvta. 
Ἡ παρεηῦσα πρόσελθε, θύρας χλεῖσον d' ἀπεούσλις. 
Elc tv µυροφόρον πὀρνην. 
Κίρνα τὸ μῦρον τῇ fof] τῶν δακρύων . — 
Ποιεῖς γὰρ αὐτὸ τιµιώτερον, γύναι. 


C laboraret inopis, cum in ejus truneo. non. spposite 


conformatus esset animus ? de fructibus sane per- 
parum tibi cure est, o Servatar, sed circa homi- 
num utilitatem solliciior invijilas. 

De invitatis ad nuptias, 

Deus epulum nuptiale parat, ad. quod iuvitatug 
es; u vero conjugem, boves interea Causaris, el 
agrum (quae mentis tuse rubigo est, ac levitas), nec 
in ccuam, quantum pedibus contendere potes, eur- 
riculo te coufers. 

]n idem, 

Salve plura, Ὁ sponsa fgliciter Ecclesia; salve, 
Spouse Dei Verbum, nosque nunc tandem voca in 
immortale convivjum, quod tibi iu nuptias iustrusit 
Pater : quo ut intromitigmur, facsssant obiees, 
pereaut agri ac muliere. | 

De decem virginibug, 

8i virgines tpses divinis exelusjt nuptiis olei pe« 
nuria, et luggrna exstinctio, quid deiuceps de te fief, 
o anima maretrix, cnm sis ej adullera ei o'ei 
indiga? | 

In idem. 
Virginum faces, Iyculenter elucete, ut advesientan 
prepropere amabijem Sponsum accipintis coucu- 
bia uonte. Hunc. proximo venientem cerno, Que 
adestis intro pedem panite, αἱ absentibus postes 
occlujdlite. 
In mulierem peceatricem, qua unguentum. atu. 

Uudante laeryparum fluxu rugnentum misce,illud 


- — — oral 
* M ^ 


p 


E 


vc 4m To XV. 
7 . Qíd 


ο 


» ἃ 


-- 


wer, ολ απο) TT T". 


στο αν 
- Da att s 


nol 


Ἔχμασσε Χριστοῦ τοὺς πύδας ταῖς θριξἰσου, 
Κάν τὴν Ἰούδα ταῦτα χεντῇ χαχίαν. 

Εἰς τὸ αὐτό. 
Καὶ τὸ μύρον βαρύτιμον Env, γύναι, ὃ πρὸ ποδοῖιν 
Χεῦες δεσποσύνοισι, χόμῃ δ' ἀπομόργνυς ἄναχτα' 
Ναι τὸ μύρον βαρύτιμον, ἁτὰρ τιµιώτερον ἔσχες' 
Λύτρα γὰρ ἀμπλοχίης πηλυτρήµονος ἀντεχομίσσω. 

Elec τὸ μυστικὸν Ósixvor. 

θύεις τὺ θύμα, χαὶ τὸ δεῖπνον ἐσθίεις, 
Καὶ χλᾷς τὺν ἄρτον, ἄρτε, xai χρατὴρ, πίνεις" 
"Auqo γὰρ εἶ ob, xal θυτὴρ xal θυσία” 
Ὁ δὲ προδώσων ἐσθίει σε μὴ τρέµων. 

Elc τὸ αὐτό. 


Δέρχεο τὸν θρασύχειρᾳ, τὸν αὐθάδη Ἡ ῥά γε χεῖνον, 


Ὃς βάλεν kv χανέῳ προπετῆ χεῖρ. 0910; ἐχεῖνος 


Δείπνου ἀνεγρόμενος Φιλίης λελάθοιτο, xat ἄρτου, B 


Καδδὲ προδῷ λῃσταῖΐσι διδάσκαλον, ὡς ἀπόλοιτοι 
Elc τὸ, Πάτερ. εἰ δυγατὸν, παραθέτω ἀπ' ἁμοῦ 
τὸ Xoriüpuor τοῦτο. 

Mí, µου χατεύχου, Χριστὰὲ, πρὸς τὸν Πατέρα, 
Λέγων ' Παρε. ἠότω ua θανάτου πόμα” 

"H. πῶς ἐγὼ τύχοιμι τῆς ἀφθαρσίας, 

El μὴ σὺ τούτου τοῦ ποτηρίου σπάσεις ; 

Elc τὸ αὑτό. 

Ὄφελες, ὦ χαχότεχνε, χαθευδέµεν, Ἰσχαριῶτα, 
«Ἠῦτε Πέτρος, ἀεί τε καὶ ἀμφί µιν οἱ Ζεθεδαίου. 
Mb ἐπὶ νύχτα πρόπασαν ἐγρήγορας, ὄφρα προδοίης 


ipsum longe pretiosius factura : Christi pedes 


tuis capillis absterge, tametsi Jude malignitstem C 


res ípra pungat. 
In idem. 

Utique pretiosum erat unguentum, o mulier, qno 
pedes Domini perfudisti, rege crinibus tuis ab- 
sterso ; n:e pretiosum erat, verum multo pretiosius 
adep!a es, nempe, quam formidabilis peccati repor- 
tasti gratia. | 
Jn cenam. mysticam, 

— Tu, qui sacrificium es, sacrificas ; qui ccena, co- 


medis ; qui panis es, pauem fraugis ; qui calix. es,- 


bibis : utrumque enim es, et sacerdos, et hostia; 
quat iamen, qui te traditurus est Judas, tui non 
metuens, epulatur. 

Γκ idem. 


THEODORI PRODROMI | 119 
Α Χριστὺν ἄναχτα Λόγον χαχογνώμοσιν ἂρχιερενσιν. 


Elc τὴν προδοσίαν. 
Φιλεῖς, Ἱούδα, τὸν διδάσχαλον ; Φίλει» 
Οὐδὲν φιλεῖν χώλυμα. Πωλεῖς ἀργύρου, 
Παραφρονοῦντος τοῦτο” εὺν γὰρ Δεσπότη», 
Καὶ τὸν λυτρωτὴν πῶς ἂν αἰχμαλωτίσῃς ; 
Εἰς εὁὸ αὐτό. 
Τίπτε φιλεῖς, δολομῆτα, ὃ:δάσχαλον ἐσθλὸν, Ἰούδαι 
Τίπτε φίλον, χαχοεργὲ, µαχαιροφόρος ποτὶ Épva 
Ἔρχεαι οὐχ ἐρίσοντα; ᾿Εχών «ot ἔσπεται ο.ος. 
θῦσον, ὄφρ᾽ αἷμα λαθὼν φυχῆς φλιὰν ἀμφιχρισαίμην» 
Elc τὴν ἑκκοπὴν tov ὡεὸς Μάλχον. 
Ζηλῶ σε, Πέτρε, τοῦ πολυςήλου πόθου 
Στεροῦντα Μάλχον ἀτέρου τῶν ὠτίων , 
Ἁλλ εἰ παρήμην, χαὶ παρῆν µάχαιρά pot, 
᾽Αμϕοῖν ἂν ἑστέρησα τοῦτον ὡτίων. 
Elc τὸ αὐτό. 

Χριστομάχών ὑπότεμνε µαχαίρῃ οὕατα, Πέτρε" 
Οὐ γὰρ ἄχουσαν ἄναχτος ἑφετμάων ἑρατεινῶν * 
M φείδου μηδὲ γλὠσσης, μηδ' δμμ᾽ ἐλέαιρε- 
llávias ὁμῶς ἑνάρι»ε, Χριστοφονεῖς περ ἑόντας. 

Εἰς τὸν ἐμπτύσαντα cQ Σωςῆρι. 
Δείλαιε, τί δρᾶς; ἐμπτύεις τῷ Δεσπότῃ, — 
QU καὶ Ἀόνον τὸ πτύσμα τυφλοὺς ὠμμάτου ; - 
'O Σατανᾶς σου τοῖς προσώποις ἑμπτύθοι, 
Ὦ µυρίων ἄξιε τῶν ἑμπτνσμάτων. 


traderes Christum Regem, Dei Verbum, malerolis 
sacerdotibus. 

De proditione Jude. 
: Magistrum oscularis, o Juda? quo susviari possis 
nihil obstat ; at vero vendis argento? loe desipien- 
tis est animi ; Dominum enim qui alios redimit, 
quomodo captivum agere sustines? 


]n idem. 

Deune meritum Praceptorem quid oscularis, ver- 
sute Juda ? Cur, o malorum artifez, ad mitisesimum 
Aguum cotaphractus accedis, eumque nom decerta- 
turum * libeus, desertus a suis sequitar. Age occide, 
ut, ejus accepto sanguine, anims mes postes 
illinam. 

De abscissa Malchi auricula. 
Το beatum quidem, o Petre, ob zeli plenissimum 


llune oppido preíractum et 3udacem animade p amorem predico, cujus amore incensus auricularam 


verte, qui in paropsidem temerarias manus Imniitiit, 
ille ipse caua exsurgens, charitatis et alimenti 
oblitus, magistrum, quo pereat, jawjam proditurus 
ο... 
In id : Pater, εἰ fieri potest, transeat a me 
calir iste. 

Ne precibus ad Patrem eüfusis, Christe mi, dicas : 
Transeat a me, si potest, mortis poculum. Qui, enim 
immortalita:js dotes assequar, nisi hunc passionis 
talicem haurias? 

]n idem. 

Bene tecum actum foret, o Iscariota, si dere 
misses perpetim, quemadmodum Petrus, et cum eo 
duo Zebedzi filii, nee utinaw psrnox vigilasses, at 


alteram Malcho prescidistl : sed οἱ presto fuissem, 


et e meo gladius latere pependisset, utraque eum 
auricula minuissem, 
» In idem. 

Eorum, qui Christum adoriuntur, aures gl»dio 
dcmete, o Petre; nec enim Regis amabiles audie- 
runt przecepilones ; ne parce vel os ipsum attiugere, 
nee miscvearis oculis ; omnes una strage Christici- 
das intertice, . 

^ De eo qui ia Servatoris ſaciem inspuit. 

Misell.-, quid agis? in Dominum excreas, cupis 
vel solum sputum czcos in lumen asserebat? uti- 
uam ! Satanas tuos in vultus inspuat, infliitis digne 
screatibus aspeegi ! | 





1193 TETRASTICHA IN NOVUM TESTAMENTUM. 1194 


' Elec τὸ αὑτά 
Οὐρανὸν ἀμφέπτυσσας, ἀδέλτερε, | πρός ῥα θεοῖο 
Φεῖα πρύάαωπα πτύσας, ἃ φωσφόρος Ίῦτε λάμψεν 
Ὄρεος ἀμφὶ χόρυµδα θαδωρίου * f ῥ vs βάλλεις 
Πτύτμα σοι ἐς τὸ πρόσωπον ἑλεύσεται ἄντα κατελθόν. 
Elc tóv ῥαπίσαντα τὸν Χριστόν. 
T γὰρ τοσοῦτον, Οζὰν, ἑξαμαρτάνεις, 
Ὡς ἐχθανεῖσθαι τῆς κιδωτοῦ θιγγάνων; 
Τί & οὗ τοσοῦτον πλημμελεῖς, ὑπηρέτα, 
Ὡς μὴ θανεῖσθαι, φεῦ { ῥαπίζων Ἱ τὸν Λόχον, 
Elc εὸ αὐτό. 
΄Άνστρεφε τολµήεσσαν, ἁτάσθαλε, χεῖρα, θεράπον, 
΄Άνστρεφε, pn. ἐπίσειε παρηῖδι παμδασιλΏος, 
δρίον, 6 γὰρ κρατέῃσι χεραυνοφόρων νεφελάων, 
Mf, σε Bát πρηστῆρι. xal ἄγρια δάχτυλα καύσῃ. 
Εἰς τὴν ἄρνησιυ Πέτρου. 
Q0 Πέτρος οὗτος, ὃς χθὲς ἑθρασνατόμει 
"1; οὐκ ἂν ἀρνήσαιτο τὸν διδάσκαλον ; 
Νῦν βλέφον αὐτὸν ὡς ἀπαρνεῖται τρίτον. 
Φωνεῖ 6 ἀλέχτωρ, Υνοὺς δὲ Πέτρος δαχρύει. 
Εἰς rò αὐτό. | 
Δισσὰ μὲν ἔχ c* ἐφόδησε χοράσσια, ὅλδιε Πέτρε, 
Ἀρνήσω δὲ διδάσχαλον, ὃν πἑρι φίλαο πάντων; 
Αὐτὰρ ἅπαξ οἱ ἅπαντες ἐπιχθονίων βασιληες 
Δεινά at πολλὰ ὁράσαιεν, ἂνήνεαι οὐδ' ἄρ' ἐχεῖνον. 


Εἰς τὸ, Tiva ἁποᾶύσω, Βαραδόαν 9 Χριστόν ; 
Ἂφις, Πιλάτε, τὸν Βαραθδᾶν ἐν βίῳ; 
Ἴσως peto vip, καὶ τύχῃ σωτηρίας * 


1n idem. 


in colum, vesane, conspuebas, tu qui Christi € 


divinam faciem spuiis dehonestabas, quz ceu !uci- 
fer inclaruit in summo Thaboris montis apice. Certe, 
quod immittis, ex adverso redieus sputum, tuas in 
cervices refundetur. 

De eo, qui Christum in faciem percussit. 

Quod tantam scelus admittis, o Oza, ut vel^ex 
solo arces contactu moriarie? Quid tantum mali non 
admisisti, vile mancipium, ut in Verbum alapas 
infligens, malum, non intereas ? 

In idem. 

Temerarias manus retro converte, impium et 
infame servitium, neque late regnantis Dei maxillis 
colaphos impinge, sed exhorresce (nebulis enim 
falgarigeris imperat) ; ne te turbinibus 
mittat, et. prieferoces exurat manus. 


De Petri negatione. 

An ille Petrus, qui heri fidenter loquebatur, futu- 
rum nunquam, ut praeceptoris nomen abjuraret? 
nunc ut eum tertio perneget , animadverte; sed, 
canente gallo, ad se'reversus Petrus amare flevit. 

In idem. | 
Duse te puellz conterruerunt, beate Petre, et præ- 
ceptoreim, quem eximie prz omnibus amabos, eju- 
Tasli ; sed cum omnes omnino mortalium reges 
jn te atrocissime szevient, eum non negaturus es. 


In illud : Quem vobis dimittam, Barabbam 
an Christum? 


Dimitte Barabbam, ut vivat, ο Pilate ; fors est ut 
ParRoL. GR. CXXXIII. 


A Σταυροῦν 6k τὸν Σωτῆρα μὴ φειδὼ λάθῃς, 


Σταυροῖς γὰρ οὕτω τὴν ἐμὴν ἁμαρτίαν. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Ὢ φθόνο;, ἀνθρώποισι πάθος μέγα, νοῦσε χακίστη, 
Πῦρ ὁλοὺν, πτολέμοιο φάγον στόμα, τέχνον ἐχίδνης ἶ 
«Όν δία γραμµατέες Χριστὸν μὲν ἔπεφνον Ἰησοῦν, 
Βαραθδᾶν 5' ἀπέλυσαν, ἀτάσθαλον ἄνδρα, φονηα, 
Εἰς τὴν σταύρωσιν. 


.Εἴρχθης, ἐπαίχθης, ἑῤῥαπίσθης, Χριστέ µου 


Ὁ σταυρὸς ἠρθη᾽ δεῦρο γοῦν, Σῶτερ, πάθε, 

Κεντοῦ, προπηγοῦ τῷ ξύλῳ, yoXhv πίνε, 

Καὶ θνῆσχε τοῦ θανόντος ἀνθρώπου χάριν. 
Εἰς εὸ αὐτό. 

Ποῦ a£); Ἰελίοιο διῴχετο, ἠδὲ σελήνης ; 

Τίς δέ τε λατοµίή πολιοὺς ἐτμήξατο πέτρους ; 

Τίς δὲ καταφθιµένοισιν ἐχέχλετο, ΄Αμπνυτε, νεχροί, 
Χριστοῦ χα:νοτόµησεν ἁγνὺν πάθος, ὦ Give, ταῦτς. 
Εἰς τὸν ἐνταφιασμόν. 

Τί δαχρύεις θάπτουσα Χριστὺν, Παρθένε, 
Πάλαι λαθοῦσα τῆς χαρᾶς τὰς ἑγγύας; 
Οἰμωζέτω θάνατος, ΄Αδη: χλαιέτω’ 
Σὺ δὲ τριταῖον τὸν σὺν Υἱὸν ἐχδέχου. 
Elc τὸ αὐςό. 
Τύμόον ἑνὶ σφραγίδεσσι, δυσίεροι ἀρχιερῆες, 
Κλείετε, χαὶ πολέας περιίστατε ἀἁσκιδιώτας" 
O0 σχἠσουσιν ἄναχτος ἀνεγρομένοιο ἑρωὴν, 
"AXI "Abou τε τάφον τε μοχλοὺς΄καταθραύσει 
[ἀναστάς. 


poenitudine ductus salutem consequatur ; cruci vero 
Servatorem con(igere ne detrectes ; sic enim peccata 
mea eruci affigis. 

In idem. 

O invidia, mortalibus ingens animi dolor, exitia- 
lis morbus, ignis omnia devastans , os discordize 
vorax, genimen viperz , cujus instinctu Christo 
Jesu vitam ademerunt Scrihz, Barabba, qui peesimus 
erat parricida, liberato. 

In crucifizionem, 

In carcerem compactus, illusus, alapis affectus 
es, Christe mi ; crux modo elata est; age igitur, o 
Redemptor ; patere, stimulare, ligno affigitor, fel 
bibe, et mortui hominis causa mortem oppete. 


In idem. 


igneis per- p Qoo solis et lunæ Jubar evanuit? Quis albicantes 


e saxifodina lapides secuit ? Quis vita fonctisedisit, 
Respirate, mortui? Hzc intemerata Christ passio 
recenter operata est, o hospes. 


De tumulatione Christi. 

Quid iu sepeliendo Filio lacrymaris, Virgo, cum 
pridem gaudii promissiones acceperis? mors inge- 
mat potius , tristentur inferi ; tuque tertio die Fi- 
lium tuum letabunda excipe. 


In idem. 

Sacrilegi sacerdotes, sunulo sepulcrum obsignate, 
et scutatorum militum cohortem circumdate; re- 
surgentis Regis eruptionem non cohibebunt, sed 
emergens inferos οἱ sepulcri repagula perfringet. 

38 


- D- 





1195 -. THEODORI PRODROMI. | 1196 


Elc τὴν ἁνγάστασυ» 

Sla! λὰξ ἐνάλλου τῷ θανάτῳ, Χριότέ µου, 
Ναὶ πλῆττε τὴν ἄπληστον "Abou γαστέρα, 
Κως ἂν οὓς πέπωχεν ἑξαναπτύσῃ ᾽ 
Καὶ λύε τοὺς σχεθέντας αὐτῷ δεσµίους, 

| Elc τὸ αὑτό. 
"Evpto, πρωτόπλαστε, παλαιγενὲς, ἔγρεο tópbov: 
Κάἀμὲ, Λόγε, ξυνάειρον, ἐμὸς δέ xev vio ἐτύχθης, 


. Kp δὲ, παµµεδέων' μηδ ἡμέες ὧδε μενοῦμεν, 


Πανσιυδὶ πάντα φόως ποτιδέρχεσθ᾽ ἔθνεα vexpüv. 


E!c tác µυροφόρους. 
Ἰωάννα, ποῦ, ποῦ, Σαλώμη, συντρέχεις 
903 Μαριάµ; Εἰς Ἰησοῦ τὸν *&gov. 


— Κἀγὼ σὺν ὑμῖν. Ποῦ δ᾽ 6 νεκρὸς ἐχλάπη ; 


DUx ἑχλάπη, γυναῖχες, ἀλλὰ ζῶν µένει. 


Tn resurrectionem, 
Eia, Christe mi, pedibus insultans mortem procul- 


ca ; eia inexplebilem inferorum voraginem corripe, . 


douec ipsa, quos hianti rictu exhausit, revomat; 
et detentos ibi captivos in libertatem assere. 
]a idem, 

Annose Adam, qui prior formatus es, exsurge 
tumulo ; et me, o Verbum, excita, mea item fuisti 
soboles ; me etiam, potentissime Rex; hic non día- 
dus morabimur; quantum: mortuorum. estis uno 
3mnes impetu lucem aspicite. 

De mulieribus unguenti. [erentibus. 


Quo, Joanna, quo, Salome, citatim curritis una 


. tum comite Maria? In Christi sepulcrum. Et ego 


me vobis adjungam. Quo vero subductum est cada- 
ver? Nequaquam raptum est, mulieres ; sed 
vivit. | | 





A. Elec τὸ αὐτό. 
Τίς λᾶαν μετάειρεν, ὑπέρμεγα πῶμα τάφοιο; 


Tic δὲ τε νεκρὸν ἄναχτα συλἠσαςο τύμδον ὀρύξας» 
Σῶμα vexphy συλάει τυµδωρύχος. Αὐτὰρ Ἰησοῦς 
Ἔγρετ, ἐπεὶ θεός ἐστι. Πέτρῳ φάτε ταῦτα, γνναξ- 
[xsc. 
Elec τὸ, Χαίρετε, 
Τὸ χαῖρε χαὶ πρὶν ἑῤῥέθη «fj Παρθένῳ: 
Τὸ χαῖρε χαὶ νῦν ταῖς γυναιξὶν ἑῤῥέθη. 


.'H. μὲν δέδεκτο τὴν χαρὰν τὴν ὑφόθεν, 


Αἱ ü χροτυῦσι τὴν χαρὰν τὴν ix τἀἆφου. 

Elc τὸ αὐτό. 
θηλυτέρῃς προτέρῇσι παλαιγενὲς ἔπλετο πένθος» 
Θηλυτέρῃς προτέρῇσι χαρὰν [δότο Χριστὸς ἀναστάς. 
Γήθευ, t χόσµος ἅπας, χειρῶν δ᾽ ἐπὶ χύμδαλα παῖζει. 


B "Oct ο) ἄναξ ἀνέχειρεν "Albao ix πυλεώνων. — 


In idem. 

Quis ingentem lapidem, quo monumentum conte 
gitur, alio traduxit ? Quis item sepulcrorum effractor 
mortuum Regem sacrilego tulit? soli mortuorum præ- 
datores cadavera violant: imo Jesus 'suapte virtate, - 
cum sit Deus, a. mortuis surrexit ; id quod Petre 
edisserite, mulieres. 

ln id : Avete. 

Prius quidem Virgini Ave prenontiatom fuerat; 
nunc porro eadem mulieribus salutatio replieatur; - 
illa quidem letitia cœlitus perfusa est, ista hilari 
tudinem e tuniulo cum plausu reportant. 

In idem. 

Omnium primae mulieres patientem Christum elu- 
xerunt; omnium" primas item mulierés resurgens 
Christus exsuliatione perfudit : gaudiis exsul, c 
orbis, cymbala manibus pulsato, quod te rex Chri- 


- tus ab inferoruui vestibulis exiulerii. 





ΜΑΡΚΟΣ. 


MARCUS. 


D Καὶ μετά ob χείχεσφι λόγον πόρες ἀγλαόφωνον * 


Εἰς τὸν poy.ládoy. 
Ἱατρὺν εὐρὼν, μογγιλάλε, τὸν Λόγον, 
Τὴν γλῶσσαν ὑγίαινε, καὶ τρανῶς λέγε’ 
Τοῦ γὰρ Λόγου παρόντος, οὗ φθέγξαιτό T τις; 
Καὶ τοῦ Ιατροῦ μογγιλαλήσειέ τις; 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Μογγιλάλου γλῶσσάν ποθ᾽ ὑγίασας, ὦ ἄνα Χριστὲ, 


In eum qui impedita erat lingua. 

Tu, qui ægre loqueris, invento medico Dei Verbo, 
lingua belle te habeas, expedite loquere ; num enim 
possit leri, ut quis praesente Verbo non loquatur ? 
aut coram medico num quis balbutire potest ? 

In idem. 
Baibwitientis hominis linguam quondam sanasti, 


Αὐτὰρ ἐμὸν βραδύγλωσσον ἐπὶ ovópa. ΥΏρυν ὁπάσαιι 
Κραιπνοδάτιν, ταχέεσσιν ἑἐϊσχομένην πετεηνοῖς. 


Elc τὴν τὰ δύο Ἀεπτὰ xposrérxacar χήραν. ᾽ 
Ψνχῆ, παθῶν χήρευε τῶν ὁμοζύγων, 


Καὶ λεπτὰ προσχόµιζε τῷ Λόγω δύο, 


Christe Rex, transmissa ejus labiis articolata voce, 
mibi vero nunc ore tardiloquo laboranti vocet 
prabeas, ita expeditam, ut pernicibus alitibus simil 
lima sit. 
De vidwa binos leruntios offerente. 
lntimis affectibus, tibique natura conjunctissimis. 
o anima, esto vidua, duobusque minutis assibui 














1197 i 
I*v vovv τε λεπτύνουσα, χαὶ τὸ capxíov , 
"fs eDorati τῶν πολυχρύσων πλέον. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
"n Vor βασΏεα μέγ) ὀχδίη, ἀμφὶ γυναιχὶ 
Χήρῃ δνυσευχέῖ ζάπλουτον &p' ἐσαὶ γύναιον. 
*H, δύο λεπτὰ βίοιο ἐχέγγνον otov ἔχουσα, 
Ταῦτα Θεῷ προδέδωχας, ἁτὰρ σ᾿ ἀπεδέξατο χεῖνος. 
ου εἰς tyr drddnyir. 
νελθε, Παράκλητε, πρὸς τὸν Πατέρα, 


Christo litare sstagito, mente et corpore suppliciter 
coram Deo demissis, quo supra locopletissimos bo- 
norum benedictionibus exuberes. 


In idem. 


0 regalis ac perquam felix anims, cum antea, 
fores æromnosa vidua, nx nunc in opolentissimam 
mulierem evasisti; que duos minutos obolos, quos 
vitz tuz pignus unicum asservabas, Deo prisen- 
tasti ; hos enim ille faventer accepit. 





TETRASTICHA IN NOYUM TESTAMENTUM. — 
A Καὶ πέµπε Παράκχλητον ἄλλον τοῖς χάτω, 


1488 


λλλον προσώπῳ' μὴ γὰρ εἴποιμεν φύσει, 
Οἷς «αυνότης ἄτμητος, fj τῆς οὐσίας. 


Elc τὸ αὐτό. 


λγγελοι, ἀμπετάνυτε x^ οὐρανίους πυλεῶνας, 
Χριστὸς ἄναξ ἀνάεισιν, ἑρυθρά τε T πέπλα θεοῖο' 
Ναὶ τάδε γὰρ περίχρωσεν ἁλονρτίδι αἵματος ἀγνοῦ, 
ἸῬύσιον ὃ βροτέης ἐπὶ πάσης χεύατο φύτλης. 

. De ascensione. 


Ascende ad Patrem, consolator hominum, €hriste; 
quibus alium mitte Paraclétum, alium persona ; nec 


enim natura dixerimus, quibus substantise identitas 


indivisibilis est. 
In idem. | 
In colorum vestibulum évolste, angeli, Christus 
rex cum veste purpurea conscendit; illam enhn 
intemerati sanguinis coloravit purpura, quem fudit, 
universi generis humani pretium futurum. 





ΛΟΥΚΑΣ. 


LUCAS. 


Elc τὸν EvayreJuopóv. 
Ἓ, χαῖρε, σεμνὴ τῆς ξένης ὀχτασίας, 
θεὸν χυήσεις “τοῦ τεραστίου λόγου | 
Πίστευε τὴν χύησιν ἄῤῥενος δίχα *. 
Na, τοῦ θεοῦ θέλοντος, i; γένοιτό pot. 

^— ' £ic τὸ αὐτό. 
΄Αγγελος αἰγλῆεις Γαδρι]λ ἐς Οὐλύμποιο 
Ναζαρὲτ ἀμφιάῖξεν ἑπηράτου ἀγχόθι χαύρης, 
Χαῖρε δὲ προσέειπε, τέχῃς Θεόν. Ἡ δὲ μετεῖπεν : 
Ὡς gie, ὧς δὲ γένοιτο, Θεοῦ δ᾽ ἐγὼ εὔχομαι εἶναι, 

Ele τὴν ὑπαπαντήν. | | 

Ὅρα, γεραιὲ, μὴ πέσηται τὸ βρέφος 
Ὑποτρεμούσης τῷ χρόνῳ τῆς ἀγχάλης ' 
θεὺς πατ]ρ αἰῶνος, ὃ βλέπεις βρέφος, 


| De Annuntiatione. 

Gaude, venerabilis Virgo, novi spectaculi gratia, 
Deum perles ; proh quam stupenda oratio! sed con- 

ceptum iri Filium citra viri copulam existima. Om- 
nino quemadmodum decrevit Deus, sic mibi fiat. 

. — [n idem, 

Splendens angelus Gabrielis nomine, e ccelo Na- 
zareib, ad. desideratissimam ΄ Virginem celeriter 
: Sdvenit, eique salutem dixit, Paries inquit, Filium; 
cui respondit illa : Fiat mihi secundum verbum 
tuum, ime Dei ancillam esse glorior. 

In diem Hypapantes, 

Caveas, annose Simeon, ne cadat infans ulnis tuis 
pra senio vaciliantibus.Quem vides Infantem, pater 
seculorum Deus est. Quare non cadet, sed meas po- 
tios manus (irmaverit. 


C στ) οὐ πεσεῖται, τὰς δὲ χεῖρας ἑδράσαι. 


Εἰς τὸ αὐτό. 
Παρθένος ἀγνοτόχεια vópoto χέλευθα περῶσα 
γΊα νεῷ πρόφερεν, Συμεώνου 05xe 8 ἐπ ἀγχὰς, 
Ὃς xóx1a πόλλ' ἐμέτρησεν ἀπειρεδίων λυκαδάντων, 
Τοῦτο Ῥρέφος προάναρχον ἰδεῖν ποτιδέγµενος eiat. 
Εἰς τὴν ἐν Ἱερουσαα]ὴμ ὑπομονὴν δωδεπαέτους 

᾿Ιησοῦ. 

"H μᾶ φθονοῦντες ἀχροᾶσθε γνησίως, 
Φαρισσαϊχὴ δύσθεος γερουσία’ 
Ἠ τι φθονοῦντες ἀχροᾶσθε τῶν λόγων, 
ν καῖς ὁ καμπάλαιος Ἰησοῦς λέγει. 

Εἰς τὸ αὐτό. 


Tí; ποτε παῖς ὁ ὁ πάθισσεν ig ὑψηλοῖο, θοώκου ; $$ 


"n idem. 


Legis tramitibus insistens intemerala Virgo, 
oblatum templo Filium inter Simeonis vlnas repo- 
suit; qui permultorum annorum circulum permen- - 
sus fuerat, infantem ante ipsa rerum principia - 
genitum videre przstolans. 

De duodecennis Christi apud Jerusalem 
remansione. . | 

Sive livoris nihil habeatis, attenta auresprabete, 

o impii Pharisæorum senatus s55essores, sive quid 
invideatis, sermones ausculiate, quos antiquissimus 
dierum Jesus effatur. 


In idem. 


Quis ille puer, qui in sublimi suggestu sedet, ac 
senilem preterea conejonem convocat? Quanta 


1199 
Ἑν 8 ἀγορὴν συνἆγειρε Ὑεραιήν ; Οἷα bt βάσχει; 
Ἀεῦρο περιστάντες µιν, ἀχουσόμεθ) ὅ τι χελεύει. 

H ῥ' ὄγε παῖς θεός ἐστι, θεοῦ δέ τε ῥήματα gavit, 
Elc τὸ κατὰ τὸν δοῦ.λον τοῦ ἑχατοντάρχον θαῦμα. 
Έχεις, ἑχατόνταρχε, τὸν δοῦλον πάλιν, 

'Ev ζῶσι τὸν θανόντα *. μὴ τοΐνυν θλίδου * 

Γοῦ ζωοπαρόχου γὰρ ἑλθόντος Λόγου, 
όσους ἂν ἐχρῆν δραπετεῦσαι θανάτους ; 

Eic τὸ αὐτό. 

Όρφνα νυχτεσίφοιτος ἀπῄλυθεν, οὐδέ 0* ὑπέστη 

Ἁντίον Πέλίου, δειν] δὲ µιν ἕλλαδε φύζα, 
Καὶ θάνατος ὁραπέτευσεν, xti πέλας εἴδετο Χρι- 
| [στόν 
ζωὴ γὰρ τελέθῃσι, θανῆς δὲ χεν ἔπλετο λυτήρ. 
Elc τὴν Μάρθαν καὶ τὴν Μαρίαν. 
Ἕ Μάρθα, val T πύχτευε, καὶ διαχόνει͵ 
Καλὸν ξενίζειν τὸν θεὸν, μὴ διστάσῃς ’ 
Ἡ Μαριὰμ, ἄχουε τοῦ διδασκάλου: 
θεοῦ λόγοι γὰρ ὡς γλυχεῖς ὁπὲρ μέλι, 
d Elc τὸ αὐτό. 
οὓς πόδας ἀμφέπτηξεν ᾿Αδὰμ, περὶ δ' } ἔτριεν Eja 
ἀειελινῷ προτὶ χῆπον ὁδοιπορέοντος ἄνακτος, 
Νῦν Μαριὰμ κατέχει, χαὶ ἓν σφίσι χείλεα βάπτει, 
"Ev δὲ τε δεσποσύνους ὑπὸ λέξεις οὔασι βάλλει. 
Εἰς εὖν οὗ εὐφόρησεν ἡ χώρα π.λούσιον, 
T ταῦτά όοι, πλούσιε, xal φρενῶν πένης ; 
᾽Αμᾶς μὲν ἁδρὰν εὔφορον γεωργίαν, 
Κτίξεις δὲ µείζους ἀποθήχας, ᾽Αλλ’, ἄφρον, 


porro loquitur ? heus adeste circumstantes, quidquid C 


preeceperit, inaudiamus. Sane enim puer iste Deus 
est, et Dei sermones explanat. 
De miraculo erga centurionis famulum. 

Habes iterato servum tuum, o centurio , redivi- 
vum, qui diem obierat; quare ne tristitia conficiaris; 
cum enim, qui vitam przbet, Deus Verbum in ter- 
ram venerit, quot mortis genera fugari equum est? 

]n idem. 

Caligo noctorna evanuit, subsistere non valens 
coram sole, quo rutilante, vehemens eam fuga in- 
vasit. Mors aufugit ipsa, cum prope Christum 
persensit, qui vita est, et a morte homines eripuit. 


De Martha et Maria. 


THEODORI PRODROMI 
Α Thy ἀποθήχην χτίζε τῶν σῶν δατέων. 


1204 


Elc τὸ αὐτό. 
Δέρχεο tbv δοµέοντα νεοδµήτους ἀποθῆχας 
Πλούσιον, ὃς πολὺ εραχὺ «b λήῖον olov ἆ μᾶται " 
Οὗτος ἀθανάτοις μὲν ἑέλπεται ἔμμεν ὁμοῖος, 
Αλλά b νὺξ ἐπίχηρον ἑλέγξεται fj παρεοῦσα. 
Elc τὴν συγκύακτουσα». 


*Q γραῦς, χρεώστει τῇ ῥάχει μαχρὰν χᾶριν. 
Ὡς αὐτοφυῶς προσχυνεῖς τῷ Δεσπότῃ. 
Τοίνυν σὺ μὲν λύθητι τοῦ κάθους, γύναι, 
'0 δ᾽ ἀρχισυνάγωχγος ἀντιπασχέτω. 
Elc τὸ αὐτό. 
"Ανθρωπόν σ᾿ ἑδόμησε θεὸς, Υύναι, ὀρθὰ βεδῶσαν, 
Ζωοδίην δέ σε πάθος ἱδείματο kc χθόνα χάµμφαν 
Ἁλλά Υ) ἄναξ ὤρθωσε θεὸς πάλιν, αἰθέρα δὲ κρὺ 
Δερχομένην ἑποίησε, ῥάΧχιν ὃ ἁπάμερσε πύφωνος. 
Κὶς tv ὑδρωπικόν. 
Ὑδρωπικὲ, πρόσελθε τῷ θεῷ Λόγψ, 
Πίστευσον αὐτῷ, xai ποταμοὶ χοιλίας 
Τής σῆς ἀποῤῥεύουσιν, ὡς αὐτὸς λέχει ’ 
Οὁ φεύσεται γὰρ τῆς ἁληθείας στόμα. 
Εἰς τὸ αὐτό. 
Κύμασιν Bp! ὑδάτων μὲν Ἰωνᾶς εὕρετο τύμόον: 
Πλὴν xai ὁ ὑδροπιχὸς ποτὶ γαστέρι ὕδατα Odys. 
Πρῶτα μὲν οὖν ἑσάωζε νεκρὸν θεὸς, ἐκ δ᾽ ἄγε cüp- 
[6ov* 
*Aptt δὶ τύμδον ἔσωσε, νεχρὸν 6 ἁπέωσε φονῇα. 


Jn idem. 


Hunc contuere nova construentem horrea divi- 
tem, qui anhbelans multiplices colligebst fruges ; 
hic se immortalium consortem futurum confidebat, 
quem morti obnoxium nox proxima convincet. 

In mulierem incursam., 


Dorsi tui vertebris ingentem debes, gratiam, o 
vetula ; quippe quas sine arte, sed ipso corporis 
habitu Deum adores : eapropter morbo soluta e:to 
mulier, &eumpatur licet ac reluctetur Synanoge 
princeps. 

In idem. 


Deus, ut erecta incederes, fecit, o mulier; sed te 
morbus vitam cum labore trahentem in terram in- 


Jta sane sollicita circa plurima labores ac ser- D corvavit, Deus vero late imperans te denuo erezit, 


vías, o Martha; honorificum est Deum excipere, ne 
dubites ; tu vero, Maria, Christo loquenti aures 


jntende; nam Dei verba dulciora sunt super mel 


:1 favum. 
In idem. 

Cojus metuebat pedes Adamus et Eva, ad. meri- 
diem deambulantis in horto Regis Dei, nunc María 
amplectitur, quibus figit oscula, ejus præterea 
heriles sermones auribus immittit. 

De divite, cujus ager uberrimas fruges afferebat. 

Quid istec prosunt, o fortunis affluens οἱ men- 
tis jnops ? Metis amplas et fecundas segetes, et 
vasta condis horrea; sed, o stolide, fabricare potius 
ossium tuorum sandavilam. 


et ccelum posse tueri gratificatue, spinam dorsi 
gibbo liberavit. 
In hydropicum. 

Àd Deum Verbum accedesis, o hydropice, ia eum 
fidem adjice; tum fluvii de ventre tuo deffuent, ut 
ipsemet loquitur ; nec enim veritatis os verba dare 
consuevit. 

In idem. 

Inter undarum fluctus sepultus est Jonas, sed 
bydropicus in suo ventre undas sepelivit : ac primo 
quidem Deus Jone corpus tumulo suo extractum 
servavit ; Jam vero sepulcrum ipsum servat, aquis 
homicidia vita carentibus extracts. | 





1201 

Εἰς τὸν ἅἄσωτον. 
Την chv δαπανήσαντα, Σῶτερ, οὐσίαν, 
Καὶ χοιροδοσκήσαντα, πλὴν σεραφέντα µε 
διλεῖς ὑπαντῶν, καὶ χρατεῖς ὑπ ἀγκάλην. 
"D σπλάγχνα πατρός | τίς φρονῶν ἀπελπίσει: 

Elc τὸ αὐτό. 
Δεξιτερὴν παλάμην pot ἐπ αὐχένι, τέχνον, ἀνάρία, 
ἽἼζεο, τὸν δακτύλιον ἀμφ᾽ ἐὰ δάχτυλα βάλλευ. 
Δμὺες ἐμοὶ, τὸν ἄριστον ἱχρίοφι θύσατε µόσχον 
Nexph; ὁ παῖς xov! Env καὶ ἄμπνυτο' χαίρετε πάν- 
[τες 
Εἰς τὸν απ ούσιον, καὶ τὸν Λάζαρον. 
O πλούσιος Cv, xal τελευτήσας πένης, 
Τὸν ῥῶντα μὲν πένητα µέχρι xal τρύφους, 
Θανόντα δὲ πλούσιον, αἰτήσεις ὕδωρ, 
A οὗ λάδῃς τὸ χάσμα xol γὰρ ὡς μέγα. 
Elc εὸ αὐτό. 
Πλούσιε τῷδε πένητι δίδου ερύφος' ἔσσεται Ίμαρ 
Ὁππότε κἐν µιν ἀρήσῃ ὑγρῷ περὶ χεῖλος ἀλεῖψαι 
Ὕδατι, χαιοµένην δὲ πυρὶ δροσίσασθαι γλῶσσαν, 
Αλλά ἑ χάσμα κολούσει ὑπέρμεγα ἐγγὺς ἱχέσθαι. 
Elc ἰαθέντας δόχα .Ἱεπρούς. 

*0 Σαμαρείτης εὐχαριστεῖ τῷ Λόγῳ, 
Ὅ Σαμµαρείτης, τοὺς δὲ λοιποὺς ἑννέα 
Δειν] συνέσχεν ἀχαριστίας νόσος 
"Ὅλοιντο χαχῶς καὶ λεπρωθεῖεν xdv. 

Elc τὸ, Χαίρετε. 
Δῴδεγα μὲν Χριστοῖο μαθητῶν ἔπλετ ἀριθμὸς, 


De prodigo. 


Qui tuas abligurivi facultates, o Salvator, et sen- C 


Sus meos ceu porcos pavi, ad te tamen regressuwm 
obviam progressus amplecteris, et sub ulnis foves, 
U Patris viscera ! quis praterea spem deponat? 


In idem. 

Dextram manum meis cervicibus appende, fili, 
sede, inque digitos annulum immitte. Heus 1 famuli, 
arreptum ex stabulo vitulum oecidite. Defunctus 
ante filius erat, quo redivivo omnes exsuliate, 

De divite et Lazaro. 

Qui dum viveres eras dives, et post obitum pauper, 
eum, qui dum viveret, ita erat iuops, ut ne frustu- 
lum panis haberet, sed dum obiit locupletissimus 
evasit, aquam rogabis, haud accepturus ; terra 
quippe hiatus impedimento est, ne audiat. 

In idem. 

Huic egeno frustum panis eroga, o dives; erit cum 
eum precaberis tua circum labia humenti aqua illi- 
nere, ei exustam flammis linguam irrigare; sed, ad 
te ne proxime accedat, ingens terrarum vorago 
prohibebit. 

In decem leprosos a Christo sanatos., 

Gratias Christo rependit Samaritanus, Samari- 
tanus tantum], ceteros vero novem ingrai animi 
morbus incessivit, Dispereant utinam, ac rursum 
lepra suffundantur. 

In idem. 

Duodensrius erat discipulorum numerus, quo- 

rum deterrimus unus Iseariota periit; denis vero 


TETRASTICHA IN NOYUM TESTAMENTUM. 
À Εἷς 9' ἄρα τῶν ἑἐξώλετ) ἀδέλτερος Ἰσχαριώτης * 


[4 


1202 


Λεπροὺς δ᾽ αὗτε δέχα Χριστοῦ χέρες ἱήσαντο, 
El; δί οἱ αὖτε προσῇλθ’, οἱ 5* ἑννέα πάντες ἀπέσταν. 

Εἰς τὸν gapiccator, xal τὸν ceAornv. 
Ὢ χρῆμα σεπτὸν πανσθενἠς ταπεινότης t 
Σὺ xal µόνη παροῦσα σώζειν ἰσχύεις, 
Καὶ μὴ παροῦσα πάλιν ὀλλύεις μόνη; 
Τὰ τοῦ τελώνου καὶ Φαρισσαίου λέγω. 

Εἰς τὸ αὐτό. 
"Avbps δύο προτὶ σηχὸν ἀμείδετον ἴχνια ταρσῶν ' 
Xó μὲν Env ἀρετῇσιν ἔπ᾽ ὀφρύας ὑψόσ᾽ ἀείρων, 
Αὐτὰρ 5y' ἀμπλακίῃσι χατὰ χθονὸς ὄμματα vive". 
Kal ῥ) ὁ χαχὸς νόστησε διχαιότερος καὶ ἀρείων. 
Εἰς τὸν Ζαχχαῖον. 

Zaxyate μικρὶ, μιχρὸς ὢν τὸ σαρχίον, 


B Ὑψηλὸς εἶ τὸ πνεῦμα χαὶ χέδρου πλέον’ 


΄λνελθε λοιπὺν τὴν συχἠν τάχος τάχος, 
Thy» ἄμπελον δὲ τὴν ἀληθινὴν βλέπε. 

Εἰς τὸ αὐτό. — 
E! σοι ἑνὶ στήθεσφι πόθος mías Χριστὸν ἰδέσθαι, 
ἸΑμπλαχίης πολύφυλλον ὑπέρδαθι συχομοραίην * 
Ἐν χθονὶ γὰρ στείχοντα ἀμ]χανόν ἐστιν ἰδέσθαι 
Εἶδος θειότερον, κεκαλυμμµένον Ἱέρι πολλῆ. 

Εἰς tr. ἐξαίτησιν toU. Σαταγᾶ. 
Αἰτεῖς, Σατανᾶ, σινιάζειν τὸν Π/τρον 
"Qc οἵτον ; Λἰτῶ, φησίν * εἶτ᾽ οὐχ αἰσχύνῃ, 
Καχὴ χεφαλὴ; τὸν δὲ Πέτρον o0 τρέμει» , 
Mh σινιασθῆς μᾶλλον 7) σινιάσῃς; 


leprosis manus Christi medicae sunt, quorum 
unus gratulaturus accessit, czeteris omnibus absce- 
dentibus. 

. De Phariseo et Publicano. 

O res perquam pretiosa, fortissima htunilitas ! 
in te vel sola presente, servari posse situm est; 
cumque vel abes, sola perdere potes : id quod ex 
lis intelligo, quae Phaoriseo, et publicano conti- 
gerunt. 

In idem. 

Duo viri pedum glomerantes vestigla in templum 
se conferebant; quorum altero pre virtutibus in 
coelum supercilia tollente, alter ob piacula, oculos 
humi defigebat; quique malus venerat, melior ac ju- 
stor regressus est. 

De Zacheo. 

Pusille Zachæe, corpore quidem brevis, sed cujus 
vel cedro sublimior est animus, ascende quam citis- 
sime potes sycomorum, Christum, qui vera vitis 
est, spectaturus, 

In idem. 

Si tibi in mentem Christi videndi eupido venerit, . 
umbrosam malignitotis sycomorum supergredere ; 
nec enim ei, qui per terram graditur, datur cernero 
divinam faciem, multa caligine cireumfusam. 

De Satana postulato. 

Petís, Satan, Petrum cribrare, ceu triticum? Peto, 
inquam. Annon rero te pudet deterrimum caput ?- 
nee Petrum ipsum formídas, netu te cribrere potius, 
quam eum cribres ? 


. MENS 


(T 
eT. " 


TAY στ 00499 c T 
^ * . t * - 
- . 


τι, — 


1203 


Elc τὸ αὐτό. | 
Τίπτε, Σατὰν χαχοξργὲ, λυγρὸν περὶ alvoz ὁπάζειν 
Πέτρῳ ἀμφαφάρς, ὥστ ὄρνιχες  Περιφοῖται 
Σΐτον ἐδηλήσάντο; σὲ μᾶν πλέον οὗτος ἄγαγε 
Σΐνος &c ἀργαλέον, τόθεν οὕπω φύξις ἑἐσεῖται. 

Elc τὸν δικαιωθέντα «ῃστήν. 
Μαχάριοι μὲν χαὶ παλαιαμοὶ μαρτύρων, 
Μαχάριοι δὲ xal µονοτρόπων πόνοι, 
Σώζοντες αὑτούς * ἀλλὰ τὸ Μγήἠσθητί µου, 
 πιστὲ λῃστά, σύντομος σωτηρία. 
. Ek τὸ αὐτό. 

Δοιοῖς ἀνδροφόνοις ἐπιτίμιον ἴσον ἐτύχθη 
Σταυρὸς, ἀνισοτάτη δὲ προαίρεσις ἔπλετο τοῖσιν * 


In idem. 
Curnam, malorum architecte Satana, 
inferre perniciem Petro moliris, eumque perdere, 
ceu, qua aera frequentant, volucres frumenta po- 


ο pulantur? videsis ne te quidem certius intrudat hor- 


rendas in miserias, unde nullum pateat aufugium. 
. De lat?one justificato. 

Martyrum lucta perbeatee sunt ; sunt item felicis- 
simi confessorum labores, quibus salutem sunt 
assecuti; sed unum Memento mei, latro fidelissime, 
tibi compendiaria fuit ad salutem via. 

In idem. 

Duobas homicidis squalis infligebatur poena, 

crux; sed nop par utriusque fuit sententia : hic 





TBEODORI PRODROMI : 
Α. Ὃς μὲν ἄναχτι Λέἐγῳ παροῖνεεν ἄφρονα ῥέζων, 


feralem p deblaterabat ; 


Ite 


Ὃς δέ µιν ἐχ σταυροῖο λιτάξετο, Μγώεοὸ φάσχων, 

Εἰς tó κατὰ Κλεόπαν, καὶ Λουκᾶγ. 
Ἔχλας τὸν ἄρτον xai πρὸ τοῦ πάθους, Aóvt, 
Κλᾷς xal πάλιν τὸν ἄρτον ἐξηγερμένος * 
'Exsl σεαυτὸν ἱερούρχεις τῇ χλάσει, 
Ἐνταῦθα σαυτὸν ἐἑμφανίδεις τοῖς φίλοις. 

.». Ele τὸ αὐτό. 
τίς ποθ ὃ νῦν, Ελεόπα φιλαίτατε, ἔχλασεν ἄρτον, 
᾽Αγνὼς ἅμμιν àvfjp ; 'O διδάσχαλος. "H ῥ' ὄγε Χρι- 
ἱοτός: 

"H μὰν ἀλλά 6 δέρχες ; ἐπεὶ ἐμὸν ἔχφυγεν à ὧπα, 
Οὐχ ὁρόω. Ἡρομόλει, φῖλοις δέ τε ταῦτα λαλῶμεν. 


quidem petulantiora in Christum regem convitia 
ille vero de cruce"pendens interpella- 
bat, Memento inquiens. 
In id quod Luce et Cleophe accidit. 

Pridie passionis tux panem fregisti, o Verbum, 
et revocatus a mortuis secundo panem [registi ; 
ibi per fractionem Deo te sacrum feceras, bic te tuis 
amicis manifestum facis. 

In idem 

Quis tandem ille, qui nune panem fregit, amice 
Cleopha, vir nobis ignotus ? Magister. [tane Christus 
ipse? Anne eum coguoscebas ? quod obtenebratam 
oculorum aciem subterfugiebat, non cognovi. Heus 
festina, cbarissimis hxc discipulis renuntiemus. 





ΙΩΑΝΝΗΣ. 


JOANNES. 


(Elc τὸ, Ἐν ἀρχῇ ἦν d Λόγος. 
Bpovth ξένη χτυπεῖ µε; φεῦ { εἰς ὁ χτύπος ; 
Μηδὲν κτοηθῇ:, ὁ Ζεδεδαίου γράφει. 
Γράφει δὲ τί; Πρόχυψον αὐτὸς, xaX μάθε. 
"D νοῦς! Ἐν ἀρχῇ φησιν τὸν Λόγον.. 

| Ele τὸ αὑτό. 
Πνεύματος ἐξ ἁγίου χλύων χλυτὸς Ἰωάννης, 
Ὅσσα κχλύεσκεν [ga πρόχορος t 8 ἀνὰ δέλτον 
Πὲλύξας 

Μελιχράφοις δονάχεσσιν Ἰωάννου γράφε quvá; * 
"Hy 6 λόγος γὰρ àv ἀρχῇ, ἐγήρυσεν ὁ Ζεδεδαίου. 


In id : In principio erat Verbum. 
Nova tonitrua meas feriunt aures ; heu ! quantus 
fragor ? Nihil paveas, tantum Joannes Zebedæi filius 


Εἰς τὸν iv Kara vdpov. 
Ἐκ παρθένου προῆλθες, ἑνδημεῖς γάμφ' 
΄ἂμφω γὰρ ἐν σοὶ, Σῶτερ, εὐλογημένα, 
Καὶ θαυματουργεῖς θαῦμα τῷ χαιρῷ πρέτον, 
Φύφιν τρέπων ὕδατος εἰς οἴνου φύσιν. 

Elc có αὐτό. 

ΟΙνοχόοι, φορέοιτε καλὸν δέπας ἀμφιχύπελλον, 
Καῦδδὶ µέθυ γλυχάζον ἀφύσσετε' ἐγγὺς ὁ «(00; 
Άμπελον ἅμμι φύτευσε θεοῦ Λόγος οἱνοδότειραν, 
"Ap gov αὐτομάτην, σχεδίην δ᾽ ἐδομήσατο ληνόν. 


De nuptiis in Cana σαἰδαα. 
E Virgine oriundus interesse muptiis nen. dedi- 
gnaris; uirumque enim, virginitas et mstrimonium in 


scribit. Quid vero seribit ? Ία ipse immitte eeulos, D tegratiam sunt consecuta; jamque miraculuus opers- 


ac disce ; quænam sena, qui conceptus! [n principio 
inquit, erat. Verbum. 
— In idem. 

À Spiritu ssncto multa edoctus est inclytus Joan- 
nés, a quo quaecunque accepit evulgavit : qua in 
volumen cogens Procborus eloquentibus calamis 
Joannis exaravit oracuJa; has enim eldictabat το- - 
ces : In principio erat Verbum. 


ris temporis opportunitati convenienussimunm, nz» 
turam vini ia aqux maturao iromutans. 
In idem. 

Pocillateres intre undique flexum eymbium alerte, 
sc duice haurite merum, in proximo est ampbor3 ; 
vitem vini largitricem nobis Del Verbum procreavit, 
eamque sponte provealestem, noenon οἱ extempo- 
raneum torcular fabricatus est. 








905 —- -. TETRASTICHA IN NOYUM YESTAMENTUM. — 1906 


— Bic τὸν γυκτερικὀγ µαθητὴν Νικόδηµοκ. — 
Της ἡμέρας τὸ Δόγμα νυχτὶ µανθάνει | 
Ὁ Νιχόδηµος xai φυγὼν νύχτα πλάνης 
Τὸν ὄρθρον εἶδε τῆς νοητῆς ἡμέρας. 

Ὡς εἴθε Νικόδημος Άμην, Χριστέ µου. 

. Eie τὸ αὐτό. 

Νύχτα δι ἀμθροσίην Νικόδηµός y' 15a. δῖαν 
Εἴσιδ:, Χριστὺν ávaxza φόως μέγα Πατρὸς ἀνάρχου, 
Καδὸ’ ἔμαθε σχοτόεντα πλάνης ζόφον, ἐν δὲ μυήθη 
"Βμαρ ἀπ᾿ Πελίοιο προτιδύον ἀρχεσιφώτου. 

Εἰς τὴν Σαμαρεῖειν. 
ο Γύναι, sb µέλλεις, ῥίπτε σου τήν ὑδρίαν, —— 
Καὶ συνδραμοῦσα τὴν Σαμάρειαν χάλει — 
'Ὕδωρ πιεῖν ζῶν lx φρέατος ἐνθέου,. 
Κάν ταῖς. Tov πρωταπόστολος Ὑίνου. 

. Elc τὸ αὐτό. 

| θηλυτέρῆς πόρνῃσι, θεοῦ Λόγε πρὸς λόγον ἔρχῃ. 
Ἐν δέ 0 ὕδωρ πιέµεν ζητεῖς σφέας, ἄφθονε πηγή. 
Οὐδὲ γὰρ ἀμφὶ µόνοισι κατήλυθες ἄρσεσι Zotho, 
0ὐδ᾽ ἐσθλοῖσι βροτοῖσιν, ἁτὰρ Φλαύροισι μάλιστα. 

Εἰς τὸν παράᾶντον. | 
Σφίγχθητι, παράλυτε, tdv «b σαρχίον, 
Ὡς ἐκ τάφου δὲ τῆς στοᾶς ἀνηγμένος, - 
Εν ῥαστάσασαν βαστάσας χλίνην, τρἐχε. 
Της ἰσχύος σον, Χριστὲ, τῆς ἀμηχάνου | 

Εἰς τὸ αὐτό. 
"Αρθρα παρ ἄρθρα δέθητε, καὶ ἐς βίον αὖτε µο- 
[λεῖτε, 


Ρε Nicomedo nocturno discipulo. - 

Diei disciplinam noctu audit Nicomedus, et reli- 
eta erroris nocte, spiritalis diei crepusculum videl. 
O utinam Nicomedus fuissem, Christe mi! 

In idem. 

Divina illa nocte divinam auroram Nieodemas 
aspexit, regem Christum, lumen ejus qui sine 
principio Pater est ; a quo tenebricosam cognovi 
erroris caliginem, preterea diem condoce factus 


est procedentem a Sole Christo, omnis luminis | 


archetypo. 
In Samaritanam. 

Quid cunctaris, mulier? mitte manibus bydriam, 
totamque Samariam propere currendo evoca ; quo 
ex divino exliaustam puteo aquam bibat :sie esto 
tandem prima inter mulieres apostola, 

In idem. 

Cum mulieribus adulteris in colloquium venis, o 
Verbum; ab illis. deinde potum postulas, qui, fons 
perennis es οἱ exuberans; scilicet non ad solos 
tantum salvandos viros descendisii, nec justorum, 
sed nocentum imprimis liominum gratia passus es. 

In paralyticum. 

Artus tui constringantur ac coalescant, o para- 
lytice. Deque porticu tanquam de sepulcro pro- 
grediens, et grabatum tollens, qui te tulerat, pro- 
sili. O incomparabilis. tue virtutis immensitas 1 
Christe. 

| In idem. 
Junctaris commisse et coliigatae junoture, in 


Α Ἐν δέ τε, veupa, τάθητε, xal ὁστέα, Evliute. ἰσχὸν, 

Ἐν 9^, ὑμένες, προχύθητε, δέµας ὃψλαλάφατε τοῦτο, ' 

. "Evesó uot, παράλντε, Χλίνην 0 ἀνὰ ἔρχευ ἀείρας. 
Elc τὸ» tvgdór. 

Ὁ πηλὸς οὔτος πηλὸς ὀμματεργάτης, 

Οὐχ ὡς φύσιν σχὼν δημιουργὸν ὀμμάτων, | 

Ἁλλ' ὡς ὑπουργῶν τῇ χελεύσει τοῦ Λόχου. 

* b ἑμπτύσαις por, Χριατὲ, ταῖς φυχῆς χόραις. 
Εἰς τὸ αὐτό. 

'"Ασμενος ἠελίου σς βλέπω σέλα;, δὲ σελήνης, 
Οὐρανὸν ἁστερόεντα, πυρὸς φύσιν, Πέρα Bios, .᾿ 
Καὶ ποταμοὺς, ψάμμον v3 παράλιοΥγ, ἠδέ τε vatav. 

Ὄμματα γάρ pot πλάσσε θεοῦ Λόχος οὗ πρὶν 


όντα, 
El, τὸν Λάζαρον. | 


B El μαχρὰν ἑστὼς Χριστὸς ἐσχύλευσέ σε, . 


:Ζωῶν λόγῳ, θάνατε, Λαζάρους ὅλους, 
'Oxota, κατάρατε, λοιπόν σε δράσει 
| Ἐλθὼν ἐπ᾿ αὐτὸν τὸν βαθύν σου πυθμένα: 
Εἱς τὸ αὐτό 
Λύσατε, λύσατὲ µοι σχολιὰ πρότιπλέγματα σαρ- 
[x$, 
κ δὲ χαλύπτραν ἔλεσθε χαρήατος, ὦ κασίγνητοι. 
Ὄφρα χόρας πετάσω xal ἄμπνυμι, δέ τε µέλφω 
Χριστὺν, ὃς Ex μ᾿ ἑσάωσε τανηλεχέος (θανάτοιο. 
Elc τὸν γιπτῆραι 
*Q, δεῦρο, Πέτρε, νίφοµαί σου τοὺς πόδας 
O0 pj µε νίψεις εἰς τὸν ἅπαντα χρόνον. 


C vitam egredimini, praterea nervi, extensi estote, 
ossa roboramini, cutis extendere, ei hoc corpus 
jnsterne ; surge, paralytice, et sublato grabato 
ambula. 

In eagcum. 

Hoc lutum novos architectatur eeulos ; non per 
inde quasi naturam habeat oculorum effectricem, 
sed ut Verbi mandatis obsequenter aucillans. Sic 
mihi in mentis palpebras inspuere velis, Christe ini! 

In idem, |. 

Te, o solis et lunz jubar, alacris intueor, βίο). 
latos 6108, ignis elementum, divinum aegra, et flu- 
vios, et maritimas arenas ipsamque praterea ter- 
ram : oeulos enim, quibus carebam prius, mihi 
Verbum Dei formavit. 

D In Lazarum. | 

Si porro ab inferis tans Christus te tamen gpo- 
liavit, o mors, Lazarum, et si qui se obtulissent 
alii, in vitam rovocans; quid, o omni imprecatione 
digna, de cetero te facturus est dum in pioiundas 
abyssi tuz regiones devenerii ? 

ln idem. 
Circumplexas niihi corporis fascias exsolvite ipsius 


integumenta capitis auferte, fratres , ut oculos - 


explicem, ac respirem,. necnou et celebrem Chri- 
stum, qui me prelixi somni effectrice morte libe- 
ravit. 
De pedum ablutione. 
Adesdum, Petre, tuos lavabo pedes. Non mibi 
lavabis pedes in :wlernum. Nisi te lavero, a meis 


*- 4 








1201 
E! µή σε video, τῶν ἐμῶν ξενοῖς φίλων, 
Καὶ τὴν χεφαλὴν, xai τὸ λοιπὸν σαρχίον. 
Elc τὸ αὐτό, 
Νίπτεο τοῖσι πόδεσσιν, ἁτὰρ κραδίηφιν ἄνιπτος" 
Ὡς ὄφελον πεπάλαξο πρόπαν δέµας αἴσχεῖ πηλοῦ, 
Μηδὲ θεοχτονέης ἑνὶ τέλµατι ἔχρανας ἡτόρ, 
Χριστὸὺν ὅταν προδέδωχας Ἰουδαίοις, ὦ Ἰούδα. 
Εἰς Ἰωάνγην ἐμπίπεοντα τῷ στήθει τοῦ 
Χριστοῦ. 
Εἰς στῆθος ἁγνὸν ἐμπεσὼν τοῦ Δεσπότον, 
Ἱωάννη, ῥύακας ἠρύσω πόσους; 
Ὡς παµµυρίους, vat uà «b στῆθος τόδε, 
Δύ ὧν πολὺς ῥεῖς εἰς ὅλην οἰχουμένην, 
Εἰς τὸ αὑτό. 
Χριστοῦ ἑνὶ στήθεσφι λελαθότας ἐς πυλεῶνας 
Κύψεν Ἰωάννης, καὶ ἑσείδετο δόγματα θεῖα" 
"Άσσα δ' ἔειδεν ἔευπε, xal ἔχφορα θήχατο θνητοῖς" 


Εἰν ἀρχῇ yàp Env ὁ Λόγος, Φφάτο, θαῦμα διδά- 


[σχων. 


Εἰς τὴν ἁποχκαθή.λωσιν. 
Τολμηρὲ Νιχόδηµε, ῥίφον τὴν σφύραν, 
Mi) συντριθῇ τι δεσποταῖον ὁστέον" 
'H λαδὶς ἀρχεῖ, καὶ τὸν ἦλον ἑλχέτω" 
EU τῶν χειρῶν |! µέτελθε λοιπὸν τοὺς πόδα». 
| Elc τὸ αὑτό. 
Δάχτυλά τοι, Νιχόδημε, προήλυθε, δάχτυλα θωμᾶ" 


amicis eris extraneus. lgitur et caput, et totum 
corpus. 
In idem. 

Tu, qui corde illotus eras, lotus es pedibus; o 
utinam luti sordibus integro fuisses corpore ſœda- 
tus; nec eo, quo Cbristi cedem macbinatus es, cono 
cor tuum maculasses, tom cum Judaeis Christum 
vendidisti, Juda. 

De Joanne supra pectus Christi recumbente. 

In purum Domini pectus iucumbens , Joannes, 
quot gratiarum in te derivasti latices? Næ infinitos 
(ipsummet Christi pectus attestor), quibus per uni- 
versam terram jugiter fluis. 

In idem. 

Supra pectus Cbristi decumbens, in latentes ejus 
oditus dispexit Joannes, ubi divinam doctrinam in- 
tellexit, et quecunque vidit, quæ vulgari fas erat, iu 
medium poscit. n principio erat Verbum, inquiens, 
mira prorsus edocuit. 

De Christo e cruce sublato 

O animi fidens Nicomede, malleum projice, ne 
forte Domini ossa confringantur; abunde erit for- 
ceps, qua clavos exirahito : quam bonam operam 
navarunt manus! ad pedes transi, 


In idem. 
Twe manus, o Nicomede, Taomæ digitos ante- 


THEODORI PROBROMI 


1208 
A θωμᾶς γὰρ µετόπ.σθε χαὶ εἰς τύπον ἔδλεπεν ἡλων, 
Αὐτὰρ σὺ ππρότερός τε καὶ αὐτοὺς ἕδραχες fiXove, 

Ἐν 0 ἱερὴν ἑδίφησας ὑγρὴν ἔτι πλευρὰν ἄναχβὸςο 


Elc τὸ κατὰ θωμᾶ». 


Πῶς Ύλθες ἐντὸς τῶν θυρῶν κεχλεισµένων; 
Καθὼς ἀπῆλθον τοῦ τάφου φρουρουµένου. 
Καὶ πῶς ἐχεῖθεν ἐξελήλυθας, Aóye ; 

Ὡς πρὶν προῆλθον ἐχ πύλης καχλεισµένης. 


Elec τὸ αὐτό. 


΄Ἅπτιο τῆς ρωθείσης λόγχῃ, Δίδυµε, πλευρᾶς, 
"Ἅπτεο, xal πίστευε, ἐμὴν δ' ἐπιδέχνυσο θέσπιν» 
ἝἜσσεται Ίμαρ, ὅταν ποτὲ καὶ τεὰ πλευρὰ νυγῶσι 
Σιδαρέῃς λόγχῃσι διαμπερὶς Αἰθιοπῆες. 


Εἰς τὴν κοίµησιν c 650tóxov. 


Μνστηριώδη τὴν πανήγυριν βλέπω" 

Μήτηρ τελευτᾷ τοῦ Υ Ἰησοῦ Μαρία, 

θεὸς δὲ λαμθάνει τὸ πνεῦμα βητέρος, 

Καὶ καινὸν ἀνθεῖ τοῖς ἀποστόλοις πτέλον. 
Ele τὸ αὐτό. 


Περὸς ἔφυς, Πέτρε, γῆς γὰρ ἔφυς, τὶς ἀναίνεται ἔμ- 


[φρων 5 
Αλλά γε χῦμα πόδεσσι περῄσαο, θαῦμα ἰδέσθαι 
Ἡέρα νῦν δὲ mixto βιοθρἐµµονα, πνοιοδοτῆρα" 
Ὕστερον ατ' ὀλίγον xol kc πόλον αὐτὸν ἀνέλθῃς. 


verterunt ; postea quidem Thomas in impressionem 


C clavorum introspexit, sed tu prior. ipsosmet vidisti 


clavos, et adhuc humentis Christi lateris adyta scru- 
latus es. 


Iu id quod Thoma accidit, 

Quonam modo clausis januis, intro pedem posuisti ? 
Quemadmodum e circumvallato sepulcro sum egres- 
$us. Át quomodo inde egressus es, ο Verbum ? Ut 
obsignata prius janua prodii. 

In idem. 

Lancea transfixum latus tange, Didyme, palpa, et 
este fidelis, meumque vaticinium excipe; erit tem- 
pus, cum tua tandem latera iransadigent ferreis 
utrinque lanceis Jthiopes. 


De dormitione Virginis, — 


Mysticam hominum frequentiam intueor ; Maria, 
Jesu Mater, animam exhalat, quam corporeis solu- 
tam vinclis Deus excipit ; jamque novz, quibus advo- 
lent, pluma apostolis enascuntur. 


In iden. 

Pedes incedebas, Petre, ut qui terrenus ; quis 
eat inficias? nihilo tamen secius pedibus sequora 
tranasti (visu mirabile), nunc et aerem, almum vitz 
largitorem, transvolas, intra paucos tandem dies ig 
colum ipsum iturus, 








1209 





TETRASTICHA IN NOYUM TESTAMENTUM. 


1210 


— 





ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. 


ACTUS APOSTOLORUM. 


Elc τὴν Πεντηκοστήν. 
Περιστερὰ τὸ Πνεῦμα τῷ διδασχάλῳ, 
Σλῶσσαι πυρὺὸς τὸ Πνεῦμα τοῖς ἁποστόλοις: 
Κατέρχεται γὰρ εἰς ὑπηρέτας Λόγου, 
Καὶ ουμφλέτειν µέλλοντας εἰδώλων πλάνην, 

Elec τὸ αὐτό. 
Πέρσαι πυρσολάτραι, πυρὺς ἄλλου τἰσατέ φύσιν, 
"0 πρὸ διὰ στοµάτων ὑποφήταις ἔρχετ) Ἰησοῦ, 
Τίΐσατε, ὄφρα φάος μηδὲ φλόγα ἔνθεν ἄροιτε, 
Δυσσεθέας πρήθουσαν, ἀγρώστιδος Ίῦτε χόρτον. 
Elec Ματθίαν τὸν Ιούδα τόπον ἀναπ.η- 
ροῦντα. 
Ἰοῦστε, xal σὺ χαλὸς, ἀλλ᾽ ὁ Ματθίας 
Τὸν χόχλον ἑπλήρωσε τῶν ἀποστόλων' 
Tin &£lav γὰρ λαμθάνει xal τὴν χάριν 
'Ag' fic Ἰούδας ἀφρόνως ἀπεῤῥάγη, 
Εἰς τὸ abtó. 
Μωῦσέως παλάμῃσι τροπάσχετο ἕθνεα πάλαι, 
Này δὲ Πέτρου παλάμῄῇσι θεουδέος ἕλχετ) ἄνωβεν 
Ἠνεῦμα μέγας Παράχλητος ἐπ ἀνδρομέῇσι χεφα- 
. )e 
Ἱατθίου ἀμφὶ χόρυµθα χόρας βαλεῦ, ὡς χε μιας 
Εἰς τὴν χατήχησιν Πέτρου. 

Πέτρος χατηχεῖ, xa τίς ἀπειθὴς μένει ; 


De die Pentecostes. 

Columba Christo magistro advenientis Spiritus 
synibolom fuit, apostolis vero ignes linguæ Spiri- 
tum sanctum demonstrant, qui in Verbi ministros e 
coelo descendit, apostolos, inquam, idolorum concre- 
B1aluros errorem. 

In idem. 

Qui flammas adoratis, o Perse, alium ignem cag 
lite qui per interpretum Christi ora progreditur, 
colite, ut inde lumen, non candentes prunas re- 
portetis, quie impios, graminis instar aut feni, 
comburunt. 

De Mathia in Jude locum suffecto. 

Sanctimoniz merito celcbris eras, o juste Joseph, 
Mathias tamen apostolorum numerum supplevit ; 
actepia dignitate et gratia, a qua Jadas per incon- 
suliam temeritatem deciderat. 

In ídem. | 

Gentes olim Mosis manibus in fugam dabantur ; 


A Πέτρος διδάσχει, xal τίς οὗ τρέμει χλύυ 


ToU Πνεύματος λαλοῦντος ἐν γλὠσσῃη Πέτρου; 
"D Ἱλῶσσα σεπτ], πῦρ λαλεῖς τε καὶ πνέεις. 
Εἰς τὸ αὐτό, 

Πέτρος ὅδ' ἀτρεχέεσσιν ὑπὸ στοµάτεσσι ὃ.δάσχει 

Χριστὸν, ἄθρει δ' ἀΐϊδηλον ἀπὸ φλόγα, λῷστε, χιοῦ- 
[σαν 

Γλώσσης, f| µιν ἀνήνατ ἐπὶ acavpolo βεδῶτα. 

Κέχλυτε τῶνδε λόγων ἁλιῆος, κέχλυτε πάντες, 


* Eie τὸν ὑπὸ Πέτρου καὶ Ἰωάννου ἰαθέντα 
xoAór. 

Χωλὲ, προσαίτει, Πέτρος ἐγγύς ἐστί σου’ 

Αργύριον μὲν ob λάδῃς, 7) χρυσἰονι] 

Ἀνάργυρον δὲ τὴν ἰατρείαν λάθῃς; 


B Λόγῳ γὰρ ἄρτι σῶσαι δείξει χαὶ µόνῳ. 


Elc τὸ αὐτεό. 
Χωλὸς ἀν]ρ ἀνὰ σηχὺν ἐθήσατο, ἐκ δ᾽ ἄρα σηκοῦ 
Αρτίπος $30s* Πέτρος γὰρ ἐχέκλετο ὀρθὰ βαδίξειν" 
᾽Ατὰρ ἁτασθαλίη χαχομήχανος ἀρχιερήων 
Ἐν κραδίῃ Χώλευσε, xai ἔμπαλι βήσατο  χωλ.ῦ. 


Elc τὰ κατὰ ᾿Ανανίαν καὶ Záxgeipav. 
Τί ταῦτα; Πέτρε, θανατοῖς ᾽Ανανίαν 


"Ἅπαξ ἁμαρτήσαντα; Καὶ μὴν οὐχ ἅπαξ, 


severet? docente Petro, quis vel auditione non tre- 
mit, eum ejus eloquatur lingua Spiritus sanctus ? 
O veneranda lingua! lgnem loqueris, et ignem 
inspiras. | | 
, In. idem. | 

En ipse Petrus oreintrepido Christi fidem docet; 
consideras, vir bone, persiringentem oculos flam- 
mam e lingua prosilientem, quse jpsum de ligno 
pendentem negaverat : piscatoris audite serinones, 
omnes auscultate, 

In claudum a Petro. et Joanne sanatum. 

Stipem pete, loripes, tibi presto est Petrus ; 
argentum quidem aut aurum non es accepturus , 
sed nullo redemptam argento medicinam ; nunc 
enim manifestum faciet se vel solo possc verbo 
sanare. 

In idem. 

Homo claudus in templum ingressus, e templo 

pedibus valens regressus est, nam eum Petrus re- 


nünc autem religiosi Petri manibus coelitus extra- D ctum ire jusserat, sed ad malum ingeniosa sacer- 


hitur in hominum cervices magnus consolator 
Spiritus ; in Mathia verticem oculos intende, quo 
yesciscas. 
In Petri catechesim. 
Dicente Petro, quis contumaciter incredulus per- 


dotum pravitas, aniino claudicantium, contra quam 
iret hic claudus, ambulabat. 
De iis, que Απαπίας εἰ Sapphire acciderunt, 
Quid isthuc, Petre? Ananiam morte multas, qui 
semel offenderat * Noe non tantum semel, sed infi- 


1211 
Απειράχις δὲ συμπαθοῖν ἐπετράπης. 
Ναὶ, τοῦ καχοῦ δὲ τὴν ἁπαρχὴν χωλύωι 
Eic τὸ αὐτό. | 
' Αννανίην mov ἔπεφνε Πέτρου λόγος , οὕνεχα 
[Πνεῦμα 
Ὑλύσατο παμμµεδέοντα βασιλέα, τῆς δὲ xev ὠνῆς 
Κλέψεν ἑῶν κτεάνων, ἀπὸ 6 εἴλετο μοῖρον ἐχεῖθεν. 
:Ἑευδολόγοι τροµέωμε»' ὁ γὰρ τύπος ἐγγύθι κεῖται. 
Εις τοὺς ὑπὸ τῆς σχιᾶς Πέτρου ἑωμένους. 
Ἂν σχιὰ Πέτρου τὰς νόσους ἄρδην λύῃ, 
Tl λοιπὸν ἐργάσαιτο ταύτας ; εἰπέ μοι" 
"0 Πέτρος αὐτὸς, καὶ τὸ τοῦ Πέτρου στόμα ; 
Πάντως πλέον σχῇ τῆς Πέτρου αχιᾶς Πέτρος. 
Elc τὸ αὐτό. 
Ἡ σχιὰ οὐκ ἀτρέχεια. Πέτρου δέ τε καὶ σχιὰ αὑτὴ 
Ατρεχέως νοσέοντας ἰήσατο, θαῦμα ἰδέσθαι" 
Τοῖος ἐπισχιάρις µε, µακάρτατε Πέτρε, νοσεῦντα, 
Μηδέ τε τοῖος ἕης, οἷός ποτε ἀμφ) ᾽Ανανίην. 
Εἰς τὴν φυλακὴν Béspov, xal τὴν ὑπ' ἀγγόῖου 
φύσιν. 
Ὁ δυνατὸς τὰ πάντα δεσμεῖν xal λύέιν 
Δισμεύεται νῦν, xat χαθείργνυται Πέτρος” 
Ἁλλ' ἄγγελος τὰ χλεῖθρα, τὰ χλοιὰ κλάσας, 
Ἑωθινὸν χήρυχα πέμπει τοῖς ὄχλοις. 
Elc τὸ αὐτό. 
Εἱρξατε Πέτρον Όμες, Χριστὸς δ᾽ ἀπέλυσ', ἱερῆες, 
Χριστὸς Πέτρον ἕλυσε, xai ἀμφαδὰ πέμπε διδ4- 
loxeiv. 


ου veniam jussus es misericorditer. indulgere : 
verum id quidem esl, sed mali primitias anteverto., 


In idem. 

Petri inerepatio quondam Ananis mortem intu- 
lit, quod Spiritui late regnantis Dei mentitus, de 
jretio facultatum svarura, parto. inde ablata, suffu- 
ratus faerat. Nos inendaciorum tremamus artifices; 
hoc enim nobis propositum est exemplar. 


De iis qui Petri umbra. sanati sunt. 


Si Petri umbra omnes prorsus ægritudines dis- 
cussit, quid in eas de eætero faclurus est, mihi lo- 
quere, Petrus ipse, el ejus orig imperium? Plus 
omnino Peirus, quam Petri umbra consequi poterit. 

- In idem. 

Umbra Don est veritas; tamen vel sola Petri um- 
bra (visu mirabile) male aífeetos vere curavit. 
Talis me invalidum inurbres, o beatissime Petre ; 
nec quemadmodum olim in Ananiam, sic in me 
8sevias, 

De Petri custodia, ejusque liberatione. 


Penes quem ligare omnia situm est, necnon et 
solrere, vincitur nuuc Petrus ac detinetur ; sed 
eum ángelus, vectibus ac numellis perfractis, ma- 
tutinum multitudini preeconem mittit. 


In idem. 


Vos Petrum conclusistis, sacerdotes; Christus 
eripuit, et ereptum, propalam ut doceret, allegavit; 
ipsemet vero Chrixius non. seipsum , vinclis, sed 


THEODORI PRODROMI 
Α Χριστὺν δ᾽ οὐκ ἂν Duas, μόρου δι ἀνεσώσατο Χρι- 


1914 


E [τός. 
Δυσαεθέες, πείσθητε’ νεχρῶν γὰρ ἀπέγρετ Ἰησοῦς. 
Εἰς τὴν συµδουαὴν l'apa.h4A, δει δεῖ μὴ χω- 

«Σὐδι τὸ κήρυγμα. 
Ἂφες, πονηρὲ, τοὺς ἁποστόλους λέχειν. 
Γλώσσας πυρὸς φέρουσι * φρίξον, ἑφρύγης 
θεῷ γὰρ οὐχ ἂν ἀντιπράξειν ἰσχύσῃς, 
Ὁ cbe Γαμαλιήλ ος πειθέτω λέγων. 

Εἰς τὸ αὑτό. 

Τίς ποθ) ὁ πρεσδυτέροισι χαλὴν ἀρτύνατο βουλὴν 
Ἐσθλὸς ἀνὴρ, μεθέμεν θεοχήρυχας ὃρθ' ἀγορεύειν ; 
Μηδὶ θεοῦ προπάροιθεν ἁτάσθαλα δάκτυλα τείνειν ; 


B Γαμαλιὴλ ὅδ', ἄριστε, φαρισσαῖος νομομαθής. 


Elc τὴν ἑχ1ογὴν τῶν ἑκτὰ διακόνων. 
"Hioc ἄναξ ἑπτὰ τῶν πλανωμµένων; 
Στέφανος ἄναξ ἑπτὰ τῶν διαχόνων * 
"'O μὲν τριῶν ύπερθε, xat εριῶν χάτω, 
O δὲ πρὸ τῶν EE εὐλόγως τεταγµένος. 
Εἰς τὸ αὐτό. 

Νικάνορα, Ἡρόχορόν τε, Τίμωνά τε, Νιχόλεών «ε 
Παρμενᾶν τε, Φίλιππόν τε, Στἐφανόν τε θεουδῆ, 
Τούσδε Πέτρος προέταξε διαχριδὸὺν, ὄφρα τραπέζας 
Πιστοῖς ἀρτυνέωσι διἠχονοι ἐσθλοὶ ἑόντες. 

Elc τὸν «9ιθασμὸν Σεεφἀνου. 
Ἀρυσοῦν ὁ µάρτυς καὶ πρὸ τῶν λίθων οτέφος» 
Ἡ λαµπρότης yàp μαρουρεῖ τῆς ἰδέας 


morte; credite tandem, aliquando perfidi ; surrexit 
Christus. 
De Gamalielis comilio, non prohibendam esse 
| praedicationem | auadeniis. 

Sine loqui apostolos, o nefarie, igneas circumfe- 
runt linguas; horresce, illo igne tostus es ; nec 
enim unquam Deo reluctari possis : qui 6 tuo 
collegio est Gamaliel, suo te sermone persuadeat, 

In idem. 

Quis decentem senioribus proposuit sententiam 
vir probus, ut divinos ad rite przdicandum dimit- 
tant interpretes, neque sacrilego contra Deum nisu 
contendant? llle Ipse Phariseus est Gamaliel ap- 
prime legum peritus, optime amice, 


De septem. diaconorum electione. 


Sol septenos iuter planetas. principem locum 
tenet, Stephanus inter septem diaconos primas 
occupat; ille quidem tres superne babet, totidem 
inferne ; hic vero supra sex  Siaconos merito col- 
locatus est, 
| In idem. 

Nicanorem, Prochorum, Timonem et Nicolaum, 
Parmenam, Philippum et pium Stephanum, bos a 
populo secretos praordinavit Petrus, quo mensas, 
in ministerium diaconatus electi , fidelibus appa- 
Tent. 

| De Siephani lapidatione. 

Stephanus prius erat aurea corona, quam lapidibus 
impeteretur; id quod ex ejus prosiliens aspectu 











1213 
:Εληθεὶς δὲ Aot rbv ὅστερον xa τοῖς λίθοις, 
Χριστῷ προσήχθη λιθοκόλλητον στέφος, 

Εἰς τὸ αὐτό, | 
Obpeoc ἀμφὶ χόρυµδα θαθὼρ ἀνέλαμφεν Ἰησοῦὺς, 
Καὶ yt ἄφρων κατέπεφνε xal ἄγριος οἴχος Ἰούδα. 
Λάμψε δὲ χαὶ Στέφανος χατὰ φῶς μέγα Πελίοια, 
Καὶ πολιοῖσι πἐτροισι χατέχτανεν αὐτὸν ἐχείνος. 
Εἰς τὴν ἐπὶ Σίµωνι τῷ Μάγῳ ζητοῦντι ὠνήσασθαε 

ο τὸ [Ivevya ἀπόφασιν Πάτρου. 

Τὸ χρνσίον σου συναποιχἠσαιτό σαι, 
"Amat, Turk δοῦλε χρημάτων Σίμων, 
Tov Πνεύματος γὰρ οὗ πιπράσχω τὴν χάριν: 
Σίμων ὁ Πέτρος πρὸς Σίμωνα tb» Μάγον, 

Εἰς τὸ αὐτό. 
"Ὥνιον ἀργυρίοιο δοχεῖς, p&ys, τὸν Παράκλητον, 
"Qviov, ὃς µε λέλυχεν ὑπηρεσίας Ἑξλίαο * 
Δοῦλος ἄρ᾽ «I Βελίαο, xat ἀργύρου ἀργοχρῶτος, 
OT; μετὰ λοῖσθον ὄλεθρον ἑφίξεαι, ἄθλιε Σίμων. 

Εἰς τὰ κατὰ Φίλιαπον καὶ Κανδάχη». 

Ὕδωρ Ιδοὺ, Φίλιππε, φησὶ Κανδάκης, 
Ti χωλύει µε τὴν θεοῦ λαθεῖν χάριν ; 
Φίλιππος, 0ὐδὲν, χαὶ τὸν ἄνδρα βαπτίσας 
Ἐχεῖ, παρΏχεν ἁρπαγεὶς ὑπ' ἀγγέλου. 

Elc τὸ αὑτό. 
Kal σοι μὲν, Τομίη, ὠχύτατον ἕρπετο ἅρμα 
'" Ἡμιόνοισι νέοισι φορεύμενος Αἰθιοπείης » 
"Άρμα δὲ Φιλίπποιο ταχύτερον, ἐξ ἅμα Γάζης 
Ες ΄Ασωτον lbv, τάχα πώλους ξεύξατ᾽ ἀμείνους . 


contestatur fulgor ; postremo denique saxis obru- 
tus distincta lapillis corona Christo appositus est. 
In idem. 

In Thaboris montis apice radios ejaculabatur 
Christus, quei domus Judæ crudelissima Inconsi- 
deranter occidit ; solaris item luminis instar incla- 
ruit Stephanus, eumque domus Juda albicautibus 
saxis Interfecit. 


. Jn Petrum Simoni Mago Spiritum sanctum 
mercari cupienti renuentem. 


Tecum in malam rem abeat aurum tuum, infide- 
lis Simon, fidelissime pecuniarum famule; nec enim 
Spiritus saucii gratiam vendo ego Simou Pelrus, 
Simoni Mago. 

In idem. 


Venalem putas argento Paracletum,i o Mage, ve- 


palem, qui'3fne a Beli» ministerio vindicavit ; 
πω quidem Belie, et. alblcantis argenti servus es; 
quibuscum ad extremas tandem miserias devenies. 

.. De Philippo et eunucho regine Candaces. 

. Ecce aquam, Philippe, Candaces aít eunuchus, 
quid, quo minus divinse grati particeps flam, pro- 
bibet? Nihil, inquit Philippus. Dictum factum, viro 
eo loci baptizato, Philippus raptus ab angelo prz- 
tervecius est. 

In idem 


Tibi quidem, eunuche, citissimus volvébatur 


eurrus, qui mulis junioribus ex Ethiopia trabeba- - 
tur; sed longe celerior Philippi rheda, quae Gaza In 


 Asotum progrediens levioribus erat juncta Jugalibus. 


.. TETRASTICHA IN NOVUM TESTAMENTUM. 


124 
- Elec thv τοῦ IluóAov κλῆσιν. 

θεὸς χαλεῖ σε, Παῦλε, καὶ θεὺς χρίει" 

O0x fv γὰρ εἰχὸς οὐδὲ τούτῳ τῷ τρόπῳ 

Καθυστερεῖν αὐτοῦ χορυφαίου Πέτρου, 


οὗ μηδ' àv αὐτοῖς ὁστερίζεις τοῖς θρόνοις. 


Ele τὸ αὐτό. 
ἸΑννανίην ποτ ἔπεφνε Πέτρος µέγας ἀφρονέοντα, 
Αννανίης δ᾽ ἑσάωσε φρονῶν µέγαν ἔμπαλι Παῦλον * 
Δέρχεο, Παῦλε, φόως, xai Πελίου, χαὶ Ἰησοῦ, 


. Δέρχεό, xal χήρυσσε κατὰ χθόνα πᾶσὰν ὁρούων. 


. Ele eh ἀπὸ Δαμασκοῦ Bd διὰ σαργάνης pvrir 


ἸΛλναπνέω σε, Παῦλε, προσχέχηνά σος, 
'AX οὐχ ὁρῷ at * νῦν πρὸς οὐ ρανοὺς τρέχεις, 


"Βυθοδρομεῖς νῦν, νῦν σε χρύπτει Σαργάνη. 
B Ὦ πτηνὲ πεζὲ, ποῦ σέ τες δραμὼν φθάσει; 


Εἰς τὸ αὐτό. 
ἐν σπυρίδι προφυγὼν παλάμας ἀά- 
[πτους, 


Παῦλος 0, 


Λαθριδίως ἴεται διὰ τείχεος ὑψιχορύμθδου * 


'AXA& γε pix pov ὅσον τρίτον οὐρανὸν ἀμφιπολεύσει, 
Αὐτόν τ΄ εἰς παράδεισον ἀϊξεται ἔνθεν ἀερθείς. 
Εἰς τὰ κατὰ Alvéar xal Ταδιθὰ θαύματα 
Πότρου. . 
Τὸν Αἰνέαν Ίγειρεν àv Λύδᾳ Πέτρος, 
Ἐν Ἱόπῃ δὲ τὴν Ταθιθὰ δορχάδα " 


- Tov. μὲν τὸ σῶμα παντελῶς mapetpévov, 


Τὴν δ᾽ εἰσιεῖσαν τοῦ θανάτου τὰς πύλας. 


De Pauli vocctione, 


Deus te vocat, et oleo gratie inungit, Paule ; nec 
enim par erat ipsa vocatione et unctione, a Petro 
apostolorum principe te delerioris esse conditionis, 
cui ne quidem in ipso consessu deccdis. 


1n idem. 


Magnus quondam Petrus desipientem Ananiam 
morte  multavit; οἱ, qui sapiens fuit Ananias 
maazimum e contra Paulum servavit : lumine 
et solis, et Jesu fruere, Paule, fruere, et in univer- 
848 irrumpens terras Christum przdica. 


In Paulum Damasco per sportam evadentem. 


Te respiro, Paule, ad te anhelo, scd meos fugis 
oculos, nunc sublimis in colum abis, nuuc per al- 
tum curris, modo aporta te contegit. O qui modo 
volas, modo pedes incedis, quis te currendo asse- 
quatur ? 


In idem. 

Manus ad comprehendendum perperam aceineias 
elucians Paulus, in corbe per editissimas murorum 
pinnas furtim se proripit; qui paulo post tertium 
lustrabit ccelum, iuque. ipsum paradisum hinc ra- 
ptus evolabit, 


De miraculis circa Zneam et Tabitham., 
Dum Lyde ageret Petrus, Aneam lecto suscie 


tavit, in Joppe vero Tabitham, qua Dorcas dicta; 


illum integro quidem corpore paralyiicum , hanc 
mortis ingredientem januas. - 











1915 

Ele; tà αὑτό. 
Χαλχέου ἐξ ὄπνοιο, μαθήτρια δορχὰς, ἀνίστω * 
Πέτρος ὅδ' ἄγχι πάρεστι » τάχος τάχος ἔγρεο, χούρη’ 
Χήρῃς δ' ἀμφὶ Υυναιξὶ παρηΐδα µόρξον àq' ὑγρὴν, 
Αἴ σε περ:χλαἰουσιν ἀγαθουργόν περ ἑοῦσαν. 


Α 


Εἰς τὴν ἁπ' οὐρανοῦ δειχθεῖσαν Πέτρῳ σαγήγην. 
Φιῦ τῆς σαγήνης | οὐρανοῦ πλουτεῖ πλάτος, 
T&à πάντα συσφίγγουσα τῶν ζώων γένη, 
*À, Πέτρε, θύσας ἀνυποστόλως φάχε * 
Οὐδὲν γὰρ ἀκάθαρτον ὁ Χριστὸς λέχει, 

Ele τὸ αὐτό. 
ἛἜθνεα πάντα δέχνυσο, χαὶ ἔγγραφε παιαὶ solo, 
Πέτρε, «X γάρ σοι χέλλετ᾽ ἀφ᾽ αἰθέρος ἔργα σαγήνη * 
Πάντα θεοῦ τελέθῃσι xal εἰς θεὸν αὖτε µολείτω * 
Κληρονόμον δ' ἑθνέων Χριστιὸν φάτο xal τις ὁρών» 
(των. 


Εἰς τὴν σραγἡἠν Ἱωκώόου. 
Τέθνηχεν ὁ πρώταθλος Ex πολλῶν λίθων, 
O δεύτερος δὲ µάρτνς ἐξ ἑἓνὸς ξίφους 
ἹἩσοχλεὲς δὲ τοῦ Στεφάνου τοῖς λίθοις 
"To κτεῖναν Ἰάχωδον Ἡρώδου ξίφος. 
Ele τὸ αὑτό. 
*0 χλυτὸς Ἰάνωθος ὀλύμενος ἀμφὶ µαχαίρῃ, 
"Hob, ἔειπε, πίνυ τὸ ποτήριον, ὃ προπέπωχας, 
Χριστὲ, σὺ, xal βαπτίζοµαι, ὣς προθεδάπτισαι αὖ- 
[τός, 
Αἴματος ἐξ ἴδιοιο λελουµενος, ἀλλά µε δέξαι. 


In idem. C 
Ex æreo somno exsurge, Dorcas diseipula, Petrus 

prope adest; quamprimum excitare, mulier, humen- 

tes viduarum mulierum genas absterge, quz te bonis 


Incumbentem operibus moeste desiderant. 


De sagena Petro ostensa, 

Proh qua segena ! qua celi locupletatur ampli- 
tudo, omnia complectens bnimantium genera, qui- 
bus immolatis secure vescitor, 9 Petre, nam Chri- 
stus impurom nihil esse pronuntiat. 


In idem. 
. Omnes admitte gentes, et in filiorum Dei censum 
ascribe, Petre, sic enim, coelitus sagena palam facta, 
fieri Jubetur : Dei sunt omnia, et ad Deum redire 
oportet ; sed et Christo datum iri gentes in hæredi- 
tatem prophetarum quispiam prædixit. 


De Jacobi obtruncatione, 

Protomartyr Stephanus incussis lapidum grandi- 
nibus exstinctus est, secundus vero martyr Jacobus 
mucronis ictu fuit confossus ; Stepbani tamen lapi- 
dibus z qualem habet gloriam, qui Jacobum occidit, 
Herodis gladius, 


In idem. 

Cum magnus Jacobus gladio confossus exspiraret: 
Ecce bibo, inquit, ealicem, quem przelibasti, Christe, 
et eo baptismo baptizor, quo primo baptizatus 
es proprio lotus sanguine; mo igitur morientem 
excipe. | 


THEODORI PRODROMI 


1216 
Εἰς «tv δευτέραν , 
ο μαμά, 
Κάνταῦθα πάλιν φυλακίζεται Πέτρος, 
Φορεῖ δὲ δεσμὰ χαὶ σιδηρᾶς ἀλύσεις * 
Κάνταυθα πάλιν ἄγγελος Πέτρον λύει, 
Καὶ χλᾷ τὰ δεσμὰ, xol ποδηγεῖ κοτρέχων. 
Elec τὸ αὐτό. 
"Άγγελος αἶγλήεις περὶ Πέτρῳ ἕσπερος ἦλθεν 
Εἰρχτὴν ἀμφιμένοντι, ὕπνος δὲ ol ὄμματα. χάµπτε’ 
Στή 6 100, λὰς δ' ἱκάταξεν, 60 fato, at & ἄρ 
ἀλύσεις 

Ἔκχπεσον αὐτόματοι, xal ἔχτοθεν ἦλυθε Πέτρος. 

Εἰς τὴν τεΊευτὴν Ἡρώδου 
"Op, ἰχεῖνον τὸν µέγαν, τὸν ἔνθρονον, 
O5 τοὺς λόγους σέθουσιν ὡς Θεοῦ λόγους ; 
Ἐχεῖνος οὗτος, ἀγγέλῳ πεπληγµένος, 
Σχώληξι βρωθῇ xai παρέἐλθῃ τὸν βίον. 

Elc τὸ αὐτό. 

Ἡρώδη, τί γέγηθας ἐφ᾽ εἶμασι βασιλικοῖσι ; 
Τίπτε δέ σε πλανάονσιν ἁλάστορες ἀνέρες, ἄφρον; 
Ῥήματά σου γερέθοντες θείους ἠῦτε χρησμούς; 
"Αγγελος ἄγχι πάρεστι, ταλάντατε, ὃς ο) ἁπελέσσει. 

Εἰς civ δηµηγορίαν Παύ.ου. 
Ὅπου πάρεστι Παῦλος, fj χάρις πόση 1 
Ὅπου διδάσχει Παῦλος, ἡ πειθὼ πόση | 
"Axout Παύλου τῶν μελισταγῶὼν λόγων, 
Σίµόλων δ' ἀποῤῥάγτηθι τῶν ἡμεςεέρων. 
.—. Εἰς τὸ αὐτό. 
Παῦλος ἔφα, στόμα Χριστοῦ ἔφα, Πρόσιτ’ ἔθνεα πάντα, 
Ἔθνεα πάντα, πρόσιτε, Θεοῦ δὲ χλύοιτε λαλοῦντος ' 


De secunda Petri custodia, unde ab angelo 
liberatus est. 


Joi rursum Petrus egrastulo detinetur, vinculis et 
ferreis gravatus cateuis, et inde rursum angelus 
Petrum eximit, fraciisque vinclis, pravius iter facien- 
tem ducit. 

In idem. 

Splendens angelus serotinus ad Petrum venit in 
carcere constrictum, cui somnus incliparat oculos, 
stansque rectus calces pulsavit, unde Petrus exsi- 
liit, catenis sponte cadentibus et foras excessit. 

De morte Herodis. 

Hunc sublimi throno fastosum intueris hominem, 
eujus verba ceu Dei responsa veneranter audiont? 
llle ipse percussus ab angelo, corrosus vermibus, 
vitam agere desinet. 

In idem. 

Quid regia trabea petulantius exsultas, Herodes? 
Quidve te pestiferi seducunt homines, imprudens, 
tuos sermones divina ut oracula venerati ? In pro- 
ximo est angelus, o infelix, qui te conficiet. 

De Pauli concione. 

Ubicunque gentium fuerit Paulus, quanta gratia! 
Ubieunque docuerit Paulus, quanta persuasio [ Mel- 
liduos Pauli sermones ausculta, et vel meorum ver- 
suum alvearia relinque. 

. [n idem. 

Loquente Paulo Christos loquitur, emnes adeste 

gentes ; accedite omnes, et Deo loquenti audientes 








1217 
Παύλου à στοµάτεσσιν ὅλοι Παράχλητοι Éaactv, 
"Agi 66 οἱ παλάµαις σημἠϊα πάντα τελεῖται. 
Εἰς τὸν dv Λύσεροις ἰαθέντα ὑπὸ IlaóAov καὶ 
Βαρνάδα χω.ὺν, xal ὅπως ἔδοξαν τοῖς ἐχεῖ sol. 
Ἑρμῆς ἴδοξας, Παῦλε, xai Φεὺς, Βαρνάδα, 
Τοῖς ἀμφὶ Λύστροις δεισιδαιµονεστέροις, 
Χωλὸν θεραπεύσαντες  ἁλλ᾽ ὑμῖν τότε 
Τὸ δοῦλον ὑμῶν εὖχ ἀπηρν/θη γένος. 
Εἰς τὸ αὐτό. 

E! θεὸν φήθητε, χαχόφρονα ἔθνεα, Παῦλον 
Χωλὸν ἑησάμενον, τί νοµίασετε λοιπὸν ἐχεῖνον, 
"Bye; &x' αἰθερίην χουφίζεται ἄντυγα τρίτην 
Zub, ἑών ; τάχα γὰρ xal ὑπέρθεος ὕμμι φανεῖται. 

Εἰς τὸν ἐν Λύσερᾳ Ai0ac uóv Παύὐ.ου. 
Ἐδάλλετε Στέφανον ἀδροῖς τοῖς λίθοις, 
Καὶ Παῦλος αὐτοῦ τῶν λιθαστῶν ἣν µέρος: 
Νῦν βάλλεται καὶ Παῦλος ἁδροῖς τοῖς λίθοιρ, 
Καὶ τὸν στέφανον ἐκ θεοῦ λαδὼν ἔχει. 

Ele τὸ dicc. 
Παῦλε, οὐ Χριστὸν ἄναχτα µιµήσαο ἀμφὶ λιθασ» 
. . [mole, 

Πάλλεο γὰρ λίθοισι, φόνου 0 ἀλέεινας ἀνάγχην. 
Λύστρα πόλις χαχοεργὲ, 8:bv χθὲς Παῦλον ἑσέφθης, 
Καὶ νῦν πετροδυλεῦσα χατακτανεῖν µενεαίνεις. 
Εἰς τὴν ἀπὸ τῆς δούλης é£éJacir τοῦ Πνυθω- 


γικου πνεύματος, καὶ τὴν τῶν δεσποτῶν 
αὐτῆς κατὰ Παύ.ον µανγίαν, καὶ τὰς πηγάς. 


Τὸ πνεῦμα τοῦ Πύθωνος ὡς πύθοιτό σου. 


- incumbite. In ore Pauli omnes Spiritus sancti gra- 


ti: reposite sunt; perque manus ejus omnigena € 


patrantur miracula. 


In claudum | Lgsitris a Paulo εἰ Barnaba sanatum 
et quemadmodum inde crediti sint dii. 


Pro Mercurio liabitus es, Paule, tuque Barnabs 
pro Jove ab oppidanis, qui Lystris habitabant, reli« 
gioni deditissimis, eo quod clauduin curastis, nequo 
tum & vobis negatum est vos esse homines, non 
deos, sed lei ministros. 

In idem. 

Si, o male consulte gentes, Paulum Deum esee 
credidistis, eo quod claudum consanasset, quid 
deiuceps eum credetis, tum, cum ad tertium coeli 


o*bem attolletur adhuc mortalis? forte vobis supra - 


Numen apparebit, 
In Paxlum Lystris lapidetum. 
Denso lapidum nimbo Stephanum obruietis, deque 
eorum numero, qui eum lapidabant erat Paulus; 


nunc et crebris lapidibus Paulus impetitur, et a Deo. 


victoris coronam accipit. 
In idem. 

Christi emulatus es exemplum, Paule, cum lapi- 
darere ; saxis enim impetitus, lethi necessitatem 
declinasti ; o Lystra, scelerata civitas, heri Paulo 
divinos honores attribuebas, nunc eum jactis lapidi- 
bus interficere moliris. 


De ancilla ex qua spiritus Pythonicus ejectus est, 
deque dominorum ejus in Paulum furore, cui plagas 
arcessicerunt, | 


. Pyrthonicus spiritus, ubi primum tui advenieutis 


TETRASTICHA IN NOYUM TESTAMENTUM. 
Α Ἐλθόντος ἐγγὺς, Παῦλε, φεύχει µαχρόθεν’ 


1218 


"H πῶς ἰδεῖν ἕστερξε τὴν φωτὸς θέαν 
Τὸ τοῦ σχότους πρόαωπον, ἡ νυχτὸς θέα; 
Εἰς tó abc. ) 
Iiveb ya Πύθωνος ἕωσας ὑπέρμεγα, Παῦλε, χορίσχης 
Παιδὺς àn' οἰκέτιδος, μῆνιν δέ τε δεσποσύνοισι 
Τηλόθεν οὐχ ἀπέωσας' fj ἀμφὶ αἱ δύσνοα δρῶσα 
Σῶμα ὑπὸ πληγῇσιν ἀεικελίῃσι δάμασσεν. 
Εἰς τὴν ἐν "Apsi xdv Pid Asti. DaóAov, ὅτε 
καὶ Διονύσιος, καὶ Δάμαρις , καὶ &44ot ἐπί- 
στευσαν. — 


"Apttz πάγε, xa σὺ τὸν Παῦλον δέχου * 

Ανάξιον γὰρ μὴ τὸ τοῦ Χριστοῦ στόµα 

Καὶ ταῖς Αθήναις ἐχλαλῆσαι τὸν λόγον. 

Μωροὶ σοφοὶ, πεἰσθητε τῷ σοφωτάτῳ. 
Elc τὸ αὐτό. 


Β 
"Apsog ἀμφὶ πάγον µαχήσατο Παῦλος ᾿Αθήναις, 


Λάδε Διοννύσιον ἑνὶ προµάχοισιν ἑόντα, 

Καὶ Δάμαριν ζώγρησε, xal ἄλλους ερέφατο φῶτας * 
Oloc εἰὸν δὲ φάλαγγα τόσην σχίσε, θαῦμα ἰδέσθαι. 
Εἰς Παῦον à νι µεσογυκτίου διδάσκοντα, ὅτε 


καὶ τὸν ἀπό τοῦ τριστέγου πεσόγτα παΐδα, 
καὶ θανόντα, ἀγέσεησεν. 


λῦπνε Παῦλε, xal µέσων νυχτῶν λέγεις, 
"Q Cg, ὢ πῦρ, ὢ πολὺς θεοῦ πόθος { : 
'δοὺ δὲ nal, πέπτωχεν ix τοῦ τριστέχου * 
Ζώωσον αὐτὸν πρῶτα, xal πάλιν λέγε. 
Εἰς εὸ αὐτό. 
Καρτερὸς ool, µέγιατε xal ὅλδιε Παῦλε, διδάσχων 


rumorem percepit, longe aufugit, Paule ; sane vero 
an ullo modo desiderasset lucis aspectum ipsa tene- 
brarum facies, noctis spectaculum? , 
In idem. 

Immanem Pythonis spiritum e puella ' ejeeisti, 
Paule, uacilla domestica ; nec tamen herilem potui- 
sii furofem procul abigere, qui in te ipfense 
debacchatus corpus tuum fedis subjecit verbe- 
ribus, 


De Pauli in. Areopago disputatione cum et. Dionysius 
et Damaris et alii crediderunt 


Excipe et ta Paulum ipsum, Areopage ; nec enim 
Christi os indignum est, quod Athenis sermones 
eloquatur; stulti sapientes, sapientissimo tandem 


credite. 
1n idem. 


D Athenis la Areopago contentius disputavit Paulus 


et Dionysio inter contentionis primipilos certanti 
potitus est, vivani cepit. Damarim, aliisque ad Deum 


-wocatis bominibus; solus ipse tot adversariorum 
-cuneos (visu mirabile !) dissolvit. 


De Paulo ad mediam ws noctem docente cum 
— et puerum ez tertio tabulato preclpitem datum 
mortuum suscitavil. 


Iusomnis Paule, ad intempestam usque noctem 
pradicas, o zelus! o ignis! o plurimum Dei desi- 
derium ! Sed ecce puer ex tertia contignatione de- 
cidit, bunc primum in vitam revoca, dein ad tuos 
redi sermones, 

In idem. 
Laboris in docendo tolerans €s, magne ae bea. 


1219 


Zhv διδαχῆν προπάροιθεν ἄγων νυχτός τε wu 
[ὕπνον *- 
Σειρἠν σοι τάχα, Παῦλε, κατὰ στόµα θεῖον ἀείδει. 
Elc τὰ ὑπὸ Δημητρίου neroxdirro Παύλφ 
ewd. — | 


Τίς οὗτος ὁ θροῦς οὐρανοῦ µέχρι φθάνων; 
Δημήτριος χέχραγεν, ὁ σκόλοψ Παύλου. 
Τὸν τοῦ Zaxàv φὴς ἄγγελον ; Τουτον λέγω, 
. "D; ἑμφραγείη τῷ μιαρῷ «b στόμα, 

v . Εἰς τὸ αὐτό. 

Χριστὸν μὲν Σατανᾶς πειράζετο, b. pé ἀναιδς | 
Νῦν δὲ Θεοῦ θεράποντι Σατὰν θεράπων πολεμίζαι, 
Δέρχεο τὸν Δημήτριον, ἄγγελός ἐστι Βελίου, — 
Παύλῳ ὑπὸ ζαθέψ πολλὴν χαχότητα τιταίνων, 

Elc τὴ 'Ard6ov πράῤῥησο Παύλφ. 
Εἴ σοι προεῖπον kv Σιών τινες φόνον, 
Οὐχ ἂν ἔφευγες τὴν Σιὼν τάχος τάχος, 

Άλλ' οὐχ ὁ Παῦλος. ᾽Αλλὰ τί σπεύδει πλέον ; 

«Ἐπείτεται γὰρ τοῦ Θεοῦ θανεῖν χάριν. 
- Elc τὸ αὐτό. 

*Aváfs, μάντι χαχῶν, ἀνιάων ἄγχελε, Παύλῳ 
Εἰδότι ταῦτα λέγεις; πρὺ γὰρ αὐτὸς Χριατὸς ἒειπε * 
Δεσμά σε ἀμοὶ Σόλυµα μένει xal τραύματα, Παῦλε. 


— tissime Paule, sermones ad concabiam noctem pro- 
ferens ; sed et patientissimus est populus, nocturnze 
quieti doctrinam praferens, o Paule; forie wiren- 
jn tuo divino ore cantillat, | 
Je malis que Paulo a Demetrio éllaus sunt. 
Quinam hic ad eœlos usque pervadens twmokus - 
. rius elamor? vociferatus «est. Demetrius, qui Paulo 
stimulus est carnis, Αη eum angelum Satanæ iatel-.— 


ligis? Eom intelligo ; scelerato wünam es oh. 


eiratur. 
n iden. 
Christum tentavit Satanas, o perquam impiden ; 
«unc, Christi famulum Satan: famulus oppugnat, 


Demetrium copnspice, Beliz angelus est, multas di- 


vino Paulo calamitates intentans. 


De vaticinio Agabi ad Pavlum.. 

Si qui ibi in. Sion predixissent necem, annon 
quoad citissime posses, sufugisses ? Non sic Paulus. 
Sed quid ita currere festinat * Dei gratia mori festi- 
nus compellitur. 
' In idem. 

Malorum vates, Agabe, mororis nuntie, quorsum 
Paulo isthsec scienti loqueris? Ei quippe Christus 
preoontiavit : Te Solymig vincla manent et vul- 


| TBEODORI PRODROMI 
Νύκτεσιν lv μεσάτῃσιν, ἁτὰρ κρατερὺς καὶ ὁ δῆμος Α AN' οὐδέν ποθ᾽ ὁ Παῦλος ὑπέτερεσιν οὐδ' ὑποτρίε- 


1229 


[σει. - 


Elcsác ἐν Ἱεροσοβύμοις PI JasJ4o, ὅτε 
«al ,'Popuaior ἑαυτὸν éxá As. 


Ταρσὺς πατρίς vot, Παῦλε, τῆς Κιλικίας, 


. Καὶ πῶς σὺ σαυτὸν παῖδα τῆς ᾿Ρώμης λέγεις; 


Τὸν καιρὸν οὕτως ἐξεώνημαι, ξένε, — 
Τῶν ἡμερῶν γὰρ οἶδα τὴν σωτηρίαν. 
Elc τὸ αὐτό. 07 
Παῦλε, ek piv ἁδάμαντα «b; πλάσεν, εί τε τίν 
μἄλλην 
Φύσιν θειοτέρην ἁπαθέα, οὐδέ τε σαρχός | 
"Apol σε φόρτον ἔθηχε. Καχόσχολοι ἀρχιερῆες, 
Πα[εθ', ὑμεῖς πονέοιτε, ἂπηνέες, οὐδέ τε Παῦλος. 
Ele τὸν ἐπὶ ᾿Ρώμην ἁπόπ.ουν Παύου. 
Δέδεξο, Ρώμη, Παὔῦλον, εἰς ck γὰρ πλέει, 


— Tbv κύκλον ἓν σοὶ τερµατώσων τοῦ λόγου * 


Δέδεζο, xat δὲς τῶν μακρῶν παῦλαν πόνων * 
Δώσεις δὲ πάντως τὸν διὰ ξίφους μόρον. 


Eic τὸ αὐὑτό. 
Εὐτυχὲς don τὸ λέµδος, ἐπεὶ καλὸν ἔνδοθι φόρτον 
Tov Παῦλον φορέεις, τὸ Θεοῦ στόµα, εὐτυχὲς ἐσσί » 
Αθλίῃη kool, Σιὼν, ὅλδον τεὺν οὕνεχα Ῥώμῃ 
Πέμπεις, καὶ σὺ πένησσα πέλεις, πόλις ἀθλίή ἑασί. 


nera, Paule. Sed nec trepidawit unquam Paulus, nec 

trepidabii. 

De plagis quas Hierosolymis accepit Paulus cum ef. 
civem fiomanum se dizit. 

E Tarso Cilicia civitate nains es, Paule. Qui 6! 
igitur ut te civem Romanum voces? Sic ego redemi 
tempus, 0 hospes; nec enim sum nescius dierum 
dilationem sslutlferam esse. 


In idem, 

Te quidem Deus ex adamante formavit, o Paule, 
sive qua alia diviniore natura sensus experie, nee 
carnis in te onus reposuit. Male feriati sacerdotum 
principes, hunc vos percutite ; ipsi laborabitis, nec 
Paulus angetur. 

De Paulo. Romam navigante. 

Paulum accipe, Roma; ad (e quippe navigat, in 
te przidicationis suæ curriculum circumscripturus. 
Eum accipe, longorumque laborum íntermissionem 
indulge; scd ei omnino mortem gladio Irrogabis, 


In idem. 

Felix 5, navigium, cum pretiosum onus intos 
Paulum feras, Dei interpretem, felix es; at tu, ἵη- 
felix Sion, quod opes tuas Romam mittas, Pusper- 
cula es et infortunata civitas. 





1921 


. SCRIPTA MISCELLANEA, 





1229 





 THEODORI PRODROMI - 
CARMINA 


IN SS. TRINITATEM, IN SALVATORIS CRUCIFIXIONEM, IN DUODECIM 
DIES FESTOS D. N. JESU CHRISTO SACROS, | 
.IN S. PETRI CRUCIFIXIONEM, IN ABRAHAMUM SS. TRINITATEM 
|» HOSPITIO' EXCIPIENTEM ; 


ENCOMIA $. PAULI APOSTOLI, GREGORII THEOLOGI, BASILI, CHRYSOSTOMI, GREGORII 


NYSSEN] ET NICOLAI  MYRENSIS. 


* Tov. Πτωχολροδρόμου (1). 

. "Avapyoc &pyh, παντὸς alza, θεὸς, . 

Βασιλικὸν, βέδαιον, ἓν ταυτῇ (3) µένον, 

Γλυχασμὸς ἔμφρων, αὐτέρως, αὐταγάπη, 

Δωρητιχὸν, πλούσιο», εὐθὲς, εὐθύτης, 

| "Ev, ταυτὸν, [σον, ἄρτιον πάντων πέρας, 
Zwh χαλὸν φῶς (5), αὐτάγαθος οὐσία, 

"H6S, προμηθὲς, ὀντότης, ἀπειρότης, 

Θεουργὸν, ἁπλοῦν, &oevh σύμπαν ὅλον, 

Ἱχανότης, δίχαιον, αὐτοσοφία, 

Κοσμουργὸν, ἀθάνατον, ἀειζωῖα, 

Αυτρωτικὸν, πάνταρχον, αὐθαγιότης, 

Μονοκρατὲς, χύριον, ἁπάντων ὄρος, 

Νοὺς καὶ Λόγος καὶ Πνεῦμα * ταῦτα γὰρ θεὺς 

Σύμφυλα πάντη xal ξυνουσιωµένα. 

O μὲν Λόγος Νοῦ γέννα τοῦ παναιτίου, 

Πανάγιος παῖ; Πατρὸς ἐχ παναγίου, 


Ptochoptodomi. 

Principium sine principio, omnium causa, Deus, 
Rez, stabilis, eodem (statu) manens, suavitas sa- 
piens, amor ipse, charitas ipsa, liberalis, dives, 
rectum, rectitudo, unum, idem, par. per(ectus omnium 
finis, vita, {ως pulchra, essentia per. se bona, suave, 
providens, essentialitas, infinitas, divinum, simplez, 
tota omnino virtus, sufficientia, justitia, sapientia 
ipsa, creans, immortale, ipsa vita, salvans, omnium 


Α Ῥίζης ἀνάρχου καρπὺς ἄναρχος μόνος, 


Σφραγὶς χαθαρὰ μηδαμῆ χινουµένη. 

Τὸ Πνεῦμα δ ἑχπόρευμα xol πρόθληµα Νοῦ (8), 
Ὕψιστον, ἰσότιμον Πατρὶ καὶ Λόγῳ, 

Φύσει τε ταυτὸν xal δυνάµει xol χρᾶτει, 
Χωριστὸν οὐδὲν τῶν τριῶν, By τὰ τρία, 

Ψαυστὸν λογισμοῖς, ἁλλ᾽ ἁμνυδρῶς, χαὶ µόνον. 

Ὦ τίς σεδασθῇ ταῦτα, xol σωθῄσεται ; 

El ταῦτα (5) πιστὰ, πῶς µε πιστῶν ἐξάχεις; 


EI d' οὐχὶ πισῖὰ, προστίθει τὰς αἰτῖας. 


Εἰς τὴν» σταύρωσιν ἡρῶοι στἰχοι (6). 
Mi σύ γε, ἁγριόθυμε, τετρήνεαι ἁγνὰ θεοῖο 
Δάκτυλα. Mh σὺ χολῆς πικρὺν ἑντύνεᾶαι χρητῆρα 
Χείλεσι Παμμεδέοντος, μηδὲ σὺ δουρὸς όχωχῇ 


B Πλευρὰν ἀχηράτην οὐτάσεαι. Ἡ o5 μὲν οὔτα * 
Καὶ σὺ δὲ χεῖρα τέτραινε * χολὴν δὲ σὺ αὔτε χέραιρε 


Ὡς γὰρ tyiv 'Atbao φύγω γένυν, ἡ πρό µε µάρψεν. 


nunquam concussum. Spiritus aulem e Mente pro- 
cedens et egrediens, altissimus, et pariter cum Patre 


Filioque colendus, idem natura et virtute et potentia. 


Nil separatum ἐπ tribus, unum hac tria, prehen- 

sibile ratiocinatione, sed leviter soum. Quis hec 

venerabitur et salvus erit ? Si hec or'hodoza, cur 

me orthodoxis non accenses? si non orthodoxa, atrgw- 

menia profer. 
In crucifizionem versus heroici. 


principium, sahctitas, solus regnans, Dominus, om- C Noli, barbare, sacra Del membra trane[odere ; noli 


. mium finis, Mens et Verbum et Spiritus : hec enim 

(est) Deus ejusdem omnino essentim ac substantie. 
Verbum entis, omnium principii, progenies, san- 
cssimus Filius Patris sanctissimi, radicis. sina 
principio fructus sine principio solus, sigillum purum 


(4) Ex Boissonadii Anecdotis. — Ptochoprodro- 
mus idem est ac Theodorus Prodromus. 

(2) Forsan iv εκυτῷ. U 

3) Respioit. pute, alta Joannis verba: iv αὐτῷ 
ζωὴ ἣν xai ἡ Qu) ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων. — 

(4) Ait, juxta. Gracorum placita, Spiritus s2n- 

*- Post haec 
quod Boissonadium fugerat. Epi. Par, 


Omnipotentis labiis amaram bilis potionem ingerere, 
aut lancea. latus. sanctissimum per[orare. Aut per- 
fora wtique, manum [erro trünsfodito εἰ bilem 
misce : sic enim ego Tartari. effugio gladium qui 
prius me tetigit. 


cti processionem esse Νοῦ, id est Patris, nec ad- 
dit xat Υἱοῦ. | 

(5) Hime -epilegum extra alphabetum addidit 
professioni fldei. Ἐξάγεις referendum ad Latinum 
adversarium quemdam. 

.(0) Sequentia exhibet Thellius, quem vide supra. 


lo tradita, vidimus eadem legi infra'(col. 1111) in carmine conira Bareum, edito in Notitiis inss. ; 


1223 THEODORI PRODRONI 1224 


Elc t9 αὐτὸ ὅμοιοι. 
Ε]νοιὴν πνοιοδότης μὲν ἐρεύγεται ἔνθαδ' Ἰησοῦς * 
Μήτηρ 9 ἀγνοτόχεια νέχον στοναχίζεται υἷα / 
᾽Αγνὸς ὅ αὖθ) ἑτέρωθε δάχρυ σταλάῄῃσι µυητὴς, 
Δεξιτερῇ βαλέων oov xá&pa, θαῦμα ἰδέσθαιε. 
Εἰς τὰς ιβ ἑορτὰς. τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ιησοῦ 
Χριστοῦ. 

Εὐαγγελισμὸς, γέννα, χλήσεως θέσις, 
Χεὶρ Συμεὼν, βάπτισμα, φῶς θαδωρίου, 
Λάζαρος kx γῆς, Bála, σταυροῦ ξύλον. 
Ἔγερσις, ἄρσις, Πνεύματος παρουσία. 

Τὸ χαῖρε, παῦλα τῆς παλαιγόνου λύπης. 
Ἡ γέννα, ῥίζα πλάσεως τῆς δευτέρας. — 
Ἡ κλῆσις, εἰχόνισμα τῆς σωτηρίας. 
*H Συμεὼν xelp , δεῖγμα τοῦ γραπτοῦ νόµου. 
Ἡ βάπτισις, χάθαρσις ἀνθρώπων ῥύπον. 
Τὸ τοῦ θαδὼρ φῶς, τῆς ἐμῆς νυχτὸς λύσις. 
*0. Λάζαρος, φροίµιον αἴσχους θανάτουο 
ΝΨυχῶν ἔαρος σύμόδολον, τὰ βάϊα. 
᾽ἁμαρτίας σιαύρωμα, τὸ σταυροῦ ξύλον. 
Oavh θανῆς ἔγερσις fj τοῦ Κυρίου. 
"Λροις πεσόντων, ἄραις 1j τοῦ Δεσπότου. 
Τὸ Πνεῦμα, τέρμα τῆς ἐμῆς σωτηρίας 

Εις τὸν Ἀδραὰμ, ξεγίζογτα τὴν ἁγίαν Τριάδα. 

Τί ταῦτα ποιεῖς; Βουθυτεῖς, "Άδραμ γέρον; 
0ὔχ * ἀλλὰ δεῖπνον χαὶ τράπεζαν ἀρτύω. 
Ὁ δαιτυμὼν τίς, ᾧ τὸ δεῖπνον ἀρτύεις : 
'H Τριὰς αὐτῇ. Καὶ θεὺς βοῦν ἐσθίει : 
O0 γὰρ ἐρευνῶ τοὺς ἀποῤῥήτους λόγους, 
Ὡς ὑπέρευχε τοῦ φιλοξένου βίου | 
Καρπὸν γὰρ ἀμφοῖν, χαρπὺν ὀσφύος φέρει (sic). 


In eamdem. Item. 

Hoc in loco Jesus qui spiritum dat spiritum reddit 
hic mater Deipara Filium deplorat mortuum; hic 
sanctus mysteriorum Dominus lacrymas fundit, caput 
dextrorsum flectena : o rem mirandam ! 

Versus in duodecim dies festos Domino nostro 
Jesu Christo sacros. 

Annentiatio, nativitas, nominis impositio, brachia 
Simeonis, baptisma, transfiguratio in Thabore, La- 
sarus resuscitaius, palme, lignum crucis, resurre- 
ctio, accensio, Spiritus S. missio. 


Ate finis est antiqui mororis ; nativitas radix nove D 


generationis ; nominis impositio, imago salutis. 
Brachium Simeonis signum esi legis ecripte ; bapti- 
amus purificatio hominis sordidi ; lumen in Thabore 
nociis mem solutio. Lazarus, exordium — mortis, 
Palmarum dies, symbolum veris quod ἐπ animís 
floret. Lignun Crucis, crucifzio peccati. Domini 
resurrectio, mors mortis. Domini ascensio, rehabilita- 
tio lapsorum ; Spiritus sanctus salutis meg terminus. 
In Abrahamum SS. Trinitatemn hospitio exci- 
| pientem. 

Q*id agis; Taurum mactas , senex Abraham? 
Non i/a, sed epulas et mensam dispono. Cui conviva 
mensam apparas ? Trinitati ipsi. Num Deus taurum 
edit? Bona verba! ego mysteria mon. peracrutor, 


A To) αὐτοῦ slc τὸν ἅγιον Πέτρον στεαυρούμενον" 
Τῷ Δεσπότῃ μὲν ἦσαν ol πόδες κάτωρι 
Σταυρουµένῳ σταύρωσιν ὁρθίαν πάλαι * 

ἝἜξ οὐρανοῦ γὰρ Ίλθεν εἰς ἡμᾶς χάτω, 
Ὡς ὄμθρος elc γῆν, ὡς ἐπὶ χλόην δρόσος. 
Αντιστρόφως δὲ τῷ Πέτρῳ σταυρουμένῳ 
᾽Αντίστροφόν πως εἶχον ol πόδες θέσιν * 
Eig οὐρανὺν γὰρ εἶλχεν αὐτὸν ὁ δρόµος, 


Προσφωνητήριοι εἰς τὸν µέγαν ἁπόστο.ου 
Παῦ ον. 


Παὔῦλον ἀειδώμεσθα θεοῦ στόμα alkv ἑόντος, 
Εκλογίης σχεῦος, χήρυχα παγχόσμιον. 
Χαὶρ', ἐμὸν ἧτορ Παῦλε, xal εἰς θρασὺ τοῦτο μυ. 
θεῦμαι,] 
spy ὑπ ἀμθροσίῳ θυμὸν ἁλισχόμενος. 
B Χαῖρ ὁπαδῶν, Χριστοῖο μέγα χλέος, ὃς fa Θεοῖο 
Βαστάσας οὔνομ’ ἐθνῶν ἄντα καὶ ἡγεµόνων. 
τος πρὸ μὲν ἄρ χυχέευχες ὑπέρθυμα πίστιν ἁγαυὺν 
Γράμμαθ' ὑπὸ σχιερῷ Άμενος ἀφραδέως. 
Αὐτὰρ ἔπειτ' ἀνέπαυσας Bol; ἀτρύτοις xapátouty, 
00; ἐφ) ὑγρῆς κρατερῶς χαὶ στερεῆς ἀνέτλης * 
Πτηνέ τε πεζέ τεχαλχομελὴῆς, ἁχάματος, ἀτειρὴς 
Ὃς χθόνα πᾶσαν ἔδης χαὶ φρίχα ποντογόνον. 
Ἠξλιον κατ ἄναχτα χυχλῶν τετραχίονα κόσμον 
Πουλυπαθὲς πολύτλα, ναυαγὲ, µαστιγία. 
Νῦν πύλιος 'Ρώμης. νῦν Ταρσίδος ἔχγονε γαίης, 
Ἠματίην χαχίην ἐξαγοραζόμενος. 
Πάντα πρόπασιν ἑὼν, ὄφρα πάντας κάρτα σαώσῃ: 
Δεινὰ μυθησέµεναι χρὴ δι’ ἐπιστολάων. 


C Ῥητήρτε πρηχτήρ τε παναίολος olo; ἀπ᾿ ἄλλων, 


Παῦλε, φίλη χεφαλὴ, οἶδα θρασυστοµέων. 


Fidem serva et vitam hospitalem, senex, fructum 
enim lumborum portat. 


Ejusdem in S. Petrum crucifixum. 


Domini pedes cruci affizi ad ima ibant ; e celo 
enim ad nos, sicut pluvia in terram, ut ros super 
plantas, descendit. Petri dein in crucem acti pedes in 
allum agebantur; celum versus. enim. cursus] eum 
provexit. 

Panegyris in magnum apostolum Paulum. 

Paulum laudibus celebremus, Del os eterni, vas 
electionis, praconemillustrissimum. Salve, anima mea 
Paule, et os magna de te sonaturum adjuva ; pkiltro 
etenim ambrosiaco animus meus captus est. Salve, 
discipulorum Christi gloria insignis, qui Dei nomen 
gentibus regibusque annuntiasti ; qui quondam fidem 
turbasti et. litterarum caligine cecutiens male judi- 
casti; qui postremo a laboribus  quievisti, quos 
indefesso studio et multo cum sudore exantlavíüti. 
Tu enim alis ac pedibus, vociferans, inde[eseus om- 
nem terram peragrasti, imo mare ipsum pernatavisti; 
tu solem late regnantem per quatuor mundi plagas 
circuisti , multa passus, naufragium et cerpore 
plagas expertus; quisquis es, Romanus aut Tarsensis, 
erumnas quotidianas  pertulisti, omnibus omnia 
factus, ut omnes salvares; de quibus omnibus epistole 
iue mentionem. faciunt. Quantus. qualisque deinde 



























































1225 SCRIPTA MISCELLANEA. 1296 


'AXA&. σὺ, ὦ θιὸς, ἐν τούτοις δὴ Παύλου ἀρωγὲ, 
Μνώεο θεοδώρου λάτριδος εὐσεδίας. 

Ἠνίκα θεσπεσίῳ τε προήµενος ἀμφὶ θοώχφ 
Ανδρομέου βιότου µέτρα δικασπολέεις. 


"Ὅμοιοι slc τὸν Θεολόγον Γρηγόριον. 
Θεολογίης µέγα xáptoc ἀείσομαι ἁγνὸν (pia 
Γρηγόριον Ῥώμὴης ποιμένα χουροτέρης. 
Ῥηθροσαύνης χῦδος 40, πυρὸς µένος ᾽Αττιχοῖο 
Πνείοντα κρατερῆς εὖχος ἐπιγραφίης. 
Παντοδαπῆς σοφίης bw ἀπείρονα χύχλα χιόντα 
Τῆς véov ἡμετέρης xal ποτε ὑμετέρης. 
Παρθενίης, μέγα xatp', ἐπιήρανε νύμφιε νύμφης, 
"H πρὸ μὲν &v Τριάδι xal τ) ἀθλοισι νόοις, 
Καὶ χαθαρῇσι ερίτον ψυχαῖς ἐπιμίγνυται ἀνδρῶν, 
Σὸν δὲ γέγηθε πλέον ἀμφιέπουσα λέχος. 
Χρ'στιανῶν λάχεος χαῖρε πρόµε, πίστιος ἕρμα, 
Ὑψηχὲς Τριάδος Στέντορ ὑπηρμένος, 
Πημ’ ὁλοὸν µανίης ἀδεινάων αἱρεσιάων, 
Πῆμα Σαθελλιάο, πῆμα Μαχεδονίου. 
Πῆμα τµηξιθέου ὁλοόφρονος ἀνδρὺς Αρείου, 
Ὃς Θεότητα τάμµε, col; δ ἀπέτεμνε λόγοις. 
Xalpt, λόγων µελέδὴµα, λαλοῦν ἀφίδρυμα σοφίης, 
Ζωὺν ἄγαλμ᾽ ἑπέων xal τε λογογραφίης. 
Σκιρτη-ὰ πενθητορ ἁπάντεσι παντὸς ἀνάσαων, 
Te:ába μὲν πνείων, Τριάδα δ᾽ ἐχλαλέων, 
Τριάδα δὲ ζώων, Τριάδος 6 ὑπὲρ Ἡτορ ὁλέσχων 
"Hc οὐ μὲν ἀμφιπόλῳ ἄρτι πάρεδρος Enc * 


A . "Ὅμοιοι εἰς τύὺν µέγαν Bacllsuor. 


Καππαδοκῶν Βασίλειον ἀείσομαι ἀρχιερῆα, 
Ἠθεσιν εὐπαγέα, χαὶ σταθερὸν ξυνέσει » 
Εἰδεῖ καὶ βιότητι διδάσχκαλον ἀγνοσννάων 
Καὶ σιγόωντα µέγαν χήρυχα σωφροσύνης * 
Βένθος ἅπαν λογιχοῖς δαήµενον ὠκεανοῖο, ME 
Nnt ón' εὐσχάρθμῳ ὀξυπόροιο νόου, 0| 
Χαἴρε, páxap Βασίλειε, βίου µερόπων παιδευτὰ, mE 
Αρμονίη χόσµου νῦν πλέον kx. µελέος. 
Θειογόνου σοφίης péy! ἀμύμονος ἐσθλὲ σαφητὰ, 
Ti; δ' ἅμα ὀψιτέρης καί τε παλαιωτέρης. 
Εὐνομίου μέγα πῆμα χακοφρονέοντ’ à θνμῷ, 
Πνεύματι παγχρατέῖ λύσσαν ἀειράμενον. 0v 
B Toi ῥα σαθρᾶς coping χενοχόµπου τοὺς λαδυρίνθους | 
Δείξας Eolo λόγου ἀῤῥάγέεσσι λίνοις. | 
Κτίσιος ὃς διδάηχας ἀφ' ὑψόθεν αἴτια πάσης, 
Οὐδὲ δαεὶς φθόνεσας àv µερόπεδάι φάναι. 
l'alnv & εὑρυτάτην καὶ αἰθέρος ἄτρυτον οἶμον, 
Πνοιοδότην τ' ἀέρα xai aa, αἰθόμενον, 
Καὶ ζώων τὰ γένεθλα βροτοῖς κατὰ μοῖραν ἔειπες, J 
Χθὼν ὅσα καὶ ὅσ᾽ &hp xal τε θάλασσα φἑρει. " 
Καὶ χλοερῆς βοτάνης ἰδιώματα πάντα µυθήσω, | 
Xalpt, µονοτροπίης στάθµιον ἀδυγέος. 
Χαῖρε βροτῶν βιότητος bm' εὔπορον οἶμον ἰθύντος, 
Γήραος εὐκοσμίη, χαλινὲ χουροσύνης. 
"Ὅμοιοι slc τὸν Χρυσόστομον. 
Χρυσολόγον μετὰ τοῖσι λιγαίνοµεν Ἰωάννην, 


Ἡμῖν 9, ὥστε μέλισσα, χαλὸν µέλι κάλλιπες ὧδε,ᾳ Ῥώμης ὀψιτέρης ἀρχιερῆα µέχαν. 


Σούς τε λόγους ἑτέρους, xal τὸ ἔμελλεν ἄρα. 


in sermone et in actionibus fueris, Paule charissime, 
ab aliis didici, εἰ ingenue profiteor. Tu autem, 
Deus, Pauli auziliator, Theodori servi tui memor 
esto. 


Laudatio Gregorii Theologi. 


Grande robur theologie, Gregorium sacerdotem 
sanctum πουᾶ Ποπια cantemus. Gloria ingens elo- 
quentig, ignis. Attici robur, quique vota ac preces 
gravi stylo enuntiavit, el sapientie multifarie spatia 
ac lerminos perscrutatus est, que nuper nostra, olim 
vesira fuit : salve, sponse amabilis virginis despon- 
sale, que pridie in Trinitate immaterialibus ac puris 
virorum animabus commista, tuo potissimum lecto 
laetatur. Salve. Christianorum dux, fidei defensor, 
aliisonans Trinitatis advocatas, insanim horesium 
perniciosm desiructor, Sabellii et Macedonii adver- 
sarius, Deum findentis et Christi osoris Arii perni- 
cies, cujus tu. animum irreligiosum sermonis gladio 
abrupisti. Salve, sermonum artifex, preco sapientie, 
statua viva carminum et operum eruditionis ple- 
norum constructor, letus idem ac maestus omnium 
moderator, qui Trinitatem. spirat et. celebrat ; qui 
per Trinilatem vivit et pro Trinitate vitam tradit ; 
cujus iu modo socio consociatus eras; nobis autem, 
sicut. apis, mel relinquis dulce, sermones tuos pra- 
sentes ac ſuluros. 

PaTROL. GR. CXXXIII, 


Ἐγχέλαδον µεγάλοιο χελιδόνα Πνεύματος ἀγνοῦ, 


Magni Dasilii Jaudatio. 

Basilium canam Cuppadocie magnum sacerdotem, 
moribus integrum, mente firmum; qui indole et vite 
ratione doctor est puritatis, et qui vel tacens insignis 
prudeniie praco exstitit. Oceani namque intellectualis 
abys&um nave vectus bene constructa percognitum 
habet. Salve, beate Basili, qui mortales vivendi artem 
doces; tu harmonia mundi discordantís; tu divinum 
sapientia, antique et nove, preco. Tu Kunomii perni- 
ciosam docirinam εί conirocersiam forti animo de- 
struzisti. Tu sapientia jactatricis labyrinthos inanes 

D aperuisti εί sermonis victricibus armis diremísti. Tu 
de totius creationis causis divinitus instructus, nec sic IE 
mortalibus doctrinam communicare recusasti. Tu terre | 
amplitudinem et aeris cursum indefessum ; tu aerem, 
respirationis causam, tu solis splendorem, tu ani- ! 
manlium originem hominibus scite demonstrasii, et BENI 
que lerra, qu& aer ac mare producunt, ostendisti, 
ei herba: viridis virtutes cunctas. patefecisti. Salve, 
prudens rerum. omnium moderator. Te saluto, qui 
mortalibus vite instituenda rationem ostendisti ; 
salve, senum ornamentum, adolescenti gubernator ! 








Chrysostomi laudes. 

Joannis os aureum, Rome nove archiepiscopum 
celebremus, facuadam — nirundinem | magni. purique 
Spiritus , citharam sonoram dogmatis celebris Salve, 

39 


» 


TE 
^ "V 
-. * nl 
P aid | 

? 


CEA ^54 Wy 


—- & 
λα 
H LEN 


"m 


urs t 
él 


T€ 


MUT Cun 
LER 
Ei 
FÉ - 


we 

ο io σα 
νε ο — 
0743 





n 


Δόγματος εὐαγόθρου χίθαριν εὐμελέα. 
Χαίρ’, ἀγαι ἣ χραδίη, χρυσοῦν στόµα, Υλᾶῶσσα λι- 
| | Υεῖα,] 

Σοιρὰ δέ 0 ἡμετέρη συντεδέουσ ἀνέρας, 

Καὶ sU φίλης βιότητος ἠπαζόμενος μακρὰ χύχλα,' 
Αγγελος οἰχτοσύνης ἑλπὶς ἁλιτροδίων ’ 

"Hop ἓὸν µερόπων ὑπὲρ ἐχπνείων ταλαεργῶν 
θειοφραδὲς μεγάλης μµύστα θεηΥαρίας. 

Σὰρξ ἀποχῆς ὁσίη καὶ ἀθλίη ἔνδοθεν ὕλης * 
Πτηνὲ νόον γενέτωρ βίδλου ἀπειρεσίης. 

᾽Αντιοχεῦ γενέθλην χόσµου δέτε παντὸς ὄνειαρ 
Ἑσθλά δικαιοσύνης χλισμὸν ἐὸν προνέµων. 

Οὔὕνεχα γὰρ χλήρους πολυπήµονος ἀμπελεῶνος 
"Ex τε θοώχου ἔθης ἑξορίην ἀνέτλης, 

Ἑν χαμµάτοις δέ σ᾿ ἔδω Βυξαντιὰς o0 χατὰ χόσµον, 
Ἐσθλὸν ἐὸν θεµένη ἀρχὸν ἁτασθαλίη 

ΑΑλλοτρίῃ ἑνὶ χώρῃ, ἁτὰρ σὖ γε οὗ λίπες ἔμπης — 
Ὃν θρόνον, ἣν τε πόλιν βασιλἰδα πολίων. —— 

Αλλά μετὰ τριάχοντα λυχαθάντων ὅλα χύχλα 
EU πυµμάτην Ῥώμην ἀναχομιζόμενος. 

Νέχρὸς tbv περ ἔειπες ἀπάντεσιν ἀμφ᾽ εἰρήνην 
T3la xat φιλαοέτων ἐστὶν Άξθλα Blov. 


Ὅμοιοι &lc τὸν Γρηγόριο» ΝἈυσσέα. 


Γρηγόριον μετέπειτα χασίγνητον Βασιλείῳ 
µοιµένα Καισαρέων, ποιμένα Ννσσεέων, 
Μέλφομαι οὐχ ὑπὲρ αἶσαν ἀγάφρονα ἄνδρα καὶ ἐσθ- 
λὸν] : 
"Δεύτερον Εὐνομίου πῆμα θεοκτολέµον, 
Δεύτερον ἀρχεγόνοιο σαφῄτορα χοσµοχονείης, 
Π)άσιος ἀνδρομέης ἵστορ' ἐριφραδία. 
Xalpe, φύσις ἁτερόεσσα, ταχὺς νόος, ἡδὺ μύθημα, 
Ἡδυμελῆς χαρίτων χῆπος ἐριπλοχάμων. 
"λῶσσα μέλι σταλάουσα Ὑμηττίου Ίδιον olov, 


optime hominum, os aureum, lingua canora, catena 
que viros jungit, el tu qui vite curricula. comple- 
cteris, angelus misericordie, consolatio perversorum, 
qui pro miseris mortalibus vota (acis, magna theolo- 
gim mystes eloquens; caro sancta. abstinentiae qua 
immalterialis in. maleria degis; avis genitrix libri 
indefiniti, qui mundi universi generationem somnium 
censes et justitiam tironum exhibes. Tu enim perni- 


THEODORI PRODROMI | 1998 
.A  *phv σταθερὴ, χαθαρῆς ἄνθεμα σωφροσύνης. 


Δυσαεύέυντος ὄλεθρε, θεµείλιον εὐσεθεόντων, 
ρθοτόµε Τριάξος λάτρι µεγασθενέος, 
Ατραπὺν ὃς σχιόεσσαν ἀείαματος ὑψηλοῖο, 
Κρυψινόου μεγάλου τοῦ Σαλομὼν γενέτην, 
Εὔπορον ἅμμιν ἔφηνας ὶῆς φαέεσσι σοφίης 
Σχῶλον ἅκαν βαλέων οἴμου àn' ix µεσάτηςι 
"Oc μὲν Νυσσαέεσσιν ἐπίσχοπος olov ἐτύχθη;, 
0ὐδ) ἄρα Νυσααέας olov ἐπισχοπέεις, 
Πάντα βροτῶν δὲ Ὑένεθλα, τὸ σὸν πέλεν, 4$" ἔτι 
| | xai νῦν] 
Πάντα τεοῖσι λόγοις κόσμον ἐπισχοπέεις. 
"Yuvntà µακάρων περιώσιον εὖχος ἱρήων, 
Ὃς λόγον ἀμφὶ βίῳ καὶ βίον ἀμφὶ λόγῳ - 
Ὕρμοσας ἐμμελέως ἐρατὺν δ' ὁπὺ λῖνον ἀείσας 
Οὕασιν ὃς χραδίης χάρµα μέγα σταλάεις. 
Εἰς τὸν ἅγιον Νικόλαον ὅμοιοι. 


Οἴκτον ἀτὰρ μετέπειτα λιγαΐνοµαι, οἴχτον ἀείδω, 
Οἴκτον ἑπιχροτέω, οἴχτον ἐμὴ χιθάρη 

Μέλπεται fj µερόπεσσι τί λώϊῖον οἰχτοσυνάων ; 
Νιχόλαον Νικίης ἀρχιθόωκον ἀγνόν. 

Xalp', ἑλέοιο θάλασσα Υγλυχύῤῥος, σωσιάνειρὰ, 
U62*a χαὶ χραδίη γοργὰ λιταξομένοις. 

*O; πολιὸν πενίης βαρυνούσου λύσαιο ἄνδρα, 
Τρισσῶν θυγατέρων δυστυχέων γενέτη».. 


᾿Νύκτα δι ὀρφναίην χρυσοῦ βασιλέων ἀπὸ δεσμοῦ 


Τρισσοὺς λατριδίῃ, χᾶμπαλιν ἴχνε Ἅγων. 
"Oz προτόνοὺς τέµνων τε xal ἱστία πάντα Βελίου 
υΝηὸς ὑγροσχελέος νηὸς ἀελλομάχον 
Πόντισας Ec τε βέρεθρα xai tspósvt' ἐς᾽ Αἴδην, 
στ ἐν ὕπνοις µολέων χοίρανον ἀμφὶ µέγαν. 
Χρυσολάτρην ὃ) ἐφ᾽ ὕπαρχον ἑλύσαο ἀνέρας οἵτου 
Δεινὸν ὁμοχλήσας χαὶ δέος ἀμφιχέας 
"Qcv' ἀπ ἄκρης ποτὶ ναῦν παύτην πεσεόντα κεραίης 


dulcius. Mens firma, pure flos sapientia ; impiorum 
flagellum, piorum fundamentum; Trinitatis poten- 
tissime cultor strenuus, qui cantus. excelsi viam, 
qui Salomonis perspicacis originem patefecisti ; qui 
sapientie viam et pharum monstrasti; qui Nyssenorum 
episcopus factus non horum tantum episcopus (fuisti, 
sed omnium terre gentium ac populorum antistes 
ad nostra usque tempora exstitisti, sanctorum sacer- 


ciosam vineam el thronum ipsum cum exsilio mutasti. D) dotum decus perpetuum ; qui rationem vita el vitam 


Te Bysautium. cum. miserie laboribus. certantem 
vidit ei suum [ecit dominatorem in terra aliena; tu 
autem. thronum εί urbium reginam reliquisti. Post 
triginta autem annos. Romam novam recuperasti, et 
licet vita. defunctus. omnibus pacem pradicasti el 
vile δετίαπιίπα perhibuisti. 


In Gregorium Nyssenum panegy:is. 
Age, Gregorium Basilii |ratrem, Casareensium ac 


Nyssenorum pastorem canamus, virum sane probum | 
el integrum , eumdemque secundum adversarium 


Eunomii Dei osoris, qui mundi creationem doctis- 
sime demonstravit, Salve, natura alaia, intellectus 
prompius, verbum dulce, hortus. gratiarum belle 
crinitarum jucundus. Lingua mel distillans, Hymettio 


rationi con[ormem reddidisti et dulci camona cordis 
aures canendo delectavisti. 


[n sanctum Nicolaum. 


Misericordiam canam, misericordiam celcbro ; mi- 
sericordiam lyra mea resonat. Quid enim mortalibus 
dulcius cantari quam misericordia potest? Nicolaum 
Nicie sanctum archiepiscopum celebro. Salve, mare 
misericordie dulce quod viros salvas, auris item et cor 
supplicantibus ; qui virum canum e duris paupertatis 
vinculis liberasti, trium miserarum patrem filiarum ; 
qui per noctem tenebrosam ab aureis regis vinculis 
relentos liberasti ; qui navis madide tempestatibus 
agilat& machinas in ponti εἰ inferni abyssum deje. 
cisti; ut regem magnum in somniis videns viros a 











1239 
«Καὶ Ἀνγρὸν ᾖσι xópp; ἀμφιθέοντα µόρον 
.Zubv ἐοῖς ἑτάροισι θαλασσοπόνοισιν ὅπασας, 
Χεῖρά τε xal τε νόον sl; πόλον ἁμπετάσας. 
Xalpe, θεοῦ χραδίη, yalp', οἰκτσύνῃ Πάτερ ἐσθλὶ, 


malis erueres , horrendum vociſerans et timorem 
injicicns ut ab extrema antenna in navem lapsus íti- 
neris sociis vilam servaveris, manibus ac mente 
simul in celum porrectis, Salve, Dei cor, salve, 


A 


SCRIPTA MISCELLANEA. 1930 


Σπλάγχνα θεοῦ µερόπων οὕνεχχ πιμπράµενα. 
Χαῖρε, χαὶ ὑμνητῖρι θεὸς χάριν ἀμφὶς ὁπά η 
"E; τε ῥέοντα γάτω xal τε µένοντα βίον. 


Pater piissime qui per misericordiam hominibus opem 
tulisti. Salve, εἰ cantatori Deus. gratiam det. in 
ulramque vitam. 





OEOAQPOY TOY IIPOAPOMOY 


EXHTHEIZ 
 EIZ ΤΟΥΣ EN ΤΑΙΣ ΙΕΡΑΙΣ ΔΕΣΠΟΤΙΚΑΙΣ ΕΟΡΤΑΙΣ 
ΕΚΤΕΘΕΝΤΑΣ ΚΑΝΟΝΑΣ 
ΠΛΡΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΚΛΙ ΣΟΦΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ ΚΟΣΜΑ ΚΑΙ IQGANNOY ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ. 


THEODORI PRODROMI 


EXPOSITIO CANONUM IN FESTA DOMINICALIA 
CONSCRIPTORUM 
A SANCTIS DOCTISQUE POETIS COSMA ET JOANNE DAMASCENO. 


(Mai, Spicil. Rom. tom. V.) 


Προοίµιον «ρὸς τὸν 'Oppavotpógor. 

Ἔοικας, ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὴν τῶν Ev ταῖς 
Δεσποτιχαΐς xal δηµοτελέσιν ἑορταῖς µελουργηθέν- 
των ἀσμάτων τοῖς ἱεροῖς ἐχείνοις ἀνδράσι xal ὑπο» 
φήταις τοῦ Πνεύματος, ἡμᾶς ἐξήγησιν προχαλούµε- 
vo; ἄντιχρυς ἑχείνων τῆς εὐαγγελιχῆς xal θείας 
παραθολῆς ἐξεργάζεσθαι, xal παρὰ δεῖπνον καλεῖν 
µε λαμπρὺν ὁμοῦ xal βασιλικὸν, εὐπρεπῆ προδε- 
6ληµένον πάντα τῶν ἑδωδίμων τὰ χάλλιστα. Μαί- 
νεσθαι οὖν ἂν εἰχότως δοχοίην εἰ διὰ ζεύγη βοῶν 
. €uybv, εἶτε γυναῖκα, εἴτε ἀγρὸν χατὰ τοὺς λήρους 
kxclvoug xai µισοδείπνους τὰ θεῖα, τοσαύτης χλιδης 
xat τρυφῆς, xat τηλικαύτης πανδαισίας ἔξω βάλοιµι 
ἐμαντόν * καὶ gh µόνον τοιαύτης ἀἁμθροσίας πεινἠ- 


Procemium ad Orphanotrophum. 

Videris, homo.Dei , nos exhortari, ut carmina in 
festis. Dominicis a. viris sanctis et Spiritus sancti sa- 
cerdotibus  decantata exponamus , quandoquidem , 
evangelicam et divinam parabolam in opus vocans, 
ad cenam celebrem ac regiam, queque cibum om- 
nium maxime egregium ο[[ετί, me invitare dignaris. 
Quare utique insanirem, si. boves emptos, aut swxo- 
rem nuper ductam, aul agrum coemptum, ut fece- 
funt illi Dei osores, pretexens, de sacro. illo con- 
virio me exciuderem. Sic enim non solum ambrosia 
patticipatione me privarem , sed inobedientie cri- 


C 


σαιμι, ἀλλὰ χαὶ ὑπόδιχον ἐμαντὸν ταῖς ἀραῖς «fé. 


ἀπειθείας καταστησαίµην ' ἢ ἐμοῦ πρὸς τὴν χλῆσιν 
ἀφηνιάζοντος, ὦ µακάριε, xat τὸ, Ἐρωτῶ σε, λέγον- 
τος, ἔχε µε παρῃτημένον, ἀπορήσεις πίωχῶν xot 
ἀναπήρων xai χωλῶν xal τυφλῶν, οὓς ἀνθ) ἡμῶν 
χαλέσεις εἰς ἑστιατόριον ; Καὶ μὴν πολλῶν σοι τοι- 
οὕτων ὁ παρὼν περίδολος ὑπερπέπλησται, ὡς μηδὲ 
ἄν σοι δεήσειεν εἰς τὰς πλατείας χαὶ ῥύμας ἐπελθόντι 
τῆς πόλεως, χαλέσαι τούτους τοὺς ἀναπήρους * ἀλλ᾽ 
ὑπηχῆσαι µόνον τὸ δειπνοχλητήριον, xat τοὺς κατὰ 
φυλὰς xal σμήνη πρὸς τὴν χλῆσιν αὐτίχα συνεῤῥω- 
τέναι * οὐχοῦν πᾶσαν τὴν ἔδη πρόφασιν ἕῤῥειν Lov, 
ὑπαχούσω σοι τῷ καλοῦντι * λαδὼν ἄγαγέ µε παρὰ 
τὸ δεῖπνον χαὶ ἀνάκλινον ὅπως ἄρα xal βούλοιο * καὶ 


minis me reum facerem. Quid enim? Si invitationem 
recusarem ac, Excusatum me habe, dicerem, nonne 
iu, vir beate, pauperes, claudos, cecos mel loco ad 
sacrum convivium vocares? Jam vero certe domus 
tua. (alibus repleta. erit, ita ut opus tibi non foret 
in compila et vicos civitatis prodire et peregrinos 
invitare. Übi primum enim ad mensam tuam voca- 
veris, multitudo ac turba te audiet. Igitur citra om- 
nem praetextum vocem (uam. exaudiam. Velis igitur 
ad cenam me introducere, et locum, quem voles, as- 


signare. Manducemus panem celestem et angelicum. 


humano more; et ubi taurus aut. vitulus evangelicus 


S 


1231 


THEODORI PRODROMI 


1322 


δλιπνῶμεν τὰ ἑπουράνια, χαὶ ἄρτον ἀγγέλων spo- A χανὼν ὑπερπέπλησται . xai τάχα ἂν xol προχατε- 


γωµεν ἄνθρωποι * xv τίς που καὶ ταῦρος T] σιτιστὸν 
εὐαγγελιχὸν τῇ εραπέζῃ συµπαραχέοιτο * στρυφνό- 
τερος λέγω νοὺῦς h λέξις γλαφυρωτέρα, ἰσχυροτέρας 
τῆς διαµασῄσεως, ἢ τῆς ἀλήσεως χρῄζοντα, διαµα- 
ρώμεθα * χαὶ ταῦτα γὰρ κατὰ τὸ ἐγχωροῦν, xat τοῖς 
λοχικοῖς μυλίταις ἀλήθωμεν, ἵν οὕτως, εἰ δυίη 


θιὸς, ἀληλεσμένην τὴν τροφὴν τοῖς ἑντυγχάνουσιν 


ἐχπορίσωρεν. 

Αρχτέον δὲ φᾶσιν, ὅθεν ἄρχεσθαι ἄμεινον * ἄμει- 
vov δὲ τῷ ἐνιαυσιαίῳ χύχλῳ συνάρχεσθαι, xal τού- 
του συαπεριοδεύειν ὑψηλότερον ζωδιαχὸν χύχλον τῆς 
τῶν Δεσποτιχῶν κανόνων ἀχριδοῦς ἐξηγήσεως * xà- 
πειδη τὸν πρῶτον uva τῆς ἑνιαυσιαίας περιφορᾶς 
ἡ τῆς στανριχῆς ὑψώσεως χαθαχιάζει πανήγχυρις. 


τὰ ἐπὶ ταύτῃ µελουργηθέντα sf τοῦ θεσπεσίον λύρᾳ . 


Κοσμᾶ προεξηγώµεθα κρούµατα * πολλὴν μὲν γὰρ 
καὶ τὴν ἱστορίαν ὁ Oslo; οὗτος τῷ µεγάλῳ χανόνι 
εἴπερ τις ἄλλος προθέδληται’ πολλὴν δὲ xal τῷ 
qux τῆς λέξεως ἐνυποχαθημένην ἔχει δεινό» 
τητα * xal οὐκ ἄν τις δύναιτο ῥᾳδίως αὐτῷ παρα- 
κολονυθεῖν, ult) οὐχὶ πἀνυ τρόριµος ὧν ἁπάσης ἱερᾶς 
ἱατορίας τῆς πρεσδυτέρας ἅμα xal νεωτέρας. "Ev- 
τεῦθεν οὖν ἀρχτέον τοῦ ἐγχειρήματος , χαὶ τὰ ὑπρ- 
δυσχόλως πως εἰρηθέντα kv αὐτῷ διασαφητέον * xal 
ἄλλως γὰρ ἄθνμόν ἐστι τοῖς εὐσεδέσιν ἡμῖν xol 
νόμος olov ἁπαραχάρακτος kx τῶν πατέρων ἄχρι xal 
ἡμῶν διαθὰς, ἀρχὴν παντὸς γράμματος τὸ σωτηρι- 


χὸν ποιεῖσθαι σημεῖον, ὡς ἂν ἐχεῖθεν βοηθουµένου C 


400 Ὑράφοντος, εὐπετῶς ὅτι µάλα xal ἀπροσώπως 
$j (ραφὴ διανεύοιτο, Ἁλλ' εὐσεδείας προφθάνει τοῦ 
μέλους ἡ χάρις xal προαρπάζει µου τὴν διάνοιαν * 
βαθαὶ γὰρ ὅσων ἰῦγγων xal μουσιχῶν στεφάνων ὁ 


mense appositus fuerit, aut ubi mens vel sermo sub- 
limis, et qui fortioribus dentibus opus habet, offer- 
fur, operam rei huic demus, el, utut. valebimus, 
spiritalibus molaribus per[ringamus ac molamus, «t 
sic, Deo danie, nutrimentum praeparatum assistenti- 
bus exhibeamus. 

At principium. unde decet , capiamus; et cum 
melius sit, cum. cyclo annuo initium facere, cano- 
vum Dominicorum expositionem claram perhibeamus ; 
el cum. cyclus. ammiversarius velit, ut sancke crucis 
erectionis panegyris fiat, carmina a sancti Cosme 
lyra decantata repetamus. Vir enim hic sanctus 
historiam sanctam per magni canonis ordinem cele- 
bravit et poetico sermone felicissime evulgavit. Quare 
qui eum comprehendere voluerit, omni sacra  histo- 
Tia tum antiqua cum nova imbutus esse debebit. Hinc 
igitur exordiendum eril, atque ila ut que minus 
incide ab ipso prolata unt, dilucidentur. Aliter enim 
nobis, pro pietate nostra, difficile est, legem incon- 
cussam qua a sanctis Patribus ad nos usque descen- 
dil, et que omnis. scriplur& (undamentum est, rite 
interpretari, ita ut scriptura qua par est ratione 
eruatur. Sed jam sacri carminis delicie mentem 
captivant ; nam rhythmo ac coronis musicis canon ipse 
superabundat, atque [ογίαεεε expositionem, ut mu- 


μουσούργησα «hv ἐξήγησιν, εἰ μὴ περιττός τις ἔμελ- 
λον δόξαι xai μεῖζον τοῦ ἔργον ποιεῖσθαι τὸ πάρερ- 
^v" γυμνῷ γοῦν κατὰ τὸ ἐγχωροῦν τῷ χανόνι 
ἐπιδλητέον, xal τούτῳ ὑποκαθήμενον τούτῳ νοῦν 
διερµηνευτέον, τῆς τα λέξεως «b ἀπεξεσμένων στρογ- 
γύλλοντας περισμιλενυτέον. Ἔδει μὲν οὖν περὶ τή» 
τοῦ αὑτοῦ χανόνος ἀκροστιχίδος πρῶτον εἰπεῖν 
ἐπειδὴ οὐδεμία ἐν αὐτῇ ἐστιν ἀσάφεια, χατὰ (oua 
µόνον ταύτην προεχθετέον ’ avaupip πεποιθὼς ὕμνον 
ἐξερεύγομαι * δίχαιος ὢν ὡς ὄντως ὁ μελῳδὸς, εἰχό- 
τως xaX ὡς λέων πέποιθε, κατὰ τὴν Γραφὴν, xat πε- 
πριθότως τὸν Όμνον τοῦ σταυροῦ φησιν ἐξερεύγε- 
σθαι, οὐχ ἀπὸ τῆς περιπαθήσεως µόνης, ἀλλὰ δὴ xal 
ἀπὸ τῆς ἑρυγῆς, λέοντα δειχνὺς ἑαυτόν * « Aluv » 
χὰρ, φησὶν, « ἐρεύξεται, καὶ τίς οὗ φυθηθήσεται :) 
IDà», ᾧ θαυµμάσιε μουσουρχὲ, τῶν μὲν λεόντων ἡ 
ἐρυγὴ χαταπληχτιχἡ τὲ ἐστιν καὶ ἑχμανὴς xai δυσ- 
δεωστάτη ΄ ἃ δὶ co ἐξερεύγῃ πρὸς Όμνον τὸν τοῦ 
σταυροῦ, τὸ ἑναντίον ἅπαν χαριἑστατά τε xal µου- 
σικώτατα, xal εὐώδίαν πνευματικὴν ἀποπνέοντΣ, 
Μῄήποτ) οὖν ἐχεῖνο μᾶλλον τὸ Φαλτικὸν ἁρμόσει σοι 
πρὸς τὰς ἐρυγὰς, τὸ, Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία µου λόγο» 
ἀγαθόν ; Καὶ πάνν μὲν οὖν ' ἀλλ ἤδη xal ἡμεῖς τῷ 
σταυρῷ πεποιθότες τοῦ Όμνου τοῦ σταυριχοῦ τὴν 
ἐξήγησιν ἐρευγώμεθα. 


Ὠδὴ α’, ἦχος x4. 9 εἱρμός. 


t Σταυρὸν χαράξας Moor: ἐπ᾽ εὐθείας ῥάδδῳ τὴν 
Ἐρνθρὰν διέτεµε τῷ Ἱσραὴλλ πεζεύσαντι’ τὴν δὲ 
ἐπιστρεπτικῶς Φαραὼ τοῖς ἅρμασι κρατήῄσας Ίνω- 
σεν ἐπ εὥρους δια)}ράφας τὸ ἀήττητον ὅπλον ’ δὸ 
Ἁριστῷ ἄτωμεν τῷ 8:9 ἡμῶν ὅτι δεδόξασται. » 


sicorum fili facere solent, exorsus essem, | nisi time- 
rem ne nimis multus. circa operis parerga esse. vide- 
rer. Igitur canonem ipsum exposituro sensus. qui ci 
subjacet, dilucidandus et dictionis asperilates ez- 
planande videntur. ()uo in loco de canonis acrosti- 
chide primum verba facere visum esi ; et cum in ea 
nihil nom clarum sit, voces singula tantum inter- 
pretande veniunt. ]n cruce. igitur confisus. hymuom 
prodsco. Poeta ri(e et secundum scripturam ani- 
mosus sicut leo. crucis hymnum dicit, mon indole 
solum, sed cantu quoque leonem ae ostendens. Leo 
enim, ait, rugiet, et quis non timebit? Sed, o 
Musarum amice, leonum rugitus terribilis est εἰ in- 
sanus et male olet. Hymnus autem, quem. (x de 
sancta cruce contgs econtra jucundissimus εἰ planc 
rhythmicus est et odorem. spiritualem efflat. Nonne 
igitur id quod cor meum canit, boni. ominis ad spi- 
ritum esse videtur ? Sine dubio. Sed jam nos quoque 
cruci fidem habentes hymnum sancte crucis expo- 
8namus. 
Carmen ,, sonus IV, hirmus. 

« Moyses crucem virga formando mare Rubrum 
« filiis Israel divisit ; Pharaonis autem currus armis 
« invictis disrupit. Quare Christo hymnum celebre- 
« mis Deo nostro quia glorificatus est. » 








1233 
Ἑρμηγνεία. 
Γενναῖον χαὶ ἠρωϊκὸν ὡς ὄντως ἐξ ἀρχῆς αὐτῆς 
φὺ «o0 µέλουῃ ἄλμα τῷ μελφδῷ, xai αὐτὸ τοῦτο 
χατὰ τὴν ἀχροστιχίδα λεόντειον * ἴδε γὰρ εὐθὺν ἐς 
ἀρχῆς. ἐπὶ τῇ τέ Of, πρώτῃ yàp ἀκολούθως Άρμοσε 
οὖν. εἰρμὸν, Ἀαὶ ἅμά τῆς ἐν χεροῖν ὑποθέσεως οὐκ 
ἐξέστη τῆς σταυρικῆς πανηγύρεως ^ ἁλλά µίαν λα- 
6ὧν ὑπόθεσιν τὸν Μωῦσέως ῥάδδον, χαὶ τὴν Ἐρν: 
θρᾶν ὑπ' αὐτῆς τεμνομένην θάλασσαν, τῇ τε φδῇ τὸ 
χαθῆκον ἀπονενέμηκο, xal τοῦ σταυροῦ τὴν χάριν 
ἐξύμνησε. μᾶλλον δὶ αὐτὴν τὴν τῆς πρώτης ᾠδῆς 
ὑπόθεσεν προτόπωµα εἶναι ἀπέδειξε τοῦ σταυροῦ. 


Αλλ' Ίδη καὶ χατὰ λέξιν ἐπισχεφώμεθα τὸν εἱρμόν ' 


χάπει drip ἀπορία, Φασὶν, ἀρχὴ ἁπορίας, ἁπορητέον 
πρῶτον ἁπορίαν ταύτην οἶμαι οὐχ ἄλογον. 


SCRIPTA MISCELLANEA. 
Α.θρωκος τέχτων οἰχοδομησάμενος οἴχον, καὶ ἆπαρ- 


1234 


τίσας αὐτὸν, xal ἀχεραιήσας ὁλοχληρότατα, εἶτα 
θεμέλια ὑπέδαλε, xal τοίχους ἐπὶ τοῖς θεµελίοις 
ἀνήγειρε, xol τὴν στέγην τούτοις ἐἑπωρεφῆσατο. 
Πρὸς δὴ ταύτην τὴν ἁπορίαν τοῦτο ἐπιλνομένως 
ῥητέον, ὅτι τε διπλη ἐστι τῆς τοῦ χαρἀτεειν λέ- 
ξεως σημασία «ἔστι μὲν χαρἀττειν' καὶ τὸ διὰ χει- 
piov χαράττειν, καὶ τὸ αἰσθητιχῶς * ὡς ὅταν εἰκόνα 
τυχὸν xal ἐπιστόλιόν τι χαράττοµεν, ἡ ἄλλο τι τῶν . 
χαραττοµένων f γραφοµένων ' ἔτι χαράττειν xal 
προτυποῦν τν’ ὡς ὅταν λέγομεν ὅτι ἡ βάτος d) χαιο- 
µένη xai μὴ καταχαιοµένη ἑχάραττε τὴν ἀειπάρθε- 
vov Θεομήτορα: οὐ γὰρ δήπου αἰαθητῶς xai διὰ 
χειρῶν ἡ βάτος ἔγραφε τὴν Παρθένον, ἀλλὰ συµόδο” 
Aet x«t τυπικῶς. Διχῶς οὗν, ὡς εἴρηται, τοῦ χα- 


Εἴποι γὰρ ἄν τις δικαίως πρὸς αὐτὴν τοῦ μελῳδοῦ p ράετειν λεγοµένου, ἐνταῦθα κατὰ τὸ δεύτερον ση: 


τὴν ῥᾳσιν διαπορούµενος' πῶς εἰπὼν σταυρὸν χα- 
ράξας Μωῦσῖς, καὶ χαραχθῆναι ἤδη Υενόµενον τὸν 
σταυρὸν διὰ τῆς λέξεως αἰνιξάμενος, ἐπήγαγεν ix" 
εὐθεία; ῥάδδῳ τὴν Ἐρυθρὰν διέτεµεν; Οὐ γὰρ δἠ- 
που μετὰ τὸ χαράξαι τὸν σταυρὸν διέτεµε τὴν Ἐρυ- 
θρὰν, xal αὐτῆς τὰ τµήµατα Ίνωσεν, ἀλλὰ μετὰ 
τὸ τέµνειν xai ἐνῶσαι, τὸν Σταυρὸν ἐχαράξατο * ἀν- 
τίφορον οὖν μᾶλλον ἐχρῆν εἰπεῖν * "Ex' εὐθείας ῥά6δδῳ 
τὴν Ἐρυθρὰν διατεμὼν ὁ Μωῦσῆς xai τῇ ἔπιστρε- 
Ἑτικῇ xal πλαγίᾳ ἑνώσας ταύτης τὰ τμήματα, οὔ- 
τως ἐχάρᾶξε «bv σταυρόν * «b δὲ προειπόντα τὸν διὰ 
Μωῦσέως ὅλην διαχάραξιν τοῦ σταυροῦ ἐπαγαγεῖν 
τὴν ἐπ᾽ εὐθείας τῆς θαλάττης τομὴν, μὴ xal σόλοι- 
xov ἂν εἴη xat καχόνηλον xai ἁδιανόητον, καὶ ποε. 

ητιχῆς ἐχείνης ἀνάξιον; Τοιοῦτον γάρ τι λέγειν 


pawépsvoy εἴληπται d λέδις τῷ ποιητῇ, χαὶ οὕτω 
ληφθεῖσα, οὐδεμίαν ἁπορίαν παρέξει τῷ λόγῳ ^ τὸν 
γὰρ αταυρὀόν φησι προχαράξας xai προδηλώσας xal 
προαινιξάµενος ὁ Μωῦσῆς τῇ μὲν ἐπ εὐθείας προ- 
τέρᾳ τάσει τῇ ῥάόδῳ τὴν Ἐρυθρὰν διέτεµε θάλασ- 
σαν ὑπὲρ τοῦ Ἰσραὴλ πεξεύοντος ταύτην καὶ ἤδη 
πεζεύσαντο; * τὴν δὲ, χουν τὴν δευτέραν, τῆς αἎ- 
€f ῥά6δδον τάσιν, πλαγίως ὕστερον χροτήσας καὶ 
ἐπιστρεπτικῶς, τὰ τῶν ὑδάτων Ίνωσε τμ/µατα 
κατὰ τῶν ἁρμάτων Φαραὼὺ, ἐπὶ τοῦ πλάτους τῆς ΄ 
θαλάσοη; τὸ ἀνίχητον ὅπλον, δηλαδη τὸν σταυρὸνν 
αἰσθητῶς διαγράψας διὰ τοῦ ἐπ᾽ εὐθεία; ἰῶτα, καὶ 
τῆς ἐπ.στρεπτικῆς κεραία». 

"Ότι δὲ σύμδολον fjv τοῦ θείου σταυμοῦ ἡ κατὰ 
τὴν Ἔρνθρὰν θαυματοποιία, παντί που ὅῆλον * διὰ 


ἅ,τικρυς ἔόικεν, ὥς ἂν εἰ ἔλεγον ὅτι Ὁ δεῖνά τις ἄν- C γὰρ τῆς οἰχείας ῥάδδου, τοῦ σιαυροῦ δηλαδη, καὶ ὁ 


Interpretatio. 

Poeta in carminis initio dictio nobilis et heroica, 
εἰ actostichis ipsa leonini aliquid pra se fert. A 
principio enim carmini primordiali hirmum αάαρ- 
lazil, et. in. expositione α sancte crucis. panegyri 
Maud recessit ; sed. Moysis virgam celebrandam sibi 
proponens et de diviso mari Rubro verba faciens, 
carmen ipsum rite disposuit, el sancte crucis gra- 
liam celebravit, imo primi carminis argumentum 
crucis archeiypum protulit. Sed jam hirmum verbo 
tenus exploremus, et cum dubium dubii initium esse 
dicatur, de hoc ipso verba (acere haud absurdum 
videlur. 

De poete enim mente in carmine pro[erendo que- 
rens aliquis recte dixerit : Quomodo Moyses crucem 
formans, imo jam formatam dictis annuens mare 
Rubrum virga divisit ? Non enim post crucis signum 
[formatum mare Rubrum divisit εἰ coadunavit, sed 
post divisionem et adsunationem ejus crucem desi- 
gnavii ; imo econira dicendum erat: Moyses mare 
Bubrum virga recta divisit, obliqua partes ejus junzit 
aique ita crucem plasmavit ; nonne absurdum ac per- 
fidum et indignum illius poetices (oret dicere Moysem 
lotam crucis figuram per maris divisionem induxisse? 
Æque enitn ridicülum foret dicere: Bomo aliquis 
archilecius domum consiruerns, a par(ibus superiori- 


bas incepit, posiremo (undamenta jecil, et postremo 
tectum. imposuit. 

Huic disquisitioni solvende reponendum quod du- 
plex est sensus verbi χαράττειν» primo enim ma- 
nuum ope, (um  caslhelico more id facimus , ut 
quando imaginem aut epistolam. formamus. Tum 
per typum formare significat, ut quando dicimus 
quod rubus ardens et non. combustus Deiparam sem- 
per virginem significat. Non estim modo sensibili aut 
pe? manus rubus Virginem derignavit, sed symbolice 
aut tgpice. Cum igitur, sicut dicium est, duas illud 
verbum significationes habeat, hoc quidem loco cum 
secundo significatu a poeta vex accipitur, el sic intel - 
lecta. nequaquam dabiosa apparet. Crucem. enim 
Moyses prefigurando et presignificando et innuendo 
prima virg extensione mare Rubrum filiis Israel 
(ransesntibus divisit. Secundam vero virge extemsio- 
nem obliquo motu maris spatia conira Pharaonis 
currus concidere jussit, supra. maris latitudinem si- 
gnum invictum , crucem. dico per iota εἰ apicem 
perscripsit. 

Quod autein miraculum circa mare Rubrum  cru- 
cis divine symbolum [uerit, nemini uon obrium. Per 
specialem enim virgum, crucem inquam , novus 
Moyses, Salvator, cujus virga rectitudinis virga regni 
est, ut in psalmo est, rubram peccatum divisit, Nu- 


L] ευ, 
NI 
NE 


* 
4 
“ 
3 
' 
* 
pot, 
r 
P. 








ucc λε. 


pw 
be — 


— 
n 
E 


Αλλά) ο 
— - t. p 
Lj t . » ' 


1955 mE THEODORI PRODROMI | 1926 


νέος Μωῦσῆς ὁ Σωτὴρ, ob ῥάήδος εὐθύτητος ἡ ῥάδδος A ῥυθμα δὲ πάντα ταύταις 


τῆς βασιλείας ἰστὶ, χατὰ τὸ φαλλόμενον, τὴν Épu- 
θρὰν διέτεµεν ἁμαρτίαν. "Epu0pà δὲ πάντως ἡ 


᾽ἁμαρτία οὐ µόνον ὅτι αἵματι παρείχασται τῇ Γραφῇ, 


ὡς τό’ « Άνδρες αἱμάτων καὶ δολιότητος » xal 
τό. « Ὁ ἐχζητῶν τὰ αἵματα, αὐτῶν ἐμνβσθη; » καὶ 
vap' ἄλλῳ προφήτῃ * « AL χεῖρες ὑμῶν αἵματος πλή- 
εις ^ 0 ἀλλ) ὅτι xal 'Ἡσαῖας ὁ µεγαλοφωνότατος τὴν 
αὐτῆς ἑρυθρότητα διαῤῥήδην ἀἁναδείχννσιν « Ἐὰν 
μὲν ὧσιν ὑμῶν αἱ ἁμαρτίαι, » λέγων, « ὡς φοινι- 
κοῦν, ὥς χίονα λευχανῶ * ἐὰν δὲ ὡς χόχχινον, ὡσεὶ 
ἔριον λευχανῶ » » τὴν οὖν ἐρυθρὰν, ὡς ἴἔφημεν, 
ἁμαρτίαν οὕτω διατεμὼν ὁ Σωτὴρ, τοὺς μὲν "lopan- 
Ἀίτας ἡμᾶς, εἰς τὴν ἔρημον τῆς ἁμαρτίας ἀπάθειαν 
διεθίδασε’ τὰς δὲ Φαραωνίτιδας δαιμονιχὰς δυνά- 
µεις ἑπόντωσεν * ad διχαἰώς ἂν καὶ ἅρματα λέχοιντο, 
διὰ τὴν ἔπαρσιν xal τὴν οἴησιν ὑφ' $c κατεδλήθη- 
σαν" οὗ yàp δήπου διὰ τὴν ἁρμονίαν, ἐπεὶ μηδὲν 
παρὰ ταῖς ἀποστατιχαῖς δυνάµεσιν Ίρμοσται: &p- 


brum enim utique peccatum est non solum. quod in 
Scriptura sanguini assimilatur, ut illud : Viri sam- 
guinum et fraudis ; et illkd : Qui sanguinem quserit, 
memor ejus erit ; ef apud alium prophetam : Manus 
vestre sanguine replete sunt, sed quod regius 
quoque Ἱεαίαε peccati ruborem — diserte memo- 
rat: Si peccata vestra, dicens, plane rubra sunt, 
sicut nivem ea dealbabo; et, si sicut coccinum, 
sicut lanam dealbabo. Jgitur Salvator, sicut di- 
zimus, peccatum rubrum distingwendo nos quidem 


ἱστὶ xal ἀνάρμοστα. 

Εἰχότως δὲ xai τριστάται καλοῖνιο * ὡς x τοὶῶν 
τῶν χεφαλαιωδεστέρων τρόπων τῇ ἀνθρωπείᾳ φόσει 
«tv στάσιν ἐγείρουσαι χαὶ τὸν πόλεμον, θυμοῦ quu 
xai ἐπιθυμίας, xal «fc τῶν λογικῶν περιπτώσεως 
ἐξ ἁγνῆς τε ψυχῆς συναπαρτἰζεται ὀλομέλεια ΄ διό 
φησι, Χριστῷ ἄσωμεν θεῷ ἡμῶν ὅτε. δεδόξασται. 
Τοῦτο τὸ ἀκροτελεύτιον τοῦ εἰρμοῦ ἐλήφθη μὲν αὐ- 
τολεξεὶ ἀπὸ τῆς τοῦ Μωῦσέως qnc. ἠρμόσθη δὲ 
προσφυέστατα τῇ xarà sbv σταυρὸν παντγύρει. El 
γὰρ δόξα τοῦ Κυρίου ἐστί τε xal λέγεται ὁ σταυ- 
ρὺς, ἄρα χαὶ τὸ σταυρωθῆναι, ὑφωθῆναι λέγεται * 
τοῦτο δὲ δοξασθῆναι χληθείη, χαθάπερ αὐτός φησι’ 
εΝῦν ἑδοξάσθη ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου * » o) µόνον 
δὲ δόξα τοῦ Μονογενοῦν ὀνομάζεται ὁ σταυρὸς, ἀλλὰ 


B δὴ καὶ ἀρχὴ, ὡς παρὰ Ἡσαῖᾳ, « OU ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τοῦ 


ὤμου αὐτοῦ.» τῷ γὰρ σταυρῷ χατὰ τὸν πολὺν ἐν 
θεολόγοις Γρηγόριον συνεπαίρεται, x. τ.λ. 


Recte vero etiam tristatas appellaseris ; ες tri- 
bus enim pracipuis humane natura vitiis, ira et 
pravis cupiditatibus rebellionem ac bellum excitant, 
dum ex anima sancta ei recio judicio concordia 
nascitur. Quare dicit: Christo Deo nostro carmen 
celebremus, quia glorificatus est. Hunc. quidem kirmi 
finem e Moysis carmine desumpsimus, mirifice enim 
ad sancte crucis panegyrim se adaptamit, Si enim 
Domini gloria est et dicitur. crux, crucifigi quoque 
exaltari nuncupatur, quod idem et. glorificari dici 





lsraelitas in peccati. desertum perduxit, Pharaonis 6 potest, sicut ipse dixit: Nunc Filius horginis glori- 


. autem inſernales copias undis obruit, quas recte - ficatus est. Non solum autem gloria Unigeniti εως 


currus dixeris propter (luctuationem , mon vero — nominatur, sed etiam principium, sicut apud Isaiam, 
propter harmoniam, qua nulla est. apud copias re- — Cujus principium super humero ejus; cum crace 


belles, apud quas omnia incongrua et discordia. ap- 
parent. 





enim secundum eximium theologum Gregorium sna 
exaltatur, είς. 





THEODORI PRODROMI 


EX EXPOSITIONE 


IN CANONEM SABBATI SANCTI. 


(Apud Leonem Allatium De libris ecclesiasticis Graecorum , p. 74.) 


Ὅ παρὼν κανὼν ποίηµα μέν ἐστιν ἄχρι xal 
πέμπτης αὐτῆς Mápxou ἐπισκόπου Ἱδροῦντος, ἐχ δὲ 
ταύτης ἄχρις ἑννάτης τοῦ μεγάλου ποιητοῦ Κοσμᾶ. 


Presens canon opus quidem est ad quinam ipsam 
odam Marci episcopi Hidruntini, ab eaque usque ad 
nonam njagni poeta Cosme , sed multo ante , ut ex 


Αλλὰ πολὺ πρότερον, ὣς ἐξ ἀγράφου ἔχομεν παρα- 
δόσεως, γυνή τις τῶν εὐπατριδῶν σοφὴ, xal παρ- 
θένος Κασία τοῦνομα τοῦ τε μέλους ἀρχηγὸς bxpn- 


sgon scripla traditione discimus, mulier quedam no- 


bilis, casta et virgo, c«i erat nomen Cassie, ejusmodi 


modululionis prima [uit anciriz, et canonem ipsum 











. 1231 


SCRIPTA MISCELLANEA... 


1238 


µάτισε, xal τὸν xavóva συνεπεράνατο. Οἱ δὲ ὕστερον A τὸ µελούργημα; ἐπεὶ δύο .χορεῖαι —* ἐν τῇ n7] 


τὸ µέλος μὲν ἀγασάμενοι, ἀνάξιον δ' ὅμως xplvav- 
τες Υυναιχείοις συμμἰδαι λόγοις τὰ τοῦ Ἶρωος Exsl- 
νου Κοσμᾶ µουσουργήµατα, τὸ µέλος πιραδόντες 
τῷ Μάρχῳ, xal τοὺς εἱρμοὺς ἐγχειρίσαντες τὴν 
πλοχὴν τῶν τροπαρίων τούτῳ μόνφ ἐπέτρεφαν. Kal 
ἔοικεν ἀληθεύειν οὗτος ὁ λόγος» οὔτε yàp τοῖς τῶν 
εἰρμῶν στοιχείοις εἰς τὴν ἀκροστιχίδα χρῖται ὁ Μάρ- 
χος, Χαΐιοι συναιροµένοις αὐτῷ τὰ πολλὰ, αὐτίχα 


Ὑὰρ τοῦ, Κύματι θαλάσσης, τὸ χάππα. Καὶ τοῦ, Σὰ ' 


τὸν ἐπὶ ὑδάτων, τὸ σἶγμα συντελοῦσιν αὐτῷ εἰς τὴν 
ἀχροστιχίδα * ἀλλὰ ταῦτα χαταλιπὼν ὡς ἀλλότρια, 
xai οὐχ ἑαυτοῦ ποιήµατα ὄντα, ἀντ᾽ ἐχείνων ποιεῖ- 
ται τροπάρια, ἀπὸ μὲν τοῦ χάππα ἀρχόμενον τὸ, 
Κὐρις 8:6 µου, ἀπὸ δὲ τοῦ σῖγμα τὸ, Σύμθολα τῆς 

ταφῆς σου. "Ex τε οὖν τούτου δἠλόν ἐστι τὸ μὴ τοῦ 
"Μάρκου εἶναι τὸ µέλος xat τοὺς εἱρμοὺς, καὶ ἐξ ἐκεί- 
νου δὲ οὐχ ἧττον τοῦ λέγειν ἐν τῷ εἰρμῷ τῆς πρύὺ- 
της ᾠδῆς, 'AXX ἡμεῖς ὡς νεάνιδες τῷ Κνρίῳ ὥσω- 
μεν. Νεᾶνις γὰρ οὖσα δηλονότι dj καὶ με)οποιὸς, 
xoi αὐτὸ τοῦτο ἐμφῆναι θέλουσα, ὅτι γυναιχός ἐστι 


absolvit; qui vero eam subsecuti sunt, melos admirati, 
dignum nihilominus judicantes muliebribus sermoni- 
bus herois illius Cosme cantiones conjungere , melos 
tradentes Marco, et hirmos consignantes, Tropario- 
rum compositionem illi soli commiserunt. Ft'sane 
traditio hec non videtur a veritate aberrare, neque 
enim hirmorum litteris. capitalibus in acrostichide 
Marcus utitur, licet illi multum conferrent : statim 
enim illius, Κύματι θαλάσσης, unde majus K, nec 
non illius, Zà τὸν ἐπὶ ὑδάτων, te super aquas, Σ, 
quam mazime illi in acrostichide conducunt , sed his 
neglecits tanquam alienis nec propriis operibus loco 
eorum Troparia conscribit a K quidem incipiens illud, 
Κύριε θεέἑ µου, Domine Deus meus, ab X vero illud, 
Σύμόολα τῆς ταφῆς σου, synibola tuæ sepulture. 
Ézx hoc utroque manifestum est. melos hirmosque 
Marci non esse, et eo etiam eque probe evincitur cum 
dicat in prime ode hirmo : Sed nos tanquam ju- 
vencule Domino cantemus. Juvencula enim cum 
esset ipsa modulationis artifex, et hoc idem ostendere 
volens canticum illud mulieris csse , cum dua essent 
chore& apud Exodum, primam odam canentes, una 


τὴν πρώτην. ᾠδῖν ᾷδονσαϊ, µία μὲν ἀνδρῶν, ἑτέρα 
δὲ γυναικῶν, αὐτὴ τὴν «ῶν ἀνδρῶν παρωσαμένη, ὡς 
οὐκ àvhp, Ὡς αἱ νεάνιδες, εἶπε, τῷ Κυρίῳ ἄσωμεν. 


^ AM Ίδη χαὶ τὴν ἀχροστιχίδα τοῦ xavóvoc ἐπισχε- | 


ψώμεθαι διπλῆν τινα xal ταύτην οὖσαν, xat οὕτως 
εἰπεῖν. Ἡ διχόρυφον ὡς 5. Παρνασὸς, 1. διθύραμδον 
ὡς οἱ Διονύσου Όμνοι, ἡ ὡς τὰ Év τε χέρσῳ xo θα- 
λάσσῃ ζῶντα τῶν ζώων ἀμφίδια. 'Εστ' ἂν μὲν γὰρ 
τετραῴδιον ἔμενα τὰ ἐπὶ τῷ μεγάλῳ Σαθθάτῳφ µέλη, 
᾿μέρος ἱάμδου ἣν fj ἀχροστιχὶς ἐχείνου λέγω ἰάμδου 
τοῦ, Προσάθθατόν τε Σάδδατον µέλπω μέγα. OU - 
ἱάμδου τὸ Άμισυ μὲν προείληφεν ἡ µεγάλη Dapz- 
σχεν] τὸ, Προσάδθδατόν τε, τὸ δὲ λοιπὸν ἢεισν t5, 
Σάδδατον µέλπω µέγα, ἐνταῦθα παρελήφθη. Ἐπεὶ 


Ba ἐδέησεν ἐχταθῆναι τὸ µέλος xal τὸ τετραῴδιον 


Υενέσθαι Χανόνα ὁλόχληρον, ἀναλόγως συνολοχλη- 
ῥούυται xal fj ἀχροστιχὶς, xal ἀντὶ µέρου; ἰάμδου 
ὅλος ἴαμδος γίνεται. "66 πη ἔχει Καὶ σήμερον δὲ 
Σάδδατον µέλπω μέγα. 


quidem ex masculis, altera ez [emini&, ipsa. masculo- 
rum spernens, veluti que mulier erat, Tanquam ja- 
vencule, dizit, Deo canamus. Veruntamen et ipsain 
canonis acrostichidem , duplicem illam quoque, et ut 
ita dicam, bicipitem veluti Parnassum, vel disirgram- 
bum, ut sunt hymni in Bacchum, velut ea qua et in 


mari, et in terra vipunt animalia amphibia conside- 


ramus, Donec enim Telraodion erat, quod in sancto 
Sabbato concinitur melos, iambi principium erat 
acrostichidis, illius nempe, qui incipiebat, Πρόσάδδ:- 
τόν τε Σάθ6ατον µέλπω µέγα, Ante Sabbatum Sab- 

batum cano magnum. Cujus iambi mediam quidem 
partem praripuit magna Parasceve, nempe n7ocá6- 
δατόν τε, ante Sabbatum, reliquum vero, nempe. 
Z£á66a:ov» µέλπω μέγα, Sabbatum cano-magnuin, 
hoc in loco relicium est. Attamen eum opus essel me- 
los elongari, et Tetraodion integri canonis partes 
sustinere, proportione quadam et acrostichis integra- 
tur, el iambi mutili loco, iambus integer succedit 
hunc in modum : Καὶ σήμερον δὲ σάόδατον pé) to 
μέγα. Et hodie vero Sabbatum cano magnum. 


1239 


THEODORI PRODROMI 





TOY ΦΙΛΟΣΟΦΩΤΑΤΟΥ KAI AOT'IOTATOY 


KYPOY 


ΘΕΟΔΩΡΟΥ TOY IIPOAPOMOY 
EIIHIZTOAAI. 


SAPIENTISSIMI ET ELOQUENTISSIMI 
DOMINI 


THEODORI 


ΡΗΟΡΒΟΜΙ 


EPISTOL JE. 


(Partim ex 1pterpretatione Lazeri, parum ex nostra.) 


—— 


Α. — Τῷ igópo. 
Ἡμεῖς μὲν, ὁλδία µοι xal σοφωτάτη duy, τρί- 


την ταύτην ἡμέραν ὅλως ἀναπεπταμένοις ὠτίοις τῆς 


ἱερᾶς σου χελιδόνος ἑαρινόν τι µέλος χαραδοχοῦντες 
χαθήµεθα * fj δὲ οὐχ οἵδ' εἴτε τὴν ἡμετέραν ἑἐρηκίαν 
βδελυττοµένη (εἰώθασι γὰρ χελιδόνες τοὺς πολυαν- 
θρωκοτέρους τῶν χώρων μᾶλλον περιλαλεῖν), Lee τὸ 
περὶ ἡμᾶς δυσχείµερον δυσχεραίνουσα, οιγᾷν ἑἐθέλει 
χαὶ ἔτι xaX τὴν µελῳδίαν διαναθάλλεται’ διαφθονου- 
µένη μὲν ἡμῖν νοῦ μέλους οὐκ ἂν εἴποιμι, ἀναξίαυς 
& ἴσως xplvovaa τῆς ders. ᾽Αλλὰ μὴ σύ γε, ὦ βελ- 
αἴστη pot χελιδόνων, μακρὰ σιγήσαις «bv χειμῶνα 
ἡμῖν ἑχτείνουσα, ἀλλ ᾖσον, χαὶ «b τῆς θυµηδίας ἔαρ 
τῇ φδῇ συµπαρένεγχε. Ei γὰρ µίαν χελιδόνα ἔαρ 
ἀχούομεν μὴ ποιεῖν, ἀλλὰ σύ γε τοῦτο πόιᾗσῃς, ὅτι 


I; — Ephoro. 

Nos quidem, o sapiens felizxque anima, post tertium 
ipsum diem arrectis auribus sacre hirundinis tue 
carmen exspectantes sedemus. Hac autem nescio an 
mosiram hanc solitudinem αὐεγεαία (consuevere 
enim hirundines in frequentissimis locis esse loquacio- 
res), an [rigide hujus tempestalis perta tacere ad- 
huc vult cantumque suum differre pergit in dies. Ne- 
que enim nobis illam invidere dicam indignos [orte 
nos esse censens. Ne taceas, o hirundinum optima, 
silentio tuo hiemem nobis diuturniorem efficiens : imo 
cane, cantuque veris nobis voluptatem representa. 
Etsl enim dicere solemus , ver ab una hirundine ne- 
quaquam effici, facies (u tamen, quia reliquas hirun- 


(1) Υήθους Cod. Vat. 
(2) lta in Cod. nostro : sensus satis manifestus, 


Α.τοι καὶ τῶν λοιπῶν χελόνων ὑπέρχεισαι. El γὰρ Ó 


el µυρίοι παρ Ἡραχλείοῳ, ἐὰν ἄριστος fj, πάντως 
καὶ ἡ µία χελιδὼν ἀντὶ µνρίων λογίζοιτο ἂν, ἐὰν 
χληρῶται τὸ ἂρισταν. Muplat δὲ χελιδόνες θᾶττον 
πάντως lap ποιῄσουσιν, ὡς ἔγωγε ἤδη χαὶ τὴν ἡμέ- 
pav ἑαρινὸν γελῶσαν ὁρῶ, xal τὴν βοτάνην ἠρέμα 
τῆς γῆς ὑποφνομένην, xak τοῖς ἄνθεσιν οἷον τὰ δέν- 
6pa τριχούµενα. Μετὰ τοιούτων σε τῶν ἑλπίδων, ὦ 
ἱερὰ σειρὴν, περιµένομεν * μὴ γοῦν ἐπὶ τῶν ἐλπί- 
δων ἔτι χαθήσθαι ἡμᾶς ἀπολίπῃς, ἀλλ’ ἄμειψαι γραφῃ 
τὴν Ypaghv, uh δυσχεράνας ὅτι τοι ἀντὶ χαλκέων 
δίδως τὰ χρύσεα, ἀλλὰ μᾶλλον γήλους (1) ὑποπλη- 
σθεὶς, ὅτι φυχὴν ἀναχκτᾷ µυρίων ἀνιαρῶν xataxee 
χιµένην (2). "Εῤῥωσο. 


D dines antecellis, Si enim unus qui optimus sit pro 


decem millibus est, juzia Heraclitum ; et una hi- 
rundo pro decem millibus computari debet, εἰς eveniat 
esse illam optimam. Hirundinum vero decem millia 
celerius omnino ver facient; ut et. ridentem vernum 
ego diem videre possim et herbam e solo molliter 
erumpeniem ,. atque in capillorum morem arbores ffo- 
ribus onustas. Hanc spem [oventes te, 9 sacra Siren, 
exepectamus. Ne ergo postquam hoc speravimus adhuc 
ita morari sinas, eed epistolis epistolas repende ; nec 
dedignere, quod pro «re tu aurum exhibeas ; gaude 
potius quod animum leves sexcentis erumnis obru- 
tum. Vale. 


vera lectio obscura; forte χαταχωχυοµένην, ploran- 








1241 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1219 


B. — Εύχαριστήριος τῷ νομοφύ.ακι, πρωτεκ- A Ίεσθαι πρὸς τὸν ὑμνητηριον; El δὲ καὶ & χεὶρ (f) τὰν 


[xq, ópparotpógo, xvpp 'AJstip tà 


ὃ 
"Apu tivo. 


Εἶτα εραγιγδοὶ μὲν χαὶ διθυραμδοποιοὶ, θεσπέσιε 
δέοπντα, (ψέτρον δὲ ὁ διθύραμόος, ἐν ἹΚορίνθῳ μὲν 
εὑρημένον ὑπὸ ᾿Αρίωνος τοῦ Μηθύμνηθεν, πολὺ δὲ 
*5 ἐνθουσιῶδες μετὰ χορείας ἔχον χαὺ βαχχιχὸν), βοῦν 
τινα µόνον ἢ ἀμφορέα ἔπαθλα τῆς ᾠδῆς κοµιξό- 
µενοι, ὅμως οὐχ ὑφίεσαν τῆς ὁρμῆς, οὐδὰ ἐνεδίδοσαν 
διθυραμόῳφδοῦντες, 3 τραγῳδοῦνεος * ἐγὼ δὲ, μιχρῶν 
τῶν ἐπὶ col. ῥημάτων, καὶ οὐδέν τι ἄλλο ἢ εὔνοιαν 
µόνην προθεθληµένων, τοσαύτας xaX οὕτω μµεγίστας 
ἀντιλαμθάνων τὰς ἁμοιδὰς, καὶ αὐτὸ δὴ τοῦτο, τὴν 
ὑψηλήν «ου γλῶσσαν xal ἱερὰν τῆς ἐμῆς οὐθενείας 
πολλαχοῦ xai πολλάχις πλουτῶν ἐπιμνήμονα, οὐ 


χεῖρα νίξει, τὸ Ἐπιχάρμειον, παὶ τῷ δότῃ bibet 
τις, τὸ Πσιόδειον (3), καὶ τὸν ζύοντα ἀντιξύειν, τῇ 
παροιµίᾳ (5) δοχεῖ, xal χάρις ἔστὶν ἡ τίπτουσα yd- 
pw (4), κατὰ τὴν εραγῳδίαν πῶς o0 τὰς "Opnpt- 
xác pot χρησθῆναι γλώσσας εὐξαίμην, xaX περιστὴ- 
σεσθαί µε thv οἰχουμένην ὅλην, ὡς θέατρον, ἵνα σου 
ἐπὶ πᾶσι τὸ ἐγχώμιον ἀηλολογήσωμαε; 

"ote γοῦν οὐρανὸς ὕπερθεν, ἵστω δὲ χάτωθεν 
47  ἵστω δὲ τὰ λουκὰ τῶν στοιχείων, ἡ τοῦ ὕδατος 
φύσις, ἡ τοῦ ἀέρος χύθις, ἡ τοῦ πυρὸς λεπτομέρεια, 
ὡς ἰδοῦ τὰ χείλη pov. οὐ μὴ χωλύσω, «οὔτο 68 τὸ 
παρὰ τῷ &a615 φαλτῳδούμενον, τοῦ παντοίως ὄμνη- 
γορεῖν σοι τὰ χαριστβρια. Καὶ ταύτα διηλθον, οὐχ 
ὅτι σὺ τῆς xávu καὶ Φφαινομένης δόξης Epic" οὐδ 


πάντα χατὰ νώτου θέµενος τὰ λοικὰ, iv τοῦτο διὰ gj ὅτι τῆς ἐξ ἀνθρώπων εὐφημίας ἥττων χαθέστηκας, 


βίου µόνον, τὴν chv εὐφιμίαν, πρθχειριζοίµην, ὡς 
ph µόνον ἑπτάχις σε τῆς ἡμέρας αἰνεῖν, ἀλλ᾽ ἀπειρώ- 
τις ἀπείρως, εἰ οἷόν τε τοῦτο ποιεῖν, xal ἓν sole σοῖς 
ἁδολεσχεῖν διχαιώµασι τὴν χαλλίστην ταύτην καὶ 
ὅλοες προφήταις ἁδολεσχουμένην ἁδολεσχίαν ; Kado 
τοι πῶς ἂν εἴη τοῦτο pu ἐπιεικῶς ἀνοήτον, xat 
πόῤῥω φιλοσοφίας ἐλαύνοντος, ὃν ἔδοι καὶ χατὰ κό - 
ῥης παιόµενον ὑπὸ σοῦ, καὶ ὠθούμενον ὑπὸ ερώχη- 
λον, χαὶ εἰ οὐχὶ "τάνδεινον πάσχοντα, ὑύμνεῖν σε καὶ 
οὕτω, Χαλ διὰ γλὠώττης ἄχαιν εὐφήμου, αἰδο doo 
πάντως τῆς ἀρετῆς, τοῦτον, xal εὖ πάσχοντα, xal 
µυρίαις ὅσαις ταῖς χάρισι δεξιούμενον, νῦν μὲν τῇ 
χειρἰ σου, voy δὲ τῇ γλΦττῃη, σχολῇ καὶ ἀπομύτ- 


ἀνὶρ παντὸς Exalvou χρείττων γενόμενος, καὶ αὐτὸς 
εἰς ὕμνον ἀποχρέων ἑαυτῷ, χἂν ἄνθρωποι σιωπή» 
σόιμεν  ἁλλ᾽ ὅτι τοι τὸ τῆς ἀχαριστίας ἐγὼ πολὺ 
πρὸ τῶν ἄλλων ἐπιτίμιον δέδοιχα, xal ὑποστέλλο” 
pal ys, τὸν παροιμίαν (5), pj µε τοῖς µυριζομένοις 
αυγχατατάξῃ υεχροῖς. Ἔπειτα εὔχομαι τοὺς μὲν 
ἀγαθοὺς, ὡς ἂν οἷός τε ὦ, εὐφημεῖν, Φέγειν δὲ μηδὲ 
κοὺς χαχοὺς, δωλαιόταταν τοῦτον φήδον φοδούμενος, 
μή τις xol πάλιν Τίµμων νεώτερος ἀγαθύν µε φέγειν 
προσαγορεύσειεν, ὡς Ó παλαιὸς ἐχεῖνου τὸν Σπεύ- 
ecu, Καὶ ἄλλως δὲ, εἰ καὶ μὴ σὺ τῶν ἑπαίνων 
δέῃ, ἁλλὰ coU οἱ ἔπαινοι δέονται, o0. μᾶλλον ἓπαι- 
νοῦντες f| διὰ τοῦ ἔπαινεῖν ἑπαινούρενοι, 'ρνῶ τὰρ 


Π. — Gratías agit Alexio ÁAristeno, nomophylaci. ϱ lavat, ut Epicharmus dicit, aut si danti dat aliquis, 


proteedico εἰ orphgnotroplro, ob laudes quas is 
ipsma pro: concione effuderat. 

Tragedi ac dithgrambici poete , domine ilTustris- 
sime (est antem. ditlhyrambus meirum ab  Arione 
M'ethymnensi inventum, enthusiasmo oc saltationi et 
Bacchanalibus aptum), bovem simplicem aut ampho- 
ram preliii loco reportantes, bacchari εί genio poetico 
indulgere conlinuabant. Ego autem, qui pro exiguis 
ad te verbis ex benevolo animo prolatis remuneratio- 
nem plus quam meritam obtineo, linguam tuam sa- 
ceram que ad exiquitatem mé&m comparata primas 
fert partes, minime spretis aut. neglectis ceteris re- 
bus, per totam vitam tuam tantummodo laudem ce- 
lebraverim, ut non solum septies te quotidie *, sed in 
infinitum, st Aeri potest, collaudem, et im exaltanda 
justitia iua eloquentiam prophetis dignam expro- 
manm. Hoc vero hominis male sani et ab omni philo- 
sophia alieni fuerit, quem a te verberari strenue ac 
castigari par esset, siquidem et sic te lingua blan- 
diente hymnis celebrat, te qui ipsum licel maxima 
eun fortuna amplectaiur, manu ac lingua tractare 
ut meretur, δε destinatus. Si autem manus manum 


* Psal, oxviri, 164. 
(1) Conf Plat. in Ασίοε. t. Ill, p. 856, C. 


( Hesiod. Op. v. 
5 Arist, Or. 1, pro. IV** viris, c. 1M, t. II, p. 
, tin. δ. 


* Pgal. xxxix, 10. 


ut est in Hesiodo, aut εἰ (ricantem re[ricat , ut est in 
proverbio , aut si gratia dat gratiam , ut dicunt poetae 
tragici : quomodo tton. Homericam loquelam optem 
mihi, ut coram omnibus terre incolis ad celum leu- 
des tuas efferam ? 

Scial igitur celum superne, sciat. terra; sciani 
cetera elementa, aqua naiura, aeris mixiura, ígnis 
subtilitas, quod labiis meis non temperabo et quod, 
ad Davidis psalmographi exentplum *, dona ἵνα inces- 
santer cantu celebro. Hac autem dico non quasi glo- 
rie lerresiris vanegque tu cupidus sis, aut hnominum 
laudibus seducaris, tu qui omni panegyri major es. 
qui tui ipsius es hymnus, licet nos ceteri silentio vir-. 
(utes tuas pretereamus ; sed quía ingratum animum. 
inter pessima pono vitia, et quod timeo, ne, ut esl in, 
proverbio, mortuis conditis similis habear. Tum pre- 
cor, ut bonos pro virili parte laudem, malos autem 
ne objurgem, id magno meo jure ante omnia limena 
ne aliter Timo me qui bonus sum, vituperare prasu- 
molt, ut antiquus. ille vir Speusippum. Illud vero 
scito quod si tu non laude eges , certe laades te opus 
habent ob vicem reciprocam. Valde enim iliud Cice- 


(4) Sophocl. Aj. v. $39. | 
(5) Erasm. Adag. chil. llf, cent. 1, adag. $0, 
col, 683. | 


1243 


Τικώτατον Κάτωνα (6), Ῥωμαίω δ' ἄμφω cà ἄνδρε, 
σοφῶς ἀπεφθέγξατο". El καὶ μὴ Κάτων δεῖται Ῥώ- 
pne, εἰπὼν, ἀλλ fj Ῥώμη Κάτωνος. 

Ὁ μὲν οὖν ᾿Αθηναῖος φιλόσοφος (οἶδας τὸ τῆς 
πρεσδντέρας εὖχος ᾿Αχαδημίας, τὸν Ἠλάτωνα [7]) 
ἔχαστον τῶν τῆς παρ) αὑτοῦ πολιζοµένης πολιτείας 
ἀνδρῶν μιᾶς τινος καὶ µόνης εἶναι τεχνίτην τέχνης 
νενοµοθέτηχε ’ μηδὲ γὰρ τὸν φιλόσοφον περὶ δικα- 
στιχὴν ἑστράφθαι χρΏναι xol νομικὴν, μηδὲ περὶ 
φιλοσοφίᾳν αὖθις τὸν διχαστὴν, ἵν᾽ οὕτω ταῖς τέχναις 
τὸ ἄχρον χαὶ τὸ εὖ περιχένοιτο, El. δέ τις ἕλθοι, 
qnoi (8), ποικίλος ἀνὴρ καὶ παντοδαπὸς, τοῦτον 
προσχυνεῖν μὲν χαὶ ἀποδέχεσθαι, ὣς [ερὸν χαὶ θαυ- 
μαστὺν, ἀποφαίνεται, εἰς ἑτέραν δ ὅμως πόλιν ἐχ- 


| THEODOR! PRODROMI 
ἐγὼ xàxslvo τὸ τοῦ Κιχέρωνος, 9 πρὸς τὸν στρατη- A πόσος κρῖναι ποιήματα πέφυχας αι Ἐθρέφατνό oc 


114 


Ῥητορική» xal φεῦ «Ov τῆς ἁειθοῦς ἰύγγων xal 
τῶν σειρήνων Ι ὅσος μὲν συμθουλεῦσαι, ὅσος δὲ δι- 
χάσασθαι πέφηνας, καὶ ὅσος μὲν διὰ γλώττης προ- 


ὀάλλεσθαι τὸ νοηθὲν, ὅσος δὲ καὶ χάρτῃ ἐπισημήνα- 
σθαι (9); Πολυεύχτῳ μὲν οὖν τῷ Σφηττίῳ σοφῷ. 


ῥήτωρ μὲν ἄριστος Δημοδθένης, εἰπεῖν δὲ δεινότατος 
Φωχίων προσηγορεύετο, ὡς τούτου μὲν ἐχεῖνον ἓν 
τῷ ῥητορεύειν xat γράφειν, ἐχείνου δὲ τοῦτον ἓν τῷ 
λέχειν xal δημηγορεῖν ὑπερδάλλοντος. Σὺ δὲ xa 
ἐπ᾽ ἀμφοῖν χεχλήρωσας (sic) τὸ εὐδόχιμον, ταῖς μὲν 
ῥητορείαις τὸν Δημοσθένη, ταῖς δὲ δημηγορίαις ὑπερ. 
ἑαλλόμενος τὸν Φωχίωνα. "Ἡνδρωσέ σε μετὰ ταῦτα 
Νόμος xat Νομοθετιχἠ * χαὶ φεῦ τῆς εὐθυδιχίας, τῆς 
ἰσοῤῥεποῦς πλάστιγγος, τοῦ xayóvoc, τῆς στάθµης, 


πάµπειν ἐρίῳ πρότερον στεψαµένουυς αὐτὸν xal μύ- B τῆς ἱερᾶς θέµιδος | ὅσος μὲν ἀχοῦσαι μετὰ πραότη- 


ρον χατὰ τῆς χεφαλῆς χεαµένους. Ἴσως γὰρ θειοτέρας 
αὐτὸν ἡδίου καὶ οὗ χατὰ ἄνθρωπον τῆς τιμῆς. El δὴ 
xal ἡμεῖς ἐπ ἑκείνης μεν τῆς πολιτείας, είνα 
ἄλλον ἐχρῆν, εἰ μὴ ok, σοφώτατε νομορύλαξ, προσ- 
χυνηθηναι μὲν xal ἀποδεχθῆναι, ὡς ἱερὸν, ατεφθῆ- 
ναι δὲ τὴν πεφαλὴν, καὶ τὸ μύρον περιχυθῆναι, ὡς 
τὸ εἰχός, Καὶ τίς γὰρ ἄλλος, ὡς σὺ, πολλαῖς μὲν 
τέχναις xal ἐπιστήμαις ὠμίληχεν, ἁπασῶν δὲ τού- 
των τὰς ἀκροπόλεις χατείληφεν; Ἐμαίευσέ σε Γραµ- 
pattrfj* xai φεῦ τῆς ὀρθολεξίας Ι ὅσος μὲν ἑτυμο- 
λογίαν εὑρεῖν, ὅσος δὲ ἀναλογίαν ἐχλέξασθαι, καὶ ὁ- 


τος ἀναπέφανπαι, ὅσος δὲ φηφηφορῆσαι μετὰ εὐθύ- 
τητος, μὴ δεκάζων κρίσιν, μὴ προσώπου, ih δώρου 
λήψιν πρὸ τῆς ἀλγθείας τιθέµενος; Ἐῤῥίφθω γὰρ 
ἐχεῖνο τοῦ ἕπους χαὶ ἀπεσκυθαλίσθω, ὅ φησι ᾿ 

Δῶρα θεοὺς πείβει, δῶρ᾽ αἰδοίους βασιάΠας (10). 
Σὺ μὲν Όμνεις τοὺς Μίνως, ἄνθρωπε, xal τοὺς *Pa- 
δαµάνθυας, τοὺς οὕτω µεγαλοπρεπεῖς xal σεμνοὺς 
διχσστὰς, ὡς χατὰ κυνὸς (10), 3 χηνὸς, ἢ «Xasáv 
ὀμνύοντας πρότερον, ἔπειτα ὡς ὑπ ἀσφαλεῖ xat 
βεθαίφ τῷ ὄρχῳ περαΐνειν τὸ ψηφηφόρηµα ’ ὡς χα- 
λοὶ γάρ σου οἱ διχασταὶ, καὶ ἄξιοι νεχροῖς θεμι- 


ronis probo quod ad Catonem virum bello mazime C, renibus; te ad consulendum promptum, ad jus dicen- 


strenuum, Romanus ad Romanum, dixit » Si Cato 
Roma opus non habet, at Roma Catone. 

Philosophus ille Atheniensis (Platonem enim , vete- 
ris Academie ornamentum, cognitum habes) legem 
tulit wt quivis eorum qui in republica ab ipso insti- 
tuta viverel, unius alicujus artis peritus foret. Non 
enim philosophum , dicebat , juridicum aut legislato- 
rem , aut judicem ad philosophiam converti debere ; 
ita enim el artibus et artificibus bene consultum ar- 
bitrabatur. Ubi autem vir catus ac multiplex venerit, 
venerari quidem et hospitaliter excipere ut virum ad- 
miratione dignum, sed protinus lana redimitum et 
cum capite unguentis delibuto in aliam urbem mit- 
tere, Fortasse enim honore divino magis quam hu- 
mano dignum censebat. (Quod si et nos in ista repu- 
blica vivceremus, quem alium nisi te, doctissime legum 
custos, venerari et in honore haberi, ut sacrum caput 
autem redimiri el unguentis delibutum ezhiberi dece- 
ret ? Quis cnim alius , sicut tu , artes ac litteras coluit 
et iis quasi arce et castello potitus est? Te gramma- 
tica ut-obstetriz in lucem produzit , et quidem nemo 
sicut tu ortholexis et etymologie analogieque magi- 
sler aique arbiter, poemutum autem judex a'quus 
unquam ezslitit. 

Rhetorica te nutrivit, sed amotis mendaciis ac si- 


(6) Conf, Plut. in Caton. $ 32, ed. Reisk, t. 1V, 
. 49. 
j (1) Conf. Piaton. de leg. Y. VII, pag. 846, O. : 


(8) id. de repub. lib. Hl, tom. J, pay. 577, E; 
978, À. 


dum aptum formavit, ita ut mentis cogitata linqua 
proferre et litteris mandare eque idoneus sis factus. 
Polyeuctus Sphettiensis Demosthenem oratorem opti- 
mum, (ortissimum autem. Phocionem proclamavit, ita 
quidem, ut Demosthenes in scriptione el dictione rhe- 
torica, hic autem in concionando coram populo pri- 
mas teneret. Tu autem utrumque in arte superas, 
stylo quidem Demosthenem, Phocionem autem concio- 
nando vincens. Te lex et legislatio virili induit inge- 
nio; tibi prasto (uere pectus disertum, in loquendo 
equabili'as, canon , numerus ac mensura, jus 16n- 
ctum. Quoties. auditores cum suavitate loquentem, 
sententiam ferentem alacriter, judicii rectitudini sub- 


missum, sine acceptione personarum veritali incorru- 


pta:servientem te viderunt ! Nullam pro[ecto rationem 
habeamus ejus qui dicit : 


Dona deos, dona reges augustos pervertunt. 


Tu quidem Minoa et Rhadamanthum judices venerandos 
ac summe colendos laudibus celebras, quorum religie 
vel circa canem, anserem, platanum severa, ul litem 
eziguam secundum jusjurandum solemniter datum 
exsequantur ; sunt enim judices dignissimi qui mortuis 
jura dicant. Ego autem doclum legum custodem cele- 
bro qui e republica Platonica cum unguentis et diade- 


(9) Conf. Fabr. Bib. Gr. lib. IV, cap. XXXII, t. 


. p. 486. . . 
(10) Cóuf. Platon. De republ. lib; HT, p.- 590, E. 
(11) Conf. Schol. Aristoph; ad Av. v; 93. 














1245 SCRIPTA MISCELLANEA. | 1916 


στεύειν. ᾿Ἐγὼ δὲ” τὸν ἐμὸν καὶ σοφὺν ὑμνήσομαι νοµο- Α εἰς αὐτὰς τὰς ᾿Αχεσαίου σελήνας (15). Τὴν δὲ περὶ΄ 


φύλαχα, τῆς μὲν Πλατωνιχῆς, ὡς ἔφαμεν, πολιτείας 
ἱερῶς ἐχπεμφθέντα μετὰ μύρου xat στέµµατος, ἐπὶ 
δὲ τὴν βασιλίδα τὴν Βυξζαντίδα μετενεχθέντα πολλῷ 
ἱερώτερον, xai ταῖς δυαὶ ταύτης µέρεσι συµµεµε- 
ρισµένον, τῇ συγκλήτῳ, φημὶ, xa* τῷ βήματι’ xàv 
ταύτῃ μὲν νομοφυλακτοῦντα, iv δὲ τούτῳ πρωτεχδι- 


χοῦντα, καὶ δι ἀμφοῖν σεμνύνοντα τὸ πολίτευμα. EU 


γάρ τι πειστέον Ἠλάτωνι, πειστέον δὲ, χρῖναι Ad- 
γοντι (13) δύναμιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ χαὶ τύχην φρονῇσει 
συνελθεῖν καὶ διχαιοσύνῃ, ἵνα χάλλος xal μέγεθος 
al πολιτικαὶ λαμδάνοιεν πράξεις ᾽ τίνι ἂν ἄλλῳ μᾶλ. 
ov συνεισελθούσας ἅμα másag ταύτας εὑρήαομεν ; 
Τύχη μὲν γὰρ xal δύναµις ἄνωθεν περιελθοῦσα, olov 
&nb γένους, ταῖς πρὸς βασιλέως πὐξήθη τιμαῖς * φρό- 
νησις δὲ xal δικαιοσύνη xat ἐξ αὐτῆς, ὡς εἰπεῖν, 
τῆς Ὑενέσεως ἑγχατεσπάρθησαν τῇ τούτου φυχῇ. 

Ἔπειτα ἡ διχαιοσύνη μὲν τῇ µαθήσει, fj φρόνησις 
δὲ τῇ πείρᾳ συνεπηνξήθησαν. Φιλοσοφίας δέ σε παν- 
τοδαπῆς χαταχώχιµον, ὀρφανοτρόφε, ἄντιχρυς δεί- 
X*9gt τὸ πρὸς νοῦν ἁποθάπτοντα πρότερον τὴν λέξιν 
οὕτω προφέρεσθαι ' ὅπερ xat Ζήνων ἑναργὲς φιλο- 
σοφίας τεχμήριον ἔθετο. ᾽Αλλ᾽ οὕτω μέν σε Γραμµα- 
τικἡ χαὶ Ῥητοριχὴ χαὶ αὖ Νομοθετιχὴ, xat Φιλοσοφία, 
διχαιότατε πρωτεχδίχων, ἐτιθηνήσαντο * obve, κατὰ 
τῶν τινας εὐφυῶν, ῥᾳδίως τα λαμθάνοντα τὰ λεγό- 
μενα, χαὶ ῥᾳδιώτερον ἀποδάλλοντα * οὔτε ab, χατὰ 
τῶν τινας ἀφυῶν, χρονίως τε λαμδάνοντα καὶ πα. 

ραχατέχοντα χρονιωτέρως * ἀλλ᾽ ὀξύτατα μὲν xat ἓν 
ἀχαρεῖ τὴν γνῶσιν δεχόµενον, ἀποθάλλοντα ὃξδ οὐδ' 


Wi φολιτιχκὰ τῶν πραγμάτων σοφὴν οἰνόνομίαν xal 
µεταχείρτσεν, τί ἄν τις ἡ καὶ πόσον εἰπὼν ἑναργῶς 
παραστήσειεν; "Appósst γὰρ ἐπὶ σοὶ ἐκεῖνο τὸ Αρ. 


χιλόχειον, pixpóv τι παρφδηθέν * ὑπάρχεις γάρ 


χατ αὐτὸν, 


xa 

Μουσάω» ἑρατὸν δῶρον ἐπιστάμεγος. 
Ἀθῆναι ταῦτα χαὶ θῆδαι, xaX fj ἄλλη ἀναχηρύττει 
Ἑλλὰς, καὶ αὐτὰ τὰ πάῤῥω τῆς ᾽Αττιχῆς ' τὰ μὲν 
καὶ ὀφθαλμοῖς os ἡγεμόνα μµέγιστον ἱστορήσαντα , 
τὰ δὲ καὶ τῷ πτερῷ σε τῆς φήμης ἑλθόντα δεξάµενα. 


- Ko πάλαι μὲν ὁ Αθηναῖος ἔφη σοφὸς ἐν ἐπιστολῇ (15), 


« τὴν οἰκουμένην ὅλην εἰς µόνον ἀποθλέπειν τὸν 


B Δίωνα. » Ἑγὼ δὲ τὸν Δίωνα μὲν θαυμάζω τοῖς ἵστο- 


ρικοῖς βιθλίοις ἑντυγχάνων τὸ δὲ παρὰ τῆς olxov- 
µένης ἀποθλέπεσθαι πάσης τῷ ἐμῷ ἀνατίθημι vopo- 
φύλαχι. El γὰρ ἡ τῆς οἰχουμένης. xapbía ἡ βασιλεύ- 
ουσα χαθέστηχε πόλις, αὕτη δὲ ὅλη πρὺς αὐτὸν 
ἀφορᾷ, εὔδηλον ὡς τῇ χαρδίᾳ καὶ τὺ λοιπὸν ἅπαν 
συµπεριαχθῄσεται σῶμα, Δίχη συνίσταται περὶ τὰ 
βασίλεια, καὶ τὸν νομοφύλακα fj σύγκλητος περι- 
6λέπονται, ἄλλος ἄλλο τι τῆς ἐχείνου φωνῆς προ" 
αρπάσαι φιλονεικοῦντες. Ἓηφος περὶ τὰ ἱερὰ xpo- 
τεἶται ἀνάκτορα, χαὶ οὐδεὶς ὃς οὗ τῷ πρωτεκδίχῳ τὰ 
πρωτεῖα τοῦ λόγου δίδωσιν. "Apa οὐ πρὸς ἕνα τοῦτον 
1j σύμπασα Βυζαντὶς, ταυτὸν δ εἰπεῖν, ἡ οἰχουμένη 
σύμπασα, βλέπει ; Ei δὲ µέρος τῆς οἰχουμένης εἰσὶ 
xai οἱ πένητες, οἱ τὰ σώματα βεόλαμμένοι χαὶ πε- 


πεαίε expulsus, in regiam urbem Byzantii pervenit, C explanabit peritiam tuam circa res politicas quas semel 


non sine numine divino, ibique curie ac tribunali ad- 
junctus est ut εἰ legum. custodie et juri dicendo ope- 
ram daret, sicque reipublice ornamento esset, Nam si 
Platoni fides habenda, est autem, dicenti, vires ac 
forlunam ingenio ac justitie associandas esse, ut qua 
in republica fiunt pulchritudinis ac magnitudinis ape- 
ciem pra se [erant : cui h&c omnia magis quam tibi 
inherentia reperiemus? fortuna enim et. fortitudo a 
smajoribus tradite regia munificentia aucto'; prudentia 
et justitia inde a nativitate animo insita sunt. Huc 
accedit quod justitia doctrina preceptis, intelligentia 
experientia duce incrementum ceperunt, Philosophie 
denique amor, divinilus tibi inspiralus pupillorum 
mutritor, verba cogitationibus plane respondere de- 
monstrat; quod Zeno quoque certum philosophie 
testimonium. esse asserit, Sic igitur Rhetorica, Gram- 
matica, legum condendarum scientia lacte quasi suo 
te nutrierunt. Apud (e non, sicut apud non paucos, 
que auribus hauseris, brevi intereunt; nec ut apud 
alios per tempus quoddam comprehensa breviori tem- 
pore relinentur; imo qua menlis acumine collegisti, 
nunquam e memoria decidere sinis. Quis porro satis 


12) Conf. Platon. De republ. lib. IV, p. 427, F. 
M) Conf. Erasm. Adag. chil. I, cent. V, adag. 


85, col, 484. 
t) Conf. Athen. lib. XIV, pag. 637. C. Plvtar- 


capessivisti ? In te enim illud dictum Archilochi levitet 

mulata [orma quadral ; nam secundum. eum 

Tu Dei omnipotentis servus es, et Musarum dulce 
donum calles. — — 

Athena autem ac. Thebe et ceter& Gracie pro- 
vincie vel longissime ab Atlica distantes illud at- 
Lestantur , quz. quidem te ducem magnanimum ez- 
perte sunt, aut sermonibus (ama sparsis acceperunt. 
Atheneus enim in epistola quondam dixit totum orbem 
oculos in Dionem convertere. Equidem Dionem ad- 
miror historicorum opera legens; quod autem tolus 
orbis admirabundus oculos in aliquem convertat, id 
legum custodi amico meo vindico. Si enim urbs regia 
universi orbis cor est, et eadem in ipsum convertit 
oculos, cordi reliquum corpus obtemperaturum esse 
manifestum est. Justitia circa acta regia, εἰ legum 
custos a senalu in honore habetur magno ; quippe cu- 
jus vocem acverbain suum quisque commodum conver- 
tere satagit. Sententig in templis Deo sacris colligun- 
tur, εἰ omues. prolecdico primas eloquentiam partes 
attribuunt. Nonne igiiur totum Byzantium, aut poiius 
totus orbis hunc unum respicit ? Si autem orbis pars 


chus in Phoc. cap. VI]. Themist.orat. de virt. reg. 
XV, pag 185, 
(15) Plat. ep. Iv, tom. Ill, pag. 9230, D 


᾽Αμϕότερον,θεράπωγν μὲν πραγματικοῖο 8eoto(15), 





1241 


THEODORI PRODROMI 


1248 


βιβρηµένοι τὰ µέλη, καὶ «bv ἔξω ἄνθρωπον οὐκ áxé- A χνυσο, xat τὸ φιλόσοφο» παρίστανε χαὶ φιλάνθρωπον. 


paxot, πρὸς τίνα ἄλλον xaX τοῦτο τὸ µέρος τᾶς οἴκου. 
µένης ἂν ἀποθλέψφειεν f) πάντως πρὺς τὸν καὶ ἀπ' 
αὐτῆς «Ὡς τοῦ ὀρφανοτρόφου ἑπωνομίας τὴν duy 
xhv διαδειχνύντα διάθεσιν; Καὶ τὸ μὲν ἔθνος, ol 
Ἑλλοι, τὰ τῶν θηρίων ἱᾶσθαι δήγµατα λέγονται, 
τοῖς στόµασιν ἕλκοντες τὸν lóv* σὺ δὲ, ὀρφανοιρόφε 
λαμπρότατε, τοὺς πενίᾳ xal νόσοις, ὡς ὑπὸ βαρυ- 
τέρων θηρίων πεφαρμαγµένους θαυμασιωτέρως 
ἐξιᾷς, tO xov τῷ στόµατι τὸν ἰόν. Κελεύει γάρ σοι 
τὸ στόµα τόνδε d τόνδε τραφῆναι τῶν πενοµένων, 
xai ἅμα οἱ ἐκ τῆς χαρδία; ἑξέλχεται ὁ τῆς ἁνίας 
καὶ τῆς πενίας ἰός. ᾽Αλλὰ τοιαῦτα μὲν σου τὰ πρὸς 
τοὺς ἄλλους χαλὰ, ὡς Ex τοῦ χρασπέδου παραδεῖξαι 
τὸ ὕφασμα. ᾿ἘΕγὼ δὲ τίς ποτε, ὦ πρὸς τῶν λόγων, 
εἰμί' παὶ τἴνων τῶν χαρίτων ηὑμοίρηκα, ὡς xàv 
τῷ θείῳ σε βήµατι xàv τοῖς ἀνακτόροις αὐτοῖς τὴν 
ἐμὴν περιλαλεῖν ἀθλιότητα; Ἐπίσχες, πρὸς τῆς ane, 
ἐπίσχες, περιωπῆς. Σμιχρύνεις σου τὴν γλῶτταν 
περὶ τὰ μικρὰ στρεφοµένην xal κάτω ῥέποντα, τὴν 
μετὰ Ἰωάννου βροντᾷν, χαὶ μετὰ Παύλου ἁαλπίζειν 
ἀξίαν. ᾽Αδιχεῖς σου τὸν λόγον, χαμαὶ περὶ ἡμᾶς χα- 
ταθάλλων τὸν ὑψηλὸν καὶ αἰθέριον. θὐδείς σου τῶν 
ἑπαίνων fj τῶν ὄμνων ἐπάξιος, εἰ μὴ βόνος ὁ παν- 
τοκράτωρ θεὸς xal αὐτοκράτωρ χαθέστηχε βασιλεύς. 
Σούτους περιλάλει xal περιθρύλλει, καὶ τιµήεις τῷ 
ἑκαίνῳ, xat τιµηθήσῃ. Ἡμᾶς 8t f| οὐδεὶς τῶν ἁπάν- 
των, ἢ γάλεμοί τινες Λοιητα) xal ῥήτορες οὐφημεί- 
πωσαν. Ἡ μᾶλλον, σὺ Υν τοὺς μηδαμινοὺς ἡμᾶς 
ἐπαινῶν, τὴν τε ῥττορικήν σου ἰσχὺν ἐντεῦθεν ἑνδεί-- 


suni pauperes aut corpora membratisse trunc ac muli- (C 


latis (edata circumferentes, in quem alium hec quo- 
que pars orbis oculos convertal nisl in. eum qui pu- 
pillorum patris nomen gerens eo ipso proba ac bene- 
vole mentis testimonium exhibet? Est Psullorum gens 
qua morsibus a bestiis impactis remederi valet εί qui 
egrotorum ulcera ore lambunt εἰ sanant. Tu autem, 
pupillorum altor clarissime, eos qui paupertate ac 
morbis vexantur et qui a malignioríbus bestiis vene- 
num ín se receperunt, sanas, venenum ore extrahendo. 
Ubi enim os pauperum aliquem jubet nutriri, mœroria 
simnl ac paupertatis venenum eradicalur. flec omnia 
fu quidem praeclare in alios perficis manifesto, ut tex - 
tile ex ora ambiente judicatur. Ego autem, vir docte, 
quis sum, et quarum gratíarum particeps sum factus, 
ut in sancto tribunali et in domo regia de miseria mea 
te interpellare ausim? Retine, quœto, circumspeciio- 
mem tuam. Linguam ezilem reddis, dignam quæ cum 
Joanne tonet, cum Paulo tuba canat; rebus enim füuti- 
libus operam navat ac humi repit. Rationem tuam 
offendis, humi deprimens qua sublimis et etherea est. 
Nemo nisi Deus et imperator augustus laude tua. di- 
gnus est. Hos hymnis celebra et lauda et invicem lau- 
daberis. Nos autem aut nemo plane aut poete atque 
oratores miseri collasdanto, nisi ἐκ mavis nos, qui 
parvi preti. sumus, laudende facultatem tuam. rhe- 
toricam exserere, et. philosophiam cum. humanitate 
junctam satagis in medíum pro[erre. 


['. — ToU αὐτοῦ ἐπισεοῖὴ τῷ «ογοθέῃ χυρφ 
Στερἆνφ τῷ Μέληει. 

Elsa σὐ got λέγε τὸν Ὑμηττὸν, καὶ τὰς Σειρῆνας 
ἀρίθμει, xai τὴν θηδαίαν λύραν προστίθεσο, xaX 
τὴν χιθάραν ᾿Αρίωνος, ἃ πάντα πάντως ἁηδῆ τε xal 
ἄμόυσα πρὸς µίαν ταύτην ἰπισολὴν συγχρινόµενα. 
Ἠλίχον γὰρ, & µέγιστε ἁατέρων Ἆλις, τὸ ὑπερδάλ- 
λον τῆς ἡδονῆς αὐτῇ ἐγικατέσκαρται, ὅσῃ μὲν ὑψηλῆ 
θεωρίᾳ θεαγωχεῖται τὸν νοῦν xaV µετεωρίζεται; ὅσα 
δὲ τῷ ἁττιχουργεῖν τὴν λέξιν περιανθίξεται; Οὐχ 
οὕτω Μύρων ἐχαλχονύπει, οὐχ οὕτω Φειδίας ἔγρα- 
φεν, οὐχ οὕτως ᾽Αρχιτέληά ἐἑλάξευε. Καὶ ὁ μὲν τὸν 
ἀνδριάντα, à δὲ τὴν cixóva, ὁ δὲ τὴν στήλην ὡς 
εὐφυῶς ἄγαν xaX ὡς εὑρύθμως ἑδημιούργουν, ὡς 90 
τοῦ λόγον πλάττεις τὸν ἁνδριάντα, θεοπεσἰα pot 
χεφαλή. 'AXÀ! ἔλαθον ἐμαυτὸν ἁἀνδριάντα λόγου τὴν 
σὴν ὀνομάσας vpaghv, ὁ μὲν γὰρ ἀνδριὰς τεχνητῶς 
κὰ ἔξω περιπλασθεὶς οὐκ ἔτι xal tb τῆς ὀνχῆς χε. 
Χλήρωται χρῆμα * τοῦτο γὰρ dj φύσις µόνον τῆς τὲ-». 
χνης ὑπέρχειται τὸ δὲ σὺν γράµµα καὶ opa. μὲν. 
ὡραῖον ἔξωθεν περιπἑπλαστο, xat φυχὴν 9' εὐτύχει 
ἕνδοθεν µονσικήν. Οὕτως ἑαλώκειμέν σον ταῖς µι- 
xpalt; συλλαθαῖς, μεγίστη droyh, οὕτω σου τοῖς ὁλέ- 
γοις ἠνδραποδίσθημεν, οὕτως kx tuv ὥτων δεθέντες 
εἰλχύσθημεν τὸν γλυχὺν τοῦτον ἑλχνυσμὸν xat δεαµόν. 
᾽λλλὰ μὴ διαλίκῃς xal ἐπὶ τῇ χρυσῇ σου οῶν ἔπι- — 
στολῶν μηρίνθῳ δεσμῶν χαὶ ἕλκων ἡμᾶς. Λύει; γὰρ 
μᾶλλον οὕτω δεσμῶν, xat οὕτως ἕλχων ἑδραιγτέρους 
μᾶλλον ποιεῖς. 


ΠΠ. — Ejusdem epistola ad logothetam 
dominum Stephsnum Meletem. 

Dicás mihi deinceps Hymettum, et mimeres Sirenas 
el Thebanam lyram proponas necnon citharam Arío- 
nis ;qua omnia omnino minus jucánda et dulcia judi- 
cabuntur, εἰ cum una epistolarum tuarum conferan- 
tur. Quanta enim ( per solem illum qui caeris stellig 
prostat ) effusissima voluptate aspérsa sunt! quonta 
sublimi contemplatióné rapitut' ad Desm mens atque 
erigitur ! quantum [foret in eis Atticus sermo! Non 
sic Myron ate'sculpsit ? non sic Phidias depinzit, nec 
sic Architeles polivit; ilte qufdem statue. atque 
imaginem, hic columnam atque egregia stultum et 
artificlose perfecerunt ; uti tu, o divinum caput, ser- 
monis quasi stat&am effiagis. Verum ertati statuam 


D sominafis quod tu seribis. Statua. enim in. externis 


partibux tantum ſubreſacla nihil habet quod animam 
atlingat. Hlc solam natura artem vincil ; que a te 
scribuntur et corpus habet externa. specie venustum, 
et anima bene intus ei respondet. Sic captivi ved- 
dimur paucie a syllabis (o anima omitinm ma- 
zima ), síc brevibus seritontbus devincimur, s$c «u- 
films liguti délci impulia vitcaloque traltintur. Veram 
ne desine, atj&e aureo funiculo littérarum lige» κου 
alque trahas. Solvis nos magis si ita liges, et sic tra- 
hens nos firmiores reddis. 





1219 
'. — Tov αὑτοῦ. TQ οτρόφῳ xal νοµοφύ- 
^ 7 dut, M er κωτασχοῦσων ἀρίμωζιν. 
"Ex κοιλίας ἅδου, τοῦτο δη τὸ προφητευόµενον, 
καὶ ἡμεῖς oo: τὰς ὀλίγας ταύτας ὑπηχοῦμεν, δέσποτα, 
συλλαδὰς, οὗ εριταῖοι, χατὰ τὸν Ἰωνᾶν, «fj τοιαύτῃ 
φρουρᾷ ἐντιλαιπωρούμενοι, ὅτι μηδὲ τύπος ἐσμὲν 
ὡς ἐχεῖνος Χριστοῦ. ἀλλ' οὐδὲ µέντοι τεταρταῖοι, 
xasà τὸν Λάζαρον, ὅτι μηδὲ φίλοι κατ ἐχεῖνον 
Χριστοῦ * ἀλλ) ἐχταῖοι μὲν τὸ µέχρι (1) δεῦρο, τὸ δὲ 
ἐντεῦθεν ὁ χατάγων εἰς bou xai ἀνάγων ἑπίσταιτο. 
Τέως δὲ ὑπηχοῦμεν dópavel xal λεπτῷ, xai olov 
ἔχειν εἰχὸς τὸν ἐξ ὥδου λαλοῦντα, χεχρηµένοι τῷ 


ἄσθματι. Χθὶς μὶν γὰρ xal μικρῷ πρὺ ταύτης, 
αὗτοι τὸ ὄρος τε ἀνιόντες, xal εἰσιόντες τὸν γνόφον, - 


χαὶ ἐνώπιοι ἑνωπίῳ σοι παρεστῶτες, xal τὸ χαθ- 
Ίχον τῆς ἐντυχία; ἀποτιννύντες, ὅλοι Μωῦσέες μεν 
θεόπται, μιχροῦ xal χαλύμματος δεόµενοι περὶ τὴν 
μορφὴν, ἵνα μὴ τῇ ἀπὸ σοῦ θεαυγείᾳ τὰς τῶν ὁρών- 
των Όψεις xaxo; διαθώµεθα” νῦν δὲ, τῆς 0toga- 
νείας ἐχείνης ἀποπεσόντες, xal τοῦ γνόφου πόῤῥω 
γενόµενοι, xal μετὰ τῶν παντελῶς ἁμυήτων µόνης 
φωνῆς ἑπαῖοντες, μιχρᾶς xal ταύτης καὶ παροδίου, 
χαλύμματός τε xal αὐτοὶ δεόµενοι περὶ τὴν µορ- 
tiv , πλὴν οὐχ ἵνα τὸ φέγγος ἐχείνης συστείλωµεν, 
ἁλα' ἵνα τὴν αἰσχύνην χαλύφωμεν, εἰχότως σοι διὰ 
εουτωνὶ τῶν γραμμάτων ποιοῦμεν ἐξάγγελτα, ὁπόσα 
ἡμᾶς ἡ ἐπὶ οὐχ ἀγαθῇ τῇ τύχῃ περισχοῦσα διατίθε- 
ται λοίµωξις, ἣν διὰ τὸ ἑπάρατον πάντως ΕΥΛΟΓω- 
νυμεῖν ε)ώθεσαν ἄνθρωποι, v εὐφορωτέρα xv γοῦν 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1250 


Α ἀπὸ τῆς σεµνωνυµίας τοῖς κάµνουσι Ὑίνοιτο" ὥσπερ 


ἀμέλει χαὶ τὸ δηλητηριώτατον τῶν φαρµάχων παϊῖδες 
ἰατρῶν ἹΕβωνυμοῦσι , καὶ τὸν σπινθηριῶντα αίδη- 
pov ΚΡΥΕΡηγοροῦσι, xal τὸ περὶ τὴν ἔδραν ὁστοῦν 
TEPON ὀνομάσουσιν (2). Ἑγὼ γὰρ, ἑδδύμην πρὰς 
ταῖς ἅλλαις πληγὴν τῇ Αἰγύπτῳ πὺρ ἅμα xal χάλαζαν 
κατενεγχεῖν ἀχορύων τὸν Μωῦσέα, ἑτεθλπειν τὸ 
πρᾶγμα, καὶ οὐχ οἷός τ' "hv. εὐχόλως ξυνθέσθαι τῷ 
Myo* xot, Πῶς γὰρ, à φύσις καὶ εὐταξία τοῦ παν- 
τὸ», ἔλεγον, οὔτε τὸ πῦρ τῇ ἑαυτοῦ θερµότητι τὴν 
χάλαξαν εἰς Όδωρ διέλνσεν, ὥσπερ xal τὸν jov 
ὁρῶμεν τοὺς πάγους διατιθέµενον, οῦθ) ἡ χάλαζα τῇ 
οἶχείᾳ ὑγρότητι τὴν τοῦ πυρὸς ἀπέσδεσα δύναμιν» 
Τοῦτο δὴ, τὸ µέχρι (S) νῦν μικροῦ poc xal ἀπιστοῦ- 
μενον ἐπὶ τῆς ἐμῆς χαταθεῶμαι σαρχὸς ἐνεργούμε- 
vov. Χαλαξοδολεῖται μὲν γάρ µοι τὸ σῶμα μέχρις 
Ὀνύχων ἐχ χαρυφῆς ταύταις χαλάζαις ταῖς ὄνσευλο- 
Τουµέναις * val γὰρ χαλάζας ταύτας δικαίως, χαλῶ 
διά τα τὸ χρῶμα, λελεύχανται γὰρ, διά τε τὸ σχῆμα, 
ἑσφαίρωνται γάρ’ διαπίµπραται δὲ πρηστῆρσιν. 
ὅλως ἑἐδαισίοις τοῖς Ex πυρετοῦ. καὶ οὔτε διαλύει 
τὰς Καλάδας τὸ πῦρ, ὡς ὄφελόν γε, οὔτ' ἐχεῖναι 
τοῦτο ἁπυσθεννύουσιν. "Ev τοσούτῳ xaxd, καὶ ἐν 
τηλιχούτου πάθους ἀχμῇ ἑστήχαμεν, δέσποτα: καὶ, 
τὸ μεῖζον, περὶ τοῖς µέλλουσιν ἀγωνιῶμεν, καὶ την 
καρδίαν πατάσσοµεν. Τίς οὖν ἀρωγὸς ἡμῖν ἔσται 
xai ἐπαμύντωρ ἢ μετὰ θεὺν ἡ τῆς o*c ἁγιωσύνης 
toy ; "EfAviao. 


JV. — Ejusdem de vexante eüm canina fame QC mines bono moming muncupare, ut tolerabilior a 


orphanotropho et nomophylaci. 


De ventre inferi* , propheticum hoc et pauca verba 
nostra nos. tibi mittimus, domine, non triduani ut 
Jonas hoc carcere gementes, quia typus non sumus, 
ut ille, Christi ; sed neque quatriduani* ut Lazurns, 
quia non amici ut ille Christi ; sed. dierum sex 
intervallum est quod hactenus egimus; quod dein- 
cepe [uturum est, novit ille qui in infernum descen- 
dit aique. inde rediit *. Interea infirmum subtilemque 
sonum et qualem habere par est ex infero loquentem, 
emittimus, spirandi etiam diffcultate impeditum. Heri 
quidem et paulo ante * ipsi montem ascendentes et ingre- 
dientes caliginem et coram tibi nos sistentes, et debitam 
tibi reverentiam prestanies omnes Mosis instar Deum 


nomine hujusmodi egrotis fiat, quemadmodum amaro 
inyratoque pharmaco medici sacrum nomen ponunt ; 
candensque ferrum | (rigidum vocant, atque os sedis 
sacrum appellant. Equidem audiens inter alias se- 
ptimam plagam, quam Moses /Egypto intulit *, ignem 
cum grandine (nisse, rem mirabar nec facile narrationi — 
acquiescebam dicebamque : ()uomodo se natara atque 
universi ordo habet, nec ignis fervore suo grandinem 
in aquam solvit ut solem videmus gelu solvere; nec 
grando proprio humore ignis vim exstiuguit? Tempe- 
ramentum hoc nunc. etium ferme mihi. incredibile 
qmea in carne accidisse video. Corpus enim ex capite 
ad ungues grandine hac qum eaplicari viz potest 
percussum est (et jure pro[ecto grandinem veco, 


videntes et [erme vell indigi, quo [aciem cooperiremus, D cum albo colore sit, figura vero. rotunda ), omnibus 


πε a divino tuo splendore videntiwm acies laderetar ; 
nunc vero divino aspectu cum deciderimus et a. cali- 
gine longe [acti ei cum iis qui omnino profani sunt 
solam vocem aique eam vix atque obiter audientes, 
teli tamen, quod faciei superinducamus , indigemus, 
non ut illius splendorem impediamus, eed ut celemus 
opprobrium. Jure ergo hac tibi epistola nuntiamus 
quanta mobis infausto omine inciderit canína fames 
quam, quod exsecrabilis omnino sit, coniuevere ho- 


*! Jon. 11, 3. 3 Joan. xi, 29. ? 1 Reg. 15, 6. 


1)l1ta ms. P. Lazeri μέτρον legit. 
B De hujus loci sensu, quem Lazerus non in- 


* Exod. iv, 10. 


autem ezustum in[austis. ignibus qui ex febri acci- 
dunt ; neque iguis, ul debebat, grandinem hanc. sol. 
vit, neque illa hunc exstinguit. IIuc in calamitate at- 
que in hujus morbi veluii acie positi, o domine, 
sumus, ac de futuris magis. etiam | angimur, atque 
animo laboramus. (Quis ergo adjutor nobis erit co- 


In menque, niai apud. Deum sanctitatis. tug preces? 
V ale. 


5 Exod. 1x, 25, 94. 


tellexit, vide supra col. 1094. 
(5) Lazerus, µέτρον. 








195ἱ 
Ε.. — Tov αὐτοῦ, τῷ αὐτῷ. 

Πότε £o, θεσπέαις δέσποτα, xal ὀφθήσομαι τῷ 
προσώπῳ σου; Πότε σοι χυχεῶνα χεράσω δαχρύων 
xai γέλωτος; στιγµατίας μὲν ὀφθεὶς τὴν μορφὴν, 
xai ὅλως κατάγραφος, ὥσπερ τοὺς βαναύσους ὁρῶ- 
psv, xai τοὺς χαλχεῖς ὑπὸ τῆς ἁσθόλου σηµειουμέ- 
| vous τὰ πρόσωπα * ἡ xal, el βούλει, κατὰ τοὺς ὄφεις 
λεθηριδωτοὶ xal φολιδωτοὶ, δίχα μέντοι γε τοῦ ἰοῦ". 
3, κατὰ τὸ ποίµγιον Ἰαχὼθ, ῥαντὺς xaX σποδοειδἠς, 
τὴν δὲ xápav" ἐφιλωμένος (1) xal ἄτριχος ἐς τὸ 
ἀχριδὲς, xal ἀντὶ τῆς ἀμθροσίας ἑχείνης xol χρυσο- 
χαἴτιδος χεφαλῆς ἀμενηνόν (2) τι χάρηνον ὑπὲρ τοῦ 
τραχήλου φορῶν, καὶ τὸν Ἑλισσαῖον ἔχων ἐπὶ τῆς 
χεφαλῆς xai xbv Παῦλον δίχα τῆς προφητείας xat 
τῆς ἀποστολῆς. Πότε σοι διὰ τῶν χειλέων αὐτῶν 
τῆς νόσου τὴν ἁδιχίαν ἀναχαλύφομαι: 'Eyó γὰρ, 
διὰ τἆλλα χαχὰ τῆς ἑπαράτου ταύτης λοιµώξεως, 
ὅσα τε Ίδη ἣν, xal ὅσα bv ἐλπίσιν ἔχειτο, ὀλίγου 
᾿δέων χαὶ αὐτὴν ἑναποῤῥεύξασθαι τῷ κακῷ τὴν tju- 
gà, tA τούτῳ µόνον ὑπεθαλπύμην, ὅτι µοι xal τῆς 
πελώρου xai ἀμφιλαφοῦς ὑπήνης ἄψαιτο τὸ δε.νόν. 
Ταύτῃ τοι xal πρὸς ἐμαυτὸν ὡς πολλὰ μὲν ἔλεγον ’ 
"OQ ἆθλιε, δυστυχεῖς τὸ τῆς μορφῆς αἴσχος, τῶν 
ἱερῶν εριχῶν τὴν ἀπόθεσιν, τὸ ἀπρόϊτον, τὸ ἀνέν- 
4&Uxtov, τὸ xil τοῖς Φιλτάτοις αὐτοῖς χατὰ τὰς 
ἀποφράδας ἰδεῖν ἁποτρόπαιον * ἀλλ αὑτάρχησσος (5) 
τούτων πάντων f] ἀντισήχωσις, ὃτι τοι xol τοῦ πα- 


| V. — Ejusdem cidem. 
Quando veniam, divine domine, aique a facie tua 
conspiciar, quando libi poculum miscebo lacryma- 


rum el risus ? cum speciem meam videbis: stigmatum 


plenam , meque totum inscriptum, ut viles artifices 


| [abrosque ſerrarios videmus a fuligine faciem ustatos, 


et, si vis, ut exuviam pellemque depositam serpentis, 
veneno eorum excepto ; vel ut gregem Jacobi macu- 
losum et varium. Capite calvus absque capillo ullo 
et pro ambrosia illa atque aurea coma debile ca- 
put quoddam collo impositum ferens, Eliseum refero 
et Paulum, excepta eorum prophetia et apostolatu. 
Quando tibi labiis meis scelus morbi mei referam? 
Ego enim prater illa etiam mala hujus exsecrabilis 
famis quecunque habebam οἱ quecunque sperabam 
amisi, parum ab[uit quin ipsa [ugeret hoc morbo 
anima, Iloc unum speraóam, nequaquam fore ut in- 
gentem hanc εἰ densom barbam malum | attingeret ; 
el sepius mecum ipse ita loquebar : O infeliz, eru- 
mnosus es hoc forme dedecore, cum jam sacri crines 
deciderint, non in. publicum prodiens, nihil agens, 


(4) Lazer. leg. εἰλώμενος. 
e Lacer. leg. ἀμινόν. 
$ 

8 Lazeri versio, Sed hec omnia satis. compen- 
sautur, quia. exsecrabilis morbus. barbam retinuit, 
multum a sensu mihi videtur aberrare; nain 
ex contextu contrariun elicitur : Sed hec om- 
nia satis compensantur, quia morbus barbam abs- 
(uit. Ex sequentibus enim patet οὐ hoc dolere 
Theodorum quod calvus factus magis barbatus 
evaserat ; etsic infra ubique per os interpretis 


THEODOR! PRODROMI 


lta 10$. et Lazerus, conjicio αὐτάρκης σοί.--- 


1252 


A λαμναίου ἡ νόσος ἐπελάδετο πώγωνος (4). Αποτίθε- 


σαι γὰρ τοῦ λοιποῦ tb ἄχθος, xal τὸν Υρἆσον πο 
σχευάζῃ  χαὶ ἀντὶ πανικωτέρου ἀνθρωπιχώτερος 
ἀναπέφανσαι. Ταῦτ) ἔλεγον, xal ἅμα τὴν γένυν τοῖς 
δαχτύλοις ἐγεωμέτρουν. Ὡς δὲ παντάπασιν ἐξῴδητο, 
καὶ πεφλέγµαντο, οὐχ ἅλλ᾽ 6 τι χαὶ Og! ἡδονῆς Υέ- 
νωµαι (5), ἔθυον μικροῦ τῷ πάθει τὰ χαριστήρια, 
xa σώτειραν τὴν νόσον ἀνεκαλούμην ^ xal μάλισθ᾽ 
ὅτι got xal τις Σύρα χραῦς ὀμφαλητόμος τε xal χρι- 
θόµαντις ἐπεμαρτύρει τῷ λόγῳ, αὐτὴν διομνυµένη 
τὴν σεληναίαν, μὴ ἂν μηδὲ µίαν ὑπολειφθῆναι τρίχα 
ταῖς γένυσιν. Ἐλάνθανον δ᾽ ἄρα, ὁ µάταιος, ἀγα- 
θυνθῆναι παρὰ τοῦ καχύνειν πεφυχότος πάθους πι- 
στεύων (6). Αἱ μὲν γάρ µοι τρίχες, ὡς ἐπίπαν χατ- 
εῤῥυήχεσαν, xal, ὡς àv µμετοπώρῳ, τὸν οἰκεῖον xó- 
σµον ἡ χεφαλὴ ἀπεσχεύασται ' ὁ δὲ πώγων, ὡς ἐν 
ἀχμαίῳ τῷ ἔαρι, τέθηλε, xal, κατὰ τοὺς τοῦ Άλχι- 
νόου χήπους ἀγήρω τὴν ἄνθην (7), οὐχ εὐτνχῶς 
εὐτυχεῖ, οὑχ ὄχνην ἐπ) ὄχνῃ, οὐδ' ἐπὶ σύκῳ σῦχον (8) 
προθεθληµένος, ἀλλὰ τρίχας ἐπὶ θριξιν ἀδρὰς ἐφ᾽ 
ἁδρῶν, xai ἀπὶ χιναύρᾷ χιναύραν ἀνθηφορῶν. Τίς 
οὖν, εἰπὲ, σχετλιώτερος ἡμῶν, θεσπέσιςα δέσποτα: 
Qv ὑπέρῳ μὲν ἡ χεφαλὴ, λόχμῃ δὲ τὸ γένειον ἔοιχε, 
Καὶ ταῦτα διῆλθον, οὐχ, ὡς δίχαιος, bv. πρωτολογίᾳ 
χατηγορῶν ἑμαντοῦ” ἀλλὰ, χαθάπερ οἱ ὀνομαστότα- 
τοι στρατηγών, νιχῶνεες plv, αὐτοὶ τοὺς ἑναντίους 
Χτιννύουσιν, ἠττώμενοι δὲ, ὑπ ἐχείνων ἀναιρεθῆναι 


ipsos amicissimos, ut infausta suni, a te videndo 
avertis. Sed hec omnia satis compensantur, quia 
ezsecrabilis morbus barbam retinuit ; deponis etiam 


. reliquum pondus aique auferes. sordes, et pro specie 


Panis hominem nunc maygis referes. Hoc dixi ei simal 
digitis mentum. dimensus sum. Ut autem. detumail, 
tumuitque rursum, nihil aliud novi quam gaudere, 
parum abſuit quin morbo in gratiarum actionem 
libarem, et salutem. morbum vocabam; presertim 
cum Syra qu&dam anus obsietriz et vates testaretur, 
ipsam jurans lunam, ne unum quidem genis. capil- 
lum subtractum iri. Nesciebam enim demens ut res 
erat, credebamque bonum esse. quod morbi nalura 
malum ferebat : capillus omninc deffuxjt; caputque 
veluti autumno proprio ornamento caret. Barba 
vero, ut lato vere, viruit et veluti Alcinoi horti flores 
senii expers emittere ( nec tamen prospere) non ces- 
$at, non pirum piro superinducens, nec ficum fico, 
sed pilos pilis eos densans οἱ [etorem fetori addens. 


D Quis ergo, dic, divine domine, me miserior cujus ca- 


put pistillo simile, mentum vero fructiceto ? Et hac 


Theodorus contraria iis quz dixit loquitur. 

(9) Lazerus legebat, οὐκ εἰς ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ ὑφ ἡδονῆς 
Υένωµαι. Patel unum ex iis esse idietismis in quibus 
οὐχ ὅτι adhibetur. At, ut nihil dissimulem, hæreo. 

(6) Lazerus , παρὰ τοῦ κακύνειν πεφυχότος τὸ 
πάθος πιστεύων, Hanclectionem non video cur 
alii prætulerit quau habebat in ins. qui cum nostro 
consentit, ) 
| (d lta. ms. Lazerus maluit ἄνεσιν. - 

(5) Conf. Homer. Odyss. H, lib. vis, v. 120. 











1553 — |. SCRIPTA MISCELLANEA | | 1954 
οὗ µἐνούσιν, ἀλλά τὰς οἰχείας µαχαίρας κατὰ τῶν A ἵνα σοι xal µνήµης xal προσρητιχῶν ἀξιωθῶ συλ- 


σπλάγχνων ὠθοῦντες, ἢ ἄλλῃ πη τοῦ σώματος διε- 
λαύνοντες, σφῶν ἑαοτῶν αὐτόχειρες Υίνονται, χατα- 
᾿καυχήσασθαι τοῦ αὐτῶν αὐχένος δυσμενη παλάµμην 
μὴ ἀντισχόμενοι, ὁπηῖοι Κάτων, xoi Βροῦτος, xal 
Κάσιος * οὕτω δὴ xal αὐτὸς, ἕως μὲν ἀγαθῶς εἴχέ 
pot τὰ περὶ τὸ σῶμα, xol ἀθρῶς μὲν ἡ θρὶξ ἔσταλτο, 


χαὶ χομψῶς, συµµέτρως δὲ xal οὗ χατὰ φιλοσόφους - 


καθεῖτο τὸ γένειον, πλατὺν μυχτῆρα τῶν ἐν τούτοις 
δυστυχούντων χατέχεον ' οὐκ ἔστι γὰρ ὅς µε φαλα- 
xpb; οὐχ εὐθὺς ἰδὼν ἱλιγγίασεν ' οὐκ ἔστι δὲ ὃς uot 
βαθυπώγων περιτυχὼν οὐκ ηὐξατό οἱ χανεῖσθαι «ἣν 
γῆν νῦν δὲ, εἰς ἐμὰ τοῦ τῆς ἀσχημοσύνης χύδου 
'μεταβῤῥιφθέντος, οὐ περιµείνας τοὺς ἐξ ἄλλων λεσχα- 
αμοὺς, καὶ τὰς βλασφημίας, ἑαυτὸν αὐτὸς καθ' ab - 


λαθῶν ; συλλαδῶν kxclvtov, ἱερῶν μὲν, ἢ τὰ ἓν Δελ- 
φοῖς xai Πύθια προγράµµατα * χρυσῶν δὲ, f| Πυθα- 


Ὕόρου χρυσᾶ καλούμενα ἔπη ΄ μουσιχῶν δὲ f) τὰς 


Σειρῆνας οἱ μῦθοι Υράφουσι΄ γλυχερῶν δὲ ὑπὲρ μέλι, 


Ψαλμικῶς, xal xnplov, ἀλλὰ μέλι μὲν τὸ Ὑμήττιον, 


κηρίον δὲ γε τὸ Τραπεζούντιον. Ἡ πάντως f] σύν- 
τροφός σοι μετριοπάθεια, καὶ ἡ συναυξηθεῖσα 
καὶ Ίδη συγγηράσχουσα ἐπιείχεια, καὶ µέχρις 
ἡμῶν τὴν τῆς Υραφῆς σου περιωπὴν ἠνάγχασε 
κατελθεῖν. Σ.ἱ μὲν οὖν πολλὴν µυρίων τε ἄλλων 
καὶ τούτων δὲ οὗ μεῖον ὄφλω τὴν χάριν. Ἡ 
ὃδ πασῶν εὐτυχεστέρα τὸ ἐπὶ σοὶ τῶν πόλεων Τρα- 
παξοὺς εἰς τί pot τοὺς ἑαυτῆς διὰ τῆς oc χειρὸς 
χρυσίνοός ἐχπέπομφεν; 'H που τὴν πρός µε διὰ 


τοῦ χατήγορον ἵστημι' xal τῆς ἑἐμῆς ἐμφορεῖσθαι B τούτων μηχανᾶται σπονδήν; Οὐ σπείσοµαί (19) γε 


χλεύης τοῖς ἐθέλουσι δίδωµι. Καΐτοι xal Συνέσιον 
οἶδα τὴν φαλάκραν χαλλωπισάμενον ᾿ καὶ Ἰουλιανόν 
γε οὐκ ἀγνοῶ τὸν οἰχεῖον, ὡς ἐν προσχήµατι φόγου, 
σεμνύναντα πώγωνα. Τί ἐπὶ τοῦτο ἑἐχάγχασας ; 
ἀμφόρου γέλωτος, ὡς ἂν οἷός τε ᾗς, ἐπὶ τῆς γραφῆς. 
Ταῦτα γὰρ (9) καὶ ἡμεῖς οὐ πὀῤῥω φιλοσοφίας δῳ- 
χονοµησάµεθα, ἵν', ἐπὶ τῶν γραμμάτων τὴν ἰσ(ὺν 


τοῦ καγχάσοντος χενώσας, μεθ’ Ίττονος ἡμῖν αὖὗτο- — 
» παραπλήσιον, ὥσπερ sí τίς µου ἐξορύξας ἄμφω τὼ ᾽ 


προσωπέῃς (10) τοῦ γέλωτος. Ἔῤῥωσ»., 
('.---Τῷ pntpozoAleg τοῦ Τραπεζοῦγτος (11). 
TG εἰμι καὶ τίνων, ἱερέ µου καὶ θειότατε δέσποτα, 


qaidem dixi non wt justus. qui est. snitio. sermonis 


ταύτῃ, οὐδ' εἰν (135) ᾿Λίδαο ' ἵστωσαν οἱ πάντες ἁστέ- 
ρες, καὶ ὁ τούτων ἔξαρχος ἥλιος * οὐδ' ἄν µοι πλίν- 
θους ὅλας χρυσοῦ κομιεῖ, καθὰ τῷ Πυθίῳ τὸν Kpct- 
σόν φασι. Τὸν γὰρ ἐμὸν ἀφελομένη (14) µε 0n3aupbv, 
τὴν µόνην àv ταῖς αυμπιπτούσαις ἀνίαις θυµηρεατά- 
την παραφυχὴν, τὸν γλυκὺν xai ἰδεῖν xa εἰπεῖν 
Τραπεζοῦντος, ἔπειθ' οἷον àx µεταμέλου συχίνας pot 
ταύτας παραμυθίας ἐπιτεχνᾶται τῆς συμφορᾶς; 


ὀφθαλμὼ, f) ἑἐχχρουσάμενος τοὺς ὀδόντας, ἔπειτα 


χοινωνῆσαί οἱ ἁλῶν Ἠξίου καὶ ὕδατος. Τί µοι τῶν 


ut dignus a te habear memoria tua litterisque tuis, 


accusator sui *, sed veluti ducum gloriosissimi qui si C litteris illis sanctioribus quam oracula Delphorum et 


ipsi quidem vincant hostes. occidunt ; victi vero, non 
ab illis occidi sustinent, sed, proprios enses in viscera 
adigentes, vel aliam corporis partem ferientes, se 
ipsos interficiunt ; non passi inimicam manum glo- 
rlari posse pracidisse eorum — caput. Tales. [uere 
Cato, Brutus et Cassius. Sic. et ipse ; donec corpus 
valuit, capillum delicate discrevi, el ornare barbam 
alui mento, non philosophice, eos subsannans qui 
in hoc aversam fortunam. experti erant. Nemo cal- 
vus erat qui me videns non. statim. sluarel, nullus 
inornata barba qui in. me incidens non. praoptasset 
hiscere terram. Nunc vero in me hoc irrisionis pon- 
dere inclinato non exepecto ex aliis aubsannationes et 
probra ; me ipse accuso εἰ meam producere volentibus 


Pythia, aureis eliam magis quam sint aurea vocata 
Pythagore verba, magis etiam musicis, quam [aba- 
lis perhibeantur ille Sirenarum atque, ut. Psalmi 
verbis loquar, dulcioribus super mel et favum " ; sed 
mel Hymetti, fapam vero Trapezuntis. Profecto 
temperantia tecum. educata est. crevitque, et senuit 
tecum benignitas , tequq coegit ad nos usque littera - 
rum aspectum extendere. Tibi igitur multam debeo 
gratiam ei sexcentorum | aliorum beneficiorum, at- 
que horum non minorem. Trapezus vero omnium 


per te felicissima civitas cur suos aureos uummos 


mihi manu (ua misit? Foedusne mecum per hac 
molitur ? Non hoc patiar eisi mors subeunda | sit. 


Norint stelle omnes et stellarum rex sol. Neque si. 


irrisionem prabeo. Synesium quidem novi calvitiem D mihi lateres omnes aureos portet ut. Pythio Apolli- 


laudibus ornantem; et Julianum non ignoro suam 
per vituperantis speciem barbam laudasse. Cur ista 
rides? Rideas quantum libet epistolam istam εἰ ca- 
chinneris. Hxc nos non longe a philosophia excogi- 
tavimus, ul super litteris acriores exhauriens cachin- 
nos minus presentes rideas. Vale. 
VI. — Ejusdem, metropolite Trapezuntis. 
Quis eqo uualisoue sum. sacer et. divine domine 


* Prov. xvin, 17. ! Psal. xvii, 11. 


) Lazerus,&; ἂν οὐχ οἷός τε ᾗς ἐπὶ τῆς Υραφῆς, 
παῦτα γὰρ, x. τ.λ, quod sensu caret. 

(40) Lazerus, αὐτυπροσωποίησιν. 

(11) Vide Orient. Chrisit., t. ], col, 514 ei 519. 


ni dicunt (nlisse Crosum. Meus qui me juvat the- 
saurus sola me demulcens in. prasentibus angustiis 
consolatio est, dulcem videre et alloqui Trapezun- 
lium. Deinde quales veluti penitentia ducta vanas 
mihi consolationes hujus calamitatis apparat. Simi- 


liter fucit ac. si. quis postquam ambos mihi oculos. — 


eruit dentesque per[regit , deinde mihi secum com- 
munem esse convictum velit. Quid mihi cum tuis 


12) Laz. πείσομαι. 
xi) Lazer. ei; Υ. Conf. Homer., Iliad. Φ, lib. 


MAY Lazer. leg. ὠφελομένη. 








1255 


THEODORI PRODROMI 


1256 


σῶν λαμπάδων xai νῶν κηρῶν, ἁδιχωτάτη πόλεων À xat λέγειν: Τριήμερόν µε ὅλαι φλήχες εἶχον ἐξαί- 


Τραπεζοῦς; Τὸν ἐμὸν ζητῶ θεάσασθαι ἤλιον. Τὰ 
μὲν γὰρ vuxsbo χαὶ σχότους ἐξευρέθη βοήθηµα (15), 
ὁ 8 ἡμέρας ὅλης ἐστὶ δημιουργός. Τί µοι τῶν aiv 
σξατήρων xal τῶν χρυσίνων; Τὸν ἐμὸν ἀπαιτῶ θη- 
«αυρόν. "H ταῦτα μὲν ἠνιαμένης εἰσὶ ψυχῆς ἐρυγαὶ 
xal τᾶς iyxapblou φλογὸς ἑξατμίσματα * σὲ δὲ τὸ 
θεῖον τῆς πολυηµέρον ἐχείνης χαχώσεως οἰχτισάμε- 
νον, τὸν σὸν πέπομφέ σοι ποιμένα, ὃς ποιμανεῖ τὸν 
λαόν sou kv πραότητι xol δικαιοσύνῃ. 

Αλλά τὰ μὲν σὰ, θειότατε δέσποτα, οὕτως ἐμοὶ 
καὶ ηὖχται xoi πεπίστευται ἔχειν, ὡς ἂν f) εὐγνώμων 
vib; ἡ εὐχάριστος µαθητὴς ὑπὲρ πατρὸς xal διδα- 
σκάλου vs εὔβαιντο * τὰ δ᾽ ἐμὰ, τί ἄν σοι χινοῖμι τὴν 
Καμάριναν (16); ΤΙ δὲ ἀναμετροῖμι τὴν Ἰλιάδα, καὶ 


αἴοι, χαὶ ὅλοι ἐβετέφρουν πρηστήριοι xepauvel * ἐφ᾽ 
ol; χολεµεσία (17) πάνν voXXh, xai οὕτως ἄμετρος, 
ὥστε µε xal φόδῳφ περισχεθΆναι pf που xal τὴν 
στοιχειώδη συνεµέσας yolhv, ἄχολος τοῦ λοιποῦ 
κατὰ τὰς ἑλάφους (18) ἀπολειφθήσομαι. Ἡροσηύξανε 
δὲ τὴν vósov καὶ ἄτεχνος ἰατρὸς, τὴν μὲν ἡλιχκίαν 
βραχύ τι τῶν Δημοκριτείων ἀτόμων, T) τοῦ σημείου 
τοῦ γεωμετρικοῦ διενηνοχὼς, φυχρολογῶν δὲ πολλὰ 
xa οφυγμομαχῶν, xat «fj ταλαιπώρῳ χειρὶ δι) ὄχλου 
γινόµενος, ἐς τοσοῦτον δὲ παρὰ θύρας ἁπαντῶν τῇ 
διαγνώσει (19) τῆς διαθέσεως, ὡς διπλοῦν τριταῖον 
ὀνομάσαι τὴν λοίμωξιν. Τοιοῦτοι τοῖς χαλοῖς Βυζαν. 
τίοις πρόσεισιν ἰατροί» καὶ προσεῖέν γε, ὦ θεοῦ 
πανδερχεῖς (20) ὀφθαλμοὶ, καὶ ἔφορε Πρόνοια. Τέταρ- 


πολλῆς ἁηδίας τὴν φχιδράν σου καὶ γεγανωµένην D τος ἐπὶ τούτοις ἀνέτελλεν ἥλιος, xat συνανἑτειλάν 


πληροῖμι doyfjv; Τὰ μὲν γάρ poc περὶ τὴν τύχην 
οὕτως ἔχει καὶ νῦν, ὡς ἄρα xal πρότερον. ὅπως δὲ 
πρότερον, τὸν σὺν οὖχ ἔλαθά µνήµονα. (0ὐδέ πω γὰρ 
ἡμῖν 1j τύχη προσεµειδίασεν, οὐδὲ τὸ χατεσπασµέ- 
voy ἔλυσε τῆς ὀφρύος. Ἐπέχεινα δὲ τούτων ἕλχει µε 
πονηρῷ δι ὅλου οοῦ σώματος, xatà τὺν Αὐσίτην, 
ἔπαισεν ὁ θεός. Tfj γὰρ αἰσχίστῃ μὲν ἰδεῖν, χαχἰστῃ 
δὲ παθεῖν λοιμώτει, ὡς μὴ ὤφελυν, περιπέπτωχα, 
ἐξ ἧς ὅσα ἂν, xal ofa συνέπεσε τὰ δεινὰ, xb χρὴ 


lampadibus tuisque ceris civitaium injustissima Tra- 
pesuntina ? meum videre solem quero ; subsidia sunt 
illa nocti et tenebris inventa ; hic vero est diei omnis 
effector. Quid mihi cum stateribus et aureis nummis 
tuis? Meum quero thesaurum. Sunt hi afficii animi 
ructus quidam flammeque cordis evaporationes. Te 
yero dicinum numen, ob diuturnam illam calamita- 
tem miseratum, suum — misil pastorem qui pasceret 
gopulum suum in mansuetudine el justitia *. 

Sed hec quidem, domine divine, sic oravi se ha- 
beant, itaque prorsus se habere credidi, quemadmo- 
vum probus filius gratusque discipulus patri et ma- 
gistro esse precaretur. Quod mea pertinet, quid Cama- 
rinam ego moveam ? Quid ud Iliadem recantem, ani- 
mumque tuum lotum gaudentemque tristitia perfun- 
dam? Mea «sors ea nunc est qua prius fuit : que 
autem prius. fuerit, opinor, meministi. Nunquam 
nobiscum foriuna mediocriter egit, nec supercilium 
deposuit. Preterea male vexat corpus omne ; ut Au- 
sitem. illum Jobum percussit Deus *. In eam que 
visu miserabilis est, experiendo vero pessima, cani- 
nam [amem incidi; utinam non incidissem ex qua, 
quanta εἰ qualia venerint. mihi mala quid attinet 


* Pgal. xLiv, 6. * Job. 1,7. 


15) Lazer. leg. βοηθήματα. 
) Conf. Erb, dug. chil. 1, cent, 1, adag. 


L.X, col, 44 


il w'y à point de vésicule du fiel : je l'ai toujours 


μοι περὶ τὴν τῆς capxbo ἐπιφάνειαν ἀναστημάτια 
μιχρὰ xal ὑπέρ)θρα, ἃ, xat παρὰ μικρὸν τῷ χρόνψ 
συναυξανόµενα, ἐδδοματαῖα παλαμναῖαι φλυχτίδες 
ἐγένοντο. Ἑώρακας, ἐπί τινος λίμνης ὅμδρου ῥαί- 
δα[ου χαθυοµένου, ὅπως fj σύµπασα ἐπιφάνεια ταύ- 
της ταῖς πυχναῖς πομφόλυξιν ἔξηιδαίνεται; Τοιαύτην 
οἰήθητί µου καὶ τὴν δειλαίαν aápxa τηνικαῦτα γι- 
νέσθαι. Tác γὰρ ἐπὶ τούτοις ἁσιτίας καὶ ἀγρυπνίας, 
xaX τὸ τῇ xai τῇ δυσμετάπτωτον (21), xat τὰ βέλη 


dicere ? Triduum me flamme omnes horrenda ka- 
buerunt, atque ignita fulmina consumpserunt; que 
secutus. est. vomilus tantus ut timerem ne fel omne 
statim. effunderem εἰ cervorum more deinceps abt- 
que felle essem. Auzit. morbum imperitus. medicus 
qui ea erat statura, que parum distaret a Democri- 
ticis. atomis, vel geometrico puncto; (rigide autem 
mul/a lequens et de pulsu contendens, infelici autem 
manu totum corpus perlentans adeo levem morbi mei 
cognitionem suscepit, ut. tertianam febrim esse di- 
cerei qua erat canina fames. Tales magnis Bysan- 
tínis medici sunt; sint vero per Dei oculos qui omnis 
vident et providentiam qua omnibus prasidet. Quar- 
tus potihac venit dies perque cotum corpus οδοτἰά 
suni mihi parva visu. tubercula et rubra, qua cam 
paulatim tempore crevissent, dire seplimo die pu- 
atulœ (acte sunt. Vidistine unquam cum in paludem 
decideret violentus imber μὲ superficies hujus omnis 


p crebris lurgescit bullis? Sic puta et infeliz corpus 


evasisse meum. Preterea inedias, vigilias, difficulta- 
tem in corpore versando in aliam partem et dolorum 
aculeos ; et quod doloris celophon erat opinari ami- 
cis ipsis miserabile spectaculum evasisse. ex sermo- 


vu de couleur livide au-dedans et au-dehors; il 
pesait deux livres sept onces deux gros daus le 
cerf qui a servi de sujet pour. cette. description. » 
AusENTON, Descript. du. cerf, Hist. mat. gén. εἰ part. 
t. Viti (1756), p. 102 et 412. 

(19) Lazer. διαννώσει. 

(20) Lazar. παντοδερχεῖς. 

(21) L»zer. δυσμωτάπτωτον. 





1251 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1258 


τῶν πύνων, καὶ τὸν χολοφῶνα τῆς λύπης (22), τὸ xaX A μὴ obyV τῆς τοῦ πράγµατυς ἀξίας ἑλαττωθῶ; KaX6- 


«ol; Φφίλοις αὐτοῖς ἁπαίσιον υοµίζεσθαι θέαμα, δί- 
δωσί σοι ὁ λόγος συνεννοεῖν. Έστω» Υέγονε ταῦτα 
καὶ ἀπογέγονε, χαὶ οὐδεὶς ἡμῖν τῶν παρελθόντων ὁ 
λόγος, ἐπεὶ παρήλθοσαν. Τὰ δὲ λείψανα (25) τῆς νόσου 
xal ἀποδάμματα, ofa, ὦ πρὸς φιλίας, εἶναι ofet xal 
εἶνα; Ἡ μὴν, λόγοι δὲ μαρτυροῦνται τῷ λόγῳ, πολὶῷ 
τῆς νόσου δεινότερα. Οἶδάς µου την χόµην ἐκχείνην, 
xal οὗ συγχωρεῖ µε τὸ δάχρυον προχεθὲν (24) περαι- 
τέρω προθῆναι τοῦ γράμματος "ἑξεῤῥύηχε σύμπασα 
πρὸ τῆς ὥρας, xal, τὴν χεφαλὴν προλιποῦσα, ἔλεει- 
νῶς τῷ ἑδάφει προσέῤῥιπται. Καὶ, ἵνα μὴ τοῖς χαθ. 
έχαστον ἐπεξίω, xoi τὴν ἐπιστολὴην αἰσχύνω τῷ 
αἴσχει τῆς διηγήσεως, ἀλλόχοτόν τι τέρας, κατὰ τὰ 
φοῦ Ἐμπεδοχλέος ἀνδρόπρωρα (25), τὴν Ἑνεαντίδα 


γὰρ αὐτὸ ὁρόσον ᾿Αερμὼν τὴν χαταθαίνουσαν ἐπὶ 
τὰ ὄρη Σιὼν, χαὶ λαθικτδὲς φάρμακον (98), καὶ ἀμ- 
θροσίαν, καὶ νέχταρ, xal μέλιτος ἀποῤῥώγα, ἡ τὴν 
«τοῦ Πυλίου λέγουσι γλῶσσαν, καὶ ᾿Αλχινόου χῆπου, 
χαὶ πεδίον Ἡλύσιον. "Ev qot τοῦτο µόνον, τὸ πολὺ 
της ἡδονῆς ὑπετέμετο, xat µέγα µέρος τοῦ γήθους 
προσεζηµίωσεν, ὅτι μὴ καὶ αἱ ἱεραί σου χεῖρες τή 
Υραφῃ διηχόνησαν, ἵν, ὡς bv χατόπτροις, τοῖς 
γράµµασι τὴν σὴν χαταθεῶμαι φυχἠν. Nov δ' ἀλλ 
ἡ piv ἐχδοῦσα φωνὴ (39) Ἰαχὼθ, τοῦ λείου σοῦ xa! 
ἁπλάστου, xal ἱεροῦ * αἱ δὲ γράφασαι χεῖρες χεῖρες 
Ἱσαῦ οὐκ ος μὲν οὗτινος, τέως Ys μὴν ἀνδρὸς 
πολὺ πλέον θηρεύειν f] γράφειν εἰδότος. Τὸ νῦν τοῦτο 
6h τὸ ᾽Αποστόλου, Ἔχομεν τὸν θησαυρὸν ἡμῶν tv 


Φερίειμι, δίχας ἴσως τιννὺς ὧν εἰς τοὺς Ὑελοίους B ὀστραχίνοις οὐχὶ σχεύεσιν, ἀλλὰ γράμμµασι»ν. "AXE 


αἰολλαχοῦ πεπαρῴνηχα. 'A)À' ἀντιδολῶ σε, χρυσῆ 
χεφαλὴ, εὖξαι τῇ ἐπωνύμῳ τῆς σῆς µη:ροπόλεως 
χρυσοχεφἀάλῳ τῇ θεοµήτορι, χρυσωθῆναί µοι xai 
αὖθις τὴν χεφαλὴν ταῖς θριξἰ. Καὶ µή pov χαλεπαί- 
νῃ; (26) πολὺν ὑπὲρ τῶν εριχῶν (21) τιθεµένῳ τὸν 
λόγον, εἰδὼς ὅτι xat αὑτὸς ὁ ΣωτΏρ οὐδὲν ἄλλο τοῖς 
εἰς τὸ μαρτύριον εἰσιοῦσι πρὸς θάρσους ἔφησεν 
ἀφορμὴν, ἀλλ) ὅτι. Καὶ θρὶξ ἐκ τῆς κεφαλῆς ὑμῶν 
οὐ μὴ ἁτόληται, Καὶ περὶ μὲν τούτων ἄχρι Ττοσού: 
κου. Τὸ δὲ σοι γράμμα τί ποτ ἄρα xai προσειπὼν, 


ne hoc meo cogitare potes. Esto , hec jam preteriere 
εἰ nullus nobis eorum qug praterierunt sermo ha- 
bendus est quod jam evaserint. Morbi reliquias et 


τίη µοι ταῦτα φίλος δ.ελέξατο θυμὸς (50), xat ἔλαθεν 

ἑαυτὸν ὑπὲρ ἐπιστολὴν ἀποτεινάμενος τὴν ἐπιστο- 

fjv ; Xalpé pot, πανάγια δέσποτα, καὶ μεθ ὁλοχλή- 
ρου (51) τῆς εὐδαιμονίας πρὺς ἡμᾶς ἑἐπαναζευγνύς, 

"Ep£wao. 

Z'. Tov abtov. 'Yzép τῆς rAóernc τοῦ ἐἑρφανο- 
τρόφου xal νομορύ.]αχος, xvpov 'AJstlov τοῦ 
Αριστηνου. - 

Ὑπὲρ τῆς τοῦ νομοφύλακος yAdcore ὁ λόγος. 

Αλλά, φεῦ τῆς τόλµης | 'O οὕτω παχεῖαν xal ὑπὸ 

mon descendentem super montes Sion 1; et pharma- 


cum quod curas delet εἰ ambrosiam et nectar et 
rivum mellis vel quam Pylii linguam dicunt et Alcg- 


vestigia que εἰ qualia per amicitiam nostram esse C noi hortos, εἰ campum Elysium. Quantum in hoc 


putas? Certe εἰ hec sedulo -estimemus, mulio sunt 
morbo ipso deleriora. Nosti illam comam (et non 
stiunt me lacrymae epistolam persequi), cecidit tota 
anie tempus et caput deserens misere humo condita 
est. Atque ut ne singulis describendis epistolam pro- 
ducam et pudenda narratione pude[aciam , en ego 
monstrum veluti quoddam. Empedoclis vuliui simile 
Byzantium pererro, penas forte lueus eorum quc 
sepius irrisi. Vero rogo te, aureum caput, ut preces 
fundas ejusdem. nominis metropolis aureo capiti Dei 
Matri; teddat meo iterum capiti aureos. capillos. 
Nec mihi succenseas tam. multa de capillis loquenti; 
mosi enim ipsum hominum Servalorem nihil aliud 
sibi testimonium dare aggredienlibus, ut fiduciam 
excitaret dixisse, nisi, quia Et capillus de capite 
wesiro non peribit '*. Et de his quitlem hactenus. 


Epistolam vero tuam quocunque nomine apypellem, 


erit illud. rei merito inferius. Voco eam rorem Her- 


uno mihi voluptatis absiu:erunt. εἰ quanta gaudii 
parie. mulctarunt, quod postea. sacre manus (ια 
scriptis attulerunl, ut possem veluti speculis con- 
templari animum tuum. Nunc autem. exiens. voz 
Jacob est,'tui nimirum politi et sinceri, et. sacri ho- 
minis ; scribeniis aulem manus manus sunt Esau ; nec 
novi an illius qui antea aut venari melius, aut scri- 
bere potuit. Proferam nunc Apostoli illud : IIabe- 
$us thesaurum nostrum non in. vasis fictilibus scd 
in litteris **.. Sed quid ago? hee amicus quidem ani- 
mus dizit ; nec sensit ezcedere epistole fines. Vale, 
sanctissime domine, el cum felicitate animi cs&ni ad 
nos redi. Vale. m 


p VII. — Ejusdem. De lingua orphanotrophi ac legum 


custodis, D. Alexii Aristeni. 
De lingua legum custodis sermo est, Ο rem ar- 
duam ! Ego qui linguam adeo pinguem εἰ coriaceum 
gero, de tali lingua loqui audeo; ego auream plum- 


ie Luc. xxi, 1δ. !! Psal. cxxx», δ. '* lE Cor. iv, 7. 


(33) Lazer. πολοφῶνα τῆς λύτις, 

(35) Lazer. λείξανα. 

(24) Sic et in cod. Vatican. Legendum esse fort. 
son. Lazer. προχνυθέν. 

35) Laz. leg. (ort. ἀνδώποδα. 

96) Laz. yaAexatvst,. 

27) Laz. *poyov. | 

48) Conf. Hom. Iliad. X, lib. xxn, v. 83. 

(29) Lazerus legebat, ὅτι μετὰ καὶ at ἱεραί σου 
χεῖρες τῇ Υραφῇ διηχόνησσν ἣν; ὡς ἐν κατόπτροις 


PATROL. Ga, CXX X1II. 


τοὶς γράµµασι thv αἲν χαταθεῶμαι Φυχὴν, νῦν 
Ü "WO ἡ μὲν — φωνη, etc. In hoc VAI 
omnino vidit. 

($0) Conf. Hom. Πϊαά. A, I. ΧΙ, v. 407. Laz, 
Αλλά τίς f) µοι. | - 

(91 ) Ita, ut puto, ms. Vatic; Lazerus in suc W^» 
hat ὁλοχαρδίου, qnod ex nostri scriptura elicí'À2. 
quit. Ceterum mihi non omnino liquida est loc 
pericope. 


40 


1309 


THEODORI PRODRAOMI 


1960 


τηλικαύτῃ βύρσῃ λαλοῦσαν γλῶσσαν. φορῶν ὑπὲρ A ἂν ἄλλῃ παρὰ ταύτην 6 παρὼν ἁρμόσειον ἕἔπαινος: 


τοιαύτής λέγειν ἐπιχειρῶ * χαι τὴν χρυσίνην μετὰ 
τῆς µολιθδίνης ὑμνεῖν ἐπείγομαι, μετὰ τῆς τα-- 
πεμῆς καὶ ἀπὸ γῆς φθεγγοµένης τὴν . ὑψηλὴν 
καὶ αἰθερίην * καὶ ἣν µόγις ἂν καὶ Ὅμηροι ὅλοι 
μετὰ τῶν δέχα, ταύτην αὐτὸς μετὰ μιᾶς, χαὶ οὐδὲ 
ταύτης ἀχεραίας , σὐδ' ὑγιοῦς, εὐφημήσων ἔρχομαι. 
ἁαραπλήσιον, ὥσπερ εἰ θερσίτης Νιρέως, ἡ Άχιλ- 
Ao, ἐγχώμιον ἔγραφεν, fj Σερίφιος ἄνθρωπος τοὺς 
'Αθήνῃσιν ἀρίστους ἑξύμνει, f) ὅΦαλαρις ὑπὲρ Ἆρι- 
τείδου ψῆφον εἰσῆγεν, f) Δημόφιλος Ὀρφέα τὰ ἐς 
Μοῦσαν ἐσέμνυνεν, ᾧ τοσοῦτον ἀμουσίας περιεῖναι 
λέγεται, ὡς xat ἑπ᾽αὐτῷ ταῦτα ποιηθῆναι τὰ ἐλεγεῖα' 


Nvxrixópat ᾷδει θανατηφόρο». El Cé xot' ᾖσει 
Anpópuloc, 0rido«ei χαὐτὸς Ó νυκτιλόραξ (32). 


Ἔδει µε οὖν διὰ ταῦτα, βοῦν ἐπὶ τῆς βουγλωττί- B 


δος (55) ἐνθέμανον, ταῖς μένος πυρὺς πνεούσαις 
γλώσσαις. ταῖς ὑπὶρ τῆς τοῦ νομοφύλαχος γλώσσης 
λόγον παραλιπεῖν, "AX ἐπειδὴ τὰς ἐκ τῶν ἑναντίων 
µαρτνοίας ἁξ.οπιστοτέρας εἶναι τῷ λόγῳ καὶ ἡμῖν 
συνδοχεῖ, ἅτε unb ὑπ) εὐνοίας ἐχούσας χλέπτειν τὸ 
ἀληθές * ἑναντία δὲ τὰ πολὺ ἀλλήλων. ἀφεστηκότα 
:ἐμάθομεν, πολὺ δὲ ἀλλήλων, xat, ὅ φασι, τοὺς ὄρόυς 
'Φρυγῶν (54) καὶ Μυσῶν, ἡ ἡμετέρα τῆς εἰς ἔπαινον 
προχειµένης τῷ λόγῳ γλώσσης ἀφέστηκεν ’ οὐδξ pad 


beis verbis laudare tento; ego. qui linguam habeo 
humilem ac humi repentem. de celesti αρ «ublimi 
verba (acere presumo ; quam Homerus ipse viz decem 
lingwis, hanc ego meapte eaque imperfecta, male 
sana celebrare audeo. Hoc idem est ac si Thersites 
Nerei aut Achillis panegyrin componere, aut si Seri- 
phius aliguis Athenarum proceres cantu celebrare, aut 
si Phalaris Aristidi tesseram offerre, aut Demophilus 
"Orpheum et Musas honorare, voluisset, qui quidem 
adeo a Musis alienus erat, ut hocce elegium in eum 
sit pervulgatum : Nyclicoraz cantum edit, (unebrem ; 
quamdo vero Demophilus cantabit, avis illa ipsa 
morielur. — — . 

Propterea bove super buglottide posito linguis 
ignem violentum, spirantibus '* de nycticoracis lingua 
disserendi officium. mandamus, Cum autemtestimonia 
adversariorum fide digniora arbitremur, quippe que 


Καὶ ἄλλως δὲ φοδεῖ µε τὸ τοῦ "Ayap ὑπόδειμα, 

ὃν παρὰ τῆς ἱερᾶς ἱστορίας ἀχούω, διὰ tb χρυσέαν 

γλῶσασαν χλέφαντα καταχρύψαι, λαχησταῖς iv τὲ- 
τρῇῃσιν εὑρέσθαι μόθον ($5). Καὶ δέος p£ ἑντεῦθεν 

οὖκ ἁγεννὲς ὑποτρέχει, µή πη xot αὐτὸς, ὡς vf, fj 

σιγ] τὴν χρυσῆν σου χαταχρύφας γλῶσδαν, ὀρφα- 

νοτρόφε δικαίως,. τοῖς ὀνείδεσι χαταχαταπετρωθῶ 
(síc). Πᾶσα μὲν οὖν ἀθρωπίνη γλῶασα, τῶν λοιπῶν 
ἀνθρώπου μορίων. τὸ χράἀτιστόν. ἐστι xal χορυφαιό» 
tatov* οὗ: µόνον ὅτι τῇ δημιονργῷ xa40; καὶ ὡς 
ἄριστα διωργάνωται φύσει" οὐδ' ὅτι συµµέτρως τοῖς 
εἴσω xal στοιχειώδεσι χυμοῖς xéxpatat, ket xol 
τῶν ἐχτὸς xal τροφίμων οὖσα κριτήριν. ἁλλ Bic 
τοι καὶ Φῦ ἓν ἡμῖν ὑπηρέτης λόγου καθέστηχα, xat 
τῶν τοῦ vob; χινημάτων Édciw ἐξάγγελος' καὶ διὰ 
ταύτης τὸ ἑνεργείᾳ εἶναι. λογικὸν ἀπειλήφαμεν ἄν» 
θρωποι (6), καὶ βίον εεταγµένον xoi. χατεῤῥυθμι- 
σµένον ἐλαύνομεν. Δι’ οὐδενὺς. γὰρ ἄλλου 7| διὰ «ύ- 
της, καὶ βουλευτήριον ἵσταται, καὶ ααθίσταται δίκη, 

xaX 5v ᾽ἀμφοῖν πολιτεία συνίσταται; Ecc δὲ μάθησις 

ἀσχεῖται, καὶ µεθοδεύεταυ ἐπισέήμη, καὶ 9. αρα” 
χτέον ἀνθρώποις καὶ. μὴ: γενώσκεται.. Ταύτῃ διαλεὸ 
χτιχοὶ μὲν περὶ παντὸς. τοῦ προτεθέντος ἐξ ἑνδόξων 
Περιίνουσι, ῥῆτορες δὲ δημηγοροῦσι, xal πρέσδεις 


terret.qui, ut sacra re[ert Scriptura.!'*, linguam αν” 
ream quam furatus. erat. abscondit inter saza. Hinc 
melue me subii tristis ne ipse linguam, orphanotrople, 
tuam auream sul. terra, sic silentio inhumans, summo 
jure reprehendar. Omnia igitur lingua humana inier 
eas, partes qua hominem constiluunt optima ac pre- 
siantissima est, non, modo quia. a, natura creatric 
aplissime formata est, nec quia succii elementaribus 
convenienter. mista. est, siquidem ea quoque qua ab 
extrinsecus os intrant, judicat, sed quia rationis que 
in nobis habitat, serva «st et mentis moluum nuntia 
exsistit, el quod ob. illam homini rationem attribui 
mus quc (acit ut vitam regulis circumscriptam et 
beneordinatam agamus. Per cam enimsolam consilium 
ini:ur, jus statuitur, res publica creatur, literarum 
studium. instituitur, ecientia colitur ; per eam scimus 
quid homini faciendum | evitandumwe sii, Ejus ope 


veritatem non e ſavore elicere opus habent; εί cum D dialectiei de qualibet thesi proposita. argumentantur, 


eidemus ubique magnam discordiam, et quod, ut' 
dicunt, Phrygum el. Mysorum confinia longe utrin- 
que distant εἰ nosira quoque lingua a laudatione 
lingue de qua eit questio, abhorret, verendum esl 
ne nulla alia lingua ad hancce laudationem se ac- 
commcdet. Alioquin me Achar quoque exemplum 


33 AQt, 11, 9; '^ Josue vri, 1, 19-21. 


(32) Epigramma. hoc in. Anthologia. Francoturti 
«diis anno (600 legitur p. 219, ubi Lucilio tribuitur ; 
Exstat apud Brnockium Analect. t. ll, p. 556, sub 
Nicarchi nomine. In ms. Vat. p. 525 sic legitur : 
Νύὐκτικόραξ ᾖδὲι θανατἠφόρὀν' AA  6zavy ἄσῃ 
Δημόφιῖος, θνήσχει καὺτὸς ὁ γυκτικόραξ. 
($5) Co nf. Erasm. Adag. chil. 1, cent. 7, adag. 


oratores: concionantur, senes patriam salvam cewiti- 
tuunt. Lingue auxilio Solon Athenas. Zaleucus Lo- 
cridem, Charondas. Italiam. εἰ Siciliam, alii alias 
regiones ac civitates legibus circumvallarunt; ejus 
venia /Egyptii geometriam edocuerunt, Cares ex astris 
futura predixerunt, Phryges ex avium volatu. et 


στι col. 251 ; id. ibid. chil. ll, cent, rr, adag. 10, 
co 
—B Erasm. Adag. chil. Il cent, IY, aaag. 
co 
6 sci suprg col. 1054 A.. 
à (36) Sic iu codice ; sed aliquid. io his deesse vi- 
etur. 











1961 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1969 


&vacoLovtat τὰς πατρίδας. ET ταύτης Σόλων μὲν ἀλλὰ xal ἀγγελικὰς εἰσάγοντι γλώσσα», Φεραφικὴ 


τὰς Ἀθήνας, Ἰάλευχος δὲ τὴν Λοχρίδα, Χαρώνδας 
δὲ τὴν "Ἰαλίάν καὶ Σιχελίαν, χαὶ ἄλλοι ἄλλας τῶν 
πόλεων τοῖς. νόµοις περιετείχισαν καὶ γεωμετρίαν 
piv Αἰγύπνισι ὄξευρόντες ἐδίδαξαν ' Κάρες δὲ τὴν 
διᾶ τῶν ἄστρων πρόγνῶσιν, xal Φρύγες τὴν ὀρνιθο- 
σχοπίαν͵, καὶ τὴν ὀνειροχριτικὴν Τἐλμισεῖς, πρώτοι 
τῶν ἄλλων Ὑνόντες, τοὺς ἐφεξῆς ἐμυήσαντο' xal 
"Ante μὲν ὁ Αἰχύπτιος ἰατριχὴν προεδίδαξε * quato- 
λογίαν δὲ ᾽Αλκαίών ὁ Περίθου συμπαρεστήσάτ», xal 
γραμματιχὴν ὁ Μύχηθεν ᾽Απολλόδωρος ? καὶ Πνθα- 
Ὑόρας μὲν ὁ Μνπσάρχου τῆς Ἰταλιχῆς ἀφηγήσατο 
καλουµένῆς φιλοσοφίας Θαλῆς δὲ, ὁ εἴτε Φόϊνιξ, 
είτε Μιχήσως, ἀμφιῤθδητεῖται Yáp οἱ τὸ Ὑένος, “Ανα” 
ξιμένει «τῷ Εὐστράτου ες Ἰωνιχῆς καάθηγἡ7ατο, 


ἂν et fj γλῶσσα ἡ oh, ὅσον καὶ αὐτὰ δηλονότι τὰ 
Σεραφὶμ τῆς λοιπῆς νοερᾶς ὑπερχάνηται ὀγξοάδος. 


Τολμηρὸς ὁ λόγος" εἰ γλῶασα fjv xol παρὰ. tip, 


καὶ ὀὺ ταῖς σωματικαῖς ἐπινοίαις ὁ τούτο. λέγων 
συμπἑριΏῆγε τὸ θεῖον, Θεοῦ ἂν γλῶσσαν xal θείαν 
ἐφάμην τὴν σἠν. Nov δὲ τοῦτο μὲν περὶ αὐτῆς λέ- 
γέιν döx ἔχω ' κάλαμον δὲ ὅμως γραµµατέως ὁξυ- 
γράφου ταύὐτὴν χαλῶ, παρὰ τοῦ Δαθὶδ τὸ ὄνομα 


᾿δανεἰσάµενος * xa δρόσον ᾽Αερμὼν τήν Efl τὰ ὄρη 


Σιὼν χἀταδἀἰνόυσαν, παρὰ τοῦ αὐτοῦ καὶ τοῦτο 
Προφήτου λαδών ΄ xal γῆν μέλι χα) γάλα ῥέουσαν 
πολῦ πλέόν f| τὴν Παλαιστίνην fj κατὰ Μωσῆν ἵστο- 
pla διέξεισι» xol ποταμὺν ἱερὸν πολὺ τὸ ῥεῖθρον 
ἕλκοντα καὶ΄ χρύσοῦν, ὡς ὁ Σαρδιηνὸς Πακτωλὸς, 


xd ες Ἐλέατικῆς τῷ Παρμενίδῃ Βενοφάνης ὁ p xat tou θεοῦ τὴν πόλιν εὐφραίνοντα τοῖς ὀρμήμασι " 


Κολοφῶνιος. Καὶ, ἵνα μὴ πόῤῥωθεν καὶ ix τῶν οὐχ 
ἡμετέρων συνάγω τῇ γλώττῃ τὴν εὐφημίαν, διὰ τῆς 
Ὑλώήτης ὑμνόῦμεν τὸ θεῖον, xat τοῖς ἀγγέλοις, ὡς 
ἐφιχτὸν, ὁμοιούμεθα, οἷς ἡ θεία ὄμνησίς ἔργον 
ἁπλήρωτον ὁμοῦ xol ἀκόρεστον. Πᾶσα μὲν οὖν, ὡς 


ἔφην, ἁπλῶς ἀνθρώπου γλῶσσα τῶν λοιπῶν αὐτοῦ 


µορίων βἀσιλικῶς ὑπερχάθηται, ἅτε xal ὀργανικῶς 
tip καλλίστῳ τῶν ἀμφὶ τὴν ψυχην ὑπηρετουμένη τῷ 
λόχῳι Ἡ δὲ ch θἐσπεσία γλὠάσα καὶ leph, σοφὲ 
νομοφύλαξ, τοιοῦτο τῆς τῶν χοιπῶν ἀνθβώπων πάλιν 
ὑπέρχειται, ὅσον bxilv τὴς τῶν ἁλόγων ζώων 
ὑπερανέστηχεν. El yáo vt πειστέον Παύλῳ, «πειστέον 


δὲ. εἴ τι καὶ Θεῷ πειστέον, οὗ στόµα bxslyog xa; 


λέγεται xal πιατεύεται, οὐκ ἀνθρωπίνας µόνον, 


xdi εἴ τι ἄλλο τῶν «aov καὶ τιµίων ἱστορήχεσαν 
ἄνθρωποι. 

Ἐθαύμασεν ὁ Ἕλλην shy Δίωνος γλῶασαν, xai 
χρυσῆν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ πράγματος προαηγόρευσεν. 
Ἐσέμνυνε xal τὴν τοῦ Παιανιέως τὸ βουλεντήριον, 
xal ὁ περίπατος τὴν ᾿ΑἈριστοτέλους, xal ταῦτα μετὰ . 


ἀρανλότητὸς. Καὶ ἵνα παραλίπω τὰ παλαιὰ, xal τῶν 


πβοσφάτων ἐπιμνησθῶ, ὑπερετίμηδαν xal ol καθ 
ἡμᾶς βασιλέες τὴν τοῦ Βυζαντίου Λίζικος γλῶσσαν, - 
μετὰ τοῦ ᾽Αττικίσειν φελλίζουσαν. Τὴν.δ᾽ ἱεράν σου 
γλῶσσαν, ἱερομνῆμον, Διωνίζουσαν μὲν δίχα τοῦ 
ἀφελοῦς καὶ χρυσίζουσαν, Δημοσθενίζουσαν (37) δὲ 
ἀτῥαύλως xal ᾿Αριστοτελίζουσαν, xà Λιζικευομένην 
δίχα φελλότητος, tie οὐκ ἂν θειοτέρως fj χατὰ ἀ9- 


Telmessii primi. omnium. somnia. interprelati sunt. C ούμοῦ linguas '*, tua quidem pro seraphica habenda 


Linguæ venià Apis apud. Zigyptios medicinam docuit, 
Alceon, autem Pirithoi filius phgsiologiam, Apollo- 
dorus Mycensis grammaticam, et Pythagoraé, Mne- 
sarchi filius, philosophiam quam Italicam appellant, 
introduxit, Thales potro, sive Phomniz, sive. Milesits 
(genus enim ejus in ambiguo est) Anaximeni Eustrati 
fio ,.lonicam, . Xenophanes Colephonius Parmenidi 
Xaaticam monstravit philosophiam. Sed absit t de 
longe εἰ a rebus qua ad nos non spectant lingue 
gloriam colligam ; hoc dicam, quod lingua Deum 
hymnis celebramus, angelisque, quoad fieri potest, 
siniles fimus, quibus negotium est, laudes numinis 
divini incessanter pervulgare. Lingva "hominis, ut 
jam dicimus, regina est ceterorum córporis membro- 
rum, simulque rationi, qua anima nihil prétiosius 


habet, servit. Tua vero, doctissime nomophylaz, sacra . 


et veneranda lingun tantum. caterorum: mottalium 
linguas exsuperat, quantum horum lingud animalium 
raiionis expertium linguas vincit. δὲ enim Paulo 
fides est habenda, de quo nemo dubitat; si Deo ipsi 
fides danda est, cujus Paulus os dicitur et ereditur, 
qui non. dMum, humarias, sed angelicag eiiam ἵπ- 


55] Cor. xi], 1. '* Psal. xciv, 2. 


(97) Vid. supra, col. 1956. 


.. t PsiL cxxxii, 5. 


erit (anlum, quantum. Seraphim ipsi reliquis. octo 
mentis potestatibus anteponuntur. Audax hic germa.: 
si Deüs linguam haberet, quæ certe humane anteiret, 
te. linguam. divinam habere dicerem, Quod cum 
tationi el experientlg haud consentaneium ait, scribo: 
famen celeriter scribentis calamum appello, nomen 
a Davide mutuans **, et rorem Aermon qua in monte 
Sion distillat **, ut idem Propheta dicit, εἰ terram 
in qua mel et lac fiunt majorem in modum quam 
Palæstino, auctore Moyse * ; εἰ (lumen sanctusn auro 
reſertum, ut Pactolus prope Sardes, et qui Dei civi- 
tatem letificát i; et si quid aliud pulchri ac pretiosi 
homines in historiis retulerunt. 

' Admirata est Gracia. Dionis linguam quam aream 
mefito vocabat ; sed Demosthenis quoque eloquentiam 
εἰ Aristotelis loquelam. peripateticam, licet balbu- 
tiendo. Ut autem antiqua. omittam et ad nova me 
veriam, regeá liujus ciatis quoque Lysicis Byzantii 
linguam, dux Attice loquens balbutiebat, maximi fe- 
cerunt. Tuam autem, hieromnemon, sacram linguam 
aureamque, qua Dionis, Demosthenis, Aristotelis, 
Lyzicis linguas integre refert, quis non divinam: po- 


εξ Fxod, μι, 8 3 Psal, xiv, 5. 





^ 


1263 | YHEODORI IPRODROM(. 1961 


θρωπίνην γλῶσσαν ἁγάσαιτο;, Γαυχεῖα μὲν χαὶ dj A γλώσσῃ αἱ τῶν Δρώων φνχαὶ ἁμοιώθησαν, ἡ 'Op- 


Ἀνῤῥηνῶν γλῶσσα, τὴν σάἀλπιγγα πρώτως ἐπινοῇ- 
caca: xa) δὲ καὶ ἡ Φρυγῶν προαυλήσασα f τε 
Ασσυρίων ἐξευραμένη τὺ δίχορδον (38) καὶ ἡ Μυσῶν 
τὴν Λύδιον ἁρμονίαν, καὶ τὴ» φόρμιγγα ἡ Σικελιχὴ, 
«aX τὴν κιθάραν ἡ Μιλησία «ἵνα pt τὸν Στηαιχόρου 
Ὄμνον, xa την μεραίου χορείαν, xai τὴν ὑπόρχῃ- 
σιν Ἀνακρέοντος τῷ ᾿λόγῳ παρειακυχλώ, 'AXX οὗ- 
δὲν τὰ πάντα πρὸς τὴν γλῶσσαν τοῦ νομοφύλαχος. 
ἹΠάραγέ uot tbv Ὑμηττόν * χαὶ ἀθτιπαράξω σοι ταύ» 
πην ὑπὲρ µέλι προδεθληµένην xal xoplov τὰ ῥή- 
µατα. Φάθι uoc τὰς Σειρῆνας * xat ἀντιφήσω σοι τὴν 
αὐτὴν, οὖκ Ὀδυσσέα µόνον, ἀλλὰ xal δύμπαντας 
συνετοὺς ἐξανδραποδίδουσαν τῇ ᾠᾧδῇ. Λέγε µοι τὴν 


81,6n0sv λύραν, δε ᾗς τὰς Επταπύλους οἰχίζεις, καὶ - 
ἀντιλέξω σοι τὴν αὐτὴν, οὗ τὰς ᾿Ἑπταπύλους, ἀλλὰ B 


τὰς Ἑκατονταπύλους οἰχίνουσαν, τὸ Βυζάντιον. 
᾽Αρίθμει τοὺς αὑλοὺς Ολύμπου, χαὶ Τιµοθέου xal 
Δρίωνος τὴν χιθάραν, xai τὴν Μαρσύου Μιξοφρύ. 
Ύιον ἁρμονίαν, χαὶ τὴν θαμύριδος Δώριον ’ καὶ ἀρ- 
έσει pot πρὰς ἅπαντα ταῦτα τῆς ὑμνουμένης γλώσ- 
σης ἡ quc:xh μουσική. Tip μὲν οὖν Αυχίῳ Πρό- 
"3040 ($9) δοχεῖ, γλώσσαις τὰς φυχὰς ἀφομοιουμένας, 
οὕτω λοιπὸν τὴν ἑαυτῶν αὑτοπτίαν τοῖς ὀπιτηδείοις 
παρέχεσθαι, Ἑμοὶ δὲ ἀληθείας piv f) φεύδους περὶ 
πούτου τοῦ δόγµατος ἐρευνᾷν νῦν οὗ σχολή» εἰ ὃ 
ἀληθεύειν τέως ὁ λόγος δοθήσεται, εἶνι ἂν ἄλλῃ 


tius quam hnmanats dixerit ? Dulcis et Tgrrhenorum 
lingua, qui primi tubam invenerunt; suavi. Phry- 
pes quoque  tibicines  wfebantur. Assyrii dichor- 
dum, Mysi harmoniam Lydiam, Siculi lyram, citha- 


ram Milesii invenerunt, wt sileam de  Stesichori 


hymnis, de Himeici εἰ Anacreontis saltationibus. 
Sed nihili kec omnia ad nomophylacis linyk«am com- 
parata. Addu. mihi [lymettum, et. ego illam qua 
verba melle dulciora effundit iradam. Nomina mihi 
Sirenas et ego illam tibi nuncupabo que cantu non 
Ulyssem. t;ntum, sed omnes rei peritos. demulsit. 
Nomiua 'uram Thebunam qua urbem cum seplem 
poriis edificus, el ego invicem non eam qua Thebas, 
ved eam que Bysantium centum portis circamvallatum 
exstruxit, Recense tibias Olympi, Timothei atque 
Arionis citharam, dein Marsye& harmoniam mizo- 


phrygiam οἳ modum Thamyridis Dorium : mihi lingue D 


celeberrimg müsicam naturalem vocasse satis eril. 
U. Lucius Proclus. arbitratur, animes linguis se 
üccommodant, el sic naturam suam intimam ín 
lucem. proferunt. Quod utrum verum an falsum sit, 
nuc quidem disquirere nom vacat. Si eero verum 
dicenai hic tocus est, cui alii lingue nisi ei, qua de 
loouimur, virorum illustrium , Orphei ,  Howeri, 


9 [53. 1, 4. ** δει]. xxxvi, 50. f* Prov. x. 90. 


(58) Sio omnino legitur in codice, — 

(39) Proclus, origiue Lyons, Syriani in Atbenicn- 
si sohola discipulus et successor, meculo quinto 
floruit. Mortuus est. anno 489, setatis soptusgesimo 
quinto. Ejus Vilam scripsit Marinus, ejus discipu- 
lus, Neapoli (hodio Naplcuse, vetus Sichem) oriundus. 


φέως, ἡ Ομήρου, fj Πλάτωνος, αὐτοπτηθησόμεναι, 
3 πάντως τῇ προχειμένῃ; TU λέχεις; Ἑννέα pot 
τὰς Μούσα; ἀριθμεῖς, ἄνθρωπε * xal ερεῖς μετρεῖς 
μοι τὰς Χάριτας" εἶτ οὐχ ὁρᾷς µυρίας ὅσας xal 
ταύτας χἀχείνας περὶ τὴν τοῦ νομοφύλαχος γλῶσσαν 
παιζούσας ἅμα καὶ χορευούσας» El δὲ καὶ Κύριος 
δίδωσι γλῶσσαν παιδείας, καθ) 'Ησαΐαν, τίνι ἂν ἄλλφ 
ταύτην Ἡ τῷ σοφῷ ἱερομνήμονι δίδωσι; Καὶ, εἰ 
γλῶσσα δικαίου µελετήτει xplav, χατὰ τὸν µωυσι- 
xby Προφήτην xat βασιλέα, mola μελετήσει ταύτην 
ἄλλη καὶ µεμελέτηχενι Ἔστι δὲ εἰ, κατὰ τὴν παρ. 
οιµίαν, ἄργνρος πεπυρωµένος γλῶασα σοφοῦ, τἰς 


:ἀργυροειδεστέραν «rc τοῦ ὀρφανοτρ/φου γλῶσσαν 


πλουτεῖ; Ei δὲ καὶ γλῶσσαν ἡ ῥαφῳδία τιμᾷ, παῦρα 
μὲν ἁλλὰ µάλα φθεγγοµένην λιγέα (40), πῶς οὐχ 
ἡμεῖς thv προκειμένην ὑπερτιμήσομεν, πολλά V 
ἃμα, χατὰ ταυτὸν, xal λιγέα προδεθληµένην τὴ 
βήματα; Καὶ, el τὸν Πύλιον fj αὐτὴ εεθαύµαχε Πέ. 
Ροντα, xàx τῆς ἐχείνου γλώττης μέλιτος γλυχίω 
ῥέειν αὐδὴν ἀποφαίνεται (41), πῶς ἡμεῖς ἐκ εἲς 
ὑμνουμένης οὗ λόγους βλαστάνειν εἴποιμεν, xal ἂμ- 
6ροσίας αὐτῆς Ὑλυχίους καὶ νέχταρο;; Καλὺν piv 
γὰρ xai νοῦς ὀψηλὶς, χαὶ αὐτόθεν διὰ τῆς ἑαυ:οῦ 
θεωρίας γυμνοῖς ἐπιδατεύων τοῖς πράγµασι, καὶ 
ἄλλα ἐπ) ἄλλοις γεννᾷᾶν πεφυκὼς, καθάπερ lo:o- 
Ρροῦσι (42) περὶ τῶν δασυπόδων (46). Καλὺν δὲ οὐδὲι 


Platonis linguæ comparari queunt? Quid? Noven 


C mihi, homo, Musas recenses, tres Gratias enumeres; 


annon sides, easdem sexcentas. circa nomephslaci 
linguam ludere et exeuliare? Si autem. Dominu 
quoque linguam dat sapientie ac doctrine, vt diii 
Itqqias **, cui nisi hieromnemoni eam dederit? El, u 
lingua justi exercebit. judicium *!, secundum regem 


, psalten, qua. alia unquam. exercuit aut. exercebu? 


Si aulem, wt est in proverbio, lingua sapientis est sic- 
wt argentum igne probatum **, qua lingua magi 
est argentea quam ea de qua mobis sermo ? Et εἰ 
poesis quoque lingaum honorat pauca. quidem, sed 
sublimia (loquentem, quomodo non illam masimi 
faciemvs que verbis plurimis iisque sublimibus abun 
dat? Si Homerus admiratur Nestorem, cujus a lin- 
gua melle dulcior fluebat sermo, quomodo nos nen 
dizerimus, ab ea de qua loquimur, sermones emanare 
ambrosia ac nectare dulciores? Res pulchra sam 
mens sublimis quibus acta respondent hinc inde ia 
medium prolata, ut de quibusdam animalibus (dat- 
poda vocant) historici referunt. Non sinus autem 
suavis et alacris est lingua qua Euripi instar volvitur 
et. mentís cogitalionum ac consiliorum est obsietrix, 
Me quidem judice optimus is esse videtur cui utrum- 


m Conf. Homer. Hiad.T, 1. Itf, «. 914. 
44) Conf. Homer. Iliad. A, |. I, v. 949. 

(42) Conf. Aristot, Hist. anim. lib. V, cap.2et9; 
lib. vi, cap. 53. 

(45) In margine, manu recenti, legitur ; Σημειοῦ- 
ται 01. ὃαδν πόδας ἐνταὺέα λέγει τοὺς 











1205 


"SCRIPTA MISCELLANEA. 


1266 


στον xal γλῶσαα γοργὴ xa! vayvavptohe, xai τῇ A ὑπηρέτιν ἐκείνου γ)ῶσσαν qopst* βροντῶσαν μὲν 


xai τῇ θαμὰ, κατὰ τὸ Εὐρίπου ῥεῦμα, κυλιομένη, 
καὶ εὐγενὴς τῶν τοῦ voe γεννηµάτων µα[εντρα (sic). 
Καὶ ἄριστος ἁμοὶ γοῦν ἁπάντων ὃς ἄμφω ταῦτα 
θεόθεν εὐτύχηχεν. Ὁ ὃ ἅτερον μὲν πλουτήσας, 
ἁτίρου δὲ παρὰ µέρος λειπόμενος, ἐξ ἡμισείας ἂν 
πληρῷτο καὶ τἀγαθόν. Οὔτε γὰρ ὁ Μηθυμναῖος ἐκεῖ- 
νος χιθαρῳδὸς τῆς olxelac δίχα κιθάρας τὸν δελφῖνα 
χηλήσας ἐπὶ τῶν ἐχείνου νώτων ἱππεύδατο» olv 
ἑχτὸς αὐτοῦ ἡ κιθάρα τοῦτο ἐνέργησεν. Αλλά οὖν 
τοῖς ὀργάνοις αἱ τέχναι τὰς ἑαυτῶν ἑνεργείας προ- 
θάλλονται, Οὐκ ἐπαινῶ γὰρ ἐγὼ τοῦτο τὸ µέρος tbv 
Στρωματέα (44), εὐγλωττίαν µήποτε ζηλοῦν λέγοντα 
μηδὶ ῥημάτων εὐγένειαν, ἀρχεῖσθαι δὲ µόνῳ τῷ 
αἰνίξασθαι τὸ νοούμενον. Ἀδιάφορος γὰρ ἂν οὕτω 
καὶ ὁ βλατοπώλης (sic) εἴη καὶ ὁ σοφός, "Ep δὲ 
καὶ αὐτὸς μιχροῦ ἂν f| οὐδὲ τοῦ τυχόντος λόχου τὴν 
γλῶτταν ἡξίωσα, εἰ γυμναῖς ταῖς Φυχαὶϊς διεζῶμεν, 
τὸν ὀμόζυγον τοῦτον ὑπεραναδάντες πηλόν. Ἐπεὶ δὲ 
καὶ ὁ τοῦ σώματος οὗτο, ὀλχὸς, ὁ ὀργανιχὸς, φημὶ, 
ἀνδριὰς, τὰς ἡμετέρας ψυχὰς περιπέπλασται, xol 
οὐκ ἐξὸν ἁμέσως τὰ τοῦ νοὺς ἡμῖν. ἐμφανισθῆναι 
Χινήματα, οὐ δευτέρας οἴμαι δεῖν ἀξ.οῦν τὴν γλῶς- 
6αν.τιμῆς. 

El δὲ ταῦθ) οὕτως ἔχει, θειότατος ἐν ἀνθρώπο:ς 
ὄντως ἐστὶν ὁ καὶ νοῦν εὐγενῆ xai γλῶσσαν ἅμα 
πλουιῶν μουσικὴν., τίς ἂν εἴη τοῦ ὀρφανοτρόφου 
θειότερος; ὃς ἠρωϊκὸν μὲν ὄντως, καὶ οὗ πιθη- 
χιαῖον, χατὰ τοὺς ἄρτι, χεχλήρωται νοῦν ' ἀξίαν δὲ 


que celiius obtigit. Qui autem una quidem harum 
rerum caret, altera vero abundat, vel sic magnum 
bonum sortitus est. Νοκ enim sine cithara Methym- 
næus ille delphinum blande demulcens, super del- 
phini derso vectus est, nec cithara sine ipso cooperante 
ἑά effecit. Instrumentorum enim ope artes produ- 
cuntur. Non enim hac in re Clementem Alexandrinum 
probo, qui linguam nec eloquentig nec verborum 
harmonie operam dare, sed unice mentis cogitala 
referre asserit. Sic enim nihil inter mercotorem mer- 
cium vilium et philosophum interesset. Ego ipse 
linguam certe. flocci facerem, si cum puris animis 
vireremus el limum corporis vilem aspernaremur. 
Sed cum moles hecce corporis, statua, inquam, 
membris instructa, animas nostras continet, et mentis 
»ensa non immediate in sensum cadere queunt, hono- 
rifcum lingue locum attribuendum esse censeo. 


οὐχ ἀπὸ βύρσηςιοἷον 6 Σαλμωνεὺς ἀντιδροντῶν (45) 
τῷ Ad, ἀλλὰ βροντὲν ἱεράν τε ἅμα xal γλυχερὰν, 
ἵνα βρονιφη μὲν, μὴ χαταδροντφη 56 * πρηστπρίους 
δὲ ἀστρακὰς, οὐ κατὰ τὰς Διὸς πατρὸς lx νεφελῶν, 
ἐχπυρηνίζουσαν, (v ἁστράπτῃ μὲν , μὴ κατακαίῃ 
δέ. ᾽Αλλὰ πυρφόρον τὴν γλῶσσαν ταύτην ὠνόμασα, 
xal ἃμα τῶν πυρίνων ἀνεμνήσθην γλωσσῶν, al 
ἀφομοιωθὲν τὸ Ηνεῦμα τὸ ἅγιο», τοῖς Πέτροις ixcl- 
vote, xal τοῖς ᾿Ανδρέαις ἐπιδεδήμηχ6, xal τρισχαι- 
δεκάτην αὐτὴν θαῤῥούντως μετρῶ πρὸς ταῖς δώδεκα, 
ἓν τοῦτο πλέον, ἱλήχο'τε δὲ, à. μεγάλοι τοῦ Λόγου 
χήρυχες, ἔχουσαν, ὅτι ᾿μετὰ τῆς ἴσης χάριτος xal 
τῆς ᾿Αττιχῆς ὅμως ὑπερπέπλησται μούσης. Καὶ 
ἄλλων (sic) μὲν ἀχαμάτην τὴν τοῦ πυρὸς ὁρμὴν 
ὀνομάξουσιν  ἄλλοις δὶ ἀχάμας ὁ τοῦ ἡλίου δίφρος 
προσαγορεύεται, ἅτε τῆς μιᾶς περιόδου τὴν λῆξιν 
ἀρχὴν ἱτέρας ποιούμενος,. xal οὕτω τὸν χρόνου 
μεςερῶν xat ἐξαχλάττων τὰς (pac, xal σωτηρία 
τῷ βίφ Τινόμενος» ἁμοὶ δὲ ἀχαμάτη xol ὑπὲρ τὸ 
vp xal ὑπὲρ τὸν ἥλιον, ἡ ἀρίστη γλῶασα χενλή»ς- 
ται τοῦ Αριστηνοῦ. ΄Όσας μὲν γὰρ ἕκάστης πλε- 
χτάνας διχανιχὰς διαλύουσα ’ ὅσας δὲ στραγγαλιὰς 
βιαίων σνναλλαγµάτων, τὸ τῆς. Υραφῆς, &vapotie- 
σουσα * καὶ ἡλίχας ἔλικας δημηγοριῶν ἀνελίασουσα, 
νεηχονᾗς καὶ πάλιν ἵσταται xal ἀρτίθηχτος, χιχρῶσα 
καὶ ταῖς ἄλλαις τοῦ Ὑερουσίου γλώσσαις τοῦ λόγου 
τὴν δύναμιν, ὡς ἀμέλει τῇ σεληναίᾳ τὸ σέλας ὁ 
ἦλιος;, Ταύτῃ τοι, xal ὁ ατρατηχικώτατος ἡμῶν 


bestialem, cujus multa hodieque exempla videmus, 
sortitus es1, lingua adjutus praelora, el qua tenet, 
non quidem more Salmonei qui Jovi par esse presume- 
bat, sed ui. qui tonitru sacrum el innocuum emittit 
super lerram, et qui fulgurat non ex nubibus, sicut 
Jupiter, sed ita wt nihil igne consumatur. Igneam 
ejus vocans linguam ignitarum simul linguarum 
mentionem feci, quarum sub apecie Spiritus sanctus 
apostolis Petro et Andream apparuit **, εἰ decimam 
tertium eam carteris duodecim annumero, qua, veniam 
date, magni Verbi nuntii, in eo differt quod citra 
gratiam spirilualem Atticam quoque musam redolet. 
Nam si ct aliis quibusdam ignem incessanter inesse, 
et solis currum. inde[essum esse predicant, quippe 
qui indesinenter. circa. orbem. volvitur. unnum εἰ 
horas dimetiens pro mortalium salute , equidem 
Arieteni lingwam igni et soli- ips$ superiorem esse 


Hec cum ita se habeant, sl verum est quod inter p affirmo, siquidem plurimarum diffcnltatum nodos 


hemines excellit qui mente generosa εἰ lingua canora 
gaudet, quis. tandem. orphanoirophi nostri similis 
poterit judicari? Mentem. enim sublimem εἰ minime 


55 Aet. 11,9. 


(44) Conf, Clement. Alexandr. Stromat. Jib. r, $ x, 
t. I, p. 544, lin. 12. Ἐμοὶ δὲ εἰχότως, οἶμαι, πρό- 
xsctat, βιοῦν μὲν χατὰ τὸν λόγον, καὶ υοεῖν τὰ ση» 
pawépevas εὐγλωττίαν δὲ µήποτε ζηλοῦντα, ἀρχεῖ» 
σθαι µόνῳ τῷ αἰνίξασθαι τὸ νουύμενον᾽ ὁποίω δὲ ὁνό- 


— — 


solvit, locos Scriptura sacre cognitu. diffi illimos 
explicat ; φκα oratorum problemata. dilucidat. ει 
semper noca: upparet, cetcris quoque linguis elo- 


ατι δηλοῦται τοῦτο, ὅπερ παριστῆσαι βούλομαι 
5504» μοι piles. Conf. et eumd. ibid. pag. 540, 
lin. 99, — pag. 544, lin. 5. 
. (45) Conf, Eudoc. Fon. pa,. 371. 





1267 


. THEODORI.PRODROMI 


1268 


αὑτοχράτωρ τοὺς τῆς πολιτείας φύλαχας γάμους À vog ὑπὸ τελωνῶν,. καὶ «ὑπὸ -AvxoUpypu τοῦ .ῥήτορος 


αὑτῇ φυλάττέιν ἐπέταξεν» fv! ἐχεῖνοι μὲν τὸν xo" 


ἡμᾶς φυλάττωσι βίον, αὐτὴ δὲ τούτους ἀντιφυλάττή 
πολλῷ βεδα!ὐτέρως.' καὶ οὕτω διά µέσων τῶν νόμων 
την τοῦ παντὸς ἀναζιωσαμένη φοροίη κυδέρνησιν. 

| "AX, ὦ µοι θἐσπεσία γλῶσσα xal tepk, ὦ ἄγαλμα 
μὲν Μουσών,  λαλλώπισμα δὲ Χαρίτῶν. ὦ φωγὴ 
βοῶννος, fic εἰς πᾶσαν τὴν. rjv. ὁ φθόγγος 165306, 
καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης ignyfün τὰ ῥή- 
pata, ἣν διχαίως τὸ συγχλητικόν τε ἅμα xol ἱερα- 
τιχὸν χατεµερίσαντο βῆμα, ὡς ἐντεῦθεν yai την τῶν 
φιλοσόφων γλῶσσαν πιστεύεσθαι, διφυεῖς τὰς γλὠσ- 
σας ὑποθεμένην, κατὰ xdi τὰ λοιπα τῶν ὀργάνικῶν 
ἀνθρώπου µορίων *& τῷ παρεῖναι μὲν φωνὴν ἑντι- 
θεῖδα τούτοις βήµασι, τῷ δ᾽ ἀπεῖναι, σιγὴν Ἰσχάτην 


ἐλευθερώθεὶς, χὄτα τοῖς ἑκείνον παιοὶν ὁπανεήσας, 
« Καλη» (εἶπεν), & παΐδες, τῷ asp. ὑμῶν ἀποδί- 
δωμι χάριν: πάντε yàp αὐτὸν ἐπαινοῖριν ἐφ 
ofc ἔπραξε (46). » Ti ὄντι γὰρ χαὶ ak, engl νομοφύ» 
λαξ, διὰ τὰς εἰς ἡμᾶς. εὐποιίας dj φύμπασα ἐπαινε] 
αἰκονμέγη , γλῶσσα µία xai. χεῖλος ἓν γεγοµάνη, χατὰ 
«ὃ Άοχιον, xal β.οτήν. σοι εὔχεται πολυχράνιον.. 


[). -΄ Τοῦ αὐτοῦ εἰσιε]ριρς τῷ αὐτῷ :ὀρφανο- 
τρόφφ. xai νγομοφύ.Ίαχι, δὶς ct) rob όρφωο: 
τρόφου ἀξίαν «Ἰαμδάν ὀντι. 


Πότερα πρατέρῳ σοι, θειότατε δέαφοσα. τὸν εἶσι 
Σἡριον ἆσρμαι, xo παιανίσοµαι τὸν ἐπιδατήριον, 
1| ἐμαυσῷ τὸν οὐκ ἐξιτήριοἨ, οὐδὲ ῥχδατήριον, μὲ 


absol; καταλείπουσα’ ἴλαθί pot τῆς τόλµης * xal τῆς B. δὲι γε xápot καὶ τῷ οἴχῳ τούτῳ σωτῄριον; Φιμού 


προθυµίας ἀπόδεξαι, €l τοσούτοις µε al οὔτω πλου. 
δίοις δεξιουµένη τῶν ἐπαίνων τοῖς ὀχετοῖς, μιχραῖς 
ἀντιδεξιοῦσα σταγόσι, xal ταύταις θολεραῖς τε xal 
τελµατώδεσιν. 0ὐδὶὲν γὰρ ἄλλο ἔχω σοι πρὸς ἀπολο- 
γίαν εἰπεῖν ἢ τὸ τοῦ Ῥενοχράνους ἐχεῖνο * ὃς ἑλχόμε- 


quentie glorifice vim, sicut sol lune, commuricando. 
Hanc. ob causam potentissimus noster Imperutor civi- 
tatis leges cuatodiendas eitradidilqua nostram vilam 
vegant, ita tamen, ut ipse lingua sua. majori" nobis 
sit adminiculo et sic legum beneficio tota adininlstratio 
prosperitate gaudeat. 

U Sed, o divina at sacra lingua, imago Musarum, 
decus Gratiarum ! o voz clamantis, cujus sonus in 
tolum terrarum orbem exiit **, et cujus verba ad fines 
usgue universi personuerunt; quam tribunal civile et 
ecclesiasticum sibi .vindicarunt ; quœ philosophorum 
fidem auxit. aptea ambiguam, secundum catera or- 


gana hominis canstitutipa ; qua presentia sug ora- 


foribus animum indidit, absentia autem ad sileutium 
ens condemnavit; ignosce awdacim mee εἰ, (ot el 
tantis laudis fluminibus circum[usus, exiguis te guttis 
iisque sordidis et impuris collaudo. Nihil enim aliud 
ad meam de[ensionem proferre possum. nisi. illud 
Xenocratis, qui cum a vectigalium exaclore. compre- 


ὃν Psal.xvit, 5,— ?9 Psal. xxx, 19, xcu, 4. 


(46) Nota sunt qux de Xenocrate narrat Theodo- 
rus Prodromus. Hoc tamen non. memorat Diogenes 
Laertius ; silent etiam ejus eommentatores, Me- 
nagius ipse, necnon auctores Historie philosophice, 
Stanleiuset Brukerus. Plutarchus bis retulit non- 
nihil varians: 4* in Vita Titi Quinti Flaminii (edit. 


Reisk. t. ll, .p. 689) sic loguitur : -&evoxpázn m. 


οὖν «by φιλόσοφον, ὅτε Λυχοῦργος αὐτὸν ὁ ῥήτω 

τῶν τελωνῶν ἀγόμενον πρὸς τὸ µετοίχιον ἀφείλετο, 
καὶ τοῖς ἄγονοιν ἐἑπέθηχε δίχην τῆς ἀσελγείας. λέ- 
γεται τοῖς παισὶν ἁπαντήσαντα- τοῦ Λυχαύργου, 
εΚαλέν ye ὑμῶν, ὦ παῖδες, φάναι, τῷ πατρὶ χάς 
gi» ἀποδίδωμι' πάντες rap αὐτὸν ἐπαινοῦσιν, ἐφ᾽ 
οἷς ἔπραξε. 9* in Vita Lycurgi oratoris (Vif. x 
Orat. vit, vu, ibid, tom, IX, pag. 349) his verbis 
res narratur : —8 δέ LE e aec ai * 
χρᾶτει, τῷ φιλοσόφῳ τὰς χεῖρας, χαὶ x μεταί- 
* αὐτὸν ἀπαγαγόντος, ἀποντήσας (Λυκοῦργος], 
ῥάδδῳ τε χατὰ τῆς χεφαλῆς τοῦ τολώνου χατήνεΥκε, 
xai τὸν Δεγοχράτην ἀπέλνσε, τὸν δὲ ὦ; οὗ τὰ πρέ- 


σθων γὰρ αἱ βλάσφημοι γλῶασαι, καὶ ἅλαλα viv 
θήτω τὰ χείλη τὰ δόλια, «τὰ xa0* ἡμῶν ἀνομίαν 1’ 
λήσαντᾳ  ἓν τοῦτο τὸ χαιριώτατον ἀγνοῄσαντα, boo 
πεπαιδευµένης xai χρηστῆς ἀχοῆς χα): ab ἀπαιδεύ. 
του καὶ Φαύλης εἰς διαδολῆς παραδοχ]ν τὰ διάφορον: 


hensus ab oratore liberaretur, posteaque hujua 
liberis obvius esset factus : « Magnas, dizil, carissimi, 
patri vestro refero gratias, quem omnes ob id guod 
fecit, collaudant. » Certe enim te quoque, doctissime 
legum custos, propier beneficia in. me collata totus 
orbis laudibus effert, et, una lingua, unm os (actu, 
longetam tibi precatur vitam. 

Vill. — Ejusdem oratio habíta in honorem ejus- 
dem orphanotrophi protecdici et nomophbylacis 
hancce dignitatem secunda vice sortientis, . . 
Tibine placet, venerande domine, me, ut re quidem 

qb initio sermonis laudativi honorem mihique satis- 

faciam totique domuj huic salutem gugeam, cantu 
te. celebrare? Ergo lingue maledicet taceant, labia 

Αοΐοια vocem inhibeant que male contra nos locuta 

sunt **, quin ignerabant quantum inler aurem bene 

instructam εἰ Λοπεείαπι et. aurem. quæ calumniis 
patet. intevsit ac. differat. Visne me a me. ipso net- 
fuari proamium et pacem huic domui precari aut ab 


p πονῖα δράσαντα , ek 1$ δεσμωτῄριο κατέγλειρεν. 


Ἐπαινουμένου δ᾽ ἐπὶ τῇ πράξει, μεθ" ημέρὰς τινὰς 
συντυχὼνγ ὁ Ξενοχράτης τοῖς παισὶ τοῦ) Αυχοσρτω, 
Eon «Ταχέως γε τῷ πατρὶ ὑμῶν ἀπέδωχα, t) sai 
δες, την χάριν ^ ἐπαινεῖται γὰρ ὑπὸ πολλῶν ἐπὶ τψ 
βοηθῆσαι µόχις. » Turnebius ad ullima duo verba 
-varietatem. léctionis affert, βοηθῆσαί uot. 

Photius (in Lycurgo, Cod. CCLX VH, col, 1485) 
terum legendi modum exhibet : Σενοχράτει δὲ 
ποτε φιλοσόφῳ tàq- χεῖρας ἐπιδαλόντος τε 
xai πρὸς. τὸ μετοίχιον. αὐτὸν ἄγοντος συναντῄσας, 
τὸν μὲν φιλόσοφον ἀπέλυσε, τὴν δὲ κεφαλὴν του τε” 
λώνου ῥάδδφ malcac ἅτε δὴ κατὰ τοῦ πρέποντον 
ἀποθρασυνομένου, δεσµωτήριον οἰκεῖν πα ρἀδέδωχε, 
Καὶ πολλῶν ἑπαίνων ἐπὶ ταύτῃ τῇ πράξει τετύχηχε. 
Aib xai με) ἡμέρας τινᾶς τοῖς catal. τοῦ Avxpup 
γου Ξενοχράτης συντυχὼν, « Ταχύ τε, ἔφη, τῷ κά 
τρὶ ὑμῶν, Ó παῖδες, ἀποδέδωχα «τὴν χάριν ἐπαινιν 
ται γὰρ ὑπὸ τῶν πλειόνων, ὅτι por. véyoxs Boys 
προπηλακιζομένψ. 











1269 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1210 


Καὶ πότερον παρὰ τῆς ἡματέρας καὶ ἁπλουστέρας A αὖθις ἀπείληφας ἀρμοδιώταἑά ve. Ὦ θιοῦ τὰ πάντα΄ 


γραφῃης δανείσοµαι τὸ προοἰµιον, xa εἰρήνην τὴν 
οἴχῳτούτῳ. ἀνακράξομαι * f παρὰ τῆς οὔχ ἡμετέρας, 
καὶ κοµφοτέρας, καὶ, "Q χαῖρε péAa0pa, πρόπυλἁ 0 
ἑστίας. τῆς παρούσης (41), ἀναδοήσομαι ; Ἀνόητος οὗ 
γὰρ ἂν εἴην, καὶ ἐπιεικῶς τῆς φιθηνοῦ φιλοσοφίας ἀνά- 
διος, εἴπερ ἀλλομένους ἐπὶ τοῖς παροῦσι τοὺς χωλοὺς 
ᾠς ἑλάφους, xal ερανουμένην τὴν γλῶσσαν τῶν µογ- 
Ὑλλάλων θεώµενος, αὐτὺς τὸ µέρος τοῦτο χωλεύσαιµε, 
παὶ µογιλαλήσαιμι.; οὗ ὑπεράλλεσθαι μὲν τοὺς πό- 
δας, ὑπερτρανοῦσθαι 6b τὴν γλῶσσαν εἰχὸς, εἴπερ 
τινὸς τῶν ἁπάντων. Πῶς δὲ o0, τὰν μουσιχὺν προ: 
Φήτην xai βασιλέα ποῦτο τὸ μέρος μιμούμενος, πρὸ- 
ορχήσοµαί σου τῆς ἐνταῦθα εἱσόδου, ἢἡ .ἑπανόδου, 
ὥσπερ ἐχεῖνος -ἀμέλει τῆς ἱεροφύλαχος χκ.δωτοῦ ; 
Βαλ γὰρ χιδωτὸς xai σὺ τῶν ἀποῤῥήτων θεοῦ µυστη- 
ῥίων φυλακτιχή * λυχνίαν μὲν ἑπτάφωτον ἔχων τὴν 
πεφωτισµένην φυχὴν xat ὑλολαμπΏ, τοῖς ἑπτὰ χα- 
ῥίσμασι τοῖς τοῦ Πνεύματος * πλάκας δὲ θέῷ γε- 
γραμμµένας, καὶ X ἐχείνου νόµίµα φυλάττουσαν, καὶ 
«hv νομοστάθµην διάνοιαν, χαὶ οὗ µόνον τά γε τῆς 
πολιτείας, ἀλλὰ xz) τὰ Θεοῦ. φυλάττουσαν νόμιμα. 
A6 σε προσηχόντως καὶ νοµοφύλαχα ὃ. ph μόνον 
ἄριατα στρατηγεῖν, ἀλλὰ καὶ νόµους φυλάττειν εἰδὼς 
µεγαλονικώτατος αὐτοχράτωρ χεχειροτόνηχε, ῥάδδον 
δὲ ἱερὰν, «b τῶν ἁδικουμένων μὲν ὑπερειστιχὸν, 
τῶν δὲ ἁδιχούντων Δαπαχτικὸν, ταῦτα 0h τὰ τῆς 
'ῥάδδου διντὰ ἰδιώματα, ὅθεν σοι χαὶ τὸ πρωτεχδικι- 
xbv ἀνθηφορεῖται ἀξίωμα * εράπεζαν δὲ μυστιχὴν τὸ 
πρὸς ὀρφανῶν τροφὰς xal ἄρτων διατριθὰς ἐἑτοιμό- 


καλῶς διατάττουσα πρόνοια: Τί φῄς, ὦ, πρὺς τῶν 
λόγων, ἄγαλμα λόγων; "Ap! οὗ χιδωτόν δε, νεωτὲ- 
pav μὲν, θειοτέραν δὲ, ὡς οἷός τε jv, ὁ λόγος ἀπέδει- 
ξεν ; "Ap' οὗ προαφυῶς σου τοῖς Ψυχιχνοῖς ἰδιώμασι 
τὰς τῶν ἀξιῶν ἑπωννβίας ἀπούενέμηχεν; Ἐγὼ ἡμὲν 
οἶμαι, xal οὐ πόῤῥω ἴαιος οἶμαὶ σχοποῦ. dox καὶ 
τοῦ προφήτου πάλιν ἀχούειν, πάντα μὲν βουνὸν᾽ τα» 
φεινοῦσθαι, πᾶσαν δὲ .πληροῦσθαι φάραγγα λέγον» 
τος * xai μετὰ τῆς πληρονµένης γίνομαι φάραγγος, 
πιστεύω ὃ ὅτι καὶ ἔσομαι, συνἀυξανοµένης τῷ χρόνῳ 
pot τῆς πληρώσεως. ᾽Αλλὰ δεῦρο περϊστητέ µε, ἄγων 
ἔθνος, µέλη ἅριατοῦ τιμιώτατα xol ἀκεραιότατα, 
κάν τοῖς οἰχείοις ἄλλο τι χεχολόθωσθε σώμασι ^ xal 
ὑπ' ἐμοὶ τοῦ χοροῦ xopugalu τὰ χαθήχοντα παιαν[-- 
σἀτα. Xphou τῷ dd) λῶσσαν δεινην, xal οὐ 
πόῤῥω νόμων ῥητορείας πανηγυρίσεριαν ᾿ δώσω τῷ 
ἄχειρι χεῖρα γοργὴ», καὶ τῶν νοουµένων fj λεγομέ- 
voy v ὑπογραφέα οὖχ ἁγενη καὶ ὑποσημάντορα, xal 
πάντα πᾶσι κατὰ τὸν ἐμὸν xa ἡ μέτερον γενήσομαι 
Παῦλον. El τινες ἐν ὑμῖν xal ἀπειρόχαχοι παῖδες, 
πόντως δέ εἰσιν ol. γρἀμματιζόμενοι, Ὡσαννὰ, xa 

οὗτοι τῷ εἰσιόνει κραζέτωσαν, καὶ εὔλογημένον τὸν 

ἑρχόμενον fj ἑλθόντα μᾶλλον ἀναδοάτωσαν. ἹΑράτω 
τις xal σεµνοτέρα vovit] φωνὴν ix τοῦ ὄχλου, κάὶ 
µάκαιβαν. μὲν τὴν βαστάσαάαν αὐτὸν χοιλίαν, µαχα- 
ρίους δὲ τοὺς ὑπ' αὐτῆς θηλαθέντας ἀνειπάτω pan 
στούς. ᾿Ἀναδάτω τις xal Ζακχαῖος ἐφ᾽ ὑψηλοῦ, καὶ, 
«p ὑπερθδάλλοντι τοῦ τόπου 1b τῆς ἡλιχίας ἑνδέον 
ἀναπληρῶν, καταθεάσθω τὸν προερχόµενον. Καλῶ 


«ατον, διὸ πρὸς τοῖς ἄλλοις χὰὶ τὸν ὀρφανοτρόφον C xaY τοὺς ἀνιάτους ὀπισθοτόνους εἰς τὴν πανήγυριν, 


alio auctore politiori qui dicit : Solve, regia, et foci 
hujus propylea? Nonne enim insanus essem et 


philosophia φις .animum ἱπημμίι indignus, si — 


claudos cervorum more saltantes **, et. balborum 
linguam  disertam videns, claudus et balbus esse 
vellem? Certe enim eic et pedibus et voce impeditus 
plus ceteris omnibus vexatus essem. Quomodo autem 
non Davidis regis ac psaltia exemplum secutus 
coram (e saltem, sicut ille ante arcam (n qua lex. 
deposita erat *! ? Ἐν enim non. minus quam arca 
mysteriorum. ineffabilium custos. es, pro lampade 


septemcandeluri animam. accensam. septem Spiritus " 


sancti charismatibus habens, que tabulas α Deo 
scriptas et precepta divina custodit el mentem legum 
obsereantie assue[acit, ita ut non tantum legis civilis, 
sed Dei ipsius precepta observet. Hac de causa etiam 
imperator bello potentissimus qui legum quoque 
sospitator δε marime strenuus, nomophylacem te 
ronelituil et quasi baculum qui iis qui injuriam pati- 
wniur, aucrilio est, injustos autem aggressores pu- 
. nit, unie tibi muneris judiciaríi honos est delatus ;. 
Φιόλδαπι autem mysticam que ad orphanorum victum 
e$ ad panem distribuendum aptissima est, et super 
aliis orphanotrophus. evasisti , idque. peropportwne. 

30 [ga, xxxv, 6. *' II Reg. vi, 16. ** sa. xL, 4. 


(41) Conf. Eoripid. Herc. fur. *. 533. 


30 Joan, xi, 12. 


O Providentiam divinam omnia bene ordinantem ! 
Quid dicis, verbotum imago? Nonne arcam te, 
recentiorem quidem, sed diviniorem verbum demon- 
stravit ? Nonne qualitatibus tais spiriltalibvs idonea 
indidit nomina? Equidem arbitror, et forsitan haud 
erraverim. Videor mili rursus prophetam audire 
dicentem : Omnis mons et collis humiliabitur, et 
omnis vallis exaltabitur?*, Equidem vallis ezaltate 
ac replete partes gero, confido autem me futurum 
esse, quando ista repletio mecum augetur. Sed 
adeste, gens sancta, membra Christi honoratissima, 
purissima, et propriis in corporibus muilata, et, me 
chorum agente, pgana canite, Muto linguam sonoram, 
prabebo qua legum sanctimoniam solemniter pronun- 


tiabit. Qui sine monu est, manum agilem dabo, que 


cogitata ac dicta litteris mandet et posteris tradat, 
imo circa omnia omnibus Pauli loco ero. Si autem 
inter vos. sunt aliqui qui vitia ignorant, et certe qui 
ceram doctrinam habent, ignorant, hi Mossie ingre- 
dienii llosanna canant εἰ Benedirla$ qui venit ** aul 
potius jam inter nos adsst. Tollat vocem veneranda 
mulier de plebe et dicat : « Beatus venter qui te por- 
tavit, et ubera qu suzisti τὸ,» Ascendat Zacchzus 
in arborem, exigwue causa stature, et. pretereuntem 


ꝛo Luc. xi, 27. 





1211 


THEODORI PRODROMI 


1972 


οὗ πολλοῦ χαµάτου δεησοµένους πρὶς τὴν προσκύ- A ψυχικὰς διαθέαεις χαταθεώμεθα. "c εἴθε τοιοῦτος 


νησιν * αὐτόματος γὰρ αὐτοῖς kx τοῦ πάθους ὁ τρά- 
χηλος σηµαινόµενος, ἀφοσιοῦσθει ταύτην δωχεὶ. Εἰ 
δ᾽ εἴη τις τῶν πάντη παρέτων, οὐδ' οὗτος ἀλλοτριωτέος 
τῆς πανηγύρεως παρίτω * µέρος γενέσθω τῆς ἑορτΏης, 
χαὶ τῷ ὁστᾶ σννάξοντι πρὸς ὁστᾶ, xal ἁρμονίαν phe 
ἁρμογίαν, xa τοῖς ξηροῖς χορισομένῳ πνεῦμα ζωῆς, 
ἁδέτω τὸν χαριστήριον * χαὶ 6 μὲν διὰ τΏς στέγης 
χαλάσθω, τῆς ὑγείας ἐπιτευξόμενος, 6 6k τεθείσθω 
πρὸς τῇ προδατιχῇ, x&v. εἰ ἄνθρωπον οὐκ ἔχοι, μὴ 
ἀπογινώσχων τὴν ἴασιν ' οὐδὲ yàp αὐτὴν βραδυνεῖ, 
οὐδὲ τριάχοντα πρὸς τοῖς ὀχτὼ ἐν τῇ ἀσθενείᾳ χατα- 
κεχλίσεται τοὺς fiMouc* ἁλλ᾽ αὐθήμερόν ve f| µι- 
x0óv τι xoc αὑτῆς ἁπαλλάξεται, Πάντα µειδιάτω * 


Tiv xal ὁ ἐμὸς ἀνδριᾶς, καὶ τεθυρἰδωτό οἱ τὰ στέρνα 
εἶδες γὰρ ἂν ἐπιχύψας ὑπεραγαλλομένην ἐπὶ τοῖς 
παροῦαί µου τὴν χαρδίαν, καὶ τὴν φυχὴν οὖχ Éyou- 
σαν 6 τι xal ὑφ᾽ ἡδονῆς γένοιτο. Nov 0 ἀλλ᾽ , oixobo- 
μικῆς yàp ταῦτά ἑστιν, οὖχ ἀνθρωποκλαστιχῆς, 
xai ἄλλως δὲ τῶν αἰσθήσει δουλευόντων ὁ λόγος. ἄν 
γε τῷ διαδατικῷ σου vip xal λεπτῷ διὰ μυστικῶν 
θυρίξων χαὶ ἀποῤῥήτων τὴν τῆς ἐμῆς Φυχῆς xatd- 
θρει δ.άχυσιν, ὣς γὰρ ἤδομαι xol τέρποµαι, xol 
χορεύει’ βού.Ίομαι (48), τοῦτο 68$ τὸ τῆς χωµῳδία; 
οὐχ ὅτι Πλοῦτον εἰσῳχίσαμεν, ὡς ἐχείνη βούλεται, 
τὸν ἐἑτοιμοσύλητον, xal ἀήφθαλμον, ἀλλ ὅτι τὸν 
ἀσύλητόν τε xol μεγιττόφθαλμον, χαὶ, ὡς ἡ ῥαέῷ- 


πάντα χαιρέτω * πάντα συνεπαγαλλέσθω τοῖς τελον- B δία φαίη, βοώπιδα (49). Τί δ ἂν εἴποι τις περὶ τοῦ 


Ἀάνοις. Xofpe σφόδρα, θύγατερ Σιών. ᾿Ἰδού σοι ὃ 
ἄρχων πραῦς χαὶ σώζων ἐπιδεδήμηχε ' Σιὼν γὰρ 
ἐγὼ τὴν παροῦσαν τῆς βααιλίδος μερίδα xaX, ὡς 
ἐκχλησίαν πρωτοτόχων ἀπογεγραμμένων tv obpavip* 
ἔχεις Ἐν τοὺς πεπιστευµένους σου εἰσδεξόμενον, 
xai τοὺς πτωχοὺς σου ἄρτον χορτάσοντα. Πλάτυνον 
τὰ σχοιν[σματά σοθ, ὁδοποίησον τῷ νέῳ λαῷ * xal 
τοὺς λίθους ἐκ τῆς λεωφόρου ἀπόῤῥιψον, 

Τὸ à ἐμόν * ὅπως ποτὲ τοῖς παροῦσι συνδιατίθε- 
ται, καὶ ἑαυτῷ συνοικειοῦται τὴν ἑορτὴν , τίνι ἂν 
εἴη παραστατέον λόγῳ xoi γράµµατι ; Ἐπαινῶ 
{ὰρ ἐγὼ τὸν μῦθον ἐκεῖνον δ.αμεμφόμενον Ἡροµη- 
6:0, ὅτι μὴ θύριδας περὶ τὰ τοῦ ἀνθρώπου στέρνα 
ποιῆσας ἀνέωξεν, ἵνα τὰς ἀλλήλων ἐπικυπτέσοντες 


χατὰ τὸν τἶδε θεῖον ναὺν ἱερατιχοῦ καὶ Ὑερουσίου ᾽ 


χ)ηρώματος: Οὐδὲ γὰρ ἀναμεῖναν ἐ.... τοῦ xfpu- 
χος τὴν φωνὴν, αὐτομολεῖ πρὸς τὴν ἑορτὴν, καὶ, 


.*hw oóx ἀγαθὴν albo ὑποσχευασάμενον, ἑνθοναιᾷ 


πρὸς *b πρᾶγμα, καὶ την σεµνὴν ταυτηνὶ Baxyslay 
βαχχεύεται, xat χατὰ φυλὰς xal δήµους συατάνος 


:ὀφηγοροῦσι τῷ εἰσιόντι τν εὐφημίαν, xal πλήν» 
. τουσι τὸν ἀέρα ταῖς εὐχαριστηρίοις ἁλαλαγαῖς, ἅλ- 


λος ἄλλον ὀπερδαλέσθαι φιλονειχκῶν τῇ αραυγῇ. Καὶ 
συνόλως στόµα ἓν χαὶ χεῖλος ἓν, κατὰ «bh» Γραφὴν, 
ἡ πολυανθρωποτάτη τῆς Βυζαντίδος αὕτη γενομένη 
pipe, ἑαυτῇ κροτεῖ τὰ παλιγγενέσια. Noo. τῷ 
Ἀαρόντι θριάμθῳ τοὺς παλαιοὺς xal παρὰ ταῖς 
ἱστορίαις, ὅσους τε dj τῶν λόγων µήτηρ Ἑλλὰς, 


censpiciat *!, Sed eos quoque, quorum curvatis corpo- (- ptumve confsgiam? Probo namque mythum illum qui 


ribus medicorum filii mederi nequeunt, in. panegyri 


wea memoro, quibus istam ob causam genuflezio res... 


est facilis, tum quía cerviz ex &rumnarum magni- 
iudino supina stat. Sed nec qui membrorum para- 
lysi laborant, illaudati abeunto. Festivitatis parti- 
ceps fiat qui ossa ad. ossa ** colligit, qui harmoniam 
wnit harmonie εί ariditate vexatis spiritum vita 
communicat, hic quoqve gratiarum actionem canat. 
Alius porro per tectum demittatur ut sanitatem re- 
cuperet, ad piscinam alius ponatur probatice **, et si 
auxiliator abest, de sanitate ne desperet ; non enim 
retardabit eam neque per. triginta octo annos. lan- 
guescet, imo hodie aut. paulo post. sanitati reddetur. 
Omnes igitur rideant, laetentur, de bono rerum 
exitu exaultent. Gaude iu mazime, filia Sion : Ecce 


rez. (uus. venit. tibi mansuetus **. Sion equidem . 


partem urbis regie nunc. exsistentem nomino sicul 
. ecclesiam — primorum parentam — inscriplorum — ín 
celo **. Habes. qui recipiet eos qui tibi confidunt, et 
. qui pauperes tuos. pane satiabit.. Amplifica campos 
(30s, viam para novo populo ; lapides de via strala 
ejice**, 

Equidem rebus presentibus me accommodans et 
diem [estum meo Marte agens, ad quod verbum acri- 


*U Luc. xix, 9, 4. ** Ezech. xxxvi, 7. 
Lxu, 10. *? Gen. xs, f. 


(48) Conf. Aristoph. Plut. v. 288. 


Promethea reprehendit quod hominem formans non 
[enestram pectori applicuerit, per quam qua cateri 
animo senliunt perspicere possimus,  Quantopere 


velim, meam quoque statuam talem esse, fenestra 


nempe instruclam. Videres enim. animum meum 
praesenti rerum. statu contentum et minime volupte- 
(um sectalorem. Nunc autem, quod quidem «d 
domorum constructionem, non hominnm creatibnem 
pertinet, alius est eorum qui sensualitati serviunt, 
sermo. Tu autem, qua es mente subtili et eubacta, 
ger [fenestras mysticas et arcanas animi mei habitum 
perscrutare, quomodo genio indulgeo, lztor et sal- 
tare gestio, quod ſaciens non Plutum comadic intro- 
duzi, ut illa vult, caecum, sed. apertis valentem 
oculis et, ut Homerus diceret, magnoculum. Quid 
porro quis de possessione divini hujws, sancti el 
venerandi dixerit? Praconis enim voce non exspt- 
ctata ad festum procedit et pudorem male simulans 
ad opus inspiratus faciendum solemniter bacchatzr. 
Ubi vero heros procedit, familie et gentes glorifica- 
bunde excipiunt et aerem certatim clamoribus ac car- 
minibus replent. Erat autem unum os ac labium, 
sicul dicit Scriptura ?', toti civitati Byzantii hominibus 
frequen:issime, que sibi ipsi de regeneratione grat 


*? Joan. v,2, 7. * Matth. x11, 5. ^ Hebr. x1,95,.— ?* Isa Liv, 2; 


(49) Conf. Hom. in Iliad. passim. 











1218 


ἐπὶ τοῖς Κάτωσι, τοὺς ἐπὶ τοῖς Καΐσαρσι, τοὺς ἐπὶ 
τοῖς Βρούτοις, καὶ ὁπόσους ἐπὶ TipolMoust πεπόμ- 
πευχε Κόρινθος. Ἐχεῖ μὲν γὰρ θεατρομαχοῦντες 
μᾶλλον συνέῤῥεον οἱ συῤῥέοντες , ἐνταῦθ) ὑπὸ τοῦ 
καλοῦ τ) σύμπαν ἑλκόμενοι, Διὸ xal κενός (sic) 
τις ὑγιείας τρόπος τοῖς χάµνουσι σχεδιάζεται’ καὶ 
προθυµία νεχροὺς ἀνίστησι * xal βιάκεται τὰς νό- 
σους ὁ πόθος * xal Λυγχγεὺς μὲν ir, 6 ἀθλεπιῶν * 
ὁ δὲ ἄχειρ, Βριάρεως  ὁ δὲ Ἡφαιστόπους, ἀρτίπους ' 
ὁ δ) ἀφωνότατος Στέντορος φωνότατος. 

Τίς οὖν ἐπὶ τοῖς παροῦσιν οὐκ ἀγαλλιάσεται, xat 
τὸν τελετάρχην ὑμνῆσει τῆς πανηγύρεως; ὃς ἐγὼ 
σφύξω μὲν διὰ πασῶν ὁδραμεῖσθαι τῶν ἀρετῶν τοῦ 
ἀνδρὺς, xol πανταχόθεν αὐτῷ τὸν ἔπαινον ἑρανίσα- 
αβαι. Auct δὲ ὅμως τούτοις τοῦ ἐγχειρήματος ἀνα- 
στέλλοµαι * τῷ τε γὰρ µεγέθει τῆς ἡδονῆς ὄφαι- 
ροῦμαι λάῦδρα τοῦ λόγου τὴν δύναμιν, καὶ ἕτερον 
εἰσιτήριον οἶδα τὸν ὑμνητήριον. Ἔστι Υὰρ, ἔστι σοι 
πολλὰ zpbe µεγαληγορίαν, µέγιστε νομοφύλαξ, καὶ 
πρωτέχδιχε δικαιότατε͵ χαὶ ὀρφανοτρόφελαμπρότατε, 
τὸ φῦναι μὲν εὐγενῶς, τραφῆναι δὲ οὐχ ἀναξίως τοῦ 
φῦναι, τελεσθῆναι δὲ εἰς ἕπαινον τοῦ τραφῆναι. 
Γραμμµατιχή σε γὰρ εὐθὺς ix. παίδων παραλαθοῦσα 
κῶν ἑαυτῖς χαρίτων ἐνέπλησε, xal ποιήµασιν ἐπι- 
στατεῖν καὶ µέτροις ἑδίδαξε. Ῥητοριχὴ δὲ μετὰ 
φαύτην ὅλους ᾽Αττιχοὺς πρηστῆρας τῇ γλώττῃ ἑνέ. 
xauctv* ὡς μάρτυρες of τε τῇ χαταφορᾷ αὐτῆς πυρ- 
πολούμενοι, xat τῇ ὑπερφορᾷ φωτιζόμενοι, Καὶ No- 
μιχὴ μετὰ ταύτην ἑστόμωσε * xal Φιλοσοφία ἔθεα- 
Υώγησεν. 


— labatur. Prasenti ego triumpho antiquos, de quibus 
historia mentionem (acit, οἶκεο, quotquot eloquentia 
mater, Gracia, quetquot prisca Rema tulit, Catonem 
inquam, Cesarem, Brutum et Timoleonem Corin- 
thium. 1bi enim qui in theatri scenam prodibant pu- 
gnatares confluebant, alligiente eos rei venustate. 
Idcirco. etiam novus sanationis modus egrotis adhi- 
betur : virtus mortuos resuscitat ; desiderium morbos 
in angustias cogit; cecus fit Lynceus, qui sine manu, 
Briareus, claudus evadit rectus, mutus in Stentorem 
elamesum mutatur. 

Quis igitur de his omnibus non gaudebit el pane- 
guridis prasidem hymnis celebrabit ? Eyo quidem 
omnes viri virtules percurrere et undique laudem ei 
corradere plurimum desidero. Sed utrique renuntio ; 
pra gaudio enim verba mea uon satis fortia sunt, et 
hymnorum canendorum alii cura est. Tibi enim, 
maxime nomophylax, causidice justissime, orphano- 
trophe celeberrime, contigit, nasci nobili loco, edu- 
cari item, et sic undique laude cumulari. Te gram- 
matica puerum — splendide instituit, poesi imbuit, 
sumeros rhythmicos edocuit. Rhetorica postea lin- 
guam Iam igne Altico accendit el ad quodcunque 
dicendi ac styli genwa idoneum ac. promptum. reddi- 

dit, Leges deinde condendi scientia diserlum fecit, 


** [ Petr. 11,6, 
(50) Conf. D. Basilium, ad Mazimum philos. 


SCRIPTA MISCELLANEA. 
xat ὁπόσους fj πρεσθυτέρα Ῥώμη κατήνεγχε, τοὺς A 


1214 

'AXX' οὗ τοῦ παρόντος ταῦτα λόχου ἐστὶν, οὐδὲ 
τοῦ χαιροῦ. “Ὁ δὲ τούτων μὲν οὐθενὺς ἕλαττον, ἄρ- 
µοδιώέατον bà μᾶλλον τῇ απανηγύρει, τούτου µόνον 
ἐπιμνησάμενος, bx τῶν ὀνύχων τοῖς εἰς νοῦν εἰδόσι 
βάπτειν ἑνδειξαίμην τὸν λέοντα. Διχῆ γὰρ τῆς xa0* 
ἡμᾶς ἆπάσης διῃρηµένης ἀρχῆς (δ0). xaX ὀνοὶ συν- 
διανενεµηµένης τοῖς βήµασι, τῷ ἱερατικῷ engl, 
καὶ βασιλιχῷ, σὺ τοῖς ἀμφοτέροις μόνος ἁπάντων 
ἐμπρέπειν ἔλαχες. Καὶ ὁ μέν τις περιπολεῖ τὰ ἀνά- 
xtopa, xal τὰς δηµοσίας τῷ βασιλεῖ φροντίδας συν» 
δ.ατίθεται, τὸ 5 ἱερὸν οὐδ ἐπέγνωχε βήμα; ὁ 8 
ἱερᾶται μὲν, τῇ δὲ πολιτείᾳ ἠγνόηται. Σὰ δὲ µόνον 
τῶν ἄλλων ἡ σὐγχλητός τε βουλὴ, καὶ τὸ ἱερὸν χατι- 
µερίσαντο Bip. "Ίσως γὰρ οὐ χωρεῖ σε τηλιχκοῦτον 
ὄντα µία τῆς Ῥωμαίων ἐπικρατείας µερίς . ἀλλά 


B δεῖ σε xaX κανόνα εἶναι τῇ Ἐχχλησίᾳ, xo στάθµην 


τῇ πολιτείᾷ, καὶ λίθον ἀχροχωνιαῖον τὰ τῆς "Po- 
μαῖδος συνάπτοντα µέρη, καὶ, σννόλως φάναι, Ba- 
σ.λειον ἑεράτευμα. 

Διὰ τοῦτό οε xal Ἑλλὰς fj πολυθρύλλητος ἴσχε 
µέγιστον ἠγεμόνα * χἀχεῖθεν ἑπανελθόντα ἡ Βύξαν- 
τος ἐμερίσατο * xal τὸ μέν σου τῷ βήµατι δέδωχε, 
τὸ Ob τῇ πολιτείᾳ νενέµηχε, xaX ἁδιάσπαστον, ὡς 
s rot τις, διεαπάσατο * χαὶ δις ἡμῖν ὀρφανοτρόφος 
ἐχπέμπῃ παρὰ τοῦ κρατκιοῦ αὐτοχράτορος. Χαιρέ- 
τω μὲν οὖν ὁ ἀπεσταλχὼς, καὶ κατὰ ΒἩαρδάρων ἴτι 
καὶ ἔτι τροπαιουχείτω, διχχόπτων ἓν παρατάξει 
χεφαλὰς δυναστῶν, xal τὸν πόδα βάπτων ἀλλοφύλων 
ἐν αἵματι. Χαιρέτω δὲ ὁ ἀποσταλεὶς, xat, μετὰ τοῦ 
εὐὰν xol ζῶν καὶ διατιθέµενος τὴν ἀρχὴν, ὄνατη- 
ῥείσθω ἡμῖν πολνχρόνιος, 


philosophia aatem Deo appropinquasit. 

Sed de his dicendi nec locus nune nec tempus est. 
Quod autem mon minus ad rem, imo panegyridi 
optime convenit, id memorabo ut harum rerum periti 
ex uugne leonem cognoscant. Cum enim omne impe- 
rium duplex, ecclesiasticum el regium, t solus am 
bobus satis(acere inventus. es. Alius quidem regis 
domus custodit et. publica regi negotia .ante ocnlos 
ponil ; alius tribunal ecclesiasticum ne novit quidem; 
alius ordines vecipit, « reipublica vero administra- 
tione alienus. est. Te ex omnibus unum. wirumque. 
tribunal sibi vindicavit. Te enim ad magna destina- 
tum et canones Ecclesia et codicem civilem cognitum 


D àabere decwit. Te lapidem angularem, te regnum 


simul ac sacerdotium * tenere in fatis fuit. 

Hanc ob causam Grecia illustris te mazimum 
ducem habuit, et Bysantium postea possedit et. indivi 
duum inter Ecclesiam et administrationem divisit, e 
bis orphanotrophum instituit imperalor potentissimus, 
Gaudeat igitur qui te misit, et de Barbaris triumphet 
iterum, capita usurpatorum obtruncans ei alienigena- 
rum pedes sanguine baptisans. Gaudeat eliam qui 
missus est el cum [elicitale vivens ac regnans diu nobis 
intersit. 


^^ 1485 THEODORI PRODROMI 1216 


- 





Sequentes versus, ut ejusdem cum epistola argumenti, subnectimus. 
Τοῦ αὐτοῦ κρωτεκδίχῳ καὶ νομοφύλακι, πυρῷ Α Ὡς σχεῦος &pybv, ὡς ἄχρηστον φορτίον. 


. Αάεξίφ τῷ ᾿Αριστηγῷ, δὶς ὀρφαγοτρόφῳφ Τενο- 
pnivo. . ο 
TU etc, ὁ λαμπρότατος ὀρφανοτρόφος, 

Τί ic, ὁ βραδεὺς τῆς δίκης καὶ τοῦ νόµου, 
Ἑξ ὧν τὸ πρᾶγμα καὶ παρωνόµασέ (51) σε’ 
Ὑμνησάμην σε πρῶτᾳ πεζῷ τῷ λόγῳ' 

. Eixep χαλεῖν χρὴ τοὺς ἐμοὺς λόγους λόγους, 
Αλλ’ οὐχὶ λήρους xal χενοὺς γλώττης φόφους, 
Eig ἀχοῆς ὄχλημα γλωσφαλγουμένους, 

Ὡς ἁλογίστου καρδίας προυγµένους. 
Ἑμελφάμην σε δεύτερον σχεδουργίᾳ, 
Τῷ γραμμαειχῷ λαθνρυθώδει νόµῳ . 

T:pdv γὰρ ἔγνων τὴν σοφὴν παροιµίαν, 
Τὴν. Alc τὰ κα.ἰὰ (52), xax δὶς ἑξύμνηαά σε, 
Τί γοῦν μενοῦμεν ἄχρι τούτων τοῦδε. 

*Q πάντα πλουτῶν ix Θεοῦ τὰ βελτίω, 
"Aptaze φύσιν, ἀξίαν, γένος, λόγον (sic), 
Καὶ αλείσομεν τὸν ῦμνον ἐν τούτοις µόνοις ; 

. Αλλ’ οἱ στίχοι ποῦ, xal τὸ τοῦ μέτρου κράτος 
Καὶ τὸ γλυχὺ κρότηµα τῆς Καλλιόπης : 

Ἡ καὶ δοχεῖ pot Δυσχεραίνειν ἀξίως, 

"Καὶ σχετλιάσειν, ὥσπερ ἡἠδικημένη, 

Καὶ τὴν περιφρόνησιν οὐ τλητῷς φέρειν * 

Εἴπερ σχέδος μὲν xal λόγου πεζοῦ φύσις, 
Σννῆλθον εἰς ἓν xal συνυμνῄσαντό σε, 

Abt» δὲ σιγὴν ἑσχάτην χατεκρίθη, 

«Καὶ τῆς ἑορτῆς τῶν θυρῶν ἀπεῤῥίφη, 


Ejusdem protecdico et nomophylaci domino Απ» 
8teno, iterum orphanotropho. 


"λλλως τε xal πῶς 6 Σταγειρίτου λόγος * 

Οἶδας τὸν ἄνδρα, xal γὰρ ἑστόμωσέ σε * 

Ὁὐκ ἂν σεθασθῇ χαὶ φανῇ τιµητέος, 

"Opov λέγων σύμπαντος εἶναι τὰ τρία (55), 

Hog δ᾽ οὐ «b τρίτον τῶν Άπαίνων ἂρμδσει 

Toy ἀξίων σου € τρισαρίθµῳ µέτρῳ, 

"σον πρὸς ἴσον ἰσάχις πεπλεγµένον; 

Τί δ᾽ οὐχ ὁ Παῦλος, τοῦ θεοῦ µου τὸ στόμα, 

Ἐν παντί φησιν εὐχαριστίαν νέµειν ; 

Πῶς οὖν ἐγώ σοι, τῷ σοφῷ πρωτεκδίχῳ, 

Οὐ παντὶ πάντως εὐχαριστήσω τρόπῳ, 

Οὐ παντὶ µέτρῳ, χαὶ πλοχῇ παντὸς λόχου ; 
Ἴσως μὲν οὖν µου xai χαταγνφέν τινες, 

Καὶ φορτιχὸὺν φθέγξαιντο, xai φαῖεν λάλαν, 


B ὍὭσπερ θεατρίζοντα «otc ἐμοὺς λόχους, 


Καὶ, μηδενὸς χαλοῦντος αὐτὸν, αὐτόθεν 
Χοροὺς θέλοντα καὶ πανηγύρεις πλέχειν. 
To 5' Ἱπποχλείδῃ τῶνδε μὴ φροντιατέον (54) * 
*Ew; ἂν εἰδῇ μὴ κενῆς δόξης χᾶριν, | 
Πλέχειν τὸν alvov, εὐχαρίστῳ δὲ τρόπῳ. 
"AX" ἔνθεν ἄθρει καὶ στίχων καινὴν µάχην. 
Καὶ γὰρ συγελθὸν (obs xdv μέτρου γένος, 
Κοινῇ τὸν ὄὕμνον συμµερίζεσθαι θέλει. : 
Ἰαμθὶς (sic) ἔνθεν ἴσεαται Καλλιόπη, 
"Hout; ἔνθεν ἡ σοφἡὴ µυθογράφος, 
Καὶ πᾶσα χύχλῳ. Καὶ είνα πρώτην λάδω; 
Mv thv ᾿Αναχρέοντος ; ἀλλ' ἑναντία 


ftsto sicut vas inutile, ut onus incommodum ezclu- 
ditur. Aliud. quidem philosophus Stagirita dicit (vi- 


Quid dicis, illustrissime orphanotrophe? Quid ϱ rum novisti, quippe qui te doctrina sua. imbuil) et 


respondes, juris el legum arbiter , quod utrumque 
nomen tibi fecit? Prius pedestri te sermone predi- 
cavi, justi si. sermonis nomine dicta mea proferri 
possunM, nec polius nugeæ ac navi sunt. habenda 
otiose lingue, qud auribus cum molestia obstrepunt 
εἰ cordis male sani testimonium reddunt. Postea 
scriptis te carminibus laudavi secundum normam 
grammaticorum confusam. Dictum enim illud sa- 
pientim , Bis in. pulchrum, honorare didici, et bis 
laudem tuam  promulgavi. Cur igitur media in via 
stabimus, vir optime indole, dignitate, genere, elo- 
quentia, cui prestantissimas Deus divitias tribuit? 
Cur hymnum imperfectum. relinquemus ? Sed ubi 
suni versus. numerosi, ubi metri gratia, ubi dulcis 
. Calliopes applausus? Hac enim dea mihi jure quo- 
dam indignabunda esse videtur et offensa egre [erre 
contemptum. Dum enim tua laus scriplis et recitatis 
carminibus resonat, ipsa silentio pretermissu, a 


quomodo non honore et adiniratione dignus videatur 
dicens in tribus rebus omnium finem consistere? 
Quomodo porro tertium metro triplici laudum quibus 
dignus es, non respondebit, quippe quod similia cum 
similibus equabiliter conjungit? Nonne Panlus, Dei 
mei os, gratum in. omnibus animum exhibere pre- 
acribit? Quomodo igitur ego tibi, sapientissime caw- 
eidice, non omni tempore et omni ratione grates 
referam ? 

Forsitan aliqui molestie et garrulitatis accusa- 
bunt me, quast verbis meis speciem theatralem da- 
rem et, nemine instigante, in. tribunal agcenderem. 
Sed Hippoclides nil id curet, donec me vane glorie 
causa iauwdationes εἰ encomia texere. viderit. Sed 
versuum pugnam vanam aspice. Cuncta enim metri 
genera eo tendund ut hymnus sub una forma compo- 
situs. appareat. Calliope iambis e& mythis. cyclici, 
gaudet. (Quo me veriam?  Ánacreontisne. vis. me 


(51) Alludit ad titulum Protecdici et Nomophy- — pag. 226. — Conf. et in Philebo, edit. Serrani, 
lacis. | tom. lj, pag. 59, E; et De legibus, |. Vt, ibid. 1. Il, 
(52) Proverbium quod Zenobius sic affert : A; — p. 754, | 


xal τρὶς τὸ χαλόν. Οὕτω yph περὶ τῶν καλῶν  M- 
fev Conf. Zenob. Adag., centur. 111, μας. 20. Apud 

latonem non semel occurrit. Conf. Platon. in 
Gorgia. edit. Mart, Jos. Routh, Oxon 1734, & 42, 


(83) Cf. Aristot. De celo, |. 1, c. Ἱ. 

(54) Conf. Herodot, Erato, lih. 1V, $ 199.00 
φροντὶς Ἱπποχλείδῃ. V. Suidas, v. Ou epovtW 
Ἱπποχλείδο. — Zenob. Adaq. cent. v, adag. 9. 








1277 SCRIPTA MISCELLANEA. 1278 


Ἡ τῶν láu6uv ἀντανίσταται χάρις, 

Μῶν τὴν ἹἸάμόδιν (sic) ; 'AXX Ὁμήρου τὸ στόµα 
Βρυχήσεται µέγιστον [t ἄλλόν μέρους 

Καὶ τὶς βρυχηθμοὺς τοὺς ἐχείνου βαστάααι, 

Μηδ ἂν χανεῖν εὔξαιτο τν γῆν αὐτίχα; 

Οὑχοῦν τὸ λαμπρὺν φθέγµα τῆς. .ἠρωῖδας 
Ὑμνηγορείτω νῦν τὸν ὀρφανοτρόφον * 

Τὸ 6' ἄλλο µἔτρον, εἰς τὸ μέλλον. ἀρχέσει. 

. ToU αὐτοῦ ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς, ἠρῷφοε, 
Μαρτόρετ' ἠελίοιο φόως, ἐπὶ δ᾽ ὄμνυσι vate, 
Ὄμνυσι καὶ ἀτρεχῆς Υφΐης βροτοµήτορος ὄρχος, 
Μηποτ’ & χθονίοις εὐφράδμονα τοῖον ἰδέσθαι, 
Μήτ) ἐπὶ δικ....... Χεχασμένον ἄνδρα νόηµα, 

Οἷος Αλέξιός ἐστιν ριστηνὸς Ὑενεῇθεν, 
Kal τε vópoto φύλαξ, πρωτέχδικός «' ἐπὶ τοῖσι, 
Kal *' ὀρφανοτρόφος, ξυνὸν ἐσθλὸν, ἐσθλὸν ἁπάντων. 
Τόν ja νεώς τε μέγας xoY ἀνάχτορα χοιρανεύντων 
Διχθαδίῃ μερίσανθ’, ὁ δ᾽ ἐς ἄμφῳ θαῦμα πνθέσθαι, 
Ἀρχεῖ, οἷος ἑών περ, ἀχαμάτοις ὑπὸ νεύροις. 
Πολλὰ γάρ οἱ πραπίδεσσι νοήματα , πολλὰ δὲ 
[γλώττῃ 
Ῥήματ)' ἀπ Οὐλύμποιο θεὸς μέγας ὥπασε χεδνά. 
Tot; μετὰ βῆμά θ' ἱερὸν καὶ ἀγλαὰ δώματ ἀνά- 
[χτων 
Ἠέλιον χατ᾽ ἄναχτα φαείνεται, ἐχ δὲ οἱ αὐγῆς 
Καὶ σελάων μεγάλων πληροῖ µεγατείχοα Ῥώμην. 
Ηρλλὰ μὲν ἄρ᾽ ἐτέλεσσεν αἱνέσιμα ἔργα βασιλεῖς, 
Κοίρανος Αὐσονίων, &và τετράπλευρον ἄρουραν» 
Aóla σύσχετ) "Αρηος ἀπείρονα ἔθνεα δουρὶ, 


À Νποὺς, tc μὲν ἔτευξε πἐτρῃ θεµέθλοισιν ἀρηρὼς, 


Οἷς δὲ γέρουσι δέδωχε µετήλυδα γἠραὺς hEnv. 
Οἷς δ᾽ ἐπιπρόαθετ) ἄπειρα θυηκαλέουσι τάλαντα" 
Αλλὰ «69 Bp παρέλασσε πρόπαν βασιλήϊον ἔργον, 
*O φρεσὶ πευχαλίµοισι, φύλαξ νόμου, ἀμφὶ σὲ ῥέξε, 
Χωλῶν τε ῥυσσῶν τε παραθλώπων τ 
Αρχὸς ᾽Αλεξιάδης ἀλέξιον ἄλχαρ. ὁπάσσας. 
Τοῦνεχά aot Ὑήθησε προερχομένῳ ἔθνε᾽ ἀνδρῶνι 
Ἡμιόνου θ) ὑπένερθε ποδῶν πόδα βάπτε νοσεῦντά, 
Προπροχυλινδόμενα (sic) ζαθέης προόδοιο.... τῆς. 
δε δέ τις εἴπεσχεχ, àv' α]θέρα χεῖρας ἀείρας - 
Xalpt, τριὰς βασίλεια µέγ ἔξδοχε, Ἡ uso. ἑέλδωρ 
Κρῄηνας, id' ὅπασσας ἁμοῖς βλεφάροισιν ἰδέσθαι 
Αριστηνιάδαὺ Αλεξίου ἡδὺ µύθηµα. 

Ὡς ὅ', ὁπόταν μετὰ χεῖμα δυσῆνεμον, ᾧ (a νομῆες 
Ἐχθαίρουσι, πόην ἁπαλόχροα οὐχέθ' ὁρῶντες, 
"Ho εὐθὺς µετάεισι ποηφόρον, Ev δέ οἱ ἄνδρες 
Γήθοντ’, αὑτὰρ ἄρουραν ὅλην περὶ ἄνθεα χσσμεῖ * 
ὋἝς, ato ἑρχομέναιο, πρόπας Υήθησεν ὅμιλος. 
Φώνεε µογγιλάλος, xal Ἰχέτα φαίνετ &vaubo;* 
Χωλὸς δ' ἆλτ) ἑλάφοισι ταχυσχελέεσσιν ὁμοῖα - 
Kal τε γέρων κροτάλισσεν ἀμύμονα xópbaxa παίζων. 
Σε[ετο πάντα µέλαθρα (55), θρόος δὲ λεὼν Exolupa, 
Kat 0* ἱερεῖς ἁλάλαζον ἔπ᾽ εὐαγόος δαπέδοιο, 

Ὀξέα Υηρυόωντες, 6 δ’ ἔνδοθι βόµδεε σηχὸς 
Βόμόῳ ὑπὸ ζαθέῳ, ἀνὰ δ᾽ αἰθέρα ὤρνυτο δοῦπος. 
ὋὩς ἀγαθοὺς Φφιλέουσιν ἅπαν Ὑένος, ὣς λαλαγοῦ- 
[ow 

ἝὩς ῥα περικροτέουσιν ὁμιλαδὸν ἄλλοθεν ἄλλοι. 


Δυσμῆς v ἀντολίης τε πολύσπορα ἔχγονα πάσης G Αλλὰ βίοιο, páxap, ἀπερείσια χύχλα περφῃς, 


Ῥῆξε τόμους χρεάων, xal ἀφλόντεσι παῦσε µε- 
[ρέμνας | 


musam — sectari? Sed contraria iamborum obsistit 
gratia. Aut Jambin? At Homeri os ex altera parte 
fésonabit ; et quis hujus vocem sonoram supportabit, 
quin terramillico dehiscere precetur ? Igitur carmi- 
wis horoici sonus orphamotrophum celebrato; aliud 
autem meirum auo tempore adhibebitur. 
Ejusdem de lisdem propositipnibus. Heroici. . 
Solis [umen testatur, terra. jurat, juramentum. 
quoque telluris. alme asserit nunquam sese inter 
terrigenas hominem lam disertum, tam omnium re- 
rum peritum vidisse, quam Alexius est Aristenus, 
legum custos, primus causidicus, orphanotrophus 
strenuus ac probus ut nemo alius, quem. templum 
maximum et regum domus alterna vice possident ; 
ipse autem inde[rssis praeditus nervis, solus licel sil, 
ad maximas quasque res aptus est. Mens ei provida 
ac solers εἰ eloquentia sublimis a Jove Olympio da- 


ta, quibus sanctum tribunal et splgndida regum pa- 


latia solis instar. illustra et Rome alta menia 
magnorum more astrorum visitat. 


Rez Ausonig multa preclare in terris fecit : gen- . 


tes qua Martem nunquam expertæ [uerant, et Orien- 
tis et Occidentis populos armis perdomuit ; lites ac 


(55) Copf. Homer. Iiiad.. B, |. 1t, v. 212 | 


Αρχὸς ἑών θ᾽ ἑτέρων, xoi ἡμέας οὕποτε λείπων. 


libellos abolevit eris alieni, et debitores a curis eda- 
cibus liberavit; templa saxo solido construxit ; seni- 
bus senectutem viridem dedit ; Dei cultoribus infinita 
bona concessit. Jam. autem | officio regis omisso,.tui, 
legum custos, curam gessit .et Alezius auzilio fuit. 
Hinc tibi prodeunti populi applauserunt, et te mulo 
insidentem honorifice exceperunt. Sic autem. alius 
ad alium sublatis in celum manibus dicebat : Salve, 
trias regia, qug, votum meum exzaudieus, oculis 
meis verbum: dulce Alexii Aristeni audire dedisti. 
Sicut, post hiemem horridam pastoribus ingratam, 
gramen quidem apparet. nullum , ver autem redit, 
et brevi area floribus ornat ; sic le in medium pro- 


deunte tota multitudo | exsultat. Loquitur. balbua, 


mulus ; claudus cervorum. celocium more curril ; se- 
sez cordacem pede alacri saltans inchoat. Omnia 


edificia labant, populus cum tumultu clemat, aacer-- 


dotes in limine sacrp exaultant, alia voce. canentes, 
e domo vero sonilus exiens ad astra tollitur, Sic 
omne genas amat homines (rugi vociferando extol- 
lere: Tu. autem feliciter vivens per tempus diutur— 
num celeris rex esto, nec unquam os deseras. 


t' ὀφθαλμὸ (sic), 








» m : 
- od - - 
7 ας Doa 
ica £00 t oos 


s.d 
] 
MN. 
* 


— — M — — — — 


— — — 


1279 

Τῷ αὐτῷ, ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς, ἐλεγεῖοι. 
ET τις ἑνὶ χθονἰοις γέντο θεµιστοπόλος, 
Σταθμίον ἀῤῥεπέως ἔνθα xai ἔνθα µένον, 
Kat *' ἐρατῶν δικάων ἔρχος ἐρυμνότατον, 
O2yt Μίνως ὅδ' Env, οὗ 'Ῥαδάμανθυς ὁ Kobe, 
O55" ὁ νεχυολόγος Alaxbe αὐχμολύττς, 
Οὐδέ τ) Ἆρ.στείδης 0; fa δικαιότατος 
Οἷος ἀπ' ἐκ µερόπων μλῄ-ετο, οὐδὲ Σόλων * 
Ἁλλ' ὀνόμοιο φύλαξ Ἂρ...... Ἰάδης. 
E! τις ἓνὶ χθονίοις γέντο.... ἀγαθὸς, 
Οὐ Μενέλαος ὅδε, οὐδ' à Tube: Env, 
Οὐ κολιὸς Νέστωρ, οὖχ Ἰθάχης κρατέων, 
Οὐδέ τε Παιανιεὺς ῥητροσύνῃσι i... "€, 
02064 τε Φωχίων, οὐδ' ἐπὶ τοῖσι Κάτων * 
"AX ὁ πενητοτρόφθος οὗτο; ᾿Αλεξιοχλῆς, 
Ἡδὺ μὲν ἐχλαλέων, ἠδὲ δὲ µειδιόων, 
Καὶ χάριτα γλὠττης ἐκπροφέρων µυρίην. 
"Ἡ τάχα ΣειρΏνος ἡδὺ µύθημα φέρει, 
"H τἀχ᾽ ἀπὸ στοµάτων γλυχὺ μέλι σταλάει. 
Τοῦνεκα καὶ 'Ῥώμης ὁπλοτέρης µεδέων, 
ἝἜθνεσι χῆρ ὁλοὺν, σῶστρον olo λάχους, 
Ἔκθυμά µιν φιλέων (sic) τίσεν ὑπερφερέως. 
Tias, κάὶ ἅμμι πόρεν ἀρχὸν ἀριπρεπέα, 
"ste θέµιν ἰθύνῃ καὶ πενίην διέπῃη. 
Χαϊρ', ὁρφανοτρόφε, qatpe, νόµοιο, φύλαξ. 

19 αὐτῷ, ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς. 'Araxpsóvtatot. 

"Àyt tot váoc, γενάρχα, 

Aóyov υἱέα προδάλλου * 

΄Αγε μοι, λίγαινε, γλῶσσα * 

|. "Ay£. pot, χεῖρες, κινεῖσθε - 
"Avt uot, δόναξ, τινάττου * 
"Ave uot, τόμος, yapáztov * 


Eidem de iisdem. Elegicl. 


Si quis inter mortales juris consulius incovru- 
pius εἰ &quus et. juris sirenuus propugnator ex- 
stitit, non Minos ilie fuit Cretensis, non Rhada- 
manthus, non Macus mortuorum portitor, non 


' Aristides ille justus, si quis alius in terris *; non 


Solon, sed Aristenus legum custos ille fuit. Si quis 
in terris bonus exstitit, non Menelaos hic est, non 
Diomedes, non Nestor gravis annis, non Ulysscs 
Πλας rex, non Demosthenes, son Phocion, non 
ipse Cato, sed Alexius noster, pater pauperum, dulce 
lo juena, dulce videns, et sezcentas lingua jucundita- 


tes in medium proferens; Sirenum. enim vocem effert D 


melle dulciorem. Quare Roma nove pra fectus genti- 
bus malignitate sublata. salutem dedil ; nos autem 
muneribus [ungens jura et (rugalitatem docuit. Sal- 
eus esto, orphanotrophe, salve legum custos ! 


Ad eumdem de iisdem. Anacreontici. 


Age anime, generis sator, verbum filium procrea ; 
canta, lingua; movemini, manga ; calame, movelor, 
at liber prodegt. Corona, Jeloguentie premio, 


j Epistola hzc apud Lazerom inscribitur: 
9h» νομοφύλαχα, xai μέγαν οἰχονόμον -τὸν 


Αριστηνόν. Relpsa superior epistola in ms. atic. ad 


A 


TRXODORI PRODROMI 1280 


Στεφάνη λόγων χυχλεόοις 
Νομοφνλάχων t) χάλλος, 

Τὸν ἀγλαῖσασχε φύσις 
Χαρίΐτεσσιν ἀμυθήτοις, 

Τὸν ἄναξ φίλατ) ἀνάκτων, 

Τὸν ἄναξ φίλατο γαίης. 

'E£ ἱερῶν δαπέδων ἐκ Πιερίας, 
δε, Atc θυγάτηρ, ἔρχεο, Μοῦσα. 
Τάδε σοι, νόµο:ο φύλα, 

Τάδε σοι, τροφεῦ πενήτων, 

Τάδε τετρᾶµετρα µέτρα 
Ἡροδρόμου κάῖς χοµίζει, 

"Oe ἀπ᾿ ἐσθλότητος ἄλλης (sic omnino) 
Χαρίτων «' ἅτερθε µίµνων, 
"Apsthy τέω; γεραίρει, 
Βιότητος ἄχρι πάσης, 
Αγαθουρτίην χυδᾶζει, 

Χάριν εὖ δράσασιν οἶδεν 
Ἐθνουστάτῃ κραδίῃ, 

"Ἆτε xai λόγου θεράπων, 
Πολλέας ἠελίους ἔρχεν, ὁ χλεινὺὸς 
Ἑμὸς ὀρρανοτρόφος 

Καὶ νομοφύλαξ. 

ϐ’. — Τῷ αὑτῷ (56). 

Th» χθὲς, θεοειδέστατε δέσποτα, ix εἲς δηµοτι- 
λοῦς xal λαμπρᾶς xol τῷ μεγαλοπρεπεῖ σου πρι- 
πούσης παλινοστῶν ἑορτῆς, xal παρὰ τὸν Isphv xel - 
αοφὸν µητροπολίτην Νικομηδείας Τενόμενος, xal 
λογιχῶς αὐτῷ συγγενόµενος, ὅθεν τε χοιμι ἔρωτη: 
(elc, καὶ εἰπὼν (καΐτοι σννιδεῖν ἐχεῖνος ἑῴχει c 
πρᾶγμα καὶ «pd τῆς ἐρωτήσεως, af τε γάρ uot ερί- 
χες ἔτι τοῦ µύρου κατέῤῥεον, καὶ τοῦ χρωτὺς (57) 


nomophylacis redime capul pulchrum, quem natura 
charismatibus infinitis ornavit ; quem rez terre dili- 
git ante omnes. E sacro Pieria atrio adesto, Musa, 
Jovis filia. Hec metratetrametra, legum custos, pau- 
perum sospitator, Prodromi filius offert; qui quidem 
a boni specie, a Gratiis alienus. virtutem per to:em 
vilam remuuerat εἰ animi probitatem magsificat, 
gralum omnibus animum et servilem exhibens. Mui- 
t05 agnos. vivat, orphanotrophorum paler ei legum 
custos ! 


IX. — Ad Nomophylaeem et magnum «conomum 
Aristenum. 


Heri, sanctissime Domine, rediens ex sacra pompe 
publica εἰ splendida et qualis magnificentiam tuam 
decet, pergensque ad sacrum et sapientem metropeli- 
lam Nicomedie cumque ipse colloquens, interrogaits 
sum xnde venirem; respondi visusque ille est rem 
mosse antequam me percontaretur : mihi enim ca- 
pilli adhue unguento manabant ; halobatque suaviler 
cutis, ut Charonensis de Macedone narrat, et. vetlis 
cerearum guttarum stigmatibus plena erat. Habeo 
que ab ejus sanctitate mandata sunt. Sed quomods 


Ale»ium Aristenum dirigitur. 
(57) Sic ; non, ut apud Lazerum, 1po16;. 














1281 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1282 


ἤδιστον ἀπέπνει, xal& φησι περὶ τοῦ Μαχιδόνος 6 λ ἸΤαῦτα 6 χαλὺς Νιχομηδείας διὰ τῆς ἡμε-έρας 


Χα.ρωνεὺς (58), xal 6 χιτὼν ὡς ἐπίπαν κεχήρωτο, 
στιγµατίας (59) ὅλος ὑπὸ τῶν τοῦ χηροῦ σταγόνων 
γενόμενος), ἐπετράπην παρὰ τῆς αὑτοῦ ἱερότη- 
τος (ἀλλὰ πῶς ἂν τὰ τῆς λαμυρᾶς ἑχείνης γλώτ. 
της φλεγμαίνοντα ῥήματα διὰ τος ἓμῆς ἀχθήσεται 
βουγλωτίδος ;) ἀναδιδάξαι τὴν αὐθεντίαν σου, ὧς 
οὐδ' ἐχεῖνος ἀπολειφθείη τῆς πανηγύρεως ἆπα)- 
τήσοι τε γὰρ, xal τὸ χαθῆκον ao xai τῷ ἁγίῳ ἄφο- 
σιώσαιτο. ᾿Ιδὼν δὲ ὡς πολὺ τὸ γερούσιον συνεγή- 
γερτο, xa: οὐχ ὅπως θρόνος, ἁλλ᾽ οὐ σχιμποδίσχος 
ἔτι χενὸς χαταλέλειπτο, ἔτι τε ὡς συνεῤῥώχεσαν 6 
Aa, 

"Hore ἔθνδεα πυλγὰ peJwcodáur. ἁδιάων (60), 
xai τρἰσας οὗ μιχρὰ περὶ τῷ μανδύᾳ (61). μὴ, διεῤ- 


ἁπαγγέλλει σοι γλώττης. El δέ τι ph; ταῦτα xal 
αὐτὸς ἔχεις ἀνταπαγγέλλειν, ἑτοίμη καὶ πρὸς τοῦτό 
ἐστιν 0 διάχονος (65). 
l'.—- Tov αὐτοῦ. iai 70.1 θεοδώρφῳφ. 

Ὄφελον, ἀδελφ.χἠ pot χαὶ φίλη φυχῆ θεόδωρε. 
ἑνώπιος boul σοι καὶ πάλιν ἑστώς ys f) xaY χαθι» 
ζόμενος ἐπυνθανόμην t£ σου περὶ τοῦ χατὰ σὲ xal 
τὰ κατ ἐμαυτὸν ἀντιδιδάσχων εἰ δ' ἐξ ἀνάγχης 
μεσιτεύειν ἡμῖν διάστασις ἔμελλεν, ὤφελον τὸν 6pó- 
ἔνγον τοῦτον πηλὸν ὑπεραναθὰς xal γυμνῆ τῇ doyft 
διαζῶν τοῖς «00 νοῦ πτεροῖς ἐπελαφρισθεὶς, τοῦτο δὴ τὸ 
Φαλτῳδούμενον ἐπετάσθην, xal χατέπαυσα παρὰ ct, 
Ἐπεὶ δὶ τὸ σχῆνος τοῦτο καὶ τὸν πήλινον ἀνδρ.άντα 
καὶ οὖκ σώματος πρὸς χαχοῦ (sic) περιήρµοσεν 


ῥωγὼς παρὰ τῶν συνεῤῥωχότων (02) ἑτέρου χρείαν B ἡμῖν ἡ φύσις, καὶ obx ἐξλν πεζοῖς γε οὐσίαν ζώοις 


παράσχηται, età; ἔξω που παρὰ τῷ προνάψ, xal 
ὁμάδους κχενήτων ἁμφ) αὖτλν αυνεῤῥυηχότων τέτρα- 
σιν ὅλοις ὁδολοῖς, ὡς ἔφη, δεξιωσάµενος, χαὶ προσ- 
κυνηθεὶς, xol φανητιάσας, χζτα τῷ ἁγίω καὶ coi 
ἀποσταδὶν αυνταξάµενος, οὕτω τὴν οἴχοι φέρουσαν 
στείλαιτο. 


diserte lingua illius ardentia verba poterunt ab im- 
perila mea lingua potestati tue declarari ? & neque 
ille panegyrim reliquerit εἰ wbique tibi et sibi wi 
conveniebat et sacro. ministerio satisfecerit. Videns 
ottem multos. senes esse. congregatos el non modo 
ihronum, sed ne parvat- qvidem sedem relictom esse 
vacuam, adhuc autem. populum. irrumpere, veluti 
frequentia. examina apum confertarum. prodeunt ; 
valde etiam veritus, ne sacra vestis ab irrumpente 
populo lacerareiur, ad alind se vertit. Stans foris 
epud témpli porticum, prementi eum pauperum mul- 
titndini dixit, omnibus quatuor obolos daturum, cum- 
que orasset, seque. ostendisset, atque ila sacro. mi- 
nisterio εἰ tibi simul satiefecisset, domum reversus 
est. Hoc magnus Nicomedie antistes meis. verbis 
tibi nuntiat, Si autem quid ad lec et ipse habes, 
paratus est hic minister. 
X. — Ejusdem epistola Theodoro. 
Utinam, fraterne mihi atque amice anime, Theo- 


(58) Plutarcb. in Alezendro, edit. Reisk. $ 4, t. 
JV, p. 10: "Ott δὲ τοῦ χρωτὸς fibiotov ἀπάέπνει, 
xai τὸ στόµα χατεῖχεν εὐωδία χαὶ τὴν σάρχα πᾶσαν, 
ὥστε σληροῦσθαι τοὺς χιτωνίσχους, ἀνέγνωμεν Ev 
Oxo V paere ' [1sosevatove- 

(59) ic ; spud Lazerum, θιγµατίας. 

(60) Conf, Hom. Iliad. B, v. 86. 
eus ᾿Επεσσεύοντο δὲ .Aaol 

ύτε ἔθνεα "EIZ1 µε]ισσάων ἁδινάων. — 

trum ad alium sensum Εοιπερί versum detor- 
quere voluerit Noster, Yocem πυχνά pro εἶσι ρο- 
nendo, sn ex ntiquo exempl:rí receperit, iacertum, 
Noiandum, adjectivum ἁδινάων hic scribi cum spi- 
ritu leni, et sic inde a tempvribus remotissiwis in 

lerisque inss. exaratum luisso videri, nam apud 
Eusrathium ita scriptum iavenitur. Criticus tamen 
nun unus, Apion exempli gratia et tJerodoras, ut 
a voce &5nv derivatum cum aspiratione legendum 
pronuntiaveruut, In scholiis Yenetis qus Villoisonus 
cdidit (ad Homer. liíad. B, v. 87, p. 48, cot. 2) legi- 


τὴν μὲν y?» ὑπεραναδῆναι, χούφῳ δὲ τῷ πτερῷ 
τὸν ἀέρα διατεμεῖν καὶ γενέσθαι παρὰ τὸν φίλτατον 
τὸν δεύτερον ἐξ ἀνάγχης ἑρχόμεθα πλοῦν xal µέλανι 
καὶ χάρτῃ vk τῆς προσηγορἰας xai τῆς ὁαιλίας 
πιστεύοµεν. Τοῦτο δὴ τὸ παρὰ τῶν σοφῶν ἔξευρη- 
µένον τοῖς Φίλοις τῶν ὃ.αστάσεων φάρμακο» & s£ 


dore, infans tibi infantt el iterum adstans et simul 
sedens de le tuisque. sciscitarer εί mea per memet 
docerem. Si axtem, quod. necesse. essel abesse, dis- 
junctio futura erat, utinam commune quod ferimus 
[utum eupergressus, nudaque anima vivens, mentis 
alis sublata, juxta. psalmi illud, wolaret hec et re- 


c quiesceret. epud (9. Quoniam vero tabernaculum hoc 


«c luteum corporis simulacrum in(auste nobis apta- 
vit natura e£ nou licet animantibus qui nature ne- 
cessitate pedibus ingrediuntur terram supergredi, levi 
auiem. ala aerem secare et esse apud amicum , al- 
terum ΑΕ necessitate cogenle cursum. ineamus, 
atque airamento et charte salutationes collocutio- 
nesque committamus. [loc vero & sapientibus inven- 
ium est amicis absentia remedium. Quare te videre 
jam videor quasi per alam charte. alicujus ad te 
missus, exigere. publice concionari, rationes putare; 
οἱ cum his quidem mansuete, cum aliis vectigalium 
acriter agere. Sun. quos jubes vi in. judicium rapi 


tar Ἴδασυνς ΑΔΙΝΛΩΝ. ἀπὸ γὰρ τοῦ "AAHN 
D —— forsitan Villoisinus scripserat 'AA'!- 


l Χίνηδις, 

olia qns? exhibet editio Barnesii pariter ha- 

bent : 'AAMINAQN- *ov "AAHN xai ἀθρόως πετα 
ένων, παρὰ «b. " AAHN, διὸ χαὶ δασύνεταιο 1t. Sch, 
r.'AAINAQN* Y ΑΔΙΝΑΩΝ. 

Eustath. (ad Hom. |. c. fol. 178,:1. 22) sic ha- 
bet : 'AAMINAI δὲ µέλισσαι αἱ πυχναί. παρὰ «b 
*AAHUN, ὃ δηλοίΐ τὸ ΑΑΨΙΛΩΣ, Διὸ xal δασύνεσθαι 
αὐτό τινες βούλονται' χαθὰ kv τοῖς ᾽Απίωνος καὶ 
Ἡροδώρου δηλοῦται' ὡς τοῦ "AAHN δασυν2µένου 
παρὰ το ᾿Αττιχοῖς. At in. lezicis Hesychii et 
Apolloni: lectio. cum spiritu leni ut melior erhi- 
betur. Ceterum Heynius in aua. Jliadis editione 
prolixe disseruit de variis adjectivi ἁδινός siguifi- 
cationibus apa varios poetas. ) 

(61) Sic ; apud. Lazcrum, µανδύῳ, al. μανδύαν. 

(62) Sic: apud Lazerum συνεῤῥαγότων, 

(65! Sic; pud Lazerum, ἐστὶν διάκονος. 





1283 

et xai ὁρᾷν fof, δοχκῶ ὡς 
πρὸς. σὲ πεμφθεὶς ἁπαιτοῦντα, δημοχοποῦντα, Ào- 
χίζοντα, καὶ οἷς μὲν ἠπιωτέρως, οἷς δὲ ἰταμώτέρώς 
τῶν ὑποτελῶν προσφερόµενον. Ἔστι δὲ οὓς καὶ ἐπὶ 
τράχηλον ὠθεῖσθαι κελεύοντά xa χατὰ ἀπιεῖσθαι " 
καὶ κατὰ χόῤῥης ῥαπίζεσθαι. Ταῦτα δῇ τὰ τῆς φορο- 
λογίας τοῖς πένησιν ἐπιτίμια. ᾽Αλλὰ μὴ σύ γε, Ó 
πρὸς τῆς τιθηνοῦ σοφίας, τυφωνικὸν ἐπιπνέῃς τοῖς 
πτωχοῖς βαρύ. ᾽Αλλὰ τούτους τε ὡς ἡπίά τις αὖρᾶ 
περίπνει xal μαλαχὴ, χαὶ πρὺς ἡμᾶς ἀντιπτερύσσού 
διὰ τοῦ [cou πτεροῦ. Πάντως δ᾽ ἐπὶ τῶν βίθλων 
εὗρῆς χαθιζξηµένους, xaX νῦν μὲν ᾿Αριστοτέλεν qe 
4| Πλάτωνι ἐντυγχάνοντας, νῦν δὲ καὶ οἴχοθέν «c τῇ 
τοῦ:λόγου σχηνῇ προσχοµίζοντας” καὶ vov μὲν ἁπὸ- 
ροῦντας, vov δὲ τὰ ἀπορούμενα λύοντας * καὶ νῦν 
μὲν ἐποποιοῦντας, νῦν δὲ πεζογραφοῦντας' xai ἔστι 
pi» οὓς τῶν ὁμιλητῶν τοῖς τῆς ῥητοριχκῆς θεσμοῖς 
ἐμθιδάξοντας, ἔστι δὲ οὓς τὰ τῆς φιλοσορίας μυοῦν- 
τὰς ἀπόῤῥητα, Ἀνεμνήσθης, οἶδα, τοῦ ἱεροῦ συν» 
εδρίου xaY τῆς διδασκάλου γλώττης, χαὶ τοῦ αυῤ- 
ῥήτορᾶς σοι xat συμφιλοσόφου συλλόγου, οὓς καὶ 
ἄχθεταί * σου ὃ:ασχισθεὶς xal τῷ διδασκάλῳ τὴν 


ἀνίαν ἐπαύξει. Ὁ μὲν καλὸς Κω (forte Κωνσταν - 


τῖνος) μιχροῦ xat δαχρύει Ye, xal οὐκ ἔστι μὲν ὅσα 
χαὶ ἔραται σταλῆναι τὴν περὶ σέ» ἐπέχεται δὲ ὑφ' 
ὑμῶν * ἄχρις ἂν αὐτὸς τὸ σύνθημα δῷς. AX δὲ τά- 
χιον, οὐχ ἄχαρις γὰρ, οὐδὲ ἄχαριν ὑποδέξῃ τὸν φίλον, 


"Εῤῥωσο, 
IA', — Τοῦ αὐτοῦ τῷ αὐτῷ. 
Τοῦτ) ἐχεῖνοι φίλε Θεόδωρε, χάπὶ σαὶ περιῆλθέ 
μοι xal ἐννοῆσαι xai φθέγξασθαι, ὃ πάλαι περὶ τῆς 


a'que alapis percuti. Hec «exactionum pauperibus 
pene. Sed. non (w (o educatoris tui. sapientiam) 
procellosi venti more spiras et gravis ee pauperibus ; 
sed hos lenis instar aure cujusdam: εἰ placide 
afflas (sic) ; erga nos vero flatu aspiras qui ex 
equali alarum motu. provenit, quos quideni? reperis 
libris incubantes;. εί nunc quidem: Arigtotelt operam 
dantes vel Platoni, nunc autem domo  oratio- 
, Rem. in- scenam proferentes et nunc dubia quadam 
mQuentes , nunc eadem solsentes, modo: prosam 
orationem , modo versus elaborantes. Et sunt quos 
congredientium. vidéas ad Πλεωτίες leges introdu- 
eettes, επί quos cernas philosophim arcanis initiari. 
Recordaris, novi, sacri consessus εί magistri lingue, 
eju«que. qui tecum. de Rhetoriea aw. philosophia col- 
loquebatur, qui et dolet a te dislractus et. magistro 
tristitiam auget. Pulcher Constantinus. vix. lacrimas 
colibet, neo dici potest quanti aveat mitti ad. te. 
Nos adhuc eum cohibemus donec ipte veluti signum 
deſ Da hoc continug, non injucundus enim dmicum 
gon injucundum excipies. Vale. 
“ΧΙ: — Ejusdem eidém. 

Hoc illud est, amice. Theodore, quod mihi accidit 
cogitare et dicere de te; quod nimirum de sanitate 
dictum est olim" ab antiquis saptertibus , rem divi- 
nam ess quamdam sanitatem .auot. cum adest. 


TBEODORI PRODROMI 
ὡς διὰ πτεροῦ τοῦ χάρτου Α ὑγείας τοῖς ἀρχαίοτεροις ἐῤῥέθη σοφοῖς, ὡς :ἄρα 


128 


χρῃμά τί ἐστι θειότατον. fj ὑγεία, τῷ παρεῖναι μὲν 
ἀγνοούμανον, τῷ ἀπεῖναι δξ καταλαμθαἀνόµενον. ᾿Αν- 
πτχρυς τοῦτο xai ἐπὶ goU* παρὼν μὲν γὰρ μεθ) ἡμῶν 
καὶ Ευνδιατρίδων xal τὰ καθήκοντα φίλοι; διδοὺς 
xai ἀντιλαμθάνων οὗ τοσοῦτον αἴσθῆσιν παρεῖχες 
σἀυτοῦ * ἐχδημήσας δὲ νῦν xat μαχρύνας ὡς ἐπίπαν 
παρίσχες κατανοεῖν. Οἷος ὢν ἡμᾶς ἐλελήθεις, xal 
ὃν ἔχουσιν οὖχ ἑγινώσχομεν θηάχυρὺν ἀπὸ τῆς ζη- 
plac Ἐπέγνωμεν. ᾽Απάαρηγόρητα Υὰρ τοῦ λοιποῦ 
καὶ ἀνεύτεχτα τὰ ἡμέτερα, xai σὐδεὶς ὃ πρωΐῖας 
ἱπιδημῶν f| ἑσπέραά φοιτῶν πρὸς ἡμᾶς ,. πρὸς ὃν 
τοὺς τῆς xapblag ἀναφλέξομεν ἄνθραχας, xal ᾧ τὰ 
τοῖς ἄλλοις ἀπόβῥητα κοινωσόµεθα, Ti; οὖν ἔσται 
τοὐίων καὶ πηνίκα χαὶ πόθεν ἁπαλλαγὴ Jj εἰ Γράφοι- 


B μέν «€ ἂλλόις xe ἀντιγράφοιμεν θαμινωτέρως; Kal 


££ ἡμῶν ϱὸὲν ἰδού aoi δεύτερὀν τὀῦτο γράμμα δία- 
κοχάρακται; bx bk σὀῦ οὐδ' ἠμιγραμμάτιον. Kao 
vh τὸν φίλον. ἀπορῷ καὶ οὐκ. ἔχω συμθαλεῖν τὴν 
αἰτίάν, εἰ μὴ που διαμέλλὲις ἴσως οἰκονομούμενος 
σομμίδαι τῇ ἑπιστὸλῇ τὰς ἀποστολάς, χαίτοι oU γάρ 
µε οὐδὲ τοῦτο διέλαθεν, Αποατολαὶ πρὸς ἑτέρους 
ἑγένοντο ὅ τε καὶ ἀρνοδάχχους f) χοιροθάχχους ix 
τοῦ πράγματος ἡμῖν ὠνομάσθη'. ᾽Αλλὰ τοῦτο μέν 
σοι χείσθω ἀφορμὴ µειδιάµατος. Ὁ δὲ χαλὸς Κω 
ἐπισπεύδων ἐλθεῖν παρὰ ok χαὶ ἡμῖν. ἐπὶ τούτῳ δι 
ὄχλου γινόµενος ὀνάσθω. τῆς ἐπισπεύδεως, αυναρεῖ- ᾽ 
ται γάρ σοι τῶν πόνων ἐλθὼν; καὶ τὰς πρὸς ἡμᾶς 
ὑπομνήσει ἐπιστολὰςν οὐχ ὅτι xal αὐτόθεν οὐχ ἔχεις 
τὸν μνήµονα, ἀλλ᾽ οἴδας ἑχεῖνό γε cb Ὁμηρικχὸν, Xov 
τε δύ᾽ ἐρχομένω xal τε πρὺ ὅτου ἑνόησεν, Ἔῤῥωσο, 


ignoretur, cum abest vero. magni Φεπιειαν. Prorius 
hoc εἰ de (e .dici potest; cum aderas et nobiscum 
versabaris m&iswaque ófficiu accipiebas reddebusque 
amici, non. tantum tui éensumi ciebas; nunc quando 
peregre profectus. reditum differs, omntno te co- 
gnosceridum prabes. Talis cám esses non latebat, 
neque habenteé thesaurum agnoscebamus ; eo εί: 
tati cognoscimus. Ceterum nostru damna nec solari 
nec levari possunl et nemo mane aut vespere ad noi 
venit, quocam cor incenderé possimus, εἰ cotimu- 
nicare qua aliis indicta volumus. Qua. igitur erit et 


p quando et unde mitatio? . Saltem sepe inter noi 


mutuo scribamus et. rescribamus ; el a nobis quidem 
en tibj altera. hec epistola exarata est; a te pero 
ne epistolii quidem dimidium. Ei profecto dn ami- 
cus sis dubito el causam nescio ; nisi forte hac usurus 
economia es, ut litteris munera permisceas. Neque 
hoc me latet , munera mitti que agnibacchi, porci- 
bacchi ez re ipsa dicuntur. Sed hoc quidem rideudi 
argumentum. dimittamus. : Pulcher. Constantinus fe- 
stinans ad te venire, cum nobis Aoc molestie creave- 
ril, gaudeat [estiniationis sud fruciu. Veniens dolo- 
res: auferet tibi et de epistolis ad nos admonebit; 
ποπ quod per ie non [atwrus estet horum meni- 
missé, sed nosti illad Homericum : Duobus simul 
euntibus eliam alter aute alterum animadvertit. Veie. 














1385 
IB'.— Τῷ Aldixi. 
O)x ἀγαθόν σε παῖδα, µεγαλεπιφανέστατε Atos 
(sic), Ἡ φιλοσοφία, ὧν ἔοιχεν, ἔτρεφεν, εἰ οὕτω (sic) 
ταχὺ τῶν συντρόφων΄ ἐπ ἑλελήσεσθαι ἔμελλες, xa 
χαθυπερφρυνῆσαι ὅλων Tipobpópuy, ἐξ ὧν πολλάχις 
ἑναργή tk τῆς φιλίας ἑχομίσω τεχµήρια. Ὅμως 
χαλῶς ἐχεῖνο ἐῥῥέθη τῷ Πριηνεῖ, Αρχὴ ἄνδρα δείξει. 
Διὰ γὰρ. ταύτην xal σὺ τὴν ἀρχὴν, τὴν οὐχ oU" 
ἠλίχην χαὶ ὅσην, οὐδὲ μονοστῖχου γοῦν ἡμᾶς Ρξίω- 
σας Ὑράμματος, xal εἶκότως. Ὁ γὰρ λόγων καὶ 
Ypopuátov χαταφρονῆσας, χαὶ τῆς τιθηνοῦ σοφίας 
τὴν τῶν πραγμάτων τύρθην ἀνταλλαξάνενος, xhl 
τοῦτο δὴ τὸ τοῦ σοφωτάτου Ἰταλικοῦ τὰ ζιγούριά 
τε xai τὰ κουφότερα, πῶς ἂν γράφοι τῷ περὶ λόγους 


xai γράμματα: Πλὴν ἄλλον κἂν σὺ τὴν Addi» pg 


σηµασίαν παρώσω, ἄπιστός pot φίλος γενόμενος, 
ἁλλ' οὑχ ἐγὼ τὴν προδρομιχἠν, προτρέχω γὰρ xàv- 
ταῦθα xal τὴν παροῦσαν προχαράττω Υραφἠν. El 
μὲν οὖν Ὑράφειν ἔχεις, χαὶ σὺ ἁμείδου τὰ vpáp pata. 
χρύεεα χαλχείων ἀνταλλαττόμενος. "Εῤῥωσο. 
IT. — Τοῦ αὐτοῦ t$ αὐτῷ. 

^ "Ywippro, Al: AE ὅσης ἡμᾶς συναφείας xot 
αυζωίας «E; ὅσον fi παλαμναία τύχη διέστησε ἰ ΠΒάλαι 
μὲν Ὑὰρ καὶ. οὗ πάνυ πάλαι παρὰ τοῖς αὐτοῖς τοῦ 
λόχου καθηγεµόσι τὰ αὐτὰ τῶν παιδευµάτων τελαύ- 
µενοί τε καὶ συντελούµενοι καὶ ἀλλήλους εἰς φιλο- 
σοφίαν στομοῦντες ἡλίχον βαδαὶ καὶ ὅσον εἰς ἀλλή- 
λους tbv κόθον ἑδρέφαμεν | Μικροῦ γὰρ τοῦτο ἐχεῖνο 


XII. — Lyzico. 


SCRIPTA MISCELLANEA. | 
Α- τὸ βιαιότερον καὶ ὅτε μητέρες ἡμῖν xol μὴ µήτηρ 


1986 


ἠγανακτήχαμεν. Τὰ μὲν οὖν τηνικαῦτα τοιαῦτα * cà 
δὲ νῦν ofa; Σοὶ μὲν οὖν ἤνοιχται βῆμα xat θρόνὸς 
ἐπῆρται xal δημοχοπεῖται τὰ 'λογοθέσια, xal τῶν' 
ἐσθήτων τὴν μὲν χλιδῶσαν περίχεισαι, τὴν δὲ. µα- 
Xaxhv ἐγχαταθάπτεις τῷ κχιδωτίῳ, xat ἐπὶ τρὺφε- 
ρῶν πομπεύεις τῶν ἡμιόνων, xal τῶν ἀργυρηλάτων 
φαλάρων τοῖς μὲν ἐπιθεατρίξεις, τοὺς δὲ. πλεῖον. 
ἄχθος ταῖς ἡμιόνοις ἐπιτεχνᾷ καὶ φλεγµαίνει σοι 
μὲν ἡ τράπεζα" τὰ 0' ἡμέτερα ἁλουτοῦμεν, αὐχμῶ- 
μεν, πεζεύοµεν. Τί τὸ. ἐπὶ τούτοὶς ἀνέσπαχας τὴν 
ὀφρὺν μεγάλα περὶ σαυτοῦ φαντασάμενος xal ἡμῶν: 
μιχρότητα καταφηφισάµενος ; Ἔχομεν olg αὐχήσο- 
μεν καὶ ἡμεῖς, τὸν περίπατον, τὴν ἀχαδημίαν, τοὺς 
bv φἰλοσοφίᾳ ἐνθεασμοὺς τῶν βίδλων, &c τε ὠδινη- 
θείσας τοῖς παλαιοῖς Ἠγασάμιθα xal Bg ἐχεῖζεν' 
ὠδίναντες ἀπετέχομεν. Ἔστιν ἡμῖν elg σεµνολογίαν' 
xai Πλάτων θεολογῶν καὶ ᾿Αριστοτέλης φυσικευό- 
µενος,, xai Ἰταλιχὸς διδάσχων xai γράφων. Ἔχω 
βήμα χἀγὼ πολλῷ τοῦ σοῦ cspvóttpov βήματος »' 
ὅσῳ τὸ μὲν σὸν περἱ «ες βάρδαρα καταγίνεται καὶ 
βαρθάροις ὡς τὸ πλεῖστον ἐκχλησιάζεται, τὸ δ᾽ ἐμὸν 
φιλοσόφων τοῖς. εὐδοχιμωτάτοις συναπαρτίζεται xal 
τὰς τῶν ὄντων φύσεις σχοπεῖ, TL. σοι κατεσπάσθη. 
&b ἐπισχήνιον.;, ᾿Ανεμνήσθης, οἶμαι, τῶν ἐν φιλοσο- 
φίᾳ διατριδῶν xal τῆς σεμνῆς ἀσχολίας ἐχείνης καὶ. 
ἔρασαϊ Τε (sic) τῶν προτέρων διαεριδῶν ἑκείνων, 
φαντάζομαι, ὡς γένοιτό os xal ἔργῳ τὸν. ἔρον: παρα” 
μνθήσασθαι. "Εῤῥωσο. 


C tum (papa !) quantum. inter nos amorem nutrieba- 


- Non bonum te alumnum, amplissime Lysice, philo — mus; parum aberat quin in furorem evaderet ; indi- 
sophia, uti videtur, educavii; si futurum erat ut adeo. — gnabamur. eliam. quod ΜΟΝ ex una eramus matre 
celeriter matris. obliviscereris atque aliorum, quos — progeniti. Hæt quidem tunc eraut; qualia autem. 
nescio απ΄ cognatos. compellem an convittores; con- — unc? Tau quidem scholum aperis el throuum erigia 
temneres etiam Prodromos omnes, ex. quibus sœpe — et divinas orationes publice habendas scribis ; vestium 
manifesta. retuleros. amicitid argumenta. Egregie — vero splendidam aliam induis, delicatani aliam. arca 
enintuero illud a: Prieneo dictum est ? Imperium ho- quast sepelia, et. pingues. mulos ostentas; phalera- 
minem ostendit. Nam tu quoque ob hoo. imperium, — rum vero eg magna argenti vi compactarum alias 
qued quantum. εἰ quale sit ignoro, neque noa brevi — quasi in theatro exponis, atias majoris etiam ponde- 
epistola dignos esse putasti. Et jure profecto. Nam — ris machinaris , atque instruttissima tibi mensa est. 


qui loquendi scribendique artein contempsit, sapien- 
(iamque preceptoris sui cum negotiorum turba com- 
mutavit ,. idque quod crepundiorum et vanissima- 
rum rerum loco haberet qua viri. erant sapientis el 
modest; qui scribere. ad illum poterit qui in oratio- 
nibus et. literis assidue versatur ? Sed quamvis Ly- 
zici cognominis tui oblitus [ueris, amicus mihi infi- 
delis (actus, non tamen ego mei cognominis Prodro- 
mi. Precurro ergo, atque hanc primus tibi scribo 
epistolam. Si igilur habes quod scribas, litteras litte- 
ris commuta; si non habes, pro negotiis epistolas 
accipe, aureis ereá commulans. Vale. 
ΧΙΙ. — Ejusdem eidem. 

Heu, heu, Lysice, ex quanta necessitudine et con- 
janclione nos sors. ipiqua  distraxit. Ptidem, neque. 
ita pridem apud eosdem eloquentie duces. iisdem 
preceptis. inormabamur, simulque informabamur, 
εἰ mutuo, plillotophica in os veluti inserentes quan- 


Amidue tibi! corpus. lotionibus manat, que {κά 
mundent; noetrum vero aret, et pedibus iter. faci- 
mus. Quid grave in his supercilium inducis, magna 
de tc cogitans, nos vero humiles. despiciens? Habe- 
mus ei nos quibus. gloriemur, Peripatum, acade- 


miam, librorum philosophicorum oracula, et quos: 


ab antiquis parios admirati sumus, quosque. ipsi 
parturientes emisimus in lucem. Est et nobís ad gra- 
vitatem dicendi Plato theologus, Aristoteles physicus, 
Jialicus doctor. € scriptor. Et ego tribunal habeo, 
multo venerabilius quam tuum, quod. nimirum tu 
circa res barbarorum versaris, barbarisque wi plu- 
rimum concionaris. Meum a. probatissimis philoso 
phorum perficitur, et. rerum causas sectalur. Quid 
supercilium contrahis2 Recordaris, opinor, illarum 
in philosophia exercitationum , desiderasque, puto, 
graviora illa studia, et pristinas ezercitaltones ; κ». 
nam desiderio opus respondeat. Vale. | 


1287 
]A'.— Τοῦ αὐτοῦ τῷ Mira. 

Φασὶν ol πεκειραµένοι, xal ἐγὼ πείθοµαι, θεστεσία 
pot τῷ ὄντι duyh. μικρὸν ἀφίνθιον πολλῷ ἐγΥχνθὲν 
καὶ 'Ὑμηττίῳ τῷ µέλιτι (Αττικῆς δὲ ὄρος οἶδας τὺν 
Ὑμηςτὸν μελιτουργὸν xal μέλιτος τοῦ ἀρίστων) 
ἀλλοιοῦν τε τὸν ἐχείνου γυμὸν xal τῷ ἑαντοῦ συν- 
εξομοιοῦν, Kal τὴν als(av obx ἁγεννη οὐδὲ ἄλογον 
μὴ ὅτι γε xal πάνυ σοφωτάτην ἀποδιδόασιν οὐκ οἵ δ᾽ 
εἴτε οἴκοθεν ἑλόντες εἴτε πόθεν δανεισάµενοι, ῥᾷον 
δὲ φασι κακίας µεταδιδόναι f$ ἀρετῆς. Nov δὲ τὸ 
ἑναντίον ἆπαν ἑνήργηται' τὺ γὰρ μιχρὺν τοῦ ἔπιστο: 
λίου σου μέλι τὸ val μὰ τὸν xat πέρα τοῦ 'Ὑμηττίου 
γλυχὺ εἰς «hv χαχόχυµον πικρίας καὶ ἀγινθώδη µου 
Quis ἐμόληθὲν οὐκ ἔστιν ὅσα ταύτην χἀτεμελίτω- 
σεν, ὥστε µε xal ἀντιστρέψαντα δύνασθαι λέγειν, 


ῥᾷον μεταδ.δόναι ἀρετῖς Ἡ xaxla;. Kal χαιρέτω B 


σοι μὲν ὁ τηλικούτων ΥγΣννήτωρ νοημάτων νοῦς * 
χαιρέτω δὲ xal ἡ τοιαύτη τῶν νοηθέντων γλῶσσα 
μηνύτρια, καὶ τὸ αύναμα yalpé μοί σου χαιρήσειν 
οἶδα xal τὸν παρόντα ποιῄσων τῇ παραπτώσει τῆς 
ἡμεδακῆς ἀξιώσεως. "Eppuso. 

ΙΕ’. — TQ αὐτῷ. 

Τοῦτο ἐκεῖνο. Γλῶσσα πνέουσα μένος ᾿Αθηναίου 
απυρὺς, πυρὺς οὗ xai thv φύσιν διιδέσθαι οὐκ έχω, 
Οἷς yàp ἂν ἐμπίσῃ ποθεινότερον φαίνεται, xal οὗ 
μᾶλλον πῦρ f| δρόσος τούτοις δοχεῖ, ὡς xal τῇ Χαλ- 
δαϊχῇ τοῦτο τὸ µέρος ἐξισοῦσθαι χαμίνῳ, fc τὸ πρ 
ὡς πνεῦμα δρόσου δ.ασνρίζειν «οῖς θεολόχοις παισὶ 
μεµαθήχαμεν. Τοιοῦτόν cou τὸ ἀπὸ τοῦ στόματος 


XIV. — Ejusdem Mytz. 

Dicunt qui experti sunt, atque ego credo (o enima 
mihi eere divina), parwm  absinthii multo infusum 
Hymettio melli (Attice. montem nosti esse Hymettum 
uii. mel conficitur et optimum mel), immslare eum 
succum atque in. proprium convertere; causamque 
non ignobilem meque obsurdam offerunt, imo sa- 
yientissimam, nescio. en domo eam yro[erentes an 
aliunde mutuantes ? facilius esse aiunt mali partici- 
pem fieri quam boni. Nunc vero contrarium omnino 
fit. Eziguum illud epistolium. tuum, mel profecto, 
et. Hymettio melle dulcius infusum. in. amaritudi- 
nem quae absinthiur αφκαδαί, anime mee, dici 
son potest quanta mellis dulcedine eam per[uderit, 
ut contrarium dicere possim : facilius esse boni par- 


ticipem fieri. quam mali. Gaudeat ergo meus. tsa D 


talium | genitriz cogitationum ; gaudeat et lingua ta- 

lis interpres cogitatorum; et simul tu. mihi gaude 

(atque id facturum te bene novi) presentem exhibens 

iis qui adsunt, domi ποὺῖς honorem natum. Vale. 
XY. — Eidem. 

Hoc nimirum illud est lingua spirans ardorem 
Atheniensis ignis; ignis inquam cujus naturam 
pernoscere non possum. Quibus enim incidit, deside- 
rabilem se esse ostendit; nec magis ignis quam ros 
his apparet ; wt exequare. aliqua. parte videatur 
Chaldaicam fornacem de qua novimus ignem ut roris 
spiritum. afflasse divinos pueros. Talis ex ore tuo 


THEODOR! PRODROMI 


1988 


Α 7p, τοιοῦτοι δὲ ἀπὸ τῆς γλώττης ἑξαίσιοι xcpauvot- 


Τῇ μὲν οὖν παροιµίᾳ μὴ πυρὶ πρ ἐπάγειν Poust: 
ἐγὼ δ᾽ ἑναντίως ij ἑχείνη βούλεται, φαίην ἂν σου 
πρὸς τὴν coghv Ὑγλῶσσαν xal χεφαλὴν, πυρὶ «Up 
ἔπαχε, χαὶ πρηστήρσι (sic) πρηστῆρας προστίθεαο. 
Οὐχ ἀφθησόμεθα, μὴ δίδιθι, οὗ πυρπολησόµεθα, 
δροσισθησόµεθα xal πολὺ πλέον xal ἀναφυχθησό- 
µεθα, ὡς εἴθε xal ó τοῦ γράμματος χοµιστής, 
Ἀλλὰ μὴ εἰς μακρόν γε μὴ ὦ πρὸς τῶν βίδλων. 
"E£5wsw (sic). 
16). — TQ αὐτῷ. 

Συ plv ἡμῖν τὰς παρυπάτας xat τὰς ὑπάτας, cl 
Βούλει δὲ, χαὶ τὰς νήτας xat τοὺς ὑπερδολαίους xol 
τὰ, λύρας xai τὰς αιννύρας ἐπίγραφε καὶ τὰς χρυ- 
σέας γλώσσας, καὶ αὖθις τὰς βροντοφώνους * φιλίαν 
Υὰρ χόν τούτῳ πρεσθεύεις, τῶν οἰκείων χαρίτων 
τοῖς qot, χοινούµενος» ἐγὼ δὲ ταῦτα παραλιπκὼν, 
xal ἀπόχρη γάρ σοι, µέλιττα μούσης, πρὸς πᾶσαν 
σεμνολογίαν τὰ πράγµατα, ἐκεῖνο ἐπὶ σοὶ τὸ παροι- 
μιῶδες προσφορώτατα µεταλήψομαι. Τὸ ποῖον ἑρεῖ;; 
T5 ἀναμὶξ ἀγχύλων ἱπποτας ἀποχρινοῦμαε. Γένος δὲ 
ol ἀγχύλοι φάλαγγος πεζιχκΏς tfe ἰππιχῆς προµαχέ- 
µενον, TQ ὄντι γὰρ ἀναμὶξ ἀγχύλων τῶν πραγμάτων 
στροφῶν xat σχολιοτήτων ἱππότας ὁρῷ σου τοὺς 
λόγους, ὡς μὲν ἰδεῖν σοδαροὺς, ὡς δὲ δραμεῖν ταχι- 
νούς. Ἁλλ' ἐπὶ μὲν τῶν στρατοπέδων ἁταξίαν à 
εοιαύτη τῶν ἀγχύλων χαὶ τῶν ἡπποτῶν ἐμφαίνει 
ἀναμιγή ἐπὶ δέ σου xal τάξεων τὴν ἀρίστην xai 
ὑπερφυεάτάτην. Ἡ γὰρ ὦ πρὸς τῶν λόγων οὗ xipa 


C ignis prodit; talia. ex tua lingua singularia quedam 


[ulmino. Juxta paremiam illam ignis igni addendus 
mon videlur. Ego wero contrarium, quam illa par- 
emia vult, dicerem de sapiente lingua et mente tua, 
Adde igni ignem εἰ [ulminibus [ulmina  appone: 
uon uremur, ne time, non incendemur. Multo autem 
magis rore per[undemur εἰ re(rigerabimur ; utinam 
tabellarius hoe faciat , εἰ tu, vir doctissime, rem in 
longum non proirahas, sive ad libros amauder. 
Vale. 
XVI. — Eidem. 

Tw quidem nobis inscribis supremis exordis vici- 
nas et ewpremas εἰ vis et. infimas et acutissimas et 
lyras et citharas el titulum nobis appone aurearum 
lingwarum et rursum vocum tonitru. Hec quidem 
eruamenta ixa suni; amicitiam autem sic declaras, 


&omesticas  charites cum. amicis communicans. Ego 


hec linquens (etenim sufficit tibi apis musa tuc ad 
graviter quascunque res tractandas) illam pare miam 
tibi convenientissimam αεεὶρίαιπ. Qua ea est? Re- 
spondemus simul aneyles et equites. Sunt autem an- 
cyles genus pedestris phalangis quod cum equitatu 
pugnat. Vere enim una cum ancylibus negotiorum 
implexorum, l(ortuosorumque, quasi equites. video 
oraliones (uos, sublimes aspectu, cursu veloces. Sed 
prater pedites sparsos hi απεψίε εἰ equites. mixti 
apparent, nimirum prater tuas optimas excellen- 
tissimasque turmas, hominem  profecio video won 





1990 


χαὶ βασιλιχοῖς ὀσημέραι διαπονούµενον πράγµασιν, 
ἔπειτα οὕτω μὲν ὑψηλῆν τὴν διάνοιαν. ἔτι δὲ ἆττι- 
χουργῇ τὴν ME ἑντιθέναι τοῖς γράμµασιν, ὡς ἂν εἰ 


µόναις ταῖς βίδλοις τὸ πᾶν τοῦ βίου ἀπονενέμηκὲν.' 


"Evi μὲν olpat xal ob πόῤῥω ἴσως οἶμαι σχοποῦ * 
ἀλλ' ἔδει πάντως xol τοὺς παρόντας ἡλίους χαινήν 
τινα φύσιν τῷ βίῳ παρενεγχεῖν, καὶ δὴ καὶ παρήνεγχε 
τὸν κάλλιστον xa λόγχοις xai πράγµασι ot, ὡς ri- 
νοιτό σου xal τοῖς χαλοῖς υἱέσιν ἡ quat; χαθάπερ 
& τι χληροδότηµα παραπύόμπιμος, ἵν o5 (sic) μᾶλλον 
τοῖς σωματιχοῖς χαραχτῆρσιν ἢ τοῖς ψυχικοῖς ἰδιώ- 
past τὸν γεννησάµενον ἀποσώζοιεν. "Ebbwso. 


IZ. — Τοῦ αὐτοῦ αρὸς Γρηγόριο» μοναχὸν καὶ B 


καθηγούµενον τῆς ἐπὶ 'O£sig νήσῳ σεδασµ΄ας 
µονῆς τῶν Βου.ἲγάρω», ὅτε ᾖ.ῖθε πρὸς τὸ νη- 
σἰον ὁ ἁγιώτατος ἡμῶν δεσπότης ἀπὸ tov πα. 
τριαρχείου ἀῤῥωδέήθας καὶ παραιτησἀµενος. 
Οἴμοι { θεσπέσιε xal σοφέ µου Πάτερ xal σῶτερ 
μέγα Γρηγόριε, ὅτι ἐχλέλοιπεν ὅσιος &g' ἡμῶν, 
μᾶλλον δὲ ὀύχ εἷς, ἀλλά δύο κατὰ ταυτὸν ἐχλελοί- 
fate. Οἴμοι 1 ὅτι paxpáv ἀπὸ ἁμαρτωλῶν σωτηρία’ 
ὀἵμοι ! ὅτι Ἰγενήθημεν ὡς τὸ ἀπαρχῆς. Ποῦ ποτε 
Φυγαδεύων µακρύνεις xal τρὸς ποίαν αὑλίζεις τὴν 
ἔρημον; Ἔρημον βοηθείας τὸν Πρόδρομον προλιπὼν. 
΄λμπελον ἐξ Αἰγύπτου µετῆρας τὴν ἐμὴν φυχὴν ix 
tfc ἁμαρτίας xol 4fj Υῇ τῆς ἐπαγγελίας αὐτὴν ἑνεῤ- 
ῥίδωσας καὶ τῷ Βριγγῷ σου τῶν διδαγµάτων τῶν 
ἠλίχων, fue, χνχλόθεν περιεφράγµωσας. "Iva τί σοι 


| | SCRIPTÁ MISCELLANEA. — 
θαύματος, ἄνθρωπον λογίσμασι, xot δηµοχοπήµασι À ἐκ δρυμοῦ ὁ ἀντίπαλος ; Tí δὲ οὐκ ἐπιδλέπεις 16 


1290 


οὐρανοῦ τῆς νήσου τῆς χατὰ σὲ, xal χαταρτίζεις thv 
ἄμπελον ταύτην - fjv dj δεξιά σου ἐφύτευσε; Φιλιπ» 
πῄἡσιός εἰμι, Κορίνθιός εἰμι, Γαλάτης, Ἐφέσιος, δ.ὰ 
Παύλου προσῇλθον, διὰ Παύλου πεπίστευχα, Παύλου. 
τῆς θέας ἀπολαύειν οὐχ ἔχω. Τί p; κἂν τῶν Παύ» 
λου ἁπολαύω ἐπιστολῶν. Αλλ᾽ ἡμεῖς μὲν τὸν ὑμέ- 
τερον θεὺν xa βασιλέα Ἰησοῦν μιμησάμενοι τὸν ἐᾷ 
ἀῑδίου μὲν τοῖς πατρικοῖς ἑπαναπαυόμενον χόλποις 
ἐν οὐρανοῖς, κατελθόντα δ' Όστερον xal περὶ τὴν γῆν 
καὶ μεθ) ἡμερῶν ὀλίγων διατριδὰς ἀπὸ τῆς γῆς 
ἑπανελθόντα πάλιν εἷς τὰ οὐράνια χΧαταθάντες, ὡς 


ἀπ οὐρανοῦ τῆς νήσου τῆς περὶ ὑμᾶς xal αὐτοὶ xal 


ὀλίγα τοῖς περὶ ἡμᾶς ἑνδιατετριφότες πράγματα, 
περὶ τὸν ὑμέτερον χαὶ πάλιν οὐρανὸν ἐπετάσθητς, 
Τὸ δὲ ἑξῆς οὐχ ἔτι συνάχειν ἔχω, οὐξὲ τοῖς τοῦ Xp.» 
στοῦ συνεξομοιοῦν. τεσσαράχοντα yàp ἡμέρας καὶ 
ὑπὲρ ταύτας puxphv, μετὰ τὴν τοῦ πρώτου Πχρες. 
Χλήτου ἀνάληψιν, καὶ οὐδαμοῦ ἡμῖν ὁ ἄλλος Παρά- 
Χλητο:, ὡς εἴἶθε µοι ἐκ τοῦ αὐτοῦ οὐρανοῦ xal ὁ δεύ- 
τερος μετὰ τὸν πρῶτόν χαταπἰαίη Παβάκλητος, χαὶ 
λαδὼν ἐχεῖθεν ἀναγγελεῖ χἀμοὶ τὰ σωτήρια xol 
γλώσσῃ πυρίνῃ λαλεῖν µε παρασχευάσειεν. Αλλά 
ταῦτα μὲν ὅποι τῷ θεῷ φίλον ἄγοιτο. Τὸ δὲ νῦν ἔχον 
λειποψυχοῦμεν, μᾶλλον δὲ ἀφυχοῦμεν, σοφωτᾶτή 
ψυχη, ὁσῶραι τῶν σῶν µεμνημµένοι προῤῥήσεών τε 
καὶ ἀγαπήσεων ἐπὶ θεοῦ xal ἀγγέλων τὴν ζημίαν 
την χοσμιχὴν διαµαρτυρόµεθα, µαχόμεβα ταῖς ἀχα- 
Ρρίστοις γλώσσαις. ΠΗρᾶγμα μηδὲ εἰς ἑλπίδας ὅλως 


αὕτη καταλέλειπται νῦν, xai λυµαίνετα: αὐτὴν ὃς C πεσὸν ἀνθρώπῳ νοῦν ἔχουτι. Τὸ πρῶτον τούτων xa) 


solum admirandis orationibus, sed ei operam dantem 
consultationibus et publicis actionibus et regiis quo- 
eldie negotiis; deinde adeo aswblimia sensa, atque 
Atticam orationem litteris inspersam, quasi libris 
$olis omne vitas tempus distribuisset. Equidem cen- 
seo, et foriasse non longà a veritate censeo (sed sic 
omnino necesse eral) presentem diem novam natu- 
fam vite hominum attulisse. Te vero orationibus 
scribendis, negotiisque tractandis excellentem tulere, 
αἱ fiat, el filis (wis, hareditate veluti quoddam 
donum (ransmissum, hec natura; ut non solum in 
eorporis lineamentis, aed et in iis quoque que ani- 
me sunt propria progenies sersetur. Vale. 


XVI. — Ejusdem ad Gregorium monachum et 


abbatem venerandi monasterii Bolgarorum, in D 


Oxꝛia insula siti, cum ad insulam venisset san- 
etissimus doniinus noster ex pairiarchio post 
morbum et abdicationem. 

Hei mihi ! Pater. mi divine et. sapiens et sertator, 
magne Gregori, quia de[ecit a nobis sanctus, sive po- 
tius non unus sed duo eodem lempore defecerunt. 
Bei mihi ! quia longe a peccatoribus salus; hei mihi 
quia ad prisiinum statum redivimus. Quo te longe 
ezsul confers? εἰ in qua degere vis solitudine ? desti- 
tutum. ab auxilio Prodromum tuum linquens. Vi- 
neam ab Egypto transtulisti, meam animam a pec- 
cato ipsam in Lerra promissionis plantasti et septo 
documentorum tuorum (quanta fuere, o 101!) circum- 


PATROL. GR. CXXXIII 


vallosti. Cur ergo nunc eaa te deseritur ? vastabit 
eam inimicus aper de silva. Cur non aspicis e colo 
insulam, inquam, tuam, et non perficis vineam quam 
plantavit dexteru tua ? Ego Philippensis sum, Corin- 
Ihius ego, ego Galata, Ephesinus; per Paulum veni; 
per Paulum credidi; Paulum nunc aspicere. non 
possum, cum Pauli epistolam | accipiam; imo nos 
quidem Deum nostrum. et. regem Jesum imitemur 
qui clernun Patris in. sinu requiescens in colis, 
tandem et in lerram venil, el paucos cies commora- 
(us e terra iterum in celos redivit, Sic e celo ir- 
sule tw quoque descende, ut. inter nos sis ; ubi veio 
parum hic commoratus res nostras. curaveris, vola 
iterum ad. celum tuum. Quod deinceps addam non 
habeo; nec quid comparem Christi exemplis, qui 
quadraginta dies et aliquid amplius hic fuit. ost 
primi Paracliti ascensum non est nobis alius Para- 
clitus. Utinam ex eodem calo alter. post. primum 
Paraclitus descendat, et inde accipiens et mihi quz 
salutis sunt nuntiet igneaque lingua ad loquendam 
idoneum reddat, Sed hec quidem, quando Deo ypla- 
citum erit, fiant. Quod rem prasentem spectat, ani- 
mo deficimus, sive polius anima caremus, sapien- 
tissima anima, cum quotidie in mentem venit verba. 
rum atque amoris tui. Coram Deo et angelis testo- 
mur orbi wniverso illorum damnum. Pugnamws 
lamen ingratis linguis. Res est quam prudens vir 
omnis desperatam putet. Hoc primum, hoc ultimum; 


41 


p 


» 


φοὺς τόπους kx&lveuc τοὺς τοῖς ἁγίοις ποσὶν ὑμῶν 
περιπατηθέντας καταθεώµενοι αὐτοῦ που τὴν qyoyhv 
&pa ταῖς µνῆμαις ἀποῤῥευγοίμεθα. Προσκυνῶ τὰ 
ἔχνη τῶν ἱερῶν ποδὼν τοῦ ἁγιωτάτου µου δεσπότου, 


magna Ecclesia orbamur. Ρατεαί Deus eorum ipso- 
rum vitm el saluti; ut loca illa que pedes vestri 
olim calcarunt videntes, non vita simul εἰ memoria 
privemur. Colo ego vesligia s&crorum pedum san- 
ctissimi mei domini εἰ bene de me meriti, osculor 


PEE THEODORI PRODROMI | 
Al. vxalov τῆς μεγάλης Ἐχκλησίας ἁποστερούμεθα, A xal εὐεργέτοῦ, ἁσπάζομαι καὶ coU vb ἅγιον τρὐχι- 
^ eto τῆς ἑαυτῶν ζωῆς xaX «τῆς σωτηρίας, ἵνα μὴ 


1292 


vov xal τοῦ μανδύου τὸ ἄχρον εἰς ἁγιασμὺν τοῖς 
ὀφθαλμοῖς περιτίθηµι, xal οοὔτο εὔχομαι «pb τῶν 
ἄλλων, τῇ σῇ μετὰ θεὸν δεξιᾷ τὴν τέλευταίαν παρα- 
θεῖναι πνοῆν. Ὁ τῶν ἁγίων εὐχῶν σου δοῦλος xol 
malc Θεόδωρος. 


eliam oram sanctam sacra vestis tue extremamque 
ejus parlem ad salutem meam oculis. superpono. 
Atque hoc iw primis precor, ut secundum Deum 
ἀεπίετα (ug extremum  apiritum commitlam. San- 
clarum precum iuarum. servus et filius Theodorus. 





TOY AYTOY 


ΠΕΡΙ ΤΟΥΣ 


ΔΙΑ ΠΕΝΙΑΝ ΒΛΑΣΦΗΜΟΥΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΡΟΝΟΙΑΝ. 


EJUSDEM 


IN EOS QUI 0B PAUPERTATEM PROVIDENTLE CONVICIANTUR. 


TrioMov 5 Tipobfgos (1), Κορινθίων πολίτης, B tov χακοδαιμονῶν, τοῦτον τῇ µεγάλῃι Προνοίφ xata- 


&vhp σοφὸς μὲν ἑ πινοῆσαι, σοφὸς δὲ χαταπράξασθαι 
πόλεµον, πολλοὺς δὲ χρατήσας ἀγῶνας, ἐλευθερώ- 
σας δὲ Σικελίαν, xal ἀνδραποδισάμενος Διονύσιον, 
ἐαιειχῶς δεισιδαίµων ἣν xa καθαρῶς Κορίνθιος, 
El; τε γὰρ τὴν τύχην τὰς ἑαυτοῦ ἀριστείας ἀνέφερε, 
xe ἐπὶ τοῦ οἴχου ἱερὸν Αὐτοματίας, ἀλλοχότου ταύ- 
της θεᾶς, ἱδρυσάμενος, τὰ Αὐτομάτια ἔθυσεν (2). 
'Q μὲν δὴ ταῦτα τροπαιουχῶν. ᾿Εγὼ δ', ἐς τὸ ἔσχα- 


Timoleon, Timodemi filius, civis Corinthius, vir 
scpiens et artis bellice peritissimus, qui in. multis 
ceriaminibus victoriam reporiavit, qui Siciliam in 
liberiatem vindicavit, qui Dionysiwmn subegit, deo- 
rum culior sincerus et patria. amantissimus fuit. Ad 


fortunam omnia que ad ipsum spectabant, referebat, 
εἰ Automatie dee alienigene templum. construxit ; 


Automatia, ut dicunt, sacra peregit post. victoriam. 


(4) Plutarchum sequitur Noster, at Diodoro Siculo 
(1. xvi, t. Hl, p. 152) Tünoleontis pater Timenetus di- 
ους. 

9) Plutarch, iu Timoleonte, ἃ 56, edit. Reisk. 
t. Π, p. 2954 : Καὶ γὰρ γράφων τοῖς οἴχοι gos, 
xai óng γορῶν πρὸς τοὺς Συραχουσίους, πο λάχιν 
ἔφη τῷ Θεῷ χάριν ἔχειν, ὅτι βουλόμενος σῶσαι Σι- 
χελίαν ἐπεγράφατο την αὐτοῦ προσηγορίαν. "Emi 
δὲ τῆς οἰκίας ἱερὸν δρυσάμενος Αὐτοματίας ἔθυσεν᾽ 
αὐτὴν δὲ τὴν οἰκίαν ἱερῷ Δαίμονι χαθιέρωαεν.---ἓ. 
Quomedo qnis se citra. invidiam laudare passait, 
ibid. t. VI Ad 446. — It. Reipubl. ger. precepit. 
toti. IX, p. 251. 


θύω λόγον, Βροῦτον γὰρ, τὸν Ῥωμαῖον ἐκεῖνον, τῆς 


μὲν ἄλλης ἀρετῆς xal τῆς στρατηγίας παντάπασι 


τέθηπα. τῶν γε [ f. &k] μὲν ἐπιθανατίων ἔχεινωλ 
συλλαθῶν, οὐδ' ὀπωστιοῦν ἀποδέχομαι. *A γάρ φτς:, 
11ήμον Ἀρετὴ, Aóroc ἄρ᾽ 00a. µόνος ex Ero 
σε 
"Qc ὄργον ἐτίμών * σὺ δὲ ἄρ᾽ ἑδού.ῖευες εύχῃ (&)y 
ἁγεννη ταῦτα λέγων [f. λέγω] καὶ Βρούτου Qv; 


Ego vero. ad extremum a malo genio ductus Prosi- 
dentie huncce consacro locum. Brutum enim, ma- 
gnum illum Romanum, eb virtutem et belli perniam 
admiror; sequentium autem. versuum rationem ha- 
bere prorsus nequeo : 


Virtus misera, non nisi sonus fuisti; ego auem 
te ut factum honorabam; iu autem fortunz 
serviebas. 


(5) Vox μόνος, quæ metrum ledit, mera videlur 
interpolatio. Vide notam sequenteiv. 

(4) Paulo aliter Dio Cassius (lib. xcvi, $ 49) : 

"Q cAnpor ἀρετὴ, «Ἰόγος dp ᾖσθ'' érà δέ σε 

Ὡς ἔργον ἤσχουν' σὺ ὃ dp éDovAsvsc ty. 
Zonaras etiam ( Ακπαί. lib. x, $ xx, tom. 1], p. 
508) hos versus cum varietate lectionis ita re- 
resentat : Ο δέ Υε Δίων ταῦθ᾽ ἰατορεῖ «ότε τὸν 
ροῦτον εἰπεῖν. 
*p t. 


ἀρετὰ, 
ALME σε Kon η σκουν 
σὺ δαὖ édoUlevec τύχη. " 





1299 


SCRIPTA MISCELLANEA, - 


yw 


Δνάδια. Tiv. vào ff pool ὁ τοῦ παντὸς ὄγχος οὐ- Α τες Αἰθιοπικώτέρον, Dutzbe τὸ δέρµα, καὶ τὰς 1vá- 


pxvoU διοικεῖται, Thi 8&6 πλημμελὲς τοῦ καθ) 
ἡμᾶς διατάττεται βίου καὶ εἰς κόσμον Άγεται; lotos 
δὲ ἄλλος ῥυτὴρ τῶν ἐν ἡμῖν στοιχείων τὸ-τέτρωρον 
εἰς 4b ὁμαλὲς µετάγει τοῦ δρόμου; xai ὑπὸ τίνων 
ἄλλων ὀἰάχων τὸ χοσμιχὸν χκυδερνᾶται ἀχάτιον 
᾿Ταῦτα μὲν ἣν εἰκὸς περὶ τῆς Προνοίας ἐννοεῖν 
ὁσημέραι, xal πείθειν- σφᾶς ἑαυτούς. Ἁλλ ἡμεῖς 
τοσοῦτον ὑπὸ φιλοχρηµατίας διεφθάρηµεν τὰς φνχὰς, 
ὡς, ἐὰν μὴ τὸ χρυσοῦν ἐχεῖνο καθηµέραν θέρος ἁμῶ- 
μεν (5), μηδὲ ὅλους ἔχωμεν Παχτωλοὺς tbv εἴσρουν 
ἐς ἡμᾶς ποιουµένους, οὐδὲ Πρόνοιαν ὅλώς εἶναι 


οἱόμεθα. ᾽Αλλὰ τὸ, Τύχη τὰ θνητῶν κράγµατα(ϐ). 


εῆς τραγῳδίας ἁποτεμνόμενοι, πανταχῆ τῶν λάγων 


ἁἀπυστομφάζομεν. Kat, Ποῦ yàp, φαμὲν, fj Πρόνοια, — 


εἰ ὁ μὲν καπηλίδας υἱὸς ἡ τυχὸν ὀψοπώλιδος, ἄφρων 


δὲ ἐπιεικῶς xal ἀνόητος, καὶ μηδὲν, 5 φασιν, ὅσον. 


ἀπομύξασθαι αυνιεὶς, ἔπειτα λαμπρὸς πομπεύει διὰ 
τῆς λεωφόρου, χρυσοῦ δὲ πλίνθους ὅλας, καὶ ἵππους, 
καὶ ἡμιόνους, χαὶ olxlag λαμπρὰς περιδάλλεται. ὁ 
δέ εις ἕτερος, Κόδροις μὲν τὸ γένος, Πλάτωσι δὲ τὴν 
Καιδείαν παράθαλλόμενος, μηδὶ μιᾶς εὐποροίη γοῦν 
ἡμιόνου * xai ὁ μὲν ἄμδλωμά τι φύσεως Ov xal τῶν 
Ἐμπεδοχλείὼν τεράτων ἀσχημονέστερος (T), τὸ εἶδος 
αἰσχρὸς, ἁσδόλου πλήρης τὸ πρόσώπον, ὁποίους Ev 
«alg σχηναῖς ἀνθρωπίαχους εἰσάγόμεν διασκεοάζον- 


Abeurda enim ef. Catonis | ingenio indigna hec 


verba. Qua. enim alia re nisi Providentia univereus 


mundus gubernatur ? Qua re vite nostre de[(ectus 
corriguntur et. ordinantur ?. Quis porro alius con- 


servator elementorum, que nobis insunt, quadrigam ϱ 


recto cursu planoque regit ?- Quibus denique guber- 
naculis navigium muudi regitur ? 

Rec de. Providentia: quotidie par erat. cogitare et 
eredere. Nos autem adeo avariti jugo succubuiius, 
uf, nisi quotidie messem auream facimus aut! Pa- 
toli flwentis aureis (ruitur, nullam. utique Provi- 
dentig fidem habeamus. lllud autem, Fortuna 
res humanas regit, ut in tragedia legimus, nobis 
mínus recium videtur. Ubi enim est Providentia, si 


cauponis aut olerum. venditricis filius stupidus ac — 


insanus. ad nihil aptus, cum splendore urbis vias 
percurrit, auri pondus immensum, equos, mulos, 
donus splendidas possidet, alius. autem. Codro qui- 
dem genere, doctrina vero Platoni comparandus 


θους οἱονεὶ διαπεπερονηµένος, ἁχόνή, eItsw ἄν τις, 
αιτιζοµένη (8), Υελοῖος τὴν τρἰχα, γελοιότερος τὴν 
ὑπήνην, δαιμόνιάν τι τῶν ὑπόταρταρίων εἰδεχθὲς 
xai αἰσχρὸν, ἐκεῖνος οὗτος χαρίῳ ξύνεστι x3XQ καὶ 


ὡραίῳι "Ἠφαιστος τῇ χρυσῇ ΄᾿Αφροδίτῃ, λεγόντων οἱ 


ἸΌμηρίδαι’ ὁ δὲ τις ἀγαθὸς νεανίας. ἄρει τῷ ἴούλῳ 
τὴν γένυν γεωμετρούµενος, χαρίτων δῶρον, ἄγαλμα 
φύσεως, ἡδὺς μὲν εἰπεῖν, χαλὸς δὲ ἰδεῖν, χαρίεις δὲ 
ὁμιλῆσαι, πρεσδύτιν τινὰ λημῶσαν εἴσάγοιτος — | 

"Ταῦτά φαµεν οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων, “πρὸς τὰς 
τῶν πραγμάτων χαρύδδεις (9) καὶ ὀμπώτιδας (10) 
ἁποδυσχεραίνοντες, ᾿Ανάξιοι δὲ καὶ παιδείας καὶ φι- 
λοσοφίας οἱ λόγοι. El μὲν γὰρ τῷ ἐνταῦθα βίῳ συν- 
απεθνήῄσχομεν ἄνθρωποι, οὐδὶ οὕτως ἀσχάλλειν ἔδει 
πρὸς τὰς. ἀνίσόυς τῶν βίων διασνομὰς, χαίρει μὲν 


οὖν πολὺ μάλί.. .: (11) τῶν ἀθελτέρων πλουσίων 


καταγελῶντας. Τί γὰρ τὰ Μίδου πλουτῆσαι πρὸς ἕνα 
Δημοκείτου γέλωτας Τί δὲ την τοῦ Μακεδόνος ὅλην 
ἀρχὴν ἀναζ,όχσθαι πρὸς µίαν παῤῥησίαν τοῦ Σινω- 
πέως; Ὡς ἐγὼ μᾶλλον ἂν τὴν ἙῬύλωνος εἰλέίφειν 
ἐλευθερίαν ἡ τὰ Κροίσου γρήµατα, μεθ' iv ἁπώ- 
Aeto* xai Πλάτων ἂν εἱλόμεῦα εἶναι μετὰ πενίας f] 
Διονύσιος 'μετὰ τνυραννίδας, ὃς μ.κρὺν ὕστερον εἰς 


᾿Κόρινθον αἰχμάλωτος ἀπαχθεὶς ἐν μυροπωλείῳ καθ. 
Ve &vtov ὀφθείη «πίνων. χεχραµένον ἀπὸ τῶν καπη. 


fede. vulta, sebo plenus, homunculis similem, quos 


in theatrum. inducimus, Jithiopicis, pelle rugosa, 


malis per[oratis, macilentis, comas ridicule com- 
ptas, barbam abiurdam habentem, uf. brevis sim, 
demoniacum aliquid pre se ferentem, et qui. puelle 


pulchrae amore geudel, &t Vulcanus Veneris, secim- 


dum Homerum. Quocam confer: adolescentem. &o- 
nestym cum lanugine, gratiarum. exemplar, naturir 
imaginem, disertum, pulchrum visu, comem ; qui si 
vetulam lippam duceret, quid tandem dixeris? 

Hac plurimi dicunt indignati propter inundatio- 
nem non minus quam propler siccilatem. Sed inter- 


dum philosophice disputationes εἰ sermones minus 


salis[aciunt.. Si euim hac vita. defuncti plane mori- 
mwr, cur de inequalitate conditionnm παπα πι 
querimur ? Genio igitur polius iudulgeamus et de 
st«pidis divitibus rideamus. Quid enivi Midee aurum 
nd risum Democriti comparatum, aut. lotius Maee- 
donie imperium cum uno [aceite a Diogene dictorum 


né asellum. quidem habet? En alium, nature vere D collatum? Mihi quidem Solonis libera indol:s omui- 


monstrum, et turpiorem. prodigiis | Empedacleis, 


(6) In margine legitur scholion 0soi,og.zv. 
e Bugip. Alcest. v. 78 : 
. Té fynxó 3pdrpac οἶδας, fy ἔχει φύσιν; 
Μ. Antiop. F ragm. : 
. Φεῦ, φεῦ, βρὀτδιαι xnpátov ὅσαι τύχαι. 
(7) De hoc loco et altero qui legitur supra col. 
4997, xatà τὰ τοῦ — Ἀγδρόπρ. 
- salenda Frid. Guil. Sturz. editio [fragmentorum 
Empedoclig, p.584 sqq. . 
c4) ᾽Ακόνη σιειζοµέγη. Notum. proverbium. 
'Axóvny. σιείζωις. 1d est cotem alis. Dicitur in. ho- 
mines edaces plurimique cibi,qui nihilo tamen habi- 
tiores inde reddantur. Nam in cotis macilentiam 


pwpa, con- 


bus Crosi divitiis, quibuscum periit, proferenda. esae 


hodie vulgoque jactatur adagiwin, cum aiunt, Tom 
pinguem quam coiem, macilenium quempiam siguif- 
cames. Hermolaus Barbarus, in epistola quadam 
nd Picum, interpretatur hoc. proverbium pro, Mule 
collocare diri unde nog sil reditura. gralia ; 
ut affine sit illi quod alibi dicitur : Ale leporum ca- 
tulos, cum ex beneficio redit mala gralia. Eras. 
Adagior. chiliad. 1, cent. IV, adag. 71, col. 149. 

(9) In mirgine legitur hocschollon : Ἡ &vaz:- 
νοµένη θάλασσα λέγεται Χάρυδόις, 

(10) In. marg., enpactas. 

ij Hic charta abrasa. 


1295 


THEODORI l'RODROMI 


λείων (12). Οὕτως οὖν οὐ δυσχεραίνειν ἔδει, χᾶν τῇ A θρωπον, xpovixbv τὴν ἡλιχίάν, ῥιχνὸν τὴν ávafo- 


παρούσῃ συνετελευτῶμεν ζωῇ. Ἐπεὶ δὲ ἀθάνατόν τι 
χρῆμα ἡμῖν fj uxh, καὶ ζωῆς ἑτέρας χἀτάστασις iv 
ἐλπίσι χεῖται, χαὶ ποιναὶ χαχίας, xal ἀρετῆς ἀντι- 
. δόσεις, πόσῳ τὸ μετὰ τοῦ καλοῦ πένεσθαι τοῦ πλονυ- 
τεῖν μετὰ φαυλότητος ὁλδιώτερον ; | 
Σὲ δὲ ἀλλὰ τῶν πραγμάτων ἴσως fj ἀνισότης ἀνή- 
νασθαι τὴν Πρόνοιαν ἔπεισε; Καὶ μὴν διὰ τοῦτο 
μᾶλλον εἰσάγειν ἐχρῆν τὴν Πρόνοιαν, Ὡς γὰρ οὐχ 
ἄν ποτε ἐπὶ μουσικῆς ῥυθμὸς συσταίη xai µέλος, 
βαρέων µόνως ὄντων fj ὀξέων τῶν φθόγγων ἁπάντων, 
ἀλλά τῇ παραπλοχᾗ τῶν ἁνισοτόνων 1j ἁρμονία γὲν- 
νᾶσθαι εἴωθεν. οὕτω xal ὁ xa0' ἡμᾶς ἅπας βίος 
«alg. ἀνισότησι εῶν πραγμάτων ὑπὸ τῆς Προνοίας 
μουσιχῶς χατεῤῥύθμισταν. Αλλά τούτων ὑμῖν αἰτία 
ἡ ἄγνοια, ἣν δεινὸν εἶναι, xat ὁ Σύρος (15) εἴρηνε 
ῥήτωρ (14), τοῦτό γε µόνον οὐχὶ ψευσάµενος, Οἷς γὰρ 
οὐχ ἀναπτῆναι πρὸς αἱθέρα δυνάµεθᾳ, xal τὰς 
αἰτίας αὐτ,πτῆσαι χαθαρῶς, καὶ τοὺς A^youg δι) ὧν 
«b πᾶν fj Πρόνοια τάττοι σοφῶς xai ἐπιστημονικῶς, 
πούτοις ἀταξίαν τοῦ παντὸς χαταφηφιζόµεθα. Kalvor 
συνιέναι ἐχρῆν, ὡς τοὺς προυοητικοὺς λόγους γνῶναι 
ἀμήχανον τῷ μηδὲ ἀνθρωπίνης αἰσθομένῳ τὰ πολλὰ 
διανοίας. 'Ἑώραχας γὰρ, εἰπέ uot, πρεσθύτην ἄν- 


videtwy, «εἰ Plato cum paupertate quam. Dionysius 
cum tgrannide esse malim, qui tempore postremo 
captivus Corinthi in taberna unquentaria vinum 
aqua mistum bibere visus est. Igitur non egro esse 
animo debemus, etiamsi cum praesenti vita pereamus. 
Quia autem anima nostra immortalis est, et alterius 
vite spes adest, sicut et impios paa εί pios remu- 
serationes manent, quanto melius est. cum virtute 
pauperem esse quam cum pravilate divitem! 


Sed [ortuna et conditionum inæqualitates Provi- 
dentiam negare forie suadent. At id ipsum  Provi- 
dentiam esse me. quidem credere cogit. Ut enim nec 
in musica rhythmus aique harmonia esse posset, si 
omnes soni graves, aut si omnes acuti forent, sed 
ex sonorum diversitate demum harmonia prodit, sic 
et apud nos ipsa conditionum kumanarun diversitate 
ordo et fiza constitutio α Providentia. introducta 
est. Hujus rei in causa est ignorantia, quam malum 
esse. asseruit. rhetor Syrus (Lucianus), in. quo uno 
non est mentitus. Quia. enim non alis ín aerem 
ascendere et veras rerum causas, quibus perducta 
Providentia. omnia sapienter ac pradenter instituit, 
perspicere valemus, naturam. res. male. ordinosse 


(a Locus est ex Plutarcho (in Timoleonte, $44, 
edii. Reisk. tom. II, p. 194) : 0ὐδὲν re οὔτε φύ- 
σεως ὁ τότε X οὔτε τέχνη:, ὅσον ἐχεῖνον τύχης 


ἔργον ἐπεδείξατο, «bv Σιχελίας ὀλίγον ἔμπροσθεν 
.«0pavvov tv. Κορίνθῳ διατρίδοντα περὶ τὴν ὁγόπω- 
Juv, fj χαθήµενον kv µυροπωλίψ, nivowrtk πεκραµέ- 
voy ἀπὸ τῶν χαπηλείων, x. t. À. 

(45) Nota marginalis : Σύρον ῥήτορα λέγει τὸν 
Λουχιανόν. 

(14) Respicere videtur ad initium Luciani tracta- 
tus, Quod difficile cehumnie fides adhibenda aii 


λὴν (15), τὴν Πυθαγόρειον ὤχραν &v τοῖς προσώποις 
προφαίνοντα, xa νάρθηχι χαμπύλῳ κχατὰ τὸν Σει- 
ληνὸν ἐρειδόμενον; Tl ποτε εἶπες ἂν περὶ τούτου; 
Οὐχ ὡς θεοπρεπῆς οὗτος ἀνήρ; οὐχ ὡς ἱερός; οὐχ 
ὡς ἀπρονόητα πάντα, μὴ] τοιούτων πλουτούντων; Εὖ 
ob ὅτι καὶ πλείω. Ἁλλ' ἐγὼ τὸν ἀναγεγραμμένον 
ἑώραχα πολλοῦ δέοντα ἱερὸν εἶναι. Συλῶντα γὰρ 
αὐτὸν τὰς χατοιχιδίλυς τῶν ὀρνίθων αἰἱσθόμενος, fv 
μὲν τῆς χειρὸς ἀφειλόμην, fiv δὲ τοῦ χόλπου ἐξήγα- 
γον. Opãc ὡς ὑποχρίσει ζῶμεν ἄνθρωποι τὰ πολλά, 
χα) πλανώµεθα περὶ shy ὄνον τῇ )εοντιχῇ (16) καὶ τῇ 
νυμφιχῇ στολῇ περὶ τὴν γαλῆν (11). Καθάπερ γὰρ ἡ 
Αχιλλειαχὴ πανοπλἰα περιτεθεῖσα τὸν Πάτροχλον, 
Αχιλλέα τέως παρεῖχε τὸν Μενοιτίου δοςάτεσθαι (18), 
xai Λουχίλιον ἀντὶ Βρούτου λαδὼν ὁ Καΐσαρ χατε- 
σοφίζετο (19)* οὕτω σκην] βαθεῖα περὶ ἡμᾶς, xol 
παί«οµεν ἑαυτοὺς xal παιζόµεθα. ως εἴ ποθεν 
εἶχες, ὦ QU ἑταῖρε, πτεροφυῆσαι xat ὑπερθῆναι, 
χατὰ τοὺς ἀετιδέας, τὸν ἑλλιμνάζοντα, xal, παρὰ 
τὸν αἱθέρᾳ γενόμενος, πρὸς τοὺς τῆς Προνοίας λό» 
γους ἀντιθλεπτῆσαι, ἐθαύμασας ἂν τὸ ταύτης ἐπι- 
στημονικόν. Νῦν δὲ ἀλλὰ, πτηνῶν γὰρ καὶ χερσαίων 
ζώων πολὺ τὸ διάφορον, καθὰ xal ὁρίων Φρυγῶὼν 


accusamus, AL id considerandum est quod fieri mon 
potest, ut rationes Providentige perscrutemur, qui se- 
pissime nec hominum cogilala pernoscere possumus. 
Vidisti virum «cate provectum, membris cgrotie, 
cut vultu Pythagoreo, pallido; baculo, ut Silenus, 
innitentem. Quidnam de eo dixeris? Nonne tibi caput 
sanctum εἰ qaasi divinum esse videtur? Nonne di: 
vitiis talis dignus videtur ? Vidi enim alium in di- 
gnitate constitutum, qui a. sanctitate plurimum ab- 
horrebat. Cum euim mansnetas eum aves venantem 
vidissem, ego e contra plenam εἰς libertatem dedi. 
Viden' homines mazimam partem dolosos et hgpo- 
critus esse, et. εαρὶεεῖπιε deceptos modo ab asino 
pelle leonina índuto, modo a mustela veste nymphica 
circumamicta. Sicut enim Achillis armatura indutus 
Patroclus Menotium, et Caesar Lucilium Brui loce 
simulare ac mentiri poterat, sic nos in magno thea- 
tro conslituti pro. [ndibrio et alios habemus, et ab 
lisdem habemur ; ita ut, si alarum remigio in alitum 
surgere e lerra, ut aquila, et. Providentie rationes 
perspicere posses, hujussapientiam certo admirareris. 


D Sed hoc fieri non potest; plurimum enim volatilia 


inter εἰ animalia terrestría interest, ut inter Phry- 
gas et Mysos finitimos; Providentie autem sapien- 


(tom. Ili, p. 125) : Δεινόν ve. fj ἄγνοια, καὶ πολλῶν 
xaxüy ἀνθρώποις αἰτία, ὥσπερ ἀχλύν τινα καταχέ- 
0098 τῶν πραγμάτων, xal τὴν ἀλήθειαν ἁμαυροῦσα, 
καὶ τὸν —— — ουσα. 

15) Marg. ἐσχισμένην. 

(16 Ksop. Fab. 1135. 

(47) Babr. Fab. 16. 

(18) Homer. Jliad. 1. τι, v. 978. 

(19) Aliter hzc narrat Plutarchus in. Bruto, $ 90, 
edit. Reisk. t. V, p. 452, quem vide. 








129] 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


120 


xai Μυσῶν (20), τοῦτο μὲν ἁμήχανον, λόγῳ &' Exacta. Α μεταξὺ τῶν λόγων fj γλῶσσα * ἐνιαχοῦ χαὶ τὴν αὐτὴν 


xplvew, xat τῆς προνοητιχῆς, ὡς οἷόν τε, συνιέναι 
σοφίας, ob χαλεπὸν. Αν δὲ που xal σχοπουµένοις 


οὐ θηράσιµος d ἀλήθεια, τὸ τοῦ σοφοῦ ἐχείνου, 


Σφῶν ἑαυτῶν κατεπᾷδειν ἀνάγκη (21)* ὅσον γὰρ 
τῷ τόπῳ, τοσοῦτο χαὶ τῇ γνώσει τῶν ὑπὲρ ἡμᾶς 
ἀφιστάμεθα. Mà γὰρ δὴ τὴν Δημοχρίτου µανίαν 
νοσῄσαιµεν, μηδ' εἰς τὴν Ἴππωνος (22) ἑμπέσοιμεν 
ἀθεότητα, ὡς τοῦ καντὸς ἐπιχειρεῖν ἀφαιρεῖσθαι τὴν 
θείαν Πρόνοιαν, of; οὐχ ἡμῖν αὐτὴ χρυσὺν ἔφιλοτι- 
µήσατο. "Eyoys, ὦ παρόντες (ἀλλ ἀπείη ᾿Αδρά- 
στεια), Ὑένους μὲν οὗ παντάπασι γέγονα χαµαιζή- 
λου * ἀλλ' ἔστιν ἂν xal ζηλωτοῦ τοῖς πολλοῖς. Τὰ δέ 
μοι κατὰ τὸ σῶμα, κἂν εἰ μὴ τῆς ἄγαν ἀρίστης τε- 
τνχήχασι xpácsue, τέως ve μὴ» οὐθὶν εἰλήχεσαν 


ἔστιν ὅτε ἀναδιπλοῖ συλλαθήν * ὡς μέν Τινες οὐχ 
ἀπιθάνως φασὶ, μὴ ὑπουργεῖν δυναµένη πολυγόνρ 
οὕτως vot, ἀλλὰ πρὸς τὸ πλῆθος τῶν νοημάτων 
ἀγωνιῶσα, ποῖον ἄρα xol προαρπάσεται, καὶ 
δηλον ἐξ ὧν ταῖς βίδλοις ἁπαθέστερον ὀμιλεῖ ' 
ὥς 6 Ιγὼ περὶ ἑαυτοῦ ἀποφαΐνομαι, φυσιχὸν 
λαχοῦσα τοῦτο πλημμµέλημα, οὐχ ὑστερίζειν (34) 
μὲν οὖν ταῖς διαλέξεσιν οὐδενὸς, μὴ ὅτι γε xal 
μένος πνέει πυρὸς τῶν ἀντιθετούντων πρηστή- 
ριον» εἰ δέ τι χαὶ ὑστερίζει, τὴν χεῖρα τέως 
ἔχει τὸ ἑλλεῖπον ἀναπληροῦσαν διὰ τοῦ µἐἔλανος. 
Kat ταῦτα διῆλθον οὐχ ἵνα, μὰ τοὺς λόγους, ἔπιδει- 
ξαίμην ' ἀλλ’ Cv. ἑνδεικαίμην, ὧς, ἐπὶ τηλικούτοις 


μηδὲ τοῦ πολλοστοῦ ἀξιούμενος, ὅμως οὖχ ἀνάξιόν 


(sic) χολοδόν. Διδασχάλων προσεφοίτησα τοῖς &pl- B {ι τῆς τιθηνοῦ σοφίας ἑφρόνησα, ὦ; τῇ Προνοίᾳ &p- 


στοις * Ὑραμματικὴν προὐτελέσθην * ῥητορείαν kEc- 
μυήθην, οὐχ ἣν οἱ φυχροὶ Σιµόχατοι καὶ οἱ xat' αὖ- 
τοὺς, (25) εἰπεῖν οἰχειότερον, ἀποπέρδουσιν, ἁλλ᾽ ἣν 
Αριστεΐδαι καὶ Ἠλάτωνες ἀναπνέουσι. Τῆς ᾽Αριστο- 
τέλους φιλοσοφίας, τῆς Πλάτωνος ὑφολολογίας, τῆς 
ἐν γραμμαῖς χαὶ ἀριθμοῖς θεωρίας, ἔχω μὲν λέχειν 
ὣς οὐδὲν ἀφῆχα κατόπιν * ἀλλ εὐλαδοῦμαι τὸν ἆλα- 
ζόνα. Πολλῶν δέ pot λόγων, χαὶ οὐχ ὅπως ἀριθμη- 
θῆναι ῥᾳδίων, ὠδινομένων, οὐκ ἔστιν ὃς poc προεσχε- 
δίασται, ἀλλ ἐξ ἑτοίμης πνέω τῆς γλώττης. "Ev got 
τοῦτο χαὶ οὐχ ἀποχρύφομαι πρὀσχομμµα * σχάζει pot 


tiam et vias rationis ope aliqualenus assequi non 
difficile erit. Si autem veritas ingenii nostri acumen 
et scrutationes nostras effugit, nobis ipsis, af sa- 
piens ille, cantare opus erit. Quomodo enim loci 
distantis, sic quoad intellecium quoque differimxs. 
Non igitur in Democriti insaniam, aut in Hipponisir- 
religiositatem incidamus , Providentiam | iniquitatis 


accusantes quod. aurum. nobis negaverit. Equidem C 


(absit autem  Adrastea) non plane abjecta, ut tot 
alli, sum originis; et si corporis mei membra non 
prorsus per(ecta, at saltem minime mutila apparent. 
Magistrorum optimorum scholas [|requentavi; gram- 
walice apprime studwi; rhetoricen perdidici, non 
qualem frigidi Simocatti eructant, sed qualem Ari- 
stides et Plato respirant. Nequaquam enim neglezi 
Aristotelis philosophiam, Platonis sublimem — elo- 
quentiam; linearum et numerorum doctrinam co- 
gnilam habeo; sed jactabundos reformido homines. 
]nnumeros ego sermones composui a nemine supera- 


(29) Strabo (lib. zit, pag. edit. Casaub. 564, edit. D 


4707, 846, AY Διορίσαι δὲ, inquit, τοὺς 5pou; χαλε- 
tbv, τούς τε Βιθυνῶν, xal Μυσῶν καὶ Φρυγῶν, xat 
ἔτι Δολιόνων τῶν περὶ Κύσιχον, xal Μυγδόνων, xat 
Τρώων, Καὶ διότι μὲν δεῖ εἶναι ἕκαστον τῶν φύλων 
χωρίς, ὁμολογεῖται” ἐπί τε τὼν Φρυγῶν καὶ τῶν 
υσῶν, xal παραιµιάζονται" 
Χωρὶς τὰ Μυσῶν xal Φρυγῶν dplo pata: 
διορίσασθαι δὲ χα.λεπόν. T " 
Ad hoc proverbium alludit etiam Piutarcbus in 
praceptis sani(ate tuenda — Reisk. tom. V], 
p. 405) : Κωρὶς γὰρ τὰ φιλοσόφων xai latpov, ὥσ- 
περ τινῶν Μυσῶν xat Φρυγῶν ὀρίαματα. 


παροινῆσαι, οἷς uot θημῶνας οὗ παρέσχε χρυσοῦ, 
ἴσως εἰδυῖα ὡς διαφθεροῦντα ὑπ' αὐτῶν τὸ φιλόσο- 
φον. Ἠμεῖς μὲν οὖν οὕτω περὶ ταῦτα ἔχομέν τε xol 
ἔχοιμεν. Elct δὲ ol τὴν ἑναντίαν παντάπασι τέ- 
µνουαι, μηδὲ ὅλως εἶναι Ἡρόνοιαν λέγοντες, ὅτι μὴ 
αὐτοί γε πλουτοῦσι * δέον, εἰ μὲν σοφοὺς γινώσχοιεν 
ἰαυτοὺς καὶ χαλοὺς, xal ταῖς ἄλλαις τῶν ἀρετῶν 
ἐπιλάμποντας, ἐφ' οἷς ἔχουσι χαίρειν, πολλοΐς γε 
οὖσι, καὶ μὴ ig! ὧν E ἀπεστέρηνται, ἀνιᾶσθαι. 
εἰ δὲ μηδὲν ἑαυτοῖς τῶν ἀγαθῶν σννειδεῖεν, μηδὲ 
οὕτως ἄχθεσθαι τὴν πενίαν, ἀναξίους σφᾶς ἑαντοὺς 


ius, quippe cwi lingua ex aquo cum aliis diserta 
exsistit. Sed impedimentum aliquod mihi obsistit, 
quod tacere nequeo : lingua inter loquendum balbu- 
tit, et. interdum syllabas duplicat, non quasi mens 
capta sit, sed quia cogitationum numero ac ponderi 
rite respondere impar sit, uf. aliqui satis recte di- 
cunt, id quod ex [acilitate qua libros lectos compre- 
hendit, clare apparet. Sed hac re non obstante ser- 
monibus serendis idoneus sum, licet ignila non sint 


. veiba. At si lingua minus satisfacit, ad atramentum 


reſugio. Hoc aulem dico, proh fidem, non per ja- 
clantiam, sed ut ostendam me, licet mullis aliis in- 
feriorem, nihil tamen sana philosophia prorsus indi- 
gnum proferre, nec Providentie insultare quod auri 
acervos non dederit, bene sciens quod id non sine 
detrimento philosophie fieri posset. Hac quidem 
nosira est opinio, Sunt autem. alii qui contrarium 
prorsus opinantur, Providentiam nullam esse. affir- 
montes, quod ipsi ποπ divites. sunt. Hi si prudentes 


Erasmus (Adag. chiliad. 1t, cent. iv, adag. 59,. 
col. 467) locum Strabonis ita citat : 


Χωρὶς τὰ Μυσῶν καὶ Φρυγῶν ὀρίσματα, 
τὸ δὲ διορίζει xaAsxóv. 


(31) Conf. Lucian. Ver. hist. lib. n, $ 05, t. Il; 
113 | 


(22). Homo non adeo notus, Eustath. (ad Hom:. 
H. 6, i. XXI, v. 19, (*1924, lin. 54) atheus eat: 
ΔΏλον ὅ ότι, ὥσπερ "ITITIH ἐκ τοῦ ΙΠΠΟΣ, οὕτω καὶ 
πο, χύριον, ὁ ἄθεος. Eustathium Suidas so- 
quitur (v. "IBIIQN). | 

95) Coaf. supra, col. 1048. 
lal Sic : leg. fore. ὑστερίνει. 


1208 


THEODORI PRODROMI 


1300 


χρημάτων κρίνοντας οἰχονόμους, Νὸν δὲ ἀλλ' οὐχ À ὡς ὄφελον, ὕδωρ καὶ Ὑαΐα Υενόµενας, el; τὰ ἐξ ὧν 


ὁἵον δ' ὅπως dj νόσος αὕτη τῷ ταλαιπώρῳ ἐπεισῇ- 
τβρήχε βίῳ. Καὶ td φοῤτικὸν παρ Αριστοτέλει, εὖ- 
δχίµονα χαλεῖόθαι. τὸν πλούσιαν (25), νῦν ἀληθής ve 
δόξα, καὶ ἄντικρυς νοµοθεσία δοχεῖ: καὶ ἁροτιμῶ- 
μὲν τῆς ἀρεεῖς τὸν χρυαόν. Ὢ τῆς ἀδελτηρίας t 
Καίΐτοι, x37 εἰ μὴ ἄλλοθέν ποθεν τοῦ λόγου τὸ xpá- 
τος ἀἰσθάνεσθὰι εἶχον οἱ πλεῖστοι, ἐντεῦθεν οὐ συν- 
(ἔντες, πῶς οὐ σελίνου δἐοιντ᾿ ἂν παροιμιαχοῦ (38) ; 
Δίὰ 3b γὰρ ἄρτι τοῖς πολλοῖς ὁ λόγος µεταδιώχεται, 
x3i εαῦτα τιμώμενος οὐδενὸς, εἶ μὴ χαθ᾽ αὑτὸ τὸ 
χρῆμα΄ ἣν αἱρετόν; Ob. yàp, καθάπερ, Δἰονυσίου 
φιλοσοφοῦνεος, καὶ οἱ ἀμφ' αὐτὸν συνεφιλοσόφουν, 
Ἐκείνου δὲ πα ῥὰ φαῦλαν θεµένου φιλοσοφίαν, συγχατ- 


πγωτ/σἀντὸ xal αὐτοὶ «ἀγαθὸν (37), Όὕτω καὶ vov B. 


οἳ λόγοι πεπὀνθᾶσιν ἀλλὰ, χαθάπερ τῶν φρεάτων 
τὰ ἀπαντλούμενα, xai τὰ περιτεμνόμενα τῶν φυ- 
*by, tk μὲν ἀναῤῥεῖν ἀφθονώτερον, τὰ δὲ Προχό- 
ἂτειν μᾶλιότα πέφυχεν, οὕτω xal οὗτοι διωχόµενοι 
προχεκώφαται. Σὺ 5k θεράποντος μὲν ὁραπέτου 
σγολῇ Y* ἂν xat ἀξιώσεις χληθῆναι κύριος, πλούτου 
. Ob, τοῦ ἁπιδτοτάτου χρήματος, πάιδείαν καὶ λόγον 
 *4i αὐτὴν Βρόνοιαν ἐν δευτέρῳ τιθέµενος, οὐχ Epu- 
δριὸς. 2 

Ἀρθσὲ, κακῶν dpxnré, f&ogédps, πάντα χα.]έ- 

a [stw* (28), 


ei probi ceterisque virtutibus prediti essent, non de 
wnius rei privatione quererentur.. Sí aatem horum 
Bihil ipsis inest, nón quetendi de paupertate locus 
, 6M; benà enim sciunt se rei. familiaris prodigos 
esse, ac secundo forma. indignos. In preitenti au- 
tem rerum. statu hio morbus in. infelices non cadere 
potest. Dives. enim qui apud Aristotelem feliz nómi- 
natur nuuc quidem gloria [ruitur, licet legibus oppo- 
sius si; virtutem. enim auro postponimus. Proh 
stettitiam ! Alioquin si multitudo. aliunde verbi vim 
ΦΟΝ cognorint, hinc saliem cognoscere. deberent, 
nisi ad Nelleborum, ut est. in Proverbio, relegandi 
sint. Cur éniW verbum multitudini communicare- 
fur misi, ul alias causas omittam, res esset opiabi- 
fis? Quamvis enim Dionysius ejusque assecla philo- 
sephiawi spernerent, et quod bonum εί aversaren- 
twr, non. idém nunc de verbo dicendum est; sed, 


συνέστηκας, ἄνιλύδης ' ὡς ufi διὰ δὲ &) iyd τᾶς 
Προνοίας βλαἀφημὲϊσθαὶ ἀξίωμα, 
à» hqhxoic, δέστοινα Ἠρόνοια, τοῖς avohrosc o5- 
«tc ἡμῖν ^ μηδὲ, τὸν σφΏνα περιελὰμένη τὸν χοσµο- 
κράτη», ἀνατρὲφῃς "καὶ; συγχέῃς τὸ πᾶν. AX, 
ὥσπερ αὐτῇ τῇ καταξολῇ τὸν βίον’ ἑῤῥύθμισας, τὴν 
αὐτὴν καὶ. νῦν ἑνδεϊκνωμένη προµήθειαν, χίνει τὸν 
αἰθέρᾳ κύχλῳ, την: γῆν ἐν τῷ ψεφαιτάσῳ ἕδραξα, 
16v ἄξρα διάχει, ἅπλου τὴν. θάλασδαν, κίνει τὸν 
μέγαν εὐτάκτώς £309, καὶ τρέπι τὰ pac, χαὶ 
µέτρει τὸν χρόνον, καὶ Τέννα τὰ ἀναγκαῖα * ἄναγε 
τὰς ix τῶν ὑγρῶν ἀναθυμιάσεις, συνίστα τὰ νέφη, 
χάταχε τοὺς ὄμδρονς, ἄρδε τὴν γὴν. Τὰ ἐπὶ τούτοις 
χόλαζε τοὺς φαύλους πενίᾳ xal νάσῳ, ἵνα μὴ τῇ 
ἀνέσει φαυλότεροι Ὑένωνται" πύρου τοὺς ἀγαθοὺς 
ταῖς αὐταῖς, ἵνα τῇ χωνείᾳ λαμπρότεροι φαίΐνωνται. 
Τίμα τοὺς φιλοθέους ὑγείᾳ καὶ πλαύτῳ, ἵνα xal τοῖς 
ταπεινοτέροις ζηλῶται ἡ ἀρετή * πλούτιδε πολλοὺς 
καὶ τῶν πονηρῶν, ἀπολαμθάνοντας τὰ ἀγαθὰ κατὰ 
Thy ζωήν, Κάθιζε ἐπὶ θβόνον ἐξνυσίας Διοχλητια- 
νοὺς, ἵνα στερανῶνται οἱ μάρτυρες * βασίλευε xal 
τοὺς Κωνσταντίνους, ἵνα μὴ ἀξίτηλον γίνηται τὸ xa- 
λὸν, τῇ συνεχείᾳ τῶν καχῶν ἐχνευρούμενον. Καὶ 
πάντα τᾶττε καὶ φέρε xatà τὴν iv σοὶ ἐπεστήμην. 
Ἡμᾶς δὲ, εἰ μὲν οὐχ οἷόν τέ ἐστι φιλοσοφοῦντας 


divitiarum aulem, rei incertissime, culium Ῥγουι- 
denti anteponere non erubéscis : 

Aurum, causa malorum, vite inimice, 

Οπιπία in perniciem (radis. . 

(Juanto melius esset te, é lerra et aqua. composi- 
tur, in h&c elementa dissolvi, auam ut Providentia 
safictitas sic pedibus calcetur ! 

Sed propitia nobis esto mente caplis, o Providen- 


. tia, neque sceptro tuo omnia crudeliter con(undas; 


sed, sicut vilam de novo reddidisti, sic rebus nostris 
prospice : aerem circummove, terram in medio «iste, 
etherem perspira, mare placa, solem magnum inde- 
sineMer move, horas reduc, tempus πιείτε; qua 
ad vitam necessaria sunt, mobi dato; vapores hw- 
midos moderare, nubés collige, pluviam mitte, tel- 
lurem ríga. Improbos dein paupertute ac. morbis 
castiga, ne per indulgentiam pejores evadant ; probos. 


sicul. putei exanilati et plante rigatæ regenerantur ϱ iisdem rebus proba ut ita mojóri splendore lucescaut. 


et felicius promoventur, sic hi. quoque, licet. perse- 
cutionem et insidias passi, prosperius se habent. Tu 


quidem viz servi transfuge dominus nominari voles ;. 


($5) Conf. Arístotel, Rhetor. |. 1, cap. V, 8$ 4 οἱ ᾱ. 
(26) Proverbium de iis qui graviter. segrotabant 
usitatum, ex 60 ortum quod super mortuorum tu- 
malos asciam spargere veteres consueverant. Te- 


stis Phuiarchus in Vita Timoleonts (4 xxvi, ed... 


Iuisk. tom. H, pag. 216) : ᾿Αναδοίνόντι δὲ αὐτῷ 
isphe λόφαν, ὃν ὑπερδαλόντες ἕμελλον χατόψεσθαι 
€) στράτευμα καὶ τὴν δύναμιν των πολεµίων, ἐμ- 
ϐἆλλονσιν ἡμίονοι αέλινα χοµίνοντες' xal τοῖς στρα- 
ειώταις εἴσηλθε, πονηοὸν εἶναι τὸ σημεῖον, ὅτι τά 


Piis sanitatem εἰ divitias dà, wt virtus ab. humilio- | 
ribus quoque certatim. colatur, Multis étiam imp:is 
divitias da, εἰ bona terrestria concede. in hac vita. 


μνῆματα τῶν φεκρῶν «εἰώθαμεν ἁπιειχῶς στεφανοῦν 
σελίνοις καὶ παβοιµία ΄τις kx "τούτου γέχονε, ' τὸν 
ἐπισφαλῶς νοσοῦντα δεῖσθαι τοῦτον τοῦ σελίνου. Et 
iterum- in Sympos. (lib. v, quæat. nr, t. VII, pag. 


*. 


.690 ει 691). Quod primus retulisse videtur Ένας 


historicus. . 
(27, Conf. Plutarch. De discrimive adalatoris et 

amici, edit. Heisk. t. |, p. 191 ct 493. 
(28) Conf. Phocylidis carmina, wers. 59 edit. 


. Bruuck. 











1301 


SCRIPTA MISCELLANEA, 





πλουτεῖν, Éa. μετὰ τῶν βιδλίων πεινᾷν * εἰ & ἔγχω- Α θείᾳ, πάντως λνσιτελῶς χρὴσομένῃ, ὅπως ἄρα καὶ 


ρεῖ, xat τὸ συναμφότερον σὺν ἂν εἴη τὸ ἔργον. Πρός. 


γε μὴν τὰς νόσους xal τὰς ὑγείας, καὶ τὴν ἄλλην 
πᾶσαν µεταξολὴν, ἐχχείμεθά (sic) σου τῇ προµη- 


Diocietianos imperatores facias, ut. martyres coro- 
nenlur; Constantinos regnare" facias ne virlus a vi- 
tiis victà e mundo recedat. Omnia pro sapientia tua 
rege. Nobis aulem si inter philosophanduim pauperes 


. manemus, cum libris esurite concede. In morbis de- 


χρήσῃ. "Ev τοῦτο πλουτοίημέν *£ καὶ ὑγιαίνοιμαν, 


«ἐπιστάτιν σε τοῦ παντὸς φρονεῖν καὶ λέχειν xay οἱ- 


χονόμον σορήν. 


nique, cum sanilale, el in quibuscungue  conditioni- 
bus ad Providentiaom re[ugimus qua nobis bene con- 
sulit seniper, et quam in omnibus. administratricem 
bonam in rebus nostris venerari liceat! — 





TOY 


AYTOY 


ΕΙΣ TO,« καὶ. ΑΥΤΟΣ ΠΡΟΕΛΑΕΥΣΕΤΑΙ ENOIIION AYTOY EN ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΔΥΝΑΝΕΙ 
HAIOY *. » 


| T^v &xoplav ἀρχὴν, à φιλότης, εὐπορίας xal οἱ B »ητα τὰ xplpaca. αὐτοῦ Ἰ ἁλλ' οὗ παρὰ τοῦτο xal 


θύρα6εν ἔφασαν xat 6 καθ ἡμᾶς δὲ λόγος ἑαύτην 
οὐχ ἁποπροσποιεῖται : μέχρις ἄν οὐκ ἁλαζονικὴ ἐστι 
xdi πειραστικὴ, xai γνώμης Φιλονέίκου καὶ πὸολυ- 
πρᾶγμανος, ἀλλὰ διανοίας φιλομαθοῦς καὶ φιλοθέου 
Quy. Τοὺς γὰρ οὕτω μοχθηρῶς ἐρωτῶντας πολὺ 
πρὸ τῶν ἄλλων καὶ ὁ Σωτὴρ ἁποεροπιάξεται. Ὡς 
τό γε Φφιλοσόφως ἁἀπορὲῖν xal Φφιλομάαθῶς xal τῷ 
ἐρέυνᾷν. τὰς Γράφᾶς διακέλένομένῳ προώρισται, 
ἅτε μήδὲ uie χεραῖας, μηδὲ ἰῶτα ἑνὸς διαχενῆς, 
3taY οὕτω μᾶτην, τάῖς ἰεῥαῖς ἐγχεχαραγμένου διφθέ- 
ρα:ς. Ὀὐχοῦν obx ἀπορηξέον & εἴή àv τοῖς ὑποδυ- 
σχόλως πως εἰρημένοις παρὰ «τοῦ Πνεύματος. Má- 
λιστα μὲν οὖν ἓν τοῖς € τοιούτοις ἁ πορητέον, ὁπόση 
δύναμις, εἶπερ εὐπορῆθειν μέλλον ἡμῖν καὶ τὴν àv 
ἀὐεόῖς ünpáeai ἀλήθειαν. El yàp καὶ aUo τῷ 


ἀνερεύνητα τοῖς y€ συνιεῖτι τοῦ Παύλου. “ῥημάτων: 
Ἐρευνᾷν μὲν γὰρ αὑτὰ ποὺς τῷ dv. θεῷ καὶ εὔπο- 
fov * ἐξερεονᾷν δι, ἥτοι ftipac τῇ ἐρεύνῃ. διδόναι, 
ἀδύγατον. "᾿Ἐπαινετὺς ἄρα xal σὺ, κπἀλλιδτέ uot τῶν 
φίχων, τῆς ἁδιακρισίας μέντοι βλαὀφημεῖσθαι πολλῷ 
πλέον δἰκἀιὸς. "Iva εἶ γὰρ thv περὶ «b βῆμα [ερὰν 
Ἱερουσίαν, τοὺς Μωῦσέας, τοὺς ᾿Λάρὼν ἀπολέλοὶ- 
πας, τοὺς Θεοῦ σϊόµα καὶ ὄντα; xal χαλουµένους, 
τοὺς μετὰ Ἰωάννου βροντώντας, xai μετὰ Παύλου 
δαλπίζοντας, τοὺς bsÀ εῶν ἱερῶν ὁπριδάντων καὶ 
τεταγµένους xat ἱσταμένους, xal τοῦ θεοῦ τὴν Δια- 
θήχην ἀναλαμδάνοντας διὰ στόµατος, ἡμᾶς δὲ τοὺς 
τῆς ὕλης ὑποχειρίους, καὶ τὸ πλέον μὲν sob βίου 
ταῖς εἰς τὰ ἀνάχτορα κπαρεισφθαρείσαις ψυχραῖς 
άυνηθείαις δουλεύοντας * olov $0. διαθέσθαι τὸ πέδι- 


μεγάλῳ διδασκάλῳ τῆς οἰκουμένης ὅλον χαθέντι C ov τῷ ποδὶ, καὶ μὴ ὑπὲρ τοὺς ἀστραγάλους θοιμά- 


τὺν νοῦν εἰς ἁκρύτατον τῶν θείων ἐννοιῶν τὸν 
αοθμίνα ταῦτα σεριζλθεν εἰπεῖν, Ὢ βάθος π.ού- 
tov καὶ σοφίας καὶ ]ὠσεως sco, ὡς ἀγεξερεύ- 


τιον ἀγαζώσασθαι, εἰ μὴ μέλλοιµεν Χαὶ. κονδύλουξ 
ὑποαχεῖν χἀτὰ νόῤῥης παρὰ τοῖς οἰκοτρίόαις τῷ Be 
σιλικῷ δαπέδῳ, διὰ τὴν φιλόσοφὀν βλαύτην olov 


EJUSDEM 


N ILLUD 
Dubium soientio initium esse, inter omnes semper 
. ΔΟΝ, et sermo nosler in contrarium non abibit, 
dummodo animus ab arrogantia et illecebris alienus, 
ot mens proba ac religionis culiriz exsistit ; siquidem 
Salvator ipse interpellatores importunos aversatur. Igi- 
tur more philosophia digno dubitare el Scripturasinda- 
. gare *nosirum εν; neque unquam obliviscamur, nc 
anum quidem apicem, iotd unum in Scripture sacre 
pagínis perditum iri *. Nunquam vero de iis que a Spiritu 
sancto vel obseugnm in. modum dicta sunt, dubitan- 
dum erit. Somper igitur a principio dubium ezsistet 


: ( IPSE PRUECEDET CORAM EO IN SPIRITU ET VIRTUTE ELLE *. » 


dugare enim ipsa Deo auspice facile, invesligare au- 
m et dilucidare impossibile est. QCuod si igitur tu, 
optime amicorum, circa ista inquiris, laude dignus 
es, sed magis etiam viinperatione, si cum animi in- 
differentia id facis, Cur enim consilium sanctum, 
Moysen atque Aron deseruisti, qui Dei os et sunt et 
vocaniur ; qui cum Joanne tonant, cum. Paulo iuba 
canunt ; qui super scena se. ostendunt, et. Dei testa- 
mentum in ore gerunt ? Nos aufem qui materie sub- 
jecti sumus, qui mazimam vila partem nugis el rebus 
[utilibus operum damus, ut. exempli gratia pedibus. 


de virtute ; qua sl pfüdili erimus, quod verum esl, p calceos accommodemus, sonam lumbis circumdemus 


indagare locus ac tempus erit. Si enim Paulus ipse, 
fiagnus universi orbis doctor, qui lotam mentem me- 
ditationi rerkm. divinaram nc celestium. tradidit, 
dicit ; O altitudo divitiarum sapientie et. scienti-e 
Dci : quam investigabilia sunt ejus judicia *. In- 


! Lue. h 47. ? Joan. v, 90 * Matth, χι, 18. 


gnaviter, meluentes ne pugnis ab. adulatoribus regis 
cedamur, et ne adultera tempus philosophie consa- 
cremas. Nos igiiur qui sacra mysteria interpretamur, 
praeceptores eligis ut res. puras impuri ipsi docea-- 
mus ? Has ob cuusas aurium. et dium portes peli- 


* Rom. xi, o3. 


' 1903 THEODOR! PRODROMI 140 


ἐμπαροινηῦντες, τὸ B ὅσον ἐχ τούτων ὑποχλέφομεν A δ᾽ ἂν εἴη τοῦτο συνάρσεως κοινώσασθαι xal τοῖς 


τοῦ καιροῶ, τῇ θύραθεν φιλοσοφίᾳ (1) προσαναλοῦν- 
τες * ἡμᾶς ἐχείνους ἐξηγητὰς τῶν ἱερῶν χαθιζάνεις, 
χαὶ διδασκάλους χειροτονεῖς, τῶν χαθαρῶν τοὺς οὗ 
χαθαρούς; "Εδει µε οὖν διὰ ταῦτα καὶ τὰς τῖς ἀκοῆς 
σοι πύλας, xal τὰς τῆς οἰχίας ἐπιζυγοῦν πρὸς τὴν 
αἴτησιν. "AX, Enel φιλία τὸ μεσιτεῦον (2), οὐδὲ σὺ 
ψωμητέος ἂν sinc τὰ τοιαῦτα ἡμᾶ; εἰσπραττόμενος, 
οὔθ) just; χαχιζοίµεθα ἂν, τοῖς τηλικούτοις ἔπι- 
χειροῦντες. El μὲν οὖν εἰρήσεταί τι μὴ χατὰ xó- 
σµον ἡμῖν, fj. oh πάντως ἀγχίνοια, διεγνωχυῖα τοῦ 
λόγου τὸ πλημμελὲς, ὠθησάτω τὸ γράµµα f| εἰς 
πῦρ, 1 εἰς 
χκΌμα πο υφοίσδοιο θαλάσσης (5) 

el δὲ μὴ τοιοῦτον, ἀλλά τι xat ἀχοῆς ἄξιον, τῆς σῆς 


Φιλομαθεστέροις αὑτό. Καὶ ἀχουέτωσαν οὗτοι máy 
λαλούσης τῆς ὄνου τοῦ Βαλαάμ (4). 

Καὶ αὐτὸς προελεύσεται ἑνώπιον αὐτοῦ ἓν πνεό- 
µατι xat δυνάµει Ἡλίου, 'O μὲν ταῦτα Υράφων Λου 
κᾶς ἐστιν 6 ἁπόστολος, ὁ μαθητὴς μὲν, Παύλου δὲ 
τοῦ μεγάλου xal μαθητὴς xal συμμαθητής, τῆς δὲ 
ὅλης οἰκουμένης διδάσκαλος, ἱστοριχὸς δὲ ἐπιεικῶς, 
xai ῥητορικώτατος τὴν Ὑραφήν. 'O μέντοι λέγων, 
λέγει δὲ ἄρα πρὸς Ζαχαρίαν, ἄγγελος τοῦ 8602, περὶ 
τοῦ µεγαχήρυχος xal τῆς τοῦ λόγου φωνῆς ἑχείνῳ 
προαρθρεύων, ὡς ἄρα τεχθήσεταί ol. παιδίον φιλέ- 
ρῆµον, ὡς τὰ πολλὰ, καὶ τοῖς κοσμικοῖς ἀχοινώνη- 
τον, xaX ὡς οὔτε οἶνον, οὔτε αἰχερα πίεται, κατὰ 
τὸν Σαμφὼν ἐχεῖνον (5), τὸν περιώνυµον * Πνεύμα- 


tioni occludere we oportuit. Sed cum amicitia na- B — Ipse autem pracedet coram eo in spiritu et virtte 


(ura sua. mediatriz. est, neque tibi irridere talia a 
me petenti decuit, neque ego ipse desideriis tuis sa- 
lisfaciens reprehendendus essem. Si quid igitur mi- 
mus apte prolecutus. (uero, judicium tuum subtile, 
errore meo cognito, scriptum meum igni tradat, aut 
Undis maris strepitosi. 

Quod si contra boni. aliquid dixero, et quod auditu 
dignum sit, tuum erit, harum rerum studiosis id 
rommunicate ; hi autem denuo Balaami asinum lo- 
quentem | audiunto. | 


* Luc. 1, 17. 


Elie. Hac scripsit Lucas apostolus, magni vero Pauli 
tondiscipulus, totius unmipersi magister , historiarum 
ecriptor, et scribendi peritissimus. Angelus autem 
Dei ad Zachariam de magno precone et de vcce 
illius magna loquens , praedixit ei quod filius ei na- 
sceretur. solitudinem amans εί a rebus mundanis ab- 
horrens ; qui nequevinum neque siceram bibel 3, sicut 
Sampson ille abstemius ; Spiritu autem — sancto re- 
plebitur ex utero. matris ; sed , quod majus. eut, 
coram eo in apiriw etvirjue Elie prgcedet, 


(4) Τ]θύραθεν φιλοσοφίᾳ. Conf. Joann. Hieroso- C tam, in Balduino, $ 2 : « Ανὴρ Ίχων διὰ κάσης o» 


γη. patr. in. Vita S. Joannis Damasc. edit. Rom. 
ag. 958 : f, θύραθεν σοφία... οἱ θύραθεν σοφο!..... 
παιδεία xai φιλοσοφία f) θύραθεν. 

Vit. S. Euthymii, ὃ 6, Καὶ παιδείας ἑρασταὶ τῆς 
θύρᾳθεν οὐχ ἀμελεῖς ὄντες..... et $ 162, Μηδὲ παι- 
δε e θύραθεν ἑντριθὴς Gv. 

it. S. Luce Junioris, p. 989 ; θεοφύλαχτος οὗ- 
τος fjv 6 σοφὺς, ὃς θύραθεν σοφίας διδάσχαλος ὧν. 
κ.τ. 

Nicetas Paphlago , in Vit. Ignatii patr. Con- 
stantinop. ἘἜπι 1j τοῦ θύραθεύ. 

Zonaras in Alexio, Λόγοις ἐντεθραμμένος τοῖς τε 
θύραθεν, καὶ τοῖς χαθ) ἡμᾶς. 

Nicephor. Gregor. Orat. in Constantin, Mag. "Ex 
τε τῶν θύραθεν σοφῶν, Ἑλλήνων δηλαδη xaX Al- 
γυπτίων. | | 

Manuel, Magna Ecclesise rhetor, Adversus Pletho- 
nem : Γεννάδιος ó xal Σχολάριος, ὁ τά τε θύραθεν, 


φίας, xaX παντοίαν µάθησιν λοχιχὴν, ὡς οὐδεμίαν 
ἕτερος ἐπιὼν, ὅσαι τε θνραῖαι, xal ὅσαι ἡμέτεραι.! 
Cang. Glossar. med. et ἵπ[. grecit. tom.[, col, 


(3) Lucian. Amor, $ XX VII, edit. Reitz, tom. fl, 


pag. 427. 

(e Homer. lliad. lib. n, v. 209. 

(4) Conf. Numer. cap. XXIl, v. 28. Καὶ ἤνοιξεν 
ὁ θεὸς τὸ στόµα τῆς vou, xal εἶπε τῷ Βαλαάμ’ TI 
πεποίηχά σοι, ὅτι πἐπαιχάς µε τοῦτο τρίτον ; 
| (6) non concordant cum interpretatione 
Calmeti in, versiculos 13 et 14 capitis xim Judicum. 
Vers. ὅ et F ejusdem capitis innuit scriptor ss- 
cer, matrem Samsonis ab angelo qui ipsi apparue- 
rat, ut. jejunium de quo agitur observaret, præ- 
ceptum accepisse. (Vid. Jud. cap. IIII. vw. 5.) 
Καὶ ὤφθη ἄγγελος Κυρίου πρὸς τὴν γυναΐχα [Μα 
vob], xai εἶπε πρὸς αὐτὴν: Ἰδοὺ 65 σὺ στεῖρα xat 


xa! xaf' ἡμᾶς 'θεοσοφίας ἄχρφ περιουσίᾳ ἑφθαχὼς f) οὐ τέτοχας, xal iv γαστρὶ ἕξεις, καὶ τέξῃ υἱόν. Καὶ 
P b 


ἐν τέλει ἀγχινοίας. 

« Οἱ θύραθεν, οἱ θύραζε. (ui sunt extra. Eccle- 
siam, pagani, gentiles : ut Grecis dicuntur Οἱ θὺ- 
ραζε, οἱ ῥύραθεν, externi, alieni. Schol. ms. ad Ari- 
g'oph. Plut. v. 245 : 


| Γυμνὸς 95 ἐξέπεφον.... 
οι θὁραθεν cogol, νὰ τοῦ, ἔξωθεν σοφοί. 
Andreas Crelensis ir. S. Patapio : Τῆς μὲν τῶν θὺ- 
10&v τεχνολόγων χομμωτικῆς τερθρείας τόνδε τὸν 
4. ov ἀποῤῥηγνύς...., It, in Dormitionem Deipare, 
de Dionysio Areopagita. ms. Τῶν δὲ τῶν σοφῶν xal 
ταῖς θύραθεν χομώντων χομφείαις ἐπισημότατος. 


Michael Psellus, De oper. dem. p. 30: Καὶ τοῖς. 


ἡμετέροις, xa τοῖς θύραζε, xat τοῖς ἁπωτέρω, xai 
θύραθεν, εἰωθός ἐστι τὰ παχύτερα τῶν σωμάτων, 
ρωμαιώδη λέχειν. — 

inc litaras profane dicte θυραῖχι, apud. Nice- 


LI 


νῦν φύλαξαι, χαὶ μὴ πίῃς olvov xat σίχερα, xal p 
φάγῇῃς xdv ἀχάθαρτον. Prioris hujus loci. iuterpre- 
tatio obvia est; at infra (v. 19, 15, 14) legitur: 
Καὶ εἶπε Mavot: Nov δὲ ἑλθόντος τοῦ fins σου 
εί ἔσται τὸ χρῖμα τοῦ παιδαρίου xal tX ἔργα αὗτου! 
Καὶ εἶπεν ὁ ἅ — κα gir v 
των (v εἶπα πρὺς τὴν γυ 1σθω᾽ 
ἀπὸ πάντων ὅσα ἐχπορεύεται ἐξ ἁμπέλου οἴνου, οὐ 
βάγνται, χαὶ οἶγον xai σίχερα μὴ πιέτω, xai πᾶν 
κάθαρτον μὴ φαχέτω, Πάντα ὅσα ἐνετειλάμην [αὖ- 
τῇ, 4l. αὑτφ] φυλαξάσθω. Amphibologice vertio 
latina : Cui Manue : Quando, inquit, sermo tuus (ge- 
rit expletus, quid vis ut faciat puer? aut a 6 
observare debebit ? — Dixitque angelus. Demini ad 
Manse : Ab omnibus, que loculus sum uxori (8d, 
abstineat se : — el quidquid ex vinea nascilur won 
comedat : vinum et siceram non bibat, nullo vescalur 
immundo, et quod ei praecepi impleat atque ο’ 








1905 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1906 


sóc τα ἁπίου πλησθἠσεται ἔτι kx χοιλίας μητρὸς ab- A στοῦ (7); προελήλυθε δὲ xal κατὰ τὸν θάνατον 


τοῦ” οὗ µόνον δὲ ταῦτα, ἀλλὰ xal αὐτὸς προελεύ- 
σεται ἑνώπιον αὐτοῦ ἓν πνεύµατι xal δυνάµει Ἡλίου. 
Τὸ προελεύσεται, φωνῆ τυγχάνον ὁμώνυμος, xal 
πολλαχῶς παρά τοῖς λόγου πεπειραµένοις ἐχλαμδα- 
νόμανον, ἐνταῦθα τὴν ἔμπροσθεν αἰνίττεται ἔλευ- 
οιν * καθ) ὃ σηµαινόμενον xal ατρατιώτην στρα- 
τηγοῦ προέρχεσθαι λέγοµεν, καὶ προπομπὺν νυμφίου, 
καὶ ἄρχοντος ὑποχείριον. Πιστοῦται δὲ τὸ ῥῆμα τὴν 
κοῦ Ἡροδρόμου ἐπωνυμίαν ' ἀπὸ γὰρ τῆς προελεύ- 
1:04 χαὶ τῆς προδρομῆς ὠνόμασται Πρόδρομος. Κατὰ 
«sl, δὲ χαιροὺς τῆς προελεύσεως ταύτης ἐνθεωρουμέ- 
νης τῷ Ἰωάννῃ * πρῶτον μὲν τὸν, καθ) ὃ ἡ γέννησις, 
προγεγέννητο γὰρ τοῦ Χριστοῦ, κατὰ τὴν δευτέραν 
καὶ χάτω Ὑέννησιν * δεύτερον δὲ τὸν, καθ) ὃν ὁ θά- 
vato; καὶ fi εἷς ὥδου χάθοδος, προαπελήλυθε γὰρ 
κἀντεῦθεν ὁ Ἰωάννης, χηρύξων, οἶμαι, xai τοῖς ἓν 
(bou τὸν ἑλευσόμενον * τρίτον δὲ, xal μέσον τῇ τά- 
ξει, tbv, καθ ὃν «b κήρυγμα, καὶ fj Μετανοεῖτε 
φωνὴ, xal fj τῆς ἑτοιμασίας τῶν ὁδῶν Κυρίου (6) 
προαναφώνησις * χατὰ τὸν μέσον, οἶμαι, xat τρίτον 
«outov, εὐχαιρότατον ἂν εἴη ἑκλαδέσθαι τὴν λέξιν. 
Ἡροελήλυθε μὲν yàp τοῦ Χριστοῦ xal κατὰ τὴν 
Ὑέννησιν ὁ προφήτης, ἀλλ οὐχ ἐν πνεύµατι καὶ 
δυνάμει Ἡλίου * «| γὰρ τῷ σχεδὺν ὁμοχρόνῳ Χρι- 
στοῦ, xal τῷ ἐπ αὐτῶν τῶν προπατόρων Χρι- 


Illud « pracedet, » voz sepe a. viris disertis adhi- 
bita, hocce in. loco priorem advenium significat , 
eodem sensu. quo militem duci et pronubum  eponso 
el civem magistratui precedere dicimus, Eadem au- 
Jem vox precursoris cognomentum justificat ; a pre- 
currendo εἰ pracedendo precursor dicitur. Per tres 
aulem annos ista precursio Joanni ante oculos. fuit; 
primo quidem ( natus enim ante Christum est ) 
guoad primam generationem secundum carnem spe- 
ctabat; secundo autem, respectu mortis et in inferos 
descensus ; hinc enim Joannes, credo, prodiit &L eum 
qui exepectabatur, inferis annuntiaret ; tertio rp" 
præco Joannes ud. penitentiam exhortatus vias 
mini planas reddere jussit ; que, me quidem judice, 
interpretatio verissima est. Ante. Christum. enim 
propheta quoad nativitatem venit, sed non in apiriiu 
et virtute Elie. Quid enim Joanni, qui fere Christi 
eomianeus erat, eum Christi majoribus commune 
fuit? Pracessit vero eliam secundum mortem; licet 


à) οὐδὲ οὕτως ἓν πνεύμµατι xal δυνάµει Ἠλίου. 
Τί γὰρ τῷ ὑπὸ 'Ἡρώδου καρατοµηθέντι, χαὶ τῷ 
μηδαμοῦ Ὑευσαμένῳ θανάτου; Λείπεται δὲ xatà 
τὴν µέσην εἰρημένην προέλευσιν ἐκλαμθάνεσθαι τὸ 
ῥητόν. 

Οτι δὲ τὸ προελεύσεται τὴν ἔμπροσθεν ἔλευσιν 
ὑποφαίνει, δηλοῖ xal τὸ ἁπαγόμενον. Προελεύσεται 
γὰρ εἰπὼν, ἐπήγαγεν, ἑνώπιον αὐτοῦ, σαφῃ παρ- 
ιστῶν ἐντεῦθεν «hv σηµασίαν τοῦ προελεύσεται. 
Ἐπεὶ γὰρ ij σχέσις, fj τῆς ἑλεύσεως, xal ὕλως d 
τοπιχὴ, fj ἄνω ἐστὶν, ἢ χάτω, f) ἔμπροσθεν, 3) ὅπι- 
σθεν, ἡ δεξιᾷ, f] ἀριστερᾷ * τὸ μὲν ἄνωθεν, ἡ χάτω- 
θεν, ἡμῶν χινούµενον, οὐκ ἂν ἑνώπιον ἡμῶν εἶναι 
λεχθείη, εἰ μὴ ἄρα τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπὶ τῆς χορυ- 


B φῆς ἀναδιδάσαντες χαταστήσοµεν εἶναι, fj ἐν ταῖς 


πτέρναις αὑτοὺς ὑπορύξομεν. Αλλ οὐδὲ τὸ δεξιά f) 
ἀριστερᾷ ἡ γὰρ ἡμῖν ἑχατέροιν τοῖν ὤμοιν ὀρφη ὁ 
ἕτερος. ᾽Αλλ’ οὐδὲ πολὺ πρότερον τὸ ὄπισθεν βαδί- 
ζον ἑνώπιον λέγοιτο * εἰ μὴ χατὰ τοὺς µυθευοµένους 
κυνοπροσώπους (8) ὀπιαθίους σφίσιν ἑαυτοῖς ἄνα- 
πλάττοιμεν ὀφθαλμούς. El δὴ µήτε τῇ φύσει λυµαί- 
νεσθαι μέλλοιμεν, xal τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπὶ τῶν αὖ- 
τῶν ἑργάστρων ἐᾷν, οὐδένα ἂν ἄλλον ἑνώπιον ἔρχε- 
σθαι λέγοιµεν, fj τὸν ἐρχόμεγον ἔμπροσθεν. 


mec sic in. spiritu et virtute Elie. Quid enim ei qui 
ab ilerode copite plexus est et ei qui mortem nun- 
quam gustavit, commune ? quare vocem secundum me- 
dium adventum interpretari debemus. 

Quod autem voz « precedet » priorem. adventum 
indical ex iis que subsequuntur videmus. Dicens enim 
« precedet » addit « coram ipso, » clarum sic vocis 
« priecedel » significatum faciens. Cum enim adven- 
tus, natura sua localis, sursum aut deorsum, ante 
aut post pedes, dextra ag sinisira manu, supra 
uul infra nos fit, « coram nobis » dicendi facultas 
non erit, nisi oculis in summum aerem aut pedibus 
ad ima directis locum capiamus. Sed neque de dez- 
tra neque sinistra. illud intelligendum | est. quod res 
obliqua foret. Sed nec quod ante est cum eo quod 
posticum, confundere licet, nisi mytho de Cynocephalis 
fidem habeamus. Sed si, offensa natura, in umbilicum 
semper despicere. vellemus, alium. neminem prace- 
dere diceremur, nisi eum qui vere ante nos precedit. 


diat. Gallice Calmetus : Mansé [ui dit: Quand ce D sequentem versiculum. 


vous aves prédit sera accompli, que voules-vous 
el (esse l'enJant εἰ de quoi devra-t-il s'abstenir ? 
L'ange du Seigneur répondit à Manué : Que votre 
femme s'abstienne de tout ce que. je lui αἱ marqué : 
— qu'elle ne mange rien de ce qui nalt 4ο [a vigne, 
ni de ce qui peut. enivrer: quelle ne mange rien 
d'impur, et qu'elle accomplisse et garde. avec soin ce 
" gue j'ai ordonné sur son sujet. 
" Ad ea verba vers. 415, Ab onibus qua locutus 
sum uzori (ue c5stinéat se, P. Calmetus ait, se ob 
jd verba absiineat se. per qu'elle [uxor tua] a'abs- 
tienne reddidisse, quia ez contextus tenore indu- 
ptus est ad ea verba de femina intelligendo, ut 


6) M. ibid. : Οὗτος γάρ ἐστιν ὁ ῥηθεὶς ὑπὸ τοῦ 
Ἡσαΐου τοῦ προφήτου, λέγοντος * βοῶντος ἐν 
εᾗ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίον, εὐθείας 
ποιεῖτε τὰς τρίδους αὐτοῦ. 

Conf. 1sai, cap. 'XL, v. 6, et. [.ucam, cap. I, v. 
76 : Καὶ σὺ, παιδίον, προφήτης Ὑψίστου χληθήσῃ’ 
προπορεύσῃ yàp πρὸ προσώπου Κυρίου, ἑτοιμάσαι 

ὺς αὐτου. lt. c. ui, v. 4. 

(7) Ætas Elise ad regnum Achabi refertur, novem 
et aiuplius seculig ante Christum natur. 

(8) De Cynoprosopis JElian, Hist. An, lib, X, 
cap. 25, ed. Greaov. part. 1, p. 573. 


$91 


post καὶ δυνάµει "HMov. Πνεῦμα λέγεται plv. xài 
τὸ τὰ yaplopasa δια:ροῦν ἆγιον Πνεῦμα, τὸ πρὀφή» 


τας yplov, xal ἁποστόλους Χειροςονοῦν * Χέγέται δὲ - 


: Πνεῦμα xai dv ἕκαστον τῶν ἐχεῖθεν ἑνδιδομένων 
| χαρισµάτων (9) * ὥσπερ Ἠνεῦμα φόδου, καὶ σοφίας, 


, xal υἱοθεσίας, xa τῶν λοιπῶν. Τὸ τοίνυν, Ἐν πνεύ- 
ματι Ἠλίου, ἢ τὸ dv τῷ αὐτῷ τῆς προφητείας ya-- 
ρίσµατι αἰγίετεσθαι οἶμαι' προφῆται yàp ἄμφω, 


 "Ioávvng xài Ἡλίου (sic), xal προφητῶν οἱ ἀχρέ- 


 govec* ἡ kb ἐν τῇ αὐτῇ διαγωγή τε Λαὶ πολιτείᾳ' 


| ὄρειος Υὰρ, κατὰ τὸν Θεσδίτην (10), καὶ ὁ τοῦ Zaya- 
plo»* 3, ᾧ καὶ μάλιστα τίθεµαι, τὸ ποῦ ζήλου 


πνὲῦμα ὅ λόγος ἐνταῦθα ὑποσημαίνει. "Oct γὰῤ τὸ 


αὐτὸ τοῦ (fou πνεύμα χαὶ ἓν ἀμφοῖν τοῖν προφη- 
4a, καὶ fj αὐτῃ πολιτεία, καὶ ἡ τῶν σημείων δύ- 


ναµις dj αὐτὴ, ix. τῶν ἓν ἑχατέροις ἱστοριῶν, el. 


βούλει, σχοπῶμεν ἀναλεξάμενοι, Ἠλίως sv Κάρµη- 
λον ῴκησεν, αὐχμῶν ἄνθρωπος, καὶ ἐπιειχῶς θή- 


ριώδης «hy ὄψινι τὴν χεφαλὴν καὶ τὰς χεῖρὰς, χαἰὰ 


τὸν Ἡσαῦ ἐχεῖνον λάσιος (11). Τί δὲ καὶ Ἰωάννης, tv 
πόλει ἰδίᾳ τοῦτο; olvov Καὶ σίχερὰ ἔπιεν; ἀνέδη 

Ipse prœcedet coram ipso in ερίΗίν el virlate Elie. 
. Spititusappellatur Spiritus sanclus qui charismata düs- 
tribuit, qui prophetas üngit, qui apostolos eligit. Dici- 
Iur autem Spiritus quodlibet donum índe redundans, 
ut. Spiritus timoris. sapientie et in filium adoptionis, 
etc. Igitur illud, in. spiritu Eia, miki &ut prophelia 
donum quod ipsi inerat (ambo emim Joantes ei Elias 
prophele summi faerent;, aut conditionem — ac 
elitam innwere videtar. Montanus. enim. Thesbiten 
versus. (uit, et. Zacharim filius ; awt, qaod mihi 
quidem verisimile videtur, xeli Spiritus hoc loco in- 
dicatur. Quod enim zelotypie Spiritus et. experientia 
εἰ signa. dispertiendi (acultas. in utroque propheta 
fuerit, ex iis qua de ambobus in historiis relata eunt, 
cognoscemia. Et Elias quidem Carmelum habitavit, 


- homo sele. torridus et vultu, capite ac manibus ad — 


Esavi instar incultis. Idem etiam Joannes in. civitate 


(9) Origenes dixit: Καὶ γὰρ δυνατὸν πλείονα 
πνεύματα εἶναι iv τῷ αὐτῷ, οὗ μόνον χείρον1, 
ἀλλὰ κ Ἀρείστονα Mois γοῦν —* (Psalm. 
5, 14) στηριχθΏναι πνεύµατι ἡγεμονιχῷ, Ey- 
—88 Tipd. 8) δὲ ἐν τοῖς ἑγχάτοις αὐτοῦ 
πνεῦμα εὐθές. Et δὲ ἵνα ine ἡμῖν ὁ Σωτὴρ 
πνεύματος σοφίας (Isai. Xl, 1, 5) καὶ συνέσεως, 
πνεύματος βουλῆς xai ἰσχύος, Ανεύματος Υνώσέως 
καὶ εὐσεδείας, xal ἑνεπλήσθη πνεύματος Φφόδοι 
θιοῦ. δυνατὸ» χαὶ ταῦτα νοεῖσθαι πλείονα ἐν τῷ 
αὐτῷ εἶναι κρείττονα πνεύματα. Orig. Commen. 
in Mau. tom, xit, ed, 1740, tom. lll, pag. 571. 

(40) lta constanter ms. Notam, urbem Eli:e nata- 
lem trans Jordanem sitam, in tribu Gad, in tractu 
Galaad, modo Thesbe, modo Thesbone , aliis This- 
be dici, Conf, Hadrian. Reland. Palest. lib. Ill, 


peg. 1055. E u 
τω Conf, Reg. lib, IV, cap. I, v. 8. Καὶ εἶπον 
πρὸς αὐτόν "Avho δεοὺς, x«t ζώνην δερματίνην 
περιες — αὐτοῦ. Καὶ εἶπεν ("Oyo- 
ζίας) Ἠλιοὺ ὁ Δεσθίτηὲ ἐστν οὗτος. . 


" (49) Mattb. xen, 3. Καὶ μεθ᾽ ἡμέρας V παραλαµ- 
(12) στι us ἡμέρας τς P n 


δάνει ὁ  Ἰησοῦς «bv Πέτρον καὶ X 
Ἰωάννην ὃν ἁδελφὸν αὐτοῦ. καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς 


| mE THEODORI PRODROMI | 
Καὶ αὐτὸς προελεύσεται ἑνώπιον αὐτοῦ, ἓν. Πναύ-- A ξυρὺς ἐπὶ κεφαλὴν αὐτοῦ ; Οὐδαρῶς. Καὶ ἅχονέ dità 

^s& ῥήμανα τοῦ ἀγγέλου. "Ἔσται Τὰρ, quot, βὲγὰς 
ἐνώπιον Κνρίθυι Καὶ οἶνον καὶ σίχερα οὐ μὴ tío, 


καὶ Πνεύματὸός ἁτίου πλησθήσεται ἔτι ἐκ χοιλίας 
μητρὸς αὐτοῦ. Μέγας ἐκλήθη 6 Ἰωάννης, xal κρὶ- 


«φητευόμενον ἑωράχει Χριστόν. Ti δ᾽ οὐχὶ καὶ Ἠλίας 


αὐτὸν ἐχεῖνον ἑώραχέν, ὅτε μεταμορφουμένῳ xat 
τὸ θαθὼρ αυνελάλει (13): Ἠλίας ἔχλεισεν σὐῤανοὺς 
διὰ: τὴν τῶν ἀνθρώπων κακίαν ζηχλώσας Θτῷ àU' 


Ἰωάννης ἀὐτοὺς ἐχείνους ἀνέῳξέ διὰ enc, Meta- 


vostre, φωνῆς. Κατήταγεν ἐχεῖνος Op AC οὐρανοῦ ’ 
οὗτος δὲ ἀνήγαγεν ὕδωρ εἰς οὐρανὺν, τὸ παραδοξότε- 
pov, τὴν ὑπερουράνιον, δηλονότι τοῦ ἐμοῦ Σωτῆρος 
Χριστοῦ, χορυφἠν. Παράχεις τὸ χέρας τοῦ "Hilos, 


|. ἀντιπαράγω τὴν ἀξίνην τοῦ Ἰωάννον, τοῖς ἀκάρκοις 
D ey δένδρων τὴν ἐχτοβὴν οὐκ Ἡκάγοννος μὲν, ἄπει- 


λοῦντος δέ (15). Σὺ την Ἡλίου μηλωτήν; Ἐγὼ οὐ ἐκ 


εριχῶν καμήλου τοῦ Ἰωάννου ἱμάτιν. Ἔχω τι καὶ 
΄ πλέον χανχήσασθαι . xal µοι ἐπεχέτω τοῦ θυμοῦ 


τοὺς πρηστῆρας ὁ ζηλωτής (14). Ἐχεῖ μὲν χρέα καὶ 


. &pxov, xal τῆς έὐωχίας διάκόνος, xai χλιδὴ π:ρὶ LU 


Ἠλίαν πολλή (15) * ἐνταῦθα δὲ τὸ ἄγριον pé, xal 


sga, dinum el siceram nón bibébal ; capul efus nun- 
quam rasum. Audi veo angeli ipsius verba: Etit 
eim magnus coram Domino: el vinum. et. siceram 
non bibet, et Spiritu sancto réplebiiur adhuc e utero 
matris suc. Magnus vocabatur Joannes et plus quam 


C propheia, quia Christum ipsum prophelizsantem vidit, 


Nonne vero et Elias eum vidit, c&m in Phdbore traws- 
figurate tolloquabatur ? Elias fecit uf Deus homitum 


. genéti atus. celum. claudéret, Joannes. aktem re- 


εἰς dicens : Pornitentiam agite. Hla aquam eceto 
precibus suis. devocavit ; hic. aquam miraculesiorem 
upercolestem, Christi Salvatoris capat in colum 
reduxit. Elia cornu adiucis? Ego Joamstis. securim 


memoro qua arboribus sterilibus exciriomom minata 


est. Tu Elie tunicam pelliceam :. ejo Joannis vesti- 
mentum. Sed majus aliquid proferre possum, selotes 
vero ird ardorem cohibeat. Carnem quidem ac panem 


εἰς ὄρος ὑφηλὰν xas' ἰδίαν. Καὶ μετεμορφώθη ἕμ- 
προσθεν αὐτῶν, xai Ελαμφε Ὁ πρόδωπον αὐτοῦ 5. 
ὁ fuos... Καὶ ἰδοὺ ὤφθησαν αὐτοῖς Μωσῆς xal 
Ἠλίας, μετ) αὐτοῦ σνλλαλούῦντες. - J 
15) Conf. Lucam, iu, 9. δη δὲ καὶ ἡ ἀξίνη 
πρὸς τὴν ῥίςαν τῶν δένδρων χεῖται. ΠἩᾶν οὖν δέν- 
δρον p ποιοῦν καρπὺν καλὺν ἑπκόπτεται, xai ek 
TU λεται. ..- 
(44) Voluitne auctor alladere ad locum Actuum 
apostolorum quod legitur cap. xxii, vera. $-. Ἐγὰ,.. 
ζηλωτὴς ὑπάρχων του Θεοῦ la. νόµου) ? vel potius 
num ad id spectat. quod de Elia dicitur lll Reg. 
xix, 6. Καὶ ἐπέθλεφεν Ἡλιού' xai ἰδοὺ πρὸς κεφα- 
λῆς αὐτοῦ ἑἐγχρυφίας ὀλυρίτης καὶ χαφάχης ^i 
τος X. t. ^. lt. ibid. v. 10 et 14. ' 
' (48) Non bene video ad quem locum Elis hiato- 
rie referri possint ea quæ hic auctor narrat. Nus- 
quam enim Elias dapibus lautis usus fuisse legi- 
tur ; nec in ora torrentis Caritb (11 fteg. xvit, 4), 
nec apud Sarrepisnam viduam (ibid. 15), nec 
postquam sub umbras jagiperi dormivisset M Reg. 
xix, 6). Agitur forsitan de ministerio ab Eliseo 
Eli; prmstito : Καὶ ἑπορεύθη ónizw. "Hileo καὶ 


"ἐλειτούρχει αὑτῷ. 











1309 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1910 


ol τῶν δένδρων ἀκρέρονες (16). οἷς ἐνετρύφα 6 Ἰωάνι A µητο Y&p. ἀποθανεῖσθαι τὸν Ῥωάννην πρὸ τοῦ Χρι. 


νης, δεῆσὰν ὑπουρχῆσαι τῷ σώματι. Ἐξήρανεν ἐκεῖ- 
Vos Φαρὰ µέρος τὸν Ἰορδάνην ' ἀλλ' οὗτος τὸν, δυ 
οὗ xal πρότερον τΏν Ἐρυθρὰν διέτεµνε Μωῦσῆς, 
καὶ ὕστερον αὐτὸς ὁ Βεσδίτης τὸν. Ἱορδάνην ἀνέχο- 


Ψεν, iv 'lopbávg ἐχειροθέτησεν. Ἔλεγχεν Ἠλίας 


τὸν ᾿᾿Αχαὰό «βασιλέα, μοιχεύοντα, οἷον εἰπεῖν, τὸν 
ἀμπελῶνα τὸῦ ἀγρογείτονος Ναδουθαὶ, καὶ « Οὐκ 
Εξεστί σοι Ἔχειν (eire) τὸν ἀμπελῶνα τοῦ γείτο- 
vog (17). » Ἴλεγχε καὶ Ἰωάννης Ἡρώδην τὸν βασι- 
Ma,. τν οἰκείαν νύμρην μοιχεύονῖα, καὶ, Ὀὐχ 
.. Εξεστί σοι ἔχειν. [εἶπε) τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ 
^ ἀδελφοῦ σου (18). » Ἐδίωξεν ἐκεῖνον Ἰεζάδελ, xal 

Suri τὴν σωτηρἰαν ὁ προφήτης ἑπρίατο. ᾿Εδίωξε 
xai τοῦτον Ἡρωδιὰς, μαχλὰς γυνὴ, xal µαινοµένη 
πρὸς Σρωτά ' ob. γὰρ τοὺς χεραυνοὺς ἑκείνης τῆς 
Ὑλώττης ὑπέμενε΄ καὶ οἱ [f. ἡ] τὴν κεφαλὴν &£ai- 


᾿ πησαμένη ἆθλον μιαρᾶς ὀρχήσεως ἔλαδεν · ᾠχονό- 


et dapes lautas apud Eliam habes ; mel silvaticum et 
arborum fructus apud Joannem corporia. recreandi 
causa. Ille Jordanem ex parte exsiccasit; hic Jor- 
dasem abscidit. quem jam Moyses, et postea Thesbi- 
tes ipsea mari Rubro separavit, et super quem ma- 
nus extendit. Vituperavit Elias Achab regem qui, 
ut ita dicam, vineam Nabuthai adulteravit, e£ : Non 
licet tibi, dixit, vineam vicini habere. Joannes quo- 
que Herodem regem reprehendit: « Non. licet tibi, 


dicens, Philippi fratris  wzórem hobero.» lesabel 


(um persecuta est, et propheta in [αρα salutem qua- 


ato); ἵνα xat τοῖς àv Mou τὸόγ yeoy 6 ἑῷος εὐαγγε- 
λίσηται. Ἐκεῖνος Aóytp στρακώτας ἀπέκτεινεν 
οὗτος λόγῳ στρατιώτας olov ἐζδωσα, μηδένα δια- 
αείειν μηδὲ συκοφαντεῖν, xal ἀρχεῖάθαι olg: ἴδίοις 
ὀψωνίοις αὐτοὺς νουθετῶν (10)  rpsétavoc γὰρ ἂν 
τοῦ θεσδίτου, πρὰοτάτον ἑγχύτερις, ἸΑνέστησέν 
ἀποτεθνηχότα παῖδα à Ηλιοῦ, καὶ ἐπέστρεψε duy 
αὑτοῦ ἐπ αὐτόν (30). ἸΑνέδτησέ iV Ἰωάννης iv 
bou γενόμενος Ξολλὰς ἀνθρώπων φυχὰς sig τὴν τοῦ 
μικρὸν ὅσον κατἐλευσομένου ὑποδοχὴν, xai ἐπὲ- 
στρεψεν αὐτὰς ἐπ αὐτὴν, Κατὴγάτεν ἐκεῖνος πῦρ 
ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ κατέφαγα τὸ wóp ἐλεῖνο τὴν 
θυσίανι xal τὰ ὁλοκαντώματα (21). Αλ’ οὗτος χαῖ- 
fyaye μὲν οὐδαμῶς. ἄνωθεν 6b πἀταθὰν cb ἄεδι- 


΄στον ὑπέδειξε ftp, οὐκέτι μὲν θυσίαν ἔσθίον, οὐδὲ 


ὁλοκαυτώματα, ὀλλὰ πὰ ἄχυῤα παταχαῖον (22), «b» 
εὔπρησιον τῆς ἁμαρτίας Όλην xa εὐθαπάνήτον *. 


essent atipendià ἀνίε. Mitisr enim fuit Thesiti, 
bamanior nemo exstitit, Elias paerum mortaum e 


mortuis resuscitavit. Joannes in inferis muitorum: 


animas resuscitatas præpuravit ut eam qui inox ven- 
turus. erat, exciperent. lile ignem de velo vocesit, 


qui victimas et hülocausta combussit. Hie dutem ni- 


hil desuper ded«umit nisl ignem, mon. Victineé, hon 
holocausta, sed paleas comburentem, nempe peccati 
confrugabilem ac facilem — materiam? Ignis enim 
consumens Deus est *. Et agnum quidem hon sacri- 
.ficavit, at populo eumdem qui ad id temporis ignotus 


&fvit. Hunc Herolias quoque est persecula, mulier. C erat, notum fecit : Ecco. enitn, inquit, arnus Dei qui 


hdultera εἰ amoribus insanieng ; non enim sermonum 
Joannis vehementia sustinui ; attamen illa. salta- 
tionis prarmium caput Prodromi efflagitavit et accepit. 
In fatis enlm. erat ut Joonnes ante. Christum | vita 
fungeretur, ut Lucifer iis quoque qui in orco sede- 
bant, Evangelium antuntiaret. Hle sermone milites 
occidit, hic milites adhortatus est. ut neminem. con- 
cmtereni neque. calumniam | facereiM, sed. contenti 


* Deut, 1v, 24.  1V Reg. ni, 4. 


(16) Téxtus paraphrastice citatur, ConT. D. Matib. 
e. wi, v. 4) : 'H δὲ cpogh αὐτοῦ ἦν ax pibe xai µέλι 
ἄγριον ; οἱ D. Marc. 1, 6 : Καὶ ἑσθίων ἀχρίδας 
χκάὶ μέλι ἄγριον, - | | 

(17) Verb* qna hic auctor Eliz tribuit non legun- 
tur i historià sacra (lll Reg. xxi, 11934). Καὶ 
εἶπε Κύριος πρὸς ΄Πλιοὺ τὸν Θέαδίτην λέγων * 
---"Ανασεηθὶ, χαὶ κατάδηθι εἰς ἀπάντησιν ᾿Αχαὰό 

Ασιλέως Ἰσβαἢλ τοῦ ἓν Σαμαρείᾳ 
πελῶνι Ναδόνθαὶ, ὅτι χαταδέδηχεν ἐχεζ κλη f - 
E fat αὐτόν. — Kat λαλήσεις πρὸς αὐτὸν λέγων; 


έχει Κύριος. Ὡς σὺ ἑφόνευσας, xai ἐχκληρο- 


νόµηδάς. . διὰ tooto Τάδε λέγει Κύριο; Ἐν παντὶ 
τόκῳ, ὃ 


ναι λὀύσονται ἓν τῷ αἵματί σου, x. t. λ, 

(18) D. Mauh. cap. xiv, v. 3 et sqq. Ὁ γὰρ 
Ἡρώδης, χρατήσας τὺν Ἰωάννην, ἔδησεν αὐτὸν xav 
ἔθετο iv glaxt διὰ τὴν Ἡρωδιάδα. την γνναῖχα 
Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ. "EXeys γὰρ ἀὐτῷ ὁ 
Ἰωάννης Οὐκ ἔξεστί c ME 


οι ἔχειν αὐτὴν. 
D. Luc. 1, 19, 20. Ὁ á Wi 


Ἡρώδης à τετράρ- 


X95 ἐλεγχόμενος ὑπ' αὐτοῦ περὶ Ἡρωδιάδος τῆς 


᾿ ἐν φυλακφ.. 


y ὅτι οὗτος ἐν 


'πὸρ παρὰ Κυρίου ἐκ τού σὐρανοῦ, xal xao: τά 
ἔλειξαν ol χύνες xal αἱ Oso τὸ αἷμα Να- . λήθο 
6ουθαὶ, ἐχεῖ λείξουσιν οἰ/χύψες τὸ αἷμά σου, xal πόρ- 


, &o9* αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ x 


tollit peccata tmurdi ". Q&id deinde ? Ecce currus 


. igneus et equi igrhei diviserunt utrumque, et ascen- 
dit Elias per turbinem in colum, « Joa»nis e contra 
currus non igneus fui; eed lestihonit eb. tunguíhis 


curru. abiit; cujus divinum sane ignem qui. tetigüi, is 


 pro[ecto in sede ignea sedere dici polest. 


Hectissime igitur Scriptura dicit uod. pracedrt 
ante eum in. spiritu et vitta Elio. Αἱ hoc quidem 


γυναικὸς τοῦ ἁδελφοῦ αὐτοῦ Φιλίππου, xal περὶ 
πάντων ὧν ἑποίησε πονηρῶν ὁ ΗἩρώδής, Ἱερρσέθηκς 
καὶ τοῦτο ἐπὶ πᾶσι, καὶ χατἐχλἐισὲ κὺν Ἰωάννην 


ο 19) D. Luc. 11, 14 : Ἐπηρώτων δὸ a0tby xal 
gepaseuópaves λέγοντες' Καὶ fpei; sf κ μεν; 
Καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς Μηδένα διασείσήζἁ, μηδὸ 
συχοφαντῄσητα, χαὶ ἀρκεῖσθε τοῖς ὀψωγίοις ὑμῶν. 
.. (90) Reg. lib. IIl, c. xvii, v. 17 οἱ sqq. : Καὶ ἄπε- 
στράφη fj dux τοῦ παιδαρίου πρὺς ἔγλατὸν αὐτοῦ, 
xa) ἔζησεν. 
(31) Reg. lib. Ill, cap. xvii, v. 98 : Καὶ ἔπισε 
ὁλοκαυτώματα, xal τὰς BA xac. »«4V θοὺς λίδους, 
καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ἐν τῇ θαλάσσῃ ἐξέλειξε τὸ fog. 
(32) D. Luc. cap. ri, v. 16 οἱ seqq. : ᾿Απεχρί- 
vato ὁ Ἰωάννης ἅπασι λέγων Ἐγὼ μὲν ὕδατι 4 
πτίζω ὑμᾶς, ἔρχαται δὲ ὁ ἰσχυρότερός µου, οὗ oUx 
εἰμι ἱκανὸς λῦσαι τὸν ἑμάντα τῶν ὑποδημάτων' αὐ- 
πυ- 
pl. OO τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὗτου, xal διαχαυαριεῖ 


hv ἄλωνα αὐτοῦ xat συνάξει τὸν σἵτον εἰς τὴν ἆπο- 
θήχην αὐτοῦ τὸ δὲ ἄχυρον χυταχαύσει πυρὶ ἀσθέστῳ. 


111 


THEODORI PRODROMI 


131g 


Hop γὰρ, φησὶν ὁ θεὺς, καὶ πὕρ xaravalicxor à γλώττης ὁ ἄγγελος τῦ Κυρίου ἔτιρωρήσατο, χαὶ μὴ 


ἁμαρτίας. Καὶ τὸν ἁμνὸν ox ἔθυσε μὲν, ἀλλὰ τέως 
ἀγνοούμενον ἐγνώρισε τῷ λαῷ * "Ióe γὰρ, φησὶν, à 
ἀμνὸς τοῦ θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρείαν τοῦ κό- 
σρου. Τί τὸ ἐπὶ τούτοις ; Kal Ιδοὺ ἅρμα πυρὸς, 
xal ἵπποι πυρὸς.... xal Αγε 1ήρθη HAlac ἓν συσ- 
σεισμῷ ὡς εἲς τὸν obpavór. Ἰωάννου δὲ τὸ διὰ τοῦ 
γενικοῦ ἅρμα, οὐχὶ ἐμπύριον, δι οὗ πρὸς οὐρανὸν 
ἀνελήλυθς ; Τὸ διὰ τοῦ μαρτυρίου τε xal τοῦ αἷμα- 
τος οὐχὶ πυρὸς ἅρμα εἶναι παραδεξαίµεθα; Τὸ δὲ 
τοῦ ἑνθέου kxe(vou φαῦσαι πυρὸς, οὗ xal μὴ τολ- 
μᾷν ψαύειν φησὶ χόρτος Gv (35), o0x ἀπόχρη πυρίνην 
ὀνομάσαι διφρείαν; Πάνυ μὲν οὖν. 

Καλῶς ἄρα 6 λόγος φησὶν ὅτι χαὶ αὐτὸς προελε- 
σεται ἑνώπιον αὐτοῦ ἓν ved pact xal δυνάμει Ἡλίου. 
Ἁλλ' ἐμοὶ, ἐνταῦθα γενομένῳ τοῦ λόγου, ἀπορεῖν 
ἔπιισι, εἰ δή ποτε τὸν Ζαχαρίαν, τοῖς Εὐαγγελίοις 
τούτοις ἀπιστήσαντα, τῇ ἀφωνίᾳ καὶ τῷ δεσμῷ τῆς 


loco dubium mentem meam invadit de causa qua an- 
gelus Domini Zacharig qui dictis angelicis non. fide- 
bat, lingue usum utpole homini criminoso sustulit. 
Hac autem que respondeam habeo : Qui in voces 
graves εί severas erumpere volunt, spiritum pri- 
mum cohibere. et per tempus aliquod silere con- 
sueverunt; ut dein eo fortius vociferentur et ae- 


(35) Non video ad quem locum hic alludit au- 
etor ; verba quibus utitur in nullo ex quatuor 
evangelistis mihi occurrunt. 

n Conf. D. Luc. cap. I, v. 19 : Καὶ ἀποχριθεὶς 
ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῷ. Ἐγώ εἰμι Γαθριηλ 6 παρε- 
στηχὼς ἑνώπιον τοῦ Θεοῦ. xal ἀπεστάλην λαλῆσαι 
πρὸς Gb, xot εὐαγγελίσασθαί σοι ταῦτα. Ka ἰδοὺ, 

σιωπῶν, καὶ uh δυνάµενος λαλῆσαι ἄχρις i 
ἡμέρας γένηται ταῦτα, ἀνθ᾽ ὧν οὐκ ἑπίστευαας τοῖς 
λ F μου, οἵτινες πληρωθήσονται εἰς τὸν καιρὸν 
αὐτῶν. 

(35) Ναξραίων σοφώεατε. Id est, monachorum 
sapientissime. Graeci labente imperio monachos 
nomine Naaercorum vel Nazireorum vocabant, 
quia eorum vivendi modus cun eo congruebat quo 
utebantur Nasirei in sacris Libris memorati (V. 
Num. vi). Suidas : Ναζηραϊος ὁ θεῷ xayapa pévos 
xai ἀφιερωμένος, 6 povayóc. In. Lexico ius. Cyrilli 
legitur : Ναζιραῖος, govaybe ἡγιασμένος καὶ ἀφιε- 
ρωμένος τῷ θεῷ. Quandoque Nazoreni dicti sunt, 
ui videre est in Vita S. Stephani Junioris : Ναζω- 
ριχὸν σχΏμα. Ceterum Cangius (Append. ad Gloss. 
med. et in[. gracit., col. 159) notat, in primis 
temporibus Christianos Naaoreorum nomine desi- 
gnatos fuisse. 

(26) Homer. Iliad. Z, 1. xvn, v. 592 : 


"Hoatoze, πρόμολ ὧδε, θέτις νύ τι σεῖο χατίζει. 
Quanam Nostri meus fuit cum ad hunc versum 
alludebat? Nota res ab Eustathio narrata (ad s. 
cil. f* 1409, |. 1) : Ότι παρῳδήθη ποτὰ ὑπό τινος 
σοφοῦ, χαύσαντος οἶχεῖα πονήµατα, δεδήλωται μὲν 
ἤδη οὐ πρὸ πολλῶν' ἐνταῦθα δὲ πάλιν µμνηστέον τῆς 


ἑτέοῳ τινὶ τῷ ἐπιτιμίῳ ὑπέδαλε (24) ; Καὶ ἐπιστή- 
σας, Σοῦτο ἔχω πρὸς τὴν ἀπορίαν εἰπεῖν. Ελώδαπιν 
οἱ τορὀν τι μέλλοντες φθέγγεσθαι, καὶ μεγάλην &vap- 
ῥηγνύναι βοὴν, ἀναλέγεσθαι πρῶτα vb πνεῦμα καὶ 
συλλέχειν τὸ ἆσθμα, xai ἐφ᾽ ἰχανὸν σιωπᾷν ΄ χᾶτα 
th συναχθὲν τοῦ πνεύματος ἅπαν ἁθρόον ἀπεῤῥευ- 


γόμενοι, περίτρανον οὕτω δημιουργεῖν τὴν fyfv. 
Κατά τὸν αὐτὸν, οἶμαι, λόγον, Énpexs καὶ τὸν Ζα- 
χαρίαν, τὴν μεγάλην τοῦ λόγου φωνὴν προδάλλι- 
σθαι μέλλοντα, σιωπῆσαι πρῶτον, ὥς τὸ εἰχὺς, x&- 
πειτα τὴν θαυμασίαν ἑχείνην φωνὴν ἀπεῤῥεύτα- 
σθαι, | | 

Ταῦτά σοι πρὸς τὴν ἁπορίαν, ἐκ τοῦ σχεδὸν, ux 


ὁρᾷς. καὶ τοῦ παραχρῆμα, Ναζιραίων σοφώτατε (25). 
El μέν τι καὶ τῶν οἷς αὐτὸς ἐἑπαγάλλῃ προδέόληται, 
χάρις θεῷ; εἰ δξ ph, οὗ δὲ ἄλλον sbv "Ηφαιστον 
ὧδε ἑπίερεπε προμολεῖν (20). 


rem clamore trajiciant. Stc, ut puto, Zacharias «s- 
tequam magniloguus fieret, primum — obmutuit , et 
deinde in eneomium illud magnificum erupit. 

liec tibi, doctissime Nasar&orum, dubium solx- 
turus quantum equidem possum, mando. 

In quibus si mecum | consentis, Deo grates. re[ere- 
mus ; sin minus, alium adi consillarium. 


ἱστορίας kxelvnc ἐπί τι πλέον διὰ τὸ ἑἐντελέστερον. 
*O σοφὸς ἐκεῖνος, ἦν δὲ ὁ μέγας Πλάτων, el; ποιη- 
τιχὴν, φασὶν, ὀρμήσας, καὶ ἡρωῖζων, χατέπρησεν ἃ 
ἔγραψεν, ὡς 'Ὁμήρου ἠττώμενα χατὰ πολύ. 
ἐπιθέμενος τραγῳδίᾳ, χαὶ µμµέλλων ἁχωνιεῖσθαι, 
xai ἀχούσας ῥάτους. χαὶ ἅπαξ αἱρεθεὶς ὑπὸ τῆς 
ἐκείνου σειρῆνος, ἀπεδύσατο ἐπὶ φιλοσοφίαν, ἐφ᾽ f 
xai εὐδοχίμησε mávu. Sic igitur accipi posset lo- 
cus : « Si. bec interpretatio tibi nom probatur, 
alium arcesse Vulcanum, » id est. scriptum igni 
cremato. At forsitan in mente babuit auctor : 
Alium interpretem interroga. Verba enim, ἄλλον τὸν 
"Βφαιστον ὧδε ἑπίτρεπε προμολεῖν, ad proverbium 
quoddam referri possunt in Lexico Suidz bis me- 
moratum, sed utrobique mendose, ut videtur : Ἂ- 
φθὰς ὁ Διόνυσος. Τὸ a ἐπιτατικόν. ὡς ἄσταχυς ' καὶ 
παροιµία”» Ὁ ᾿Αφθάς σοι λελάληχεν * ἣν δὲ χρησµο- 
λόγος. Ad quod Kusterus notat, Vulcano, non Bac- 
cho nomen Phtha tribui, ut in altero loco dicitur : 
Φθὰς 6 Ἡφαιστος παρὰ Με ρίταις * xai παροιµία᾿ 

*0 $0á; σοι λελάληχεν. Οἱ δὲ ᾿Αφθὰς eactv* 6; 
σταφὶς, ἁσταφίς ' ατάχυς, ἄσταχυς. Atqui nolum 
est, teste, inter alios, lamblicho (De myster. sect. 
viu, cap. à, pag. 159). Graecos Vulcauo nomea 
"Ηφαιστον indidisse, eam Intelligentiam cuncta cum 
veritate operante , qua apud JEgyptios Phiha 
audiebat, 60& - 'O γὰρ δηµιουργικὰς vous, καὶ τῆς 
ἀληθείας προστάτης, xat σοφίας, ἐρχόμενος plv tri 

ένεσιν, xal τὴν ἀφανῆ των κεκρυμµένων λόγων 

jvagiv εἰς φῶς ἄγχων, Αμὼν χατὰ τὴν τῶν Alro- 
πτίων γλῶσσαν λέγεται. συντελῶν δὲ ἀφευδῶς κα, 
στα καὶ τεχνικῶς μετ) ἀληθεία , Φ0ἀ. 





1519 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1314 





ΘΕΟΔΩΡΟΥ TOY ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ 


" ANATPODII TuY 


H ΠΕΝΙΗ ZOÓIHN EAAXEN. 


THEODORI PRODROMI " 


JNYECTIVA IN ILLUD 


PAUPERIES SOPHIAM NACTA EST 3, 


Fed. Morellus edidit et Latine vertit. — Morelli notis intermiscentur varie lectiones ex ms, Vat. CCCV 
sp. Theilium. 


Πολλά, φησὶν ἡ napoli, ψεύδοντιι ἀοιδοὶ, xaX A λέγω. καὶ τῷ πλούτῳ, τῆς αὐταρχειας (5), ὡς εἶναι 


kyo τίθεµαι’ ἀλλ’ ὅποι (5) μὲν xat ὁπόσα, οὗ τῷ us- 
γέθει µόνον (4) τοῦ ἐγχειρήματος, ἀλλὰ καὶ φειξοῖ 
τοῦ μέτρου xol τῶν ἐπῶν, εἰπεῖν ἀναστέλλομαι: 
φιλία γάρ τίς µε χαὶ αἰδὼς kx παιδὸς ἔχει περὶ 'Ouf- 
pov xal τῶν λοιπῶν οὐθὲν ἦττον fj τὸν ᾿Αρίστωνος. 
ν δὲ τοῦτο φεῦδος ἀρχαϊκὺν, οὐκ ἀνάσχοιμ) ἂν μὴ 
οὐχὶ προθέσθαι εἰς Deyyov*. Πενίη γὰρ, qnot, σο- 
φίην ἔλαχεν. "Eotat δὲ τοῦτο πῶς; El sl μὲν mevia 
καὶ «πένης, τί Ok σορὸς xal σοφία διελόντες εὗροι- 
μεν. Πενία μὲν οὖν ἐστι πρᾶγμα ἑναντίον πλούτῳ 
Χατὰ διάµετρον’ μεσιτευούσης ἀμφοῖν, τῇ πενίᾳ, 


In maliis( ait vetus adagium) enarrant falsa poete. 
Kquidem assentior : sed ubi, qui, quoties, non tantum 


τῆς αὑταρχκείας ὑπερθοιὴν μὲν τὸν πλοῦτον, ἕλλει- 
ψιν δὲ τὴν πενἰαν. Οὐ γὰο δὴ τὸν μὴ Συραχουσίαι; (6) 
ἐντρυφῶντα τραπέξαις, xal ποιχιλίαες Σιχελικαῖς (7), 
καὶ ᾿Ατιικοῖς πέµµασι, θείηµεν ἂν τοῖς πενοµένοις * 
τὸν δὲ μηδὲ τῶν πρὸς ἀνάγχην οἶμαι χατευποροῦντα. 
Τί γὰρ εἰ ὁ δεῖνα χρυσέων piv χυπέλλων οὐχ εὖπο- 
goín, ὀστράχῳ δὲ ὅμως ὑπηρετοῖτο τὴν πύόσιν * xal 
τὸν μὲν Xlov, ἢ τὸν Μαρώνιον, ἣ τὸν £x Βύθλου μὴ 
πίνοι, οἵνῳ δὲ ὅμως τὴν δίφαν ἰῷτο; Τοῦτο μὲν, ὡς 
παχυλῶς εἰπεῖν, ὁ πένης xai fj πενία * σοφία δέ 
ἐστιν ἐπιστήμη αὐτὴ αὐτῆς ἔνεχεν, καὶ τοῦ εἰδέναι 


sapientia , dividendo ac definiendo invenerimus. 
Inopia igitur est res opibus ex diametro opposita, me- 


ob hujus aggressionis magnitudinem, verum etiam ut B dium. inter utramque, inopiam. dico et opulentiam 


snetro parcam et versibus, cunclor asserere. At enim 
amicitia quedam ac reverentia α pueritia concepta, 
prohibet me de Homero et reliquis id enuntiare, non 
sinus quam olim Aristonis filium. Unum tamen hoc 
priscam mendacium neutiquam. ferre. possem, nec 
temperare, quo minus in medium αά arguendym 
afferam. Hujusmodi vero est. Paupertas sophiam sor- 
tita est. Quomodo Landem id constabit ? si quidem quid 
inopia sit, et quid inops, quid item sapiens, et quid 


(4) Utrum Theodorus hic Prodromus idem sit 
cum ἑποποιῷ, Cyro Prodromo, cujus priorum carm. 
ἐχλογαὶ non illandstz de oraculis utriusque Fœ- 
deris exstant, incertum | mihi, nec satis comper- 
tuam est, Eumdem tamen esse, ex eo fortasse 
quis colligat, quod in exordio fatetur se a pueris 
poetas amore ac reverentia prosecutum, Platonis 
exemplo, qui honorifice ac verecunde admodum 
de Homero verba fecit lib. lll de Rep., ubi tamen 
eum redimitum coronis et delibutum unguentis 
emittit ex urbe. At cur pius poeta oratorem agens 
sola τῶν E&u profanoruum scriptorum auctoritate 
crebro usus, ἁγιογράφων et sacrorum auctorum, 
quos digitis callebat εἰ aure, ne Υρύ quidem memi. 
nisset, &£garopu. 


C 


tenente sufficientia, adeo wt sufficientim excessus sil 
opulentia, defectus vero inopia. Haudquaquam enim 
eum qui Syracusanarum mensarum deliciis non diffluit, 
cupediis Siculis et Atticis libis non fruitur, inter inopes 
constituimus , sed eum opinor cui ne res quidem ad 
vitam necesrariæ suppetunt. Quid enim si hic aut ille 
aureis poculis non abundet, verum in testacea supel- 
lectili victum sibi suggerat et potum? et Chium qui- 
dem merum, aut Maronium, aut e Byblo advectum 


(2) lllud. ῥητὸν, Πενίη σοφίην ἔλαχεν, paupertas 
sapientiam adepta est, Zenodotus παροιμιογράφος 
ex Euripide laudat, sed in σωδοµένοις οὐ χεῖται. 

(5) Ms. Vat. 305, ὅπη. 

4) Ms. µόνον. 

(5) Hor. Aurea mediocritas à Grsecis definitur ἕξις 
ἀρχουμένη ofc; δεῖ. Habitus iis quibus opus est 
contentus. 

(6) Ms. Συῤῥαχουσίαις. 

(7) Sicule dapes, Hor. Ill. c., od. 1, a Platone 
graviter vituperantur III de Κερ. his vetbis, qui- 
bus híc auctoris nostri locus. locupletatur : Συρα- 
χουσίαν, ὦ φίλε, τράπεζαν xal Σιχελιχὴν ποιχιλίαν 
* v, ὡς ἔριχας αἰνεῖς. M. Cic. n de Fin, οἱ v. 

usc. 


1915 


THEODORI PRODROMI 


1316 


χάρυ δἐρετὴ, καὶ ἀρχιχωτάτη τῶν ἄλλων xal ἔπι- A νός tr ὅλος xal θηλυνόµενος, καὶ τῷ — 


τακτική” καὶ ὁ σοφὺς ὁ κἀντ' ἐπιστάμενος. ὡς ἐνδέ- 
xem xal τὰ χαλεπὰ μᾶλλον καὶ μὴ ῥάδια ἀνθρώ- 
πῳ γιγώσχειν (8). Ἔτι ye μὴν à. ἀχριδέστατος (9) 
xal διδασχαλικώτερος τῶν .αἰτίων. Τοιούτου δὴ τοῦ 


. ego), καὶ φοιαύτης τῆς σοφίας οὕπης, εκοπητέον ' 


τίνι ἂν τῶν προεκτεθέντων, κενίας λέγω χαὶ πλού- 
του xai αὑτἀρχείας, τὸ ταύτης χαλὸν ἁλώσιμον γέ. 
νοιτο. "Iva. δ εὐπαρακολουθητότερος ἡμῖν à λόγος 
— προδαίη, ταῦτα πραπαραλαδεῖν ἀναγκαῖον ' ὡς pá- 
$0: μὲν σοφίας ποριστική * τῇ 5b ἔρα µαθήσει καὶ 
γίάς δεῖ παντοδαπῆς, xal βιθλίων, ὡς uh ἂν ἃλ- 
λως ἐξὸν εἶναι τὸ χρημα ἐλεῖν τοὺς μὴ καὶ αὐτοὺς 
« μονδολήπτους ἐσομένους μετὰ τὸν ᾿Ασκραῖΐον σοφόν. 
τι μὲν οὖν τῷ πλούτῳ οὐκ ἂν fj σοφία θηράσιµος 
γένοιτο τὰ πολλὰ, ἐντεῦθεν σκοπουµένοις εἴη àv 
ἑμφονές; V. γὰρ περὶ τοῦτον Ὑλισχρεύεταί το χαὶ 
Ἰχρηματίζεται (10), καὶ οὕτω, ἂν ἄχρι παντὸς δια- 


τελοίη ἀπαίδευτος οὐδὲ Ὑὰρ τοφλὸς. ἡγεμάνα τοῦ —- 
χοροῦ πραεστήσατο τὸν πλοῦτον, χαθά που xal ΕΠλά- 


των ἐν Πολιτείαις onoty* ἢ πρὸς τρυφὰς xat πότους 


χαὶ ἁγέσειᾳ ἀποχρήσαιτο τῷ χρυσῷ, χατασαρκούμε” 


m bibat, ving tamen uiique sitim exylent ? Tale quid- | 


dam est, ut crassa. Minerva dicam, i inops. el inopia. 
' Sed sapientia est; scientia. que ipsa per a ef sciendi 
gralia oplabilis est et omnium aliarum aptissima ad 
imperandum ac precipiendusm. Et sapiens est. qui 
οπἰκἰσ scjf, quoad potest, et que difficilia sunt admo- 
dum neque £ognitu komini facilia. Itemque is qui accu- 
ratissimus est εἰ aptissimus ad docendas rerum causas. 
Quapropter eum talis sit sapiens, et ejusmodi sapien- 
tia, videndwm est a quonam eoruin que exposuimus, 
de paupertate et divifiis loquor ac de sufficientia, 
illius. pulchrüudo apprehegdi possi. Verum ut 
orelio magis secum | ipsa consentit, boc anfevertere 
necesse 050; quod dücipling quidem sapientig sü 
euppeditatrix : sed doctring omni genere suppetia- 
rum opug est et libris. Quandoquidem . Aon licet 
aliter γρ potiri, ila. certe. gyi ipto musarum afflatu 
£orrepii ΤΟΝ (orent, ἐν Ascraj sapientis gententia. 
Jam vero quod nec opibus sapientia commode compa- 
. rari plerumque. possit, hac ratione con⸗aiderantibu⸗ 
conspicuum ſuerit. Nam is qui divitiis tenaciter ad- 
beret, et. nimis altentus est ad rem faciendam, hoc 


Bip Bug Osipónevoc* xal οὐ µόνον ἀπαίδευτος 4 


τοιοῦτος ἑἐσεῖται, ἀλλὰ καὶ τοῖς πεπαιδευµένοις *e- 
λέμιος. Οἷος ἦν à Διονύσιος 6 ἠυραννῶν Zola 9 
μέγα τῶν ᾽Αθηνῶν xaóynpa (11) Πλάτωνα, προδ:- 
δοὺς τοῖς μισθοφόροις φονευθησόµενον, θὕτω. μὲν οὖν 
ἑκατέρωθεν ἡ ὀοφία τῷ πλούτῳ (13) ἀπάγορεύσι- 
poc (15) * πλὴν εἰ µή τις ἡγεμόνος (14) νοῦν αὐτῷ 
ἐπιστῇσει τῶν προσόντων δεξιὸν οἰκονόμον. Σχοπη- 
τέον δὲ εἰ μὴ τοιαύτη εἰς ἐστι xal τῷ πενοµένῳ; 
xai ὅπως τῶν προειρηµένων μὴ ἐκλαθοίµεθα. Είρητο 
δὲ xal χορηγίας παντοίας δεῖν τῷ μαθησοµμένρ xal 
βίδιων * ἀλλὰ μὲν ὁ πένης, sl ὀρθῶς kv τοῖς ἀνωτέ- 
po αὐτὸν ὑπεγράφαμεν, οὐδενὸς ἂν αὐτῶν abvtopolrn* 

πῶς Tip εἴη πὲνῃς 6 Χεχορηγημένος ἁπανταχόθεν, 
καὶ µυρίας -ὅσας τὰς χίστας ὑπερχειλεῖς βιθλίων 
πλουτῶν ; Συμπέραμέ Qb «ὸ λεῖπον αὐτὸς διὰ τῶν 
κειμένων ' ἑνδεόντων γὰρ τῷ πενομένηῳ τῶν, ὧν οὐχ 
ἄνευ fj µάθησις, χαὶ διὰ τοῦτυ τῆς μαθήσεώς τε ἁπ;- 
γνωσμένης, xal συναπεγνωσµένης αὐτῇ τῆς τοφίας, 
σαφὲς λοιπὸν τὸ συμπέρασμα. Τὸ γὰρ αὐτὸ χρυσίον, 
κἀχεῖ τῇ πολλῇ δαφιλείᾳ δε zguptps συνεισενεγχὸν, 


pre([ecit, ut etiaim Pleto scribit in libris de Republica); 
qut ad delicias, iMtempesiva conpieia, el. oblecfetio- 


mem animi abuteretur auro ; obeso corpore saburratus, 


nimiaque mole sagine e[feminatus, et soluto ac profuto 
victus genere profligatus : proinde non.solum indectu, 
talis evaderet, verum etiam eruditorum hostis efice 
retur : qualis fuit olim Diongsius. Sicilie tgrannus, 
qui mazimum Áthenarumorngmentum Platanem satc- 
litibus mercenariis trucidandum prodiderat. Sic igitur 
utrinque sapientia opibus interdicla est : nisi οἱ quis 
mentam. ipsi ducem intendat, dexteram. sorum qua 
adsunt dispengatricem. Comaiderandum item ey£ an von 
ejusmodi illa sit, etiam penuria laborautâ: nj. sic non 
eorum qua anie digimus obliviscamur : dictuti autem 
esl, omni genere xuppeditationis, ef subsidiis tibrorum 


. opus esse discendi cupido. Enimvero pouper, eiquidem 


recte superiori sers&one eum descripsimus, nullius e$ 
his adminiculis copiam sibi comparaperil. Etenim qui 
essel inops, undequaque subsidiis adjutus, atque in- 
numeris et quasi pleno. labro exuberantibus cistis el 
capsulis librorum ditatus ? Perfice porro tu quod dee, 
per e& qua proposiis el admissa sunt : num cum αρ 


certe modo. ad omne tempus ignarus. permaneret p ficiunt i inopia laboranti ea sine quibus doctrina parari 


(ntque. enim sapientiam cacam ductricem choro suo 


(8) Sapientis. definitionem ες his Aristotelis 
verbis in exordio τῶν μετὰ τὰ φυσιχὰ, concise mu- 
tuatus est : Ὑπολαμόάνομεν Bh πρῶτον μὲν ἐπί- 
ατασθαι μάλιστα πάντα τὸν σοφὸν ὡς ἑνδέχεται, 
μὴ χαθέχαστον ἔχοντα τὴν ἐπιστήμην αὐτῶν, εἶτα 
τὸν χαλεπὰ γἤνῶναι δυνάμενον xal B ῥάδια àv8po - 
πῳφ Υιγνώσχειν, τοῦτον σοφόν. « Primunr existima- 
mus sapientem omnia scire maxime quoad [as 
est, haud: per singula ipsorum scientia. praeditum : 
deinde ntem quoque eum esse ducimus, qui ar 


cilia, petest cognoscere. » 
(9) Hs. ἀχριδέστερος. 


(10) Ms. Ἡ γὰρ περὶ τούτων ὁ ἔχων γλισχρεύσε- 


dua éiffüiciliaque homini coguita , Don perceptu fa- 


mequit, ac propterea disciplina desperata est, κ.-ᾱ- 


ταίτε, xol χρηµατίσεται. 
an Ms. αὔχημα. 

(12) Ms. πλουτοῦντε. 

(15) Graca hic mendosa , cgo sic emendanda 
conjiciebai, gignendi casu ineccusandi muraío, ?7:- 
μόνα νοῦν. Quod ad τὸ ἡγεμονιχὸν spectat, ap. (ος 
ad hzc forte Menandri respexit: 

Μακάριος ὃς xal οὐσίαν καὶ νοῦν ἔχει 

Χρηται γὰρ οὗτος εἰς d δεῖ toóroi καλώς 
que sic Latine reddo: 
Beatus est, cum. nente o mii poctidet 
Namque utitur pulchré hia, decorum ceu jubet. 
, Q4 Ms. ἠγεμόνα. —— 








131 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1318 


τῶν πλουσίων τοὺς πλείους &Gogouc ΄ ἐκαίησε · κάν. À 10v; δὲ Ἕλληνας τῷ λογιστ: x. 'Q μὲν οὖν, Σοφίην 


ταῦθα τῇ παντελεῖ ἀπουσίᾳ τὴν kx τοῦ λιμοῦ ἀγχό- 
νην Ίπεισχυχλῆσαν (45), τοῦ χρήματος xai οὕτω 
tovc. πενοµένους ἁπηλλοτρίωσε. Προσμαρτυρεῖ µου 


xai Πλάτων τῷ λόγφ; ὑπ ἀμφοτέρων λέγων, πενίας 


καὶ πλούτου, χείρωνα τῶν τεχνῶν τὰ ἔργα, xai αὖ- 
τοὺς τοὺς χειροτέχνας Υίνεσθαι. Ἐπιὶ τοίνυν οὔτε 
φιλοῦτος οὔτε πενία τὴν σοφίαν, ὡς ἐδείξαμεν, ἕλα- 
qev^ λείπεται δὴ τοῦ µέσου, τῆς αὐὑταρχείας, εἶναι 
σαύτην τὴν λάχεσιν (16). Αὕτη γὰρ νῷ μὲν οὐ παν- 
. πελῶς ἀχορηγήτῳ τῆς πενίας ὑπερδᾶσα τὴν ἔνδειαν, 


si δὲ χεχορηγημένῳ συµµέτρως τὴν ὕδριν ὑποδᾶσα 


κοῦ. πλούτου, τὴν τοῦ ὄντος ἐθηράσατο ἐπιστήμην . 
xai ἄλλως δὲ . ἁτοπώτατον, ὑψηλοτάτην οὖσαν iv 

ἀρεῖαῖς «hv σοφίαν, ὑπὸ οἱασοῦν τῶν κακιῶν τουτωνὴ, 
ωενίας λέγω καὶ πλούτου, xal μη ὑπ' ἀρετῆς τη: 
avec τῆς αὐταρχείας. "Oct δὲ. τοῦ μέσου τὸ χτῆμα, 


x&x τῶν ἱστοριῶν, εἰ βούλει, σχοπῶμεν ἀναλεξάμς- - 


vot; Φοίνωες piv γὰρ, φιλοχρήματοί τε ὄντες xal 
πολυχρήµατοι, τὸ μέγα τῆς σοφέας οὐκ ἔλαχον χρῆ- 
μα Σχύθαι δὲ, τῶν ἄλλων Σθνῶν πενέστατοί, xal 
γένος νοµαδιχόν , xai οὗτοι ὅμως ἀμαθεῖς καὶ ἁπαί- 
δεύτοι. Of γε μὴν Ἕλληνες, οὐκ ἀσυμμέτρως πρὸς 
πλοῦτον ἔχοντες καὶ πενίαν, φιλομαβθεῖς καὶ φιλόσο- 
οι" ὡς τριμεροῦς οὕαης ἡματέρας φυχῆς τῷ ἐπιθν- 
μηςικῷ μὲν αὐτῆς ἑοιχέναι τοὺς Φοίνικας, καὶ τοὺς 
Σχύθας τῷθυμικῷ, µέρεσιν ἀλόγοις ἔθνη ἄλογα (17), 


πενίη Days, φάµενος, ταύτῃ δοχεῖ διαφεύᾶεσφαι,, εἰ 
δέ τις πρὺς τὰς νῦν ἡμέρας ἀπίδῃ, χζτα ἀντιστρέ- 
φας ἐρεῖ, Σοφίη. πενίην ἔλαχεν, οὐ πολὺ παρὰ θύρας 


κὁ τοιοῦτας ἁπαντφη τῇ ἀληθείᾳ. "Eóst μὲν χὰρ f) φι- 


λοσοφεῖν γε τοὺς βασιλέας, 1) βασιλεύειν τοὺς φιλο- 
σόφους, ἀμηχάνου ὄντος ' πόλιν ἀγαθὴν ἄλλως γε- 
νέσθαι’ xal ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἀνθρωπίνης φυχῆς οὐκ ἂν 
ἄλλως εἰρήνῃ ἔσται βαθεῖα, εἰ μὴ τὸ μὲν λἀγιστικὸν 
αὐτῇς ἐπιτάττοι, «b ἐπιθυμητιχὸν δὲ ὑπειχάθοι, xat 
θυµικόν * οὕτω καὶ ἐφ᾽ fc μὴ τὸ φιλόσοφον ἄρχοι(18) 
πόλεως, τὸ δὲ. χρηματιστικὺν ἐπιτάττεται, οὐκ ἄν 
ποτε γαλήνης εὐνομία ἐσεῖται * νῦν δὲ ἄλλως ἢ ἐχρῆν 
ἔχει τὸ πρᾶγμα (19). Καὶ διὰ εἰ ὁ λάγος ἠτίμωται; 
Ki δὲ τὶς xoi νῦν. Αδείμαντος ἁποροίη, xal διὰ τί 


B γοῦν ἐν ταῖς πόλεσιν οἱ φιλόσοφοι οὐ τιμῶνται; ἔτοι- 


pog ἂν «it Σωκράτης ἀνθυπενέγχαι τὴν Aot, Touto, ᾿ 
λέγων, θαυμαᾳστὸν fjv, εἰ ἑτιμῶντο παρὰ μαΏνουσῶν 
οὕτω πόλεων * ὡς, ἐὰν ἔνηφον, ὡς, λὰν gay ἑαυτῶν 
σαν αἱ πόλεις, τίνας ἂν ἄλλους ὑπερετίθεντο £v 
φιλοσοφούντων; Ἐμοὶ δὲ δοχοῦν, ἡ πενία οὗ µόνον 
ἂν αὐ λάχοι σοφίαν, ἀλλὰ xal κακῶν ἁῤῥήτων ἔσται 
πορἰστική · εἰ γὰρ (20) μὴ τοῦ ἐν Φαίδρῳ ἑξελαθό- 
μὴν Πλάτωνος, Κατεύδαται, qnolv, ὁ πονηρὸς ἐρα- 
στὴς xal  πενίαν ἄχραν τοῦ ἐρωμένου, ἵν οὕτως 
εὐάλωτος αὐτῷ εἴη διὰ πρνίαν, οὐθὲν ὀκνοῦσιν &v- 
θρωπο: τολμηρὺν, [εροσνλοῦσι, φυμθωρνχοῦσι, Ap- 


que cum ea destituta sapientia, clarum δεί quis reli- (; opibus qc penurig ge gerunt, seientim ac sapientie 


quue sit exitus et. corollarium : nam ut ipsa vis auri 
que cum multa rerum ubertate delicias intulit, ple- 


vosque divitum indoctiores reddidit , ita. gravissima 
summaque egestas, laqueo ob (amem superinducto, pas- 


gertale. oppressos longe a meta. sepulit. Plate. quoque 
testiptonio suo meo sermoni adstipulotur, dum ail ab 
siraque, penuria et opulentia, deteriora artiumopera, 
aique opifices ipsos effici. Gum ergo nec opuleutia nec 
, puspertas sapientiam nacta. eil , restat cerle ut. ejna 
quod medium locum tenet, nempe sufficientig, sors 
harc sapientia sit. At enim sufficientia, quatenus non 
emnino euppeditatione caret, cum egestatem penuria 
. superari: qua vero moderato subaidio, insolentiam 
opulentüe. evasit ; scientiam ejus. quod esi, pulchre 


sludiosi exaisiyn4. Quare cwm tripartita sit. anima 
noslra: ea quidem parie, in qua sunt. cupiditates, 
Phonicibus similis videtur: illa in qua. sunt. cátus 
irarum, Scyinis, koc est partibus reJionis expertibus, 
naliones brutas et barbaras refert: (γα ος vero parte 
rationis pexticipe. Quocirca qui dixit, Pauperies so- 
phiam nacla est, hac ratione (allax et mendax appa- 
ret. (Quod si quis ad tempora nostra respiciat, sen- 
(entia deinde comsersa dicat, Pawperiem. sapientia 


98ela et: ü non longe a janua veritatis aberravit. 


At enim aui reges philosophari, aut regnare pliilo- 
&ophos oporteret; cum civilatem praclare aliter regi 
nefas sit. Ac velyii in umano animo. nom erit aliter 
pac alia, nisi pers rationis parliceps ipsiimperaverjt: 


venata est. Cateroqui, mazima absurdum. easet, ta- Ὦ pars vero concupiscibila submiserit se, itemque. ira- 


| pientiam, qua altissimum inter viriutes locum tenet, a 
. wescie qua vitiosilate (am. ἱπορία, quam copie, potius 


. geam a viriule sufficientia nomen obtinuisse. Jam 


vero quod possessio medii sit, eliam ex iis que colle- 
. gimus ex hisloriie, οἱ lubet, spectemus.. Enimvero 
Phanices, quod àvidi pecuniarum et opulenti sint, 
magnum sapienti peculium. minime sortiti sunt; 
Scytha vero, inter alies gentes pauperrimi, et Numi- 
darum genus, suni. nihileminus eque rudes, indocti 
εἰ imperiti. Atque. Greci, qui non immoderate. ín 


(15) Ms. ἀπεισκυκλεῖσαν. 
' (46) Ms. λάχησιν. — 
ἀλόγιστα. 


Ms. à 
[u Ms. ἄλλως. 
(18) Ms. ἄρχει. 


acibilis cesserit :sio ctiam ἐπ qua civitate philosopho- 


rum genus nom habueri! principatum, quastuarium 


vero et miligare pra[uerit; haudquaquam tranquilli- 
taljs bona conatitulio erit. Nugc autem aliter quam 
oportet ee ree habet, a£ curnam sermo despectus cst ? 


. Quero, si quis ctiomnum Adiwantus quesiverit, qua 
de casia etiam i& urbibus philosophi. non honorentur, - 
- Socrates βατα µε fuerit ed solulionem subjiciendan, 


his verbis utens : Mirandum esset, ei in honore esseut- 
apud civitates adeo lemulentas ; quod si sobrie essent, 


(19) Με. Τὸ δὲ γρηµατιστιχόν τε καὶ στρατιω- 
τιχὸν ἐφιτάττεται, κ ἂν ποτε Ὑαλήνη xot θνυμία 
ἐσεῖται, Νὸν δὲ ἀλλ' ἄλλως 7| ἐχρῆν ἔχει τὸ πρᾶγμα. 

ae» Ms. εἴτι Té. 


1319 


THEODORI PRODROMI 


1920 


etsóoucc* χαὶ σὺ µοι λέχεις, Πενίη αοφίην ἔλαχε; A ζῶμεν ἄνθρώποι «bv. ὁμόζυγον τοῦτον ὑτερθάντες 


Aix πενίαν, ἐπιορχίαι καὶ ψεύδη παντοδαπά’ χαὶ σὺ 
thv ἀληθεστάτην ἐπιστήμην ἀὐτή ἐπιμαρτυρεῖς; Au 
θαύτην σκηνα) xal προσωπεῖς, καὶ ἐπιθέσεις πολύ . 
τροποι. xal cb σοφίας ταύτην λέγεις δημιουργὸν, 
τῆς ἁπλουστάτης τὴν ποιχιλότροὠὼν; ᾿Ανάλεξαί pot 
"τὰς παλαιὰς ἱστορίας, xaY ἐρευνήσας εἰπὲ, μετὰ 


ποίας πενίας Mápxo; ᾽Αντωνῖνος ἐφιλοσόφησε  Φω- 


χίων:ι δὲ ἡ vola πενία τοὺς λόγους προσεπορίσατο; 
ὧν ὁ μὲν Ἶρξε Ῥωμαίων, ὁ δ' ἑστρατήγησεν 'A0n- 
ὁσίων. "H που σὺ xal Κέδητα τὸν Θηθαΐον, καὶ τὸν 
Αθήνηθεν Κρίτωνα, χαὶ τὸν λοιπὸν ὁρμαθὸν τῆς 
Σωκρατιχῆς µαθητείας θείης ἂν ἐν τοῖς πένησιν ’ 
65 τῷ ἑαντῶν χρυσῷ xaX τοῖς χρὴμάσι πρίασθαι παρὰ 
τῶν ἕνδσχα τὴν ζωὴν ἐποτνιῶντο τὸν Σωφρονίσχου, 
xàv ὑπὸ µνρίων (21) πωλοῖτο ταλάντω». Ποῦ ὃξ 01- 
όομεν τὸν Αριστοτέλην, ὃς μικροῦ τὴν πᾶσαν àve- 
ζώσατο δυναστείαν τοὺ Μακεδόνος, φιλοσοφῶν; AÓ- 
τὸς δὲ οὗτος 6 Μαχεδὼν ὑπὸ τίνος πενίας ἑτελέσθη 
φιλόσοφίαν; Πολλοῦ ἄρα δεήδει τοῦτο σοφίας εἶναι 
ποριατιχὸν, ὃ χρὴ φεύγοντας xaX ἐς µεγαχήτεα πόν. 
toy ῥίπτειν ἑαντούς. El μὲν γὰρ γυμνῇ τῇ doy διε- 


quod si sui juria essent, quosnam alios anteponefent 
sapientie studiosis ? Quamobrem inopia, ut mihi vi- 
detur, non solum non sortita fuerit. sapientiam, ve- 
rum eliam malorum íinenarrabilium. suppeditatrix 
erit ; enimvero, nisi oblitus sim eorum qua in Phaedro 
Platonis continentur : imprecabitur parvus amator, 
inquit, etiam paupertatem summam amasio suo ut 


ita facilis ipsi sit expugnatu. Siquidem propter pau- C 


pertatem. wullum cunctantur homines audax facinus 
admittere: sacrilegia patrant:. tumulos. effodiunt, 
predantar, et tu mihi narras, Paupertas sophiam 
nacta est ? Ob paupertatem perjuria et omnis generis 
mendacia; el (u verissimam scientiam ipsi altribuis ? 
Propier hanc scene et larveg et insidim, ac (raudes 
multiplices, et istam sapientie opificem esse asseris ? 
rei simplicissime rem. maxima varietate preditam. 
Colliqe et confer mihi antiquas historias: et. cum 
indagaveria, age dic quali cum penuria Marcus An- 
toninus philosophiam exercuerit? Phocioni etiam 
qualisnam paupertas sermones suppeditavit? e quibus 
ille Romanorum imperator (uit, hic vero exercitus 
Atseniensium ductor ; an vero tu etiam Cebetem The- 
banum et Critonem Athenis. oriundum, et reliquam 
catervam Socratica discipline inter pauperes statue- 
ris? qui auro suo. εἰ pecuniis Sophronisci filium ro- 
gabant redimere vitam ab undecimviris capitalibus, 
etiamsi infinitis talentis venum daretur. Ubinam vero 
Aristotelem constituemus, qui parum abfuit quin to- 
tum regis Macedonum principatum  philosophando 
conservarit ? Et hic rex Macedo, qua paupertate ini- 


(91) Ms. χᾶν εἰ παμιιυρίων. 
(22) Ex Euripidis Medea, ubi mulierum causam 
agit his verbis, a versu 250 : 
Αέγουσι à" ἡμᾶς, ὡς ἀκίνδυνον Blov 
Ζῶμεν κατ) oIxov * οἱ δὲ µάργανται Copt. 
Κακῶς φρογοῦντες * ὡς τρὶς ἂν παρ ἀσπίδα 


πηλὸν, τάχα ἂν f οὐδαμῶς ἐμανθάνομεν, αὑτὴν ἁμέ- 
σως ὁρῶντες «ἣν ἓν τοῖς οὖσιν ἀλήθειαν ^ f| µανθά- 
νειν δεῆσαν, οὐθὲν ἧττον τοῦ πλοντοῦντος ὁ πέντς 
ἐμάνθανεν ' ἔπεὶ δὲ τὸ σχΏνος τοῦτο, πολλῶν ἑἐπι- 
δεὲς, πρὸς καχοῦ περιἠρµοσεν ἡμῖν ἡ φύσις, δέδοινα 
μὴ ὁ μετὰ πενίας ἀπαντῶν tolg µαθήµασι φθάσ] 
πρὶν ἢ λαχεῖν την σοφίαν αὑτοῦ που τὴν uxijv ἑνα« 
ποῤῥηγνύς. Ti ὄντι γὰρ τρὶς παρ) ἀσπίδα (22) σττ» 
ναι ῥᾳότερον (τοῦτο δὴ τὸ οῆς τραγῳδίας) f); ἄπεξ 
ἀνταγωνίσασθαι τῇ πενίᾳ. Nat, φησὶν, ἀλλὰ Δι, γἑνή 
ποὺ Υ) ἂν θῶμεν τὸν xova πενίαν λαχόντα φ΄λοσν- 
φίας διδάσχαλον; τῆς ποίας, ὦ λῷστε, φιλοσοφίας; 
ᾗ ποῦ φυσιολογίαν διὰ πενίας κατώρθωσεν, 1 
μαθηματ.κἣν ἑμυσταγωγήθη, xal διὰ ταύτης εἰς 
τὴν Ὑνῶσιν τῆς ἀνωτάτω οὐσίας ἀνέδραμε; Καίά 
«ου xai ὁ μέγας Πλωτῖνός φησι’ Παράδοτε, λέγων, 
τοῖς νέοις, τὰ µαθήµατα slg αυνεθισμὸν τῆς ἀσωμά- 
του φύσεως. Ποίαν οὖν, εἶπέ µοι, τουτωνὶ τῶν ἐπι- 
στημῶν διὰ πενίας 6 Διογένης χατώρθωσεν; Οὐκ 
ἔχεις εἰπεῖν * ἀλλ' εἰ βούλει, τὸ τῆς ἐχείνου φιλοσι- 
φίας εἶδος ἐγώ σοι τῷ λόγῳ ἀνατυπώσομαι. Ανυ- 


tiatus est. sacris. philosophie } multum ergo abegty 
«t id sapientie promum condum sit, quod 
Dum f[ugiunt homines, vasti super aequora ponti 
Sese projiciunt. | 

Enimvero si animo nudo nos homines viam degere« 
mua, Into hoc conjuge superato et ealcato : fortasse aul 
nihil plane disceremus, cum veritatem que in ipsis 
rebus inest, nullo medio interjecte cerneremus : a.t 
si opus esset ut disceremus, inops non minus quam 
locuples disceret * verum quoniam hoc tabernaculum, 
quod multis indiget subsidiis, natura nobis importune 
adjunsit, vereor ne is qui cum pauperie disciplinas 
amplexaretur, priusquam sapientiam nancisci posset, 
animam ulique suam exhalaret. Nam revera ter in acie 
aa clypeum stare. facilius esset (ut est in tragedia) 
quam semel cum pauperiate decerlare. Esto, iuquit, 
verumtamen wbinam locorum Diogenem canem εοἱ- 
lecabimus, qui philosophie mayistram paupertatem 
adeptus est ?. Eccujusnam, optime vir, philosophie 
magistram memoras? An eam qua in obscuritate 
nature est per inopiam pulchre assecutus [uit ? Án 
mathemalicarum disciplinarum arcanis imbutus esl; 
et hujus doctrina adminiculis ad notitiam suprema 
et omnium rerum principis natare cucnrrit ? Quem- 
admodum magnus etiam Plotinus olicubi asserit hoc 
modo : Tradiie, inquit, juvenibus artes mathematum, 
ad eos assue(aciendos nature corporis ezperii. Qua- 
lem cede ex hisce scicntiis paupertate duce Diogenes 
recte adeptus est ? Non habes dicere, sed si vis. illius 
philosophica secte formam cernere, equidem tibi eam 


Στῆναι 06Aowi! ἂν μᾶ 1ο», f) vexsir ἅπαξ. 
Nos a periculis degere immunem ferunt 
Vitam domi, dum preliantur gravuer. 

At sentiunt male. Nam ter ad clypeum mage 
Starem in. acie, quam parturtrem semel. 











132] 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


1323 


πόδητος ἦν, ἀνέστιος ἄνθρωπος, αὑχμῶν, ἀλουτῶν, A εἴτε τῆς χαθ᾽ ἡμᾶς, οὐδὲν οὔτε γράφα:, οὔτε διερευ» 


πλανώμενος  πιεῖν δεῃσαν, ἐς χαπήἠλου φοιτῶν. Ίρα- 
χὺς, ἀναιδὴς χατὰ τοὺς χύνας' ἐπιτιμητιχὸς, xal τὸ 
σύμπαν αὐτῷ φιλοσόφηµα παῤῥησία ἦν xai πενία, 
xa ὅΏλον olg περὶ φύσεως μὲν, cvs τῆς ἀνωτάτω, 


sermone effictam ob oculos ponam. Absque calcea- 
mentis hic (uit ; homo sine lare et domo, squallidus, 
illotus, vagus ; qui cum bibere oporteret, ad caupo- 
tiam se conferebat ; auduz, inverecundus more canum, 
ad carpendum et increpandum acer : quin. ipsi uni- 
persa philosophandi ratio in audacia consistebat et 
penuria. Hoc vero 63 eo constat quod de natura, 
gige illa extima el sempilerna, sive hac nobis congrua, 


νησάµενος ἐφωράθη. ᾽Απογθεγμάτια δὲ ἄττα τῶν 
ἁστειοτέρων ταῖς βίόλιος χατέλιπε. Τοιαύτας ἴσωςι 
φιλοσοφίας ix πενίας εΌροι τις ἄν * σοφίαν δὲ τὸν bv- 
τως καὶ ἀληθεύουσαν τοῦνομα οὔκ ἂν πενία λάχοι ποτέ. 


nihi] unquam scripsisse, neque adeo investigarisse 
deprehensus est. Dicta quedam duntaxat ex urba- 
nioribus magisque venustis, in libris reliquit. Forte- 
an hujusmodi philosophie genera ex paupertate ali- 
quis inveniret. Calerum sapientiam, qua reapse est, 
et verum nomen tsurpal, neutiquam penuria sortiri 
unquam posset. 





KYPOY OEOAOPOY 


TOY IIPOAPOMOY 
ΕΠΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΤΗ ΦΙΛΙΑ. 


DOMINI THEODORI PRODROMI 
ΑΜΙΟΙΤΙΑ EXSULANS. 


(Conrado Gesnero interprete. Opp. Stobsi, Geneva, 1609, fol.) 


ΠΕΡΙΟΧΗ. 

Φιλία ὑπ ἀνδρὸς αὐτῆς τοῦ κόσμου fico: βίον 
Ανθρωαίνου ἐκδέδληται’ συνεζεύχθη δ᾽ αὐτῷ fi 
μαχ.ὶὰς Ἔχθρα, συμδονυλευσάσης Μωρίας τῆς 
θεραπαινίδος avtov. 

ΞΕΝΟΣ KAI ΦΙΛΙΑ. 
&. "0 Φιλία δἑσποινᾶ, πάντιµον κάρα, 
Ποϊ καὶ πόθεν; xal ταῦτα μεστὴ δαχρύων, 
Ἑτνγνὴ, κατηφὴς, τὴν χόµην ἑσχυλμένη, 
Κύπτουσα πρὸς γῆν, ὠχριῶσα τὴν χρόαν, 
Χιτώνιον πενθῃρες ἠμφιεσμένη, 
Ατημελῆς τὸ ζώσμα, xat τὸ βλαυτίον, 
Καὶ τὴν νακίστην ἀλλαγὴν ἠλλαγμένη. 


ARGUMENTUM DIALOGI. 
.Amicitiam a mundo marito suo [foris ejectam 
bospes obvius videt et statum ejus deplorat : cni 
ipsa rem omnem narrat de injuriis et ingratitudine 


mariti, qui, se expulsa, ancillz su: Stultitiz con- C 


silio pellicem Inimicitiam duzerit : obiterque sua 
bona, Inimicile autem mala enumerat. Tandem 
ab hospite persuasa, ab eo in uxorem ducitur. 


HOSPES, AMICITIA. 


Domina Amicitia, verendum mihi caput, 
Dic unde venis ? quo plena vultum lacrymis 
Is mœsta, tristis, aureas lacera comas. — 


ParRoL. OR. CXNXIIL 


B Ὁ δὲ στολισμὸς 6 πρὶν, ἡ & πορφύρα, 


'B. 8 εὐπρέπεια, xai τὸ τοῦ χείλους ῥόδον, 
O δὲ πλόχαμος, $ δὲ τῆς ζώνης χάρις, 

Αἱ δ) ἀρόνλίδες, fj δὲ Aout σεµνότης, 
΄Ὄχοντο πάντα πρὸς τὸ μηδὲν ἀθρόα, 

Καὶ νῦν γυναιξὶν kuoephe θρηνητρίαις, 
Στυγνὴ βαδίξεις. ᾽Αλλὰ mol 68 xaX πόθεν; 
Φ. Γῆθεν πρὸς αὐτὸν τὸν θεὸν καὶ Πατέρα. 
E. Ἔρημος οὖν ὁ χόσµος ἐστὶ φιλίας: 

€. Ἔρημος, ὃς τοσοῦτον ἑξύδριζέ µε, 

E. ὰδριξε; 

Φ. Καὶ θύραθεν ἐξέῤῥιπτέ µε, 

Σ. θύραθενι 


Terramque cernens ? Pullidus tibi color, 
Est atra vesiís luctuosum nuntium; 

Est sordidatum cingulum, sunt baxea. 
Vicissitudo te comitatur pessuma. 

Ornatus uhi nunc est prior ? ubi porphyris, 
Ubi decus antiquum, labellaque rosea, 
Capitisque cinni gratiosum cingulum, 
Pulchrique calcei, et reliquus decor tuus? 
Evanuerunt omnia, relictum est nihil. 
Plane videris mihi referre preficas. 

Sed unde, mesla quove gressum proripis? 
Α. Terras relinquo, et numen accedo Patris. 
H. Mundus igitur tuo carebit munere? 


42 


1393 THEODOR! PRODROMI 


ϕΦ. Ὥστε xal νομιοθῆναι θανεῖν. 

£. Εἶτ᾽ ἐξέχεισο; 

Φ. Καὶ μεμαστιγωμένη. 

E Meleryeid τὸν κόσμον ἄντιχρυς λέχεις 
Οὔτω μανικῶς ἐμπαροινῆσαντά σοι. 

e. TUE, ἂν τὰ λοιπὰ τῶν ἐμῶν παθῶν µάθῃς ; 
Nõv μὲν κατ ἀμφοῖν πυγμαχοῦντος ταῖν Υνάδοιν, 
NUv ry ἐνθοροῦντος λὰξ χατ αὑτῆς Υαστέρος. 
AEG " Aevnà xal τὰ μείζονα, δένε” 

"H. γὰρ ,μαθὼν, ἤλγησας ἂν τὸν καρδίαν. 

&. Mà μὰ πρὺς αὐτοῦ τοῦ πατρός σου, φιλία. 
Μηδὲν σιγήσῃς, ἀλλά pot τὸ πᾶν φάθι. 

Φ. Οὐχοῦν καθιζήσαντες ἁμρὶ τὴν πίαυν, 
('Opd« τὸ δένδρον ὡς καλόν τε χαὶ μέγα) 
"Τὸ πᾶν ἐπεξέλθωμεν Άδη τοῦ λόγου, 
A4 Hob χαθιζήκαμεν * ἄρξαι τοῦ λέγειν. 

Φ. Ἐχὼ τὰ πρῶτα τῷ θεῷ τῇ Τριάδι 

"Ad σύνειμι χαθαρῶς ἠνωμένη; 
Ἐν τοῖς ἀσω,ιάτοις δὲ δευτέροις νῥοι; 
Καὶ ταῖς τριαὶ τριάσι ταῖς ἄνω µένω, 
θἷον χερουδὶµ xal σεραφὶμ xal θρόνοις, 
. Kai ταῖς polo rei ἆθλόις στραταρχίαις. 

ἘΕγὼ μὲν αὐλαῖς, καὶ πρὸς αὐτὰς τὴν σχέσιν. 
Καὶ πρὸς τὺ θεῖον, χαὶ πρὸς ἀλλήλας νέµω.΄ 
"Καὶ τὰς τοσαύτας τῶν ἄνω μυριάδας 

, Kl; lv σὐνάπτω, xat μίαν σειρὰν vito, 
. "Eesgópoe µόνος µε πρὶν ἀπεστράφη, 

KXx τῶν ἀφ᾿ Όφους ἀντύγων χατεστράφη. 
θὕτω μὲν οὕτως f) νοουµένη Χτίσις 


A. Carebit, adeo qui (uit iniquus mihi. 

H. Iniquus ? A. Imo me foras vi propulit. 

Jl. Forasne? A. Sic est ; jam mihi videbar mori. 
ll. Foris jacebas ? A. 1dque flagris perdite. 
H. Insanit ergo mundus, ut narras, palam, 

| Qui te modis affecerit indignissimis. 

A. Quid si audias quoque residuum mali mei ? 
Jam pugnus involabat utrinque [uciem, 

Jam venter impulsis gemebat. calcibus. 

Cetera tacebe, licet adhuc graviora sint, 

Nec causa doloris, hospes, in me sit tibi. 

H. Ne quid tacueris, rem sed omnem proferas, | 
Te per genitoris obsecre nomen iui. 

A. Ergo sedentes hic sub umbra pinea, 

( Videsne ut ingens arbor atque pulchra sit ?) 
Verbis, ut ipsa res habet, explicabimus. 

H. Consedimus jam : cum libebit, incipe. 

A. Ego quidem primum triade cum celica 

- Divinitatis pura semper unior. 

Deinde juncti sunt animi mihi cateri, 
Tringque triades mentium caelestium, 

Dico Cherubin, et Seraphin, et Throui, 
Polique tota reliqua militia sacra. 

 Concinnus illis habitus ut sit ad Deum, 

Et inter ipsas, atque secum singulis, 

Efficio sola, myriadesque plurimas 

In agmen unun copiarum consero 
Olgmpicarum, vinculumque firmiter 

Unum ado cunciis ; solus enim Luc fer 


A Ἐμοὶ κρατεῖται, καὶ pívet φρουρουµένη. 


Τὴν γὰρ θεατὴν xol χαετ᾽ αἴσθησιν φύσιν, 
Τὸ χοσμικὸν πλήρωμα tbv χάτω κτίσιγ, 
Τίς ἀμφιδάλλει μὴ χρατεῖσθαι Φιλία: 

'O φλήναφος γὰρ Ἐμπεδοχλῆς ἑῤῥέτω,. 


“Τὸ νεῖχος εἰπὼν δημιουργὸν τῶν κάτω. 


Tl γὰρ vof;ast, xat συναίσθεται τίνος 
"Ανθ;ωπος οὐ γνοὺς ὡς τὸ mUp φύσει καίει, 
Ἁλλ' εἰς πυρὸς κρατῆρας ἐμπεσὼν μέσους; 
ἛἩ τίς τὸν εὐρὺν οὐρανὸν xal τὸν µέγαν, 
Αχαμπτον ὄντα τὸ πρὶν εὐθνωρίαν, 
Αρχή πιθέσθαι τοῖς λόγοις τοῦ φαμένου 
Ἔχαμψεν εἰς τὴν σφαῖραν, εἰ uh Φιλία: 
Οἷον γὰρ εἰπεῖν, ὡς καλοῦ xal χοσµίου 
Ἔρῶν ἑαυτοῦ πρὸ; χύκλον συνεστράφη; 
Ἑαυτὺν αὐτῷ φιλιῶν πανταχόθεν, — 
Καὶ πάντα πᾶσι συμπερισφίγγχων µέρη. 
Ἐγὼ τὰ χύχλα τῶν ἀπείρων ἁστέρων, 
᾽Απλῶς ἀπάντων, ἁπλανῶν, πλανωµένων 
Ἔταξα δεσμῷ καὶ συναφῇ πανσόφῳ. 
Ἐγὼ φιλιῷ τῷ σεληναίῳ χύχλῳ 
Toy ἡλιακὸν δίσχον, ὃς τὸ φῶς βρύει. 


Καὶ φιλιῶ τοσοῦτον ὡς xat λαμπάδας 
. Kyypav ἐχείνρ τοῦτον el; νυκτῶν.σέλας. 


Ἐγὼ τὸ πᾷν πλήρῳμα τοῦ παντὸς βίου 
Πλοχῇ ξυνεστὼς φύσεων ἑναντίων 
Κοινῶς ἐνίζω, χᾶν διίσταται φύσει. 

δηρὸν τὸ πῦρ, ὑγρὸν δὲ χύσις ἀέρος, 
Καὶ γειτονοῦσι ταῦτα xal µέαον μάχη; 


C Hunc ordinem interrupit, eti ima celitus 


Ad universi loca miser dejectus est. 
Vis tanta nostri est celites inter animos. 
Quecunque vero sensibus est obnoxia 
Natura mundi, quis dubitat illam sibi 
Constare nostris legibus, el firmarier ? 
Nugatus esi olim Empedocles inscius, 
Cum lile dixit conditum mundum stare. 
Quid ille rectum saperet, aut cognosceret, 
Qui nesciebat igne comburi omnia? 
Nempe in crateras desiliit ignis miser. 
Olympia vero lata quis palatia — 
Extensa quondam linee recte modo, 
Fieri Deo novum jubente circulum, 
Utrinque. flexit in se, Amicitia nisi ? 


D. Nimirum Olympus undequaque eplendidus, 


Pu'cherrimusque captus est forma sui, 
Sic Μ/ coirent margines uno ambitu, 
Et totus uno. juncius amplezu foret. 
Ego siderum conjengo sphéras omniu, 
Errantiumve, seu loco manentium, 
Firmisque necio vinculis et ordine. 
l'er me Diane circulo commutitar 
Solaris ardor, luminis fons perpetim. 
Consentiunique tauto amoris fomite, 
Ui [una [atris mutuum jubar gerens, 
Dispellat atrum noctium caliginem. 
Quin εἰ elementa corporum vitalia, 
Formis licet. pugnantibus sint prediia, 











S SCRIPTA MISCELLANEA. 1996 


'AXX ἐμθαλοῦσα τοῖν Cuoly ἑναντίοιν 

Ko:vbv τὸ θερµὸν, τὴν μάχην ἀνατρέπω. 
θερμὸν μὲν &tp, à" ὕδωρ φΦυχρὸν φύσει, 

ΑἉγχιθυρεῖ δὲ καὶ κατ ἀλλήλων πνέει, 

"AXI" ὑμέσι τενοῦσα τούτοις ὑγρότην 

"Apo ζυνάπτου (1), xal πρὸς εἰρήνην gipt. 

Ὕδωρ μὲν ὑγρὸν, 1 δὲ yf; τοὐναντίον, 
Ἀέση δ' iv ἀμφοῖν ἐμπεσοῦσα ψυχρότης. 
Φίλιον αὐτοῖς ἐμδραδεύει τὸν βίον. 
Τοιαῦτα τὰ στοιχεῖα τοῦ ἠαντὸς βί.υ. 

Τὰς τέτταρας δὲ τοῦ γίγαντος ἡλίου 
1ροπὰς τίνος φαίηµεν ; οὐχὶ Φιλίας: 
:Σειμὼν γὰρ εὐθὺς οὗ τέτραπται πρὸς 0έρος 
TóÀv πο.οτήτων σφῶν ἑναντιουμένων, 

Ἁλλ) εἰ; Exp. µετῆλθεν, εἶτα πρὸς θέρος. 
Καὶ τοῦ θέρους ἡ χρᾶσις, οὐκ εἰς τὸ χρύος, 
Ἁλλ' εἰς µέαον τι, τῶν ὁπωρῶν τὴν φθίσιν, 
Κάντεῦθεν ὥσπερ ἐξ ἁπαλῶν παρθένων 

Tov συμπλεχονσῶν τὰς χρὀχας xal τοὺς µίτονς 
(Opa; δὲ ταύτας γνῶθί µοι τὰς παρθένους) 
Καλὴ τελεῖται τῶν ἑτῶν ἱστουργία.᾽ 

Ἐγὼ συνιστῶ τὸν βροτήῄσιον βίον. 

Εὐρωστία καὶ χάλλος ἄμφω Φιλίας, 

"Αμϕω Φιλίας ἔργα. Πῶς, ζητεῖςς μάθε. 
Αν ἡ εετραχτὺς τῶν χυμῶν σχῇ φιλίαν, 
Καλῶς ἔχει τὸ σῶμα, xal μαχρὰν νόσι. 

Ei τῶν μελῶν δ᾽ εὔρυθμός ἐστιν fj σχέσιες, 
"Εχει δὲ xal σῄστοιχον ἀλληλουχίαν, 


Astringo vinclis invícem concordibus. 
Est siccus ignis, aera bumor imbuit. 
Dtrumque vicinum alteri pugnam ciet ο 
His ego duobus injicio contrariis 
Commune calidum dissipans discordiam, 
Est calidus aer, sunt aque pre(rigide, 
Et mutua lite premitur vicinia : 
Sed ego ligamen humidum commiseco,. 
Conmpesciturque protinus lis pristina, 
Aque quidem sunt uide, tellus aret, 
At [rigus interponitur, jubente me, 
Dulcemque parit in posterum concordiam. 
Hac universi sunt elementa primitus.— 
Qua causa porre preter amicitiam parit 
Mautationes, quas facit sol, annuas ? 
Hibernus aer non fit cestas illico : 
Nam qualitates sunt eis contraria. 
Ver igitur in medio vices habet suos. 
AEstatis eiiam tempus haud repente fit 
Ηίεπες, sed autumnus medius intervenit. 
llis parübus anni quatuor, ut dixi modo, 
Janquam puellis Λία contexentibus, 
Series dierum pulchra ceu textura fit. 
Dies tibi fila sunto : virgiues hiems, 
Asiumntis, 5/85, alque ver florum ferax; 
Hinc totus annus fit quasi tela integra. 
Humasa per me vita consistit quoque. 
Nam sanilas et pulchritudo sunt mei 
Ipsius opera. Queris unde fiat hoc ? 


(1) Forte ξυνάπτω, et in fine versus φέρω, 


€ 


D 


À Ἐνδύεται δὲ καὶ χρόαν εὐχρουστέραν, 


Κάλλος χαλεῖται τοῦτο τοῖς παλαιτέροίς, 
Ἡ yov ὑγεία xat τὸ κάλλος Φιλίας. 
Ἑγὼ πολίξω τὰς πόλεις fj Φιλία, 
K3v εἰ πόλεις λἐγοι τις αὑτὰς τὰ; πόλεις, 
K3» a6:b μᾶλλον τῶν πολιτῶν τὸ στίφος. 
Πλίνθοι γοῦν ὁπταὶ καὶ λίθων ξεστῶν βάρη 
Ἔ «οἱ ξυνῆλθον εἰς ἑνὸς τοίχου χτίσιν’ 
Δυὰς δὲ τοίχων ἀμφὶ γωνίαν.µίαν, 
Καὶ Υωνίαι τέσσαρες εἰς πλήρη δόµον. 
Ἐγὼ συνιστῶ τὰς παρ᾽ ἀνθρώποις «£yvz;, 
Καὶ τῷ σχυτεῖ μὲν φιλιῶ τὸν χναφέα, 
Tq χαλινεργάτῃ δὲ τὸν στρατηλάτην, 
Καὶ τῷ γεωργῷ τὸν βάνανσον συνδέω, 
Καὶ τεχνίτην ἅπαντα παντὶ τἐχνίτῃ" 
Χρῄτει γὰρ ὄντως ἁλιεὺς πᾶς γηπ/νου» 
Διδοὺς yàp ἰχθὺν, ἄρτον ἀντιλαμδάνει" 
Καὶ γηπόνος πᾶς αὖδις ἁσπαλιέως. 
Διδοὺς Υὰρ ἄρτον, ἰχθὺν ἀντιλαμδάνει, 
Kai παντὺς ἅπας ἑνδς]; ὁ τεχνίτης. 
Κάντεῦθεν εὖ πάσχουσιν αἱ πόλεις πᾶσαι, 
Ἐγὼ Υάµου σύμπαντος ἡ νυμφοστόλος, 
Ἑγὼ τὸ θῆλυ πρὸς τὸν ἄῤῥενα τρέπω. - 
Ἐγὼ τὸν ἄνδρα πρὸς 5b 6510 συντρέπω, 
T γὰρ µύραιναν *hv θαλασσί[αν δγιν 
16 πόνειον πέπειχεν ἐχλιπεῖν βάθος, 
Αναδραμεῖν δὲ τῆς θαλάσσης tii ῥάχυιν, 
Ἐπιδραμεῖν δὲ καὶ τὸ χερραῖον πέδον; - 


Si quatuor humores simul corsens ?rint, 
Tum sanitatis munus exacte datur, 

Quod si artuum concinna bene figura sia, 
Ei mutuus connerus, ut fieri decet, 
Acceaseritque dos coloris elegans, 

Jam pulchritudo dicier mecebitur. | 
Sic tum valetudo bóna, tum forma decua 
Mihi conferunt in genus mortalium. 

Et civitates constituit consortium 
Amicitiæ, seu quis domos et monia 
Sic nominet, seu multitudinem virum. 
Ego laterum lapidumque vasta pondera 
Pariter in unum parietem fastigio. 

Duos parietes jungit wnus angulus : 
À quatuor angulis domus fit integra. 

Homines sociantur artibus per me suis, 
Nam querit ecce ſullo calcearium. 
Equitum magistro gratus est freni faber. 
Agraum colenti mechanicus conjungitur. 
Breviter habeto, quelibet ars cuilibet, 
Piscator omnis indiget enim rustico, 
Egetque piscatore, rura qui colit : 

Jlli panem dans ipse pisces accipit. 
Sic omnis opifez.querit alterius opem. 
Hic denique modus civitates promovet. 

Ego nuptiis in omnibus sum pronuba. 
Ego [emineum concilio sexui maris, 
Maremque jubeo rursus ul amet [eminam, 
Murena fluctus cur. pelagios deserit 








1327 


T; τοῦ σιδήρου «v» ἅπασαν ο, σίαν 
Δούλην καθιστᾷ τῆς µαγνήτιδος λίθου ; 
Ὁ)δέν τοι πάντως ἄλλο Φιλίας δίχα. 

Ἐμοὶ τὸ xdv C3, xal χρατεῖται, χαὶ μένει. 

Εἴπω τὸ μεῖζον, καὶ σιγάτω πᾶς λόγος. 
Ἐγὼ θεὸν τὸν ὄντα, τὸν παντεργάτην, 

Τὸ Πατρὸς ἑκσφράχισμα, τὸν µέγαν Λόγον, 
Τὸ παμφαὶς que, τὴν ὑπέρθεον φύσιν͵ 
Τὸν ἄχρονον νοῦν, τὴν χρονουργὸν οὐσίαν, 
Ἐλκθεῖν ἔπεισα µέχρι γῆς xal τῶν χάτω, 
Καὶ τὴν παθητὴν προελαδεῖν ὅλην φύσιν, 
Καὶ σωματιχὴν ἑνδυθῆναι πορφύραν, 

Ἐκ πκαρθενιχῶν αἱμάτων ὑφασμένην, 
Παθεῖν, θανεῖν, qsol τῆς τοταύτης ἀγάπης, 
Av ἧς τοσοῦτον ἔργον, ὢ φίλτρου ξένου | 
Δι ὃ χρονικῶς µίγνυται τῷ σαρχίῳ, 

Ὁ χυριεύων καὶ χρόνου xoi σαρχίου ’ 

Καὶ συνανιστᾷ τὴν πεσοῦσαν εἰχόνα, 

' "Ev τῷ καθ) αὐτὸν ἀναχωνεύσας πάθει. 

To:auta τὰμὰ πρὸς βροτοὺς ἔργα, ξένε. 
Τοιαὖτά µου τὰ δῶρα τὰ πρὸς τὸν βίον. 
Αλλ’ εἰς νεχροὺς τὰ μῦρᾳ τῆς παροιµίας, 
Α)λ’ εἰς ὄνονς ἡ λύρα τοὺς κανθηλίους. 
Ἐλάνθανον γὰρ ἀχαρίστῳ ὁραπέτην 
Ὅλην ἐμαυτὴν ἐχὸ.δοῦσα τῷ Blu, 
οὓς τὴν ἐμὴν μὲν ἀθετεῖ συνουσἰαν 
Δείλαιος ἀνδρῶν, tl; δ᾽ ἁγεννη µαχλάδα, 
"Εχθραν καλοῦσι, τὴν ἁτάσθαλον ῥέπει. 


Cum sit marinis semper innutrita aquis? 
Jubet amor, extra Thetidis ut fines eat, 
Nuroque discat se sinuare littore, 
Magnetis ad nutum lapidis firmissimum 
Qua cawsa ferrum cogere potest attrahi ? 
Non alia sane, quam latens concordia. 
Quid multa ? Rerum quidquid est quovis loco 
Id vivit in me, continetur, el manet. 
Majora dicam, ratio captiva sileat. 
Ipsa ego Deum, qui cuncla condidit, Patris 
Imaginem, Verbumque non effabile, 
Purissimam lucem, supremam essentiam, 
Mentem sine tempore, sed opificem temporis, 
Descendere causa res ad liumanas (ui, 
Et passibilia memóra circumdare sibi, 
Fragilemque corporis subire purpuram, 
Que tincta. puro virginis erat sanguine, 
Denique pati, morique. Proh quantus fuit 
Amor iste, quantum facinus, et dilectio, 
Ob quam gravatus mole non esi carnea 
Indutus agere tempus aliquod in solo, 
Qui carnis omnis es! Dominus et temporis. 
Sic. sic reficere voluit abolitam Dei 
]maginem in nobis, novamque de integro 
Imprimere mortis per suc signaculum. 
Il ec (anta mundo merita cuncta coutuli. 
Verum, quod aiunt, moriuos inungere, 
Accinereque asinis cum lyra, labor irritus : 
Sic ipsa me meo marito nescia 


ΤΗΕΟΡΟΒΗΙ PRODROMI 


A Τῆς δουλίδος γὰρ µωρίας Cuvepyta 
Λὐτὴν μὲν ἐντὸς εἰσάγει τῆς οἰχίας, 
Ἡμᾶς τύπτων ἐξάγει. Ὢ νόμοι, νόμοι | 
Καὶ τοὺς ἀθέσμους οὐδὲ xàv χλέπτῃ Yápouc, 
'AXY' ἀναφανδὺν ἐκτελεῖ τὴν αἰσχύνην, 
Καΐτοι πρὸ πάντων ἀγνοῶν xal τὴν Opi. 

Ti φλαῦρον ἡμῖν, ὥστε λῦσαι τὸν γάµον, 

Τί δ ἀγαθὸν πρόσεστι τῇ µο'χαλίδι, 
Ὥστε πρὺς αὐτὴν ἀντενέγχαι τὸν πόθον ; 
El γάρ µε ταύτῃ συγχρίνειν βούλοιτό τις, 

Ὀχνῶ τὰ χομψὰ µέμψιν εὐλαδουμένη, 

Εγὼ μὲν εἰμι χαροπὸς, χρησιὰἁ βλέπω, 
Καὶ μειδιῶ τὰ πλεῖστα, καὶ χάριν πνέω, 
Kàv δεῖ λαλεῖν ἐνταῦθα γλυχύτης ὅση» 

p Kàv δεῖ γελᾷν, ἐνταῦθα σεµνότης ὅση. 
Ἐν ουμπλοχαῖς οὗ µανθάνεις τοὺς δαχτύλους, 


1828 


Ἐν τοῖς βαδισμοῖς τοὺς πόδας δ' οὐχ ἂν µά΄οις. 


Κὰν νῦν πλακοῦντες, νῦν δ᾽ ἄλες τρέφωσί µε, 
OU τοὺς πλακοῦντας προχρίνω τῶν ἁλάτων, 
Ἐν τοῖς ἀγαθοῖς τὸν πέλας γοργὸν βλέπω, 
Πάσχω δὲ πρὸς φαῦλόν τε ἀμδλυωπίαν. 
Ἐναρτίας πέφευγα χαχἰας δύο, 

Thy ὑπόκρισιν, τόν τε πέρπερον τρόπον. 


Ἐμοῦ μὲν οὖν τοσαῦτα, τῆς & ἔχθρος 15a; - 


Φόνιον αἷμα, χεῖρες ἡματωμέναι, 

Ὕπωχρος ὄψις, ἑκτετηγμένσι γνάθοε, 

Ψωνὴ τραχεῖα, βάρδαρος δὲ τὸ πλέον, 
΄Ασεμνο; Όδρις, ἄλμα, xpavyh, θροῦς ὅσος. 


C Totam dicavi, et tradidi ingratissimo, 
Qui stultus el miser menm contemptui 
Conjugium habet, scor(umque pessimwm aibi 
Cepit. [nimicitia vocatur nominc. 
lloc recipitur ope coniiliisque ſamulæ, 
Cwi nomen est Stuliitia, nos expelimur, 
Proh dedecus ! o leges, scelestas publice 
Vir nuptias, aut verius nefas habet. 
Nihil veretur, impudens factum neque 
Celat, nec ulla jura, fus nullum tenet. 
Quod crimen in me esl, quod repelli debeam 
Ecquid habet ista boni, quod amari debeat ? 
Utramque pariter comparare si velim, 
Μείκο ne videar laudibus nimia meis. 
Est blandus et suavis aspectus mihi, 
Plerumque rideo, tota spiro gratias. 
Si quid loquendum, quam leporibus απο ? 
lüidere si volo, non sine grav:tate fit. 
Castis. honeste manibus amplector bonos. 
Incedo gressu graviter ac lenissime. 
Et seu placenta, seu cibus sal sit mihi, 
Frugaliter ago, nec placentam pre[ero. 
Suavibus ocellis aspicio bonos viros ; 
uter malos vero volens cecutio. 
Infensa porro gemina sunt mihi vilia, 
Hypocrisisque et pravitas in moribus. 
Hec propria milri sunt : pellici contra meg 
Aduliereque Inimicitie sunt talia : 
Cedes cruenta, sanguine infecie manus, 


? 











1399 SCRIPTA MISCELLANEA, 


Tl; οὖν φρονῶν ἄνθρωπος, εἰπέ pot, ξέ s, 


Τοιάνδ ἀφεὶς, ἕλθιτο τοιάνδε βλέπειν 
Βάχχην ἀτεχνῶς, ἀγρίαν, χαὶ µαχλάδα; 
Αλλ) ὁ τρισάνοικτος xal ἅθλιος B:o; 
Το:αῦτα τολμᾷ, xal τόσην ἁδ.χίαν. 
Ἑγὼ 6& χαὶ τοσαῦτα παθοῦσα, Eve, 
"ύμως φιλῶ µου τὸν ξυνευνέτην πἀλι.. 
Πῶς γὰρ δυναίµην μὴ φιλεῖν fj Φιλία: 

AA ἐν χενοῖς, εἶποι τις ἴσως, ὦ γύναι, 
Καχηγορεῖς τὸν ἄνδρα xal πόῤῥω λόγου, 
Δέον κακῶς γὰρ τὴν θεράπαιναν λέγειν, 
τις ποτ ἔστιν, ἣν ἔφης σὺ µωρίαν *. 
Αὕτη γὰρ αὐτὸν εἰς τὸ μῖσος ἑλχύει" 
Eo δ᾽ ἀλλ' ἐχείνην ἐξάγεις τῖς εὐθύνης, 
Πνέεις δὲ πῦρ ἄντιχρυς ἀμφὶ τὸν βίον. 

El ταὔτά τις πρόθοιτ» πιθανῶς τάχα, 
Αντιπροθοίμην ταῦτα πιθανωτέρως. 
Ἐφ) ᾧ γὰρ ἡμῶν μὴ χλύων τῶν γνλσίων, 
Ὅλας παρέσχεν ἀχοὰς τῇ δουλίδι, — 
Καΐτοι μαθὼν τὸ δοῦλον Σχθρὺν δεσπότχις. 
Π, ἣν ἁλλὰ xa πῶς τῆς λυσιγάµου vAuo; ; 
Ἡ πῶς φιλίας μὴ παρούσης τῷ γάἀμφ 
"Εσται τὸ κοινώνηµα τῆς συνονσίας; 
Ὀλέπεις φρενίτιν ἣν νοσεῖ, βλέπεις µέθην, 
Ὁρᾶᾷς μανικὴν ἑκτροπὴν, ὁρᾷς νόσον ; 
00δ᾽ αὐτὸ γοῦν ἔγνωκεν ὡς ἔχθρας φύτις 
Οὐκ οἵδε δεσμεῖν, ἀλλὰ τοὺς δεσμοὺς λύειν, 


"O xu; δὲ σαφῶς τοῖς καθ ἡμᾶς ἐντύχῃ», 


Pllore facies turpis emaciataque. 

Vox aspera nimis, plurimumque barbara, 
Tumultuatur, clamat, est injuria. 

Quis menle censtans igitur, hospes, dic age, 
He derelicta deligeret istam sibi 


Baccham ferocem prorsus, et. scortum impudens ? 


At mundus audel omnium miserrimus 
Committere tale facinus injustissimum. 
Se4 tot licet tantisque malis affecta sim, 
Semper lamen interim meum marilum amo. 
Qui non amarem ? nempe Amicitia vocor. 
Si forie dicat quispiam : Temere tuum 
Omnem refundis in virum culpam mali. 
Quin potius ancille deceret crimen hoc, 
Quam Stultitiam vocas, tribuere pessima. 
liec suadet enim viro scelus, atque pellicit. 
Βανε tu relinquis, ceu nihil meritam mali, 
]ranmque vertis igneam in solum virum. 
Si cui videntur cbjicienda nobis hec, 
Contra vicissim sic ego me defendero. 
Sane meretur solus accusarier, 
Quod ingenuam me conjugem non audiut, 
Sed potius aures prrebeat ancilla sue ο 
Quamvis heros servile genus intelligat 
Odio latente prosequi semper suos. 
Ullone pacto nuptiarum perfida 
Pestis marito legitime copulabitur ? 
Aut nuptiis si desit amicitie bonum, 
Quonam modo durabit ulla societas ? 
Videsne morbum ? Vah temulentiam gravem, 


A Kàx τῶν θύοαθεν τῶν λόγων ntottozéov. 


Ἡ μὲν γὰρ ἐμπίπτουσα καὶ πρὸς thv φύσιν, 
Λὐτὴν ἑαυτῇ φιλονειχεῖν χορθύει. 

Tàv» Ἐτεοχλῇ xat Πολυνείχην βλέπε” 
Ἕνλθρας γὰρ ἀμφοῖν ἐγχορευσάσης μέσον 
Ἑκάτερος τέθνηχεν ἐξ ἑκατέρου. 

Ἐγχὼ δὲ συνδέθυσα τοὺς ἀλλοτρίους, 
Ἡρείττους χαθιστῶ συγγενῶν ὁμογνίων, 
'O γὰρ Ὀρέστης χαὶ Πυλάδτς οἱ φίλοι 
Ἐμοὶ χατεπράξαντο τοὺς τόσους ὄθλους. 


|" Ἀκήχοας, βέλτιστε, τῆς τραγῳδίας, 


Ἐντεῦθεν ἀντάχουε τῃ; ῥαφῳδίας. 

Ἔως μὲν ἔχθρα τὴν σπάθην ᾿Αχιλλέως 
θήγει xax' αὐτοῦ τοῦ Μυχηναίου ξίφους, 
'O Πριάμου malc πυρφόρο; πρὸς τὸν στόλο. 
Της θειταλιχῆς ἠρεμούσης ἀσπίδος ’ 
Κόλον δὲ «b πρὶν μακρὸν ei; χεῖρα- δόρυ 
Αἴαντι τῷ γίγαντι τῷ πελωρίφ 

Ἐπὰν ὃ᾽ ἐγὼ λάδοιµι τὸν τοῦ Πηλέως, 
Ἕλλλως ῥιφέντος τοῦ χύθου τοῦ τῆς µάχη.. 
O χθὲς διώχων εἰς φυγὴν vota xAivst, 
Καὶ νεχρὺὸς Ἕκτωρ ὁ στροδῶν τὴν Ἑλλάδα 
Ty» μήτραν οἰχτρῶς ἐκ ποδοῖν ἐζωσμένος, 
Ἱππηλατῶν δδίλαιον ἱππηλατίαν, 

Χαίΐτας ὀχείνας τὰς χαλὰς xal xospía;, 
Καὶ τὸν καλὸν βόστρυχον εἰς χόνιν σύρωνι 
Καὶ τὸ τρόπαιον τοῖς Αχαιοῖς ὡς μέγα. 
Οὕτω διεστήκαµεν ἀλλήλων, ξένε, 


Sive potius phrenilin atque insaniam 


C Nec hocce cognoscit, quod a discordia 


Nihil uniatur, separentur omnia. 

lloc ut mags probentur, εἰ faciant fiden. 
Exempla depromam tibi peregrina nunc. 
Sanguine quoque junctis iucidens discordia 
Contenliones muluo savas ciet. 
Exempla queris ? Quin Eteoclen inspice, 
Fratremque Polynicen, suis qui dexteris 
Misere ceciderunt litis ob causam trucis. 
Asl ego alienos quoque ita compono sibi, 
Ui sint meliores vel genere junctissimis. 
Hoc probat Orestis clarus et Pyladis amor, 
Quo maxima ducti facta gesserunt simul, 
Ut in cothurnatis patet tragadiis. 


p — Quis vero flomeri non tenet rhapsodias? 


lilic simultas dum spatham gravis acuit 
Achillis irati in Mycenewan ducem, 
Hector Priamides intulit ignem classibus, 
Exercitu nihil prohibente Thessalum : 
Neque Telamone natus Ajax Hectorem 
Arcere poluit, viribus gigas licet. 

Ast ubi ego primum conciliavi Pelei 
Gnatim, reduzi pristinamque in gratiam, 
Qui victor heri fuerat, retro victus abiit, 
Mutataque stetit subito belli tessera, 

Et fortis lector cadis autor Grecia 
Zona pedes ligatus est miserabiles, 
Equisque tractus longa per castra Danauur 
Pulchrasque (edarit comas in pulvere, 


δι —— THEODORI PRODROMI 1222 


Καὶ βελτίων είς, σοὶ δίδωµι τὴν χρίσιν, 


AM' οὐχ. ὁ βίος ταῦτα, τὴν δ᾽ ἔχθραν λαδὼν, 


Ἐμὲ ξενην ἔδειξε xal τῆς ἑστίᾳς. 
Ἐγὼ μὸν οὖν ἄνειμι πρὸς «by Πατέρα" 
Ἡ δ᾽ ἔχθρα λοιπὸν ἐγχορευέτω κάτω, 
Καὶ παιξέτω τὰ τέκνα ταύτης elc μέσον. 
Βούλῇ μαθεῖν τὰ τέχνα τῆς ἔχθρας τίνα; 
Υιοὶ φθόνος, λόχος τε, καὶ ερίτος φόνος. 
Θυγατέρες δὲ χαχία, μῆνις, μάχη. 


Abrn μὲν οὔν, ὡς εἶπον, αὐτῖις τοῖς τέχνοις 


Παῤῥησιαςέσθωσαν ἀμφὶ τὸν βίον * 
Ἐγὼ δὲ λοιπὸν πρὸς «bv αἰθέρα τρέχω, 
Οἴχτος δὲ nde, καὶ πᾶσα φιλανθρωπία, 


Κάὶ ζῆλος ἔμφρων, xai xaXov πάντων ἔρως, 


Opãc ὅπως ἅπαντα συμγεύγουαί μον. 

X. Καὶ ταῦτα μὲν, δέσποινα Φιλία, βλέπω: 
Συνεννοῶ δὲ xai τὸ μέλλον οὗ δράµῃ. 

Καὶ δακρύω μὲν τῆς ἀδοολίας χάριν 

Tiv οἰκτρὸν ὄντως xal ταλαίπωρον βίον 

Σὶ 9 ἄξια δρᾷν, ὤνπερ ἂν ἔτλης, κρίνω. 
Πλὴν ἀλλ᾽ ἰδού de. ποτνιῶμαι δαχρύων, . 


Πρὸς τοῦ τεχόντος ἁπαιτῶν, πρὸς τῶν χρόνων, 


Πρὸς τῶν ἆθλων οὐσιῶν σύνελθέ pot, 
Τὴν χαλύδην εἴσελθε, τὴν στέγην μάθε, 
Αποῤῥόφησον φιάλης νηφαλίου, 

Καὶ τοῦ τρύφους γεύθητι τοῦ ποτηρίου, 


Et capul inahime per solum cradeliter. 
Talis triumphus mazimus Grocis fuit. 
, En, hospes, ut distamus invicem procul. 
— Nunc stra nostrum sit melior, tu. judices. 
Hæc vir meus non aatimat animo suo, 
Inimicitiam qui pellicem duxit meam, 
ΕΙ me miséram [ται pepulit ex edibus. 
Nunc igitur ascendam Patris in palatium. 
Mundum simultas dira póstkac dissipet, 
Ejusque soboles ludat infra libere. 
Bi queris. ejus nosse progeniem, audies : 
Üccisor, invidus, insidiator filii; 
At filie sunt improbitas, pugna, iraque. 
Ilæc igitur, ut dixi, deinceps in visum 
. Agot meum libidine pro sua, simul 
- Cum prosapia pulcherrima, si diis placet. 
Nunc ipsa scandam coelicam domum Patris. 
Humanitas omnis abeunti comes erit, 
Zelusque prudens, atque misericordia, 
Amorque recti consequetur candidus. . 
En pariter omnes comparamur ad fugam. 
H. Fugam parati, domina, video doleoque : 
Et mente futurum volvo quid tandem siet. 
Miseret mariti me tui miserrimi, 
Stultissimique conditionis, lacrymas 
Nec cóntinere, quo. mínus fluant, queo. 
Te judico tamen [acere pre acceptis malis. 
Condigna nunc, viro relicto quod abeas. 
Ned laerymantem εἰ supplicem me respice. 


Μορο per parentem, caterasque essentias, - 


Actusque puros, nulla quibus inest hyle, — 
dKternitatem temporisque accedite. 


Α Καὶ τοῦ ὕδους µέτασχε xai τῶν ἁλάτων, 


Φ. Mi τοῦτό pot, μὴ τοῦτο, μὴ τοῦτο, ξένε. 
"Άλις γὰρ, ὧν πέπονθα τῷ πρόσθεν ypóvo. 
Τί πλειόνων δεῖ; tv παρελθόντων ἅλις. 

£. Alxata qiie, δέσποινα, καὶ χκαλῶς λέγεις. 
Οἷς γὰρ πέπονθας xat τὰ μέλλοντα χρίνεις. 
"Opxt & ἐγώ σοι πιστοποιῶ τὸν λόγον. 
Οὐδὲν vàp ἂν δράσω σε τῶν ἑναντίων, 

Ox αἰσχυνῶ τν φίλερον, οὐ τὴν ἀγάπην, 
Οὐχὶ, πρὸς αὑτῶν, ὧν ἔφης, φρικτῶν λόγων. 
6. Δύναιο δ᾽ ἄν yox ταῦτα προσφέρειν ἵδνα , 
EU σοι παράσχω τοῦ γάμου τὰς ἑγγύας ; 

&. Τὰ mola ; λέξον, ὡς ἐγὼ παράσχοµαι. 

Φ. Χαίρειν ἓπ᾽ ἄλλων ἀγαθοῖς ἔξεστί σοι; 

E. Ἔξεστιν. Φ. "Ev λύπαις δὲ λυπεΐσθαι vélos ; 


B $, Μάλιστα. Φ. Tác ετρεόλὰς δὲ φεύγειν διπλόας 


Λαλεῖν δὲ ταντὰ, xal φρονεῖν ἓν xapbla ; 

€. Καὶ τοῦτο πά.,τως. ΄Αλλο λοιπὸν κ«ννθάνου. 

Φ. ΄Ἔχιιν τὰ σαυτοῦ τῶν φίλων iv δευτέρῳ; 

E ."Exyew. Φ. Δι’ αὐτοὺς καὶ θανατῶν πολλάκις" 
Nai xal θανατᾷν, Φ. Καὶ φθονοῦσι μὴ φθονεῖν; 
&. Να[. Φ. Τοὺς δὲ βασχαίνοντας ἀγαπᾷν; E. dw. 
Φ. Δέδοικα ταῦτα μὴ λόγῳ μὲν προσδέχᾷ, 

Ἔργῳ 9' ἁπαρνίδαιο. E. Καὶ μὴν ὤμοσα. 

Φ. "A0ptt τὸν ὄρχον; ὡς ἐμὲ ξυλλαµδάνει;. 


Hoc vile culmen pauperis tuguríoll 
Ne apreveris, queso, introitoque placida. 


C En sobrium propino poculum tibi, 


Panisque mecum participem fieri pete. 

En hic salem tibl, en aquam tibi gelidam. 

A. Quid istud, hospes ? quid [acis? non desinis? 
Satis superque misera dudum passa sum, 
Non experiri plura mihi posthac libet. | 
H. Jure, domina mea, dicis, et recte quidem 
Ex anteactis post futura. prevides. 

Sed ipse meipsum jurejurando tibi 

Obstringo totum, nil quod adversum tibi 
Quicquam sit unquam facere conabor sciens. 
Non fadus, inquam,non amorem mituum 
Contaminabo, verba per juro tua, 
Tremendaque et verenda, que coram mihi 
Nunc es locuta, sed agedum morem gere. 


D A. Hec polliceri dona nuptialia 


Poterisne, si tibi conjugem me prebeam ? 

H. Que vero dona postulas dari tibi? 

A. Erisne latus allerius causa boni? 

I]. Ero. A. Malisque condolebis exteris ? 

H. Fiet. Α. Animumque non habebis duplicem, 
Sed ut loqueris, ex animo sic senties? 

H. Et maaime quidem : sed alia quarito. 

A. Rebusne amici posthabebis proprias? 

H. Sane. A. Pro amicis sustinebis quoque mori! 
H. Faciam. A, Nec invidebis invido tibi ? 

Jl. No». A. Invidentem diligesque? H. Diligam. 
Á. Ah metuo, ne lingua sis mihi promptus nimis, 
Tardusque factis. H. Juro tibi sanctissime. 

Α. Tu videris, persuasa quoniam te sequor. 











1523 SCRIPTA MISCELLANEA. 


1334 


— — — — Ó—————— 


TOY AYTOY- 
YXETAIAXTIKOI ΕΙΣ ΤΗΝ IIPONOIAN. 


| EJUSDEM 
INDIGNABUNDI IN PROVIDENTIAM. 


QÀx ἀγνοῶ μὲν, Érpioopri poo A^Tt, 
"D; ἀχανὴ; ἄδυσσός ἐν act χρημάτων * 
Αὐτὴν φυλαχὴν ᾽λμόαχοὺμ παρατρέχω, 
Σχοπκοῦντος ὡς [Bot τι καὶ πύθοιτό τι’ 
Οὐ Παῦλον. Αὐτὸν ἀγνοῶ, τὸ σὺν στόµα, 


ε Ὢ γνώσεως, λέγοντα, χαὶ πλούτου Báo; T » 


Πείθει µε τιμᾷν τὴν Πρόνοιαν popta, 

Τοῦ πἀαντὸς fj xlvnoic ἡ τετἀγµένη. 
"Ἠλιος αὐτὸς τοῖς ἀνωιάτω δρύµοις 
“λντιτρέχων μὲν, ἀλλὰ 88 καὶ συνέρέχων, 
Βρύων φῶς, μετρῶν δὲ τὸν πάντα χρόνου, 
"pac δὲ τὰς τέτταρα; εὐρύθμως τρέπων, 
ΓΕ εννῶν δὲ xat χειμῶνα καὶ τίκτων θέρος 
Καὶ τὰς tv μφοῖν ἑμμέσους πσιῶν χράσεις, 
Λάµπων ἀνίόχων ὡς γίγας Ex τῆς Eo, 
Μεσου ρανῶν ἔπειτα, τὴν δύσιν φθάνων, 
Δύνων, τρέχων χάτωθεν, ἀνίσχων πάλιν, 
Καὶ νύχτα είκτων xaX χύων τὴν ἡμέραν ’ 
Αὕξη σελήνης καὶ πολύτροπος φθίσις 

Τοῦ νυκτερινοῦ γλαυχοφεγγοῦς Λλίου. 


Non nescio quidem, o Jesus conditor. 
Thesauri abyssus quam tui profunda 

Nec Abacuci negligo custodiam 

Speculantis alta ut aure et oculis ceperit. 
Non, os iuum illud, Poulus, excidit canens 
'« Profunditas vah divitis scientiz ! » 
Innumera. suadent vellere Provideniiam, 
Ill⸗ universi motus ad legem rapax 

Sol ipse, summis cursibus contra quidom 
Nitens, sed idem passibus junctis means, | 
Lucis scatebra circitorque temporis , 

Anni perite quatuor vertens rolas, 

ZAEstatis auctor, hyemis ad normam pater, 
Hos imperatos inter efficiens dies, 

Heros Eois exiens cubilibus 

Medium pro[undo jam polum mutat gradu, 
]dem occillente moz ab imo adest redux 
Noctemque pariens parturit simul diem ; 
At vera Luna solis ad glaucum jubar 
Amittit eadem reperat in noctem decus. 


(Ex edit. 1558.) 


A Ota. Προνοίας ἔργα καὶ τά τῶν χότω, 
τοὺς γὰρ πρὸς αὑτῷ tip σεληναίῳ κόκλῳ 
Ἱστῶντας αὐτὴν μηδ' ἐπεισχυχκλητέον. 

"H τίς Τὰρ ἑστήριξε την Υῆν ἓν µέσῳ, 
Ὕδωρ ὑπενθεὶς βάθρον ἀπείρῳ βάρει, 

Ei μὴ Προνοίας τῆς σοφΏς σοφὸς λόγος ; 
"Avs βραχὺν χάχληχα ῥίψον εἰς ὕδωρ᾽ 
M5 νήξεταί σοι χοῦφος ἀνὰ ῥοῦν πλέων 
Μὴ φθἐγξεταί σοι τοῦ βυθοῦ «bv vul uva ; 


El γοῦν ὁ χάχληξ ταῦτα, πῶς τὴν γῆν ὅλην 


Ὀρῶν ἐφ᾽ ὑγρῶν ἀῤῥεπῶς ἱσταμένην 
Οὐκ εὖθυ μηθῶ εν Πρόνοιαν εὐθέως:; 
Tie πηγνύει piv εἰς νέφος thv ἀτμίδα, 
Καὶ τοῦ νέφους τὴν πΏξιν εἰς ὄμόρον λύεί; 
Τής χιόνος δὲ τὰ πρόσωπα σεανύνει 
B Ἐκ γλαυκότητος ἐμφύτου ψιμμιθίου; 
Σφαιροῖ δὲ «ἣν χάλαζαν ἓν τόβνῳ ξένῳ; 
Τρέφει δὲ τὴν ἄγρωστιν ὀρθρίᾳ δρόσφ; 
Τίς ἀνέμους ἔταξε τοὺς εὐθυπνόους ; 
Οἷς ἀντέταξε τοὺς ἀναχάμφιπνόους ; 


Νου! et profunda facta Ργονἰἀεκάα ; 

Nos quippe subter Delie globum vagas 
Eam colentes adprobamus unice. 

Tellurem in orbe quis locans medio grasem, 
Fundamen aqueum subdit alto ponderi 
Nisi sapientis mens Providentie sagax? 


Age, qui lapillum Aumini injiciens brevem 


Non posse Auctus innatare senties 
Nec prodct ille gurgitis fundum tibi. 

C Quod si lapillus haud potest, videam tamen 
Immensam ín altum nitier lerram mare, 
Non mente capiam aigna Providentia ? 
Quis tibi vapores stipat in nubem, dein 
 Nubem resolvens in fluentis vim imbris? 
Quis fingit albœ purpurans glomos nivis 
Cerusse abusus flore naturas manu? 

Quis grandinem ofbe tornus absolvit novo, 
Alitque gramen rore mature facto? 

Quis ordinavit recta flantes? quis dedit 
Contra ruentes. turbido véntos grodu? 














UT- 70-07 


1335 THEODORI PRODROMI 


Καὶ συνελὼν τίς τὴν χαθ᾽ ἡμᾶς οὐσίαν 
Σηφῶς χυδερνᾷ τὴν πολυτροπωτάτην; 

K3v τὴν Ἐπικούριον ἀδολεσχίαν 

Λέληθε ταῦτα, καΐπερ οὐ λαθεῖν δέον. 

Et γὰρ µἰαν ἵππος εἷς φθορὰν πάθοι » 
Χωρὶς χαλινῶν xat χυδερνήτον δίἰχα, 

Καὶ τὴν μὲν εἰσδέξαιτο πόντιος δράχων, 
Ἑὸν δὲ σφαλέντα θὴρ χαραδραῖΐος φάγοι' 
Πῶς ἂν ἀκυδέρνητον εἴποι μὴ µένειν 

Τὸ χοσμιχὸν πλήρωμα τὴν πᾶσαν χτίσιν ; 
Οὐκ ἀγνοῶ οὖν, ὡς προείρηκα φθάσας, 

Ὡς χριµάτων ἄθυσσος ἐν aot, Χριστέ µου’ 
Why εἰς τὸ«βάθος οὐ δυνάµενος βλέπειν 

Καὶ τοὺς ἑχάστου συννοεῖν κρυπτοὺς τρόπους 
Πρὸς τοὺς χυλένδους ἄχθομαι τῶν πραγμάτων, 
Καὶ δυσχεραίνω τὰς νεµήσεις τῶν βίων. 

ἨἩ πῶς ὁ τέχτων, ὁ χναφεὺς, ὁ λατόµος, 

'O βυρσοδέφης, ὁ σχυτεὺς, ὁ Υηπόνος, 

Ὅ λοιπὸς ὄχλος τῆς βαναναίδος τύχης, 
Σογῶν μὲν ἀνδρῶν, τῶν γενῶν δὲ χουµίω» 
Ὡς δεσπότης ἄρξειεν οἰκετιδίων, 

Καὶ νῦν μὲν ἐντρίψειεν αὐτοῖς χονδύλους, 


Növ δ' ἐξ ἁμάξης ὑθριοὶί, τὸ τοῦ λόγου; 


Καὶ τὶς μὲν ὀγόπωλιν αὐχῶν μητέρα. 
"ll. γοῦν ὁπωρόπωλιν ἡ χαπηλίδα, 
Καὶ πατρὸς υἱὸς τυγχάνων ἀνωνύμου 
Tuxdv ξύλων ἄρχοντος f| ξύλων πράτου, 
"H τῶν ὅσα πρἰαιο xaX τριωδόλου 
Αγροῖχος &vhp xa προσῄχον βλαντίῳ 


Summa , quis omnem dirigit substantiam 
Propter, supra, infra nos volantem mirimode? 
Epicurus hac si prestupore non videt, | 
Nobis videnda suat tamen clarissime. 
Nempe wuna navis, unus at pereai male 
Equus, hac magistronuda, frenis hiccarems, 
Harc glutiet marinus in barathrum draco, 
Hunc nacta silvis lacerat erronem fera. 
Rectoris expers quomodo ingens machina 
Potis universi stare nature ordine? 

Non nescio ergo ut ante dictum, Christe mí, 
Quod gaza abyssus te penes sit calice ; 
Atqui profunda mente cum. nequeam aequi 
Absconditosque nosse rerum cardines, 
Molesta me divezat indignatio 

Divisa vita contuentem munia. 

Nam quo faber lapicida, sutor rusticis 
Fulloque pellioque fece cum popli 

Et sordidarum disciplinarum adseclis 
Sapientibus dominantur atque illusiribus, 
Emplos «t infer imperat servos herus 
Injurioso vapulantes condylo 
Plaustralibusque impune dictís perditos ? 
Circum[oraneam hic adeptus conjugem 
UCopamve, patris ipse plebei genus, 

Vel institoris mercis haud trioboli 

Rus ipse crudum, lixa, calcearius 
Fœdiasimi [ossoris os sputcissimum 

Eapers honesti, laudis ignarissimus 


Α Σκαπανέως. πρόσωπον αἴαχιστον φέρων, 


e 


"AU pic εἰς πᾶν τῶν χαλῶν xal τιµίων, 
Καὶ μηδ' ὅπως χνῄήσαιτο γινώσχειν ἔχων, 
Πιεῖν διδαχθεὶς καὶ µεθυσθῆναι µόνον 
"H καὶ φαγέσθαι τῶν Σελευχίδων πλέον, 
Ἐν τῷ λαλεῖν δὲ σιέλων χέων πίθους, 
Ἐκεῖνος οὗτος εὐπορεῖ μὲν ἀργύρου, 
"Ολας δὲ πλίνθους ἐνδέδυται χρυσίου, 
Κτίσει δὲ λαμπρὰς οἰχίας χρυσοστέχους, 
ππων δὲ γανυρῶν ἀγέλας ὅλας τρέφει 
Ἐκ θετταλῆς γῆς xal πέδων ᾽Αῤῥαδίας, 
Χρυσοῖς δὲ τούτου; ἑνστολίξει φχλάρο:ς, 
Προέρχεται δὲ τῆς λεωφόρου μέσον 

Ὑπὸ προπομποῖς ἀρχικῶς ἑσταλμένος, 
Καὶ προσχυνεῖται, xal θεοῦ τιμὴν ἔχει. 
"λλλος δὲ σεμνὺς, εὐγενῆς τῶν ἐξ to, 
Καλὸς μὲν εἶδος, χαλλίων δὲ τὸν βίον, 
Λόγων μαθητὴς xat διδάσχαλος λόγων 
Πανημέριος ἑναχολάκων ταῖς βίθλοις, 
Παίδευσιν ἀσχῶν xal τρυφῶν τὸ µανθάνειν, 
ἸΑνέστιος πρόεισιν, ἅθλιος, πένης, 

Μηδὲ τρύφους γοῦν εὐπορῶν πιτνρίου * 
Της ἀρετῆς 0b φίλος ὧν xat τῶν λόγων 
0ὐδὲ βραχείας εὐτυχεῖ τιµῆς µέρος * 
Τωθάζεται δὲ χαὶ διώχεται πλέον, 

Τί μὴ τὸ πάντων δυσθεώτερον λέγω; 

Ob γὰρ ἀποχρῶν τοῖς χοινοῖς πλουτεῖν µόνον 
Ἑν πᾶσιν ἄλλοις τοῖς δοχοῦσι τιµἰοις, 
᾽Αλλὰ προαρπάζουσι xal τὰ βιδλία, 


Nec scabere vite doctus ; hoc solum, gravem 
Poclis saginam belluinis tendere 

Et helluari plus Seleucidum gula, 

Verbis salive dolia vomens singulis, 

Is. ille abunde servat. argenii domo, 

Et sepe cinctus auro ambulat foris. 
Meroque ab auro splendidas edes colit ; 
Greges equorum paacit hic curulium 

Ast Arabe campo aul Thessala terra satos ; 
Phaleris ab auro comit hos fulgentibus ; 
Alto per urbem primus incedit gradu 
Stipatus auro et anteambulonibus : 

Divino honore plebs adorat turgidum. 
Gravis sed alter sole ab oriente inclgtus, 


D Formoque moribusque commendabilis, 


Doctrine amator doctor ipse nobilis, 

Diarnus et nocturnus incumbens libris, 

Qui disciplinarum omnium nectar bibit, 
Pauper miseroque viduus insedit foco, 

Nec frustra panis abunde habens cibarii ο 
Virtutis ille amicus et sapientie 

Nec minimam honoris debili parlem obtinet 
Sannis petitus undique exigitur foras. . 

Et quid tacebimus omnivm indignissimum ? 
Rem [actam habere vanitas nec sic putat 
Clarissimis abunde honoribus frui, 

Libros nisi ipsos auferat ut inutiles. 

O summa pestis ! vestibus sapientiam 
Spoliabit auri fulgor impiissimus. 





1991 SCIUPTA MISCELLANEA. 


Ὡς κτῆσιν ἀργὴν, ὢ µεγίστης ζημίας | 
Καὶ λωποδυτεῖ τοὺς λόγους τὸ χρυσίον. 
ἜὪμοι { πόσους ἔῤῥευσα δαχρύων πίθους 
Ἰδὼν σοφοὺς μὲν ἐν µέσῳ συνεδρίῳφ 
Δαλοῦντας ὀρθὰ χαὶ περιφρονουµένους, 
Παράφρονας δὲ πλουσίους τιµωµένους. 
Ληρεῖ Μέλιτος, xal διδάσχει Σωχράτης 
Καὶ (fj Μέλιτος, xal τελευτᾷ Σωκράτης, 
'O συχοφάντης ἐχδιδράσχει τὰς δίχας ' 
Ol 5' ἔνδεχα χρίνουσι τοὺς ἑλευθέρους. 
Καὶ τρίδεται μὲν φάρμαχον τῷ γεννάδῳᾳ" 
*O δ' Ἄνυτος πέφευγε τὴν τιµωρί/αν. 
Χριστὸν πένης ἔλεξε, δυσσεδῶς λέγει. 
Πλούσιος ᾿Αντίχριστον , εὐσεδῶς Aye. 
Ἐπάγχομαι πρὺς ταῦτα * μισῶν τὸν βίον 
Θέλω θανεῖν * ἤλιον οὗ θέλω βλέπειν. 
Ἐντεῦθεν εἰσήγαγεν ἄλλος τὴν τύχην, 
Τὸ $' αὑτόματον ἄλλος, Ἑλλήνων δύο’ 
"Auto δὲ χοινῶς τὴν ἀχυθερνησίαν. 
Ἐντεῦθεν Ἰγνόησαν οἱ τότε χρόνοι 
Καὶ τῆς Προνοίας χρῆμα τῆς σοφωτάτης, 
Ἐντεῦθεν ἡ ξύμφυλος ἀνθρώπων φύσις 
"Eyvvw διἀασπασθεῖσα πρὸς µέρη δύ», 
Καὶ κλήσεων ἄδικος ἐγράφη νόμος 
Τὸ πλάσμα τέµνων εἰς τομὰς ἀσυμφύλους" 
Κ.οὶ τὸν μὲν ὠνόμασε δοῦλον f) τύχη, 
Τὸν δὲ προσεχλήρωσε τοῖς ἐλευθέροις. 
Αρχή ye χαχῶν, χρυσὲ, γῆς τυφλὸν τέχνον͵ 
Ὡς ὁπόλοιο καὶ παρέλθοις ἐκ µέσου 


Hei quanta fluxi lacrymarum flumina 
Catos videns in curia penitissima 
Bene consulentes despici ; insipientitum 
M actari honore divitum deliria. 
Melitus ineptit, Socrates sophiam docet, 
Sic vivit ille, moritur hic ; penam exiit 
Trux sycophanta, liberum undecim-viri 
Damnani ; cicuta strenuum sequitur virum, 
Suppliciwmn inanis Anytus boni fugit. 
Christum invocabit pauper ? Impie facit. 
Dis Antichristum? Nil potest magis pie. 
Ναγογε victus vilam ego odi, nolo jam 
Solem intueri; nil nisi mortem volo. 
Hinc sortis alius rebus induzit rotam, 
Casum alius, ambo Gracie terfta sati, 
Ambo docemies esse sine rege omnia; | 
Ob istud illa nesciit Deum evitas 
Negotiumque providentiam, sacrum. 
Duabus hinc natura rupta partibus 
Hominis amorem in mutuum nati abstilit. 
Injuwsta lex est inde prosata nominum. 
Divisiones res in hoslicas secans. 


Fors sorte capta dixit hunc. servum, alierum | 


Potiore (ato scivit esse liberum. 

Aurum, o malorum ceca stirps terre eaput, 
Utinam perisses abol.tum e medio in nihil 
Mundi ca'ca caussa. rerum discidi, 

Vanis sed aurum differam conviciis : 

Exsensa masso, quid mali nobis dedit? 


Α Τὸ στασιῶδες χρΏμα καὶ κοαµοφθόρον. 
"AX ἐν χενοῖς pot ταῦτα πρὸς τὸ χρυσίον» 
TU γὰρ πεπαρῴνηκχεν ἄψυχος φύσις; 

Ὡς ἁπόλοιο τῶν βροτῶν fj φανλότης, 

Ot τοὺς χαλοὺς χρἰνουσιν ἐξ εὐτυχίας, 
Καὶ τοὺς καχοὺς τοὔμπαλιν ἐξ ἀτυχίας. 
Ὢ τάλανες πένητες, ἅθλιον γένος, 
Ἡλούτου μετ) αὐτοῦ καὶ σὺν αὐτῷ χρυσίῳ 
Τῆς ἀρετῆς τὴν δόξαν ἀφΏρημένοι | 
Ὅμως ὁ χόσµος ἀγαθὸν πῶς ἂν 6páay 

"Ev τῷ πονηρῷ χείµενος; λέγει Λόγος. 

"Ὥμοι πόσον δάχρνον ἐξ Ἡραχλείτου, 
]]όσος γέλως 6k πάλιν ἐκ Δημοκρίτου ! 

Τὸ μὲν κατοικτίσαιτο τὸν μωρὸν βίον, 
Οὗτος δὲ µωχήσαιτο τοὺς ἀθελτέρους. 
Ὄντων γὰρ τούτων ἐξ ἑχατέρου τρόπου 
Xph σρᾶς ἑαυτοὺς χαὶ γελᾷν xol δαχρύειν. 
Ἐμοὶ 85 τίς χρήσειε σαλπ/ζον στόμα, 
Αγχίστρορον δὲ γλῶσσαν εἰς λόγου πλάτος ᾳ 
Καὶ πρὸς χορυφὴν Παρνασοῦ στήῄσας ἄχραν 
Ὡς t£ ἁπόπτου τὴν Bohv διευρύνω; 


Εἰπεῖν παράσχοι ταῦτα πρὸς τοὺς πλονσίους ; 


Οἱ χρυσολάτραι of πλανᾶσθε πλούσιοι; 
Ofav δὲ καὶ στέλλεσθε, δείλαιοι, τρίδον ; 
*Q πλοῦτος Όλη γῆς ῥέονσα συντόμως, 

"ς οἱ χαχοὶ φέρουσι πάντως τὸ πλέον. 
Τί χαχίους γίνεσθε πλουτοῦντες πλέον 
Εὔρημα χυνὸς fj σεθαστὴ πορφύρα.. 

Ὁ µάργαρος χύηµα φαῦλον ὀστρέου ' 


Utinam periissel hominum iners vecordia, 
Solíta estimare sorte de bona bonos 
Malosque contra de malo infortunio. 

O miseri egentes, obsitum crumnis genus, 
Cum censu optimo cttmque tristi auro simul 
Virtutis omni decore nudi et gloria! 

Et orbis iste quo. bonum [faciat modo | 
Malo ipse totus subjacens? Christus canit. 
Heu quanta flendi vis ab ore Heracliti, 

Ha quanta risus ore de Democriti 

Defterit ille stulta mundi crimina, 

Fatuos cachinnis iste claris ruperit. 

Vere horum terque utroque vere nomine 
Ridere flere oportet illos mutuum. 

p At mihi sonorum os quis dabit tube vicem 
Versatilemque linguam in &equor carminis, 
Parnassi in alto stans. uti cacumine, 
Grandem irremisso concitem vocem soo , 
Hec prompta dictu ditibus viris canens : 
Mancipia, dites, quo metalli tenditis ? 

Quo calle miseri flebilem instatis viam ? 
Caduca proles sunt opes terra hospite, 
Quarum [ruuntur parie majore improbi 7 
Quid vitia cum opibus semper augetis nova? 
Augusti honorís purpura inventum est canis. 
Libido, margarita, vilis ostrei. 

Summa est lapillis quod glabella sara sunt 
Ez calce, lignis, splendida ornatu, domus, 
Coctoque latere [ossilique marmore est 


1338 








1839 | 
Alm οὐ σύμπαν οἱ χνοάξοντες λίθοι» 
Ὃλεμαραι έἶος ὃκ τιτένου xal ξύλων, 
ἘὈπτῶν τε πὰ[ύξιον:οὰ{ λίδων ἑξεσμένων, 
Τῆς τίτανος γῆς, ξύλα γῆς, αὕωτες Aoc 
Th» 172v» δὲ τιμῶν καὶ σέδων οὖκ αἰσχῦνῃ} 


Calz ποίᾳ terra, ligna, lapides, terra sunt, 
An terram honorans erubescere haud velis? 
Verum os ineptis quid meum dictis strepis ᾖ 


THEODORI PRODROMI 
A Elsv* εί ταῦτ' Difas, ἄγριον στόμα: 


1340 


Eiya, σίγα, δείλαιον * oUx ὀρθῶς λέγεις. 
Τῶν κριµάτων γὰρ τοῦ θεοῦ τὸν πυθμένα 
Elodie οὐδὲ Παῦλος ἰσχύει, 


Tace mficetu, θαπήπιῃ frfo6ln. 
Dei profundam judicantis semitam 
Rimando Paulus ipse non potest sequi. 





. Sequentia, qua nur. 1-21 prenotantür, ex codicibus Vaticanis excéfpsit card. Ang, 
Mai et Grece edidit iii tomo VI Bibliotheca note Patrum. Versio est ποδίία. 


amu 


A. Θεοδώρου à toU Προδρόμου σὲ/χοι εἰς τὴν στα- D ἛἛθηκας λέγων τῷ 6: περὶ thv χεφαλἠν doo, 


ᾠφηφορίαν "AJeEiov τοῦ κομγηγοῦ. 


"ilius ᾿Ῥώμης νεαρᾶς, αἴγλη φωτὸς μεγάλου, 
Ἀρτίτυπε τοῦ χτίόαντος τὸ αύμπαν ἀρχέτύπου, 
Ἰσοταχὲς τῷ Υγίγαντι φωαφόῥῳ τῷ µογάλῳ., 
Εἰθάλπεις, εἰ ζωογόνεξς, εἰ διοικεῖς πῤὀνοϊφ, 

"Av αὔξεις, εἰ τελεόφορεῖς, eL βλέπεις ἀἁλαθήτως, 
"Hits καὶ Καρήλιέ, δύο λαμπροὶ φωδτῆρες, 
Πατ]ρ xal τέχνον βασιχεῖς, BAoetéuátà ποβφύρας, 
Σωτῆρες Ῥώμης νεαρᾶς, πὐργωών εὐτάφρων δόξα 
Ἱσοταχεῖς, ἰσοφαγγεῖς, ὁμόλιμοι, μεγάλοι, 
Δάμπετε δήµοις εὐμενὲς ἀπὸ Ψυχῆς πραείαφ. 
Άλλ ὡς lv ἀποστήηματι δῆμος Bóo- Βαινέτω 

*Q σἡμερόν σε στέφασαν δόξης λαμπρῷ στεφάνῳ. 
Καὶ γὰρ ἠθροίσθημεν ἐν σοὶ τοῖς στεφανηφορίοις 
Δημοι xal πόλέές πολὺ σὺν μουσικοΐῖς ὀργάνοις 
"Ev Όμνοις ἑορτάσοντες τὴν ἑορτὴν τοῦ στέφους 
Οὁ µόνον ἅπας ὁ στρατὺς xat δηµος ὁ µυρίος, 
AN ὅσον «b γερούσιον, ὅσον βουλῆς συγκλήτου 
Τῶν ἱερῶν τε ἡ λογὰς, 6 μέγας ποιµενάρχης 
Συπράττων xal συνευδοκῶν, σπεύδων xal συμπε- 

[ραίγων, 

— Αρώμενος τὰ χάλλιστα, τὰ χάλλιστα τὰ τότε 


Ι. Theodori Podronii versus in coronationem Alexii 
Comneni. 

Sol nove Roni, lucis magna jubar, archetypi 

omnium creatoris apecimen , qui celerilate gigantem 

equas luciferum, si calefacis, si vivificas, si nrovi- 


Ἔθηχας λέγων στέφανον ἀΛὸ τιµίων λίθων. 

Ζωὴν ἠτήσατο μαχκρὰν, ἔδωχας * δώσεις 8 ἔτι, 

Καὶ τὰ λοιπὰ τῆς ἱερᾶς τῆς ὑμνόλόγου λύρας. 
Χαίρετε, θάλαμοι σεμνοὶ, βασίλεια Ῥωμαίων, 
Αὐτοφυεῖς, αὐτοθαλεῖς, καλοὺς αὐτοστελέχους: 
ἝἜχοντες, φέροντες tolo trc, αὐχοῦντες, εὐτυχοῦντες 


 "Avaxto; παῖδα xai πατρὺς ἄναχτος βασιλέως. 


"H μὲν λαμπρὰ πανήτυρις τῶν στεφανηφορίων 
Ἐνισταμένη σήμερον εῆς ᾿Ρώμης ἀκροπόλει, 
Ῥήτορος δἑεται λαμπροῦ, γλώασης µεγαλιγόρου. . 
Asl, δεῖ γὰρ χήρυχος ἡμῖν ῥήτορος εὐρυφώνου 

M:0' ὑψηλοῦ κηρύγματος φωνῇ διαπρυσίῳ 
Κηρύσσοντος xal λέγοντος * Ὦ ἄνδρες, ὦ Ῥωμαῖο. , 
Αθροίζεσθε μετὰ σπουδῆς, δεῦτε συνευφρανθῶμεν. 
Δεῦτε πανηχυρίσωµεν ἄρδην ὁμοῦ xal πάντες - 
Χοροστατοῦντος ἐοῦ Áavtá xal προχατἀρχοµένου 
Μετὰ χιθάρας τῆς χαλῆς τῆς πνευµατοχινήτου 
Καλὸὺν xat µέγα σήµερον προαναδαλλοµένου. 


' *Aaov, προφῆτα βασιλεῦ, τῷ βασιλεῖ Ῥωμαίων 
. "Ex τῶν ἀσμάίων τῶν χαλῶν ᾷδων καὶ λέγων οὕτως 


Παρέστηκεν 3j βάδιλὶς, ἄναξ, Ex δεξ.ὤν σου 
Τῆν ἀρχιχὴν περϊδολην ἐμπεριδεδληµένη, 


Vitam effagitaeit longam : dedisti, immo dabis ullra 
donum quoque Iyta hymnos sacros resonaatis. 
Gaudete, thalami decori, qui Romanis partum 
editis slirpis genuind , clare, egregie ; qui posteris 
regii. patris prolem donatis. Egregia coronationis 


dentia tua cuncta gubernas; si auges, si incepta ad D panegyris Rome in arce. hodie stans , oratere insi- 


finem ducis; si cuneta pervesligas, sol. et sol gemi- 
nate, bina lucida sidera, pater εἰ Biliuá imperatores 
porphyrogeniti , sospitatores Rome nove, turrium 
excelsarum gloria, pari celeritate, eloquentia, honore 
prediti ; magni viri, populis lucem [undite benevola 
mente. Clamo aulem populi nomine e longinquo : 
vivat quem hodie magnifica glorie corona decora- 
verunt, Confluzimus enim ad coronationem iuam, 
populi ,. civitates , instrumentis musicis hymnisque 
hocce festum celebraturi ; nec solum toius exercitus 
populusque innumerus, sed totus senalus, lolum con- 


cilium, ola sacerdotum cohors, magnus pastor, 
auziliator, app?obator, qui omnia accelerat, qui ops 


lima quoque cupil , qui ad Deum preces pro capite 
(uo fundit, qui coronam induisti. de pretiosis lapidibus. 


gni, lingua sonora opus habet. Nunc praco alta voce 
clamet : Viri Romani , convenile. quantovius ; genio 
indulgeamus ; paneggrin uno ore celebremus. Agmen 
ducat Davides c&m cithara, qua Spiritu afflante put- 
chrum hodie carmen precinal ? cane, rez propheta, 
ín honorem Romanorum regit carmeri sublime, di- 
cens : Regina , o rez, a dextris (uis stat , veste &r- 
cumamicta regia fimbriata auro. Ganta , propheta, 
in carmine (uo : Audi, filia, inc(ina .atirem tvam; 
obliviscere regiminis paterni, gentis ther, generis (ui, 


wut Joanni Romanorum imperatori qui manum tuam 


expetit connubio jungaris, id quod omnem conditie- 
nem humanam superat. Sic Davides  citharisans 
cecinit, Tw vero , benigna regina, auditis populis 


 boreulibus visisque, movebaris , amoris vinculo jun- 











1341 
Πιεποιχελμένη θαυμαστῶς bv χροσσωτοῖς χρυσίον. 
3Αδε, προφῆτα, πρὸς αὐτὴν ἐπὶ τῇ πανηγύρει’ 
΄Ακουσον, ἴδε, θύγατερ, χλῖνον τὸ σὺν ὠτίον, 
Ἀρχῆς ππτρφας, σοῦ λαοῦ, αοῦ γένους ἐπιλάθου, 
Ὅπως τὸν αὐτοχράτορα. Ῥωμαίων Ἰωάννην 
Σοῦ χάλλους ἐπιθυμητὴν ἔξεις xal τὐχῄς γάμων, 
Γάµων τῶν ὑπὲρ ἔφεσιν πᾶσαν τὴν ἀνθρωπίνην. 
θὕτω piv, οὕτως ὁ Δαυ]δ δει μετὰ. χιθάρας * 
Σὺ δ' εὐποιοῦσα βασιλὶς ἐθνῶν τῶν ἑσπερίων 
"Ἠχούσας, εἶδες, ἔχλινας , ἠράσθης, συνεξύγεις, 
Ἔτνχες, εὗρες, ἔλαδες, ρθης ἐκ γῆς, ἐπήρθης 
Ὑπὲρ αἱθέρα τὸν ποχὺν, ἕως ἀνάστρου σφαίρας 
"Ἠλβες, αυνῆλθες εἰς γονὰς Ῥωμαίοις τελεσφόροις 
Ζῶσα σελήνη xat xaJ πλὴρῆς φωτὸς ἡλίῳ 
Οὖκ ἀρχομένῳ δᾳδουχεῖν ἀπὸ μερῶν βορείων, 
Καὶ τοῖς νοτίοις λήγοντι, τῇ yf δὲ χρυκτοµένῳ, 
Ἐν δὲ ῥοαῖς Ὠχεανοῦ μεγᾶλαις λουσαμένῳ, 
Ὡς ἴθος ὑπερφαίνεσθαι καὶ φρυκτωρεῖν τὸν βίον". 
Αλλ’ ἐχ πορφύρας τῆς σεμνῆς ἐχεῖθεν ἀρξαμένου 
Τὸν βίον τὸν, τετραμερῇ καὶ τὴν ἀρχὴν Αὐσόνων 
Ζωογονεῖν * xaX δᾳδουχεῖν λαμπρᾷ φωτοχνσίᾳ, 
Οὐ πρὸς ἡμέραν τὴν ἀρχὴν Αὐσόνων φρυχτωροῦνεα, 
Αλλὰ χαὶ µέσαις ἓν νυξὶ χαὶ ταύταις ἀσελήνοις, 
Πλησιφαῶς τὴν ἡμέραν τοῖς ὑπτηχόοις βίον 
Νέμων αὐγαῖς αὑγάζοντι, κοσμαῦντι, καθιστῶντι, 
Ἑὐφραίνου, τέρπου, θύγαπερ, ᾖδε μετὰ χιθάρας, 
Μετὰ κιθάρας, ὦ Δαυῖδ, τῆς πνευματεμφορήτου 
Ἔκλινας, εἶδες, Ίγαγες τὸν ἄναχτα Ῥωμαίων 
Ἐπὶ vb χάλλος, δέσποινα, τῆς ὡραιότητός σου, 
Καὶ τὰ σεμνὰ τοῦ γένους σου καὶ τὴν πατρῴαν δόξαν 
Καὶ τοῦ χοροῦ τῶν ἀρετῶν μέσον ἐπεισηγάχου,. 
Αἴ σε περιχορεύουσιν ὡς ἁπαλαὶ πἀρθένοι, 
Ὑμνοῦσαι καὶ συνάδονσαι xal συνεπιχροτοῦσαι, 


gebaris ; quod querebas, accepisil, e. terra super 
eiherem ad. spheram wsque sideribus orbatam ει 


sublata. Deinde cum Romanis per[ectis commercium 


dndisti et, [una vivens εἰ [uce abundans, ad. solem 
accessisti. qui regiones boreales minus. illustrat, in 
australibus deficit, sub terra se abdit et in Oceani 
fluentis abluitur. Sic vitam in oculis gestare assuevi- 
$us. lmperator autem in purpura nalus vitam 
multiplicem in Ausónum imperium impendit, clara 
luce idem non diu solum, sed media nocte eaque 
illuni illustrans, subditorumque vitam plena luce 
culefaciens, splendore ac ordine decorans. 

Jubila , gaude, filia; canta cum cithara ; cum 
cithara , o David , cclitus inspirata, flexisti, Roma- 
norum imperatorem pulchritudinis (um — illecebris 


atlduxisti; generis paterni gloriam in medio virtutum. 


choro atatuisti, quæ ceu delicata virgines cum cantu 
εἰ applausu. circum te saltant , digitorum atrepitu 
chorum regentes. 

Jubila, gaude, salve, atque iterum salve, omnium 
ad septentrionem gentium domina, patre ac matre 
legitimis prognata, Te Alamanni ad Rhenum me- 
tuunt ; tuum imperium Germanorum natie extimescit, 


(1) Pedemontani, 


SCRIPTA MISCELLANEA. | | 
Α Εὔρυθμον πλέξασὰι χορὸν ἓν ἁπαλοῖς δαχτύλοις. 


1342 


Εὐφραίνου, τέρπου, xài πολλὰ χαῖρε, xal πάλιν 
[χαῖρε, 
Κυρία πάντων τῶν ἐθνῶν τῶν ἐπὶ τῆς ἑσπέρας, 
'Anb πατρὺς, ἀπὸ μητρὸς bx τῶν ἁγχιστευμάτων. 
Σὶ τρέµουσιν ᾽Αλαμανοὶ γένος ῥηγὸς ἐν 'Ῥήνου 
Σοῦ τὰ Γερμανῶν πτῄσσουσιν ἔθνη τὴν δυναστείαν, 
Σοὶ Διοχλέων xal Δαχκῶν ἔθνη δωροφοροῦσι 
Καὶ Περαιδοὶ φιλάρπαχες, Δαλμάται, χαὶ Γαλάται, 
Λαμπάρὂοι , xai Γενούσιο, xal Καλαθροὶ μετ 
[Άφρων, 
Καὶ πῦρ αἰτναῖον Σ.χελῶν φρίσσει τὴν Σξουσίαν, 
Καὶ Τυῤῥηνίων κορυφαὶ xat Ἡρόποδες ὀρέων (1). 
Z τρέμει τὺ Γαλατικὸψ, πᾶσαι φυλαὶ καὶ γλῶσσαι, 


σαι περὶ τὴν Χάρυδδιν, ὅσαι περὶ τὴν Σχύλ- 
B 


[λαν, 

Καὶ περὶ πλοῦν Λιγιτικὸν xal Σύρτεις ἀμφοτέρας ' 
Συ Δεύχρων deren, σὺ χρατεῖς Οὕννων καὶ Παν» 

[νονίων. 
Z. νήσους τὰς Βρετανικὰς ἀκούω λισανσύειν. 
Οὐ σοῦ δὲ προπορεύονται xat προοδοποιοῦσιν 
Al θυγατέρες αἱ σεμ»αὶ πᾶσαι τῶν. βασιλέων * 
Σὸν λιτανεύει πρόσωπον 1) πᾶσα γερουσία, 
Καὶ τοῦ λαλῦ τὸ πλούσιον σφόδρα δορυφορεῖ σοι. 
Αλλ',ὦ Σιὼν ἑπτάλο,ς, δευτέρα γεωτέρι 
θύγατερ Ῥώμης, παλαᾶς οἴχος ἐμῶν ἀνάχτων, 
Εὐδαῖμον, µεγαλόδοξε μερῶν vii)v καλλίστων, 
Περιλαθοῦ τὸν ἄναχτα xal περιπλάχκηθί pon —— 
Ανύμνει τὺν αωτῆρά σου, τὸν αὐτοκράτορά σον. 
Ῥήξον φωνὴν ὑφ᾽ ἡδονῆς, ῥῆξον ὑπ' εὐφροαύνης 


C Στήσον ἑόρτιον χορὸν, ὧδε τὴν σωτηρίαν." 


Συνετηρήθης ἁδλαθὴς ἀπὸ προνομευμάτων 
Ὑπ' ὄψιν πᾶσι τοῖς λαοῖς κειμένων, ἠλπισμένων». 


Tibi Diocleorum ac Dacarum nationes tributa. solvuet 
et Perrhebi rapaces, Dalmata et Galale, Lampardi,. 
Genusii, Calabri cum Afris; tuam potestatem. tne 
ignes perhorrescunt et cum lis Tyrrhenorum duces ac 


- Pedemontani, Te Gallia metui et quotquot tribus et 


lingum circa  Charghbdin ac Scyllam. aut. circk«m 
fretum Ligiticum et ambas Syrtes. computantur, 
Tw in Deucros, Hunnos, Pannones dominaris; πο” 
men iuum insule Bretannicæ celebrant , nec ulla. 
venetanda regum filia te. praecedit. Vultum tuum 
tolus senatus laudibus effert; te populi proceres armis 
protegunt, Sed, o Sion seplicollis , filia junior Rome, 
imperatorum nostrorum domus, egregiorum filiorum 
genitrix, saluta imperatorem, el me. complectere ; 
carmine celebra salvatorem, imperatorem tuum, 

. Rumpe vocem pra letitia, pre jubilatione ; chorum 
siste festivum, canta. salutem ; incolumis — enim 
mansisti et nullius populi prada evasisti ; tibi exer- 
citus multis gentibus compositus pepercit; es enim 
cum patre Roma nove lenis dominator. Jubila, canta 
peanem; in moenibus celsis, super montibus editis 
imperatoris voluntatem ac celsitudinem celebra. Tam 
illustres, Romani, videre nos decebat, reaes porphy- 








1343 
"Arb παμφύλου στρατιᾶς τς An ἐθνῶν µυρίων' 
Μετὰ πατρὸς παῖδα πραὺῦ» Ρώμης δεσπότην νέας. 
Γέραιρε, µέλπε μετ’ ᾠδῆς xal μετὰ παιηόνων 

"En! ἄχρων χήρυσσε τειχῶν, ἐπ) ἄχρων τῶν ὀρέων, 
Tiv αὐτοχράτορα βουλὴν, τὴν μεγαλοφροσύνην. 
Τοιούτους ἔπρεπεν ἡμῖν ἔχειν ὁρᾷν, Ῥωμαῖοι, 
Μεγαλοδόξους ἄνακτας τοὺς ἀπὸ τῆς πορφύρας, 
Ἡδαῖς ἰδεῖν, ἡδεῖς εἰπεῖν, ἡδεῖς προτομιλῆσσι, 
Ῥύστας, σωτῆρας πόλεως, προµάχους, ὑπερμάχους, 
Τοὺς ἐξ ἀνάχτων ἄνακτας, τοὺς ἀπ' αὑτοχρατόρω», 
Τῶν παλαιῶν διορβωτὰς ἐθῶν xal προνομίων * 

Παρ’ of; 6 θρόνος ὁ σεπτὸς, παρ’ of ἡ σχηπτουχία, 
Ὥσπερ πατρῴα πρόκτησις, ὥσπερ χληροδοσία, 

E! γὰρ καὶ Κλαύδιος δοχεῖ παρὰ Ῥωμαίων μέγας 
Ἐν τῷ χορῷ τῶν συγγενῶν τῶν σχήπτρου διαδόχων, 
Φρονῶν καὶ σεμνυνόμενος tv τῇ χοροτυπίᾳ 

Καὶ προπομπῇ τῇ αυγγενεῖ τῶν ἀπὸ σχηπτουχίας : 
Ἁλλ' Ἰσαάκιος αὑτοῦ µείζω φρονῆσαι δόξει 

"Qv Odo; μέγα Κομνηνοῖς τοῖς ἀπὸ γῆς fov. 

Καὶ Κωνσταντῖνος μετ) αὐτοῦ Λοῦχας αὐτοχράτωρ, 
Καὶ μετ) αὐτὸν Αλέξιος µέγας Ρωμαίων ἄναξ, 
Πολλοῖς προπομπευόµενοι σχηπτούχοις συγγενέσιν * 
Ἐξ ὧν ἐδλάστησεν ἡμῖν ἐκ τῆς σεμνῆς πορφύρας 
Πατὴρ xoi παῖς οἱ βασιλεῖς, οἱ φύλαχες, οἱ ῥύσται 
Δήμου πολλοῦ xal πολλοῦ εὐδαίμονος, εὐπύργου. 
Ἁλλ', ὦ πορφύρας τῆς xa χλῶνες καλοὶ, μεγάλοι, 
Ῥωμαίοις εὐπραγήματα, Ῥωμαίοις τοῖς ἔφοις, 
΄Άναχτες µεγχλόδοξοι, ῥιζῶν μεγάλων βλάσται, 
Ῥιξῶν μεγάλων xal χρυσῶν, ῥιζῶν παχυστελέχων, 
Αμιλληθείητε λαμπρῶς τοῖς ἅθλοις Αλεξίου, 
Συναποτυπωθείητε πρὸς τοὺς ἐχείνου τρόπους : 
Ὀφθείητε µιμήματα λαμπρὰ τῶν ἀρχετύπων, 

"Yo' ἑαυτῶν πανεμφερῶς ἀποτετυπωμένα; 
Ὀφθείητε λαμπρότερα λαμπρῶν ἀπὺ τροπαΐίων 


rogenitos visu audituque jucundos, affabiles salvatores 
urbis, propugnatores, reges regia stirpe editos, mo- 
rum antiquorum et privilegiorum restilutores, penes 
quos thronus venerandus , quorum in manibus 
sceptrum sicut paterna possessio atque hereditas. 
Etsi enim. Claudius in imperatorum choro magnus 
aliquis videatur et propter ingenium ac indolem inter 
pares  excellat ,  Isaacius tamen — altiora. sentire 
reputandus erit; nam Comnenorum celsitudo ad 


THEODORI PRODROMI 


134A 


A "Ew Γαδείρων χαὶ 81:x09. γένους τῶν Αἰθιόπων * 


Αφ ὧν τοῖς μὲν συνοίχησις ἐπὶ δυσμῶν tiov, 
Toi; δὲ πρὸς πρώτας ἁστραπὰς , πρώτας αὐγᾶς 
| 430v, 
Ὥσπερ τοῖς ἔπεσιν εὑρεῖν ἐξέσται τοῖς Ομήρου, ᾿ 
Ἔλθοι τὸ χλέος χήρυχος χηρύσσοντος ἡλίου. 
Ἐπεύχομαι, τὰ χράτιστα, τὰ κάλλιστα, τὰ λῷστα 
'Ex τοῦ πατρὸς πρὸς τὸν υἱὸν τὰ σχῆπτρα καὶ τὸ 
[κράτος 
Καὶ τοῦτο χύχλῳ xal μακρὸν χρόνον ἐμοῖς δεσπόταιςο 


B'. Tov αὐτοῦ στἰχοι ἐπὶ τῷ αὐτοκράτορι Ἰ]ωάννη 
ἐκ Περσῶν νικητικῶς ἐπανήκοντι ' ὅτε καὶ τὴν 
Καισάρειαν παραστήσεσθαι EgeAAev, εἰ μὴ Ja- 
μῷ xal χειμῶνι sj τε ἵππος καὶ ὁ στερατὸς κατ- 
διργάσθη. ι 

Πά)ιν ἁγὼν τοῖς ῥήτορσι, τοῖς λογογράφοις ἆθλος, 

Toig στιχογρἆάφοις ἅμιλλα τῶν πάλαι σφοδροτέρα, 

Πάλιν παιανὶς μουσιχὴ βασιλικῶν τροπαίων, 

Καὶ πάλιν ὕμνος ἀρετῆς χαὶ τύχης Κομνηνίδος. 

"Αγε got, γλῶσσα, µαίευς πλὴν εὐγενεῖς τοὺς λόγους 

Ἡ χεὶρ, ὁπλίζου pb; γραφἢν, xal δάχτνλοι, χινεῖσθεο 

O05» μὲν, οἶδα, γράφοµεν πρὸς τὰς παρούσας vixa;, 

O00 ἐφιχοίμεθα ποσῶς τῆς τούτων εὐδοξίας * 

Πλὴν ἀλλὰ χἂν τὸ πρόθυµον προσενεχτέον µόνον. 

Οὕπω τροπὴἣν ἑαρινὴν ἐγνώρισεν d) φύσις, 

Οὕπω χατείδοµεν ἀρχὴν τὴν τοῦ Φεθρουαρίου 

Tou δριμυτάτου τῶν μηνῶν xal τοῦ παγωδεστάτου., 

Καὶ θάλψις ᾖἦλθεν εἰς ἡμᾶς xal λύσις τοῦ yetjunvo; * 

OU xu τὸ δένδρον ὑπανθεῖ, xaX τὸ φυτὺν τριχοῦται, 


(; Καὶ θάλλει xay καρποφορεῖ πᾶσα πιστῶν καρδία. 


Οὕπω σχιρτῶσιν ἓν χλωραῖς ταῖς πὀαις ἄρνες νἑοι, 
Καὶ τῶν Αὑσόνων αἱ ψΨυχαὶ σχιρτῶσι xai πηδῶσι 
Τῶν σῶν πλησθεῖσαι, βασιλεῦ, ἡλιαχῶν ἀχτίνων. 
Ἴδε, Περσάρχα Bápfiaps, χύων Ἱσμαηλῖτα, 


regao succedit, idque utrique per. tempus diutur- 
num. 


Π. Ejusdem versus in honorem Joannis imperatoris 
cum Persis superatis victor reversus, in eo esset 
ut Cesaream quoque subigeret, quod sane fecis- 
set, nisi pedites et equitatum fames ac frigus male 
habuisseut. 


Rursus certamen oratoribus, lucta logographis quam 
priores vehementior ; rursus pean de ἱτοραίε regiis ; 


celum tendit. Sic Constantinus. Ducas imperator et p rursus hymnus. in virtutem atque [ortunam Comne- 


post eum  Álezius magnus Romanorum imperator 
multis. scepirigeris anteponuntur; ex his enim pater 
εἰ filius purpura nati reges, custodes, salvatores 
populi provenerunt, Sed o purpuræ pulchre stipites 
felices Romanis orientalibus, reges illustres radicum 
egregiarum , aurearum ,  amplarum  vropagines , 
certate. strenue. certamina. Alexii; ad ejus mores 
vosmet componite. Praeclara archetyporum exempla 
imitamini ; superate tropea illustria usque ad Gades 
€t genus duplex /£thiopum, quorum uni domicilium 
ad occidentem solem , alteri ad primam lucem 
Orientis, ut quidem ex Homeri carminibus vider 
est, qui solis laudem preconizat. Optima , pulcher- 
rima, [austissina quaque opto filio qui patri in 


norum. Age, lingua, sermones profer nobiles ; ac- 
cingere, manus, ad scribendum ; digiti, movemini ! 
Verba nostra sane victoriarum magnitudine non satis 
digna erunt ; attamen voluntas laudanda erit, 
Nondum naiura veris adventum sensit ; Februarii 
regnum nondum vidimus, rigorosissimi ac  frigidis- 
sini mensium, et tepor cum hiemis fine ad nos venit. 
Nondum arbores florescunt, nondum frutices comem 
recipiunt; omnium jam fidelium corda florent et 
ſructus gestant. Nondum agni novelli in viridi gra- 
mine saliunt, atque Ausonum animi tnis solaribus 
radiis, rex, repleti exsultant. Aspice, Persarum dg- 
nasta, canis I[smaelita, Comnenorum egregiam poten- 
tiam ; vide quantum exercitus Romanus prepolleat. 

















1345 
Tà xpáto; τῆς Κομνηνιχῆς μεγάλης ἑξουσίας * 

Ἴδε τῆς Ῥώμης τὸν στρατὸν ὅσον ἐξισχύει " 

Δίχα γὰρ ἵππου xal τροφῆς xal δίχα χορτασµάτων, 
Αὐχμῶν, πεζεύων, ἁλουτῶν, θνῄσκων ἐξ ἁσιτίας, 
Ὡς ἄφαοσθαι xat μιαρᾶς αὐτὸν ἱπποφαγία-, 

Τὸν εὔτροφον, τὸν εὐἴππον χατηγωνίσατό σε, 

Καὶ τοῖς τοῦ Λύχου ῥεύμασιν ἐγχατεθύθισέ σε. 

Τί τοίνυν δράσεις, ἆθλιε Μουχούμετ, xal cl πάθεις, 
Et σοι μεθ᾽ ἵππου καὶ τροφῆς ἐχεῖνος ἁπαντήσει; 
 λύχε 9hp ἐν ποταμοῖς ἀχόρεστε, παμφάγε, 
Αρπακτικὲ, λαφυχτιχὲ, βορώτατον θηρίἰον, 

Nuv ἑχορέσω βρώματος, νῦν ἑθοινῄσω χρέἑα, 

iNuv coU τὴν vévov ἕδαψφας λύθρῳ πολλῶν αἱμάτων, 
Nuv ἔπλησας τὴν ἅπληστον xai φἀάγον σου Υαστέρα 
Obx ἐξ ἀρνίων εὐσεθῶν, οὐδὲ προθάτων ᾿Ῥώμης, 


SCIUPTA MISCELLANEA. 
A Εἶδες αὐτὸν µαχόμενο» τῇ σ,δαοᾷ Περαίξι 


1346 


Οὐκ Éxpoi; ἀκροθολισμοῖς, ἀλλὰ κατὰ συστάδιν. 
T( τοίνυν λέγεις, ῥλέψασα πρὸς τηλ!καύτην αἴγλην; 
Ὁμολογεῖς ἀποβαλεῖν τὰς ὁπτιχὰς δυνάμεις ; 
"H aot πλειύνων ἀστραπῶν μεστὺς ἐπιδημήσει; 
Ti πρ΄τερόν co», Κομνηνὲ, τιµήσουσιν αἱ πόλεις; 
TU δεύτερόν σου τῶν καλῶν ὑμνήσουσιν, ἡ "Pour; 
Σὺ γὰρ ἡμῖν καὶ βασιλεὺς χαὶ µέγα; στρατηγέτης, 
Καὶ στρατιώτης χραταιος fj μᾶλλον στρατιῶται: 
Σὺ γὰρ τοῖς γλυκυτάτοις σου πορφυροθλάστοις χλά- 
ίδοις 
Ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τῆς ἡμῶν στρατεύεις σωτηρίας * 
Kal σου προδοθεὶς τὴν ψυχὴν xol τὰς ψυχὰς τῶν 
[παίδων, 
Ἵνα λυτρώσῃ τὸ χοινὸν, ἵνα τὸν χόσμον σώσῃς. 


Ἁλλ’ ἀπὺ τράγων δυσσεδῶν καὶ Περσιχῶν ἑρίφων᾽ Ἑ Άἰῶνας ὅλους ὁ θεὺς τῷ σχήπτρῳ σου προσθείη, 


Εἰς τόσους ἐξεῤῥόφησας τῷ Κομνηνῷ αφαχγέντας, 

"Ἔστε μὴ στέγων τῆς τροφῆς τὸ περιττὸν φορτίον, 

Όντως σου τὰ δροµήματα τοῦ τηλαυγοῦς ἡλίου 

Πνρφόρος φαίνῃ τοῖς ἐχθροῖς, φωσφόρος τοῖς olx£- 

[ταις, 

Ἐαρινὴν ἀνέτειλας τῇ ᾿Ρώμῃ τὴν ἡμέραν, 

Καὶ θερινὴν ἐξέχαυσας τὴν φλόγα τῇ Περσίδι. 

Ἐκήρανας τὸν βάρδθαρον ὡς τὸν πηλὸν ἐχεῖνος * 

Ἐπάλυνας τὸ Υνήσιον ὡς τὸν πηλὸν ἐχεῖνος. 

Ἐν αἷς ἐξῆλθες ἡμέραις ἀπὸ τῆς Βυξαντίδος, 

Ἑν ταύταις εἰσελήλυθας ἐνθάδε νιχηφόρος, 

Τελέσας ἐνιαύσιον ὡς Ίλιος τὸν δρ’ μον. 

Elbeq xai aU τὸν Κομνηνὸν, fj Καισαρέων χώρα 

Καὶ πᾶσα γή Καππαδοχῶν fj βαρδαροχοµένη * 

Οὐχ ἑλεπόλεσι πολλαῖς τὰς πόλεις σου χλονοῦντα, 

Αλλά γνμνοῖς τοῖς δόρασιν, ἀλλὰ γυμναῖς val; σπά- 
| Qa; 

Ῥηγνύντα σου τὰς φάλαγγας καὶ τὰ στρατόπεδά σου. 


Sine alimentis, sine pabulo, pedestres copie ob. cibi 
penuriam pene moriebantur, ut vel sordidam. equi- 
nam carnem manducarent ; oltamen te bene pastum, 
equis bene instructum aggressi Lyci fluentis te immer- 
serunt. Quid igitur (acies, miser Muhamet, quando 
ille cum equo et alimentis tibi occurret, o fera, o lupe 
vorax, masatiabilis, rapaz, helluo, animal voracis- 
simum ; nunc quidem cibis repletus es, nunc carne es 
repletus ; Nunc animum tuum multo sanguine. reple- 
visti ; nunc ventrem insatiabilem et gulosum satiasti, 
non agnis insontibus, non Rome ovibus, sed hedis 
impiis et capris Persicis, quos Comneno casos tot nu- 
snero degluiiisti ; quo facto hostibus (ignifer, dome- 
slicis [ucijer apparens Rome diem vernunt adduxisti, 
et Persidi flammam estivam accendisti. Barbarum, 
sicut ille lutum, exsiccasti; quod genuinum erat, ut 
ille canum, polluisti. In. quibus diebus Bysantio 
veneras, iisdem hic victor intrasli, terminato, solis 
ad exemplum, cursu annuo. Tu quoque, Cosarea, ἐν 
omnis regio barbara Cappadocum, Comnenum vidisti, 
non mullis machinis urbes tuas concutientem, sed 
jaculis et ensibus nudis phalangas tuas ac exercitus 
tuos rumpeniem. Vidisiá eum cum dura Perside non 
jaculando tela, sed cominus pugnantem. 


D 


Οὗ καὶ τὸν ἔλεον μιμῇ καὶ τὴν φιλανθρωπίαν * 

Ἵνα σωθῇ τὸ βρότειον, ἵνα ῥυσθῇ τὸ δοῦλον, 

Οὐ πρέσδιν ἔπεμφε θεὸς οὐχ ἂν ἄλλον τοῖς κάτω, 
Οὐ σεραφὶμ, οὗ χερονδὶµ, οὐ θρόνους, οὐ δυνάµεις, 
Αὐτὸν δὲ τὸν Ἐμμανουὴλ τὸν ὑπὲρ λόγον Λόγον 
Αὐτότατον ὑπὲρ ἡμῶν καθῆκεν οὐρανόθεν. 

Τοῦτον xal σὺ μιμούμενος, γῆς ἄναξ Ἰωάννη, 

Ίὸν φἰλτατόν σου Mavoun), τὸν τελευταῖον παῖδα 
Ὑπὲρ ἡμῶν τῶν οἰχετῶν κατὰ Περσῶν ὀχλίζεις, 
Καὶ διἁ τούτου θανατοῖς τὴν ἑναντίαν µοῖραν, 

Καὶ τὰ Ῥωμαίων ἀνιστὰς ὡς ἐκ πεταύρων ἆδου, 
Καλῇ προδόλῳ πέποιθας, χαλῇ θαῤῥεῖς ανμµάχ., 
"Άναξ πορφυρόθλαστε, χομνηναυγὴς φωσφόρε. 
Καλῆν ἐχτήσω τὴν φρουρὰν καὶ τὴν συστρατηχἑτιν 
Τὴν δοῦσάν σοι καὶ τῆς ἀρχῆς ἀρχῆθεν τὰς ἠνίας, 
Καὶ συντηροῦσαν εὐτυχῶς ἄχρι καὶ νῦν τὸ χράτος, 
Καὶ δωρουµένην σοι λαμπρὰς ἀπανταχοῦ τὰς vixas, 
Thv ἀληθῆ νικοποιὸν ὑπέραγνον [Ἰαρθένον. 


Quid igitur dicis, hunc splendorem videns ? Confi- 
terisne te videndi sensu privatum esse? ΑΠ majorem 
fulgorem exspectas? Quid urbes pr& te, Comnene, 


honorificabunt ? Tu enim nobis imperator et magnus : 


militum es dur, imo fortitudine exercitum equas. Tu 
enim dulcissimis ramis decoratus purpureis nostre sa- 
luti prospicis; tu tuam et filiorum animastradis ut mun- 
dum salves. Seculatibi integra Deus regno tuo imper- 
tiat; Dei enim tu misericordiam el humanitatem imita- 
ris, ut genus hominum salvetur, ut servi liberentur. 
Non Seraphim Deus mortalibus misit, non Cherubim, 
non (hronos, non potestates; sed Emmanuelem, qui est 
Verbum supra verbum, pro nobis cœlitus demisit. 
Hujus tu. quoque. exemplum imitatus, rex Joannes, 
charissimum tuum et uliimum filium Manuelem pro 
nobis servis contra Persas moves, atque ila sortem 
adversam debilitas; tu Romanorum rem quasi ez 
orco ad vilam revocas : fiduciam in murorum firmi- 
(ate. et in uxoris pulchritudine ponis, rex purpurate, 
Lucifer [amilie Comnene. Pulchram tibi consortem 
addidisti et bellatricem, qua tibi a principio gubcr- 
naculum cessit, el hucusque regni curam lecum gerit. 
Eadem tibi splendidas ubique victorias reportat, ve- 
ram, inquam, victorie datricem Virginem sanctis- 





o 





— — 


1911 
Ταύτῃ πεζεύεις ποτα κοὺς ἁπλώτους bv χειμῶνι, 
Καὶ σὺν ὀλίγῳ τῷ ατρατῷ τὰς µνριάδας τρέπεις, 
Πεξεύων τοὺς ἱππεύοντας, πεινῶν τοὺς πεπλησµέ- 
νους. 
Ὡς προσχυνῶ σου, βασιλεᾶ, «tv ὅλην πανοπλἰαν, 
*Hv ὅλοις περιχείµενος µυρίοις νυχθηµέροις 
Τῆς γῆς ἐν µέσῳ Ψαλμιχώς εἰργάσω σωτηρίαν. 
Ὡς προσκυνῶ τὴν χόρυθον, τὸν θώρακα, τὴν ζώνην, 
Φιιῶ τὸ δόρυ τὸ χρνσοῦν. ἁσπάξομαι τὴν σπάθην, 
Τοὺς ὀϊστοὺς προσπτύσσοµαι, σεδάζοµαι τὸ τόξον, 
Thy ἵππον τὸν ᾿Αραδικὸν ὅστις ἑδάστασέ o: 
Τιμῶ χαὶ σέδω χχὶ φιλὦ μέχρις ὁπλῆς ἑσχάττς 
Τούτοις Υὰρ, τούτοι Φώκομαι , τούτοις χινῶ τὸν 
[Πέρσην * 
; ἡττῷ τοὺς ἀἄλλο» 
φύλους. 
ὋὭ πόσην γην ἐμέτρησας, Ῥωμαίων πολιοῦχε, 
Ι]όσους κρηµνώδεις xal τρλχεὶς καὶ φἀαραγγώδεις 
[τόπους, 
Πόσας ἀνάντεις χαὶ στενὰς, πόσας λοχμώδεις χώρας’ 
Ὢ πόσην χαχοπάθειαν, ὢ πόσους ἔτλεις πόνους, 
Ὡς εὐπαθῶμεν οἱ πιστοὶ xal δίχα πόνων ζῶμεν | 
Eãc σου τὴν χρυσάπαστον καὶ στίλδουσαν ἑστίαν 
Καὶ τὴν βασίλειον ^v, καὶ τὰ λαμπρὰ τοῦ xpá- 
ἴτους, 
Καὶ νυχτερεύεις αἴθριος ἱππότης ὡπλιαμένος, 
Καὶ καύµατι φλεγόμενος ὕδωρ πιεῖν οὐκ ἔχεις * 
Κ.ὶ ταῦτα πάντα χαρτερεῖς yápiv ἡμῶν τῶν δούλων, 
Δέξαι µοι πάλιν, Βνναντὶς, δέξαι pou Ῥώμῃ vía, 
Ke τούτους ἀρτιπλεχεῖς πολυανθεῖς στεφάνους 
. 00; 6 (εννάδας βασιλεὺς χατεστεφάνωσέἑ σε 
Αὑτὸς μὲν αἱμαξάμενος τὰς χεῖρας ταῖς ἀχάνθαις, 
Σὺ δὲ πλεξάμενος αὐτοὺς kx χαθαρῶν τῶν ῥόδων 
ὃν Ίθροισεν ἐπεισελθὼν τοῖς Καισαρέων χήποις - 


Τούτοις τροποῦμαι τοὺς ἐχθροὺς 


simam.. Hujus auxilio flumina per hiemem inaccessa 
Irajicis, et cum copiis numero in[erioribus myriades 
snperas, peditibus quasi equitibus utendo, e el cibo 
repletos ad sobrielatem traducens. 

Quantum, e rex, armaturam tuam adoro qua 
andiqua]ue amictus sexcentia terra incolis salutem 
contulisti, Enixe cassidem, thoracem, sonam. adoro ; 


jaculum aureum, ensem exosculor; sagittas , arcum, 


equum Arabicum qui te porlavlt, veneror et. quid- 


THBRODOMI PRODROMI 
Λ Kat κοσμηθεῖσα τηλαυγῶς za χαταλαμπρυνθεῖσα 


1348 


Ὢ νύμφη νέα καὶ xaX τῷ παρ ἑκείνων κάλλει , 
'Avtiüng τούτῳ τὰς εὐχὰς xaX τὰς εὐχαριατίας. 
Kal τίνα ydg ἀντίχαριν ἄλλην αὐτῷ δωρήσῃ ; 

Ὢ δρόµηµα αοριφανὲς μεγίστου βᾳσιλέως * 
Ὦ πόσην ἔτεμες ἀδσγ, καὶ µέχρι ποῦ προῆλθες, 
Καὶ µέχρι ποῦ χατέπηξας Ρωμαϊχὴν σηµαίαν ; 
Σὺ τάχα µέχρι χαὶ στηλῶν Mart; Ἡρακχλείων, 
Καὶ φθάσεις ὑπὲρ Γάδειρα xat ἂοῤλην ὑπερδράμης, 
Καὶ χαταδούπους τοὺς δεινοὺς xal χατοράκτας Νεί- 

λου, 

Ἐλεύσῃ δὲ xai πρὸς αὑτὴν τὴν χεχανυµένην ζώνην, 
Καὶ περὶ θάλασσαν νεχρὰν εἰ βούλει ναυστολήσαις, 
Καὶ πάντα δράσας εὐτνχῶς σὺν νίχαις ἀναδραμεῖς. 
θ:ὸν γὰρ ἔχεις συνεργὸν, καὶ τίς ἀντάροι-ό aot; 


B Σώζον pot, axis pav Κομνηνῶν, σώζον, σεμνὴ πορ- 


[φύρα, 
"Ic; ἐγέννησας ἡμῖν σωτῆρας τηλικούτους * 
"EG Αλεξίου μὲν τοῦ πρὶν τοῦ παγχρατοῦς ixsivou 
Τοῦτον τὸν χαριτώνυµον δεσπόσην Ἰωάννην, 
T^v ἀληθῶς ἐχδικητὴν τοῦ χριστωνύμµον κλήρου, 
Τὸν ἁληθῶς ὁὀλοθρεστὴν τῶν ἁλλοφύλων φύλων * 
'£x τούτου δὲ τὴν ἱερὰν πορφυρανθῆ τετράδα 


«Τὰ τοῦ πατρὸς µιμήματα, τὰς ἑναργ«ῖς εἰκόνας, 


Ac fs ἐγὼ τὴν τετρακτὺν xal προσχυνῶ καὶ σέόω’ 
Καὶ cot τοὺς Πυθαγορικοὺς οὐχὶ πρεσδεύων νόμους. 
Χαῖρε, πορφυρογέννητε .σεθαστοχράτορ τρίτε, 

Οὐκ iv ὑφέσει τῆς τιμῆς, ἀλλὰ τὴς ἡλιχίας, 


:Ἀλκχίμου σχύμνε λέοντος, στρονθὲ χρυσοῦ ταῶνος, 


“Ὑψιπετοῦς Upaxo; αἱθεροδρόμον síxvow,. 

Ἀπὸ στρατάρχου στρατηγὲ, vevvals στρατιῶτα, 
Tàv πατριχῶν εἱκόνισμα καὶ τρόπων xat χαρίτων, 
Καὶ τοῦ στεῤῥοῦ βραχίονος xa τῆς ἀδρᾶ, παλάμης 
Ἔδειξας τίνος φύτευμα xal $7 epa τυγχάνει, 


candidia plesisti rosis quas in Cœsaris hortis illa le- 
git, et o: nata ac splendida sicut nympha adolescens. 


| [ormosa. Huic tw redde preces et grates. Quod. enim 


aliud grati animi signum ipsi offeres ? 

O cursum. splendidum mazimi regis ! quantum 
vit emensus, quousque exepatiatus es! wbi locorum 
Romanum vexillum fixisti? Tw forte ad Herculis 
columnas progredieris ; tu Gades et Thulen transcen- 
des, at ipsa catadepa ei Nili cataractas. (Quin εἰ ad 


quid in ipso usque ad ungulam amo. His enim armis Ἑ 29163) torridam usque vades et mare Mortuum cir- 


salutem debeo, Persas vinco, hostes iu [fugam do, 
nlienigenas supero. Quot regiones, custos urbis, 
emensus es, quot loca. ardua, aspera, prarupta ; 
quot Lerras celsas , pro'petes, arboribus consitas ! 
Quantas, eheu, erumnas, quantos labores pertulisti, 
dum nos fidcles prosperam et laboribus exemptam 
 eitam agimus. Tu focum auro splendentem, nitentem 
linquis cum luxu. el deliciis que regem. sequuntur ; 
(u armatus equo insidens sub Jove (rigido pernoctas, 
solis radiis lacessilus, aqua carens, et. hec omnia 
pro nobis servis pateris. Recipe, Dyzantium , recipe, 
nova Roma, hasce coronas modo plexas, quibus im- 
perator generosus (e coronavit ; ipse quidem manus 
pinarum aculeis cruentutas  relulit; tu. contra e 


cumnavigabis ; post que omnia victor ad tuos rezer- 
teris; namque Deum auxiliatorem habes: quis tibi 
adversetur ? Serva sihi sceptrum | Comnenorum , 
serva tu que peperisti nobis magnanimos ssospitato- 
res; &b Alexio quidem olim poteniissimo , clementem 
dominum Joannem, vindicem cleri Christifidelis, 
alienigenarum acrem | inimicum. Sequitur sancta 
purpurafa quaternio, patris lineamenta producens, 
proles parenti simillima, quam humi prostratus re- 
vereor ; sicut ie quoque licet Pythagoricas non ΛΟΚΟ- 
rans leges : salve tu, porphyrogenite, Augustus ter- 
tius, rion per humilitatem honoris, sed etatis, catulue 
leonis robusti, pullus pavonis aurei, filius -falconis 
altivolantis, miles nobilis ac ducis legatus ; mornia. 





1949 | SCRIPTA MISCELLANEA. 1350 


Ἐκ µόνης Σμθοήσεως τὸ Περσιχον φοθήσας . 
Καὶ πρὸς ἀσχήμονα τροπὴν xal πρὸς φυγὴν χινᾖσας. 
Πιρίπτυξέ pot, Βυζαντὶς, τὰ τιθηνἡµατά σου * 
"λσπασον τοὺς τρορίµους σου, λοῦσαι τοὺς ἀριστεῖς 
oo, 

01 διὰ σὲ τὴν τιθηνὸν xol τὴν μητέρα ᾿Ῥώμην, — 
Καὶ διὰ τὴν ἀπόῤῥητον πρὸς τὸν χρατοῦντα πίστιν 
Καθῆκον ἕλους ἑαυτοὺς μέχρις αὐτοῦ θανάτου * 
Καὶ μυριάδας κτείναντες τῆς ἀντιθέτου μοίρας”, 
᾽Αντέστρεψάν σοι νικηταὶ μετὰ λαμπρῶν τροπαίων" 
Άτρωτοι μὲν οἱ πλείονες, οἱ δὲ χαὶ τραυματίας’ 
Ἠλὴν οὐχὶ κατὰ τὴν γραφὴν θανάτου τραυµατίαι, 
θεὸς ἐφρούρει γὰρ αὐτοὺς xal τύχη βασιλέως. — 

Ὦ κλάδος ἁγριέλαιος χαλλιελαίου ῥίδης, 
—— νεόφυτον εὐτυχεστάτου δένδρου. 

*O µόνος ἄκανθα φανεὶς ky πολυδένδρῳ χήπῳ, 
Καὶ μόνος ἀφρονέστατος iv συνετῷ τῷ γένει’ 
ἸΑνάξιε τῆς χλήσεως, ἀνάξιε τοῦ γένους, 
Τοῖς ερόποις ἀχαρίτωτε, κἂν χαριτωνυμίζῃς' 
Πάλιν ἐμνήσθης τῶν κρεῶν, ἑμνῄσθης τῶν λεδήτων, 
Καὶ τῆς συντρόφου Περσιχῆς ἐκείνης ἀχρασίας, 
Καὶ τοῖς ἐχθροῖς αὐτομαλεῖς ἀπολιπὼν τὸ γένος. — 
Εἰς εἰσε µήτηρ ἔτικτε, τί σε mache ἐγέννα; — 


Καὶ gà «bv χύχλον οὐρανοῦ μαρτύρομαι τὸν µέγαν, 


Καὶ ck τὴν γῆν τὴν &otxov, xal σὲ την οἰκουμένην, 
Ke τὸν ἀέρα τὸν πολὺν, καὶ τὰ θαλάσσης βάθη, 
Καὶ ck τὸ χρῆμα τοῦ πυρὰς, τὰ κοσμικὰ στοιχεῖα ; 
Ἡκχούαθη πῴποτε χαιροῦ τοιοῦτος αὑτοχράτωρ 
"Exov μὲν πάντα τὰ τερπνὰ πᾶσαν τρυφῆς εἰδέαν, 
λπάντων δὲ χαταφρονῶν ὑπὲρ τῶν ὑπηχόων, . 


A Καὶ τῆς χιόνος τῷ ανχνῷ xal τοῖς δεινοῖς ἀνέμοις, 


Καὶ στέχων φάντα φνχιχοῖς ἁδαμαντίνοις πόνοις ; 
T! uh πρηστῆροι φλέγομαι; τί μὴ 8npot ῥιπτοῦμαίς 
Τί μὴ χαλάζαις βάλλομαι ; τί μὴ βυθῷ ποντοῦμαι ; 
Τί μὴ χανοῦσά µε τῆς γῆς fj vivo; χαταπίἰνῃ ; 
Ἐπείνασας, ὁ βασιλεὺς, ὑπὲρ ἐμοῦ τοῦ δούλου. 
Ἐπείνησεν à βασιλεὺς, ἐγὼ δ' ἐἑχορταζόμην * 
Ἐρίγωσεν ὁ βααιλεὺς, ἐγὼ 8" ἐθερμαινόμην’ 
Αίθριος ἣν à βασιλεὺς, ἐγὼ δ᾽ ἑστεγαζόμην, 
Ὁ Κομνηνὺς ὁ χραταιὸς, ὁ τόαας ἐτληπάθει, 
Ὁ δυστυχὴς 6k Πρόδροµο; xai ταπεινὸς ἐτρύφα. ᾿ 
Τίς τούτων µείζων ἀρετὴ γένοιτα βασιλέως; 
ἘἜμαθές, γραῖα Ὀαθυλών, τὰ πάθη τῆς Περσίδος, 
Καὶ πόσα δέδραχεν αὐτὴν ὁ Κομνηνὸς δεσπότης, 
Καὶ συσταλεῖσα τὴν φυχὲν καὶ φόδου πληρωθεῖσα 
Δορυφορεῖν οἰχετικῶς λατρεύειν navy * 
Κάμπτεις αὐτῷ τὸν τράχηλον, ὁμολογεῖς δουλεύειν, 
Καὶ φόρους χατατίθεσαι τῇ νεωτέρᾳ 'Ρώμῃ' 
Ὄντως τὸ σχέµμµα γηρεᾶς τὸ βούλευμα φρονίµευ, 


. KaY δούλευε xal λάτρευε μὴ πάθῃς τὰ Περσίδος. 


I δὲ τὸ θεῖον, βασιλεῦ, δοίη μάκροὺς αἰῶνας 

Ὦς τοὺς αἰῶνας οὐρανοῦ καὶ τοὺς ἡλίου χύχλους. 

I*. Tov αὐτοῦ εἷς rra βασιΣικὸν παιὰν τοῖς 
δήµοις.. 

Zx'pra xal πάλιν, Βυζαντὶς, ἀγάλλου, Ῥώμη vía, 

Συγκάλει τὸ δημοτιχὸν, χάλει τὴν Yepouaíav, 

Εὐτρέπιξε βασιλιχὴν καὶ πάλιν τὴν παφτάδα, 

Ἑόρταζε Κομνηνιχὸν καὶ πάλιν νέον γάµον, 

Καὶ τῷ σχηπτούχῳ βασιλεῖ τῷ xal νυμφοῦτολοῦντι 

Παιάνιξε τοὺς πρέποντας ὑμνητηρίους λόγανς. 


Atbinto- ὑπὲρ τοῦ χοινοῦ, sik ὄμόροις αἱθριάξων, C — IIoíav σοι χάριν, βᾳσιλεῦ, ἡ πόλις ἀντιδώσει, 


ac gratiarum paternarum. imago, brachii fortis. ac 


pugni invicti bares, qui cujua sis. sanguinis, osten- 


disti : vocem tollendo exercitum Persarum in fugam 
sertisti (edissimam. Amplectere aobolem tuam, By- 
zantiym ; suscipe  alumnog (1ου, bellatores tuos. 
lavato, qui ob (e, Romam nutricem. et. matrem, et. 


propter fidem inconcussam erga. gubernatorem se | 


ad mortem vsque sacrificarunt.. Nam postquam 


—  snulia (actionis adverse millia inter[ecissent, victores — 


cum splendidis reversi sunt tropeeie , non. vulnerati 
quidem plerique, pars vulneribus icti non lethiferis. 
Deus enim et imperatoris fortuna eos custodiebat. 

O stipes [ecunda, oleo abundans ; tu ramus infeliz 
arboris felicissimi ; tu solus spine speciem in poma- 
rio induisti ; iu solus 6 genere sapientissimo sapien- 
tia cares ; jam non es dignus nomine, genere ; mores 
[ui displicent liget gratioso eos nomine, circumdes. 
Rursus carnis, rursus lebetum meminisli, ac intem- 


periei qualis Persarum esse. solet, et relicto patrio. 


solo ad hortes au[ugis. Ad quid igitur mater te pe- 
perit, pater generavit ? 
. Tequoque magnum celi polum obtestor, terram in- 


cultam habitalamque , ampla. aeris spatia, matis pro- 


[unda atque ignis elementa, vixitne quondam rez qui, 
omnibus diffluens deliciis, omnes pro civibus suis con- 


tempsit, pro vt&lgo eauriit, imbriou⸗ sponte expositus 
el nivibus, procellis, et qui omnibus &rumnis pectua 


forte opposuit ? Cur non flammis consumor ? cur ον 
feris objiciar? cur non procellarum. turbine circum-- 


agor ? cur non undarum abysso demergor ? cr tarra 
dch'scens non me devorat? 

 Hez pro. me servo esusiit, ego autem sagimabar; 
alsit rez, eqo calore per(undebar; sub divo vixit rex, 
ego sub teclis. Comnenus fortis , vir (antus, erumnis 
premebatur, Prodromus autem miser et humilis deli- 


cii difluebat. Quis horum virtutibus ornalior rege ?. 


Audiati, vetus Babylon, Persidos infortupia ; non igno« 
ras qu& Comnenus imperator mala ei intulerit. Jam 
mente prostratus et timoris plenus sersi(ulem subis, 
collum curvas, te seroum profiteris et nove Homo 
vectigalia pendis. Servi igitur et. cole ne Peraiæ fa- 
(um te perdat. Tibi autem , Unperator, Deus multos 
donet annos sicul celi secula el solis cyclos. 
Ill. — Ejusdem in nuptias regias pæan δήµοις (1). 

Exsulta rursus, Byzantium ; jubila , nova Boma ; 
convoca concionem, appella senatum ; fürs Orna 
cubile regium! 

Quas. taudem tibi urbs gratias referet ? Cui dotes 
(uas in premium dispengabit? Foris quidem hostium 
tribus in servitutem redigis; domi nuptias panegyri- 


(1) De hujus vocis sensu vide supra col. 1078. 











195ἱ 

Καὶ τίνι σου τῶν ἀγαθῶν εὐχαριστῆσει πρῶτην ; 

Αποδημῶν δουλαγωχεῖς τὰ φύλα τῶν βαρδάρων, 

Επιδημῶν νυμφοστολεῖς xal πανηγύρεις πλέχεις, 

Χαρᾶς χαρὰν διάδοχον ἀεὶί ποτα βραθεύων. 

Θεό; σοι τὴν ἀνταμο:θὴν χαὶ póvoz ἀντιδώσε,. 

Χαὶρέ pot, νύμφη τηλαυγὴς xat βασιλικωτάτη, 

Ἓκ τριχονίἰας φέρουσα τὸ πάνσεµνον τοῦ γένους, 

Περιφανὴς χατὰ φυχὴν, περικαλλὴς τὸ σῶμα, 

Ὡραϊε χλάδε xai καλὲ χαλῆς καλλιελαίου. 

Ὡς ἄριοτον £v ἅπασιν ἡρμόσω τὸν νυµφίον, 

Νέον, ὡραῖον, εὐγενῆ, vsvvába στρατιώτην, 

Χρηστὸν τὰ πάντα xai καλὺν xal χατερυθμισμµένον' 

Ὡς χαΐροιεν οἱ τοῦτόν σοι νενυμφαγωγηκότες' 

Καὶ τὰ μὲν cà περιρανῆ τυγχάνουσι, νυμφίς’ 

0 δὲ νυμφὼν, fj δὲ παστὰς, dj 65 νυμφαγωγία 

Ἑδίασευσέ σοι τὸ χαλὸν, ἑδιπλασίασέ σοι" 

Αὐτῷ γὰρ τῷ Κομνηνικῷ συνεφηρµόσθης γένει, 

Καὶ λαμπροτάτη κοινωνὸν ηὐτύχησας τοῦ βίου, 

Τοῖς πᾶσιν ἁπαράμιλλον, πασῶν χαρίτων οἴκον 

Tov ἐκ φυχῆς xal σώματος καὶ τῶν ἀπὸ τῆς τύχης’ 

*H xaX συγχαἰἑροις ἐς μακρὺν ἕως ἑσχάτου γήρως. 
Κόσμει xol σὺ τὴν ἑορτὴν τῶν πασταδοπηγἰων, 

Καὶ τὸν τῆς ἁδελφόπαιδος συντελετάρχει Υάμον, 

"Ava£ ἐξ αὐτοχράτορος, φῶς ἐξ ἡλίου μέγα, 

Τῶν μὲν λοιπῶν προφρυχτωρῶν, τῷ δὲ πατρὶ συλ- 

[áp rov: 

CO καὶ μιμοῦ τὰς ἀρετὰς xat ζήλου τοὺς ἀγῶνας , 

Καὶ τοὺς ἀτρύτους χαὶ χαλοὺς ὑπὲρ Αύὐσόνων πόνους. 

Καὶ σὺ συνεπιλάµπρυνε τοὺς ἐνεστῶτας γάµονς, 

- Ἄρνυσέα τρίπλοχς σειρὰ τῶν σεδαστοχρατόρὼν, 

Ὁ βέλτιστος Ανδρόνικος, ἡ αυνετῇ χαρδία, 

0 θεῖος Ἰσαάχιος, τὸ τῶν ἠλίχων ἄνθος, 

Καὶ Μανου]λ 6 θαυμαστὸς, ἡ ζηλωτὴ νεότης, 

ἸΑχτῖνες τρεῖς τοῦ χραταιοῦ Κομνηναυγοῦς δεσπότου. 


sta celebras. Tu gaudium ex gaudio semper proceaere 
facis. Deus solus mercedem tibi dabit. Salve, nympha 
| splendida, regia, e triplici stirpe nata, que honoras 
genus tuum; excelsa quoad animam, egregia quoad 
corpus; tu ramus praeclarus arboris oleo abundaniis. 
Sponsum magnificum ordinasti, adolescentem, (ormo- 
sum, nobilem, generosum militem, ad omnia ido- 
neum, eruditum in majorem modum, quo omnes ad- 
miratione perfusi sunl ; certo res (κα, sponse , egre- 


THEODORI PRODROMI 


1332 


A Καὶ τίς ἂν εἴη τελετὴ sc ἑνεστώσης μείζων, 


"H; προεξάρχει βασιλεὺς τοιοῦτος τηλιχοῦτος, 
Λαμπρύνων τὸ διάδηµα τῷ χάλλει τῶν τροπαίων, 
Καὶ τοῖς ἀνδραγαθήμασι τὸ στέφος ἀντιστέφων ; 
Πάντως ἂν αὕτη γένοιτο τῶν ἑορτῶν ἡ πρώτη, 
Καὶ πανηγύρεων πασῶν fj χορυφαιοτάτη 
Αὐξάνου, σχῆπτρον Κομνηνῶν, εὐρύνου, θεῖον γένος, 
Γένος χρυσοῦν, fjpwixhv, βασιλιχὸν xal μέγα" 
Καὶ τῶν γενῶν µιγνύμενον τοῖς ἐπιφανεστέροις 
Ἐκ τέχνων τέχνα βλάστανε, παῖδας ix παίδων 
lAwa, 
Κοινοὺς προµάχους εὐσεδῶν, χοινοὺς προδόλους 
Ἐ Ῥώμης, 
Καὶ συµπλήρου πᾶσαν τὴν [fjv τοῖς τιθηνἠμασί cov». 
A'. Τοῦ αὐτοῦ εἰς ἕτερον γάμον βασιωικὲν 
Λαιὰν τοῖς δήµοις. 
Καὶ πάλιν μὶν ἐπιδημῶν ἡμῖν ἀπὸ τῆς µάχις 
"Αναξ πορρυροδλάστητε, σχηττοῦχε, τροπαιοῦχε, 
Γάμους ἐνύμφευσας λαμπροὺς χαὶ βασιλιχωτάτους * 
Καὶ νῦν πρὺς µάχην ἑχδημῶν τὴν χατὰ τῆς Περ- 
[σίδο» 
Γάμον νυμφεύεις θαυμαστὸν, χρυσΏν παστάδα π)λέ- 
[χεις, 
Παντοδαπὰς τὰς χάριτας βραθεύων τοῖς οἰχέταιςο 
Ὢ βασιλέως νιχητοῦ, χαρίτων ἀμνθήτων | 
Πάλιν ἀνάχτων ἑορτὴ, πάλιν ἀνάχτων γάμοι, 
Καὶ πάλιν τούτοις δᾳδουχεῖ φαιδρῶς καὶ περιλάμ» 
πει 
Ὁ τῶν Αὑσόνων ἥλιος, ὁ κοσμιχὸς δᾳδούχος, 
O νικητὴς, ὁ Κομνηνὸς, δεσπότης Ἰωάννης, 
Αἴγλας προπέµπων, ἀρετῶν αἴγλας ἀριστευμάτων, 
Ποικίλας χαὶ παντοδαπὰς χαρίτων φρυκτωρίας. 
ΜΗ δύνῃς, Ῥώμης Nie, μὴ δύνῃς εἰς αἰῶνας. 
Ὢ πόσοις τρόποις, βασιλεῦ, εὐεργεπεῖς bv χόσμον, 


Que ceremonia solemnior quam ea quam impera- 
lor dugustus. initiatur diadematis pulchritudini tro- 
paorum addens splendorem, fortiter factis coronam 
sibi ita preripiens ? 

Hic inter dies festos primus luceat. Magnifica sce- 
ptrun domus Cemnene, amplifica [amiliam divinam, 
genus aureum, heroicum, regale, omnium primum; 
e generum associutorum connubio sinu producas ex 
prole sobolem, ε filiis filios, omnes piorum tutores, 


gie se habent : cubile, lectus nuptialis bina sunt ; D communes Rome propugnatores, e£ omnem terram 


ipsi Comnenorum  fumilie adscripta ncbilissimum 
matrimenii consortem nacta es, omnium gratiarum 
plenam sine exemplo domum , s mentem , oorpus ac 
fortunam spectes, quibus omnibus ad extremam usque 
mlalem períruaris ! 

Exorua tu quoque [festum nuptiale et neptis nuptias 
celebra, rez prognate stirpe regia , lumen e sole 
magnum, cetera prasignans lumina, et una cum 
patre lucens. [Iujus tu virtutes , hujus imitare certa- 
mina εἰ indomitos et praclaros pro Ausonibus labo- 
res. Porro nuptiarum prozime futurarum splendorem 
auge, catena triplez Augustorum, optimus quidem 
Andronicus clari ingenii ; divinus lIsaacius, flos ju- 
ventutis, et Manuel, vir mirabilis, florenti etate, 
gres radii auguste Comnenorum familia. 


prole tua reple. 
ΙΤ. Ejusdem in alteras nuptias pæan 
τοῖς δήµοις. 

Ex pralio ad nos renersus, imperator porphyro- 
genite, asceptritenens, victor, nuptias eplendidas et 
vere regales celebrasti ; nunc vero Persis bellum in- 
ſereas nuptias [acis egregias, aureum cubile con- 
&truens, el servos liberalitatis tue muneribus ornans. 
O infinitam imperatoris victoris gratiam? Rursus 
festum regale, iterum regales nuptie, rursus Ausonum 
&0l [acem latam pre[ert ac pralucet, sol nempe 


mundi lucifer, Joannes Comnenus dominus ac victor, 


virtutis splendore lucens el gratias innumeras. dis- 
tribuens. 


Ne occidas, Roma sol, ne intereas in secula. Quot 














1353 
Νικᾷς, ζωγρεῖς, εροπαιὀνχεῖς, σκυλεύεις. ἀριστεύεις, 
Δουλαγωχεῖς ο) Περσικχὸν, τὸν Σχύθην ὑποχλίνεις, 
Πάρθου xal. Σύρου τράχηλον ἡμῖν ὑποξευγνύεις, 
Καὶ πᾶσαν ἄλλην ἐθνιχὴν Ποιχίλην πανατοµίαν' 
Γαμοστοιεῖς . νυμφαγωγεῖς 4v τέχνων σου τοῖς 
τέχναις, 
Πολυειδ.ῖς τὰς χάριέας. τῇ πδλἐι σον φορίζεις. 
Πάλιν σννηλθον εἰς ταυτὺν ἄμφω τὰ θεῖα γένη. 
Τὸ Κομνηνῶν καὶ τὸ Δονκῶν εἰς γάμον xotvoylav: 
Πάλιν συνεδενδρώθησαν elc μίαν συμφυῖαν 
Κλάδος ὡραῖος Κομνηνῶν χλάδῳ Δουκῶν ὡραίῳ, 
"Ayo χαλοὶ χαὶ θαυμαστοὶ καὶ θαλεροὶ καὶ νέοι, 
Καὶ θάλλοντες ἀρεῖχὸν καὶ συνανθηφοροῦντες. 
Χαϊρέ µοι, νύμφη τηλαυγἡςινύμφη νυμφῶν ἀρίστη, 
Βασιλιχὴ κατὰ ψυχἠ», βασιλικ] τὸ σῶμα" 
"Ox ἄξιον ἐφ᾽ ἅπασιν ἐφεΌρες τὸν νυμφίον, 
Καλὴ καλὸν, σεμνῆ σεμνὸν, ὡραία τὸν ὡραῖον, 
ἘΕμπρέποντα τοῖς fit, τὸ θαῦμα τῶν xov, 
Τρισευγενὶς τὸν εὐγενῆ, τὸν νέου. ἡ ναᾶνις. 
Καὶ εἰς ἂν ἄλλη γένοιτο γάμου τοιαύτη χάρις; 
Οὐχ ἔπρεπέ σε, θαυμαστὲ xal χἀλλιστε vous, 
Τοσοῦτων χάλλος φέροντα xal τόσην εὐχθσμίαν, 
Mi συναφθῆναι γαμικῶς τῇ γυναικῶν καλλίστῃ; 
*i)0ev εὐτύχησας αὐτὴν ὡς οὔ τις ἄλλος ἄλλην 
Καὶ συνεµπρέπεις θαυμαστῶς τῇ ταύτης συναφείᾳ, 
Ὡς περὶ Πλάιανον κισσὺς xul περὶ δάρνην χλῆμα 
Περὶ πορφύραν µάργαρος, καὶ περὶ... 
Καὶ περὶ χῆον ἀηδὼν, καὶ φῶς περὶ λυχνίαν 
Χαϊρε, λαμπρότατε φωστὴρ τῆς ὅλης περιχείου, 
Αέσποτα χαριτώνυµε, λαμπρὲ τροπαιοφόρε. 
Χαῖρε xal χώρει xav! ἐχθρῶν καὶ πάλιν τῶν ἑφων, 


modis, imperator, mundo bene [acis ! quot muneribus 
ac domis servos tuos ditas ! Vincis, captivos ducis, 
tropœa portas, hostes spolias, principatum tenes, in 
sermtutem. vindicas Persam, Scytham; Parthi ac 
Syri collum subjugas, atque ita quantum ad coteros 
populos. - Nupiias paras, sponsalia ministras nepo- 
tibus (&is, citixtn fuorum commodis studes. Rursus 
Comnenorum ac Ducarum familie connubiorum nexu 
se junzxere ; iterum pulcher Comnenorum ramus Da- 
carum. praclare stirpi adunalur ; ecce egregia forma, 
malura eias flores ezimios germinabunt. —— 
Salv:to, sponsa candida inter omnes ; regina tam 
aima quam Corpore , plane digna qua tulem inve- 
fires sponsum, pulchra pulchrum, veneranda vene- 
fandum, inter sodales. excellentem, inter equal , 
admirandum ; ter generosa generosum, adolescenlula 
6dolescentem. O [ortunam bene meritam ! Non enim 
decebat, sponse egregie, excétlentissime, te matrimonio 
ποπ jungi cum feminarum pulcherrima ! Tibi illa feli- 
citas pro omnibus obveniro debebat, ul eam ipsam πο” 
rem duceres , ul ei potissimum jungereris, ut platano 
jungitur hedera, ut. lauro vitis, ut purpura conche, 
€f... Wt luscinia hortum sequitur, lux in candelabro 
lucet ! Salve, domine generose, totius orbis lucifer, 
Viclor clarissime! salve, et. conira hostes orientales 
wmifites (uos ducito; quibus pralio superatis inque 
PATROL. Ga. CXXXIII 


SCRIPTA MISCELLANEA, | 
Καὶ πόσοις τοῖς δωῤήμασι πλουτίξεις τοὺς οἰχέτας!, A Καὶ τούτους πάλιν χαθελὼν, xal πάλιν ταπεινώσας, 


1854 


Καὶ πάλιν ἑργασάμενος τῷ χράτει σου τριδούλους, 
Εἴσελθε yalpuv πρὸς ἡμᾶς μετὰ λαμπρῶν εροπαἰων" 
Καὶ πάλιν νυμφοστόλησον λαμπροὺς ἑτέρους vá- 

[μους 
Τῶν δισέγγόνων τοῖς παισὶ xai τοῖς ἑχείνων τέχνοις 
Μέχρι δεκάτης γενεᾶς xat πέντε κγὶ δεχάτης, 

Καὶ ζῆθι µέχρι ὀύμπαντος τοῦ δρόμου ἑῶν αἰώνων. 
E. -- Tov αὐτοῦ τῷ ελα ]ονίκῳ αὐζοχράτορι 
χυρῷφ Ἰωάννῃ tQ Κοινηνφ. 

Πολλοὶ τῶν λατρευόντων σοι, τῆς ὅλης ab zoxpátop, 
Ἑκώφευδάν µε πρὸ καιροῦ χρησταῖς ἐπαγγελίαις, 
Άλλοθεν ἄλλος ὑπαντῶν xai προσπλεχόµενός uot 
Καὶ συγχροτῶν xal συσχιριῶν xol χαίρειν µε 


D '9 μν Boy, Ηὐμάρισεν ἡ τύχη aov τὸν βίον, 


Mh τοῦ λοιποῦ σχετλίαζε, μὴ τοῦ λοιποῦ δναθύμες, 

Π) ἣν εὐτυχῶν, εὐδαιμονῶν, µέμνηθο xal τῶν φίλων. 

'O δὲ tip κράτεισου μαχροὺς εὐχόμενος τοὺς χρόνους 

'0; οὐχὶ µόνον κραταιῷ πρὺς μάχας xal κολέμους * 

Ἕλλλος ἑτέρωθεν βοῶν μετὰ χαρᾶς ἠλίκης, 

3; ἀληθεύει τὸ χοινὸνι μὴ τρέχε τύχην ἔχων, 

Ka σὺ μὴ τρέχων, Πρόδροµε, τὴν σὴν ἐφεῦρες εὐχην" 

λλλο; λαλῶν, Ἑτοίμαζε φάτνας ἱπποστασίας, 

Κεφαλαρὰ καὶ χαλινοὺς ἀργυροχρυσηλάτους, 

Καὶ δούλους ὤνησαι πολλοὺς xal κτῆσαι δορυφόρους, 

"Απόθου δὲ τὰ πιωχικὰ xal τὴν φιλοαοφίαν, 

Καὶ τοὺς ῥυπῶντας xat σαθροὺς καὶ πολυτρήτους πέ» 
[πλους, 

Καὶ συνελὼν ἀπόξυσαι τὸ vies ὥσπερ ὄφις, 

Καὶ νέαν ἔνδυσαι δορὰν, καὶ νέα κτῆσαι µέλη’ 

θεοῦ Υὰρ εὐδοχήσαντος καὶ τῆς αὐτὸν τεχούσης, 


sertitulem redactis ad ἴνος revertaris tropeorum 

gloriosorum portator ; novas dehinc astrues nuptias 

nepotibus (uis. et abnepotibus, ad. decimam. usque, 

imo decimam quintam generationem, et ad extremum 

usque vite curriculum vivas 

V. Ejusdem carmen ad loannem Comneuum, 
| dominum Áugustom ac victorem. 

Multi quidem ez iis qui te venerantur, smpetator 
orbis terrarum, inopportunis declamationibus silen- 
tium mihi imposuerunt, Undique enim ad plausum, 
ad gaudia me incitanl his verbis * Fortuna vitam 


D tuam beavit; mille querelas, ne desperes, amicorum 


ramen, fortunatus cum sis, memor esto. Alius ínuitos 
anuos ín votis ponil Libi utpole viro non manu tantnm 
ingue praeliis forti : alius lote ac. veraciter clamat : 
Fortunam ne tentes, (ortunatus ; tu quoque, Prodrome, 
fortunüm sine sudore obtigisti ; alius : Tu prasepia, 
stabula ,phaleras, frena aurea, argentea para ; servos 
roeme et satellites multos compara; omnia veroque 
paupertalem ac philosophiam olent, vestimenta sor- 
dida, lacera depone; senectutem, serpentis instar, 
ezue, pellemque novam indue cum renovatis membris. 
Deo namque auspice et Deipara auziliatrice rursus 
divinus imperator, magnus monarcha sacram ad 
purpuram natus, miraculum sublunare, vicioriarthin 
perpes auclor, versibus tuis recentibus aurem ortebull, 


A3 





1366 . 
dy ὁ θεῖος βασιλεὺς ὁ µέχας μονοκράτωρ, 
0 χαριῖώνυμος βλαστὸς εῆς ἱερᾶς κορφύρας, 
θαῦμα τοῖς ὑπὸ τὸν οὐρανὸν, f δρόσις τῶν τρο- 
| [παίων, 
"Bexty οὕς «ole στίχοις 6ου τοῖς νέοις καὶ προσ- 


[φάτοις» . 


Ὑπέσχε τούτοις τὴν ψυχῖν, ὑπήχουσεν ἀσμένως, 
ἙἩγάπησεν , ἐπῄνεσε τῶν στίχων τὸν ἐργάτην, 
«Ὄκτειρεν ὡς πενόµενον, ὑπέσχετο πλουτῆσαν, 


Ἡδρους πορῆσαί σοι ζωῆς μεγάλους καὶ πλονσίους, 


Καὶ ῥύσασθαί σε τῆς πιχρᾶς καὶ χαλεπῆς Πενίας. 


Τάύτας ἀχούσας, Ῥασιλεῦ, τὰς µακαρίους φήµας, 


| Ἐξηγαθύνθην τὴν φυχὴν, Ἀὐφράνθην τὴν καρδίαν - 
Kol πρῶτα μὲν ηὐξάμην σοι χύχλα μαχρῶν αἰώνων, 
θτι τοσούτους καρτερῶν ὑπὲρ Αὐσόνων χόποὺς, 


THEODOR! .PRODROMI 
D Καὶ συνθολοῦσι τῆς ψυχῆς τὰς γνωστιχκὰς δυνάμεις. 


1356 


Ἔχειν ἐδόχανν ἐν χεροῖν τὰ κατεπηγγελµένα, 
Πεξὸς ἀνύων τὴν ὁδὸν Ιππεύειν προσεδόχουν * 
Τάχα γὰρ ἵππους ταχυνοὺς ηὐτύχουν τοὺς ἀνέμονς 
Τῶν ἵππων τῶν ᾿Αραθικῶν πολλῷ ποδωχεστέρονς . 
Χαλκοῦ στατῆρος ἀπορῶν τούτου τοῦ qavAotátou - 
Μνᾶς ὅλας ὑπελάμόανον ἐπευτυχεῖν χρυσίου, ᾿ 
λούλους ἑχάλουν προελθεῖν ὥσπερ ἠγορασμένους » ᾿ 
Καὶ τούτῳ μὲν ἐπέτρεπον τῶν. ἵππων τὴν Φροντίδα, 
"Exsiv δὲ τὰ τῆς τρυφῆς καὶ τῆς οἰνόχοῖας, 

"λλλῳ τὴν ἐπιμέλειαν τῶν σηβικῶν ἀμφίαν, 


. Ὃν ἡ βελείστη δόχησις ὥσπερ. ἐξύφανέ pot* 


Ἐπέστησα xal πνλωρὸν τῇ θύρᾳᾷ τῆς εἰσόδου * 


΄Εἴπω τὰ πάντα συνελὼν, μιᾶς Ux µόνης ὥρας 
᾿Πανενυτυχἠς 6 δυστυχῆς ὑπόπτενσα τυγχάνειν * 


Καὶ πάσχων ὑπὲρ τοῦ xotvou καὶ τληπαθῶν pupla, lj Ὢ θαυμαστῆς ἑχστάσεως, ὢ ζηλωτῆς μανίας, 


Καὶ συµµετρίζων τὴν φυχὴν µερίμναι;ς ἀμυθήτοις, | 


πῶς ἂν τοὺς γαύρους ἅπαντας αὐχένας τῶν βαρ- 
J «Ἱδάρων 
Vn ζεύγλῃ τῆς ᾿Ῥωμαϊχῆς καθυποστρώσῃς τύχης, 
Καὶ πᾶσαν γῆν ἀλλόφυλον ἄρδην αἰχμαλωτίσῃς, 
Καὶ τοὺς προλοίπους τῶν ἐθνῶν καταδουλαγωγἠσῃς᾽ 
Καὶ µηδεμίαν ἀπ᾿ αὐτῶν ἀναχωχὴν λαμθάνων, 
Όμως ὑπέχῃς ἀκοὴν καὶ τοῖς σαθροῖς µου λάχοις, 
Καὶ φιλανθρώπως ἁπαντᾷς τοῖς φληναφήμασί µου, 
Καὶ «ἣν τοσαύτην ἀχοὴν xal βασιλικωτάτην 
Ἑτίχοις μιαροῖ; καὶ πενιχροῖς χριστομιμήτως χλίνεις" 
"D πέλαγος βασιλικῆς &xpac φιλανθρωπία : 
"Táya xal πλάτος ἐχνικᾷς τῶν θἀλασσῶν xat βάθος, 
Ko ἁάντα τὺν ὠχεανὸν «bv µέγαν ὑπερδαίνεις. — 
Πρῶτα μᾶν οὖν, ὡς ἔφαμεν, ηὐξάμην σου τῷ 
| ἱκράτει, 
Εἶτα τῷ πλήθει τῆς χαρᾶς ἱχείνης τῆς ἀῤῥήτου 


"(ons εἰς ἔχστασιν πὲσὼν xai χαρωθεὶς τὰς φρένας . 


Ko γὰρ μέγεθος τῆς χαρᾶς καθάπερ 6h χαὶ λύπη; 
"ApQu πεγφύχασι τοῦ νοῦ τὸ χαθεστὼς ἑχιρέπειν, 


animum attendit, obtemperavit, poetamque ob carmen 
laudans wbi pauperem esse awdivisset, in meliori 
eonditione se te positurum pollicitus est. 

Leto hoc allato nuntio animus mihi additus. est et 
cor letificatum. Et ab initio quidem multos tibi annos. . 
precatus sum, quod post tanios pro Ausonibus validis . 
exantlatos labores, sexcentas pro civibus. tuis nunc 

quoque &rumnas pateris. magno aniio ac semper 
.— sollicitus quomodo dura barbarorum colla fortune 


Καὶ µάχαρος ὀνείρατος ἐξ οὗ κατεπλουτίσθηγ!. 
Ἐπεὶ δ' εἰς ὕπνον ἐνεχθεὶς μόλις ποτὲ τοῦ χρόνο», 
Καὶ ρηγορήσας ἔπειτα εῆς µέθης ἀπηλλάγην, 
Καὶ τῆς μαχρᾶς καταφορᾶς χαὶ τῆς πολλῆς μανίας, 
Καὶ πάλιν χατενόησα τὴν ἐμαντοῦ πενίαν, 


"Καὶ πάλιν ἔγνων ἐμαυτὸν ἅθλιον ὡς τὸ κρῶνον, 


Οὐκ ἔχων τὴν ῥᾳόθεσιν ταύτην χατανοῆσαι, 

O56 ἀχριδώσασθαι καλῶς τὰ τῶν εὐαγγελίων, 
Προσέρχομαί σου τολμηρῶς τῷ πανενθέψ κράχει, 
Καὶ δουλικῶς σοι προσχυνῶ, Χαρακαλῶ σὺν φόδῳ, 
Ὡς ἄν µου λύσῃς ἀληθῶς τὰ τῆς ἀμφίθολίας, 

Καὶ παραστήσῃς ἑναργῶς τοὺς τῶν εἰπόντων λό- 

| [τους » 
* Apa và ἑξηπάτων µε, xaX παίζοντες ἑλάλουν, 


Ka φεῦδος ἦσαν ἅπαντα τὰ τῆς ἐπαγγελίας: 


H πρὸς ἀλήθειαν αὐτοῖς Σχώρει τὰ τοῦ λόγου, 
Καί σου Seb, ἐνίκησε τὴν ἱερὰν καρδίαν 
Εἰς οἴκτον, εἰς ἀντίληψιν ἀνθρώπου τληπαθοῦντος 
Ἱόνῳ θαῤῥοῦντος τῷ θεῷ καὶ τῷ οε κτῷ σου χράτει; 


«θέλεις προλάόω, βασιλεῦ, τῶν ctv ἀπωλογίαν ; 


disturbat et mentem intelligendi (facultate privat. 4n 
manibus tenere mihi videbar promissa. Quam pedi- 


bus ingressus eram viam, eam eques. finire spera- 


bam. Pro equis enim mihi venti erant, equis Arobicis 
multo velociores ; el cum staterem ereum mon habe- 
rem, minas substitui μέ aurum. obtigerem : servos 
quasi pecunia coemptos procedere jussi, €t huic. qui- 
dem equorum curam. demandavi, illi mensas et cel- 
Ir, alii vestium. sericarum custodiam | imperlivi. ϐ 


Romane jugo submittere totumque orbem exteruim in D miram exetagin, o felicem dementiam! o feliz som- 


servitutem redigeve, ei exteras. gentes. tuc. ditionis 


facere peseis, iia quidem ut nullis admissis. induciis 
nihilominus ' exiguis meis sermonibus aurem prabeas 
el clementer nugis meis indulgeas, regias tuas aures 
exiguis meis versibus ut verus Christianus prabeas. 0 
mare immensum humanitatis imperatore! Jam 
marium profunda superas et ingentem. Üceanttm tra- 
jiei⸗ 

Primum igitur, ut diximus, pro regno iuo vola 
fecimus ; tunc pra illius. ineffabilis gaudii. magni- 
tudine tantum non mentis compotes esse desiimus. 
Majus enim gaudigm, sicut. nimia tristitia. animum 


ninm quod me divitem reddidi ! 

Postquam autem post, tempus aliquod € somno 
experrectus ebrietalem excussissem et, cum ea demen- 
lium qua animum vexabat, et paupettatem | pristi- 
nam ei misériam recognossem, inter spem. et metum 
dubius, ad [ortiiudinem tuam confugio, et, ul ser- 
vum decet, ante pedes tuos. provolutus, cum tre- 
more le invoco ut e discrimine rerum. quo premoh 
me liberes et ea que alii dixerunt mihi ante octlos po- 
nas. Numquid me deceperunt ? num per jocum men- 
daciaque [alsave promissa mihi ílluserunt? num 
Deus .«or tuum. purum subegit .ad misericordiam et 








1951 
Εἴεε φευδῆς ἐτύγχάνεν, efs* ἀληθὴς 6 λόγός, 
Eb δός pot χεῖρα βρηθὸν, ἀξίωσον ἑλέους * 

Καὶ σοι θεὺς χαρίσαντο paxpaluva τὸν χρόνον, 
Καὶ τρόπαια λαμπρότερα καὶ vixac ἐπὶ νίκαις, 


/—. Καὶ πάσης τῆς Dv" ἡλιον βραθεύσαι σοι νὸ χράτος 


— "E& Αἰθιόπων δυτιχῶν ἄχρι τῶν ἑωῖων, 
AT κλιµάτων δυτικῶν ἄχρι τῶν εὑρωπαίων, — 
Καὶ τῆς γῆν ἁσιάτιδος τερμάτων τῶν ἑσχάτωγ. 
OQ.— To) αὐτοῦ τῷ αὐτοαράσορι ἑξερχομένϕφ 
- . πατὰ Περσών có δόκατον. 

Βάρόαροι, σχυθρωπάσατε, Υηθήσατε, Ῥωμαῖοι, - 
Τέχνα Περσῶν, οἱμώξατε, τέχνα πιστὼν χροτοῦμεν * 
"Avap vlot, θρηνῄσατε, Ῥώμης υἱοὶ χαρῶμεν ΄ 

Καὶ πάλιν γὰρ ὁ χραταιὸς Αὐσόνων πολιοῦχος, - 
Τὸ «f πορφύρας ἄγαλμα, τὸ χάλλος τῶν ἀνάχτων, 
Ὑπὲρ ἡμῶν xat τῆς ἡμῶν στρατεύων σωτηρίας, 
Καὶ πάλιν ὀπλιταγωχεῖ καὶ φάλαγγας ἀρτύει, 
Καὶ πάλιν σπεύδει καθελεῖν «b φρόνημα τοῦ Πέρσου 
Καὶ τὴν ὀφρὺν καταδαλεῖν αὐτοῦ τὴν ἁλαζόνα, 

Καὶ τὴν ἐῴαν ἃπασαν καθυποτάξαι λύχοις" 

Ὢ μέγα χύων λυσσητὴρ, 0h αἱμοδόρε Πέραα, 
Χειμερινὴν σοι περισσὴν ἀνέτειλεν ἀκτῖνα 
O τῶν Αὐσόνων Ίλιος, ὁ κοσμικὸς ὀφδοῦχος * 
Καὶ ταύτην οὐχ ὑπήνεγχας οὐδ' ἔστερξας οὐδ' ἔτλης 
Odd ἀντιθλέψαι πρὸς αὑτὴν οὐδ' ὅλως ἠδυνήθης * 
Καὶ νῦν προσθάλλει θερινὸς ὅλος πυροὺς φλογώδης ᾿ 
Καὶ πῶς ἑνέγχῃς, δείλαιε, τὴν τόσην λαμπήδόνα ; 
Πῶς 6 οὖν εὐθὺς ἐκπηρωθεὶς μἰκρὺν ἀντιθιε- 

ἑπτῆσας, 

Καν Ετρονθεὶς ὡσεὶ πηλὸς τῷ περιττῷ τῆς αἴγλης ; 


Καὶ πῶς βαστάσῃς, ἅδλιε, τὴν τόσην ppuxtoplav; C 


Ετοίμαζέ βαρδαρικὺν πάλιν σου τὰν αὐχένα 
T4 σπάθῃ τῇ Κομνηνιχῇ δεινὸν ἠχουημένῃ * 


opitulationem erga hominem miserum qui in selo 
Deo inque virtute t&a unicam fiduciam ponit? Visne, 
imperator, ui. te solemniter defendam ? Sive verus 
. sive faliax [uerit sermo, manum auziliairicem prabe, 
misereri. dignare; et Deus diuturnam tibi annuat. 
vitam, tropea eliam splendidiora et viclorias super 
victorias; libi Lotius orbis gubernium concedat inde 


ab AK'hiopibus Occidentis. usque ad Europeos et 


ueque ad extremos Ásie terminos, 
τι. — ' Ejusdem carmen ad imperatorem. cum de- 
cimum adversus Persas inoveret. 

Lugete, barbari, exsultate , Romani; Persarum 
filii, gemite, nos fidelium liberi applaudamws. Filü 
Agar, lamentamini, ποὺ Romani gaudeamus ; rursus 
fortis. Italicarum. urbium. preses, purpura decus, 
regum pulchritudo pro nobis nostraque salute belli- 
geratur, arma et'cohortes movet; ruruus Perse su- 
, perbiam dejicere conatur; jam totum Orientem lupis 
subjicere festinat. O canis, o animal rabiosum. 
Persa sanguivore : ltalie sol radium tibi brumalem 
" misit, sol qui mundum illustrat; tw autem istum 
radium oculis intueri, considerare non vwaluisti ; 


suxc auiem mazime lucem suam effundit. Quomodo . 


autem tu, homo debilis, tantum. splendorem [erre 


polls. eris? quomodo, paulum intuitus non. cœcu- 


SCHIPTA MISCELLANEA. - 
A Εὐτρέπιζε tà νῶτά σου τοῖς βέλεσι xal πάλιν 


:.Εὐτρέπιζε τὰ τέχνα σου xal τὰ σχυλάχιά σου 


Πρὸς συντριθὴν καὶ δούλωαιν καὶ πρὸς αἰχμα- 


[λωσίαν * 
Ἑτοίμαζε τὰς Πόλεις σου καὶ τὰ σκηνώματά. σου 
Πρὸς ἅλωσιν καὶ πόρθησιν xo σχήνωµα Ῥωμαίων" · 
'O yàp θεὸς ἑξήχειρε τὸν Κομνηνὸν καὶ πάλιν 
Εἰς διεχδίχησιν tov χαὶ λύμην τῆς Περσίδος, - 
Οὐχ εὐτυχώς ὡς ἔοιχε Μονχούμετ ἐχεννήθης, 
Ὀὐδὲ φαιδρός τις fuo ἐπέλαμψέ σοι τότε" 
Οὐδέ τις ἀγαθοποιὸς áavhp ἐπηύγασέ σοι, 


/"AXY εἰ; αὐτὰς τὰς χρονιχὰς ἡμέρας ἐγεννήθης, 


Καὶ μοῖρά τις ὀλέθριος ἐπηχολούθησέ σε. 
Καὶ τούτου χάριν σχόλωτα τὸν Κομνηνὺν ἑδέξω, 
Ὃς οὐκ ἀνύσει σοι μικρὸν τὸν βίον ἠρεμῆσαι, 


8 Πορθῶν σε καὶ σχυλεύων cs xal Χτείνων xal ζω» 


[γρῶν ae - 
Μέχρις T σε c καὶ μέχρις ἀφανίσει, 


Καὶ πρὸς αὐτὸν καταδαλεῖ θανάτου τὸν πυθμένα. 
Νῦν ἀποτίσεις, βάρδαρε, χαὶ νῦν ἀνταποδώσεις 
'Ἐπλ διπλῷ καὶ τετραπλῷ καὶ πολλαπλῷ τῷ ῥέτρρ 
"Ansp εἰργάσω τοῖς πιστοῖς, ἅπερ οἱ πρόγονοί σου. 
Θεοχινήτῳ γὰρ ὁρμῇ καὶ θεορμήτῳ ῥύμῃ ᾽ | 
Ηάλιν στρατεύει κατὰ σοῦ, πάλιν ατρατοπεδεύει 
'O νιχητὴς ὁ Κομνηνὸς δεσπότης Ἰωάννης, 
Uvxvnv ἁσπίδα συγχινεῖ, πυχνὸν ἀρτύει δόρυ, 
Ἱππόν πολλην ᾿Αραθιχὴν ὑγροσχελῆ συλλέγέι 


Κατὰ σκηπτὺν xai xspauvóv ἐγχαταβῥήγννταί ocu 


Καὶ τἰς ἂν ὑποστήσεται τούτου τὴν ἑνδημίαν;, — 
Πολλὰ πολλάκες εἰς θεὸν, ὦ Πέρσα, παροινἠσας, 
Καὶ πλεῖότα μαχροθυμηθεὶς πολλάκις ὑπ' ἐχείνου, 
"ob χεχίνηχας αὐτὸν κατὰ τῆς χεφαλῆς σον, 

Ὡς δυνατὸς καὶ αραιπαλῶν, x&tk τὴν προγητείαν, ᾿ 


(ías? quomodo non, ut argilla, nimio calore ezsic 
eatus (ueris? poterisne tantum splendorem per[erra ? 


| Tende cervicem. tuam. barbaram gladio Comnenico 


acutissimo; dorsum rurews sagittis. offerto. Filios 
(wos ac catulos. ad humiliationem, servitutem. et 


captivitatem prepara. Oppida tua tenteriaque scito 


captum el combustum iri εἰ Romonorum fore. Deus 
enim Comnenum resuscitavit, fideles suos ac flagitia 
Persarum uliurus. Non (u forte Mahumet natus es; 
illo quidem tempore sel propitius non tibi arrisit; 


D sidus benevolum non tibi illuxit. Ideo Comnenum 


sicut crutem recepisti, quippe qui tibi quieto. esse 
non permiltet, igne, ferro, omnibus denique armie te 
vezando, donec te enecatum ad mortis ipsius portum 
dejecerit. Nunc, barbare, dupliciter, imo ín infini- 
ium expias que fidelibus mala majorum tuorum 
exemplum secutus. intulisti. Divino enim. impulsu 
denuo contra te militat et castra metatur vicior 
Joannes ; multos clypeatos, multos jaculatores, ma- 
gnum equitatum origine Arabica velocissimumcollegit, 
εί ceu fulgur. in te ruit; quis autem ejus impetum 
feret? Sepe sepius in. Deum Persa. insolenter se 
gessit et tamen ille pro sua bonitate ei indulsit : ecce 
conira caput tuum proprium eum excitasti, qui potens 
est et. vel. delirans, secundum prophetiam, ire suar 

















1359 

Tbv τῆς ὀργῆς τῖς ἑαυτοῦ χερᾶσαί σοι τρυγίαν, 

Καὶ iv βελῶν τὰς ἁχωχὰς τῷ λύθρῳ σου μεθῦσαι, 

"Amb δὲ τῶν χρεάτων σου τὴν μάχαιραν κορέσαε, 

To) χριστωνύµου δὲ λαοῦ τὸ χέρας ἀνυψῶσαι 

A:& χειρὸς τοῦ Κομνγνοῦ χρατίστου βασιλέως. 
ἝἜντεινε xal κατευοδοῦ, θεῖε φωατὴρ Αὐσόνων, 

Τὸ µέγιστον εὐτύχημα τῆς νεωτέρας "Ῥώμης; 

Καὶ σύμπαν ἔθνος σῷ κράτει προσχυνείτω 

'H Βαθυλὼν ἡ παλαιὰ σῷ σχήπτρῳ λατρενέτω 

Ὁ τῆς Αἰγύπτου τράχηλος πιπτέτω mph ποδῶν σου * 

Τὰ τέρματα τῆς Ἰνδιχῆς σοι φόρους χοµιξέτω. 

Πέζενε πἀντὰς ποταμοὺς, πάσας ἠπείρους πλέε : 

Ἐχείνους μὲν ἀπογαιῶν βαρθαριχοὶς ὁστέοις, 

Ἐχείνα; δ᾽ ἀἁποθαλασσῶν τοῖς αἶμασι τοῖς τούτων, 

Καὶ πάσης γῆς χυρίενε xat νήσου xai θαλάσσης. 


ΤΗΕΟΡΟΠΙ PRODROMI 
A Τοῦ δὲ Προδρόμου τὸν ἐχθρὸν τὴν μιαρὰν πενίαν, 


1360 


Προδρόμου τοῦ χηρύσσοντος τὰ στρατηγἡµατά oov 

"Ed; ἀχαταγώνιατον ἔνδον τῆς πολιτείας; 

Μ] τοῦτο δράσῃς, βασιλεῦ, ph πρὸς τῶν σῶν ερο- 
| | [παίων. — 

Αλλά τὸν ἑσώτερον ἐχθρὸν ἐξαφανίσας, 

Οὕτω poc χώρει πεποιθὼς χατὰ τῶν ἑἐξωτέρων. 

"Αναξ ἀνάχτων Ὀψιστε, χαὶ χύριε χνυρίων, 

Καὶ βασιλέων βασιλεῦ, χαὶ ὀνναστῶν δυνάστα, 

Φρούρει t^v πορφυρόδλαστον δεσπότην Ἰωάννην, 

Tbv αὐτοχράτορα τῆς γῆς, 0 μέγας αὐτοχράτωρ * 

Συμφρούρειδὲ xal τοὺς αὐτοῦ πορφυρανθήτονς valla, 

Καὶ πάντα τούτῳ δάµαξε βαρθαριχὸν αὐχένα, 

Λιταϊς τῆς χυησάσης σε μητροπαρθένου Κόρης, 

"Hv ἔχει καὶ συστράτηγον xal σύμμάχον μεγάλτ», 


΄Αχ.υσον, γίγαν οὐρανὲ, πρόσχες pot, ΥΠ παμµήτωρ, B Καὶ ταγµατάρχην δεξιὰν κατὰ τῶν πολεµίων, 


Καὶ τῶν ἀστέρων ἄναχτες, fue xal σελήνη ' 

Ὑμᾶς γὰρ páptupac xoxo τῶν εἰς ἐμὲ πραγμάτων. 

Δίχαιον τοῦτο δίχαιον, ἔχει δικαίου φύσιν 

Ἅπαντας μὲν εὐεργετεῖν τὸν Κομνηνὸν δεσπ΄την, 

Καὶ σπείρειν χαὶ χατὰ πετρῶν τὴν ἑλεημοσύνην, 

Καὶ διαθρύπτειν xal πτηνοῖς καὶ χύμασι τὸν ἄρτον, 

Ἐπέχειν δὲ τὸν ἔλεον τῷ δυστυχεῖ Προδρόμῳ * 

"ὐστις θαῤῥεϊ μετὰ θεὺν τῇ τούτου βασιλείᾳ, 

Καὶ ταύτῃ µόνον ἑξαρτᾷ τοῦ βίου τὰς ἀγχύρας. 
Τἱτοῦτοδρᾶς µυρίαθλε, μυριονικηφόρς, τροπαιοῦχε; 

Στρατεύεις χατὰ τῶν ἐχθρῶν xal πάλιν τῶν ἔφων, 

θήγεις αὐτὸς τὴν μάχαιρανι ἑξαχονᾷς τὸ δόρυ * 


Καὶ δὸς αὐτῷ xat ψυχιχὴν ἐν τέλει σωτηρίαν. 


Z.— Tov αὑτοῦ εισιςήριοι éxl τῇ νυμφευθεί 
ἐξ Ἀαμανῶν (1) d πορφυροτεννήτῳφ aud 
Marovi|4 xal σεδαστοχρἀτορι. 


Ox ἔστιν οὐδὲ Υἐγονεν ἄλλος αὑτοχρατόρων 


Καθάπερ σὺ, μεγαλουρχὲ Ῥωμαίων πολιοῦχε, 
Φιλευσεδῆς τὰ πρὸς 8:5», φιλάνθρωπος εἰς δούλους, 
Ei; ἔθνη φιλοπόλεμος, Φφιλότεσνος εἰς molla, 
Θεῷ vaot; ααθιεροῖς παµπόλλους καὶ µεχάλονς , 
Καὶ πληθο; ἄλλων εὐαγῶν λαμπρῶν ἀναθημάτων * 
Tot; δούλοις χεῖρα πάντοτε προτείνεις πλοντοδότην, 


[επι contra te miscere, et telorum mucronem san- QC tales exercium ducis ; ρε ensem acuis, hastam 


guine tuo lingere non erubescit, aut ensem. membris 
tait satiare, populi vero Christiani cornu per manum 
Comneni, optimi imperatoris, erigere audet. 

Rege et dirige, lux. divina Italie, sortem nove Ro- 
μια [elicissimam, et omnis populus majestati tue 
genua flectat ! Vetus Babylon sceptrum tuum venera- 
bitur ; Egypti collum ante. pedes. tuos. procidat ; 
ludie termini libi vectigalia solvant. Omnia flumina 
trajice pedes, naviga per omnem continentem, illa 
enim barbarorum ossibus solo a quabis, hanc eorum- 
: dem sanguine mari parem reddes. 

judi, celum immensum, adesdum, εἰ tu quoque, 
terra omnium maler, et. vos siderum capita, sol. et 
luna ; vos enim (estes invoco sortis mec. Jam opor- 
tet. ac decet Sb imperator Comnenus omnes beneficiis 
cumulet, ut eleemosynas ubique, in ipsa saxa spar- 
gal, NL panem volucribus et piscibus largiatur, ne 
Prodromo quidem excepto, qui secundum Deum il- 
lius majestati confidit in eaque vite ancoras jacit. 

Quid hoc agis, victerum antesignane, troprorum 
pnumero cumulate ?. lterum. contra hostes Orien- 


(i) Irene scilicet imperatrix, qui antequam a 
Manuele Comneno anuo 1145. in morem  ducere- 
tur, Bertlia erat appellata. Fuit eximie virtutis et 
pulchritudinis femina, soror uxoris Conradi impe. 
ratoris, fllia vero Berengarii, comitis Sulzba- 
chensis in Bavaria. Miruin quod ex iisdem nuptiis 
Lumide et truculenter confirinari contendit Βευάτο- 
uis, jd est primatum Byzaütii supra Romam. 
injuria id sustinent schismatici ob sedem imperii 


.exacuis, Prodromi, qui fortiter a. te facta praedicat, 


hostem, duram paupertatem quasi agonizantem 
deseris? Ne hoc [acias, imperator, per tropea tua 
te obsecro; sed inimico interno interempto fortem 
me reddas contra externum. Tu. autem, celsiss- 
me Rez regum, Domine dominorum, Dynasta dgna- 
starum, salvum [ας dominum Joannem, terraru« 
reclorem, o mazine Domine; serva. autem. filios 
ejus porphyrogenitos; omnem doma barbaram cersi- 
cem precibus Matris tue Virginis, quam auziliatri- 
cem habet ei ducem dextram contra hostes, et concede 
ei ad postremum salutem spiritualem. 

Vil. — Ejusdem carmen nuptiale in virginem 
Alamanam domino Manueli Porphyrogenito de- 
sponsatam. 

Nec easistit, nec (uit unquam imperator sicut tu, 
magnificentissime prases Roma ; tu Deum sirenue 
colis , mitis es erga servos, bellicosus | adeersus 
hostes, liberorum amans ; plurima eaque mazima 
Deo tu. templa construis el vasorum sacrorum pretio- 
sorum copiam ibidem cumulas. Ubique benignam servis 


ibi constitutàm ; at Prodromus hoc ineptum imse- 
rit. argumentum ad opinionem consolidandam : 
Vir est caput inulieris, atqui spousa Bertha vete- 
ris Romz (id est ritus occidentalis) subdita fit 
marito novie [tomse, patet ergo CP. dominari 
Romam. lidiculum ! Carmeu verumtamen editam 
fuit cum fama pertulit nuptias constitntas esse 
inter Joaunem et Conradum imperatores : tum 
enim Manuel in Isauría morabatur. 














SCRIPTA MISCELLANEA. 


1362 


Tol; ἔθνεσι τοὺς σκυλευμοὺς ἀρτύσις xal τοὺς φό Α Βαθύτατε τὴν opóvrsty, δεινὲ την στρατηγίαν, 


1961. 

[ρου;, 

Καὶ τοῖς παιοὶν νυμφαγωγεῖς τὰς γυναῖκας βελ. 
[τίστας * 


Ὥσπερ καὶ νῦν τῷ Μανουἡλ τῷ π.θεινῷ παιδί σσυ 
Την £x δυσμῶν βασιλιχὴν ταύτην ἡρμόσω κόρη», 
Ἐφ' ᾗτελοῦμεν σήµερον τὰ τῶν εἰσιτηρίω». 
Καϊρέ μοι, Ῥώμη νεαρὰ, τοῖς νῦν εἰσιτηρίοις 
Δι ὧν ἐδείχθης χεφαλὴ τῆς πρεσδυτέρας ᾿Ρώμης. 
El γὰρ ἐχείνη δίδωσι νύμφην, xat σὺ νυµφίον, 
"Isutv δὲ πάντες ὥς κεφαλην τῆς Υυναιχὸς τὺν 
[ἄνδρα 
Εὔδηλον ὡς συνάγχεο xaV σννομολοχεῖν σοι * 
K:Y γίνου ταύτης κεφαλὴ xai µέλος σὺν ἐχείνη * 
Κάντεῦθεν τῷ Κομνηνικῷ πάντα λατρεύει χράτει. 
Τοσοῦτον ἔχεις ἄνακτα, "Pon κυδίστη νέα" 
Οὕτω τὰ μὲν ταῖς νίχαις σε ταῖς xat' ἐχθρῶν λαμ- 
[δάνει * 
Τὰ δὲ καὶ τῷ φρονήματι κοσμεῖ τῷ βαθυδούλῳ. 
Ὡς γένειτό σοι, βασιλεῦ, τὸ δρόμηµα τοῦ βίου 
Σά.ὄρομον τοῖς δροµήμασι τοῦ γίγαντος ἡλίου. 
"à vie χλάδε Μανουἡλ τῆς ἱερᾶς πορφύρας 
Καὶ χόσµε τῆς πανευτυχοῦς σεδαστοχρατορί15, 
Σχύμνε παντόλµου Λέοντος, οἷο βρυχμὺς καὶ μόνος 
Πέρσην σοθεῖ τὸν σοδαρὺν, ἄγχει τὴν Βᾳ6υλῶνα, 
Καὶ τὰς ῥοὰς τῶν ποταμῶν ἴσχει τοῦ πρόσω δρόμον᾽ 
* A pov τὺν μέγαν ὀφθαλμὸν ἐξ Ἱσαυρίας µέσης, 
Καὶ θέασαι τὴν Βύζαντον λαμπρῶς ἑστολισμένην 
Ἐπὶ τῇ νέᾳ τελετῇ τῶν ἔπιδατη plv 
Τῆς εὐγενοῦς νεάνιδος καὶ περιχαλλεστάτ ης) 
"Hv ὁ πατὴρ xal βασιλεὺς ἐνυμφαγώγησέ σοι, 
Ka προπομπεύουσιν αὐτῃ μετὰ δορυρφορίας - 
Καὶ διαχύθητι τρανῶς ἐπὶ τοῖς τελουµένοις. 
Ὦ μέγα ῥὴξ τῆς παλαιᾶς χαὶ πρεαδντέρας Pian, 


fanum porrigis. Tu hostibus prædia et tributa im- 
peras, ac filiis tuis pulcherrimas addmcis wxores, 
sicut c£ nunc. Manueli, dilecto filio virginem regium 
εν Occidente oriundam jungis nuptiis quas — hodie 
mazime inauguramus. 

Salve, Roma nova, et gaude hac. inauguratione, 
qua te caput. Rome veteris. oslendisti, Etenim illa 
sponsam prebet, (uw. autem sponsum; no autem 
omqpes scimus, cum vir sit copu( uxoris, in te quo- 
que hoc idem convenire. Esto igitur hujus. caput, 
qn? majeiati Comneni omnen reverentiam probet. 
Talem igitur, gloriosa nova Roma, dominum habes. 
Dum enim victoriis ez hostibus reporialis te occupat, 
summis se prudentia sua honoribus dignum osten- 
dit. Cursus vite tue, imperator, curuum rapidum 
solis equet, ο Manuel, qui ramus novellus es sacre 
purpure ac decus et ornamenium. domus auguatalis, 
ſlius Leonit, cujus. rugitus solus Persam gravem 
pelli, Babylonem angit et fluminum. cursum impe 
dit. Leva oculos ez media Isauria et vide Bystmtium 
laute vestitum in festo initiatorio nobilis eb [ormosis- 
sime. virginis quam, paire ac rege monente, uxorem 
modo duzisti, stipatus satellitibus; Iu porro gaude et 
Ju iln. 

ϱ res inagne vcterís ac venerande Rome, pruden- 


τὸ γένος ebüyevéacat:, nepos Kovpáà:, 
Καὶ κηδεστὰ λαμπρ/τατε τῶν δορυφορουµένων, 
Nov ὑπερῆρας τῇ τιµή, νῦν ηὐγενίσθης πλέαν,' 
"Οτ' καὶ τῷ Κομνηνικῷ συνεκεντρίσθης γένει, 
Καὶ χσθωράθης ἀγχιστεὺς τρσούτου βᾳσ'ιλέως ’ 
Ὅθεν xo χαῖρε μεθ ἡμῶν καὶ αυνᾷδε τῇ χόρῃ 
Nv» piv παιᾶνας μουσιχοὺς τοὺς ἐπιθατηρίους, 
Μετ οὗ πολὺ δὲ οὖν θεῷ τοὺς ἐπιθαλαμίους. 
Ἐτανσζτύξαντος ἡμῖν σὺν νίχχις τοῦ δεσπότου. 
"Vos, βελτίστη γνναικῶν, ἐκ τῆς παρούσης δύξης 
Tov προπεµπόντων σοι λαῶν καὶ τῶν δορυφορούντων, - 
Καὶ τῆς λααπρᾶς παρασχευῆς xul τῆς χρυσογορίας, 
Τῆς συμμιγοῦς ἁλαλαγῆς τῶν μουσικῶν ὀργάνων, 
Τῶν ξύλων τῶν ᾿Αραθιχῶν τῆς µνροµδροχυσίας, 
Kal οτὀχασαι τὰ μέλλοντα, xpivov αὑτοὺς τοὺς 
[1ápovs * 
Καὶ πληρωθεῖσα τὴν ψυχὴν ἁφάτου χαρμοσύνης, 
Γὰς μὶν ἀνάσσας πρόσπτυσσε τάς σοι πρὀὸσυπαν- 
(τώσας · 
Προσχύνει δὲ, x&v ἀπέστη, τὸν χράτιστον δεσπότη» * 
"Uc ye μετῆρεν ἄμπελον ἀπὸ δυσμῶν ὡραίαν, 
Καὶ κατεφύτευσεν αὐτὴν τοῖς βασιλείοις χῄποις, — 
'Q; συμπλακεὶ; xal συμφυὴῆς «ip χλήµατι τῷ τούτουν 
— ixo xo ΟΥΕΥ- 
π. viro al at ιοκράτορι νυρῷ "Tody rd Kop- 
νηνῷ κατὰ Περσῶν ἀξερχομέγῳ τὸ ator. ᾿ 
*Q βασιλεὺ ἁήττητε, χράτορ χαὶ µονοχράτορ, 
"D μέγα Ῥώμης fiue φώτων μεγάλων πάτερ, 


C Φωσφόρε τοῖς οἰχέταις coo, πυρφόρε τοῖς βαρ- 


[6άροις, 
᾽Αστραπηδόλε τοῖς ἐχθροῖς, ἡμῖν χαριτοδόλς, 
Σχύμνε γενναίου Λέοντος, λέον τεττάρων σχύμνων, 
Χαράχωμα τῇ πόλει σου, πύργωμα τῷ λαῷσου, 
tissime, bellicosissime ac generosissime Conrade, ci- 
vium tworum protector, hodie ad summum honorum 
fastigium evectus es, quod Comnenorum | [amilie te 
adjunxisti cognatusque (anti viri. evasisti. Quare 
etiam laetare nobiscum et peang inchoa cum virgine 
a2ponsalitium, et moz, Deo juvente, nuptialem εἰ epi- 
nicium in honorem imperatoris. 

Age, optima mulierum, augurare futurum matri- 
monium ex splendore eorum qui te in viis conducunt, 
ex (extis lautissimis, ex. instrumentorum concentu. 
musicorum , €x aromalibus et. unguentis ex ipsa 
Arabia advectis ; et plena gaudii ine(fabilis, regyinas. 
obvias saluta et potentissimum herum adora ; ab 
Occidente enim vineam egregiam transplantavit in 
hortos regios, uxori ut viti orocera adliesurus. 


Vili. — Ejusdem carmen in dominum Jeannem 
Comnenum inperatorem vicloriusum, cum deci- 
muti Persis bellum inferret. 


Imperator. imvicte , "nonarcha  augustissime, in. 
magnus Rome sol, magnorum luminum pater. qui 
civibus iuis lucem fers, im barbaros ignem jacula:is, 
hostibus [wlgurator, nobis gratiarum dator, filius 
generosi Leonis, urbis tue munimen, popsli tai pre- 
puguator, tu terrarum dominus, Persarum, Scytha - 


1363 
Kospoxpathe, περσόλεθρε, σχυθοδαλµατοχτόνε, — 
Ἱσαύρων δουλαγωγητὰ, Κιλίχων καθαιρέτα, 
Κατασπαστὰ τῆς Ἱταλῶν ὀφρύος xoi Λατίνων, 
Παρθίδος ἀνδραποδιστὰ καὶ Συρικῆς σπατάλης, 
Απειλητὰ τῆς παλαιᾶς μεγάλης Βαδυλῶνος, 
Ἑκφοθητὰ τῆς φοδαρᾶς Αἰγύπτου βασ.λείας͵ 
Καὶ πάσης Ἱλὠώσσης καὶ φυλῆς ταπεινωτὰ βαρ- 

[όάρων, 
υΣκῆπτρον εὐρὺ xa: χραταιὸν, axijmvpov δασὺ xal 
ο. ἰαῖον, 

Ῥωμαίων ἀναγόννησις, ἀνάπλασις Αὐσόνων, 

Καὶ θαῦμα τοῖς ὑπ' οὐρανὸν ἐπὶ ταῖς στρατηγίαι;, 

Ὁρῶν σου τὴν παρασχευὴν καὶ τὴν ἑτοιμασίαν, 

Kat τῆς ἀφόδου thv ἀχμὴν τὴν πρὸς τὴν dx- 
[στρατείαν, 

Th» τοῦ στρατοῦ συνέλευσιν͵ τὴν συσχευην τῶν 
| όπλων, 
Τοὺς δορυφόρους, τοὺς ἱππεῖς xal τοὺς ἑπποτοξότας, 
Tob; xasagpáxvoug τοὺς ψιλοὺς αὐτοὺς τοὺς χορ- 

[τοφόρους, 
Τὰς τῶν Ευλίνων μηχανῶν ποιχίλας ἑξαρτύσεις, 

Καὶ τὸ τῆς µάχης lv ξυρῷ καὶ χατεσπουδασµένον, 
θάµύους καὶ λύπης καὶ χαρᾶς ξυγοστατοῦμαι μέσον. 
θαμδοῦμαι μὲν τὴν ἄτρυτον τοῦ σώματός σου ῥώμην, 
Καὶ τῶν μελῶν σου τὴν ἰσχὺν τὴν τρισαδαµαντίνην, 
Καὶ τῆς σαρχὸς thv ἅμαχον ἐν πόνοις εὐτονίαν » 
Θαὐμάζω πόσας ἀνατλὰς lv µάχαις δυσχερείας 
Ἡόσῳ παλαίσας καύσωνι, πόσον κρυμὸν βαστάσας, 
Πόσους δυαδάτους xal στενοὺς περιελίξας τόπους, 
Ἡδσους χειμῶνας alüptoc καὶ Ops διαντλήσας, 
Πόσας ἁσίτους ἡμερῶν; πόσας νυχτῶν ἀγρύπνους, 
Πόσους πεξεύσας ποταμοὺς, πόσους [πποδρομήσας 

Ἁπλώτον; καὶ μορμύροντας καὶ χυματομαχοῦντας, 


fum, Dalmatarum flagellum ; tu Isauros in servi- 
tutem adigis, tu Cilices occidis, Italorum ac Latinorum 
superbiam deprimis; tw Parthis jugum servitutis 
imponis, et Syrorum luzuriam | aggrederis; — tu 
Babyloni antique magne exitium minaris, JEgyptiis 
mollibus terrorem injicis ; tu barbares cujuscunque 
generis humilias; Romanorum eceptrum potens ac 

validum renovas, Ausones regeneras ; nemo tibi par 


in rei bellici artibus. Quare stupeo, gaudeo, inter. 


spem metumque hareo, si agilem tuum animum, si in 
expeditionibus tuis. vigorem video. Te enim duce 
exerciius strenue agit, prompte arma tractat. Me 
juvat contemplari satellites, equites sagittarios, cata- 
phractos, leviter armatos, frumento ac pabulo 
oneratos , ligneas belli machinas, belli tandem 
discrimina. Cum stupore corporis tui invictum robur, 


membrorum tuorum inssüperabilem agilitatem , in 


laboribus ferendis perseverantiam admiror, et mirari 
non desino : multas enim in praliis molestias tulisti; 
4αρε nimio calore vexatus. [με], sepe alsisti; loca 
inaccessa, angusta percurristi ; multas noctes hiber- 
nas, estivas sub divo transegisti, eaurici, insomniorum 
wequaguam expers, flumina mulia frementia, undis 
egitata petes aul eques. trajecisti. Licet grandine 


THEODORI PRODROMI - 


1364 


Α Πόσαις χαλάναις λιθασθεὶς, mósot; πλησθεὶς τοῖς 


[ὄμδροις, 
Καὶ πόσαις πάχναις πυχνωθεὶς xat νιφετοῖς παλαίσας, 
Οὐκ ἔδωκας ἀνάπαυσιν τοῖς σοῖς χροτάφοις ὕπνον, 
05 τοῖς βλεφάροις νυαταγμὸν, κατὰ τὴν φαλμῳδίαν’ 
Αλλὰ xal πάλιν ἐξορμᾷς κατὰ τῶν ἑναντίων 
Καὶ πάλιν μάχης µέλησίς σοι χαὶ πάλιν ἑχστρατεύεις, 


"Πάλιν τὴν σπάθην ἀχονᾷς, πάλιν τὸ δνρυ θήγεις, 


Ὁπλενδυτεῖς, δορυφορεῖς, ἑξάπτῃ τὴν ἀστίδα, 

Καὶ χαταθεὶς τῆς χεφαλῆς τὴν ἀρχικὴν ταινίαν, 
Τὴν κόρυθα τὴν φοδεραν εὐθὺς ἀντιλαμθάνεις, 
Νομίζων ἔργον ἄρχοντος χαὶ μᾶλλον βασιλέως 

Οὐ τὸ τρυφᾷν χαὶ σπαταλᾷν χαὶ περὶ πόνους τερέχειν, 
Αλλὰ τὸ χάµνειν xal μοχθεῖν ὑπὲρ τῶν ὑτὸ χεῖρα. 


- Καΐτοι καὶ νοσαζόµενο; τὸ οῶμα τὸ γενναῖον, 


Καὶ τὸν καιρὸν χειμερινὸν προσθλέπων καὶ xpu- 


Οὐδ' οὕτω παύεις eh ὁρμὴν xaV τὸ θερμὸν P 


[$pé pov. 
ΤΙ τοῦτο τοίνυν, βασιλεῦ, νοσοῦμεν, χαχεχτοῦμεν΄ 
Καὶ παραφυλαττόµεθα τοὺς πνέοντας ἀνέμους, 
Σὺ δὲ νοσεῖς χαὶ στρατηγεῖς καὶ σφάττεις, 
Καὶ πρὸς χειμῶνας ἐν ταυτῷ xal νόσους xat Bap: 
"^ [δάρους 
Τριπλοῦν ἐργάξῃ πόλεµον, τριττὴν ἀρτύεις μάχην : 
Μή σοι χαλχήλατος fj yep, μὴ σιδηροὺς ὁ πῆχυς: 
M3 τοὺς δακτύλους kx στεῤῥᾶς ἑλατομήθης πέτρας i 
Mh τῶν μελῶν τὰς συναφὰς ἁδαμαντίνους ἔχεις ; 
Mh σῶμα θεῖον ἁπαθὲς ἁχάματον βαστάζεις; 


c Χθὶς ἑπανέζευξας ἡμῖν, χθὲς ἐπανῆλθες ἄναξ 


'Anb Συρίας τῆς ἀδρᾶς ἀπὸ τῆς Φοινικίδος, 
Ἐκ Φέρεπ, Χάλεπ, xoi Φαρτῶν, αὐτῆς ἐκ Βαδυλῶ- 
[νος 


sepe jactatus, imbribus vexatus, a pruina et nivibus 
infestatus, quietem. et somnum membris | neqasti ;- 
ε Palpebris, ut dicit Psalmista, somnum mon dedi- 
sti. » Nam sine mora iterum hostes armia lacessis 
nihil nisi prelium meditaris et cum hosté congres- 
sionem. Rursus ensem acuis et hastam ; rureum arma 
induis, haslam sumis, bucleo accingeris, et diadema, 
regni insigne, capiti imponis una cum galea horrendá. 
Nam gubernatoris cujusque et praecipue imperatoris 
esse. credis non. ín voluptatibus ac deliciis difffeere, 
sed pro subditis dimicare. Te nec morbus, nec celi 
per hiemem astotemce. intemperies. α pugnando. et 
corporis exercilio avocant. 

Unde venit, imperator, quod nos morbis affiginur 
εἰ male semper valemus ? Cur ventos fortius. spi- 
rantes caule. evitamus? Tu econtra licet. egroius, 
milites in pugnam ducis ad victoriam, eodem lem- 
poris momento bellum triplox gerens cum hieme, cum 
morbo et cum barbaris, triplicem victoriam reporta- 
(urus.. Num manus tibi enea? num brachium fer- 
reum ? digitosne sazeos, et membrorum articulationes 
duro gerís meiallo junctas? Heri nobis e castris 
redux (wisti e molli Syría ac Dhenice, e Phereb, 
Chaleb, e Pharton, ex ipsa Babylone, nonsine gloria, 











1365 


[vw 

Οὐχ ὕδατι κατέπαυσας τὴν ἐν τῷ Χάλεπ δίψαν, 
80x ἔφθης ἀπομόρξασθαι τὸν Περσικὸν-ἱδρῶτα,. 
Θὐδ' ἆσθμα Υοῦν συνέλεξας ἐχ τῶν ἐν Σύροις δρό-- 

MEE M [gov 
Qix ἔφθης ἀἁπολούσασθαι τὴν τῶν Κιλίχων χόνιν, 
Οὐδὲ τοὺς χυθιστῄσαντας χιτῶνας kv Σαγγάρῳφ 
᾽Ανέμῳ παρεξήρανας ἢ ταῖς αὐγαῖς ἡλίου. 

Καὶ πάλιν µάχαι καὶ στρατοὶ χαὶ στρατοπεδαρ- 

B | | [χίαι. 
Tiv as παρειχάσοµεν πρὸς τὴν φερεπονίαν ;. 
"Άτλας ἀνὴρ μυθεύεται τοῖς παλαιοῖς βιδλίοις. 
Μακρὰς ἀνέχων xlovag τὸν πόσμον ἀνεχούσας” 
Πλὴν κοπιάσαι λέγουσι καὶ τοῦτον πρὸς τὸ βάρος, 
Καὶ καταθεῖναι μὲν αὐτὸν τὸ τῶν χιόνων ἄχθος, 
Ὑποθάλλόντα δ' 'Ηραχλῆν. τοῖς ὤμοις τῷ φορτίφ 
Μικρὰν ἐχείνῳ. παρασχεῖν ἀνάπανσιν τοῦ πόνου. 
Σὺ δὲ τὸν ὄγχον ἅπαντα τῆς οἰκουμένης φέρων, 
Πρὸς δὲ χαὶ τὰς στρατηγικὰς ἀνέχων ἀχθηδόνας, 
Μόνος τὸ βάρος καρτερεῖς, οὗ χρῄζων Ηρακλέους, 
Καὶ καρτερήσειας αὐτὸ μέχρι μακρῶν αἰώνων 


Ὑπὸ στεῤῥοῖς τοῖς µέλεσι καὶ χαρτεροῖς τοῖς ὤμοις.. 


Ἐγνώχαμεν ἀνατολὴν τοῦ φωςαυγοῦς ἡλίου, 
Αλλὰ xat σθέσιν χαὶ δυσμὴν ἐμάθομεν ἑχείνου * 
Καὶ γῆν μὲν ἅπασαν αὐγαῖς ἀφάτοις καταυγάζει, 
᾽Αλλὰ xal νέφει χρύπτεται xal παντελῶς ἐχλείπει 
Καὶ xápvst μὲν ἡμερινοὺς διφρεύων τοὺς ἀγῶνας, 
Ἁλλὰ xal λούεται νυχκτὸς ὠχεανοῦ τοῖς ῥείθροις, 
Zu δ᾽ ἀνατέλλεις ἐς ἀεὶ χαὶ δύσιν οὐ γινώσχεις, 
Μηδ᾽ ἐπιγνοίης πώποτε. µέχρι τερμάτων βίου; 

El δέ. ποτέσε τοῦ χαιροῦ χαὶ λούσασθαι δεῄσει, 


sudore , annelitw εἰ pulvere. Non iw aqua. sitim 
delesti in Chaleb ; sudorem Persicum non exsiccasti; 
non in Syria peragrala apirilum vitiasti, non pulve- 
rem in Cilicia abstersisti, non vestes. in Sangaro 
madefactatas ad solis radios siccavisti. 

En nova, ceriamina ; iterum. exercilus movet ad 
εαείγα metanda. Cui, quaso, rei tuam equiparem 
in ferendis laboribus patientiam ? Atlas, ai antiquis 
auctoribus credimus, humeris portavit grandes co- 
lumnas totum mundum.sursum tenentes. Qui cum 
sole premereiur, eolumnas, ut narrant, deposuit, 


- SCRIPTA MISCELLANEA. 


 AbyGv, ἱδρῶν, καὶ πνευστιῶν xal xóvst πεπασµέ-. ΛΑ. Ὡς ἄλλὸν ῥοῦν ὠχεάνοῦ τοὺς σοὺς ἱδρῶτας λούῃ. 
| '"Ἔστιν ἀχάματον τὸ πῦρ, Όλης ἂν εὐπορήσῃ,. 
Πλὴν δέεταἑ καὶ πνεύματος τοῦ συνςπιφυσῶντος 
Καὶ τὴν ὁρμὴν ἐγείροντος τὴν χαυστιχὴν kxelvov* 
Σδέννυται δὲ καὶ τῆς ὑγρᾶς ἐπιῤῥευσάσης Un. 
Σὺ δὲ πιμπρᾷς τοὺς ἀσεδεῖς, φλογίξεις τοὺς ἀθέους, 
Καὶ τήχεις ὡσεὶ µόλιβδὸν; ὡχσεῖ χαλάµην φλέγεις, 
O0 χρῄζων ἔξω πνεύματος τοῦ συνεπιφυσῶντος» 


ve 


Αρχεϊ σοι yàp el; ἔξαφιν τῆς κατ' ἐχθρῶν ἐφόδου — 


Τὸ cd συζῶν. χαὶ συνοιχκῶν µέγα xat θεῖον Πνεῦμα, 


Ὑφ' οὗ καὶ ῥιπιζόμενος πάντας ἐχθροὺς φλογίζεις, 


Καὶ πᾶσαν γῆν ἀλλόφυλον xaX πόλιν ἐπινέμῃ. 


Μηδ' ὅλως γοῦν ταῖς ἐθνιχαῖς σδεννύµενος θαλάς- 
| a [seae, — 
K3v περὶ µίαν ἄμπωτιν καὶ χάρυδδιν μιχθεῖεν, 


B Κατέρχεται χαὶ ποταμὸς καὶ χείµαῤῥος χινεῖται 


Μετὰ αφοδροῦ ῥοιζήματος xal σὺν ὀξεῖ τῷ δρόµῳ, 
Kal. που καὶ λίθους ὑποσπᾷ, ῥιζύτομεϊ καὶ δένδρα" 
Αλλά τι Bévbpov µέγιστον 3) παλαμναῖος λίθος 
Μέσος &l τύχει προπεσὼν τὸν ῥοῦν ἀναχαιτίζει. 

Σὶ δὲ, χαρίτων θάλασσα, xal ποταμὲ τροπαίων, 
0ὐδὲν οὐδέπω τῆς ὁρμῆς τῆς εἰς τὰς µάχας παύςι 
O0 προλαθοῦσα χάχωσις, οὐκ ἐπισχοῦσα νόσος, 
Οὐχὶ χαιρὸς χειμερινὸς, οὗ παχετὸς, οὖχ ὄμθρος, 
Οὐ θέρους τὸ µεσαίτατον, οὐχ αἱ χννάστρου φλόγες, 
Οὐ δυσχέρεια τῶν ὁδῶν, οὐχὶ στενοχωρία, 

Ῥλλλὰ πρὸς µόνον ἀφορῶν τὸ χρῆμα τὸ τῆς νίχης,. - 
Καὶ πρὸς τὴν ὑπεραύξησιν τῆς σῆς κληρονοµίας, ᾽ 
Βαΐνεις ὡς λέων πεποιθὼς χατλ τῶν ἀλλόφύλων, 


Ὁ Πάντων ὁμοῦ καταφρονῶν τῶν παρεμποδισµάτων, ^ 


Tfj συστρατήγῳ σου θαῥῥῶν παρθένῳ χαὶ συμμάχῳ, 
Av Ἶς ix πάσης προσθολῆς σὖν νίχαι; ὑποστρέφεις. 


non deficit; sed  sufflántis - spiritu opus est. qui 
alacritatem illius emortuam in vitam revocet ; ubi 
autem maleria humida accesseril, cerle exstinguitur. 
Tu vero: impios. comburis, conflugras- atheos quos - 
liquefacis sicut plumbum et sicut stipulam consumia, 
sufflante aliquo. minime opus habens.. Sufficit! enim 
tibi ad subigendos. inimieos magnus Dei Spiritus qui 
lecum vivit et cohabitat, a quo ventilatus omnes 
hostes comburis, omnemque regionens, omnem urbem 
exlerorum | deeastas. Nunquam igitur, licet maribus 
barbaris in fluxum αρ refluzum agitantibus, fluvius 


quarum onus [lercules cum humeris subiisset, Atlan- p decurrit - el torrens Auotuat eum  aculo st»idore et 


(cin non mediocriter sublevavit. Tw autem, qui inte- 
grum: orbis terrarum onus porías, ei ducis munere 
[ungeris, pondus solusportas, Hercule nihil indigens ; 


imo ad exiremam.usque αίαίεια pro eo.quod tuum. 


est. membrorum. humerorunque robur, portares. 
Novimus solissplendescentis orium, sed ei ipsiusoc- 
casum el sociam noclem cognovimus. Omnem modo 
terram. lumine. ineffabili illustrat, modo nubibus 
oocuHalas prorsus deficit; εἰ. diei quidem curri- 
culo peracto fatigatur, noclu autem. in Oceani. fluen- 
tis lavatur. Τα contra nil aliud quam oriris, nun- 
guam oscidis, idque wsque-ad vite terminos, el si 
quando. balneo opus. habes, haud: undis marinis, sed 
two. sidere lazaris. lgnis. non. smoritue. ubi lignum 


cursu rapido, saxa volvens, arboresque divellens. At 
arbor magna aut τάχα sceleratum ubi interciderit, 
reprimet cursum. Te autem, gratiarum. pelagus, . 
iropeorum flumen , nihil plane quo. minus. in 
hostem. ruas. imyedivit : non offensa, non. morbus, . 
non tempestas, non glacies, non- imber, non calores 
estivi, aut Sirii flamma, non viarum asperitas ; sed- 
victoriam solam οὐ oculos habena, et imperii 
augmentum meditans ceu leo cum fiducia contra 
alienigenas proficisceris , omnibus obstaculis contem- 
plis, Virgine socia et propugnairice Asus, cujgs- 
auzilio ex omni cum hostibus congressu victor rcvene- 
teris. 








136] ΤΗΕΟΡΟΒΗΙ ΡΒΟΟΗΟΝΕ | | 1964 
"Άντα μὲν οὖν κατανοῶν θάμθους. ἐγὼ κληροῦ: A Ele βρῶσιν οὐ τοῖς γογγσσεεῖό, ἀλλὰ τοῖς εὐγἀρίότοις, 


[μαι, 


"Την vov ὀρμέν σου, βασιλεῦ, «τὴν χατ’ ἐχθρῶν µαν- 


[θάνων. 
"AXAX χαὶ βράζομαι πολὺ τῇ λύπῃ τῇ καρδίφ, 
"Ότι στερεῖται máAtv σου τῆς θέας à λαός σου, 
Στερεῖται τῶν χαρίτων σου xul τῶν ὁμιλημάτων : 
Καὶ μετὰ τρεῖς.ἐνιαυτοὺς μόλις μικρὸν ἰδών σε 
Πρὶν κατιδὼν ερανότερον, αὖθις ἀνήρπασταί σε, 
Καὶ πρὸς ch» φρυκτωρίαν σου μικρὸν ἑνατενίαας 


'Πρὶν ἑλλαμφθῆναι καθαρῶς εὖὐθὺς ἀπετυφλώθη, 


Καὶ πρὶν λαδοῦσα ταῖς χερ τὴν ἀποσεσύληταί oc, 

Οὐκ ἔφθασε καθᾶραί σου τὴν αἱμαχθεῖσαν σπώθην 

Ἱσαυρικῷ, Κιλικικῷ καὶ Πάρθικῷ τῷ λύθρῳ, 

Καὶ πάλιν ἡμιπάλακτον αὐτὴν ἀντιλαμδάνεις 

Ὡς ἐπεμθδάφῃς αἵματι ek πρότερα δευτέροις. 

Obx ἔφθασε τὴν χόρυθα πρὸ τοῦ μετώπου θεῖναι, 

Καὶ µόρξαι τοὺς ἱεροὺς, τοὺς βασιλικοὺς ἱδρῶτας, 

Καὶ c0 σπασάµενος αὐτὴν, ἄλλους ἱδροῦν σπουδὰ- 
ἴζεις. 

Na vat, καὶ τὸ βραχύτατόὀν τῆς σῆς ἐπιδημίας 

Αναριθμήτων ἔπλησε τὴν πόλιν σου y2plvtov* 

"δε σε πᾶς ἁδικηθεὶς, xai δεδιχαίωταί σοι; 

δε σε πᾶς πενόµενος, xaY σοὶ χατεπλουτίσθη. 

"Aveva τέθεικα; χαλὸν τετραδιφρἠλασίου, 

Δημοχαρῃ πανήγυριν τῆς ὅλης πολιτείας, 

"Ov καὶ τῆς εὐτυχίας σου, δέσποτα, µάνειν κρίνω, 

Καὶ τῆ; µελλούσης xav! ἐχθρῶν ἐξ ὁλοχλήβου νίκης. 

"Ἐνυμφαγώγῆσας λαμπρῶς xai βασιλείους γάμους. 


Τοῖς *ixvot; , τοῖς ἀνεφιοῖς, xol τοῖ;. τῶν τέχνων 6 


[τέχνοις ’ 
Πασιλικὰς ἑζήπλωσας λαμπρὰς δηµοθοινίας * 
Ἔρβῥευσας olvou ποταμοὺς εἷς πἆάσας τὰς ὀμφόδους, 
Προῦθηχας ἅπαν πετεινὸν ὡς kx βροχῆς ἑτέρας 


Πως omnia dum mente volvo, stupesco, quo animo, 


quo impetu hostes adoriris , videns. Magno autem. 


simul merore cor merdeiur, qued populus tuus tui 
diutius videndi voluptale, quod tuo commercio, con- 
versalione privatur. Vix enim per tres hasce. annos 
te conspexit, el ecce iteum te abeuntem. doleb, quie 
tua ipsi gloria (rui non datur eujus. nitore mortales 
percussi caculiunt. Heu ! viz ewsem. tuum, lIsourico, 
Cilicio, Pastirico cruore aspersum, laeucro purgare 


Καὶ £6» τετράπουν βάσιµον πάσης θαλάσσης ἄγρα», 

ἠαντοίοις, ηΌφρανας fre; εἰδέαις δσρημάτώων: 

Αλλὰ τῆς ἑκστράτείας odo tbi κἀτεσπουδἀσμένον᾽ 

Τὸν λύχνον ἔσθεσεν ἡμῖν τὴς.ὅλης εὐφροσόνης : 

Καὶ νῦν ἓν λύπης ἀφεγγεῖ περιπατοὺμε» ξόφῳ. 

Πλην ἀλλ ἐγὼ σοὶ, βαδιλεῦ, ἑτέρως ὁπερχαίβα, 

Καὶ τῆς yap; τὸ μέγεθός οὐδὲ βασιάζειν ἔχω, 

Τῶν πόνων σου χατανοῶν τὰς.εὐτυχεῖ ἐχδᾶσεις, 

Καὶ τῶν ἀγωγνιαμάτων σού προθεωρῶν τὰ τέλη; 

Καὶ γίνοµαί σοι Πρόδομος ὁ προφητῶν ἀχρέμων, 

Καὶ προφητεύων προλαλῶ χαὶ προαναχηρύττω, 

Ὡς «dca β4ρδαρος ἰσχὺς. ὑκοταγήσεταί aot, 

Καὶ πᾶ; ἀλλόφυλος αὐχὴν ὑποδἐεχθήτεταί σὀι.. 

Χῶραι xai πόλεις, ἔθνη χαὶ ἠᾶδαι δουλεύσηνσί σοι »᾿ 

Καὶ θήσεις μὲν τὴν ἕπαυλιν τῆς σ»δαρᾶς Περσίδος 

Ὡς ὁπωροφυλάχιον ἐπὶ συχυηλάτῳ, 

Ὡς ἔρημον xat ταπεινᾗν σχηνὴν Ev ἀμπελῶνι * 

Αὐξήσεις δὲ «hv ἄμπελον τῆς νεωτέρας Ῥώμης. 

Τὸ χλῆμα µέχρι θαλασσῶν χαὶ τὰς παβαφνάδας 

Μεγίστων ἄχρι ποταμῶν χατὰ tv προφητείαν. 

"Ἔσται δὲ δόξα d τούτων τῶν νέων σου τροπαίων 

Ὑπὲρ τὰς πρώτας, βασιλεῦ, ἡ νέα καὶ δἐντέρᾶ, 

Καὶ θρίαµδον παμθύητον ἐπιτελέσιομέν σοι, 

Οἷος οὐδέπω γέγονεν ἀνὰ τοὺς πάλαι χρόνους, 

Obx ἐπὶ Ῥώμης τῆς Υραδςι οὐδ' Ex αὐτῆς Ἑλλάδος: 

Κάγὼ δ' 6 ταῦτα προσλαλῶν xai προαναχηῤύόδσων, 

Βίδλους ἐγγράφομαι πολλὰς τῶν σῶν ἐπινιχίων 

Ἐμμέτρους &pa xa πεζὰς, ὧν fj φροντίς µοι γέμει, 
Βούλῃ φωνἣν προδρομιχὴν xaVeoto ἐχθροῖς ἀφήσω ; 

Γεννήµατα τῶν ἐχιδνῶν, Ίδη μετανοεῖτε, 

γγιχε γὰρ καὶ πρὸς ὁμᾶς fj θεία βασιλεία, 

Ὁ νιχητὶς à Κομνηνὸς δεσπότης Ἰωάννης * 

Ἐγγὺς ἡμῖν ὁ γεωργὸς αὐτῆς ὁ ατεφηφόῥος 


obtulisti ; sed quod castra: jugiter sequeris, letitia 
lumen. exstinzit, ita vt inprasentlarum [nctu ἴπεβα - 
bili premamur, Sed eb , ο imperator, quod swimmmto ’ 
per[undar gaudio, quondo rerum tuarunr prosperum 
steium intueor et certamimum tuorüm finem conspicio. 
Ecce e Prodromo qui. sum, prophetarum aliquis fio id 
pradicens quod omnis vis barbarorum tibi subdita 
erit, omne collum  alienigenum tibi. subjngabitur, 
Et rosera regiones. ct urbes tibl serviert et. vil- 


licuil, et ecce. iterum εἰτίπθίε, novo eum. songwine^D lam fastuose Persie pones ut pormarium ficubus con- 


respersnris, Galeam tibi de capite demere et sudorem 
regium sanclum de fronte abstergere viz licuit, et jams 
novos abis collecturus sudores. Non te (ugit quanto gan 
dio, dum inter nos morabare, totam urbem repleveris. 
Quicunque in jure suo. lesus te adiit, tuo letus ad- 
jumento recessit. Accessit ad te egenus ,— ae ditatus 
als te reversus est. Certamen. proposwisti egregium 
quadrigarum ad delectationem populi. Bene tibi hinc 
auguror ; felix namque eris et ex hostibus triumpha- 
bis. Filios imos et filios ſiliorum splendidis nuptiis 
junrisij; lautissinis populum dapibus. excepisti, et 
vini flaviis multitudinem kumectasti, Misisti volucres 
sicut per pluviam non. murmurantibus, sed. beneficii 
memoribus, el quadrupedes: marinos dylce. donum 


situm, sicut tentorium hwnile ἐν vinea. Tu autem 
augebis vineam nove Home; sarmentum ueque ad 
mare, propagines usque ad mazima femina, secua- 
dum prophetiam. Erit autem gloria secunda horum 
tropeorum majer prime , et trhomphum in- tum ko- 
norem parabiwgs, qualem antiquitas non vidil, non 
Roma, neon Grecia vetus. 

Ego autem qui hec pradico, multe volumina Ρου- 
fico aut pedestri. sermone exarata compenam tum 
laudis plena. 

Visne me Prodromi vocem inimicis quoque inten- 
dere ? Genimina viperarum, penitentiam agite; «d 
vos enim quoque regnum appropinquavit cerleste ; 
Comnenus. victor dominus Joannes prope nos eiat 


1360 SCRIPTA MISCELLANEA, | 1410 — 
"Exo «b ατύον ἓν χεροῖν, τὴν στίλδουααν ῥομφαίαν, A Tfj πύλει θἔλω πρηολα]εῖν, τοῖς ὄχλοις ἐντυγχάνειν, 


Καὶ πᾶσαν ἐχχαθαριεῖ τὴν ἅλωνα Πὲροαίδος.» 
Καὶ τοὺς μὲν ἀπειθήσαντας ὡς ἄχυρα λικμήσει 
Καὶ παραδώσει τῷ πυρὶ καταχαυθἠσοµένους - 
Τοὺς ἓὲ πιστῶς ὑπείξαντας, τοὺς προακεχυνηχόἑας 
Εἰς ἀπηθήχην ἐμδαλεῖ δίκην εὐχρήστου atiov. 
δη χειµένην θεωρῶ πρὸς τοῖς ὑμῶν τραχήλοις 
Tiv σπάθην «kv βασιλικἠν δεινῶς ἡκονημένην, 
"Dsx:p ἀξίνην τµητιχὴν πρὸς τῇ τῶν δένδρων ῥ!ζή, 
Ταχὺ χαρπογονήσατε χαρπὺν τῆς εὐπιιθείας, 
Mh συγχοπέντες τῷ πυρὶ βρῶμα παραδοθῆτε. 
Ταῦτά σοι πεπροφήτευχα xal πεπροδόµευχά σοι, 
Ἀριστὲ Κυρίαυ βατιλεῦ, γῆς ἄναξ. Ἰωάννη” 
Σχοπῶν πρὸς τὸ φιλάνθρωπον καὶ τὸ φιλόθεόν σου, 
Καὶ πρὸς τὰς εὐποιίας σου τὰς εἰς τοὺς δεοµένους, 
Kathy πρὸς τὴν πανάχραντον πεποίθησιν Παρθένων. 
ἝἜντεινε xai κατευοδοῦ, βασίλενε ᾿Ῥωμαίων, 
Χάριν τῆς ἀληθείας σου xat τῆς πραὀτητός σου 
Καὶ τῆς διχαιοαύνης aov xal τῆς φιλανθρωπίας; 
Ὑπότατες τὸ βάρδαρον, νίκα, τροπαιοφόρει,. 
"Άρπαζε τοὺς φιλάρπαγα;, χτεῖνε τοὺς Φφιλοχτόνους, 
Ilóg8s: τοὺς φιλοπορθητὰς ἄχρι τῶν ἑσχάτων, 
Καὶ πᾶσαν γῆν καὶ θάλασσαν καὶ νῆσον δουλαγώχει. 
Ἔχεις ἐν µάχαις ἅμαχον σύμμαχον τὸν Σωτῖρα, 
1ὸν πλάσαντα καὶ στέφαντα καὶ βἀσιλεύσαντά σε. 
Ἔχεις xal τὴν νικοποιὸν αυστράτηγον χρατίστην - 
Av. ὧν σοι πᾶν τὸ βάρδαρον δυυλοπρεπῶς λατρεύστι; 
Ἔχεις κἀμὲ τὸν Πρόδροµον θερµότατον οἰχέτην 
'Ex τῆς ερήμου τῆς σχληρᾶς νῦν ἑπανήχοντί aot, 


"ES fc µε ῥῦσαι δυσωπῶ ' μισῶ γὰρ τὰς ἀχρίδας, 6 


Μισῶ sb μέλι τὺ πικρὸν, τὸν δερµατ΄νην ζώνην, 
Καὶ τὴν ἁδρὰν περιδολὴν τὴν ix τριχῶν καµήλου, 
(vh βοῶντος πέφυκα. τί pov xat zai; ἐρήμοις 


agricola coronatue, manu tenens ventilabrum et en- 
sem fulgentem, et omnem Persidis aream purgabit, 
fnobedienles autem sicut. paleam ventilabit οἱ igni. 
comburendos iradet; eos vero qui dicto audientes 
fuerint ut [frumentum utile in hordeo reponct. 

Jam ensem collo two appositum, el hastam video 
acutam, wt securim arboris radici imminentem : 
fructum ergo. facite obedientiæ, ne, proscissi, ignis 
alimentum fiatis. Hc tibi prophetans predixi, tibi- 
que precursor (ui, imperator h&jus regionis, Foun- 
nes, Domini uncte. Humanitas tua ac pietus et beneff- 


Καὶ τὰς τοῦ χράτους σου Aapepàg ἐκπαιανίζειν.νί- 
| [κας 
Αἴ σοι xal πληθυνθείησαν ὑπὲρ θαλάσσης φάμμον, 
Καὶ τοὺς ἀστέρας οὐ pavo? καὶ τὰ τῶν δένδρων φύλλα. 
€'. Tov αὐτοῦ slc Ἱραμιιατικὸν θεόδωρην τὸν 
. Στυπιώτηγ: 
"Q βέλτιστε γραμματικῶν καὶ μαθητῶν xa φίλων 


. Ὁμώννμε τοῦ γράφοντος, ὄμύτροπε. τοῦ" θείου, 


θείου τοῦ θείου τὴν ψυχἠν, τοῦ θείου τὴν καρδίαν, 
Καὶ βασιλέως εὐσεθοῦς καὶ στρατηγιχωτάτου, 


. Οἷον οὐκ οἵδεν fto; ἄχοι τῆς νῦν ἡμέρας, 


Ὑπογραφεῦ πιστότατε xal φύλαξ τῶν χρυφίων, 
"Est τυγχάνω» ἐν παισὶν. ἔτι τὰ σχέδη γράφων, 
Καὶ γραμματικευόµενος καὶ πο,ηταῖς προσέχων, 
Ἐξήρτησό µου τῶν σχεδῶν, ἐξήρτησο τῶν στοίχων’ 
Ἐκείνων δὲ xx μάλιστα τῶν ὑπὲρ βασιλέως. 
Τούτων- γὰρ Ἶρας ἀκρατῶς, τούτων οὐκ elyeg κόρον’ 


Ταῦτα xai βρῶσιν xat τροφὴν ὠνόμαζες xai πόσιν" 


Καὶ οὖν ἑτέρων ἁμελῶς ἀχούων ἀχουσμάτων, 

Μόνοις τοῖς λόγοις ἔχαιρες τοῖς ὑπὲρ βασιλέως, 

Kat τούτοις ἐπεγάννυσο καὶ τούτοις ἑνετρύφας 

Κάν που xal σχἑδος ἔπληξα, x3v στοἶχον εἰργασά- 
| [μην 

Ὑπέρ τινος βασιλιχοῦ Κομνηνικοῦ τροπαΐου, 

"H Γάγγρας γράφων ἅλωσιν, fy νίχην Κασταμόνος, 

"H τεἲν τῶν ἀπειρογενῶν Σχυθῶν πανολεθρίαν, ᾽ 

"H Δαλμαιῶν χαταστροφὴν 3j δονλιχὴν δουλείαν, 

"H Περσιχὴν ὑποταγὴν fj δουλιχ]]ν δουλείαν, 

Ἡ τὰ περὶ τὸν Δάννουδιν, fj τὰ περὶ τὸν " AXuv, 


"H τοὺς Κελτοὺς ὑπείχοντας, f Σύρους προσκυνοῦν- | 


ἴτας, 
Ἡ Βαχηνοὺς ?| Tapawob; f] τοὺς Αντιοχέας, 


camelorum. Vox clamantis ega facies sum: quid 
mihi et deserto? Cives alloqui et. conversari. egm 
mullitvdine et fortitudinis tux victorias luudibur ce- 
lebrare volo, que utinam (requentiores tibi quam ma- 
ris arena, quam sidera celi, quam folia arborum 
faxit Deus contingant ! 
IX. — Ejusdem carmen in Theodorum $1ypiotom 
grammaticum. | 
Optime grammaticorum, discipulertwm, omicor'ww 


qui idem mecum nomen geris; tw hemo dipiuug. 
quoad mores atque animant et cor; u infer phisti- — 


cientia erga supplices egenos cum fide in immarula- fy mos quos unquam terra tulit, fortissimosque émpe- 


tam Virginem lucet semper. Monstra nobis, impera- 
tor Romanorum, veritatis studium ac. humanitaiis, 
justitia in hominum charitatis vestigia præſer. Vince 
barbarum, tropea reporta, latrones spolia, homici- 
das occide; incendiariorum domos igni dele; omnem 
lerram, omnem insulam in servitutem redige. Socium 
et propugnatorem invictum habes Salvatorem ipsum 
qui (€ creavit, coronavit, imperaterem reddidit. Ha- 
bes autem — propugnatricem — optimam | Deiparam ; 
horum ope baibaros tibi omnes subiges. Ha- 
bes . denique . me l'rodromum servum — fidigimum, 
qui e deserto aspero ad 4e revertor ; reditum 
inde mihi para; locustas enim fastidio, et. mel 
egreste ei sonam pelliceam et vestem duram de pilis 


rülores censeris ; rerum gestarum scriptor omniune 
in hoc genere [acile primus, etsi adolescens, gram- 
malice perquam studiosus atque — poetice, qum in 
vita expertus es, litteris mandas, atque ἐκ primis 
imperatoris vitam et gesla cum sttmmo studio per 
tractas : hoc esuriebas, hoc Sitiebas, imperatoris 
laudibus celebrandis ante omnia delectatus, nec un- 
{παπι satiatus. Quotiescunque enim. coermen ῥορί- 
gissem in Comneni aliquem triumphum, aut in Gan- 
gram vi captam, aut in. vtcioriam Coslamonis, aut 
in exitium. obscurorum Scytharum, aut. in Dalna- 
tarum cladem et servitutem insecutam, ant in. Per- 
sas sub jugwm  servitulis subactos, aut in bella οἶτέα 
Danubium Halgnve gesta, aud. in Celtas e Syros in 











02 THEODORI PRODROMI 13 


"H Χαλεπίτην πόλεμον, f) Σεζερίτην νίχην, 
"H τι τῶν ἀπειροπληθῶν Κομνηνικῶν εροπαίων, . 
Ανέπνεις τὴν ἀφήγησιν ὁπὲρ αὐτὸν ἀέρα, 


. Woxtpsac τοῖς ἀκούσμασιν, Ἠγάλλου τὴν χαρδίαν, - 


Μέλι θηλάνων ἔλεχες xal τρώχειν ἀμθροσίαν 

Καὶ νέκταρ θεῖον xa τερπνὸν, βρῶσιν αὐτῶν ἁγγέ- 
[λων * 

Καὶ λήγοντος τοῦ λέγοντος, ἠθύμεις, ἡγανάκτεις, 

Καὶ καρεχάλεις τὸν εἰρμὸν ἀναλαδόντα Myew. 

Τοιοῦτος ἧς περὶ ἡμᾶς tv νεαρῷ τῷ ypóvio* 

Νῦν δὲ παρὼν χαὶ συμπαρὼν αὐτῷ τῷ στεφηφόρῳ, 

Καὶ χαθορῶν αὐτότατος αὐτοῦ τὰς ατρατηγίας, 


Καὶ βλέπων ὄμμασιν αὐτοῖς τὰς kx" ἑχείναις νίχας, 


1ὰ καθ’ ἡμέραν τρόπαια xal τὰς ἀνδραγαθίας, - 

Thy τῶν ἐθνῶν ὑπόπτωσιν, τὴν εὔχλειαν Ῥωμαίων, 

Πλέπων xa γῆν χαὶ θάλασσαν χαὶ λέμνας δουλωµέ- 
ἵνας, . 

Λίμνας τὰς ἀπειροθαθεῖς τὰς ἀπειροθαλάσσους, 

— Kal τὰς ἀπειροπύλιδας xal τὰς ἀπειρανθρώπους 

Τὰς πρὶν ἐθνῶν καὶ Περσικὰς xal μοίρας ἀλλοφύλων. - 


Νὺν δὲ τῆς Ῥώμης χαὶ πιστῶν xa λάχους ἡμετέραυ - 


Καὶ δούλας τῆς Κομνηνιχῆς ἀἁμάχου δυναστείας, 
Καὶ τοῦ στεῤῥοῦ βραχίονος, xal τῆς ἀδρᾶς παλάμη». 
Ἐπὶ δὲ τούτοις θεωρῶν xal τὰς Κιλίχων πόλεις 
"Ac Ὑενοµένας πάρεργον τῇ βασιλέως σπάθῃ, 
Πέρσαι λαθόντες ἔχλεφαν, ἑπανηγμένας πάλιν, 
Καὶ πρὸς τὴν χεῖρα τοῦ θωμᾶ πάλιν ὑποστραφείσας, 
Ὅνπερ ἁἀπόστολον ἐγὼ τοῦ βασιλέως λέγω, 
Od Δίδυµον, οὐδ' ἄπιστον κατὰ θωμᾶν τὸν πρῶτον, 


A Tv βρυχμὸν τοῦ λέοντος τοῦ µονσκρατορέοντας, 


'Ὑφ' οὗ καὶ πέτραι ῥήγνύνται καὶ θάλασσα φοβεῖται, 
Καὶ ῥεῖθρα τέμνει ποταμῶν, xat πᾶσα Υῆ χλονεῖσαι. 
Ταῦτα xaü* ὥραν θεωρῶν xal πλείω τούτων ἄλλα. 
Γέγηθας μόνος tx' αὐτοῖς, μόνος ερυφᾶς τῇ θέᾳ. 
Οὐ µεταδίδως τοῦ καλοῦ τῷ eU cou. Προδρόμῳ; 
Οὐ κοινωνὸν τῆς ἡδονῆς αὐτὸν παραλαμόάνεις: 
οὐ παροτρύνεις sl; Υραφὰς, οὐ παρορμᾷ» » στοί. 
(ους; 
Ox ἀκονᾷς «hv γλῶττάν μου χαὶ θήγεις µου τὸ στό-- 
| [μα 
Καΐτοι γινώσχων µε χαλῶς ἀπὸ μαχροῦ τοῦ χρόνο» 
*Év τοῦτο µόνον πνέοντα τοὺς βασιλέως ὕμνους, 
*Q0ev καὶ στίχων xal αχεδὺν καὶ πεζαιτέρων λόγων, 
Βίδλους µυρίας εἴργασμαι xal τόμους ἀμφιγράφους. 
Κηρύττοντας τὰ τρόπαια τῆς τοὗτου βασιλείας —— 


᾿Μικρὰς μὲν οἶδα xal στενὰς πρὸς τὴν αὐτοῦ ἀξία.'.. 


Οὐκ ἑλλιπῶς δὲ τῆς ἑμῆς λογικής ἰσχύος" 
Κεφἀλαιόν -μοι τῆς Υραφῆς,. χεφάλαιον τοῦ λόχου, 
Mndtv ἑάσας τρόπαιον τοῦ Κομνηνοῦ δεσπότου. 
Ὅπερ οὐ Υράψης πρὸς ἡμᾶς, ὅπερ οὐκ ἀφηγήσῃ ". . 
Ὡς ἂν &x σοῦ λαμθάνοντες τὰς ἀφορμὰς τῶν λόγων. 
Αὐξάνωμεν τὰ γράμματα, πληθύνωμεν τὰς ῥίδλους 
ος ἱστοροῦμεν γράφοντες περὶ τοῦ βασιλέως * 
Καὶ γράφοιµεν εἰς ἅπαντας τῆς βιοτῆς τοῦ χρόνου 
Τροπαίοις ερόπαιά λαμπρὰ προσγράφοντες xal νί-- 
[κας ' 
Μέχρις 6 χράτιστος βλαστὺς τῆς ἱερᾶς πορφύρας 
Ὁ Κομνηνὸς Ex Κομνηνοῦ, δεσπότης ἐκ δεσπότου, 


Απλοῦν δὲ xal πιστότατον εἰς τὸν χριστὸν Κυρίου: C Ταύτης κατάρξειε τῆς ἀπ᾿ ἄχρων ἕως ἄχρων. 


Tig; 6v τὰ χλέμματα Περσῶν πάλιν ἀντεπανῆλθε, 
Τρεσάντων τὴν ἐγγύτητα τοῦ θείον βασιλέως, 

Καὶ «tv ἐχεῖσε πάροδον τῶν ταῦτα χατεχόντωνι 
Καὶ προφυγόντων ἐκ σοφῆς ἀρίστης προµηθίας 


genua prostratos aut. in. Bachenos, Tarsinos, Antio- 
chenses, aut. in bellum  Chalepiticum, aut in victo- 
riam Sezeriticam, aut denique in laudem triumpho- 
rum a Comnenis reportatorum aliquid cecinissem, tu 
super &thera collaudabas ; tu leto corde audita pa- 
negyride exsultabae, et. melle ambrosiaque vesci, di- 
vinumque nectar, angelorum delicias, sorbere gloria- 
baris, et quando laudibus finis imponeretur, cgro 
ferebas animo et ad idem repetendum ezcitabas. Ta- 


Ταῦτα μὲν γράφε πρὸς ἐμὲ, πρὸς δὲ τὸν aveqnoópox 
Αέγε xa0* ὥραν, δυσωπῶ, τὰ τῆς ἐμῆς πενίας 

"Ἡς pot χαὶ μόνος πρόθολος, fic χυθερνῄῆτης βίου, 
"Hg poc θεὺς μετὰ θεὸν, fc µοι ζωῆς ταμίας, 


fide inclaruit. Ad eum Persarum furta. reverterunt, 
timentium. imperatoris divini prozimitatem, e pru- 
denter leonis mouarche rugitum evitantium qui saxa. 
findit et maribus timorem injicit, fluminum cursum 
secat. et omnem lerram percutit. Hec videns cum. 
plurimis aliis solus gavisus es et spectaculo l.etaris,. 
nec cum. Prodromo amico communicas ? Gaudii tai 
non facis participem ? non ad sctipturas  pervesti- 
gandas exhortaris? os meum et linguam mon acuis* 


lis quidem erga mos prius eras. Nunc autem una D Attamen e longo tempore probe scis ne imperatori. 


, &&m imperatore versaris el (uis vides oculis quantas 
ille bello res. exsequatur. quot victorias reportet 
adeo ut exlernarum nationum invidiam provocet, wbi 
Tloma, inquam, gloriam augescentem animadeertise, 
munc orbem terrarum, mare ei lacus domitos, inco- 
. lis orbatos, qui quondam alienigenatum nationum 
pars aliqua (fuerant; nunc. hec omnia Roma et in- 
victa familie Comnena servientia obtweris. Preterea 
Cilicum urbes aspicis quas armis imperatoriis sub- 
. Gclas noveras, ei quas Persae malo dolo rapuerant 
ac postea sub Thome, quem imperatoris apostolum 
existimo, ditionem redacte sunt, Sed non de Didy- 
wo velerique Thoma, incredulo illo loquor, sed de 
 €o qui morum simplicitate ac spectaia. in. Dom'no 


laudibus celebrando mirifice operam navore et sexcen-. 
tos poetico ac pedestri sermone composuisse libros 
triumphorum imperatoriorum nuntios, ipsius σια)]ε 
state haudquaquam dignos, sed qui và logica mon 
carent. Et Comneni quidem domini triumphus ix 
ipso initio memorabitur; (uis autem consiliis confisi 
librorum numerum augebimus, in. quibus imperatoris 
res gesta tradentur, nullo omisso. quo vita ejus illu- 
strari possit triumpho ac victoria, donec optima pro- 
les sacre purpura, Comnenus e Comneno, dominus. 
e domino terre toti ab ortu solis usque a5 occasum 
regnet. Hec mihi scribas velim, et qualibet hora im- 
peratori de mea paupertate loquaris, contra quam 
solus. defensor et vite sosvitator et t serundum Deum 














1375 


. SCRIPTA MISCELLANEA. 


pu 


"0 Κομνηνὸς ἐκ Κομνηνοῦ, δεσπότης ix δεσπότου. Α ΄Ἔμπλησον πᾶσαν ἁγυιὰν, ἔμπλησον πᾶσαν χώραν 


Ταὖτα xai µόνα πέποιθα, πρὸς τοῦτον ἀποθλέπω. 
"Av οὗτος δώσῃ µοι φαγεῖν, ἔχω τὸ Civ καὶ πάλιν * 
"Av δὲ μὴ δώσῃ, φθείροµαι, πρὸς δην καταδαίνω, 
Οὐ γὰρ ἐπίσταμαι πολλοὺς δεσπότας ἐν τῷ Blu. 
Λόγισαι πόσον ἔχδημος 6 βασιλεὺς ὑπάρχει 
Καὶ πόσον χρόναν ἔρημο: ὁ Πρόδρομος πραγμάτων, 
Αὐτῆς δὲ μᾶλλον τῆς ζωῆς αὐτῶν τῶν ἀναγκαίων. 
Εἶτα φθαρείσης, ἄνθρωπε, τῆς γλώττης τοῦ Προ- 
| | δρόμου, 
Ἑτέραν εὗροι εἰς ἐν vf] ταύτῃ παριτουµένην, 
^ Ko σχετικῶς χηρύσσοντα τὸν αὐτοχράτορά pov ; 
Οὐκ οἶμαι, x&v παραφρονῶν τοῦτον λαλῶ τὸν λόγον. 
I. Tov αὐτοῦ slc τὴν ἐπὶ τῇ ἁ ἰώσει τῆς Καστα- 
. 4óvoc ἐπιγίκιο” πρόοδον εοῦ αὐεοκράτορος 


κυροῦ Ἰωάννου τοῦ Κομγηνοῦ, δεχάστιχα 


ἄπο"ιτικὰ τοῖς δήµοις. 
*A*9 Ἡροδρόμου Ἰρόδρομος, οἰχέτης ἀπ' οἰχέτου, 
And λογίου λόγιος ταῦτα χαρποφορῶ σοι * 
Ὁ Πρόδρομος τῷ βασιλεῖ χαὶ τῷ χριστῷ Κυρίου, 
*O δοῦλος τῷ δεσπόζοντι xal τῷ χυριαρχοῦντι’ 
Ὅ λόγιος τῷ μάλιστα τιµήσαντι εὺν λόγον : 
Τὸ δὲ χαρχοφορούµενον xal προσαγόµενόν µοι 
Στίχων δεχάδες, βαοιλεῦ, πολιτιχκῶν xal τούτων’ 
Ὠδῆς δὲ φέρει μίμησιν ἑκάστη τῶν δεχάδων 
Τοῖς πέρασι τοῖς ἑαυτῆς συναπαρτιζοµένη * 
Axout γοῦν µου thv ᾠδῆν, ἄχουε τῶν ἁσμάτων. 
*Q δεῦρο, πόλις εὐτυχὴς, à δεῦρο, vía "Pap, 
Ὕμνησον «bv δεσπότην σου, τὸν αὑτοχράτορά σου, 


Τὰ µήχη σου, τὰ πλάτη σου, καὶ τὰ 


Ἔχου χνυµθάλω»,, μουσικῆς, παντὸς ῥυθμοῦ xal µέ- 
| — Dove, 
Kal 4bv σχηπτοῦχον ὕμνησον ἓν πάσῃ συμφωνίᾳ. 
ἝὪ πόλις πόλις, Ῥωμαϊκὴ πόλις, Αὐσόνων πόλις, 
Εὖὗρες, βραδέως εὕρηκας. εὗρες ὀψὲ xal μόλις 
Τὸν χόαμον σου, τὸν ῥύστην σου, xal τὸν ἑχδιχητίν 
Ἑξάπλωσον τοὺς ὅρους σου, πλάτυνον τὰς αὐλά:ς 
Ισου, 
σχοινίσµατά 
ος [sov* 
Ὡς χέδρος ὕψου χορυφὴν, ὡς ἆμπελος εὑρύνου * 
Αἷρε πρὸς χύχλον τὴν ὀφρὺν, ἀπείλει τοῖς ἐχθροῖς 
| [σου, 


B Αρίστευε χατὰ Περσῶν, φαιδρύνου, µεγαλύνου» 


Ὑπόταττε τὸ βάρδαρον, vix2, τροπχιοφόρει, 
Καὶ χήρυετε τοῖς μεθ) ἡμᾶς τὸν τούτων παροχέα. 
ἸΑνέτειλας, ἀνέτειλας λαμπρὸν ἐκ τῆς ἑφας, 
Ἔλιε θεῖε, βασιλεῦ, χαὶ δᾳδυυχεῖς τὴν χτίσιν» 
Οὐχὶ λουθεὶς, ὡς foc ᾠχεανοῦ τοῖς ῥείθροις, 
λλλὰ λουθείς σου τοῖς χρυσοῖς ὑπὲρ ἡμῶν ἱδρῶσι * 
Καὶ vov ἀγαλλιώμενος ὡς γίγας προοδεύεις, 
Τὰ δὲ λαμπρά σου τρόπαια χύχλῳ δορυφορεῖ σοι ' 
Ἡ πόλις 6 προσυπαντᾷ καὶ περιπτύσσεταί σε, 
Ὅλη καλη καὶ τηλαυγῆς, ὅλη λελαμπρυσμένη, 
"Άλνος ῥείθροις τοῖς χαλοῖς ὥσπερ ἀπολουθεῖσα 
Καὶ δέχεταί σε, βασιλεῦ, ἀγχάλαις Απλωμέναις. 
Ὦ πόλις, πόλις εὐτυχῆς, à "Pour Ῥώμη vía, 


Τὸν ῥύατην, τὸν σωτῆρά σου, xal τὸν ὑπέρμαχόν σου’ ; Ἐπαλαιώθης ὑπ' ἐχθρῶν, ἐγένου γραῖα 'Ῥώμη, 


Αγχάλισαί σου τὸν υἱὸν, στέφον τὸν κύριόν σου, 
"Απασαν χεῖρα βάλλουσαν καὶ πόδα βεδληµένον * 
Κάλισον τοὺς χατοίχους σου, χάλει τὰ θρέμµατά σου 
Κατὰ σειρὰς, κατὰ φυλὰς, vat δήµους καὶ φρατρίας’ 


vita servator est Comnenus e Comneno,dominus e do- 
mino. Hic unica spes mea : hic si mihi nutrimentum dat, 
revimsco ; sin minus, ecce pereo el in Orcum descendo ; 
monenim mullos in. terris dominos cognosco, Consi- 
dera quantum lemporis imperator absit et quantopere 
Prodromus a negotiis destitutus rebus ad. vivendum 


mecessariis indigeat; postea, homo, Prodromi lin- 


gua emoriua, quis huic similem inveniel que bene- 


vole dominum meum annuntiet ? Equidem non credo, . 


tametsi sic loquens amentic incriminer. 


Κατέθου τοὺς πλοχάµους σου, κατέθου τὴν στολήν 

| [σου. 
Αλλ’ εὗρες χράτος ἅμαχον γενναίαν, viav ῥώμην 
Tov ῥωμαλέον ἄναχτα δεσπότην Ἰωάννην * 


vicos, totam. regionem cymbaiorum sono ac strepitx 
reple, ac musicis. instrumentis ac. cantibus omnia 
resonent in honorem sceptrigeri. | 

O urbs Roma, Ausonum caput, invenisti. sero de- 
mum, sed tanen invenisti mundum tuum,  libera- 
torem tuum, justificatorem tuum; terminos (uos 
profer, aulas tuas amplifica et secundum omnes di- 
mensiones magnifica; exalteris sicut. cedrus, sicut 
vitis. amplieris. Supercilia sursum age, inimicis tuis. 
minare; Persas vince et letare animo; subige bar- 


X. — Ejusdem in processionem triumphalem do- D barum, triumphum de ipso age, εἰ postéris benefacto- 


. mini Joannis Comneni post captam Castamonis 
civitatem, carmen decasyllabum τοῖς δήµοις. 

A Pracursore precursor, a. servo servus, a. doclo 
doctus hac tibi offero ac dico, Precursor imperatori et 
uncio. Domini, servus gubernatori ac regnanti, doctus 
ei qui eruditionem magis aliis aestimat. Que autem of- 
fero imperator, versus item sunt politici suis limitibus 
eircumseripti. Jam accipe carmen et cantum nostrum! 

Adesdum, urbs feliz. nova Roma, celebra domi- 

sum (Ium potentissimum, liberatorem, salvatorem 
ac propugnalorem. tuum. Complectere filium. tuum, 
corona dominum (uum, manibus pedibusque ope- 
fare; vernas tuos appella, natos tuos voca secundum 
fribus, naiiones et con[raternitates. Omnes impleto 


rem annuntiia. 
Cui splendore ex Oriente illuxisti, imperator, sol 
divine, ut mundum luce ua. collustres, non lotus 


| quidem aicut sol in Oceani fftentis, sed sudore aureo 


pro nobis madidus. Sed ei nunc maxime sicut. gigas 
procedis, et splendida te undique tropza circumsti- 
pant. Urbs interea tibi obviam it amplezxura, cum 
omni sua. pulchritudine ac splendore, et quasi ab- 
[uta limpidis undis, et te, imperator, apertis brachiis 
circumpleciitur. 

O urbs felicissima, Roma nova ; senectute. te affi- 
aerumt inimici twi; cana facta es; cincinncs una 
cum veste deposuisti; sed vires. invictas, recentes 


el imul dominum Joannem, [orkem. impcratorem 








1375 


Καὶ πάλιν ἤθησον ὧις "ply, καὶ γίνου «νέα Ῥώμη. 
Τὸν βάστρυχον ἐκπέτασον, ἑνδύθητι πορφύραν, 
Περιδἀαλοῦ τὸν στολισμὸν ἐχεῖνον τὸν ἀρχαῖον 
Κρσμήθηει τὸ πρόσωπον, λούθητι «b sapxiov, 
Καὶ φαίνου νέα καὶ καλἡ, xat τέρπα τοὺς ὀρῶντας, 
Ἐπῆραν πάντες ποταμοὶ φωνὰς αὐτῶν, ἐπῆραν, 
Τὰς σὰς ἀναχηρύττοντες, δέσποτα, στρατηγίας. 
Ἵστρος Bod τὴν ἰσχύν σου, Σάγαρις μέγα xoá2c:, 
Ὄμνυσιν "Αλυς μὴ ἰδεῖν ἕτερον βασιλέα, 
Τὰς ὄχθας παραθέοντα xal πίνοντα τοῦ ῥείθρου, 
El μὴ τὸν πορφυροδλάστην δεαπότην Ἱωάννην, 
Μηδὲ Ῥωμαίοις µέχρι σου τὴν ῥάχυν ὑποστρῶσας, 
Μηδὲ πορθμεῦσαι λάφυρον τοσοῦτον ix. Περσίδος 
Καὶ γέγηθε τῆς ἑθνικῆς ἁπαλλαγεὶς δουλείας, 
Kal σοὶ δουλεύων τοῦ λοιποῦ, xal σἣν προσχλύζων 


[χώραν. 


"B Ῥώμη, πόλις εὑδαίμων, πόλις fj Κωνσταντίνου, 


τολίσθητι, περιθαλοῦ χιτῶνα πεπλυμένον, 
Ὑπόδεξαι τὸν νιχητὴν, δέξαι τὸν βασιλέα, 

Καὶ τοὺς ἱδρῶτας τοὺς χρυσοῦς οἷς ἑξηγόρασέ σε, 
᾽Απόμορᾶον, ἁπόμαξον ἐκ τοῦ χρνσοῦ μετώπου, 


Φίλησον τοὺς δεσποτικοὺς, τοὺς πανωραίους πόδας, 


Τοὺς εἰρηναίαν σοι ζωὴν εὐαγγειζομένους. 

Σοῦ χάριν νόσοι σώματος τῷ βασιλεῖ xal πόνοι * 

Σοῦ χάριν µάχαι χαὶ στρατοὶ καὶ στρατοπεδαρχίαι. 

Ἐχ σοῦ δὶ τὴν ἀντίχαριν, πλὴν τῆς εὐχαριστίας. 
Δός pot, Anto χιθαρφδὲ, µιχρά σου τῶν ἁσμάτων 

"H σὺ παρὼν ἀλάλαζε ταῦτα τῷ βασιλεῖ pov * 

Elc Όψος ἀναδέθηκας ἐῷον, τροπαιοῦχε, 

Αἰχμαλωσίαν bv αὐτῷ πολλὴν ἠχμαλωτίσω, 

"Ελαθες ὅόµατα πολλῶν ἀνθρώπων ἀλλοφύλων, 

Πάντες οἱ πίονες τῆς γῆς προσχεχυνήκασί σοι. 


invenisti, Jam ad teneram etatem redi et nova 
Roma fieri cures ; cincinnos concinna, purpuram in- 
due, antiquum circeumda amictum; faciem orna, 
corpus lava , nova et formosa appareas, et videntes 
te delecta. 

Sustulerunt. vocem suam omnes. fluvii , armorum 
tuorum honorem celebrantes. Ister virtutem tuam pro- 


clamat , Sagaris alta voce clamat, Halys jurat nun- 


quam se vidisse imperatorem ripas suas, aicut tu, 
pratereuntem. et. qui. ex ipso biberit, aut Romanis 
sicut tu victoriam arripuerit aut tantam pradam ex 
Perside retulerit. Idcirco latatur se servitutem. apud 
. €xteros evasisse et luum. regnum. alluere eibi datum 
esse. 

O nova Roma, wrbs fortunata, civitas Constan- 
tini, indue te pallio purgato, saluta victorem, saluta 
imperatorem ei sudorem aureum quo te. redemit, 
absterge, frontem. auream absterge, pedes domini 
Iul pulcherrimos basia, qui vitam pacificam tibi evan- 
geiisant. Tui gratia imperator morbos ac labores 
spernit ; tui. ergo pugnas atque omnes belli labores 
exantlat ; gratum ipsi itaque animum prabeto. 

Da mihi, David citharede, partem. aliquam can- 
ticorum tuorum, aut, si malis, imperatori meo occine. 
Tw Occidentem signifer transcurristi, multos capti- 
vos fecisti, a plurimis externis gentibus dona acce- 


THEODORI PRODROMI 


1376 


À Ἐξέτεινας τὴν ἄμπελον, τῆς νεωτέρας Ῥώμης 


Τὸ χλῆμα μέχρι θαλασσῶν, x21 τὰς παραφυάδας 

Μεγίστων ἄχρι ποταμῶν πέρας αὐτῶν ἁλύων» 

"D: προατεθεῖεν, βασιλεῦ, αἰῶνες τῇ Cu σου. 
᾽Αχούω, θεῖε βασιλεῦ, κυνηγεσίων νόμους" 

Χρόνῳ μὲν χάπρον λάδοι τις, xal μετὰ µόχθων πότ 

ἴσων, 

Χρόνῳ δ’ ἀγρεύσοι πάρδαλιν xaX δι᾽ ἑνέδρας πόσης" 

Τὸ σὺν δὲ τοῦτο θήραμα, τὸ χννητέἑσιόν σου 

Μιχρῶν μὲν ἔργον ἡμερῶν, ἀλλ᾽ ἔργον ὄντως pd va * 

Πόλις ἁλίσχεται πολλὴ, xal φρούρια χρατεῖται, 

Καὶ μυριάδες ἄπειροι Περσῶν δουλαγωγοῦνταε, 

Καὶ φάλαγγες 'Ῥωμαϊκαὶ πεζεύουσι τὸν ΄Αλυν, 

Καὶ σύμπασαν ληΐζονται τὴν ἀντιπέραν χώραν * 

Οὕτω θηρεύειν ἔμαθεν ὁ Κομνηνὸς δεσπότης. 


B ἨµΠολλὰ μὲν, θεῖε βασιλεῦ, καὶ τὰ στρατεύματά 


| Ὅ σου" 

Καὶ «εἰ γὰρ € στρατεύματα τῆς χραταιότητός σους 
"Αλλο τὸ νῦν κατόρθωμα κρεῖττον χειρὸς ἁπάτηςι 
Πόλις τοσαύτη τὴν ἰσχὺν, τὸ μέγεθος, τὴν θέσιν, 
Τοσούτοις κύχλῳ τείχεσι ἐμπεριειλημμένη, 
Αόρνις ἄλλη καὶ παντὸς ὑψηλοτέρα βέλους, 
Αναιμωτὶ προστίθεται τοῖς ὅροις τῶν Ῥωμαίων ” 
Καὶ πόλεις ἄλλαι Περσικαὶ, xal φρούρια µυρία. 
Καὶ πλῆθος ἀναρίθμητον αὐτομολεῖ-βαρθάρων * 
Όντως θεοῦ τὸ ερόπαιον xal τύχης Κομνηνίδος. 

'O μὲν προφήτης, Ἐν Ῥαμᾷ qu:h, φησὶν, txej- 

| [σθη ” 

Ἐγὼ δ᾽ ἁλαλάξας τὸ ῥητὸν χαὶ παρῳφδίσας, λέγιν - 
Ἐν Κασταμόνι τὴν φωνὴν ταύτην ἐξαχουσθῆναι, 


C Περοὶς τὰ τέχνα xAalousa, μὴ παρακᾳλονµένη - 


T& μὲν γὰρ ἐζωγρήθησαν, ἀλλὰ δὶ αὐτομολοῦσιν, 


pisti ; magnales terræœ tibi genua. flexerunt. Tu. noc 
Roma vitem extendisti ad mare usque et surculos ad 
maximos κε fiuvios propagasti ; quare etiam, 
imperator, vile (κα anni aucti sunt. 

Now, dive imperator, venationis leges. Aprum 
quis cite. temporis spatio capiet, nec. sine magno 
sudore, item pardalim non sine magna arte ac dolo 
prehendet. Quod tu venaris paucarum dierum opus 
idque grande est, urbs magna capitur, mania asceu- 
duntur, innumerus Persarum exercitus in servitutem 
redigitur ; Romana legiones Halyn trajiciunt et om- 
nem e regione terram [erro et. igne vastaM. Hujus- 
modi venalor est Comnenus dominus noster. 

Multi sunt tibi, imperator divine, exercijus, ej 
sndique militibus te stipatum video. Nihil tua majus 
fortitudine. Urbs (ortissima et magnitudine et. loci 
nalura et manibus. invictis et altioribus quam que$ 
telum superare valeat, nullo sauguine effuso in. Ro- 
manorum dilionem cedit. 

Alie quoque Persice urbes, sexcenta. castella, in- 
finita denique barbarorum multitudo in (wa. castra 
per(uginnt, Deo sic volente ac Gomaenorum [fortuna 
juvante. 

Propheta, In Rama, inquit, voz audita est, ad quod 
ego mutato nomine el loco, Castamone, dico, eedem 
illa τος audita" est : Persis natos suos fBens εἰ sola- 








1911 
«Αλλα δ' αὐτῶν ἀπέθανον kv στόμασι μαχαίρας. 
Φνδοῦ µοι, πᾶν τὸ βάρδαῤον, p] πάθῃς τὰ Ἰεῥοαίδος, 
Οἱ πίνοντες τοῦ ΤἰγρήΞός, οἱ πίνούτες τοῦ Νείλου, ΄ 
Οἱ πρὸς δυσμάς Αἰθίοπες, οἱ πρὸς ᾽αὐγὰς ἡλίου, 

Οἱ τοῦ βορείου κλίμάτὸς, fj τοῦ νοτιωτέρου. 

Ὢ δεῦρο, πόλις Κασταμὼν, δεῦρο, Ῥωμαίων πόλις, 
Χρόνων πολαῶν ἁπόδήμε, φυγὰς μαχρῶν αἰώνων ΄ 
Ποῦ µέχρι νῦν ἀπεπλάνας, ποῦ µέχρι νῦν διηγες; 
Πῶς ἑκαρτέῤησας, εἰπὲ, τῆς "Ῥώμης χωρισθῆναι, 
Καὶ συναφθῆναι τοῖς ἐχθροῖς, μιγῆναι xot; ΄βαρδά- 

[pots ; 
"ü δεῦρο, καὶ φιλήσω σε, xal περιπτύξομαί δε’ 
Ὁ κρατερὸς γάρ βασιλεὺς ἑπανέσώδατό σε, 
Καὶ σὲ τοῖς col; ἀπέδωχεν ἐκ τῶν ἐχθρῶν d 
| [σας * 
"Q xai τὸ yapioti piov ἀπόδος εὐφημίας, 
Ὡς ῥυσαμένῳ σε sixpde βαρδαρικῆς δουλείας. 

"Hi θεῖε, βασιλεῦ φωσφόρε, σελασφόρε, 
Απέχρυψας τὸν Ίλιον, λάμψας εἰς γῆν ἑῴαν ' 
Σὺ γοῦν λοιπὸν ἀνάτελλε, σὺ γοῦν ἀκτινοθόλει, 
Τὴν £u χαταπύρσευε, ὃᾳδοῦχε, τὴν ἑσπέραν, 
Κάἀκεῖνος ὡς παρήλιος σοὶ παρανατελλέτω. 
"Acte τοὺς ἵππους, Ἆλις, χατάθηθι τοῦ δίφρον, 
'O στρατηλάτης βασιλεὺς ἁρμάτηλάτης ἔστω * 
Οὐκ ἑχσπασθῇ τῆς ἄντυγος, οὐ ῥίψει τὰς ἠνίας, 
Οὐ πέσῃ πρὸς Ἠριδανὸν, o0 γάρ ἐστι Φαέθων, 
AM οἶδε νόμους ἱππιχῆς, οἶδε χαλῶς ππεύέιν. 

Ὑδρίστρια καὶ μοιχαλὶς ἑῴα κληρουχία, 


Χήραν στυγνἠν ἑώρακας τὴν δἐσποινᾶν σου ᾿Ρώ- 


[μην, | 
Καὶ χεῖρας Ἶρας κατ’ αὐτῆς ἐλενθεροβοῶδα - 
Απέδρας, ἀποπέφενγας, µετέδης, µετῳχίσθης 


tium non admittens ; alii enim vivi capti sunt, alii ad 
hostem per(ugiunt, ut omitlam eos. qui ferro perie- 
runi. Cave ne idem quod barbaros, quod Persiam 
interemit, tibi malum eveniat, et quod. experti sunt 
qui Tigrim, qui Nilum bibunt, Æiniopes, Occidentis 
atque Orientis incole, quique ad septentrionem ausira- 
tesve. plagas speciant. 

Adesto mihi, Castamon civitas, Róma urbs que 
auulto abhinc lempore eitra te. posita fugux erras, 
dic ubi terrarum hucusque es. vágata? qui factum 
εεί nt exira Romam ésse et ii 
misceri salíus ^ duxéris ? Huc adesto, ut basia tibi 

atque complexus dem. Maghanimus namque impe- 
yalor te salvatam d discrimine uis reddidit. Ei 
igitur grates "ez intifho animo repende, guod ez 
amara servitute te féliciter eripuit. 

Divine imperator, «οἱ, lucifer, 'tu solem abicon- 
disti, plagam orientalem illastrasti, nunc rursus 
lucesce, radios rursum emilte, Orientem ypariter ac 
Occidentem face tua collustra, alter ὀδγο".κοί tibi 
satellitis appareat loco. Dimitte equos, sol, e curru de- 
scende, dux militàm imperator nóster, ascendat. Hic 
enim non e sede délabetur aut habenas Yazabit. awt 
in Eridanum cadet; wielius enim "Phacthone curri- 
culum absolvet, utpote" artis équestris plane peritus. 

Colonia arrogans et adultera qua Orientem pos- 
sides, Romam reginam tuam viduam  ugubrem vi- 


SCRIRTA MISCELLANRA. 
A Αλάστορας χαὶ πονηροὺς συνδούλους ἐνυμφεύσω * 


1818 


Ἐπεὶ 9 ἐχείνη τὴν ovuyvhy ἀπέθετο χηρείαν, 
Καὶ τὸν ἐφον καὶ κοσμικὸν δεσπότην ἐνυβφεύθη, 
Εὐρέθης, Ίχθης, χἐχαρσαι, συνείρχθης ,. ἑμαστί- 
ἴχδης, 
Δίχας ὑπέσχες καὶ πυινὰς τῆς αἩς ἁποστατίας, 
Καὶ τῇ ὃςσποίνῃ προσχυνεῖς 4j δούλη κάλιν δούλη. 
Περαὶς ἁλάστορ, ἁλαζὸν, ἁρπάκτορ, αἱμοδόρε, 
Σχυλεύτρια, φονεύτρια, χαχῶν ἀκείρων µήτηρ, 
Ἔμαθες οἷς περ ἔπαθες, ἔγνως ἐχ τῶν οἰκείων 
Olov χαχὸν τὸ πηλεμεῖν xai τὸ σχνλεύειν πόλεις, 
Καὶ πόσον πόνον φέρουσι ταῖς μητρικαξς ἁρδείαις 
Ἐχσπώμενα, συρόµενα, χτιννύµενα τὰ βρέφη. 
Πόσαι γὰρ νῦν xal χατὰ σὲ μητέρες ἀτεχνοῦσι; 
Καὶ πόσα τέχνα τὴν θηλἠὴν ζητοῦσι τὴν µητρφαν; 
Καὶ νύμφαι τοὺς ᾽ὀμόζυγας, - xat νύμφας οἱ νυµ- 
[φίοι; 
Ἐπέστρεφεν 6 πύνος -σου΄ πάντως el; κεφαλήν σου. 
Κροῖσος τὸν "Άλυν διαθάς, ὡς λέχουσιν οἱ λόγοι, 
Thv ἑαυτοῦ κατέλυσε μεγάλην ἑξουσίαν, 
Απατηθεὶς τῷ δαίµονι καὶ τῷ χρησμῷ τῷ πλά:ῳ; 
T5 σὺν δὲ νῦν στρἀτόπεδον, σχηπτοῦχε, εροπαιλῦχε, 
Πεζῃ τὸν "Aluv διαθὰν χαὶ xat! ἐχθρῶν ὀρμῆσαν, 
᾽λρχὴν κατέλυσε πολλὴν, ἀλλὰ τὴν τῆς Περσίδος. 
Οὐ γὰρ ἐθάῤῥησε χρησμῷ υὐδὲ λοξαῖς µαντείαις, 
Ἁλλὰ τῆς θεοµ/ίτορος τῇ δείᾳ σνμµαχίᾳ, 
Καὶ τῇ] πρὸς «bv παντάνακτα πίστει τοῦ βασιλέως, 
Καὶ τῆς Περσίδος ἔχαμφε τὸν ὑφτλὸν αὐχένα. 
Να) vai τοὺς Πέρσας, βασιχεῦ, vat τοὺς ὑπερηφά» 
νους, 
Nai vat τοὺς ἀθεσμήσαντας, val val τοὺς ἀχαρί- 
[στους, 


disti, et manus  licenliosas contra eam sustulisti: 
àufugféti; surripuisii te, in aliam abiisti coloniam, 


cum sérvis perversis connubium instiluisti. Postquam 


vero illa ' Ingubri  viduitate deposita imperatori 
Orientis nupsisset, tu e loco abscondito protracta tomsa 
es, in vincula conjecta, fustibus cesa, condemnata, 
denique defectionis (ue poenas dans, ante heram tuam 
serva formam induens it genua procumbis. 
Persarum | natio. scelesta , jactatriz, rapaz, cra- 
delis , predairiz , sanguitiem sitiens , omnium ma- 


nimicis batbarisque im- y) lorum (ons et mater, ex iis que passa es jam probe 


nosti quid ait belligerari, quid urbes spoliare, et 
quantum utero materno creeni dolorem liberi inde 
extracti, proirusi, necati. Quot apud te matres plane 
sunt slerifes!. quot infantes | mamillam querunt 
malernam ! quot porro sponse sponsos, sponsi spon- 
sos! qud omnia sane res tibi capitales sunt. 

Crosus, ui antiqui scriptores memorant, Haly tra- 
jecto, regnum uum  pregrande destruxii, malo spi 
fitu et oraculo mendaci seductus. Tuus. autem ezer- 
citus, imperator triumphalis , Baly οἶπο nuvibus 
lrajecto hostes adortus. magnum item imperium va- 
stavi Persicum. Non enim oraculis (alsisque vatici- 
niis est confisus, sed spe erectus in sanctam Deiparam 
et' Regem celorum, alta Persie cérvice fracta. eicit. 

. Agedum , imperator , Persas superbos, exleges, 
ingratos, perjuros, injustos, perfugas castiga, apo. 








Nei val τοὺς παραθπονδητὰς, vat val τοὺς παρανό- / 
[poc * 
Ne τοὺς ὁραπέτας κόλαζε, πύπτε τοὺς ἁποστάτας: 
Προσῇῆλθον, ηὐτομόλησαν, προαχεχυνἠχασί cot, 
Ἔτνχον δόξαν οὐ μιχρὰν πλούτων ἀπείρων ὅσον: 
— Καὶ πάλιν ἀπέστησαν καὶ συναποδράντες τούτοις ’ 
N32v πειραθήτωσαν yetpbc τῆς τότε φιλανθρώπου 
Σκληρᾶς ἀγρίας, ἀπηνοῦς, χτεινούσης, φονευούσης, 
ἈΑνθ) ὧν ἠχαριστήχασι xai παρεσπόνδησάν σοι. 

Ὦ βασιλεῦ τρισαριστεῦ, Αὐσόνων αὐτοχράτορ, 
*Q σῶμα κρεῖττον σώματος , xal φύσις ὑπὲρ φύσιν' 
Χειμὼν οὐ χατισχύει σου, χιὼν οὗ πἠγνυσίν σε, 
Νόσο; οὗ χυριεύει σου, πόνος οὐχ ἐχνιχᾷ σε; 

Νοσῶν στρατεύεις, πολεμεῖς, διώκεις, χατασφάτ- 
ίτεις, 
Πδλεις πορθεῖς, ἄνδρας ζωγρεῖς, ἕλχεις αἰχμαλώ- 
[σας 
Τοὺς λυμεώνας xaX φθορεῖς τῆς πολιτείας λύπους, 
Κύνας δειχνύεις φύλακας αὐτῆς τῆς πολιτείας * 

Καὶ οὖν ὑγείᾳ πρὸς ἡμᾶς χαὶ νίχης ὑποστρέφεις : 
Σώζον µοι, σώζου, βασιλεῦ, val σώζου τῷ λαῷ σου. 
Τίς εἶδε μόχθον ἰατρὸν, καὶ πόνους λυσιπόνους, 

"Καὶ µάχην θεραπεύουσαν νοσοῦντα βασιλέα: 
Ἑνόσησεν ὁ βασιλεὺς ἓν τοῖς dips κόποις, 
"Ἱππασίῳ χατέδραµε «hv χώραν τῶν Bapbápuv* 
Ἠρίότενσεν, ἐνίχησεν, 106 λυθεὶς τῆς νόσου " 
Τί τοῦτο, θεῖε βασιλεῦ ; νοσοῦμεν, χαχεχτοῦμεν, 
Καὶ χκλίναις ἐπιπίπτομεν, χαὶ φάρµαχα ζητοῦμεν, 
"Καὶ παραφυλαττόμεθα τοὺς πνέοντας ἀνέμους» 


Zo δὲ νοσεῖς καὶ σερατηχεῖς, σὺ 8 ὀῤῥῥωστεῖς xav C 


[οφάττεις, 
Καὶ πρὸς χειμῶνας iv saved) καὶ Ἡέρσας ἀνθο- 
[πλίζῃ. 


3tatas flagella, memor quod venerunt quondam per- 


fugarum specie ἐπ pedes. anta te voluti divitiarum - 


pretio, pestea hostilia castra petierunt. Quod si 
manus (ua. tum. (emporis lenis (uil, hodie eadem 
dura, inezorabilis vindicátriz in eosdem ad ingrati- 
fudinis ac perjurii ultionem recidat, 

O ünperator potentissime, rex. ltalorum , cujus 
corpus plus quam humanum, natura plus quam ha- 
mang hieme non superatur, nive non gelascit, a te 
morbus incolumi recedit, labor te minime fatigat. 
Τα, quamvis ægrotus (ueris, exercitum in pugnam 
ducis, hostemque persequeris, occidis ; urbes devastus, 
hosles vivos in captieitatem abducis ; viros pestilentos 
εἰ quasi lupos ez sinu civilatis pellis, canes ad illius 
&alutem introducis fideles. Semper incolumis et victor 
ad tuos redeus. Couservare, queso, imperator, et mihi 
el populo tuo ! 

Quis. unquam laborem et erumnam agroto medi- 
camentorum loco [uisse aut pugnam imperatori egroto 
medicam virtutem aspersisse [ando audiit? /Egrotavit 
imperator in campis acriis; ubi antem hostium fines 
, equitans intrasset, fortiter pugnando victor ex prelio 
ei morbo liberatus processit, Unde tibi hoc, impera- 


tot? Nos quidem mala valetudine laboramus, et statim - 


membra in lecto reponimus, medicamina poscimus, 


THEODORI PRODROMI 


1390 
Ὦ Πέρσαι, Πέρσαι, βάρδαροι τῆς bo λυµαντῆρες, 
Αρπάκτορες, ἁλάστορες, θῆρες, αἱμάτων ἄνδρες, 
Thv πλάνην. κατακρίθητε καὶ τὴν ἀειφυγίαν, 
Ὑπόδυτε τὰς φάραγγας, ὑπόδυτε τὰς νάπας, 
Φεύγετε σπάθην Κομνηνικὴν xal χεῖρα βασιλέως, 
Mh µένητε, μὴ µένητε, φεύγετε τάχος τάχος, 
Ἱέρα Γαδείρων ἄπιτε, περάσατε τὴν θούλην, — 
Ἡρόσιτε τοῖς ἀντιχθόσιν f] τοῖς ὑποχθονίοις, 
Καὶ πίπτετε xal θνήσχετε xai χαταταρταρούσθς, 
Αποδιδράσχοντες ὀργὴν τοῦ Κομνηνοῦ δεσπότου. 
Ὢ χαῖρε, χαῖρε, βασιλεῦ, χαῖρε, τροπαιοφέρε" 
Οὐκ εἶδεν ἥλιος πὸτὲ τοιοῦτον βασιλέα, 
0ὐδ' Ίλιον ἑώραχεν Ἀνατολὴ τοιοῦτον” 
Φέγχεις, ἀνίσχεις, δᾳδουχεῖς, πνβσεύεις, ἀνατέλλεις, 
Καὶ νέφος οὐ συγχρύκτει σε, xal δύσιν ob vul 
[exi 
Ὢ φέγγε, φέγγε, βασιλεῦ, φέγγε τοῖς ὑπὸ yilpe, 
Περίθαλπε, περἰλαμπε, ζωπύρει, ζωογόνει’ 
*0 Ait, φλέχε, νιχητὰ, φλέχε τοὺς πολεμίου΄ ' 
Φρύξον αὐτοὺς ὡς λάχανον, χαῦσον αὐτοὺς ὧ; χόρ- 
[ew: 
Καὶ καθαρὰν τῇ χπόλει σου βράδευσον τὴν ἡμέραν, 
Τίς ἐξ αἰῶνος ἤχουσε Βάλζον ὑπὸ Ρωμαίους; 
Τίς "Αλαμον, τίς ΄Αλαζον, ὀχυρωτάτα; πόλεις; 
Καὶ φήμην µόνην ἄνακτος ὅλα πορθοῦσαν ἔθνη, 
Καὶ τόσους ἄρχοντας ἐθνῶν ἀνδραποδιξομένην, 
Καὶ δουλουµένην ἐθνιχὰς τοσαύτας µυριάδας; 
Τίς εἶδεν tap χαθαρὺν bv μέσῳ δεχειθρίᾳ, 
Kai τοὺς αρημνώδεις xal εραχεῖς καὶ χαραδρώδεις 
[τόπους 
Ὁμαλισθέντας φάλαγξι στρατιωτῶν «τοσούτων, 
Καὶ δι λίγων ἡμερῶν ἔργον αἰῶνος ὅλου ; 
Σῆς εὐτυχίας, βασιλεῦ, ἔργα τὰ γεγονότα. 


contra ventorum flatum nos premunientes. Tu autem, 
quamvis egro(us, exercitum ducis, hostem [undi, 
contra celi intemperiem eque ac Perses armi sst- 
ptis procedendo. 

O Persa barbari, Orientis pestis, fures, scelerati, 
bestig, occisores, qui exsilium meremini perpelusm, 
in vallium reconditis specubus vos abscondite ; Cem- 
meni imperateris ferrum et. sanum fugite; καί 
mora, terga wertite; ultra Gades, ulira Thule si 
cursus vester; ad antipodes, ad inferos abscedite, 
D bene vobis mori et in Tartarum detrudi, ut Comnsexi 

imperatoris iram evadalis., 

Salve, imperator. triumphans ; nunquam ante sel 
tibi parem vidit ; nunquam Oriens parem solem vidit. 
Quando luces, et terram calore ac. igne tuo γεβᾶν, 
nulla te nubes offuscat ; nunquam tu occidis. Lucexc, 
imperator, igne tuo vitam efundas, et. hosles com- 

- bure, sicut gramen eos aut. stipulam delendo, dies 
que puros populo tuo reducito, 

Quis Bal;on, Alamon, Alazon, urbes wunitisimot 
Romanis subactas unquam audivit ?. Nunc e contre 
sola imperatoris fama nationes. integras desti, 
mulios gentium. moderaiores in. servitulem redigit, 
ingentem. servorum. multitudinem. gubernat, Newe 
antehac in medio Decembri ver florens vidi, aui los 


198Ι | SCRIPTA MISCELLANEA, 1383 


"Apats πύλας mortc, ἄρχοντες τῶν Αὐσόνων, 
*0; ἂν εἰσέλθῃ δι αὐτῶν ὁ βασιλεὺς tv δόξῃ ᾽ 
"AX ἑρωτᾶτε τίς ἐστιν; ἀλλά πυνθάνεσθέ µου" 
0 νιχητὶς ὁ Κομνηνὸς, τὸ τῆς ἠορφύρας ἄνθος, 

— Ὃν τρέμει τὸ Γαλατικὸν, ὃν δέδοιχεν ὁ Σχύθης, 

"9 προσχυνεῖ τὸ Κελτιχὸν, ᾧ παΐδες τῶν ᾽Αῤῥά 
[60v * 

"Oc φόρους ἐπιτέθειχε ταῖς παριστρίαις χώραις, 

"Ov ΄Άλυς ὅλος κατιδὼν, οὐ στρέφει μὲν τὸ ῥεῖθρον, 

AM ἠσνχάσας, περατὸς γίνεται τοῖς Ῥωμαίοις : 
᾽Αὐτῷ τὰς Λύλας ἄρατε λαμπρῶς elos ρχομένψ. 

. "]Jós σου, πόλις Ῥωμαϊχὴ, τοὺς νεωνήτους δούλους, 
"Καὶ τὸ μὲν πλῆθος ἔασον, οὐδὲ γὰρ ἀριθμεῖται, 
Tou; ü σατράπας Μάλιστα, xal τοὺς ἑχχρίτους. 

| [δρα * 

"Opa τὸν ᾽Αμασειανὺν πρὸ τῶν λοιπῶν Τογηρίλην, 

"Τὸν ἀπὸ Γάγγρας Αλφαροῦς, τὸν ᾽Αμηρᾶν Πραχί- 


[μον, 
"Tov Ἐλελδὴν, τὺν Ἐλπεγκοὺς , τὺν Τζυχῆν, τὸν 
[νάλην. - 
Ἔχεις πρὸς τούτοις dpt μεῖν xal. τινας ἄλλους 
| [πλείους, 


Καλλινογλην, οΑἹτουγδῆν, Αὐσάραριν, μυρία” 


X5 δὲ λιποῦσα τὴν πληθὺν τῶν ζωτρηθέντων βλέ- . 


ἴπειν, 

"Ὕμνηαον τὸν ζωγρήσαντα δεσπότην Ἰωάννην. 
Ὢ δεῦρο, σύγχλητε βουλὴ, δεῦρο, τὸ θεῖον βῆμα, 

Τὸ σύμπαν ἰδιωτικὸν, οἱ τοῦ. µονήρους βίου, 
Ὅσον kv νέοις, kv παισὶν, ὅσον ἓν µειραχίοις, 
"Ev βρέφούσιν, tv γέρονσιν, bv πάσαις ἠλιχίαις, 
"Όσον kv τοῖς µαθήμασιν, ὅσον ἓν τοῖς πολέμοις, 
Ὁπόσον χειρωνακτικῆς xal βαναύσου τὖἦχης, —— 
"Όσον «fj πόλει γνήσιον, ὅσον τῆς ἄλλης μοίρας, 


ébrupia, aspera per operarios militares exequats 
audiit. Attamen hac fortune iuc, imperator, opus 
4unt. 


Aptrite portas antiquas, reges lialiæ, ut imperator 
«um gloria per eas introeat. (Quod si quaratis quis- 


sam ille sit, scitote Comnenum esse victorem, pur- 


, pure. ornamenium , quem Galatia. metuit, quem 
Scytha  periimescit, quem gens. Celtica adorat. et 
Arabum filii; qui regionibus superatis vectigalia 
imperat ; coram quo Halys non reirocedit , sed a 


A Τῆς ξένης, τῆς ἐπήλυδος, τῆς παρεγγεγραµµένης, 


Καὶ οὗστητε χατὰ χοροὺς, σύστητε xatà χύχλους, 


:Τὰς νίκας παιανίζοντες τοῦ Κομνηνοῦ δεσπότου. 


. "Expert, θεῖε βασιλεῦ, τὴν βασιλίδα πόλιν, 
Fi χατ᾽ ἀξίαν ἔμελλεν ὑμνῆσαί σου τοὺς ἄθλους, 
Χρνσῶσαι πάσας ἁγυιὰς, ἁπάσας τὰς ἀμφόδους 


«Στίψαι τῆς γῆς τὸ πρόσωπον ἐκ σηρικῶν ἀμφίων ' 
Ἐπὶ τετρώρου πτερωτοῦ λαμπρῶς σε χαθιδρύσαι, 


᾽Ανενεγχεῖν, εἰ δυνατὸν, τὸν "Ὅμηρον ἐξ ἆδου 
Ὑμνήσοντά σε, βασιλεῦ, μετὰ στοµάτων δέχα. 


:'Ἐπεὶ δὲ τούτοις σε τιμᾶν ἡ πόλις o0x ἰαχύει, 


Ole γοῦν ἰσχύει τὸ σε πτὸν ἀμείδεταί σου κ;άτος 
. "Y vote, παιᾶσι, προπομπαῖς, εὐχαῖς, εὐχαριστίαις, 
᾿Αρίθμει «φου τοῖς σχοινισμοῖςν. εὐτυχεστάτη 
[Ῥώμη, 


B Πάντα τὰ μέχρις Άλυος, ὅλον αὐτὸν τὸν λυν, 


Thv ἀντιπέραν "Άλνος ἐσχυλευμένην xopav* — 
Ἡροστίθει σου ταῖς πόλεσι xal Κασταμόνας ὅλας" 
Σύναπτε μετὰ τῶν λοιπῶν τῶν ὑπὸ σὲ φρουρίων 
Τὴν νέαν πόλιν τὴν Άλμον, τὴν ΄Αλαζον, τὸ Βάλζυν' 
 Tgágs ταῖς μυριάσι 6ου καὶ νέας µυριάδας | 


Av 0 ἅπαξ Exi xax! ἐχθρῶν ὁ βασιλεὺς ὀρμήσῃ, 
— "Eye xaX προσδοχῄήσιµον τὴν µονοκρατορίαν 


Καὶ τίς γὰρ ἁμιλλήσαιτο τῷ Κομνηνῷ δεσκότῃ; 

— νίκη Λαοδικεινὴ, νίκη. Σωζαπολῖτις, — 

Ετέρα νίχη Σχνθικἡ, καὶ Δαλματίτης ἄλλη, - 

Ἑτέρα δ' ᾽Αμωριανὴ, Anpvalxh 0 ἑτέρα" 

CAM ὁπόσας κατὰ γῆν xol θάλασσαν, xal νἠ- 
ίσους, 


6 Ὁπόσας πρὸς ἀνίσχοντα χαὶ δύνοντα φωσφόρον, 


Ὑπερφυῶς χατώρθωσεν à Κομνηνὸς δεσπότης» 


. Ka σύ pot νέα xal χαλὴ νίχη Κασταμονίτης: 
᾿Αεῦτε, συμπλέξατε χορὺν kv ἁπαλοῖς δαχτύλοις, 


urbani et alienigene, adyene, in choro vos 'sistite el 


circo, victorias Comneni carmine perlusirantes. 

. Urbs imperatoria si certamina iua ac victorias rite 
vellet celebrare, vias auro siernere universae et 
ἔεττα faciem — vestibus. sericis. induere. deberet; te 
super quadriga splendida positum ab Homero, si feri 
possit, decemlingui cantari oporteret. Sed quia hisce 
non valuit urbs te celebrare, potestatem tuam hymnis, 
peane, processionibus, precibusque supplicatoriis ad 
celum extulisse satagit. 


Romaxis impune irajicitur. Ei igitwr portas repan- D Accense, [elicissima Roma, finibus. tuis omnes re- 


dite gloriose ut ingrediatur, 

. Aspice, Roma , Servos. recens. acquisitos , nulla 
«amen. multitudinis ratione habita, que minime 
swumeratur ; sed sairapas prasertim et electam legio- 
nen considera ; secerne a ceteris Amasenum Toge- 
rilen, Alpsarum, α Gangris oriundum, Prachimum 
ædilem, Elelden, Elpencum, Tsycen, Inalen observa, 
pre sexcenlis aliis Callinoclen, Aitougden, Ausa- 
rarin. Tu autem. ipsa, omissis caplivis , captorem 
Joannem hymnis celebra. 


Adeste, senatores, divinum tribunal, cwes ONES, - 


cœlibes, pueri, adolescentes, juvenes, senes, omnis 
ælatis candidati, mathematici, milites, opifices, cives 


giones usque ad Halyn, ipsum Halyn et quod regnum 
ultra id flumen acquisisti. Annumera urbibus tuis 
Castamonem totam; adjice preter cetera que tibi 
obediuut castella, Almon novam urbem, adde Alason, 
Dalzon, quas; jamjam possides urbibus novas adji- 
cie do. Quod si in posterum contra hostes exercitum 
dures, noli oblivisci, monarchiam te exspectare. Quis 
enim cum. Comneno manus conserere ausus [uerit ? 
. 0 victorie Laodicena, Sosopolitana, Scythica, Dal 
malica , Amoriana, Lemnica, et quotquot terra ma- 
rique et circa insulas, Orientem et Occidentem versus, 
& Comneno reportate sunt! vobis adjungo novam 
illam Castamonensem. Adeste igitur omnes et chorum 
ducentes teneris digilis consertum dignos imperatore 














1383 


THEODORI PRODROMI- 


T 


Καὶ plijaer τῷ βασιλεῖ τοὺς αρὸς ἀξίαν Όμνους Α — Adrvoua, θεῖε βασιλεῦ, τὸν fiiov. οἱ λόγοι 


"H xàv τοὺς κατὰ δύναμιν ' ποῦ γὰρ οἱ πρὸς 
[ἀξίαν ; 
Ὢ μµέγα.χάριαµα θεῷ ταύτῃ «fj πολιτείᾳ, 
Ζῴης αἰῶνας εἰς μαχροὺς, ἀπείρους εἰς ἡλίους, 
Νιχῶν, ζωγρῶν, τροπαιουχῶν, σκυλεύων, ἁρι- 
[στεύων, 
Καὶ πάνΊας σοι ὑποσπόνδους τιθεὶς τοὺς πολεμίους" 
Πρέσδεις ix τῆς εὐδαίμονος ἕλθοιεν ᾽Αῤῥαθίας: 
Κολάσεις δὲ τὴν Αἴγυπτονς οὗ βρόχοις xal χαλάζαις, 
Αλλά µαχαίρας στόµατι xoi φόνῳ πρωτοτόχων’ 
Καὶ γεφυρώσεις Τίχρπτας, καὶ ψεταδάψαις Νεί- 
ίλους, 
Οὓς μὲν ὁστέοις ἐθνικοῖς, οὓς δὲ βαρθάρων λύ- 
[θροις, 
Καὶ πάντα: ἄξαις ὑπὸ σὲ xal µσνοχρατορήσαις. 
ΙΑ’. Tov αὐτοῦ ὡς ἀπὸ τῆς «πόλεως δεκάστιχα 
sapaxAntixà τῷ αὐτοκράτὸρι πρὸς τὸ καθί- 
σαι ἐφ᾽ ἅρματος, τοῖς δήµοις. 
"Exactuv ἔτος, βασιλεῦ, τοῦ κράτους σου τοῦ 
[θείου 
Εὐεργετεῖ µε χαὶ τιμᾷ τὴν δούλην νέαν 'Ῥώμην. 
Ἔχαστον ἔτος ὅλας pot χαθυποτάττει πόλεις, 
Ἔθνη δουλοῦται βάρδαρα, νίχαις αυνάπτει νίχας * 
Ὁ νῦν δὲ χρόνος, βασιλεῦ, ὑπερεπλούτισέ µε. 
Ἑξήπλωσας τοὺς ὄρους: µου xal τὰ σχοιν[ίσματά 
[pov* 
Ἐπηύξησας τὰ κράτη µου καὶ τὰς περιοχᾶς μου’ 
Οὐκ ἔχει µέτρον τὸ χαλὸν οὐδ' ἀριθμὸν f vlr * 


Avd' ὧν εὐχαίσοι παρ) ἡμῶν, ἀνθ᾽ ὧν εὐχαριστίαι. (c 


Καὶ δίφρος οὗτος ὁ χρυσοὺς àv ᾧ διφρηλατήσαις. 


eanile hymnos. aut. saltem. vobis ipsis haud indignos 
occinite. 

O donum celeste huicce imperio additum, vivas 
per œcula infinita, semper viclor, triumphator, do- 
mitor, εἰ quoscunque habes hostes tibi subde. Tibi 
: legati e longinqua veniant Arabia; AEgyptum autem 
non inundallonibus, non grandine, sed primogeni- 
torum clade castigabis. Tigridem deinde pontibus jun- 
g^s, Nilum rebaptisabis isthinc ossibus inimicorum, 
h:nc barbarorum sacrificiis ; et cum omnia tibi subje- 
ceris, tum solus impera. 


Ἐφ' ἅρματος καθήµενον περιπολεῖν tiv xvlat 
Σὺ δ᾽, αὑτοχράτορ Κομνηνὲ, ab δὲ, πορφύρας ἄνθος, 
Ἠλιος ὢν φαιδρότερος τούτου τοῦ φάινομένοψ, 
Καὶ δᾳδουχῶν τοὺς ὁπὸ σὲ xal φλέγων τοὺς ἐχθρούς ᾽ 
[σου 
Καὶ χαθαρὰν τῇ πόλει σου βραδεύων τὴν ἡμέραν, 
*Appazoc δίχα πρὸ, ἡμᾶς ἐξανατέλλειν θέλεις ; 
M τοῦτο δράσης, f:e, μὴ πρὸς τῶν σῶν ἀκτίνων, 
"Ac ἐπαφῆχας πανταχοῦ γῆς ἅμα xai θἀλάσσης: 
Ἁλλ' ἐξανάτειλον ἡμῖν λαμπρὸς ἁρματηλάτης. 
Φέρι µετρήσω, βασιλεῦ, ἀπὸ τῶν cv τροπαίων 
"Onócov ἔδει σε λαμπρῶν ἁρμάτων ἐπιθῆναι "᾿ 
Ἑάλω Λαοδίχεια, µετρῄσω σοι δίφρον ἕνα - 
Κεχείρωται Σωζόπολις, ἱἰδού σοι δίφρα δύο. 
Γένος ἡράνιοται Σχυθῶν, τρεῖς ἀριθμῶ σοι δίφρους" 
Δαλμάτης ἠνδραπόδισται, τέταρτος οὗτος δίφρος » 
Tbvoc ἠττήθη Δαχικὸν, πέντε µετρῄήσω δίφρους; 
Καὶ χαταλείπω τὴν ποὶλὴν Κασταμόνα χρατῆσαι. 
*AXu; περᾶται, xat πληθὺς δουλαγωγεῖται τόση, 
Καὶ χᾶν τὸν ἕνα, βασιλεῦ, τούτων οὐ δέχῃ δίφρον; 
Οὐκ ἀγνοοῦμεν, βασιλεῦ, xal cijv ταπε(ίνωσίν σου 
Ἑν fj βαρδάρων ἔχαμφας αὐχένας ἐπηρμένους * 
"Όσον γὰρ πράττεις ὑψηλὰς xal τἐραστίας νίχας, 
Τοσοῦτον ταπεινοφρονεῖς, τοσοῦτον νεύεις χάτω. 
Αλλὰ sb νῦν γινόµενον, οὐχ ἔστιν ἔργον τύφου, 
Εὐχαριστία δ᾽ elc θιὸν xal τὴν αὐτοῦ Μητέρα, 
Τιμὴ τοῦ δημοῦ, τῆς βουλῆς, δόξα τῆς πολιτείας» 
El τοίνυν ἐφευρήχαμεν χάριν ἐνώπιόν σου 
Οἱ παῖδες τῆς δυυλίδος σου, τῆς νέας ταύτης Ῥώμης, 
"Eni τῆς ἄντνγος Υενοῦ, καὶ πρόσελθε σὺν δόξη. 


nobis dies adducens sine curru super capiia mestra 
oriris? Absit! per radios tuos te adjuramus , quos 
in terras ac maria effundere non desistis : imo 
cum mazimo splendore ac curru vectus mobis appa- 
reas ! 

Age, imperator, triumphorum quos egisti numerus 
curruum quos meruisli conscendere numerum indi- 
cabit. Pro Laodicea capta unus tibi stat currus ; 
expugnata Sosopolis duos addit ; quatuor Scythis et 
Dalmatis in servitutem redactis offerimus ; quinque 
€ Dacica gente pariter. subacta reſers. Quid. erit 


XI. — Ejusdero versus decastiebi imperatori curruro D ditando Castamonem munitam ezpugnaveris ? Hale 


conscendenti a civitate oblati. 

Quilibet aunus, imperator auguste, potestatis tue 
diving speciinina edendo novam hanc Romam iilu- 
strat, Quivis annus alias post alias mihi subdit urbes 
,. gentes barbaras subjugat, victorias cumulat. Prasens 
autem anus mazimopere me ditavit ; fines ac ter- 
minos dominii nostri prolulisti, potestatem nostram 
wire auixisli. Beneficia ac victorie tue terminum 
non habent ; quare preces εἰ animi grati testimonia 

et husce bigas aureas acceptare digneris. | 
In scriptis legimus, solem currui insidentem totum 
nmndum circumpectum esse; iu autem, Comnene 
yotentissime, purpura decus, hoc quem oculis videmus 
sole illustrior, hostes tuos flamma comburis ; tu felices 


quoque trajecius et. naiio (eta victa gloriam tuam 
auget; εἰ iu non surum saltem huncce currum acce- 


; plaveris ? 


Non fugit nos, imperator, moderatio qua barbaros 
superbos subegisti. Quo enim splendidiores, quo 
admirabiliores tug sunt victorie , eo humaniorem 
milioremque geris animum. .Id ipsum quod nunc 
[aciinus nequaquam vanitatis opus «est, imo ex 
animi gratitudine. Deum ejusque Matrem revereri 
volumus el ipsi et juxta nos omnis populus, senatus, 
civitas. Si igitur gratiam in oculis tuis invenimus 
nos filii hujus nova Rome quam dominaris, con- 
scende. jam hunc currum, in splendore two te com- 
monstraturus. 


1985 
[( τοῦτο πράττεες, βασιλεῦ, ἐπὶ χαρᾶς ἡμέρα; A 
Ἱεριορᾷς µε χλαίουσαν τὴν θρέπτειραν $00 Ῥώμην; 
"Exi χαιρῷ χαρμοσύνης θρηνοῦσαν παραθλέπη; 
"Ἠμελλον χαίρειν, xal πενθῶ * xposelv, xal σχυθρω- 
NI 
Ἠλέχειν παιᾶνα μουσιχὸὺν, xay πλέκω πο ρακλήσεις" 
Τί µου συντέµνεις τὴν χαρὰν, τὴν ἡδονὴν σᾳμικρύ- 
[νεις; 
τι (υμνὸν τὸ τἐτρωρον, καὶ σὺ πεζεύεις ἔτι: 
Q5x ἐπιδῇς τῆς ἄντυγος, οὐ δέξῃ τὰς ἠνίας; 
Ὁὺὑκ ἐπιδίφρ.ος &p01;; ou ἁρματηλατήσεις, ; 
*ABixóv ἐστιν, ἄδιχον * οὐχ ἔχε, τοῦτο φύσιν. 
Εισάχουσό» μου, βασιλεῦ, τῆ: δούλης νέας "Po- 


[nne — 


Εἰσλκουσόν µου τῆς χραυγῆς. ἐπίδηθι τοῦ δίφρον * 
Kal λάμπρυνόν µου τὰς ὁδοὺς εῇ Ota σου mre Up: 
Ἔχεις μὲν ἕτερον ἑντλς ἅρμα λαμπρὺν καὶ θεῖον 
Τὰς τέασαρας τῶν ἀρετῶν τὰ; γενικὰς xal πρώτας, 
Δικαιοσύνην, φρόνησιν, ἀνδρείαν, σωφροσύνην, 
Δι ὧν καὶ μέχρις οὐρανῶν αὐτῶν ἐπελαφρίξῃ, 
Καὶ φθάνεις el τὰς ἄντυγας τὰς ὑπερουρανίους" 
᾽λλλὰ καὶ τούτου, βασιλεῦ, ἐπίδηθι τοῦ δίφρου 
Καὶ φαιδρυνόν µου τὰς ὁδοὺς , καὶ λάμφον µου ταῖς 
| [τρίδοις. 
Obæ ἀθεεὶ σὺν, βασιλεῦ, ἑσχεύασα τὸν δίφρον, 
Οὐκ ἀθεεὶ τοὺς ἵππους τούτου ὑπεζευξάμην' 
bx ἀθεεὶ τοὺς χαλινοὺς τούτους εὐηρμοσάμην" 
Οὐκ ἀθεεὶ τὴν ἄντυγα ταύτην ἐγυρωσάμην΄ 
τῶν ἑσορένων ἄθλων σου µάντις ὁ δίρρος οὗτος * 
TJa τέσσαρα Ἱὰρ χλίµατα τῆς ὅλης περιγείου 
Ὡς πώλους Ἰαύρους τέσσαρας, ὡς ὀνσηνίους ἵπ- 
[πους 
τῆς ζεύγλης τῆς ᾿Ρωμαϊχῆς χαθυποστρώσας τύχης 


Cur hoc facis, imperator, kocce die gaudii ? siccisne 
oculis me, Romam qua te nutrio, plorantem sustines ? 
nihil ad te quod tempore letitie sola gemo? In animo 
erat ueiani, el ecce lugeo; plausum dare, et ecce πια- 
. fto; cantum texere volebam, εί πιαγογὶ índulgeo. 


Ut quid gaudium meum destruis, laetitiam deles? 


Quadriga stat nuda, tu enim pedibus incedis ; quippe 
(κ ascendere, habenas regere, in curru sublimis cerni 
recusas. Summa hoc injuria, pessimum hoc exem- 
. plum. 


Esaudi me, imperator, servam, movam Romam ; 
exaudi clamorem meum, et currum tandem conscende, 
et vias meas processu (uo divino illustra. Tibi sunt 
pro curru in praecordiis. quatwor virtutes cardinales, 
fustitia, intelligentia, fortitudo, prudentia, que te 
ad celum usque evehunt, plagas celestes. peragra- 
furum. Sed huncce quoque conscende, imperator, et 
vias et quadrivia lumine tuo collustra. 


Bon sine deorum auspicio currum paravi (uum, 
equos subegi, frena composui, machinam  orbitis 
adaptavi : vicloriarum quas reportabis in posterum, 


hic currus feliz augue ezsistit. Tu quatuor mandi: 


plagas ut quatuor pullos equinos [reni impatientes 
fortune Romane machine substernis et ora eorum 
PATROL, Ga. CXXXIII. 


SCRIP ΓΑ MISCELLANEA. 


| | 1386 
Α ΄Άγξαις χημῷ xa) χαλινῷ τὰς τούτων ιωγόνας, — 
Καὶ πᾶσαν τὴν περίγειον χαθυποτάξαι; λῆξιν. 
πέρξης ὁ Πέρσης, βασιλεῦ, ὁ τὰ πολλὰ χοµπάσας, 
Κοτύλην µίαν ὕδατος xal χώματος ἑτέραν. 
Αἰτήσας ix τῆς χαθ᾽ ἡμᾶς οὐκ ἔλαδεν Ἑλλάδος * 
Σὺ δὲ, µεγαλουργότατε τῶν πάλαι βασιλέων, . 
T&v ὕδριν ἀμειδόμενος τῆς ἀσελγοῦς Περαίδος, 
᾽Αντὶ κοτύλης Όδατος ὅλον λαμθάνεις Αλνν: 
Αντὶ μιχροῦ δὲ χώματος, ἀπειροπλήθους χώρους 
Τοσαύτας δὲ τετελεχὼς λαμπρὰς ἀνδραγαθίας, 
"Ett τὸ τέθριππον ἀρνῆΏς xal τὴν διφρηλασίαν ; 
Mi τοῦτο ὅράσῃς, Pace), ph mph; τῶν σῶν τρο. 
Ἱπαίων, 
Τὸ θεῖον ἅρμα, ῥατιλεῦ, ἡ νοουµένη Χτίσις, 
Ὅ χαὶ μυριοπλάτιόν φησιν ὁ Valuoypágog, — 
Συνεστρατεῦσαν μετὰ σοῦ καὶ συναποδημῆσαν,. 
Ἐδύθισέν σοι τὸν πληθὺν τῶν Περσ.κῶν ἁρμάτων, 
Ἑπόντωσέ σοι τοὺς ἵππους τῆς "Ayap χαὶ τριστά» 
ἴτας 
υὺκ Ἔρυθρὰν εἰς θάλασσαν, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν 
[ Αλυν * 
Καὶ νῦν αυνεπιδῆναί σοι τούτου τοῦ δίφρου θέλει ' 
M γοῦν πεζεύουσαν αὐτὴν, σχηπτοῦχε. —* 


, "Eyst μὲν, οἶδα, τὰ πτερὰ δίχην πτηνοῦ τεθρίππου, 


Ἁλλ) ἀποδέχεται σὺν ool χαμαὶ διφρηλατῆσαι. 
Ἐνδέχεταί σου, βασ,λεῦ, τὸ σῶμα τὸ γενναῖον, 
Thv σάρχα τὴν πολύμοχθον xal τὴν ἁδαμαντίνην, 
Πολλοῖς παλαίσχσαν xpopol; xa θάλπεσι µυρίοις, 
"Ὄμόροις, χιόσι, νιφετοῖς, χαλάζα:ς, πάχναις, δρό- 
| | ἴσοις, 
Αέρων ἁλλοιώσεσι, xal τόπων δυσχωρίαις. 
Τοσαῦτα χοπιάσασαν àv µάχαις xal πολέμοις - 
Τοσαῦτα φῦλα βάρδαρα χαταδουλωσαμένην. 


 refrenabis donec regionem vicinam totam tue ditionis 


feceris. . 

Xerzes Persa, famosus jactatione sua, a Grecia 
nostra paululum. aqua οί glebam postulans. non 
accepit; tu autem qui majora hisce priscis regibus 
fecisti, a Persis superbis mon vas aqua plenum, sed 
totum Balyn extorsisti, et pro gleba plurimas regiones 
tibi subjecisti. Qui igitur res lantas fecisti, quadrigam 
conscendere pernegas? Bona verba quaso, imperator; 
per triumphos (uos te obtestamur. 


D Currus divinus, imperator, creatio intellectualis, 


quem Psalmista multiplicem describit, quique tecum 
án bello et apud alienigenas fuit, curruum Persicorum 
pregrandem numerum in mare praecipitavit, Agaris 
autem equos et megistanes non in ſtubrum mare, sed 
in ipsum Halyn projecit. Nunc vero te decet sellam . 
occupare, Cesar, neque pedibus incedere. Viden' 
machinam ? quatuor, ut quadriga olas habet; sed, te 
duce, iter terrestre non recusabit. | 
Corpus tuum nobile in hocce curru paululum 
repone, quod erumnas plurimas perpessum, cum 
frigore, estu, imbre, nive, grandine, omnibus denique 
cli et aeris. vicissitwdinibus εἰ locorum asperitate 
colluctavit ; quod in preliis ac bellis tot barbarorum 
aqmina smbegit, totam Fersiam in ictu oculi vicil. 
44 





13837 . — 
Kat πᾶσαν ὑποτάξασαν ἓν ἀκαρεῖ IHepalla, 
Ανάπανσαι πρὸς μικρόν τι ἐπὶ τοῦ δίφρου τούτου 

Καὶ προελθεῖν νιχητικῶς εἰς δόξαν τῶν ᾿Ῥωμαίωνι 
JH. Tov αὐτοῦ ὕμνος τῷ Bacilet Ἰωάννῃ τῷ 
Κομγηνῷ ἐπὶ τῇ Χριστοῦ γεννήσει, τοῖς δήµοις. 
Πάλιν γενέθλιον Χριστοῦ χαὶ νίχη βασιλέως, 
Φριχῶδες τὸ γενέθλιον, ánpóspayos fj νίκη’ 
Πάλιν θ:ὺς ἀπὸ θαιμὰν ὡράθη sapxoqópo;, 
- Kai βασιλεὺς ἀπὸ θαιμὰν εἰσῆλθς νικηφόρος * 
Αστὴρ Βεοῦ τῇ; ἔλευσιν τοῖς Μάγοις καταγγέλλεε, 
Ἐὸν δ' ἄναχτα μηνύουσιν ἄστρα πολλὰ τροπαίων * 
Tiv μὲν ἐν φάτνῇῃ χείµενον τρεῖς προσχυνοῦσι [lép- 
ίσαι, 
Too ὃ) ὑπὸ πόδας κλίνουσιν πᾶσα Περσὶς αὐχένα * 
"O μὲν ἐχφεύχει µάχαιραν βρεφοκτόνον, 
0 δ᾽ «κδιδράσχει τὸ πικρὸν τοῦ κλέπτου Πέρσου βέ- 
[λος” 
Λμφότεροι τὴν ἅπασαν ἀναγεννῶσι χτίσιν, 
Ei; ῦψος ἀναθαίνουσιν, ἔθνη χληρονομοῦσι, 
ΤΈροποῦνται πᾶν τὸ βάρθαρον, xal πόλεις καλαιροῦαιε, 
Καὶ τοὺς τῆς ᾿Ῥώμης σχοινισμοὺς αὐξάνουσι τῆς 
[νέας, . 
Καὶ σωτηρία γίνονται τῷ χριστωνύμῳ χλήρῳ. | 
Αλλ’, ὦ γενάρχα τοῦ παντὸς, παντάναξ, παντοχρά- 
[τωρ, 
"0 πρὶν ἁμήτωρ &x πατρὸς, νῦν δ᾽ ix μητρὺς ἀπά. 
| ἴτωρ, 
— *pobpnaov, σῶσον, σχέπασον εἰς πλείστους χύχλους 
| [χρόνων 
Tdv νικητην τὸν Κομνινὸν δεσπότη» Ἰωάννην, 
Καὶ τὸν τοῦ στέφους κοινωνὸν ᾽Αλέξιον δεσπότην (1), 
Καὶ τοὺς σεθαστοκράτορας xai πορφυροχεννήτους, 


Requiesce paulum in hoe curru, donec denuo, hostibus 

superatis, in honorem et gloriam Romanorum victor 

es rediturus. 

ΧΙΙ. Ejusdem hymnus in Christi natalitiis imp. 
Joanni Comneno dedicatus. 

Nalalitia Christi et cum iis imperatoris victoria 
redit, Natalia tremefaciwnt; victoria citra contesta" 
tionem. Rursus Deus carnem a Theman induisse. et 
inde, parta vicloría, reversus esse. visus est. Sidus 
celeste adventum ejus. Magis annuntiavit, impera- 


torem autem. multa sidera sub (ropeorum specie D 


declarant. Unum quidem in prasepi jacentem tres 
Magi adorant, sub. alterius pede tota Persia cervi- 
cem fleciit. Unus ferrum infanticidum | fugit, alter 
acre telum Persa rapacis evitat : ambo universam 
naturam reficiunt, sursum | ascendunt, gentes sor- 
tiuntur, vires barbaricas omnes delenit, urbes solo 
cquant, et Rome nove fines augmentant, et. clero 
Christiano salutem afferunt. Sed, o Greator omnium, 
Πεν regum, quondam sine matre e. patre, nunc. sine 
patre a matre, custodi, serva in. plurimos. annos 
Comnenum Joannem victorem, et. Alexium throni 
consoriem, naque augustos Porphyrogenitos, miram 
triada. Pater igitur de talibus filiis jubilet, filii 
uutem de patre triumphatore exsulteni { 


THEOPORI PRODROMI 
À Τὸ τῶν fxev ἄγαλμα, tbv θαυμαστὴν τριάδα 


198 


Ὡς xd πατὴρ σὺν τοῖς παισὶν ἀγάλληται τοιουτεις͵ 
Καὶ παῖδες ἐπιχαίρωσι πατρὶ τροπαιοφόρψ. 


ΙΓ’. £ic τὸ αὐτό. 

Εὐχαριστῶ µου τῷ θεῷ, σχηπτοῦχε, τροπαιοῦχε, 

Ἡ τἐξασά σε "Pupat; καὶ µήτηρ σου χαὶ δούλη, 

"Ott x&v νῦν ἑώριαχα τὸ χράτος σου tb θεῖον 

"Ex τῶν πολέμων ἀνεθὲν χαὶ τῶν ἀπείρων πόνων, 

"AJ φοδοῦμαι, βασιλεῦ, τὸ ταχυχ[νητόν σου, 

Καὶ δυσωπῶ, περίµεινον, μὴ πάλιν ἑχστρατεύσῃς, 

Κεχόρεσταί[ σου τῆς μορφῆς ᾿Ανατολὴ xa Δύσαίς, 

Απήλαυσέ σου Δανούθιος, "AXuc ἑώραχέ σε’ 

EUM σε γη Κασταμονὶς, Γάγγρα προσέθλεψέ σοι. 

Ἐγὼ δ᾽ ἐκ µόνου λόγου σε καὶ µόνης φήμης βλέπω. 

Δίχαια ταῦτα, βασιλεῦ» Τί pov Aurel; τὸ γῆρας: — 

Στῆθι μιχρὸν, xat βλέψω σου τὴν σελασφόρων θέαν' 

Κορέσοµαί σου τῆς μορφῆς, τοῦ Χάλλους ἁ πολαύσω' 

Ανάμεινον, περίµεινον, o2x ἔχεις πολεμίους * 

Τὰ γὰρ πρὸς "Ew xaX Δυσμὰς ἔθνη δουλεύουαί σοι, 

Καὶ πᾶσα βάρδαρος ἰσχὺς ἐξηνδραπόδισταί σοι. 

Στῆθι μικρὺν, xat πλύνου σου τοὺς πανωραίους £j- 

| [x 

Στῆθι pax phy, xo νίφω σου τὰς αἱμσχθείσας χείρας, 

Καὶ λούσω τὴν δι) ἐμέ σου χαχουχηθεῖσαν σάρχα. 

Mh λίπῃς µε τὴν πόλιν σου xài δούλην χαὶ μητέρα’ 

Tov βρεφθυργοῦὔμενον Χριστὸν πρέσδυν προδάλλοµαί 
) [σοι, 

Αι’ οὗ xal πολυχρόνιος Ῥωμαίων βασιλεύοις * 

Καὶ τῷ παιδὶ καὶ βασιλεῖ συγχαίροις ᾽Αλεξίῳ, 

Καὶ τοῖς σεθαστοκράτορσι χαὶ πορφυροχεννήτοις. 

ΙΔ. Εὶς τὸ αὐτό. 
'Ag' οὗ θεός σοι, βασιλεῦ, ἑδράδευσε τὸ κράτος, 


XIII. In eodem festo. 


ago Romais, mater eadem et serva taa, gratias 
ago Deo meo, o Cesar sceptriger, quod inpresen- 
liarum maxime majestatem tuam divinam vidi ε 
bellis innumerisque aliis rebus effulgentem.Sed timeo, 
imperalor, velocitatem tuam, ne denwo in casira 
proficiscaris. Jam Oriens atque Occidena satis vultum 
tuum admiratus est; Danubius te. tenuit, Παίψι (4 
vidit, Castamon, Gangra, et ego te non nisi auribus 
ac fama noverim? lloccine justum? cur senectutem 
meam dolore afficis? Sta paululum et aplendidum 
tuum vultum. aspiciendum mihi præœbe, donec ad 
satietatem perspexerim [ormam tuam. Süte igitur, 
nec lime hostes qui tibi nulli sunt, siquidem gentes 
Orientem et Occidentem colentes tibi serviunt et omnet 
barbarorum copie sub jugo tuo gemunt. Sta. pas- 
lisper et pedes tuos pulchros lava ut et manus san- 
guinolentas, vt ego corpus tuum languens lavabo. Ne 
me deseras civitatem tuam servam et matrem;  Chri- 
stum — tibi infantem. deputo, per quem per mullo: 
annos Romamis prasis. Gaude igitur cum filio el 
imper. Alezio, et cum augustis Porphyrogenitis col- 
letare. 

XIV. Idem festum. 
Ez quo tibi Deus potestatem impertivit, solis instar 


(1) Non de avo Alexio, sed de'hoc Joannis filio Alexio, loquitur etiam primum Prodroni 906805. 








1388 SCRIPTA MISCELLANEA. 1390 


Κύκλῳ χυκλοῖς ὡς ἅλιος τὴν ὅλην οἰκουμένην, 
Toug πρὸς τὴν "Eu πυρπολῶν xal πρὸς δυσμὴν βαρ- 
[θάρους. 
Ἐγὼ δ᾽ ἡ τεξαµένη σε χαὶ θρεφαµένη Ῥώμῃη 
Τὰς νίχας μὲν χοµίζοµαι, τὸν νικητὴν 6 oox ἔχω * 
Καὶ τὰ μὲν σχύλα δέχομαι, τὸν σχυλευτὴν δ᾽ οὐ 
[βλέπω" 
Καὶ τὰ μὲν τρόπαια λαμπρὰ κληροῦμαιχαθ ἡμέραν, 
Tiv τροπαιοῦχον δ᾽ οὐχ ὁρῶ. Καὶ tf, µοι τούτων χά- 
lets 
Τρισευτυχῆς ἡ Κασταμὼν, ερισευχλεὴς ἡ Γάγχρα, 
"Ost τῶν σῶν ἀπῄλανσαν βασιλικῶν ἀκτίνων, 
Αλλά xy νῦν ἠρέμηται, δὲς ἄνεσιν ταῖς µάχαις, 
"τηθι μικρὸν xaY χόπασον, ἀνάφψυξον τὸ σῶμα, 
Καὶ δὺς χατατρυφῆσαί pos τῆς αἴγλης σου τῆς θείας. 
Καλη τυγχάνω, βασιλεῦ' πάσης χατάρχω χώρας: 
Καλὸς τυγχάνεις, χαὶ παντὺὸς ὑπερεξάρχεις χράτους) 
Λοιπὺν χατατρυφῄσωμεν τῆς χαλλονῆς ἀλλήλων. 
Οὐχ εὕρῃς λαμπροτέραν µου πόλιν εἰς οἰχουμένην, 
Oy εὕρω σου λαμπρότερον ἓν βίῳ βασιλέα. 
Ῥλλλήλων ἁπολαύσωμεν, ἀλλ/λων «χορεσθῶμεν. 
Αλλ’ ὁ τικτόµενος Χριστὸς ὑπὸ Μητρὸς Παρθένου, 
Ῥωμαίων fiu λαμπρὲ, Δέσποτα τροπαιοῦχε, 
Φρουρήσαι σὲ καὶ τὸν ἐκ σοῦ τὰν χοινωνὸν τοῦ xpá-: 
τους, 


Μετὰ τῶν παρηλίων σου τῶν ρεδαστοκρατόρων, 


Καὶ πολυχρόνιον ζωὴν βραδθεύσαι σου τῷ χράτει 


Hic addere lubet , speciminis ergo, Bysantii su- 
prascriptis laudibus pulchrum heroici carminis ini- 


tium Prodromi nostri (cod. f. 128) cujus titulus : c 


Συνταχτήριοι Bujavslow. 
JE'. 
Xalgs, πόλις μεγάπνρχε, νεηγενὲς, εὖπολι Ῥώμη, 


omnem terrarum orbem circumis, barbaros Orientem 
atque Occidentem versus habitantes (erro εἰ igne 
desiruens. Ego Roma deinde que mater et nutrix tibi 
sum, victoriis quidem fruor, viclorem nusquam video ; 
spolia quidem sorte mihi obveniunt , cui debentur is 
se abscondit ; tropma singulis diebus [ulgent, trium- 
phator non prodit. Quid inde boni? Ter fortunata 
urbs Castamon, celeberrima Gangra cui radiis tuis 
imperatoriis per[rui licuit, Nunc igitur, ubi per 
pacem licet, preliis finem impone; corpus recrea, 
teque mihi aspiciendum praebe. Pulchra equidem, 
Casar; totam regionem dominor; tu quoque, corpore 
[ormosus maximam potestatem. (enes; quid plura? 
mutua pulchritudine (ruamur. Me pulchriorem non 
invenies urbem ; te pulchriorem imperatorem dubito 
me inventuram esse; (fruamur igitur. invicem. Chri- 
&tus autem de virgine matre genitus, o sol. Romano- 
rum, triumphalor, te et regni consortem custodiat 


. eum Asguslis, et dignitati tug plurimos annos im- 


pertiat ᾗ 


XV. 


Salve urbs nova,altis munita turribus, que puellas 


et viros forma insignes nutris; magnis manibus cir- 


cumdata, bene temperata, plantis et hortis et columnis 


Α Εὔχορε, Χαλλιάνειρα, περίδροµε τείχεσι μαχροῖς, 


Εὐκρατὲς, εὐολέτειρα, φυτοτρόφε, εὐπαράδεισε, 
Εὐχίων, εὑρύταφρε, ἁλιστεφὲς ὄμμα πολίων, 
Ἀμφιθίη, χέρσος τε, xal οἵδματι χάῤῥυτε visos, 
Δνσμῆς t' Αντολίης τε τελευτοσύνη τε xat ápy etc. 
IG'. Tov αὐτοῦ ὄμνος τῷ βασιεῖ χυρῷ Ἰωάγῃ 
τῷ Κομνηνῷ ἐπὶ τῇ βαπτίσει Χριστοῦ, τοῖς 
δήµοις. 
Ἰδοὺ διπλή πανήγυρις, διπλη χαρὰ Ῥωμαίοις, 
Λουτρὰ Χριστοῦ, xaX τρόπαια λαμπρὰ τοῦ βασι- 
[λέως 
Χριστὸς ἑλούθη δι ἡμᾶς λουτρῷ τῷ τῶν ὑδάτω», 
"AvaE ἐπλύνθη δι ἡμᾶς λουτρῷ τῷ τῶν ἱδρώτων; 
"0 μὲν συντρίθει χεφαλὰς Ev ὕδατι ὁρακόντων, 
0 δὲ συγχλίνει χεφαλὰς ἐπὶ τῆς γῆς βαρδάρων 


D Ὁ μὲν τοὺς ἐχφωλεύοντας ὄφεις ἀποχτιννύει, 


Ὁ δὲ συγχλείει φω)εοῖς τοὺς πρὶν ἀνέτους Πέρσα, ᾿ 
T^v μὲν τὸ Πνεῦμα μαρτυρεῖ περιστερᾶς ἐν εἶδει, 
Τὸν & fj λευχὴ περιστερὰ τῆς νίκης καταγγέλλει ᾿ 
Tiv μὲν φωνὴ παρὰ Πατρὸς Υἱὸν ἀναχηρύττει, 

Τὸν δὲ Περσῶν ὁλοθρευτὴν τὰ πράγµατα βοῶσι. 
Δοχῶ φωνῆς ἐξ οὐρανοῦ δευτέρας ἑπαχούειν 
Ποώστς πάλιν τοῖς λαοῖς. Οὗτος ὁ βασιλεύς µου * 
Οὗτος εἰς ὃν εὐδόκησα, τούτῳ xal πειθαρχεῖτε. 
Αμφότεροι χαθαίρουσι τὴν βασιλίδα πόλιν 

Λουτροῖς ἀναγεννήσεως xal παλιγγενεσίας, 
ἸΑμϕότεροι τὴν χοσμικὴν ἅλωνα διιστῶσι * 

Καὶ πᾶν μὲν ἔθνος ἄπιστον ὡς ἄχνρα πιμπρῶσι, 


"Φρουροῦσι δὲ τοὺς εὐσεδεῖς δίχην εὐχρήστου σίτου. 


"AX ὦ τὸν ῥύπον τὸν ἐμὸν ἐν "lophávg πλόνων 
Σχέποις τὸν µέγαν νιχητὴν δεςπότην Ἰωάννην, 
Σὺν τῷ παιδὶ τῷ χοινωνῷ τοῦ ατέφους Αλεξίῳ, 
Καὶ τοῖς σεδαστοκράτορσι καὶ πορφυρογεννήτοις. 


magnificis ornata; gue latis temet [ossis (ueris; 


oculus maritimus urbium, continens simul et insula, | 


Occidentis atque Orientis principium ac finis, cc. 


XVI. Ejusdem hymnus domino Joanni Comneno 
in baptismali festo Christi. 


En duplicem panegyrim, duplex gaudium Homanis: 
lavacrum Cliristi, (τοραα splendida imperatoria : 
Christus propter nos aque lavacro purgatkr ; impera - 
tor sudoris lavacro purificatar. Unus quidem in aqua 
draconis caput conterit, alier caput inbarbarorum ter- 
ras portat ; unus serpentes occidit, alter Persas membris 
dissolutos in speluncis recludit. Unum quidem Spiritus 
sub colunibe specie testatur, alterum αἶδα victoric 
columba annuntiat ; unum. quidem vox paterna Fi- 
lium proclamat , alterum res bello geste Persarum 
destructorem probant, Secundam mihi e celo vocem 
audire videor iterum gentibus clamantem: Hic. est 
imperator meus; hic est in quo. mihi bene placui; 
huic obedite ! Uterque urbem. imperialem lavacro re- 
generationis purgat ; uterque mundi aream distin- 
(uit, omnem populum incredulum ceu stipulam com- 
burens, pios autem. ut. [rumentum stile obscrvant. 
Scd o qui sordes meas in. Jordane lavas, Joannem 
nos(rum, victorem Mlustrem cum filio requi. con- 


4291 
| IZ. Eic tó αὐτδ. 
"E6ánttcá; µε, βασιλεῦ, τὴν δούλην νέαν ᾿Ρώμην 
Θαλάσσης ὅλης ἀγαθῶν Καὶ ὅλαις πηγαϊς τροπαίων 
Ti κράτει συνεργούµενος τοῦ νὺν βαπτιζοµένου, 
Ἐνέπλησάς µε σχνλευµάτων, ἑνέπλησας λαφύρων, 
Ηολλάς uot χαθυπέταξας πόλεις ἐθνῶν xal χώρας, 
τὰς νίχας ἀνεθίδασας ὑπὲρ τὴν χορυφήἠν pov, 
Ἐχπέπλησμαί σου τῶν καλῶν, ἀρχεῖ µοι μέχρι τι- 
[νός. 
Πάσης χεχράτηκα Δναμῆς, τῆς Ἑῴας χυριεύω. 


Σχύθης µοι κλίνειτράχηλον, καὶ Πέρσης µε προσχυνεῖ, 


Καὶ πᾶσα γλῶσσα xai φυλὴ προσπίπτει τοῖς ποαί 
| | (μου. 
Ταῦτά pot πάντα δέδωχας, ἁμολογῶ τὴν χάριν, 
Νῦν χβρισαί qot xaX σαυτὸν, δὸς xai τὴν shy |ἰδέαν. 
Τοὺς σχυλευθέντας ἔθλεφα χαὶ νιχηθέντας Πέρσας, 
Βλέφω χαὶ τὺν σχυλεύσαντα xal νιχητὴν δεσκότην. 
Στηθί pot κατὰ πρόσωπον, πλῆσον τοὺς ὀφθαλμούς 
[μου. 
Ἐδάπτισάς µε χαρμονῆς, uh λύπῃ µε βαπτίσῃς. 
Ἱδρῶσι ἔλουσάς µε σοῖς, μὴ δάχρναί µε λούσῃς. 
Κατάθου σου tbv θώρακα, καὶ thv στολὴν τῇ; uá- 
0 [Dn 
Καὶ «by πρεπώδη νιχηταῖς ἐνδύθητι χιτῶνα * 
Καὶ μοι φνλάττου, βασιλεῦ, μέχρι παντὸς αἰῶνος * 
Tà βαδιλεῖ xal τέχνῳ σου ἀνγχαίρων ᾿Αλεξίῳ, 
Καὶ volc σεδαστοχράτορσι χαὶ τοῖς πορφυρογεννή- 
ἴτοις, 
Τοῖς ἀριθμῷ ερισσεύουσιν Mia μονονμένοις * 
M0" ὧν φυλάττου γεγηθὼς εὑρώστως, ἀχυνδύνως. 


1Η’. εἰς τὸ αὐτό. 


Φωτίζου, πόλις ᾿Ρωμαῖς, πάλιν ἐρῶ, φωτίζου" 
Διπλαῖς αὐγάζου ταῖς αὐγαῖς ἐκ δύο τῶν ἡλίων. 


sorte Alexio protegus «na cum Augustis [amilie et 
Purparatis. 
XVII. Item. 

Beptizasti, imperator, me Romam novam tuam 
ancillam in omnibus maris bonis et tropais; dein 
spoliis ac praeda me locupletasii, multasque urbes 
ac regiones inimicas antea mihi. subjecisti, in caput- 
que victoriarum pondus cumulusti, ac plus quam 
opus eral divitiarum contulisti. Totus Occideus, totus 
Üriens mihi paret. Scytha cervicem. reclinat, Persa 
genua flectit ; quavis tribus, qualibet gens ante pe- 
des meos provolvitur, Hac omnia (u mihi dedisti, 
gratanter refero; sed te ipsum dein mihi gratifica, 
vultum tuum monstra. Persas equidem armis nudatos 
vidi victosque, (ac ut deinceps victorem ac spoliatorem 
videam. E regione, queso, sistas, oculos (μέ plenos 
redde. 

Bavtizasti me gaudio, ne maerore me baptises; su- 
dore (κ me tuo lavasti, ne lacrymis me laves. Thora- 
cem el paludamenium depone εἰ victoris ornatum 
circampone. Habeas, imperator, vilam cum Alexio 
consorte, omnibus Augustis et. purpuralis, cum qui- 
bus vivas leto cum animo, valetudine, securitate. 

XVIII. Item. 


Iluminare, urbs. Roma, iterum. dico, illuminare 


THEODORI PRODROMI 
À Ἔχεις ἐχεῖθεν ἦλιον τὸν τῆς δικαιοσύνης, 


198 


Τὸ τοῦ Πατρὺς ἀπαύγασμα γυμνὺν ἐν Ἰορδάνῃ, 
Ἔχεις ἐντεῦθεν hAov «bv τῆς µονοχρατίας, 
Τὸν τοῦ πατρὸς δ.άδοχον λαμπρ»ν ἐν ἀνακτόροις, 
"D πόσα φῶτα σήμερον τὴν Ῥώμην φρυκτωροῦσυ| 
Ὢ πόσαι τὸ περίγειον ἀκτῖνες ὃᾳδ2υχοῦσιν ! 
Ἁλλ' ὁ Χριστὸς μὲν Ίλιος χαὶ ποιητὴς ἡλίου" 
Ek 6 fov τὰ πράγµατα, σχηπτοῦχε, μαρτυροῦσι" 
KoxAol; γὰρ ὄντως κατ) αὐτὸν ἀπὸ βοῤῥᾶ πρὸ; νότον 
Ἑξ fo στρέφῃ πρὸς δυσμὰς, ἀπὺ δυσμῶν πρὸς lee 
Τρέφεις, πνρσεύεις, ζωπνρεῖς, θάλπεις τοὺς ὑπ- 
[ηκόους 
Φλέχεις, Enpalvtts, πυρπολεῖς, τεφροῖς τοὺς ἕναν- 
rlovc 
Καὶ τρέχων δρόµον ἄπανστον, ἄχάμας πάλιν μένεις. 
"AM ἄφες, ἄναξ fie, μιχρὸν τὴν ἱππασίαν, 
“Ανάπαυσον "ue ἵππους σου, λῦσον τοὺς χαλιοὺς 
[sov 
Καὶ 65; τῇ πόλει σου τῶν σῶν ἀχτίνων χορεσθῆναι, 
Πλην tv συμμµέτρῳ τῷ φωτὶ μὴ πηρωθῇ τὰς ὄψει, 
Αλλ' ὁ γυμνὺς ἱστάμενος tv Ἰορδάνῃ Λόγος, 
Ἔνδυσαι xpátoc ἅμαχον xai νῶσαι ἂνναστείαν 
Zi, Περαολέτα, βασιεῦ Ἑωμαίων Ἰωάννη, 


Μετὰ τοῦ αυμµετόγον aot τοῦ κράτους Αλεξίου, 


Καὶ τῆς τριάδος τῆς σεπτῆς τῶν δεζαστοκρατέρω, 


ie. Στίχοι ἐπιτάφιοι τῷ peyadorixo xopgupo- 
Terilte καὶ BactAst κυρῷ "Lodyrp τῷ Kore 


YQ, ὡς ἀπὸ κειµόγου. 


C Ὀφρὺς βροτων xai τῦφος ἀρχικοῦ χράτους 


Καὶ χοσμιχῆς φύσημα λαμπρᾶς ἀξίας, 

Ἐκ τῶν ἑμῶν µαθόντα τὰς θνητῶν τύχας, 
Χαμαὶ φρονεῖτε * md; γὰρ ἑξίσου νέχνς, 
Καὶ πάντες νἱοὶ τῆς ῥοώδους οὐσίας. 


bissolari splendore, habens una ex parte patris wite- 
rem circa Jordanem, ez. altera solem monarchismi, 


patris, inquam, celebrem ἵν regno successorem. 0 


lumina pretiosa que Romam hoc die illustratis ! 0 
radii orbem solemniter collustrantes ! Est. Christus 
quidem ipse sol et solis conditor; te autem, Cesar, 
opera tua ut solem declamant : a. septentrione enim 
usque ad ausirum, eb oriente ad occidentem circum. 
terraneus iter luum  perficis; terre incolas matri, 
tale[acis, inspiras ; comburis, exsiccas,in cinerem re- 
digis adversarios, nec cursu continuo [atigaris. Sed, 
o rez sol, aliquantisper equitationem cessa, frena 
inhibe et da urbi tue a radiis tuis demulceri, ita to 


men ut pra illorum fulgore ne ceacutiamus. Quod in 


Jordane stitit Verbum purum, potestate jam circum- 
delur, el robore cinctum per te, imperator Homa- 
norum Joannes, una cum. Alerio, regni socio, el 
tribus Augustis, Persarum imperio denique finem 
imponat. 

XIX. Epitaphium in honorem domini Joannis 
Comneni, victoris augustissimi, Prophyrogenit. 
Vos qui superbitis reges, magisiratus et quotquot 

dignitate aliqua vestiti estis, ex me fortune vichisite- 

dines edocti, humiles jam spiritus induite, morituri. 
et rerum humanarum caducitatis victime 





1998 SCRIPTA MISCELLANEA. | 1994 


Ἐμὶ προῖσχει σχῆηπτρα Ῥωμαίων δύο, 
Πο)λοὺς γΣεναρχήσαντα τοὺς βασιλέας 
Κομνηνόθεν γὰρ ἑξέφυν χαὶ Δουχόθεν' 
Γεννᾶᾷ δὲ µε χράτιστος Αὐσόνων ἄναξ 
Κομνηνὸς ᾿Αλέξιος ἀν]ρ ἰσχυρὸς, 

Κελτών διώκτης xal Σχυθῶν xa Περαίδος. 
H χοσµία δὲ σπαργανοῖ µε πορφύρα, 
Τὰ τῆς ὅλης δὲ σύμόολα σχηπτουχίας 
"EG ἁπαλῆς χοσμεῖ µε τῆς ἡλικίας' 
Ἔρως δὲ νίχης ἐμπεσὼν τῇ καρδία, 
"Ev ἱππιχῇ µε πρῶτα xal τόξῳ τρέφει" 
Ἐπειτά pot δοὺς ἀμφιθηγῆ τὴν σπάθην 
Tot; θηριαχοῖς καταγυµνάζει πόνοις, 
"Apxsov βαλὼν δόρατι συναχοντίσαι ,. 
T&v ἀρχτικὴν πάρδαλιν τῷ τὀξῳ φθάσαι" 
Ἐν o, τελεσθεὶς τῶν μαχητῶν τοὺς νόμους, 
Ρὐθὺς κατ᾽ αὐτῶν ὁπλοδυτῶν βαρδάρω». 
Καὶ τὔφος οὐδεὶς, εὐτυχῶ πᾶσαν uáynv 
Σὴ Υὰρ προµάχῳ παλάμῃ κεχρηµένος 
Ἑν ταῖς χατ᾽ ἐχθρῶν συμθολαῖς, παντοχράτορ,. 
Π:ερσῶν καθαιρῶ µυριανθρώπους πόλεις 
Λὐτοὺς ἁλίσχω τοὺς ἀορνίδας λόφους 
Ὀφρὺν χατασπῶν σατραπῶν ἁλαζόνα. 
Ὑπὲρ τὸν "Άλυν ἑςξαπλῶ µου τὸ χράτος, 
"Hv pot σπάθην δέδωκας ἓν xxu σιρέφων. 
Ἐμὴν ὁ θὴρ ἔφριξε Γαζῆς παλάµην, 
Ἡ Περαιχὴ φλὸξ, ὁ θρασὺ βρύχων λέων, 
Καὶ πᾶς bpo; Ἱσματλίτης λύχος 
"Epi πα:αγμῷ τὰς γνάθους συνετρίδη' 
"'H δυσμιχὴ δὲ τῶν Γετῶν πανσπερµία, 
Ἡ Σχυθικ], χίµαιρα x^ ξύνθρουν γένος 
Ἐμὴ u2yalpz παγγενεὶ διεφθάρη" 
£) vip xat1' αὐτοῦ τοὐμὸν ἕστιλδες ξίφος. 

. 

Duo mihi Romanorum sceptra obtigerunt, qui maul- 
tis regibus ortum dedi. Comnena me ac Ducena [α- 
milia satum  glorior, qui patrem habui Alexium 
Comnenum virum nulli secundum, Italie strenuis- 
simum reclorem, qui Celtis, Scythis ac Persis bellum 
intulit. Me purpura, imperii insigne, inde a tenera 
etate ornavit. Me. amor iu bello vincendi ad. equos 
el pharetram adduzit. Ense deinde bicipiti usus feras 
venutus ursum hastili domui, pantheram telis sub- 
egi. Inde de barbaris triumphos egi bene armatis. 


À Ἐμοῖς Δάχτς ἔχαμψε ταρσοῖς αὐχένα 


Ἐρὴν ἀπειλὴν Δαλμάτης ὑπεστάλη' 
Ἡπλωσεν ἼἽστρος ὑπτιάσας τὴν ῥάΧχιν 


Καὶ τοῖς ἐμοῖς πλώϊῖμος ὤφθη ναυμάχοις. 
Καὶ τοῦτο, Χριστὲ, σῆς παναλκοὺς ἰσχύος. 


Οὐκ εἶδεν ἡμέρα µε χαµάτων δίχα. 
Ox ἴσχε νὺς µία µε χωρὶς φροντίδων' 
Οὐ τὰς φλογώδεις τοῦ θέρους ὑπεστάλην, 
Οὐ τὰς πιλήσεις τοῦ χρύους, οὗ τὰς βίας 
Ὡς Αχάμας δὲ πάντα τῆς ζωῆς χρόνον 
Κυχλῶν ἐχύχλουν τὴν ὅλην οἰχουμένην' | 
Καὶ νῦν πρὸς ἄρχτον, vov 6b πρὸς νόνον xAivtov; 
Νῦν ὃ εἰς ἕω τε xxi δύσιν µετακλίνων, 
Τοὺς ταραχῇ σύμπαντας ἐχθροὺς ἐχλόνονν, 


B AbSGOv ἑχάστης 100; ὅρους τῶν Αὐσόνων, — 


Καὶ ταγματαρχῶν xat στραταρχῶν kv µάχῃ. 
Tiv στρατ'ώτην οὐχ ἀπηρνούμην ὅμως, 
᾽Αλλὰ πρὸ πάντων, συῤῥαχείσης τῆς μάχης, 
Ἑγὼ xa:' ἐχθρῶν ἐξτιγύμνουν τὴν σπάθην’ 
θᾶττον πρὸς ἀνίσχοντος ἡλίου σέλας 
Ὀφθαλμὸς ἀνδρὸς ἀντιδλέψειν Ισχύσοι, 

Καὶ μᾶλλον ἄν τις ἀστραπῆς στέζοι φλόγα 
Ἡ τοὺς χεραυνοὺς τῆς ἐμῆς στρατηγίας 
Ἠνεγχεν t σύμπασα βάρδαρος φάλαγξ. 
Πᾶσαν μετῆλθον ταχτικὴν ἐν ταῖς µάχαις, 
Ἐπεζομάχουν, ναυστολῶν ἐναυμάχουν, 
Τείχη χαθῄρουν xa χατήρειπον, πόλεις 
Ἔργοις χελωνῶν, χωστρίδων, ὀρυκτίδων. 


C Καὶ µαρτυρείτω ταῦτα Κασταμὼν πόλις 


Εὔτειχος, ὑγίπνυργος, ἁῤῥαγεστάτη, 
Kot Γάγγρα µέχρι xat νεφῶν ἰχνουμένη 
Καὶ Παρνησῷ πρὸς Όψος ἁμιλλωμένη, 


sine mœstitia me habuit; astwos calores. perpessus 
sum, nivem el glaciem experius, inde(essis pedibus 
per tolum vitam terras percucurri, modo ad austra- 
les plagas tendens, orientem et occidentem obiens. 
Sepe in bello militum dux ltalie imperium nua- 
quam non augere studui. Sed nec gregarii militis 
munere fungi recusavi, eed ubi maximum discrimen, 
ego lela in hosteg misi. Facilius solis aliquis jubar 
irretorio oculo oepiceret, quam barbarus miles re- 
fum a me gestarum splendorem | metiretur. Omnes 


Nec de victoriis superbio meis ; le duce, cum hostibus D artis bellice machinationes atque operationes exper- 


congressus multas Persarum capio urbes; loca edi- 
tissima expugno, altos satraparum ↄpiritus depri- 
mens. Ultru Halyn ipsum potestatem meam extendo 
ense, quem mihi dederas, stricto. Meam bestia Gase 
manum pertimuit, ut et ramma Persica, ut. leo for- 
midolose rugiens, ut lupus (ribus Iemaelitica incola. 
. Ego ferro maaillas contudi ; et Scytharum totum ge- 
nus exitio tradidi. Tu enim, Christe, ensem direzisti. 
Meis Dacus pedibus collum substravit ; meas Dalmata 
minas quamris invitus sustinuit ;. Ister tergum præœ- 
buit. victori, et naves meus leni (luxu portavit. Qua 
omnia cui nisi tibi, Christe, debeo? 


Nella mihi dies sine &rumna prœteriit; nulla mox 


(us terra marique pugnavi, muros dirui, urbes solo 
equavi, testudine, [ossis subegi. Testis mihi erit Ca- 


- stamon, bene muuila, turrita, fortissima urbs ; (ο: 


erit Gangra, cujus monia nubes, imo Parnassum ip- 
sum attingunt; cujus muri απεὶ et [esrei. machinis 
meis l.gneis resistere ausi. sunt. Sed quid. pluribus 
eloquar ? Solo nominis terrore integras phalangas 
in fugam verti, tuis, Verbum, auspiciis confisus. Quid? 
solo Comneni nomine audito metus ingens ad inferos 
quasi turbine. ubreptos pracipitavit. Sic ego omnes 
labores et conamina ad regii pairis exemplum  diri- 
gens nunquam superbus inventus sum. Cur enim 
quod verum est non dicam ? Recenti quoque. tempore 
Roma hujus ποια fines orientem versus ultra Balum 





1395 
Al χαλχότειχοι xaX σιδηραϊῖ τῇ πλάσεε, 
'Epat; Φυλἰναις μηχαναῖς Πρειμμέναι. 
Tí pot τὰ πολλά; χαὶ τί pot paxp^e λόγος ; 
fpa μόνῃ φάλαγγας ἐχλόνουν ὅλας, 
Ὑπὸ ατρατηγῷ σοι τεταγµένος, Λόγε’ 
Καὶ τὴν Κομνηνὴν χλῆσιν ἡχουτισμένοι —— K. 
Ἑτφρταροῦντο πάντες ἐχθροὶ τῷ φόδῳ, 
Ὥσπερ τυφῶνι τῷ λόγῳ βεδληµένοι” 
Τοῖς τοῦ πατρὸς 6k xai βασ.λέως ἆθλοις 
Ὡς ἀρχετύποις ἐγγράφοις τῇ καρδία 
'"Ὅλους ἐμαυτοῦ τοὺς πόνους ἀπευθύνων, 
O24 ὕδρις αὐτοῦ τοῖς καµάτοις εὑρέθην' 
Τί μὴ Υὰρ εἰπεῖν εὐλαδοῦμαι τὸν λόγον ; 
Καὶ νῦν πρὸς ἀνίσγοντα μὲν τὸν φιωσφόρον Καὶ καλλονῆς χάριτες ἑστέφαντό µε. 
Ὑπὲρ t^v "Αλυν τὸν βαθὺν καὶ τὸν µέγαν, Ῥώμης 8' ἄναξ χράτιστος ᾿Αλεξιάδης 
Thv γλυκερὰν θάλασσαν, ὡς ἄν τις λέγοι, B Πορφυρογεννὴς εὐτυχὴ; Ἰωάννης, 
Ἐπῆρα τὸ σχοίνισµα Ῥώμης τῆς νέας. Ὅρπηξ Κομνηνῶν, εὐθαλὴς Δουκῶν χλάδος, 
Ὑπὲρ δὲ τὸν Δάννουδιν εἰς τὴν ἑσπέραν. Πάσης διώχτης ἐθνικῆς φυλαρχίας, 
Τόσους ἐκαινούργησα τοὺς ἅθλους, Etve, - Elc ἐννομίαν ξεύξας ἡρμόσατό µε" 
Ὅ χείµενος χοῦς, fj χοτυλαία κόνις" *Q xoi συνάρξασα τῆς γῆς Αὐσόνων 
Καὶ δόξα τῷ πλάσαντι χαὶ στἐφαντί µε, Εἰς φῶς προῖσχω τέτταρας piv υἱέας 
Καὶ τοῖς ἐμοῖς σώσαντι τὴν '᾿Ῥώμην πόνοις. Ῥῆς πατρογενοῦς ἐχφύντας πορφύρας, 
Τὰ & εἰς λέχος νόμιμα εἰς εὐτεχνίαν Ἱρεῖν ἀγαθοὺς, mop πνέοντας «ic µάχην’ 
Οὐκ ἔστιν οὖὐδεὶς ὅστις ἀντάροιτό µου Καὶ τέτταρας δὲ χοσµίας θυγατέρας. 
Ἐκ γὰρ ἀνάσσης δυσμικοῦ παντὺς Υένους Ὁρῷ δὲ λαμπρὰ τὰ χράτη τοῦ συζύγου, 
Διπλῆν ἑτεχνούργησά σεμνὴν τετράδα, Νίκας πρὸς αὐγὴν ἡλίου xai πρὺς δύσιν, 
Τέτταρας νἱοὺς ἀλχίμους χαὶ µαχίµους Νίκας πρὸς ἄρχτον καὶ νότου θερμὸν χλίµα. 
Ἐκ τῆς πατρικῆς πορφύρας προηγµένους' Τέλος λιποῦσα τὸ στἐφος «hv πορφύραν, 
Καὶ τέτταρας δὲ χοσµίας θυγατἑρας. Τὸ βύσσινον πόρπηµα τὴν ἁλουργίδα, 
Nov δ' ἀλλ' 6 γῆς ἅμετρα πλέθρα 32p6&pon C Τὸ τῶν μοναστῶν ἑνδιδύσχομαι ῥάχος * 


THEODORI PRODROMI 

A El μὴ περιφύχουσαν εἰργάσθης φλόγα, 
Εὐχαῖς ἀλήκτοις δεξιοῦ µου τοὺς ἄθλους. 
Ἰωάννης σοι ταῦτα πορφύρας γόνος 
Κομνηνιάδης εὐσεθῆς αὐτοχράτωρ. 


1396 


Επιτάφιος τῇ itii. βασιῖ σση "Po- 
μαΐων Εἰρήτη, ὡς ἀπὸ τῆς κειµένης. 
Εἴ τις νόμος δίδωσι χαὶ νεκροῖς λέγειν, 
Ἰδοῦ βοὴν πέµφασα χἀγὼ τυµόόθεν 
Τὰ xav ἑμαυτὴν ἑχδιδάξω dt, ζένε. 
Ἐγὼ προῇῆλθον εὐτυχῶν προπατόρων 
Αρχῆς ἁπάσης δυσμικῆς βασιλέων, 
Ἰούλιοι Καΐσαρες ἑθρέφαντό µε, 


Τῷ ῥωμαϊῖκῷ καθυποστρώσας κράτει 
Ἑυχρῷ χαλυφθεὶς xaX βραχεῖ χεῖμαι λίθψ' 
O κοινὸς ὄναξ δύσεως xat τῆς Eo 

Αὑτὴν ὑπῆλθον τὴν ἀνήλιον δύσιν * 

Ἡ λαμπρότης δὲ τῆς χαλῆς ἁλουργίδος 
Ἕνησεν οὐδὲν εἰς τὸ μὴ τεθνηχέναι. 

Σὺ δ᾽ à)Y) ἐπιγνοὺς τὴν ἐμὴν χόνιν, ξένε, 


Gvfaxc δ᾽ ἐπ αὑτῆς Βιθυνῶν ἐπαρχίας 
΄Αποινος ix τῆς Αὐσόνων βασιλίδος” 
Κομίζομαι δὲ ναυστολουµένη πάλιν, 

Καὶ τὴν ἐμὴν ἐνταῦθα πιστεύω κόνιν 

'AXY à πλάσας µε xal µεταπλάσας πάλιν, 
O τὴν χάτω δοὺς χοσμιχὴν ἑξουσίαν, 

Καὶ τὴν ἄνω δὺς οὐρανῶν χληρουχίαν. 


protuli, ultra sare, ultra Danubium occidentem ver- Orta sum majoribus (ortunatis, qui totum Occidem 
sus promoti, tem gubernarunt ; a Cosaribus educaiam Grati ipsa 

En, viator, que vivus feci, nunc pulvis el umbra — coronarunt. Rome imperator fortissimus Aleziadum 
factus, unde gloriam Creatori meo qui me coronavit, e prosapia , Joannes Porphyrogenitus | felicissimus, 
retribui, Romam vero servavi. Quod ad legitimam — Comnena familie filius, et Ducenus virens ramu, 
matrimonii — prolem epectat , nemo facile mecum ,, qui omni gentilitati bellum intulit, legitimam s 
compatandus cenerit. Ex uxore enim ab Occidente — szorem duxit, Ex hoc matrimonio , dum Italia im- 
oriunda, bis quatuor suscepi, quatuor quidem filios — peritabam , quatuor filios omnes purpura natos in 
fobusios, manu fortes e toro imperatorio ortos, toti- — lucem edidi, pulchra corpora et ad puguandum cum 
demque egregias filias. Postquam autem. regiones — hoste maxime idonea ; postea totidem filie proguate 
innumeras Romano imperio subjeci, sub pusillo ac — eunt. Vidi conjugis res praclare gestas, vidi viclorii 
frigido saxo hic positus jaceo. Rex olim Ürientis — in quatuor mundi plagis reportatas. Postremo &it- 
atque Occidentis jam in tumuli noctem descendi, nec — demate ac purpura relictia, vile vestimentum mona- 
purpura mortem ab oculis avertere valuit. Tu, quis- — sierii indui. Mortua sum Bithuniæ regina, longe ab 
quis es, ubi cineres meos conspexeris, si aliud sola- — Ausonia finibus. Per mare translata. hic cinis Jaceo. 
tium non offers, in precibus (tuis mei memento, Tu autem qui me creasti et regenerasti , post mn. 
XX. Inscriptio sepulcralis adi memoriam impera- anum regnum, celum sortiri mihi tribuas. 

tricis Romanorum , Irenæ, defunctae. (Ipsa lo- 

quitur.) — 

Si fas est. mortuos loqui, ego quidem vocem e tu- 
mulo ad tedirigam qui Iransis, qug [uerim narratura. 








139] SCRIPTA 


Ui Prodromi nostri. sit aliquod in hoc volumive 
monumenium prose quoque oralionis, em subtexi- 
mus ineditum ejusdem sermonem  epithalamicum, 
atis elegantem, de quo docte ante hos annos prelo- 
cutus fuit apud. Gallos εἰ. Theilius in Excerptis 
manuscriptorum bibl. reg. T. VIII, part. 3, p. 
157 (supra col. 1060). Nuptie fuerunt duorum Ca- 
saris Nicephori  Bryennii et Ann Comnena — filio- 
rum, Alexii et Joannis (Χαριτωνύμου.) Videtur an- 
tem hoc pariter Prodromi scriptum. Byzantina his- 
torig non inutile incrementum. Μαι. 


ΚΛ’. Tov αὐτοῦ gilomogurácov καὶ Aoyiotátov 
xvpíov θεοδώρου τοῦ Προδρόμου ἐπιθαάμιος 
τοῖς τοῦ εὐτυχεστάεευ Καΐσαρος vloic (Cod. 
Ottob. Vet. 466, f. 90, a). 


a'. Ἐδέησε xai τριχῶν aly(ov τῇ πάλαι σκηνοπη- 
Yi2, Καΐσαρ σοφέ' ἄλλοι μὲν γὰρ ἄλλοις τῶν ὀνο- 
µάτων τοὺς ἑαυτῶν γνωριζέτωσαν Καΐσαρας, xal 
οὓς μὲν τοῖς Ἰουλίοις, οὓς δὲ τοῖς Αὐγούστοις, χαὶ 
ἄλλους ἄλλοις ἁποσαφείτωσαν * ἐγὼ δὲ τὸν ἐμὸν 
θεσπέσιον Καΐσαρα µυρίοις καὶ ἄλλοις ἀποσεμνύνειν 
ἔχων ὀνόμασι, μὴ τοῦ χαλλίστου τούτου xal οἶχειο- 
φάτου ἀλλοτριώσαιμι τοῦ cogo). Δεῄσαις οἶμαι καὶ 
τῆς ἐμῆς τοῦ λόχου συνεισφορᾶς τῇ τῆς ἱεροῦ σου 
τῶν υἱῶν συνωρίδος γαμηλίῳ παατοπηγἰᾳ. Ἁλλ' ἐχεῖ 
μὲν συνετέλουν τι xal αἱ τρίχες, xal χόσµοι ἦσαν 
οὐχ ἁγενεῖς τῷ δημιουργήµατι' ἐνταῦθα δὲ οὔτε 
συντελείας ἕνεκα ἡ συνεισφορὰ, οὔτε χόσµου τῶν 
ko" οἷς συνεισφέρεται’ τίς μὲν γὰρ τοῖς αὐτοχόσμοις 
Χόσμος Ὑένοιτο xal αὐτοχάλοις ; τίς δὲ τοῖς ἀνενδεέσι 
συντέλειας ἁλλ' elc ἔνδειξιν τῆς τῶν συνεισφερόν- 
των εὐνοίας εἰ δὲ μὴ χατὰ τὴν χυρίαν τῆς τελετῆς 
ἀπηντήχοιμεν, ἀλλ ὑπερήμερος ἡμῖν ἡ συνεισφορὰ, 
θαυμάζειν o0 χρὴ’ οὔτε yàp ὑπ ἀγνωμοσύνης τὴν 
τελετὴν κατεσιωπήσαμεν” 3 τίσιν ἄλλοις, εἰ μὴ τοῖς 
κοινῇ τε πάντων xat ἡμῶν αὐτῶν ἰδίᾳ δεσπόταις xol 
εὑεργέταις εὐγνωμονοίημεν ; οὐδὰ τῷ νοµίζειν ἄλλον 
μὲν γάµοις, λογογραφίαις δὲ ἄλλον ἀπονενεμῆσθαι 


XXI, Theodori Prodromi, philosopht doctissimi, 
Epithalamium, [ortunatissimis imperatoris filiis 
ictum. 


4. Αά constructionem antiqui tabernaculi pilis 
caprinis opus habebant, imperator doctissime. Et 
sane expedit ut Caesarum modo Juliorum, modo 
Augustorum nomina innotescant. Ego autem qui 
venerandum meum imperatorem plurimis novis cele- 
brandum habeo nominibus, nunquam tamen ab eo 
quod sapientis typum significat abscedam, id agens 
μὲ vocis mec organo filiorum tuorum sponsalia ac 
nuptias consolidem ; quo in loco pili aliquid signifi- 
cubant neque ornamento aliquo carebant.Hoc autem 
loco verbis non opus est ad perfectionem proclaman- 
dam. Quomodo enim ornamentum ipsum ornatu 
epus habeat aut ipsa. pulchritudo. pulchrefacienda 
eit ? Ad quid ergo per[ectio iis quibus nihil deest ? Sed 
unice benevolentia contribulium astimanda esi. Nil 
mirum deinde si non inter mysteriorum — initia 
odsumus ; non enim ob ignorantiam | ejus rei obli.i 
sumus. Cui porro (aveamus nisi dominatoribus publi- 
εἰς ac benefactoribus? Si deinde cum. Salomone aliud 
tempus uxori ducende, aliud libris scribendis tribuis, 


MISCELLANEA. 1398 


À χαιρὸν περὶ aot, ὡς παντὶ μὲν ἄλλῳ xaiphy εἶναι 
τίθης ἁρμοδιώτατον, Σολομῶντι πειθόµενος, ὁ σοφὺς 
τῷ σοφῷ, λάγῳ δὲ μόνῳ τὸν ἅπαντα, ὡς μηδὲ ἀντι- 
µέτωπος ἱστάμενος τοῖς ἐχθροῖς, xal «bw ἀέρ. 
πνέων τῶν ἑρμαϊκῶν χαρίτων ὑπερορᾶᾷν. ᾽Αλλὰ πρῶτα 
μὲν τὴν εὐαγγελικὴν ὑποστέλλομεν παραθολἠν * xol 
φόδος μέ τις ἐντεῦθεν ὑπέτρεχεν οὐκ ἀνεύλογος, ufi 
που συμδῇ µου cbv λόγον’ ὀχνῶ γὰρ εἰπεῖν καὶ τὸν 
τοῦ λόγου πατέρα, διὰ τὸ μὴ χατὰ vápoy ἑστάλθαι 
πολυτελῶς, χεῖρας δὰ θέντα xal πόδας, ἄστινάς 
ποτε χεῖρα: οἰητέον εἶναι λόγου, καὶ πόδας ἔξω ῥι- 
qvac tre πανηγἠρέως. ἔπειτα δὲ γὰρ ἀποχρύφω» 
τὸ má0o;, καὶ τῷ µεγέθει τῆς ἡδονῆς ὑφῃρούμην- 
λάθρα τοῦ λόγου τὴν δύναμιν’ φιλεῖ δὲ πάντως ὥσπερ 
λύπη βαθεῖα, οὕτως ἀμέλει xal ἡδονὴ φυχὴν àv- 
θρωπίνην περιχυθεῖσα ταῖς kv αὐτῇ λογικαῖς ἑπηριά- 
ζειν δυνάµεσι. 

B. Ταῦτά pot τῆς ὑπερημερίας τὰ αἴτια * τούτοις- 
ἐγὼ τὸν ἄχρι vov ἑσίγησα χρόνον * χαίτοι οὐδὲ οὕτω» 
πάνυ ἔξωρος χω τῇ πανηγύρει’ χαθάπερ γὰρ ἐπὶ 
τοῦ αἰσθητοῦ ἡλίου εἰσὶ μὲν at τῶν ἀχτίνων ἀνατέλ-- 
λειν μέλλοντος αὐτοῦ προεξάλλονται, καὶ τῶν ὡρῶν 
ὑπερφαίνονται, xal olov παραγγέλλουσι τὸν ἀνατε- 
λούμενον' xai χαταδυοµένου πάλιν, οὐχ ἃμα πᾶσαι 
συγχαταδύονται, ἀλλ ἔστιν ὅσαι xal ὑπὲρ γῆς ὑπο- 
λείπονται, οὕτω xa ἐπὶ τῶν βασιλικών τουτωνὶ παν-- 
ηγύρεων, εἰαὶ μὲν καὶ προπανηγύρεις τινὲς, xal 
προτελεατίαι, xal τῶν ἑορτῶν, ὥσπερ εἰπεῖν, προ” 
εξάλµατα΄ εἰσὶ δὲ ὅμως τούτων xal ὑπολείμματα,. 

C ὧν οὐ πάνυ πόῤῥω xat ὁ ἡμέτερος ἀἁπήντηχε λόγος” 
καὶ ἀπαντήσας τί ποτ ἄρα καὶ χρήσαιτο baut... 
ἀ μφαγνοεῖ, xat διαπορεῖται, πότερα τὸν γάμον αὐτὸν 
ἀρχαιολογήσας ὑμνήσεται, fj πρότερον τοὺς νυμφίους 
πρὸ τοῦ γάµου προτείπῃ’ καὶ ἄμεινόν γε χρίνει τὸ 
δεύτερον’ τὸ μὲν γὰρ καὶ μείζονος ἢ κατὰ τὸ παρὸν- 


concordie quoque rationem habebis que paci sacri- 
ficare et arma deponere jubet. Sed ante. omnia 
evangelicam statuamus parabolam, que veseor me. 
plane inteliigam. Panitet enim patrem rationis citare 
quia nupiie non solemniter suni (aci, ut manus ac 
pedes quasi rationis putali ab epithalamio abjiceren-. 
tur. Hinc enim. morbum celabo εί effuso gaudio 
rationis vim declarabo. Scito autem quod. voluptas. 
qua unima imbuta est, eque ac meror logices vincu- 
lis disturbatur. 

9. Habes causam qua fecit ut tardior essem. in. 
prestandis officiis. Hucusque silui quidem, aMtamen 
haud adeo intempestivus ad panegyrin accedo. Sicut 
enim cum sol hic visibilis in eo est ut oriatur, radii 
antesignani illum praecedunt; wbi autem. occasum 
versus vergit, radii in superficie terre remanent; 
sic in festivitatibus regiis proa mia [estivalia magnam 
panegyrin antecedunt. εἰ quasi suliim introducunt ; 
sed etiam posiamia (sil venia verbo) sequuntur, id- 
quod de nostra oratione dici polest, quae diu hesita- 
bat uirum nuptias antiquo more carmine perlustra- 
rel, aut sponsos ante nuptiarum festum alloquere- 
tur, quod quidem posterius eliam ſecit. Unum enim 








1399 


THEODOR! PRODROMI 


1A) 


πραγματείας ' xal ἄλλως οὐχ d&aiyxalov πρᾶγμα A ὅλην πλουτήσαντες, xat τὸ µέχρι νῦν lv ἀπίστῳ κεἰ- 


συνιστᾷν πειρᾶτθαι τὸν γάµον, xal φύσει, xal νόμῳ, 


καὶ χρόνῳ χεχυρωμένον’ τὸ δὲ, xal τοῦτο μὲν ὑψη- - 


λότερον fj χατὰ τὸν ἡμέτερον λόγον. ἀναγκαῖον δὲ 
ὅμως καὶ τῆς ὅλης ὡς εἰπεῖν ἑορτῆς τὸ κεφάλαιον. ᾽ 

V · Προσφωνῶ σε τοίνυν, ζεῦγος ὑφ' ἑνὶ μὲν προῦ- 
πεξευγμένον Quy τῷ τῆς ἁδελφότητος: ὑπὸ δυοὶ 
δὲ ἄρτι τοῖς γαμηλίοις μεταζυγὲν, χαλῆς χαλλιε- 
λα[ου καλὰ νεόφυτα, οὐ μᾶλλον ἀδελφοὶ τὴν φύσιν ἢ 
τὸ Ίθος, οὐδὲ μᾶλλον τὸ ἦθος ἢ τὰς λοιπὰς χάριτας 
τῶν ὧν ἑξώρμησθε σκήπτρων εὐφυεῖς μερισταὶ, xol 
τὸ οἰχεῖον λάχος ἑκάτερος οὐχ ἧττον τοῖ, ερόποις 1 
ταῖς ἔπωνυμίαις πιστούμενοι» σὺ δὲ ὁ δραστήριος 
νοῦς, ᾽Αλέξιε, ἡ χαλὴ νεότης, d) πολιὰ σύνεσις, τὸ 
τῆς τῶν προγόνων τύχης ἄξιον ὄντως κατάστημα, ὁ 


⁊dv πάππον ὅλον καὶ βασιλέα τοῖς Ίθεσι μᾶλλον fj τῷ D 


Κομνηνῷ xal τῷ ᾿Αλεξίῳ ζῶντα παριστάνων by ἑαυ- 


τῷ, «καὶ πιστούµενος Ex τῶν κατὰ σὲ τῆς τῶν ἐθνῶν - 


διαδοχῆς τὸ µυστήριον" εἰ γάρ τις καὶ ταῦτα συγ- 
χωρῆσει τῷ μύθῳ ἀνθρώπους ποτὲ γενέσθαι τὰ μὲν 
µέλη τοῦ σώματος χα... ἅτερον δὶ τῶν ὤμων ἑλε- 
φαντίνα, xal προγόνον" πόθεν φυσιωθῆναι τοῖς ἐξ 


αὐτοῦ τῇ διαδοχῇ, καὶ οὕτω πάλιν τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς τῶν 


μυθενοµένων πολλῷ τῷ περιόντι θαυμασιώτερα, 
ὅσον οὐκ ix µέρους ἑνὸς xal τούτου σωματικοῦ τὸ 
γένος πιστούµεθα, ἀλλ' Ex τε ὅλου τοῦ σώματος, Ex 


τε τῶν Ψυχικῶν ἁπασῶν διαθἐσεων. Καὶ σὺ δὲ ὁ. 


τῆς Δουκικῆς ῥίζης ὅρπηξ ὁ Χαριτώνυμος, «b τῆς 
ὥρας ἄνθος, τὸ τῆς νεότητος ἄγαλμα, ὃν οὐκ ἔστιν 
ὅτε ἰδὼν οὐκ ἐχείνου τοῦ ἀμέτρου κατὰ νοῦν ἐδαλό- 
μην, τὸ, ποῖον ἐρεῖς τὸ πρῶτον εἶδος ἄξιον τυρανν(- 
δος ἀποχρινοῦμαι; Χαίρετε χαὶ χοινῶς ἄμφω καὶ 
ἰδίᾳ ἑκάτερος οἱ τῶν πολυθρύλλητον εὐδαιμονίαν 


genus superius est conversationi ποείγα; ne dicam 
quod nuptie nalura, lege, conditione proclamate 
de[(ensione opus non habent; alterum vocis nostre 
staium superat; sed de totius. [esti summa aliqua 
dicere in promptu est. 


9. Ad tos igitur, par nobile fratrum, qui frater-- 


nitatis jugo et connubii vinculis utrique vincli estis, 
rami olive novelli, fratres non magis sanguine quam 
soribus ac relíquis indolis dotibus, qum vos solio 
regia εἰ illa qwe (amilias honestas decet, domestica 
prosperitate dignos reddit, Et (κ quidem, Alezi, 


adolescens corporis pulchritudine, vir ingenii . matu- D 


ritate, nepos majorum dignissime fortuna, qui avum 
imperatoremque Alexium Comnenum vivus repre- 
senias quique toi populorum ín regno successor di- 
gnus haberis, salveto. Si fabule fidem habere volu- 
vius qu& homines narrat fuisse quorum alter hume- 
vus elephantinus fuerit, corporeum quid hoc habet; 
tu aulem virtutis majorum hares majorem eo ipso 
admirationem excitas, quod spirituale quid hoc pre 
ae fert et animos movet. Te quoque salvum esse jubeo, 
Ducene familie soboles, Charitonyme, venustatis 
Tos, adolescentie typus, cujus sola [orma celsam 


suam vocalionem annuntiat εἰ ad. thronum evectio- 


nem justificat! Salvete ambo quipro sua quisque 
parte εἰ in commune nature. ac fortuna favore frui- 


pivov, εἷς ἕνα τὰ πάντα συνελθεῖν ἀγαθὰ, τοῖς xal 
ἑαυτοῖς πιστωσάµενοι. 

δ. Καὶ εἰ βούλοιτότις, ἁπ᾿ ἑνίων γοῦν παχυμερῶς 
καὶ ὑπιδρομάδην τὸ εὔδαιμον ἐπιδείξομαι τῶν νυµ. 
φίων * ὡς εἰ μὴ πὀῤῥω τῆς Υαμηλιακῆς τὸ πρᾶγμε 
T» πανηγύρεως, οὐδ ἂν τῶν ἁπάντων ὡς οἷός τε 
$v ἐἑφεισάμην. Δύο μὲν οὖν fiar σχῆπτρα Ῥω- 
palotg ἀλλήλοις xaXov ἀνταυγάνοντα * τὸ μὲν μικρῷ 
πρότερον τὸ Κομνηνὸν, τὸ ὅ «000 παρὰ no 
ἐχείνου τὸ Δουχιχὸν, ἄμφω εὐτυχῆ xal περιφανῆ 
xai κοσμιχῆς ἀρετῆς οὐχ ἀνάξια. χἄτα ὥσπερ ix 
συμφωνίας συνεληλυθέτην εἰς Ev πολλῷ φανότερον 
xai λαμπρότερον τοῦτο Oh τὸ Κομνηνοδουχικὸν χαὶ 
παππιχὺν τοῖν νυμφίοιν. ᾿Αναμνήσθητε, ὦ παρόν. 
τες, τῆς ᾽Αλεξιαχιχκῆς ἐξουσίας ΄ πλὴν ἀλλ᾽ ὅπως μὴ 
&o9 γάμου καταδαχρύσητε, ἑνρυμήθητε τὴν ἐν elpf- 
vy εὐνομίαυ ἐχείνην, τὰς iv. µάχαις ἀνδραγαθίας, 


᾿ἀατεναχτὶ μὲν, ὦ (spat βασιλίδες, ἀστεναχτὶ φειὸοῖ 


τῆς καλής πανηγύρεως * ὑπομνήσθητε τῆς αραότη- 
τος ἑκείνης, τῆς εὐσταθείας , τῆς λοιπῆς χάριτος. 
λ)λὰ τί τοῦτο; σχυθρωπὴν ἐπὶ τούτοις τὴν Ttpov- 
slav ὁρῷ ' ἀνάμεινον οὖν χόσμον ἄ)λον ἀεῖσαι, χαὶ 
ἤδη ἀείδομεν, "Ίδετέ pot «ἣν ἱερὰν ταυτηνὶ βασιλίδα 
τὴν φερώνυμον Εἰρήνην, τὸν Aouxixbv ὅρπηχκα, τὴ) 
οὐδὲν ἧττον τῶν ὅλων Ἑωμαίων κρατήσασαν * srt, 
διεχέθη Υάρ µοι πάλιν τὰς ψυχὰς τὸ ἀχροάτερον, 
Ἴδετε τὴν χεῖρα ταύτην, jc ἀεὶ πειρᾶσθε, xal πειρώ- 
µεθα πλουτοδότιδος τὴν φιλοθεῖαν, τὸν olxtov, civ 
ἄλλην ἅπασαν ἀρετήν. Ἐχ τοιούτων ἡμῖν τῶν πάκ» 
πων οἱ εὐπρεπεῖς οὗτοι νυμφίοι προδέδληνται’ ix 
τηλικούτων ἡμῖν τῶν ῥιζῶν οἱ ὡραῖοι καρποὶ obw 
ἀνατετράφηνται. 


mini oninibus mumeris aesoluto, quippe in quos 
coruu copie totum est effusum. — 

4. Sponsorum porro felicitatem si breviter adum» 
bratam audire velis, satisfaciam ; non enim multum 
ab ipsis nuptiis absumus; faciam autem secundum 
veritatem. Sceptra duo ex alto relucebant, unum 
quidem Comnenorum , Ducena dein familia alie- 
rüm ; wirumque quod dignissimis obtingeret per- 
qxam dignum, Fato dein quodam evenit, ut wtrumque 
in gentem illustrissimam Comnenorum ac Duca, ed 
quam sponsi nostri pertinen! venerit. Mementote,ami- 
ci, regni Alexidis, et novis nuptiis benedicetis, memo- 
res illius in pace prosperitatis, in præliis fortitudi- 
nis omni laudum genere cumulandæ. Ob oculos we 
bis sint mansuetudinis, constantia, comitatis esqui- 
sitissimee exempla. Sed ad quid hoc? Mastitie exiu 
ac desiderii causa nemini esse velim. Quare ad 
nliam rem nos vertamus. Videte sanctam hanc im- 
peratricem  lrenen, prolem Ducæœnæ geniis ei que 
in omnes Ποπιαπου dominari cum dignitate diqna 
est habita, et cujus fama animum demnicet. Videte 
illam manum quam semper experti estis. beneficam, 
prodigam ; considerate ejus misericordiam cateras- 
que viriules. E talibus. igiiur majoribus .ambo 5i 
sponsi originem ducunt ; e tom augustis radicibus ki 
egreqii fructus germinerunut ! 











Mel 


SCRIPTA MISCELLANEA. 


102 


£'. Ti δὲ αὐτοῖς ol σεμνοὶ yevvfisopec, οὓς πάντως À µους φερωνύμως νικᾶν, οὐδὲν ἂν εἴη τῶν ἁπάντω» 


᾿εἰπὼν, μὴ οὐχὶ τοῦ μεγέθους τῶν πραγμάτων ἑλατ- 
τφθῇ, τὴν ἐκ πορφύρας λέγω ταύτην xal βασιλίδα, 
ἧς τὸ χυχλοειδὲς τοῦ ὄμματο; xaX ἐξ ἑαντοῦ πρὸς 
ἑαυτὸ χινούµενον ὁμοῦ xal περιφερόµενον, τὴν πρὸς 
νοῦν xal θεὸν ἔλιχὴν ὑπεμφαίνει ἀνάστατον, ὧν ἐξ 
ἑαυτῶν καὶ πρὸς ἑαυτὰ τὴν κίνησιν ἔγνωμεν, fjv «t 
εἰ που καὶ ἀληθεύουσιν Ἕλληνες, τετάρτην μὲν ταῖς 
Χάρισι Χάριτα, δεχάτην δὲ ταῖς Ἠυύσαις Μοῦσαν 
προσεπιθείηµεν, f) τὸν μὲν χαθ) ὅλην φιλοσοφίαν, 
ἧς οὗ γνῶσις ἀλλὸ πρᾶξις sb τέλος, αὑτὴ ἑαυτὴν, 
xa διὰ. τῆς xas' ἀρετὴν ἑνεργείας ἑμυσταγώγησεν ; 
Ἔνπειτα γενναιότερόὀν τε ὁμοῦ opovíjsaca xa βασι- 
λιχώτερον, xal χόσμον οἰηθεῖσα, ὥσπερ βασιλιχοῦ 
σώματος τὴν πορφύραν, οὕτω χαὶ φυχῆς βασιλιχῆς 
τὴν ἐπιστήμην τῶν ὄντων τὴν γνῶσιν αὐτῶν ἑτελέ- 
σθη, καὶ τὴν ἓν τούτοις ἀλήθειαν ἐθηράσατο, καὶ 
περοαιρέσεως οὗ γένους ἔδειξεν εἶναι χτῆμα τὴν ἀρε- 
τὴν, καὶ πᾶσι πάσας ὑπεράρασα τοῖς καλοῖς αὑτὴ 
ἑαυτὴν ὑπερήλασε τῇ κατὰ τὴν συζυγίαν εὐδαιμονίᾳ' 
τοιούτῳ τοῦ λέχους ἀνδρὶ κοινωνήσασα τῷ ἐμῷ δε- 
απὀτῃ xai Καΐσαρι, οἷον οὔτε ὄψις ἕτερον ἡμῖν παρ- 
t στήσατο, οὔτε ἱστορίαι παλαιῶν ἑδιδάξαντο, "Άλλοι 
μὲν yip Ἑλλήνων τε xal Ῥωμαίων ἄλλα τυχὸν 
χατωρθώχεσαν ' xa οἱ μὲν ἑδημαγώγησαν, οἱ δὲ 
ἑστρατήγησαν, οἱ δ᾽ εὑδοχίμησαν περὶ λόγους * καὶ 
τούτων ὁ μὲν φιλοσοφίαν, 6 δὲ ποιητικὴν ἔνμεμελε- 
τήκει ' τὸ δὲ τὸν αὐτὸν καὶ στρατηγεῖν ἅμα καὶ ἔπι- 
στατεῖν ποιήμασι, καὶ φιλοσοφεῖν, xai φηφοφορεῖν, 


ἢ μόνου Καΐσαρος. 

Q'. Ὑπὸ τοιούτοις ἄρα ταττοµένους πατράσι xa- 
λοὺς τούτους νυµφίους ἃμα xat ἀδελφοὺς, καὶ πρὸς 
τηλικαῦτα ὁρῶντας παραδείγματα, πῶς, εἰπέ pot, 
ἔδει τὰς φυχὰς ἀσχηθῆναι», Οὖκ ἄλλως οἶμαι d ὡς 
ἠσχκήθησαν * ἠσχήθησαν δὲ οὕτως, ὥσπερ ἀμέλει καὶ 
Ἡλάτων τὸν τῆς ἑαυτοῦ προστησόμενον πολιτείας 


"ἀσκηθῆναι νομοθετεῖ. "Osa μὲν οὖν fj φύσις abo; 


πεφιλοτίµηται ἀγαθὰ, κάλλος λέγω xal τάχος xai 
ῥώμην xai ὅσα ἡ εὐανάγωγος ἀγωγὴ, εὐφυῶς Ix- 
πεῦσαι, σφαιρίσαι, περιδεξίως θηρεῦσαι, οὐκ ἆγεν- . 
νῶς στρατηγῖ,σαι δεΏσαν φαλαγγαρχῆσαι, ἔτι ye μὴν 
τὰ περὶ τὸ σῶμα βασιλείους ἑσθῆτας xaX ἄργυρον 
xai χρυσὺν xol ὅσην ἄλλην ὕλην ἑτίμησεν ἄνθρωπος, 


λαμπράς τε οἰχίας, χαὶ ἄραδας ἵππους, χαὶ ὅμαδον 


ὑπηχόων οὐκ ἁγενη, xal yàp xal ταῦτα τὴν ὅλην 
εὐδαιμονίαν συναρπάξουσιν, οἱ ἑχάστου ὀφθαλμοὶ 


πιστούτωσαν Íxastov* ἐγὼ δὲ τὸ ἐπὶ τηλικούτοις 


ταπεινόφρον αὐτῶν xal προσηνὲς ὑπεράγαμαι, xat 
τὸ πρὸς τοὺς γεννησαµένους µέρους παντὸς ὑπήχοο» 
εέθηπα πρὸς ξυννενοεῖν ὁ λόγος, καὶ τοῖς ἁλ. . » 
C. Tolg οὖν τοιούτοις καὶ tx τοιούτων τίνος ἔτι 
ἐνδεῖ πρὸς τὴν ὅλης τῆς εὐδαιμονίας συγκληρίαν 
Οὐδενὺς ἄλλου πάντως f| τοῦ γήµαί τε εὐτυχῶς, χαὶ 
πατράσι παίδων ὀνομασθῆναι. Τὸ μὲν οὖν ἓν ὁ Υά- 
pos Ίδη ἑώρτασται, xat τοῦτο παιανίζοµεν σήμερον 
δύο παίδων βασιλικῶν xai ὡραίων, καὶ νεανίδων 
δύο, γένους μὲν τοῦ πρώτου, εἴδους δὲ τοῦ &rapa- 


xat ῥήτορσι διαιτᾷν, καὶ τῆς ἓν πᾶσι μὴ καθυστερεῖν C pov, καὶ Ίθους ἑννομωτάτην αυνάφειαν δυεῖν εἴπον 


ἀχρότητος, ἀλλ᾽ ἑκάστῳ τοὺς περὶ ἕχαστον εὐδοχί-. — 


δ. Sed. quid huic venerandi majores imperatrici 
insuperabili, porphyrogenite, cujus oculi sursum deor- 


sum mobiles mentia propric et divine | scientie (9- 


stimonium perhibent, et qui effecerunt ut Graci eam 
quartam Gratiam, decimam  Musam, nostra. sane 
cum approbatione appellitarent, quippe que rerum 
medullam non in mera cognilione, sed in praxi po- 
merel, viriutemque ín operibus sitam eese persuasum 
haberet. Inde egregia (emind altius quid ac magis 
regium sentire cepit. Sicut enim purpuram corpo- 
ris, sic scientiam animi ornamentum rectissime  ezi- 


ἄν τις ἡλίοιν xa αελήναιν δυεῖν χαινοφανη σύνοδονρ 


6. Fraires sponsi, & talibus. parentibus oriundi, 
quique alia ante oculos exemplaria habebant, haud 
aliler. nisi secundum Platonis precepta in Politicis 
in medium prolata educari et institui debebant, Omitto 
autem. que nalura ipsis larga manu dedit, pulchri-- 
tudinem, inquam, celeritatem, robur, et quidquid ad 
liberalem educationem spectat : equitare, pila ludere, 
venari, legionem aut phalangem scite ordinare ; in- 
super vesies regias, aurum, argentum, εἰ quecunque 
in hominum oculis pretiosa videntur, ades sumptuo- 
sas dico, equos arabicos, populum haud ignobilem, 


atimans, veritatem omni studio indagavit, virtutemque p dicio parentem. Hac omnia enim terrestrem felici- 


in merito, non in sanguine sitam esse. duxit. Cum 
ilaque inter omnes circa omnia excellere studeret, 
splendorem qui ipsi ex matrimonio redundaret im- 
mane quantum. auxit, Huc accedit. quod. domino 
ποείτο imperatori nupsit, viro, cui nec tempus no- 
strum xec antiquitas parem nobis exhibet. Infitian- 
dum quidem non est fuisse inter Grecos ac Roma- 
408 qui rebus gestis inclaruerunt. imperia. admini- 
strando, exercitibus imperando, leges ferendo, philo- 
«ophiam, poesin exercendo; uni autem. imperatori 
11999 militis, civis, negotiatoris, philosophi, consi- 
liarii, oratoris munere codem tempore cum extrema 
laude fungi omnesque eimulos. superarc α [ato da- 
dum fait. 


tatem constituunt et aliquando. occurrunt, Equidem 
in laudatis a nobis juvenibus ante omnia modestiam 
et mansuetudinem admiror el in parentes pietatem 
plurimi facio. 

7. Talibus talium parentum filiis quid ad perfectam 
felicitatem deest? Hoc unum ut probis uxoribus jun- 
cii pulchra prolis parentes fiant. Et nuptie quidem 
celebrate sunt, et hodie duorum filiorum regiorum 
matrimonium. canimus qui, quoad genus , omnium 
primi sunt; quoad (ormam , pulcherrimi ; quoad mo* 
res, longe integerrimi habendi sunt, Solis ac lung 
malrimoniwm celebrari dixeris. Faxit Deus pulchin 
el numerosa proles insequatur, qua munc quidem de- 
sideralur. Sed cur Cesareg domui non bene augure- 








1408 


THEODORI PRODROMI 


1404 


h δ᾽ εὐτεκεία ὁμοῦ καὶ πολυτεχνία τὸ ἕτερον ' λείπε- A λιῶ τὸ σύμπαν ὑπήκχοον, ἢ τὸ ἀληθέστερόν γε ἀγαλ- 


ται μὲν ἔτι, τῇ δὲ µέχρι νῦν ἀπὸ τῶν προγόνων àxo- 
λουθίᾳ γαλῶς οἰωνίζεται, Τί πρὸς ταῦτα λέγεις θε- 
σπεσίἰα duyb xa! γλῶσσα τοῦ Καΐσαρος, "Ap' οὐκ 
εὐδαίμονας σου παῖδας ὡς οἷόν τε ἣν ὁ λόγος ἀπέδει- 
ξεν; ἐγὼ μὲν οἶμαι, xat οὗ πὀῤῥω ἴσως οἶμαι σχο- 
ποῦ. Τί οὖν ἄλλο ποιεῖν ἐπὶ τούτοι-, M χαίρειν εἰκὸς, 
καὶ πάντας μὲν ἄλλους, μάλιστα δὲ τοὺς οἰχειοτά- 
τους; Ló pot χαῖρε λοιπὸν πρ) τῶν ἄλλων, ἱερὰ xat 
θεία βασίλισσα" τὴν γὰρ ἀρχηγὸν τοῦ γένους xat 
ἀρχηγὸν εἶναι χρὴ τῆς χαρᾶς: χαὶ σὺ δὶ ὦ, xat οὐκ 
οἶδα τί os! ἄν σε καὶ προσειπὼν ἀξίως προσείπω, 
θειοτάτη πορφυρογέννητε, χαῖρε xal σύγχαιρέ µου 
τῷ δεσπότῃ τῷ σοφῷ Καΐσαρι. 

1j. Πεπέρανται ὑμῖν ἰδοὺ ἡ εὐχὴ, καὶ ἡ ἔφεσι; τε- 
τελεύτηται. Εἴδετε νυμφαγωγουμένους εὐτυχῶς ὑμῶν 
τοὺς νἱέας, στεφανουµένους, χηρυττοµένους τῇ συγ- 
xit βουλῇ, τῷ δήµῳ, τῷ βήµατι, προπεμποµέ{- 
νους τὰ νυµφευτήρια τῷ χθὲς τὰ ἐπινίχια προπεµ- 
φθέντι θείῳ xal Bast. Σύμπας ἀπέστω Φφθόνος, 
καλοὺς καλαῖς ἐνυμφεύσατε, ἄξιον εἶπεν ἄν τ.ς τοῦ 
Πυθίου τὸ ypfpa* καὶ ὑμεῖς δὲ θεῖοι τῶν παίδων 
χαίρετε βααιλεῖς, καὶ θεῖαι βασίλισσαι, ἐπὶ πᾶσι 
καὶ πρὸ πάντων ὑμεῖς οἱ νυμφίοι’ οἱ γὰρ ἄλλοις 
εὐφροσύνης Ὑγεγονότες ὑπόθεσις πολλῷ πλέον γέ- 
νοισθ᾽ ἂν ἑαυτοῖς ' ὑμᾶς τε γὰρ αἱ ονζυγεῖσαι, καὶ 
ὑμεῖς τὰς ουξυγείσας ἀντευτυχήκατε, αἱ ἐξ ἀρχηγῶν 
τοὺς ix βασιλέων, τὰς ἓξ ἀρχηγῶν οἱ ix βασιλέων, 
αἱ νεάνιδες τοὺς νέους, xal οἱ νέοι ἔμπαλιν τὰς νεά- 
νιδας. Καὶ ὑμεῖς δὲ τρισευτυχεῖς γεγήθατε νύμφαι, 
καὶ τῇ σεµνότητι Δουχαίνῃ xal καλῇ τῶν xaXov 
νυμφίων ἀδελφῇ συγγεγήθατε, Tic χαὶ τἄλλα πάντα 
ζηλοῦτε τὶς ἁώρου δίχα ynptlaz* ἐπὶ τούτοις ἆγαλ- 


wur? Nonne filii tui felices erunt, et aupra quam fas 
est sperare? Ego quidem bonam spem concipio, et 
recte quidem, ni fallor. Quid igitur restat nisi ut nos 
et alii, et presertim familiares gaudeamus? Tu ακ- 
tem, imperatrir, prima omnium lelare. Quo enim 


Jamilie caput est, gaudentium quoque chorum ducat. 


Τι ergo (quo vero te nomine appellem?) iterum col- 
letare cum domino nostro alque imperatore sapien- 
Ussimo. 

8. Ecce preces dicte sunt; votum expletum est. 


AubusO0a* δούλων γὰρ ἀγνωμόνων ph συγχαίρειν 
χαίρουσι τοῖς δεσπόταις, μηδὲ σφῶν ἑαυτῶν «b ἐχεί- 
νων Υῆθος ποιεῖν, ὥσπερ δὴ καὶ τὸ ἑναντίον. AX)" 
ἁποτρέποις ἀφ᾿ ἡμῶν τὰ χακόφηµα, Χριστὶ βασι. 


«0. EC τις αἴσθησις, καὶ συ τῆς χαρᾶς χοινώνει 


θάλαµε καὶ παστάς ' μηδεὶς ἐνταῦθα σχνθρωπὺς, 
μηδεὶς χατηφὶς, πάντα µειδιάτω, πᾶντα χαιρέτω, 
πάντα συνεπαγαλλέσθω τοῖς τελουµένοις, 

ϐ’. Νικῶ σου, μῦθε, τοὺς γάμους, x3y δῶμεν ἆλη- 
θεύειν τὰ μυθούμµενα/’ σὺ μὲν γὰρ Πηλεῖ συνάπτεις 
θυγατέρα θέτιν ἁλίοιο γέροντος, ἐγὼ δὲ παισὶ βα- 
σιλέων ἐπιδοξοτάτων ἀρχηγῶν θυγατέρας  χαὶ σὺ 
μὲν ἐν ἄντρῳ πετρῄεντι, ἐγὼ δ᾽ ἐν αὗτοῖς ἀναχτό- 
pote νυμφοστολῶ * xal σὺ μὲν ᾿Αφροδίτην συµποσιά- 
ζεις καὶ Ἡραν xai ᾿Αθηνᾶν, ἐγὼ δὲ ὅλας δεσποίνας, 
ρας μὲν βασιλικωτέρας, σωφρονεστέβρας δὲ 'A0n- 
νᾶς, xaX Αφροδίτης ὡραιοτέρας * ,xal σὺ μὲν τὴν 
Ἔριν εἰσάγεις δηύεν αὐτόχλητον, xa τὸ μῆλον tv 
µέσῳ ῥίπτεις, μῆλον ἐκεῖνο τῆς ὅλης Ἱλιάδος &pop- 
ph», xaX ταράττεις τὸν πότον, χαὶ ἀναχυμδαλιάζεις 
τοὺς ὀίφρους, τοῦτο δὴ τὸ λεγόμενον, xai χατ᾽ ἀλλή- 
λων ὀπλίζεις τοὺς δαιτυµόνας, ἐγὼ δὲ xal τὴν Ἔριν 
εἰς τὸ δεῖπνον παραλαμδάνω, καὶ τῆς ἑορτῆς οὐ 
ναθυθρίζω τὸ πρὀσωπον Ἔριν ταύτην οὗ thv µω- 
pti, οὐδὲ τὴν χαχόχαρτον, ἁλλ᾽ ἣν χεν ἑπαινέσειε 
vofjoac * οὕτω σεµνότερα πολλῷ τῶν μύθων τὰ καθ 
ἡμᾶς, χἂν μὴ μῦθος fjv, χαὶ ἐπιδοξότερα. 

V. Τίς οὖν φθονερὸς οὕτω, καὶ ἀνέραστος τοῦ κα- 


σ λοῦ, ὡς μὴ χαίρέιν μὲν ἐπὶ τοῖς παροῦσιν, ἐπεύχε- 


σθαι δὲ τοῖς τελετάρχαις τὰ 2012; ὡς ἔγωχε xx 
ἄλλομαι μικροῦ ἐπὶ τῷ πράγματι, χαὶ σχιρτῶ, xal 
τὸν τοῦ Ἱεσσαὶ προφήτην τοῦτο τὸ µέρο; ἀπομιμοῦ: 


tari et dolentibus non condolere. Tu autem, Chriuue, 
mala omnia a nobis averte. Sed tu quoque, si quid 
sentis, torus genialis, gaudia nobiscum misce. Nemo 
hoc ín loco mœstus tristisve ait; rideant omnia, om- 
nia gaudeanl , exsultent de rebus peractis. 

9. Supero, mythologia, quas tu narras muptias, dum- 
modo fabulis idem damus. Tu quidem Pelei connubio 
Thetin senis maritimi filiam jungis, ego cum filiis re- 
giis illustrium ducum filias unio, et si ( in antro 
$azoso, ego in cubili regali nuptias celebrari curo. 


Jam filii vestri coronati pompa nuptiali procedunt, D Tu quidem Venerem, Junonem et Minervam ad epu- 


senatui, populo, tribunali commendantur et imperato- 
tis vesligia hesterno die relicta sequuntur. Absit longe 
oninis invidia, filios pulchros pulchris filiabus despon- 
sastis, recte oraculun Pythicum dixerit. Agedum, 
g'udete imperatores alque imperatrices divinitus in- 
stitute, et ante omnes, vos sponsi. Si enim aliis hila- 
ritatis causa esiis, quanto magis vobismet eritis ipsi! 
Vobis enim uxores, et vos uxoribus feltcitatis mate- 
riam prabetis, ut moris est inter adolescentes atque 
puellas. Vos sponse ter felices gaudetis de Ducaue 
familie nobilitate et de sororis (ortuna , cui preter 
pramaturam viduitatem omnia invidetis. Super his 
ergo omnes in gaudium effundamwur. Servorum enim 
lane illiberalium est dominis (etantibus non colle- 


las invitas, ego vero dominas que Junonem regia di- 
gnitate, Minervam sapientia et. Venerem. venustate 
superant. Si tu Erin semper promptam iniroducis, et 
pomum in medium projicis, quod tot malorum ]lia- 
dem creavit el. convivarum celum disturbasit ; si 
mensis eversis convivatores contra se invicem ar- 
mas ; ego quoque Erin ad convivium appello, sed ho- 
minum cetum minime confundo. Eris eniin sea non 
malevola, non objurgatriz, sed que cum sana ra- 
tiene procedit et Erin illam fabulosam lo
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Patrologiae cursus completus ; omnium SS patrum, doctorum scriptorumque ecclesiasticorum"

See other formats
